Alain Prost

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="sq">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>sqwiki</dbname>
    <base>https://sq.wikipedia.org/wiki/Faqja_kryesore</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Speciale</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Diskutim</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Përdoruesi</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Përdoruesi diskutim</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipedia diskutim</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Skeda</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Skeda diskutim</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki diskutim</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Stampa</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Stampa diskutim</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Ndihmë</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Ndihmë diskutim</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategoria diskutim</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Portal</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Portal diskutim</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Moduli</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Moduli diskutim</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Alain Prost</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5811</id>
    <revision>
      <id>3058824</id>
      <parentid>3058672</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T23:42:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sadsadas</username>
        <id>51943</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3058824</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146549" sha1="376lsf5wl7h1t667cq5zydyo43f2n5f" xml:space="preserve">{{Ish F1 pilot
| Name = Alain Prost 
| Image = Festival automobile international 2015 - Photocall - 065 (cropped3).jpg
| Nationality = {{flagicon|France}} [[franca|francez]] 
| Years = [[Rezultatet e F1 1980|1980]]–[[Rezultatet e F1 1991|1991]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]] 
| Team(s) = [[Team McLaren|McLaren]], [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] 
| Races = 202 
| Championships = 4 ([[Rezultatet e F1 1985|1985]], [[Rezultatet e F1 1986|1986]], [[Rezultatet e F1 1989|1989]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]]) 
| Wins = 51 
| Podiums = 106 
| Points = 768.5
| Poles = 33 
| Fastest laps = 41
| First race = [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980]] 
| First win = [[Çmimi i madh i Francës 1981]] 
| Last win = [[Çmimi i madh i Gjermanisë 1993]] 
| Last race = [[Çmimi i madh i Australisë 1993]] 
| Last position = 1ri (99 pikë) 
}}
'''Alain Prost''' (lindur më [[24 shkurt]] [[1955]]) është një ish pilot garash francez dhe zyrtar i sporteve motorrike. Ai garoi në [[Formula Një]] nga viti 1980 e deri në 1993, duke fituar katër tituj botëror për pilot. Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për numrin e fitoreve (51), pol pozitave (41) dhe podiumeve (106).

Prost lindi në [[Lorette, Loire]] të [[Francës]] dhe filloi karting në moshën 14 vjeç, duke fituar Kampionatin Botëror të të rinjëve katër vite më vonë. Në vitin 1976, ai u bë pjesë e Formulës Renault, duke fituar Kampionatin Evropian me Ecurie Elf. Një vit më pas ai fitoi Challenge de Formule Renault Europe. Pas kësaj, ky kompeticion filloi të njihej si Formula Tre franceze; Prost e mbrojti titullin e tij në vitet 1978 dhe 1979. Kulmi i karrierës së tij në karting arriti me suksesin në Formula Tre Evropiane.

Në vitin 1980, Prost firmosi me [[Team McLaren|McLaren]] në Formula Një dhe bëri debutimin e tij në [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980|Çmimin e madh të Argjentinës]], duke u renditur në vendin e gjashtë. Në sezonin e ardhshëm ai firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]], duke fituar Çmimin e madh të parë në karrierë në Francë, e cila u ndoq nga sukseset në Holandë dhe Itali. Pas disa fitoreve në sezonin 1982, Prost e mbylli sezonin 1983 në vend të dytë mbrapa fituesit [[Nelson Piquet]]; ai u tërhoq për shkak të problemeve me turbon në garën e fundit vendimtare për titullin. Prost u shkarkua nga Renault dy ditë pas garës për disa komente që bëri, dhe ai u rikthye te McLaren për sezonin 1984, aty ku përfundoi sërisht i dyti, këtë herë mbrapa shokut të ekipit [[Nikki Lauda]] për gjysëm pike.

Në vitin 1985, Prost fitoi titullin e parë për pilot, duke u bërë francezi i parë kampion në Formula Një. Ai u shpall kampion edhe në vitin 1986 pas një dueli të ngushtë me Piquet dhe [[Nigel Mansell]]. Pasi fitoi disa gara në sezonin 1987, Prost u bë shok ekipi me pilotin brazilian [[Ayrton Senna]]. Sëbashku, ata fituan 15 nga 16 garat e sezonit 1988, duke ngarë McLarenin me motorr Honda MP4/4; Senna në fund u shpall kampion me tre pikë më shumë. Rivaliteti i tyre i ashpër kulmoi me aksidentet në garat vendimtare për titull në [[Suzuka]] të Japonisë në vitet 1989 dhe 1990; Prost fitoi titullin e vitit 1989 kurse Senna atë të 1990. Prost firmosi me [[Scuderia Ferrari|Ferrarin]] në vitin 1990 kurse në vitin 1991 u shkarkua në përfundim të sezonit pas komenteve të bëra për modelin 643, me të cilën ai nuk fitoi asnjë garë. Pas një viti mungesë, Prost u rikthye në sezonin 1993 me [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]], duke fituar titullin e katërt kampion bote. Ai vendosi disa rekorde gjatë sezonit para se të pensionohej në përfundim të tij. Ai u rikthye në Formula Një si pronar i ekipit [[Prost Grand Prix]] në vitin 1997 pasi bleu [[Équipe Ligier]]. Ekipi u shpërbë në vitin 2001.

==Jeta e hershme==
Alain Prost ka lindur në komunën [[Lorette, Loire|Lorette]] afër qytezës [[Saint-Chamond, Loire|Saint-Chamond]], në qarkun  [[Loire (department)|Loire]] afër qytetit të [[Saint-Étienne]], Francë. Prindit e tij janë André Prost dhe Marie-Rose Karatchian, të dy të lindur në Francë me origjinë [[Armenia|armene]]. Babai i tij kishte një dyqan që shiste mobilje. Prost kishte një vëlla më të madh, Danielin, i cili vdiq në shtator 1986 nga kanceri. Prost ishte një fëmijë energjik dhe i shkathët i cili luajti disa sporte, si mundja, futbolli dhe patinazhi. Duke luajtur këto sporte, ai theu hundën e tij disa herë. Ai fillimisht kërkoi të bëhej instruktor palestre dhe futbollist profesionist por më pas zbuloi garat karting gjatë kohës që ishte me pushime me familjen e tij në moshën 14 vjeç. Ky sport më pas u bë menjëherë zgjedhja e parë e tij.

==Formula Një==
===McLaren===
Prost fitoi titullin e Formula Tre në vitin 1979, duke tërhequr interesin e disa ekipeve të [[Formula Një]] si [[Team McLaren|McLaren]], [[Brabham]], dhe [[Équipe Ligier|Ligier]].&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite web|title=McLaren Racing – Alain Prost Biography {{!}} Extract 1|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|access-date=13 shkurt 2021|website=Mclaren|language=en|archive-date=2 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023507/https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ai firmosi një kontratë me McLaren pasi i la mbresa shefit [[Teddy Mayer]] pas një prove me makinë. Ai ishte shok ekipi me [[John Watson (pilot garash)|John Watson]] në sezonin e tij debutues.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|author=Gerald Donaldson|date=30 janar 2015|title=Alain Prost|url=https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240417020310/https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|archive-date=17 prill 2024|access-date=27 nëntor 2024|publisher=[[Formula Një]]|language=en}}&lt;/ref&gt;

Karriera e Prost në Formula Një nisi në mënyrë të mirë. Në debutimin e tij në [[Buenos Aires]], ai u rendit në vendin e gjashtë, duke marrë pikën e tij të parë në Formula Një.&lt;ref name=&quot;mcbride_nyt_p3&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|title=Racing's Record Breaker|author=Stewart McBride|date=8 nëntor 1987|publisher=The New York Times|language=en|access-date=11 shkurt 2011|archive-date=14 maj 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130514092617/http://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Në 20 vitet e fundit, vetëm [[Johnny Herbert]] dhe [[Jean Alesi]] kishin marrë pikë në garën e tyre debutuese. Ai e mbylli kampionatin me pesë pikë, një më pak se Watson, duke shënuar pikë në garat në Buenos Aires, Interlagos, Brands Hatch dhe Zandvoort. Gjatë këtij sezoni, Prost pati disa aksidente: ai theu kyçin e dorës në [[Çmimi i madh i Afrikës së Jugut 1980|Çmimin e madh të Afrikës së Jugut]] si dhe pësoi një tronditje gjatë provave të lira në Shtetet e Bashkuara. Ai gjithashtu u tërhoq nga [[Çmimi i madh i Kanadasë 1980|Çmimi i madh i Kanadasë]] për shkak të problemeve me armotizatorët e gomave të mbrapme.

Në përfundim të sezonit, pavarësisht se kishte edhe dy vite kontratë, Prost u largua nga McLaren dhe firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]]. Ai më pas shpjegoi se makina McLaren ishte difektoze dhe prishej shpesh, duke shtuar se ai besonte se ekipi fajsontë atë për aksidentet e shumta që ai pati në sezonin e tij debutues.{{sfn|Roebuck|1986|p=126}}&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Melsher|first=David|date=7 July 2014|title=Alain Prost – McLaren (1980)|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|access-date=8 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209004746/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Sipas Watson, shefi i ekipit Mayer fillimisht dëshironte të firmoste me [[Kevin Cogan]], por më pas zgjodhi Prost pas këmbënguljes së sponsorit [[Marlboro]].&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Maurice Hamilton|title=Alain Prost|date=24 shtator 2015|publisher=Bonnier Publishing Ltd.|language=en|isbn=978-1905825981|page=49}}&lt;/ref&gt;

===Renault===
Prost do të garonte si shok skuadre me francezin tjetër [[René Arnoux]] për sezonin 1981. Autori sportiv [[Nigel Roebuck]] raportoi se marrëdhnja e Prost me Arnoux u prish menjëherë, pasi Prost ishte më i shpejtë se kolegu i tij me përvojë.{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai nuk i përfundoi dy garat e para të sezonit pasi u përplas me [[Andrea de Cesaris]] në [[Çmimi i madh i Shteteve të Bashkuara 1981|Çmimin e madh të Shteteve të Bashkuara]] si dhe me [[Didier Pironi]]n në [[Çmimi i madh i Brazilit 1981|Çmimin e madh të Brazilit]]. Në garën e tretë në Argjentinë, ai shënoi pikët dhe podiumin e parë të sezonit. Prost më pas nuk i përfundoi katër garat e ardhshme, por fitoi në Francë duke përfunduar dy sekonda para ish shokut të tij te McLaren, Watson.&lt;ref&gt;{{cite news|author=John A. Callcott|date=5 korrik 1981|title=Alain Prost of France won the French Formula 1|url=https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|publisher=United Press International|language=en|access-date=9 shkurt 2021|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143455/https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|title=5 Great Moments from Alain Prost's Formula 1 Career|author=Neil James|date=24 shkurt 2015|publisher=Bleacher Report|language=en|access-date=27 shkurt 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227101031/https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|archive-date=27 shkurt 2015}}&lt;/ref&gt;

Fitorja në Francë ishte e paharrueshme për Prost, i cili deklaroi se pas këtij suksesi mentaliteti i tij ndryshoi plotësisht. &quot;Përpara, ti mendoje se mund t'a bëje&quot;, tha ai, &quot;por tani ti e di që e bën&quot;. Prost i nisi pesë garat e rradhës nga vija e parë, duke arritur dy pol pozita dhe dy fitore të tjera, në Holandë dhe Itali. Ai e mbylli sezonin me në vendin e pestë, shtatë pikë më pak se fituesi Piquet.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|title=Prost wins as Piquet erases gap|date=30 gusht 1981|publisher=ESPN UK|language=en|access-date=26 maj 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526070721/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|archive-date=26 maj 2019}}&lt;/ref&gt;

Prost e nisi sezonin 1982 duke fituar dy garat e para në Afrikën e Jugut dhe Brazil. Në garën e parë në Afrikën e Jugut, ai u rikuperua pasi humbi një nga gomat e makinës.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Denis Jenkinson|date=mars 1982|title=1982 South African Grand Prix race report|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|access-date=9 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=16 qershor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616205357/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Në Brazil, Prost fillimisht u rendit i treti por u shpall fitues pasi Piquet (i pari) dhe [[Keke Rosberg]] (i dyti) u skualifikuan.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Grandprix.com|date=21 mars 1982|title=Brazilian GP, 1982|url=http://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=13 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213060002/https://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ai më pas mori pikë në katër garat e rradhës. Gjatë sezonit Prost u tërhoq në shtatë gara por arriti ta mbyllte kampionatin në vendin e 4të, duke mbledhur nëntë pikë më pak se sezoni i kaluar.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|title=Alain Prost • Career &amp; Character Info {{!}} Motorsport Database|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|access-date=9 shkurt 2021|website=Motorsport Database – Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209163239/https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Gjatë këtij sezoni, marrëdhënja e tij me shokun e ekipit Arnoux pësoi një të mëtejshme, duke arritur fundin në [[Çmimi i madh i Francës 1982|Çmimin e madh të Francës]]; Prost besonte se Arnoux, i cili fitoi garën, nuk zbatoi një marrëveshje të arritur para fillimit të garës për të mbështetur Prost.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=ESPN Staff|date=25 korrik 1982|title=Rene Arnoux defies team orders to win at Paul Ricard for Renault|url=http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|access-date=9 shkurt 2021|publisher=ESPN UK|language=en|archive-date=14 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214151426/http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ai gjithashtu pati një marrëdhënje negative edhe me median franceze, duke deklaruar: &quot;Kur shkova te Renault, gazetarët shkruan gjëra të mira për mua, por në vitin 1982 isha bërë djali i keq. Mendoj, për të qenë i sinqertë, se kisha bërë gabimin e të fituarit! Francezëve nuk u pëlqejnë shumë fituesit.”{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai shtoi se “Është e vështirë të shpjegohet, por francezët preferojnë martirët që humbasin me lavdi.&quot;&lt;ref name=&quot;mcbride_nyt_p3&quot; /&gt;

Në nëntor 1982, Prost, sëbashku me [[Jacques Laffite]] dhe Nelson Piquet, udhëtuan në [[Melbourne]] të [[Australia|Australisë]] për të garuar në cirkuitin e shkurtër [[Calder Park Raceway]] (1.69 km). Kjo pistë u bë pjesë e kalendarit të Formula Një në vitin 1985. Prost garoi me makinën [[Ralt RT4]] me motorr 1.6 litër të [[Ford]]it. Ai arriti pol pozitë duke regjistruar kohën 39.18 sekonda. Prost udhëhoqi garën nga xhiro e parë dhe deri në të fundit, duke u shpallur fitues. Ai e mbylli garën me 15.32 sekonda para vendit të dytë Lattife, i cili kishte fituar edicionin e vitit të kaluar. Në vendin e tretë u rendit piloti i ri brazilian [[Roberto Moreno]].&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Calder, 7 Nov 1982 « Australian Formula Pacific « OldRacingCars.com|url=https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|access-date=9 shkurt 2021|website=oldracingcars.com|language=en|archive-date=12 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212232221/https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Arnoux u largua nga Renaulti në sezonin 1983 dhe u zëvëndësua nga piloti amerikan [[Eddie Cheever]], i cili u bë shoku i ri i ekipit i Prost. Kjo lëvizje u bë me qëllim për të shitur më shumë makina Renault në Amerikën e Veriut. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi katër gara dhe e mbylli kampionatin në vendin e dytë, dy pikë më pak se fituesi Piquet. Piquet dhe [[Brabham]] e dominuan kampionatin në garat e fundit kurse Prost u tërhoq në tre nga katër garat e fundit.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gparchive.com/formula-1/1983-south-african-grand-prix/|title=1983 South African Grand Prix - Race Results &amp; History - GP Archive|website=GPArchive.com|language=en|date=15 tetor 1983|access-date=23 tetor 2021}}&lt;/ref&gt; Marrëdhja e Prost me Renault pësoi një rënje të ndjeshme: ai besoi se ekipi nuk kishte bërë një punë të mirë në përmirësimin e makinës kurse Renault besonte se Prost ishte fajtori i mosfitimit të kampionatit. Prost gjithashtu i prishi marrëdhënjet me tifozët francez të Renaultit, të cilët fajsuan atë për largimin e Arnoux nga ekipi. Prost deklaroi në garën e fundit se makina e tij &quot;nuk ishte konkuruese&quot; dhe dhe humbja nuk erdhi për faj të tij. Renaulti e shkarkoi Prostin dy ditë pas garës së Afrikës së Jugut.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.upi.com/amp/Archives/1983/10/24/Frenchman-Alain-Prost-dismissed-by-Renault-after-finishing-second/9901435816000/|title=Frenchman Alain Prost, dismissed by Renault after finishing second...|website=upi.com|language=en|date=24 tetor 1983|access-date=11 tetor 2026}}&lt;/ref&gt; Ai dhe familja e tij u zhvendosën në [[Zvicra|Zvicër]] disa ditë pas këtij vendimi pasi puntorët e fabrikës së Renaultit dogjën një nga makinst e tij, e cila ishte një [[Mercedes-Benz]].{{sfn|Roebuck|1986|p=129}}

===Rikthimi te McLaren===
====1984–1986: Dy herë kampion bote====
Prost firmosi me McLaren për sezonin 1984, duke u rikthyer te ekipi britanik pas tre vitesh. Ai kishte si shok ekipi dy herë kampionin e botës Nikki Lauda kurse makina e tij [[McLaren MP4/2]] kishte një motorr 1.5 litër V6 nga [[TAG]]-[[Porsche]]. Prost e humbi kampionatin ndaj Laudas për gjysëm pike në garën e fundit të sezonit; ai fitoi shtatë gara gjatë sezonit kurse Lauda pesë, përfshirë edhe [[Çmimi i madh i Portugalisë 1984|Çmimin e madh të Portugalisë]], e cila ishte gara e fundit e sezonit.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Portuguese GP, 1984|url=https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=14 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414140959/https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Gjysma e pikës që ishte vendimtare ndodhi në [[Çmimi i madh i Monakos 1984|Çmimin e madh të Monakos]], garë të cilën Prost po e kryesonte dhe po ndiqej nga afër nga [[Ayrton Senna]] ([[Toleman]]) dhe [[Stefan Bellof]] ([[Tyrrell Racing|Tyrrell]]). Në xhiron e 32të, kujdestari i garës [[Jacky Ickx]] ngriti flamurin e kuq dhe i dha fund garës për shkak të shiut të dëndur. Vendimi i Ickx shkaktoi polemika pasi e mori këtë vendim pa u konsultuar me zyrtarët e garës.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Prost wins under a cloud of controversy|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061125182722/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm |archive-date=25 nëntor 2006|access-date=27 nëntor 2024|website=GPRacing.net|language=en}}&lt;/ref&gt; Sipas rregullave të Formula Një. Prost mori vetëm gjysmën e nëntë pikëve që jepeshin për fituesin e garës. Shtatë fitoret e Prost në këtë sezon barazuar rekordin e të gjitha kohërave të vendosur nga [[Jim Clark]] në sezonin 1963.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Dave Toynton|date=24 tetor 2020|title=Formula 1's Curious Statistical History In Portugal|url=https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|access-date=9 shkurt 2021|language=en|archive-date=25 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125042230/https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Fitorja e kampionatit nga Lauda për vetëm gjysëm pike ishte diferenca më e shkurtër në historinë e Formula Një.&lt;ref name=&quot;:17&quot;&gt;{{Cite web|date=15 gusht 2015|title=The Professor nearly an eight times F1 world champion|url=https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|access-date=27 shtator 2024|website=GRANDPRIX247.com|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143355/https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Në sezonin 1985, Prost u bë piloti i parë francez kampion bote. Ai fitoi pesë nga gjashtëmbëdhjetë garat e sezonit. Ai gjithashtu fitoi edhe [[Çmimi i madh i San Marinos 1985|Çmimin e madh të San Marinos]] por u skualifikua pasi makina e tij ishte 2 kilogram më e lehtë pas një kontrolli të ushtruar pas mbarimit të garës.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{cite web|title=1985 San Marino Grand Prix|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|website=GPRacing.net192.com|language=en|access-date=7 tetor 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060722110141/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|archive-date=22 korrik 2006}}&lt;/ref&gt; Prost e mbylli kampionatin me 20 pikë më shumë se [[Michele Alboreto]], i cili u rendit i dyti.&lt;ref&gt;{{cite web|title=1985 F1 World Championship|publisher=Motor Sport Magazine|language=en|url=https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|access-date=27 janar 2021|archive-date=1 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201195144/https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Suksesi i tij në këtë sezoni bëri që ai të nderohej me dekoratën [[Legjioni i Nderit]], e cila është dekorata më e lartë në Francë.&lt;ref name=&quot;mcbride_nyt_p3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite web|last=Ina.fr|first=Institut National de l’Audiovisuel-|date=21 janar 1986|title=Remises légion d'honneur|url=http://www.ina.fr/video/CAB86001865|access-date=13 February 2021|website=Ina.fr|language=fr-FR|archive-date=28 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628084927/https://www.ina.fr/ina-eclaire-actu/video/cab86001865/remises-legion-d-honneur|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Pas përfundimit të sezonit, shoku i tij i ekipit Lauda njoftoi tërheqjen nga sporti, duke i dhënë meritë edhe Prostit: &quot;Unë kisha një makinë të përkryer dhe pastaj vjen ky francezi dhe më mposht. Po të mos kishte ardhur, do të vazhdoja edhe për disa vite.&quot;&lt;ref name=&quot;:21&quot;&gt;{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Alain Prost: too good to be true?|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091305/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Pas tërheqjes së Laudas, [[Keke Rosberg]], kampion i vitit 1982, u bë shoku i ri i ekipit të Prost për sezonin 1986. Prost arriti të mbronte titullin e tij kampion edhe pse vuajti ndaj dyshes së Williams, Nelson Piquet dhe [[Nigel Mansell]].&lt;ref name=Motorsport&gt;{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1986/15/formula-one-mexican-grand-prix-australian-grand-prix|title=Prost's end of term surprise!|website=[[Motor Sport (magazine)|Motor Sport]]|language=en|date=dhjetor 1986|pages=1295–1299|author=Denis Jenkinson|access-date=15 dhjetor 2022}}&lt;/ref&gt; Para nisjes së garës së fundit të sezonit, Prost renditej në vendin e dytë mbrapa Mansell. Ai kishte të njëjtën numër fitoresh me Piquet, por kishte katër vende të dyta kurse braziliani tre, duke e vendosur atë në vendin e dytë në renditje. [[Çmimi i madh i Australisë 1986|Çmimi i madh i Australisë]] ishte gara e fundit e sezonit, të cilën Prost e nisi nga vendi i katërt kurse Mansell nga pol pozita. Në xhiron e 63të, Mansell, i cili ishte në vendin e tretë, pozitë që i siguronte kampionatin, u tërhoq nga gara pasi goma mbrapa u prish ndërkoh që ai po voziste me 300 kmh.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2007/10/18/grand-prix-flashback-australia-1986/|title=Heartbreak for Mansell in dramatic Adelaide finale|publisher=F1Fanatic|language=en|date=18 tetor 2007|access-date=13 nëntor 2014}}&lt;/ref&gt; Piquet më pas u thirr në pit stop nga Williams për të ndryshuar gomat si masë sigurie. Kjo gjë bëri që Prost të merrte kryesimin e garës. Ai kishte hyrë më parë në pit stop për shkak të një çarje në gomë dhe ishte me goma të reja.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=1986 Australian Grand Prix – Race Results &amp; History – GP Archive|url=https://gparchive.com/formula-1/1986-australian-grand-prix/|website=GPArchive.com|language=en|date=26 tetor 1986|access-date=26 nëntor 2021}}&lt;/ref&gt; Prost e kryesori garën deri në fund dhe u bë piloti i parë që nga [[Jack Brabham]] në vitin 1960 që fiton dy tituj rresht.

====1987: Një sezon i vështirë====
Rosberg u tërhoq nga Formula Një në fund të vitit 1986 dhe u zëvëndësua nga piloti suedez [[Stefan Johansson]], i cili u bë kolegu i ri i Prost për sezonin 1987. Edhe pse McLaren kishte prezantuar shasinë e re [[McLaren MP4/3|MP4/3]], pas tre sezonesh me MP4/2, motorrët TAG nuk kishin forcë mjaftueshëm për të konkuruar për trofe si dhe shfaqën defektë të pa para. Pavarësisht me një makinë jo në nivelet e rivalëve të tij, Prost arriti të garojë për titullin kampion deri në fazën e fundit të sezonit, duke fituar tre gara. Suksesi i tij në Portugali bëri që të kalonte britanikun [[Jackie Stewart]] si piloti me më shumë gara të fituara në historinë e Formula Një (28). I pyetur për këtë fakt, Stewart deklaroi: &quot;Njerëzit mund të mos më besojnë, por jam i lumtur që Alain e theu rekordin tim. Jam i lumtur që ishte ai që e theu sepse vetëm ai e meriton. Nuk kam asnjë dyshim që ai është piloti më i mirë i gjeneratës së tij.&quot;

Prost e konsideron fitoren e tij në garën hapëse në Brazil si më shpërblyesen e karrierës së tij. Ai i mbylli provat zyrtare në vendin e 5të, më shumë se tre sekonda më i ngadaltë se Mansell, i cili e nisi garën nga pol pozita. Prost e dinte se makina e tij nuk kishte shpejtësi të mjaftueshme për provat zyrtare dhe zgjodhi të punonte me strategjinë e garës. Ndërkohë që të gjithë rivalët e tij zgjodhën paketën downforcë të lartë, ai bëri të kundërtën, duke zgjedhur të ishte më i shpejtë në vijë të drejtë dhe më i ngadaltë në kthesa. Kjo strategji bëri që gomat e tij të zgjasnin më shumë se ato të rivalëve të tij, duke bërë që ai të kryente 61 xhiro në cirkuitin e ashpër Jacarepaguá me vetëm dy pit stope, kurse të tjerët bënë nga tre ose më shumë (Piquet bëri tre pit stope në 40 xhiro). Prost e mbylli garën 40 sekonda para Piquet, i cili u rendit i dyti. Johansson u rendit i treti, 56 sekonda mbrapa Prost.

====1988: Mbërritja e Ayrton Sennës si shok ekipi====
Sezoni 1988 prodhoi një moment të rëndësishëm në historinë e Formula Një pasi [[Honda]] i dha fund kontratës me Williams, ekipi kampion për kontruktorë, dhe i solli motorrët e tyre dominues RA16 te McLareni i Prost.&lt;ref name=&quot;:15&quot;&gt;{{Cite web|author=Maurice Hamilton|date=1 shtator 2017|title=30 years later: Honda's awkward Italian Grand Prix|url=https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|access-date=10 shkurt 2021|publisher=ESPN F1|language=en|archive-date=19 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190819103023/https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Para nisjes së sezonit 1988, u bë e qartë se nëse një ekip donte motorrët e Hondës, ata duhej të firmosnin me një nga dy pilotët brazilian të pëlqyer nga Honda (të cilët mbulonin tregun e makinave të Amerikës së Jugut):&lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Honda and Formula One|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|access-date=30 shtator 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212014212/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; tre herë kampionin e botës Nelson Piquet, ose ylli në ngritje [[Ayrton Senna]].&lt;ref name=&quot;:20&quot;&gt;{{Cite news|author=Brad Spurgeon|date=18 shtator 2015|title=A Driver's Greatness, in the Words of Others|url=https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|access-date=30 shtator 2024|publisher=The New York Times|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090844/https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Kur McLaren pyeti Prost për mendimin e tij, francezi sygjeroi Sennën, duke vënë në dukje moshën e re dhe talentin e tij. Ky ishte një vendim për të cilën Prost do të pendohej më vonë.

Pas mbërritjes së Sennës, McLaren deklaroi se të dy pilotët do të ishin të barabartë dhe do të lejoheshin të garonin ndaj njëri-tjetrit.&lt;ref name=&quot;:14&quot; /&gt; Sipas shefit [[Ron Dennis]], Prost ishte në rregull me konkurencën por kishte shumë dyshime.&lt;ref name=&quot;:16&quot;&gt;{{Cite web|title=Ron Dennis on Senna - Part one: the early years|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2014/4/Ron-Dennis-on-Senna---Part-one-the-early-years.html|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}&lt;/ref&gt; Partneriteti McLaren-Honda i dha Prostit një makinë shumë të shpejtë dhe një mundësi të artë për të fituar një tjetër titull kampion për pilot, si dhe nisi një nga [[Rivaliteti Prost-Senna|rivalitetet më të ashpra në historinë e Formula Një]].

McLaren-Honda e dominoi sezonin 1988 duke fituar 15 nga 16 garat e sezonit, një rekord që qëndroi deri në sezonin [[Kampionati Botëror i Formula Një 2023|2023]], aty ku [[Red Bull Racing|Red Bull]]-Honda fitoi 21 nga 22 garat e kalendarit. McLaren e mbylli sezonin me titullin për konstruktor, duke mbledhur tre fishin e pikëve të [[Scuderia Ferrari|Ferrarit]], që u rendit në vendin e dytë. Pavarësisht një dueli të ngushtë, Senna u shpall kampion bote, duke mbledhur tre pikë më shumë se Prost. Braziliani gjithashtu fitoi tetë gara, një më shumë se Prost.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|title=From 8 points for a win to 25: Every F1 scoring system|author=Keith Collantine|date=22 dhjetor 2009|website=RaceFans|language=en|access-date=22 qershor 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210622070750/https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|archive-date=22 qershor 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Ky sezon ishte pa polemika për të dy rivalët, me përjashtim të një momenti në [[Estoril]] ku Senna gati sa nuk e përplasi në mur Prostin që po e parakalonte.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alain Prost on Senna {{!}} Ayrton Senna da Silva - Legacy Matters|url=https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|access-date=2 tetor 2024|website=ayrton-senna-dasilva.com|language=en|archive-date=27 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240927103921/https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Përgjatë këtij sezoni, Prost filloi të dyshonte se Honda po mundohej ta bënte Sennën pilotin e parë të McLaren, në kundërshtim me marrëveshjen e arritur në fillim të sezonit të barazi. Ai u takua me shefin e Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], për t'i treguar këto shqetsime. Kawamoto pranoi se inxhinierët e Hondës ishin më të emocionuar për të punuar me Sennën por shtoi se të dy pilotët do të kishin makina të barabarta.

====1989: Titulli i tretë kampion bote====
McLaren vazhdoi të dominonte edhe në sezonin 1989, kurse rivaliteti midis Prost dhe Sennës u rrit ndjeshëm. Francezi akuzoi Sennën për vozitje të rreshikshme dhe jo të ndershme.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web|author=Tom Rubython|title=Atlas F1 Magazine: The Life of Senna: Six years of continual conflict|url=https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|access-date=30 shtator 2024|website=atlasf1.com|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207232038/https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:82&quot;&gt;{{Cite web|date=23 prill 2018|title=McLaren Racing – A 1–2 at San Marino|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023439/https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|archive-date=2 mars 2021|access-date=12 shkurt 2021|publisher=Mclaren|language=en}}&lt;/ref&gt; Pas [[Çmimi i madh i San Marinos 1989|Çmimit të madh të San Marinos]], të dy pilotët nuk flisnin më me njëri-tjetrin.&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite web|author=Simon Arron|date=24 nëntor 2021|title=Racing's toxic rivals|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207051521/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prost gjithashtu akuzoi brazilianin se ai ishte piloti i preferuar i McLaren. Këto akuza erdhën kur Honda i dërgoi McLarenit një motorr të ri në të cilën shkruhej: &quot;Speciale – Për Ayrtonin&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 shkurt 2019|title=BUXTON: The 2019 team mate battle I'm most excited about {{!}} Formula 1®|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|archive-date=12 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912150448/https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Pasi Prost (i cili ishte në vitin e fundit të kontratës me McLaren) kërcënoi se do të kalonte në një ekip rival për sezonin e ardhshëm, Ron Dennis i doli në mbrojtje publikisht francezit, duke deklaruar se ekipi vazhdimisht kishte gjetur diferenca në motorrët që i'u dhanë Prostit dhe Sennës.&lt;ref name=&quot;:212&quot;&gt;{{cite news|title=Honda power casts doubts over Senna|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1300&amp;dat=19890714&amp;id=hclUAAAAIBAJ&amp;pg=4917%2C2115752|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123447/https://news.google.com/newspapers?nid=1300&amp;dat=19890714&amp;id=hclUAAAAIBAJ&amp;sjid=aZEDAAAAIBAJ&amp;pg=4917%2C2115752|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=1 nëntor 2020|newspaper=The Age|language=en|page=27}}&lt;/ref&gt; Për t’iu përgjigjur shqetësimeve të Prostit, Dennis u përpoq t’i caktonte motorët në mënyrë të rastësishme, si p.sh. duke hedhur një monedhë ose duke tërhequr numra nga një kapele.&lt;ref name=&quot;:16&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Keith Collantine|date=10 janar 2009|title=Ron Dennis on how the Hamilton-Alonso row compared to Senna and Prost|url=https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=RaceFans|language=en|archive-date=13 nëntor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241113210337/https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Marrëdhënja e Prost dhe McLaren-Honda u prish tërësisht në [[Çmimi i madh i Italisë 1989|Çmimin e madh të Italisë]], aty ku francezi njoftoi publikisht se do t'i bashkohej Ferrarit në sezonin e ardhshëm. Pas këtij njoftimi, McLaren i dha mbështetje të plotë Sennës në garën për titullin kampion, pavarësisht se Prost kishte një avantazh prej 11 pikësh para nisjes së garës. Në [[Monza]], McLareni i dha përparësi Sennës, duke i dhënë 2 makina dhe 20 mekanikë dhe ndihmës, kurse Prost mori vetëm një makinë dhe katër ndihmës.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; Edhe pse pronësia e re e Hondës deklaroi se të dy pilotët kishin motorra të njëjtë, Prost nuk i besoi, dhe dyshimi i tij erdhi nga provat zyrtare ku Senna ishte plot 1.7 sekonda më i shpejtë se ai.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|title=1989 Italian Grand Prix|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|access-date=23 dhjetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118225755/http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|archive-date=18 janar 2015}}&lt;/ref&gt; Kjo bëri që Prost të ankohej sërisht për Hondën, që si kundërpërgjigje deklaroi se do nuk do t'a furnizonte makinën e Prost me motorra nëse ai nuk kërkonte falje. Prost në fund kërkoi falje për komentet e tij.&lt;ref name=&quot;:19&quot;&gt;{{Cite web|author=David Milloy|date=9 prill 2018|title=Alain Prost: the Other Edge of Genius?|url=https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=Influx Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212143309/https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prost arriti të triumfoj në garë dhe e rriti diferencën në renditje me 20 pikë nga Senna, i cili u tërhoq me probleme në motorr. Prost bëri një tjetër veprim që u pa negativisht nga McLareni pasi e hodhi trofeun e fituesit te tifozët, të cilët e prishën, duke bërë që Dennis të largohej i nervozuar nga podiumi. Pas këtij veprimi, McLareni bëri një rregull të ri ku të gjithë trofetë e fituar nga pilotët ishin pronë e ekipit, kurse pilotët kishin të drejtë të kërkonin një kopje të çdo trofeu që fitonin.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Tanya Kumar|date=4 korrik 2018|title=F1: Top 5 Unusual F1 Podium Ceremonies, bet you never knew!|url=https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123507/https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=sportskeeda|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Six of the best – Unusual podium ceremonies|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108122207/https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|archive-date=8 nëntor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}&lt;/ref&gt; 

Pas garës së Italisë, Senna shtyu drejtuesit e McLaren për t'a shkarkuar Prost menjëherë. Ferrari ofroi pilotin e tyre [[Gerhard Berger]] në këmbim të Prost për katër garat e fundit të sezonit. Në fund nuk u mor asnjë vendim drastik dhe Prost u lejua t'a përfundonte sezonin me ekipin pasi kërkoi falje publike. Vite më vonë, Prost mori një kopje zyrtare të trofeut të Çmimit të madh të Italisë dhe j'a dhuroi Dennis.&lt;ref name=&quot;:18&quot;&gt;{{cite web|date=janar 1990|title=Alain Prost Interview|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230112191729/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|archive-date=12 janar 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}&lt;/ref&gt;

Prost siguroi titullin kampion në garën e parafundit në [[Suzuka]] të Japonisë. Ai e nisi garën me një avantazh prej 16 pikësh nga Senna dhe të dy pilotët u përplasën me njëri-tjetrin shtatë xhiro nga fundi.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; Prost, i cili deri në atë moment ishte në kryesim të garës, u fajsua gjerësisht si shkaktari i aksidentit.&lt;ref name=&quot;:18&quot; /&gt; Prost refuzoi të linte hapsirë kur të dy pilotët ishin krah për krah në vijën e drejtë. Kjo, sëbashku me stilin e të ngarit të Sennës, i cili e vendoste makinën e tij në pozita të mundshme për aksident me qëllim që pilotët e tjerë të zbrapseshin, shkaktuan aksidentin.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=22 maj 2024|title=How good actually was Ayrton Senna? Hint: Exceptionally|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|access-date=11 tetor 2024|website=Mclaren|language=en|archive-date=17 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917132814/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:18&quot; /&gt; Senna arriti të rikthehej në garën dhe në fund doli në vendin e parë, por u skualifikua nga FIA, me në krye francezin [[Jean-Marie Balestre]], të cilin Senna nuk e pëlqente, për shkak se humbi shikanin në momentin e rihyrjes në garë. Senna gjithashtu u gjobit me 100,000$ si dhe u denua me gjashtë muaj për &quot;vozitje të rrezikshme&quot;, një dënim që ngeli i pezulluar.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Grand Prix Results: Japanese GP, 1989|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20060620101901/http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|archive-date=20 qershor 2006|access-date=16 gusht 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}&lt;/ref&gt; Prost kërkoi falje për mënyrën se si e fitoi kampionatin, por shtoi se ishte një aksident të cilën ai nuk mundi t'a shmangte.&lt;ref&gt;{{cite news|date=23 tetor 1989|title=MOTOR SPORTS ROUNDUP : Senna Is Disqualified in Japan|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201110172542/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|archive-date=10 nëntor 2020|access-date=9 shkurt 2021|publisher=Los Angeles Times|language=en}}&lt;/ref&gt; McLaren apeloi vendimin e marrë ndaj Sennës por pa sukses. ''[[Sports Illustrated]]'' komentoi për këtë veprim, duke thënë: &quot;Ron Dennis është kundër pilotit të tij dhe nuk do që ai ta fitoj kampionatin.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Sam Moses|date=19 mars 1990|title=Fireworks in Formula One|url=https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|access-date=30 shtator 2024|publisher=Sports Illustrated|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143430/https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

===Ferrari===
Në vitin 1990, Prost u bë piloti i parë që firmos me Ferrarin që nga vdekja e themeluesit [[Enzo Ferrari]] dy vite më parë. Ferrari kishte marrë disa inxhinjerë dhe arkitekt të McLarenit, përfshirë emra si [[John Barnard]] dhe [[Steve Nichols]].&lt;ref name=&quot;:23&quot;&gt;{{Cite news|author=Edd Straw|date=29 dhjetor 2017|title=Why the Ferrari 641 should have won a Formula 1 title in 1990|url=https://www.autosport.com/f1/news/why-the-ferrari-641-should-have-won-a-formula-1-title-in-1990-4988738/4988738/|access-date=1 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}&lt;/ref&gt; [[Ferrari 641]] ishte kandidati kryesor për të mposhtur McLarenin për titullin për konstruktor, duke humbur për vetëm 11 pikë. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi pesë gara, në Brazil, Meksikë, Francë, Britani dhe Spanjë. Në Meksikë, ai zhvilloi një nga performancat më të mira të karrierës së tij, duke fituar pasi e nisi garën nga vendi i 13të.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=27 May 2020|title=Race of my life: Alain Prost on the 1990 Mexican GP|url=https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|access-date=10 shkurt 2021|website=Autosport.com|language=en|archive-date=28 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028020359/https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Fati i kampionatit u vendos sërisht në garën e parafundit në Suzuka, por këtë herë Prost kishte 9 pikë më pak se Senna. Ashtu si në vitin e kaluar, të dy pilotët u përplasën sërisht me njëri-tjetrin.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Në kthesën e parë pas nisjes së garës, Senna qëllimit u përplas te Prost, duke i nxjerrë të dy pilotët nga gara dhe duke vulosur titullin në favor të tij. Dennis menjëherë e dinte që Senna e shkaktoi aksidentin qëllimisht, edhe pse i'u desh një vit për t'a pranuar:&lt;ref name=&quot;:16&quot; /&gt; ai deklaroi në vitin 1991 se Senna u hakmorr ndaj Prost për aksidentin e tyre në vitin 1989.&lt;ref name=&quot;:112&quot;&gt;{{Cite web|author=David Tremayne|date=7 korrik 2014|title=The other side of Senna — his rage at Prost and Suzuka 1990|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|access-date=3 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 shkurt 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240207210511/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Edhe pse Prost u ankua për këtë aksident, duke thënë se Senna nuk ka vlera si njeri, braziliani nuk u pezullua.&lt;ref name=&quot;:112&quot; /&gt; Prost e mbylli kampionatin në vendin e dytë, shtatë pikë mbrapa Sennës, kurse Ferrari u rendit në vendin e dytë mbrapa McLaren.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|title=1990 F1 World Championship|website=Motor Sport Magazine|language=en|access-date=27 janar 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301231913/https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|archive-date=1 mars 2021}}&lt;/ref&gt;

Pas përfundimit të sezonit, Nigel Mansell, shoku i ekipit të Prost, u largua nga Ferrari për t'u rikthyer te Williams.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Murray Walker|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|publisher=[[Virgin Books]]|language=en|isbn=1-85227-918-4|page=108}}Murray Walker &amp; Simon Taylor ''Murray Walker's Formula One Heroes'' p. 108, paragrafi 2. Virgin Books,{{ISBN|1-85227-918-4}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web|author=Simon Taylor|date=dhjetor 2009|title=Lunch with... Nigel Mansell|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230713202624/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell/|archive-date=13 korrik 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}&lt;/ref&gt; Ai tha se marrëdhënja e tij me Prost nuk ishte e mirë, pavarësisht se britaniku e kishte mbështetur atë për incidentin me Sennën në garën e Japonisë në vitin 1989. Një tjetër faktor i marrëdhënjes së keqe ishte mbërritja e Prost si piloti i parë i Ferrarit, edhe pse kontrata e Mansell kishte një klauzolë që e bënte atë pilotin e parë.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=20 gusht 2022|title=Nigel Mansell now realises why his team-mates didn't like him too much|url=https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090810/https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Mansell tregoi se pasi ai mori pol pozitën në garën e Francës, Prost i kërkoi Ferrarit që t'i jepnin makinën e tij për garën e rradhës në Britani.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Nigel Mansell|title=My Autobiography|date=1995 |page=222|publisher=Collins Willow|language=en|isbn=0-00-218497-4}}&lt;/ref&gt; Ai u zëvëndësua nga francezi [[Jean Alesi]].&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;

Ferrari pësoi rënje në sezonin 1991. Makina e tyre &quot;Ferrari 642&quot; nuk ishte e aftë të mbante ritmin e McLarenit dhe Williamsit. Prost nuk përfundoi asnjë garë më poshtë se vendi i pestë, por nuk fitoi asnjë garë. Ai gjithashtu mori pesë podiume dhe përfundoi vetëm tetë gara; kolegu i tij Alesi përfundoi vetëm shtatë gara. Sipas raportimeve, motorri V12 i Ferrarit nuk ishte aq konkurues sa motorrët V10 të rivalëve të tyre, të cilët ishin më të shpejtë, më të lehtë dhe harxhonin benzinë më pak.&lt;ref name=&quot;:23&quot; /&gt; Prost, i cili pati vështirësi gjatë sezonit, shpërtheu në garën e parafundit, duke thënë se makina e tij ecte &quot; si një kamion&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Formula Ferrari|author=Umberto Zapelloni|isbn=0-340-83471-4|publisher=[[Hodder &amp; Stoughton]]|language=en|date=April 2004|page=17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:19&quot; /&gt; Ferrari u kundërpërgjigj menjëherë duke shkarkuar Prostin. Ai u zëvëndësua nga piloti italian [[Gianni Morbidelli]] për [[Çmimi i madh i Australisë 1991|Çmimin e madh të Australisë 1991]], si dhe nga [[Ivan Capelli]] për sezonin e ardhshëm.&lt;ref&gt;{{Cite book|author1=Murray Walker|author2=Simon Taylor|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|page=115|publisher=Virgin Books|language=en|isbn=1-85227-918-4}}&lt;/ref&gt;

===Williams===
Prost nuk garoi në sezonin 1992.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Pavarësisht kontakteve me Ligier, ekip me të cilin ai garoi në fazën parasezonale, ai qëndroi jashtë për këtë sezon pasi Ferrari i ofroi një shumë të madhe parash.&lt;ref name=&quot;8w&quot;&gt;{{cite web|author1=Mattijs Diepraam|author2=Rainer Nyberg|date=maj 2001|language=en|title=Subtlety redefined|url=http://8w.forix.com/prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121015073811/http://8w.forix.com/prost.html|archive-date=15 tetor 2012|access-date=18 tetor 2012 |publisher=8w.forix}}&lt;/ref&gt; Gjatë këtij sezoni, Mansell dhe Williams-Renault thyen dominimin e McLaren-Hondës: britaniku fitoi titullin e parë kampion kurse Honda u tërhoq nga Formula Një për shkak të krrizës ekonomike në Japoni.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=16 mars 2022|title=Honda's Bittersweet F1 Legacy|url=https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|access-date=1 tetor 2024|website=nippon.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090953/https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Kjo gjë bëri që Williams të ishte ekipi dominues si dhe njëri prej pilotëve të tyre pritej të shpallej sërisht kampion për sezonin 1993. Prost e shfrytëzoi këtë mundësi dhe filloi të negocionte me [[Frank Williams]] për t'u bërë pjesë e ekipit që nga gara e dytë e sezonit 1993.&lt;ref name=&quot;:242&quot;&gt;{{Cite web|author=Adam Cooper|date=7 korrik 2024|title=The Domination Game: How Mansell and Williams made 1992 their own|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|access-date=1 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091110/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Negociatat ishin të suksesshme dhe ai firmosi për dy vite.&lt;ref&gt;{{cite web|date=15 dhjetor 2012|title=The History of Williams - 1993|url=https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216163106/https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|archive-date=16 dhjetor 2019|access-date=16 dhjetor 2019|website=The Williams Database|language=en}}&lt;/ref&gt; Piloti i dytë i Williams, [[Riccardo Patrese]], ndjeu se vendi i tij ishte në rrezik dhe firmosi me [[Benetton Formula|Benetton]]. Prost pritej të ishte sërisht shok ekipi me Mansellin, por britaniku nuk arriti të rinovonte kontratën me ekipin për shkak të kërkesave të larta financiare.&lt;ref name=&quot;:242&quot; /&gt; Pas largimit të Mansell, Williams kërkoi të sillte në ekip Sennën, por kjo nuk u arrit pasi kontrata e Prost kishte një klauzolë që e ndalonte brazilianin t'i bashkohej Williamsit për sa kohë që ai ishte atje.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}} Senna e quajti Prostin &quot;frikacak&quot; për këtë klauzolë, por në fund vazhdoi të garonte me McLarenin.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.f1oversteer.com/throwbacks/ayrton-senna-once-called-alain-prost-a-coward-for-refusing-to-be-his-teammate/|title=Ayrton Senna once called Alain Prost a ‘coward’ for refusing to be his teammate|website=f1oversteer.com|language=en|date=28 gusht 2026|access-date=10 tetor 2026}}&lt;/ref&gt;

Prost fitoi titullin e katërt kampion bote në sezonin 1993.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{cite news|date=11 dhjetor 1994|title=Briefly |url=http://link.galegroup.com/apps/doc/A296056825/GPS?u=wikipedia&amp;sid=GPS|url-access=subscription|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123443/https://go.gale.com/ps/i.do?p=GPS&amp;u=wikipedia&amp;id=GALE%7CA296056825&amp;v=2.1&amp;it=r&amp;sid=GPS&amp;asid=5b88d3e4|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Age|Sunday Age]]|language=en|page=4|via=Infotrac Newsstand}}&lt;/ref&gt; Ai ishte shok ekipi me pilotin 32 vjeçar [[Damon Hill]]. Williams dominoi sërisht garën për konstruktor, duke marrë dyfishin e pikëve krahasuar me vendin e dytë McLaren. Prost fitoi shtatë nga dhjetë garat e para të sezonit si dhe mori pol pozita në 13 nga 16 garat e sezonit. Edhe pse gjatë sezonit ai u përball me konkurencën e Hill dhe Sennës, Prost u shpall kampion në Portugali dhe dy gara nga fundi. Pak para fitimit të titullit, Prost njoftoi tërheqjen nga sporti në përfundim të sezonit.&lt;ref name=&quot;la&quot;&gt;{{Cite web|author=Shav Glick|date=25 shtator 1993|title=Prost, 38, Announces Retirement|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|access-date=18 shtator 2024|website=Los Angeles Times|language=en|archive-date=12 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230612151224/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Duke qënë se ai do të tërhiqej, Williams mori Sennën si pilot për sezonin e ardhshëm, pavarësisht klauzolës së Prost. Pavarësisht se klauzola e tij ishte në fuqi edhe për vitin 1994, Renault i kërkoi Williams për t'a bindur Prostin për të hequr dorë nga ky kusht.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=11 tetor 1993|title=Senna signs with Williams |url=https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|access-date=18 shtator 2024|website=UPI|language=en|archive-date=24 janar 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250124015818/https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Francezi u tërhoq në fund të sezonit 1993 me kusht që Williams t'i paguante rrogën e plotë për sezonin 1994.&lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;[[Senna (film)|''Senna'' (film)]] (edicioni i zgjatur), te minuta 1:47-1:50.&lt;/ref&gt;

Prost e mbylli me podium garën e fundit të karrierës në [[Çmimi i madh i Australisë 1993|Australi]]. Pas përfundimit të garës, Prost u përfaqua nga Senna, duke u surprizuar nga veprimi i brazilianit.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; McLaren, të cilët sapo kishin firmosur një marrëveshje për t'u furnizuar me motorrë nga [[Peugeot]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.classicdriver.com/en/article/auctions/peugeot-powered-mclaren-a-smoking-hot-symbol-f1s-golden-era|title=This Peugeot-powered McLaren is a smoking-hot symbol of F1’s golden era|publisher=Classic Driver|language=en|date=15 tetor 2022|access-date=14 tetor 2026}}&lt;/ref&gt; u përpoqën për të bindur Prost të zinte vendin e Sennës për sezonin 1994.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=24 dhjetor 2021|title=Ayrton Senna called Alain Prost 'begging' him to stay in F1 in 1994|url=https://www.planetf1.com/news/ayrton-senna-begged-alain-prost-return|access-date=18 shtator 2024|website=PlanetF1|language=en}}&lt;/ref&gt; Senna vetë e inkurajoi francezin për të pranuar ofertën, por Prost refuzoi, duke u tërhequr një herë e përgjithmonë.&lt;ref name=&quot;auto2&quot;&gt;{{Cite web|date=30 shtator 2018|title=Martin Brundle at McLaren in 1994|url=https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|access-date=18 shtator 2024|website=UnracedF1.com|language=en|archive-date=3 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241003033825/https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==Profili i pilotit==
===Stili i të voziturit===
Gjatë karrierës së tij, Prost fitoi pseudonimin &quot;Profesori&quot; për intelektualitetin e tij në pistë. Edhe pse fillimisht ai tha se ky pseudonim nuk i bënte përshtypje, me kalimin e kohës ai tha se pseudonimi karakterizonte stilin e tij të të voziturit. Prost ishte shumë i aftë të përgatiste strategjinë e tij para fillimit të një gare: ai zakonisht i kursente frenat dhe gomat në fazat e para të garës, duke i lënë të freskëta për pjesën e fundit.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Motoja e tij ishte &quot;Fito sa më ngadalë të jetë e mundur&quot;,&lt;ref name=&quot;mcbride_nyt_p3&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=On this week #8: A masterclass from The Professor|url=https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|access-date=2 tetor 2024|website=pirelli.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091306/https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; një moto që ai mund t'a ketë marrë nga [[Niki Lauda]] ose [[Juan Manuel Fangio]].&lt;ref name=&quot;:24&quot;&gt;{{Cite web|author=Clive James|title=Niki Lauda Wins Going Slowly|url=https://www.clivejames.com/niki-lauda-wins-going-slowly.html|access-date=2 tetor 2024|website=CliveJames.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 qershor 2016|title=BUXTON: The Secret|url=https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|access-date=2 tetor 2024|website=RACER|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091338/https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:27&quot; /&gt; Shefi i Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], kur u pyet për dy pilotët e McLarenit, tha: Senna është si një samurai kurse Prost është si një kompjuter.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

Ndryshe nga Senna, i cili ecte gjithmon me ritëm të lartë,&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Prost garonte më me elegancë dhe qetësi, duke kopjuar idhujt e tij [[Jackie Stewart]] dhe [[Jim Clark]].{{sfn|Roebuck|1986|p=131}} Edhe pse Prost mund të mos ketë garuar me aq stil sa bashkëkohësit e tij – Nigel Mansell dikur tha se Prost thjesht kishte makinën më të mirë në pistë – Stewart e lavdëroi Prostin për butësinë e tij pas timonit, duke shpjeguar: “Për disa, kjo është e mërzitshme; për mua, është mjeshtëri – dhe shumë më e vështirë sesa thjesht të shëtisësh me makinën përreth.”&lt;ref name=&quot;:27&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:28&quot; /&gt; Qetësia e Prostit i lejoi atij të nxirrte maksimumin nga një motorr pa e çuar atë drejt prishjes. Clive James shkroi se Prost &quot;konsiderohej i çuditshëm edhe nga pilotët e tjerë për mënyrën se si makinat e tij qëndronin bashkë: ishte sikur ai mund të dëgjonte se çfarë po ndodhte në motorr. Prost ishte shoku i makinës. Pilotët e tjerë nuk e trajtonin makinën me më shumë takt sesa trajtonin gratë e tyre&quot;.&lt;ref name=&quot;:24&quot; /&gt; Megjithatë, qasja e tij pati disa kritikë, përfshirë Ron Dennis, i cili u mërzit që Prost refuzoi të garonte për fitoren në Spa në vitin 1985. Prost u përgjigj se &quot;E kam humbur kampionatin në momentin e fundit aq shumë herë sa nuk po rrezikoj&quot;.&lt;ref name=&quot;:26&quot;&gt;{{Cite web|title=Alain Prost|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost/|access-date=2 tetor 2024|website=Mclaren.com|language=en|archive-date=29 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240929000643/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prost u prek nga kritikat, të cilat i përmblodhi si &quot;kur fiton... është normale, kur humb, je budalla&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|title=FULL TRANSCRIPT: Read every word from four-time world champion Alain Prost's insightful Beyond the Grid interview|author=Tom Clark|publisher=Formula Një|language=en|date=17 mars 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007113432/https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|archive-date=7 tetor 2024|access-date=28 korrik 2026}}&lt;/ref&gt;

Stili i qetë i Prostit ndonjëherë maskonte ritmin e tij të ashpër në pistë. [[Steve Nichols]], projektuesi i makinave të Prostit te McLaren dhe Ferrari, tha se në Çmimin e madh të Belgjikës 1985, ai e pa Prostin të bënte tre xhiro me qetësi në pistë dhe nuk e kuptoi që Prost kishte marrë pol pozitë deri pasi u kthye në garazh.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Dan Prosser|date=2 gusht 2023|title=McLaren designer Steve Nichols on Prost, Senna and Lauda|url=https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|access-date=2 tetor 2024|website=The Intercooler|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091441/https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Nigel Roebuck]] tregoi një histori të ngjashme në lidhje me pol pozitën e Prostit në [[Monako]].&lt;ref name=&quot;:28&quot;&gt;{{Cite web|author=Graham Keilloh|date=24 korrik 2011|title=In defence of Alain Prost|url=http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|access-date=3 tetor 2024|website=Talking About F1|language=en|archive-date=11 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210211030202/http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Adrian Newey]], projektuesi i makinave të Prostit te Williams, tha se Prost ndonjëherë e acaronte në praktika sepse Prost rrallë e shtynte makinën deri në limit, duke e bërë më të vështirë për Newey të kuptonte nëse makina ishte mjaftueshëm e shpejtë.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2 tetor 2023|title=Prost's final fling|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091128/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Newey shtoi se &quot;kur donte, mund të ecte vërtet shpejtë&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Lucrezia Costa|date=11 gusht 2024|title=Adrian Newey on the champions he has worked with: &quot;Very different characters, but all phenomenal&quot;|url=https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|access-date=2 tetor 2024|website=Motorsport {{!}} Pit Debrief|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091323/https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Edhe pse Senna e dominoi Prostin në provat zyrtarr gjatë 32 garave si shok ekipi, duke marrë 26 pol pozita kundrejt 4 të Prostit, në ditën e garës Prost shënoi 12 xhiro më të shpejta kundrejt 6 të Sennës.&lt;ref name=&quot;:21&quot; /&gt;

Edhe pse Senna ishte më i shpejtë në provat zyrtare, Prost ishte i nënvlersuar në këtë kategori: Niki Lauda vuri në dukje se kur Prost u bashkua me McLaren në vitin 1984, Prost ishte aq i shpejtë sa Lauda hoqi dorë nga përpjekja për t'u barazuar me Prost në provat zyrtare dhe e përdori kohën e tij në pistë për të përgatitur makinën e tij për garën. Prost i përvetësoi këto mësime dhe i përdori kundër Sennës në vitet 1988 dhe 1989.&lt;ref name=&quot;:21&quot; /&gt;

===Trashëgimia===
Prost konsiderohet një nga pilotët më të mirë të të gjitha kohërave në Formula Një. Ai ka fituar katër tituj botëror, po aq sa [[Sebastian Vettel]] dhe [[Max Verstappen]]. Vetëm [[Lewis Hamilton]], [[Michael Schumacher]], dhe Juan Manuel Fangio kanë fituar më shumë tituj se ai.&lt;ref name=&quot;:20&quot;/&gt; Përveç kësaj, Prost humbi mundësinë për të fituar edhe katër tituj të tjerë për vetëm 12.5 pikë.&lt;ref name=&quot;:17&quot;/&gt; Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për garat e fituara (51),&lt;ref&gt;{{cite web|title=Grand Prix Results: Portuguese GP, 1993|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061030022713/http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|archive-date=30 tetor 2006|access-date=7 nëntor 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; e cila qëndroi për 14 vite; rekordi i tij u thye nga Schumacher në vitin 2001.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite news|author=Alan Henry|date=4 shtator 2001|title=Schumacher rubs salt into Prost wounds|url=https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190417055456/https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|archive-date=17 prill 2019|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Guardian]]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt; Prost besonte se nëse Senna nuk do ndërronte jetë në vitin 1994, do t'ja thyente rekordin e fitoreve francezit.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Prost gjithashtu kishte rekordin për numrin e xhirove të shpejta (41) deri në vitin 2001; Schumacher ishte sërisht piloti që i theu rekordin.&lt;ref name=&quot;:27&quot;&gt;{{Cite news|date=1 qershor 1993|title=Alain Prost retires|url=https://www.autosport.com/f1/news/alain-prost-retires-5053020/5053020/|access-date=3 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}&lt;/ref&gt;

Prost aktualisht ndan rekordin për përqindjen më të lartë të garave të nisura nga rreshti i parë në një sezon të vetëm (16 nga 16 në vitin 1993) me Ayrton Sennën (1989) dhe Damon Hill (1996).&lt;ref&gt;{{cite web|author=Steven Lynch|date=1 korrik 2011|title=Front row regulars|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/53088.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190501082158/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/53088.html|archive-date=1 maj 2019|access-date=1 maj 2019|publisher=ESPN UK|language=en}}&lt;/ref&gt; Deri në vitin 2026, ai është francezi i fundit që ka fituar [[Çmimi i madh i Francës|Çmimin e madh të Francës]].&lt;ref&gt;{{cite web|author=Nicky Haldenby|date=8 qershor 2021|title=France's Home Race Heroes|url=https://f1destinations.com/france-home-race-f1-heroes/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210614214908/https://f1destinations.com/france-home-race-f1-heroes/|archive-date=14 qershor 2021|access-date=14 qershor 2021|website=F1Destinations|language=en}}&lt;/ref&gt;

===Lëvizjet dhe marrëdhënjet me ekipet===
Prost gjithashtu e kuptoi rëndësinë e të garuarit me makinën më të mirë; uebfaqja zyrtare e McLarenit komenton se ai &quot;e ndërtoi karrierën e tij të gjatë duke bërë lëvizjen e duhur në kohën e duhur&quot;. Megjithatë, pasi Prost gjeti rrugën e tij drejt një ekipi fitues, ai nuk ishte gjithmonë i shkathët në marrëdhëniet e tij me ekipet dhe furnizuesit e motorrëve. Faqja e internetit e [[Formula Një]] vëren se ndërsa Prost &quot;bëri që fitoret e tij të dukeshin të lehta&quot;, ai &quot;ishte më pak i suksesshëm në politikën në të cilën ishte gjithmonë i përfshirë&quot; dhe ai &quot;i la ekipet në mënyrë negative në katër raste&quot;.

Shoku i ekipit të Prostit te Ferrari, Nigel Mansell, kujton një incident ku në [[Çmimi i madh i Britanisë 1990|Çmimin e madh të Britanisë 1990]], makina që ai garoi nuk ecte njësoj si në garën e mëparshme ku ai kishte marrë pol pozitë. Kur u përball me mekanikët, Prost doli në përfundimin se Mansell kishte makinë superiore krahasuar me francezin. Makinat e tyre u ndërruan pa djeninë e Mansell dhe me kërkesë të Prost. Prost gjithashtu fliste rrjedhshëm italisht, ndërsa italishtja e Mansell ishte vetëm bisedore në rastin më të mirë, duke i dhënë Prostit ndikim më të madh brenda ekipit me bazë në [[Maranello]]. Sipas Prost, Mansell mori pjesë vetëm në dy ose tre takime informuese mekanike gjatë gjithë sezonit, duke preferuar të luante [[golf]].&lt;ref&gt;Mansell, Nigel ''My Autobiography'' faqja 222 Collins Willow {{ISBN|0-00-218497-4}}&lt;/ref&gt; Prost e përshpejtoi shkarkimin e tij nga Ferrari në vitin 1991 duke kritikuar hapur makinën si dhe nuk mori pjesë në sezonin 1992 (duke pranuar një shumë të konsiderueshme parash nga Ferrari) në vend që të garonte me Ligier të nivelit të dytë.&lt;ref name=&quot;8w&quot;/&gt;

Në garën e dytë të sezonit 1992, Prost e dalloi menjëherë potencialin e kombinimit Williams-Renault dhe negocioi për një vend për sezonet 1993 dhe 1994.&lt;ref name=&quot;:242&quot;/&gt; Pasi njoftoi daljen e tij në pension në fund të sezonit 1993 (duke mos dashur të ishte partner me Sennën në vitin 1994, me Williams që pranoi të paguante pagën e Prostit për vitin 1994), Prost vendosi të mos dilte nga pensioni pasi nuk u impresionua nga një provë e McLaren-Peugeot për sezonin 1994.&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;auto2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt; Pasi Senna humbi jetën në Çmimin e madh të San Marinos në vitin 1994, Prost ishte kandidati i dukshëm për të zënë vendin bosh te Williams, por Prost tha se nga respekti për Sennën nuk do të garonte më në Formula Një.&lt;ref name=&quot;NZHerald&quot;&gt;{{Cite web|author=Don Kennedy|date=9 tetor 2024|title=Formula One: Prost reminisces ahead of return to Imola|url=https://www.nzherald.co.nz/hawkes-bay-today/news/formula-one-prost-reminisces-ahead-of-return-to-imola/DTEDCRZLPWQYLWWEUQ4UMOERSQ/|access-date=11 tetor 2024|website=The New Zealand Herald|language=en|archive-date=26 qershor 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250626125859/https://www.nzherald.co.nz/hawkes-bay-today/news/formula-one-prost-reminisces-ahead-of-return-to-imola/DTEDCRZLPWQYLWWEUQ4UMOERSQ/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

===Vlerësimet nga bashkëkohësit===
Në vitin 2009, një sondazh i [[Autosport]] i kryer nga 217 pilotë të Formula Një e nxori Prostin të votuar si piloti i katërt më i madh i të gjitha kohërave në Formula Një, pas Sennës, Schumacherit dhe Fangios.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2009|title=Formula 1's Greatest Drivers – AUTOSPORT.com – Alain Prost|url=http://f1greatestdrivers.autosport.com/?driver=4|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210517231624/https://f1greatestdrivers.autosport.com/?driver=4|archive-date=17 maj 2021|access-date=19 shkurt 2021|website=f1greatestdrivers.autosport.com|language=en}}&lt;/ref&gt; Shoku i skuadrës së Prostit, Keke Rosberg, tha se &quot;Ai është më i miri që kam njohur ndonjëherë, pa dyshim. Si një pilot garash i gjithanshëm, ai është kokë e këmbë përpara kujtdo tjetër.&quot;&lt;ref name=&quot;:28&quot; /&gt; Drejtori ekzekutiv i Formula Një, [[Bernie Ecclestone]], tha se Prost ishte piloti më i madh i të gjitha kohërave, pasi Prost rrallë gëzonte trajtimin e pilotit numër një, ndryshe nga Senna ose Schumacher.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=NewsDesk|date=13 shtator 2016|title=Ecclestone: Prost was better than Schumacher or Senna|url=https://www.grandprix247.com/2016/09/13/ecclestone-prost-was-better-than-schumacher-or-senna/|access-date=1 tetor 2024|website=GRANDPRIX247.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2017|title=Bernie Ecclestone says Alain Prost best ever F1 driver|url=https://www.sportsmole.co.uk/fb_281199.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628085026/https://www.sportsmole.co.uk/formula-1/news/ecclestone-says-prost-best-ever-f1-driver_281199.html|archive-date=28 qershor 2024|access-date=19 shkurt 2021|website=Sports Mole|language=en}}&lt;/ref&gt; Në vitin 2023, Ecclestone tha se Max Verstappen e kishte tejkaluar Prostin.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=23 shtator 2023|title=Bernie Ecclestone snubs Lewis Hamilton to hand F1 GOAT title to former title rival|url=https://www.planetf1.com/news/bernie-ecclestone-max-verstappen-f1-greatest|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090600/https://www.planetf1.com/news/bernie-ecclestone-max-verstappen-f1-greatest|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Shefi i ekipit Jordan, [[Eddie Jordan]], ndante mendimin e Ecclestone, duke vlerësuar që Prost &quot;nuk e vriste mendjen kurrë se kush ishte shoku i tij i skuadrës&quot; (Senna ishte një përjashtim i dukshëm).&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Mark Scott|date=16 prill 2020|title=Jordan: 'Prost the greatest, not Schumi or Senna'|url=https://www.planetf1.com/news/greatest-formula-1-driver|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090758/https://www.planetf1.com/news/greatest-formula-1-driver|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Shefi i stafit mjekësor i Formula Një, Sid Watkins, tha se Prost dhe Niki Lauda ishin pilotët më inteligjentë me të cilët kishte punuar, duke vënë në dukje se ai mund të kujtonte vetëm një aksident të rrezikshëm që përfshinte Prostin në karrierën e tij.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Sid Watkins|title=Life at the Limit|publisher=Pan Macmillan|language=en|year=2013|isbn=9781447241010|location=Londër|pages=110}}&lt;/ref&gt;

===Rivaliteti me Ayrton Sennën===
Piloti brazilian [[Ayrton Senna]] ishte rivali më i madh i Prostit. Rivaliteti midis tyre konsiderohet një nga më të mëdhenjt në historinë e sporteve.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.autoevolution.com/news/senna-vs-prost-one-of-the-most-fiercest-rivalries-in-the-history-of-motorsport-139075.html|title=Senna vs Prost: One of the Fiercest Rivalries in the History of Motorsport|website=autoevolution.com|language=en|date=9 dhjetor 2019|access-date=15 tetor 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.goodwood.com/grr/f1/prost-vs-senna-a-friendship-after-bitter-rivalry/|title=Prost vs. Senna: A friendship after bitter rivalry|website=goodwood.com|language=en|date=12 janar 2026|access-date=15 tetor 2026}}&lt;/ref&gt; Betejat e Prostit me Ayrton Sennën u mbuluan gjerësisht nga media. Të dy pilotët ishin konkurrentë të fortë dhe kontribuan në disa incidente në pistë:

*[[Çmimi i madh i Portugalisë 1988|Estoril 1988]] (Senna u përpoq ta ndalonte Prostin që ta kalonte duke e kërcënuar se do ta shtynte anash në murin e boksit)&lt;ref name=&quot;auto1&quot;/&gt;
*[[Çmimi i madh i San Marinos 1989|Imola 1989]] (Senna dhe Prost ranë dakord të shmangnin garimin shumë të ngushtë me njëri-tjetrin në xhiron e parë, por nuk ranë dakord për kushtet e sakta të marrëveshjes, pas së cilës Prost u ankua në media)&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;
*[[Çmimi i madh i Japonisë 1989|Suzuka 1989]] (duke garuar krah për krah me Sennën, Prost fitoi titullin kampion duke ecur në rrugën e Sennës në vijën e brendshme dhe duke e sfiduar atë të frenonte ose të përplasej. Ata u përplasën)&lt;ref name=&quot;:18&quot; /&gt;
*[[Çmimi i madh i Japonisë 1990|Suzuka 1990]] (duke garuar krah për krah me Prostin, Senna fitoi titullin kampion duke e nxjerrë qëllimisht Prostin nga gara në formë hakmarrje për incidentin e vitit 1989)&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite web|author=Joe Saward|date=1 tetor 1991|title=Ayrton Senna attacks Jean-Marie Balestre|url=http://www.grandprix.com//features/joe-saward/news-feature-ayrton-senna-attacks-jean-marie-balestre.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121174811/https://www.grandprix.com/features/joe-saward/news-feature-ayrton-senna-attacks-jean-marie-balestre.html|archive-date=21 janar 2021|access-date=10 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en}}&lt;/ref&gt;
*[[Çmimi i madh i Gjermanisë 1989|Hockenheim 1991]] (Senna e nxori Prostin jashtë pistës dhe në rrugën e daljes nga bokset).&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Grandprix.com|date=28 korrik 1991|title=German GP, 1991|url=http://www.grandprix.com//races/german-gp-1991.html|access-date=12 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=4 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304180439/https://www.grandprix.com/races/german-gp-1991.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Pas incidentit të Hockenheim të vitit 1991, [[FISA]] urdhëroi një takim midis dy pilotëve për të ulur tensionet dhe për të parandaluar incidente të mëtejshme.&lt;ref&gt;{{cite web|author=David Tremayne|date=shtator 1991|title=Formula One: 1991 Hungarian Grand Prix|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/september-1991/13/formula-one-hungarian-grand-prix?v=7516fd43adaa|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221229202513/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/september-1991/13/formula-one-hungarian-grand-prix?v=7516fd43adaa|archive-date=29 dhjetor 2022|access-date=12 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}&lt;/ref&gt;

Përveç kësaj, të dy pilotët e gjetën veten duke ndjekur të njëjtin ekip pas sezonit 1992, pasi performanca e Ferrarit kishte rënë dhe Honda u largua nga Formula Një, duke e lënë Williams-Renault si sundimtarin e padiskutueshëm të Formula Një. Prost nënshkroi për Williams me kusht që Senna të mos bëhej pjesë e ekipit, duke bërë që braziliani të ankohej publikisht se Prost po &quot;sillej si frikacak&quot;.&lt;ref name=&quot;:25&quot;&gt;{{cite web|title=Ayrton Senna Calls Prost A Coward.mpg|date=5 dhjetor 2011|url=https://www.youtube.com/watch?v=qFZKkK6odgY|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130218163814/http://www.youtube.com/watch?v=qFZKkK6odgY&amp;gl=US&amp;hl=en|archive-date=18 shkurt 2013|access-date=28 qershor 2013|publisher=Youtube.com|language=en}}&lt;/ref&gt; Tifozët brazilianë të Sennës u tërbuan aq shumë nga refuzimi i Prostit për të garuar me Sennën në kushte të barabarta, saqë Prost mori një eskortë policore për [[Çmimi i madh i Brazilit 1993|Çmimin e Madh të Brazilit 1993]].&lt;ref&gt;{{cite book|author=Derick Allsop|title=Designs on Victory: On the Grand Prix Trail With Benetton|publisher=Hutchinson|language=en|year=1993|isbn=0-09-178311-9}}&lt;/ref&gt; Prost fitoi lehtësisht titullin e vitit 1993 dhe u tërhoq në fund të sezonit, duke i lejuar Sennës të merrte kryesimin në Williams për sezonin 1994.

Pasi nuk ishin më konkurrentë, dy rivalët filluan të përmirësonin marrëdhënien e tyre. Në garën e fundit të Prostit, Çmimin e madh të Australisë 1993, Senna e tërhoqi atë në shkallën më të lartë të podiumit dhe e  përqafoi.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Fan review of Grand Prix with image of pair on podium|url=http://www.farzadsf1gallery.com/features/adel93.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061025173536/http://www.farzadsf1gallery.com/features/adel93.html|archive-date=25 tetor 2006|access-date=28 janar 2007|website=farzadsf1gallery.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; Vetëm disa ditë para vdekjes së parakohshme të Sennës në Imola, ndërsa po filmonte një xhiro më makinë në pistën e Imolës për kanalin televiziv francez [[TF1]], ai përshëndeti Prostin, i cili në atë kohë ishte një komentator i këtij kanali televiziv: &quot;Një përshëndetje e veçantë për mikun tim... mikun tonë të dashur, Alain. Na mungon të gjithëve Alain.&quot; Prosti tha se ishte i habitur dhe shumë i prekur nga komenti.&lt;ref name=&quot;Hamilton&quot;&gt;{{cite book|author=Maurice Hamilton|title=Frank Williams |publisher=Macmillan|language=en|year=1998|isbn=0-333-71716-3|page=234}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; Prost mori pjesë në funeralin e Sennës, duke qënë një nga njerëzit që mbajti arkivolin e tij,&lt;ref&gt;{{cite web|title=Open Warfare|url=http://www.gpracing.net192.com/drivers/prost-senna.cfm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070702171047/http://www.gpracing.net192.com/drivers/prost-senna.cfm|archive-date=2 korrik 2007|access-date=30 gusht 2015|website=GPRacing.net192.com|language=en}}&lt;/ref&gt; dhe komentoi se kur Senna vdiq &quot;një pjesë e tij kishte vdekur gjithashtu&quot;, sepse karrierat e tyre kishin qenë shumë të lidhura me njëra-tjetrën. Senna ndihej ashtu si francezu, duke i thënë një miku të ngushtë se pasi Prosti u tërhoq, ai e kuptoi se sa shumë nga motivimi i tij kishte ardhur nga rivaliteti me Prostin.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1998/28/ayrton-senna-alain-prost/|title=Ayrton Senna by Alain Prost|publisher=Motorsport Magazine|author=Nigel Roebuck|language=en|date=tetor 1998|access-date=20 tetor 2026}}&lt;/ref&gt;

===Vlerësimet===
Media të ndryshme janë përpjekur të zhvillojnë modele që matin në mënyrë objektive aftësitë e pilotëve në lidhje me cilësinë e makinës. Prost përgjithësisht renditet lart në këto krahasime.

*[[Universiteti i Sheffield]] (2016): I dyti i të gjitha kohërave&lt;ref&gt;{{Cite web|date=14 prill 2016|title=University research reveals greatest Formula One driver of all time|url=http://www.sheffield.ac.uk/news/nr/greatest-formula-one-driver-ever-1.567358|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160416020912/http://www.sheffield.ac.uk/news/nr/greatest-formula-one-driver-ever-1.567358|archive-date=16 prill 2016|access-date=30 shtator 2024|website=University of Sheffield|language=en}}&lt;/ref&gt;
*[[The Economist]] (2020): I treti i të gjitha kohërave&lt;ref&gt;{{Cite news|date=17 tetor 2020|title=Engineers, not racers, are the true drivers of success in motor sport|url=https://www.economist.com/graphic-detail/2020/10/17/engineers-not-racers-are-the-true-drivers-of-success-in-motor-sport|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201120194230/https://www.economist.com/graphic-detail/2020/10/17/engineers-not-racers-are-the-true-drivers-of-success-in-motor-sport|archive-date=20 nëntor 2020|access-date=19 shkurt 2021|newspaper=The Economist|language=en|issn=}}&lt;/ref&gt;
*[[Carteret Analytics]] (2020): I teti i të gjitha kohërave&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Frank Dalleres|date=15 nëntor 2020|title=Why Juan Manuel Fangio, not Lewis Hamilton or Michael Schumacher, is the greatest Formula 1 driver ever|url=https://www.cityam.com/why-juan-manuel-fangio-not-lewis-hamilton-or-michael-schumacher-is-the-greatest-formula-1-driver-ever/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201120141605/https://www.cityam.com/why-juan-manuel-fangio-not-lewis-hamilton-or-michael-schumacher-is-the-greatest-formula-1-driver-ever/|archive-date=20 nëntor 2020|access-date=19 shkurt 2021|website=CityAM|language=en}}&lt;/ref&gt;
*[[F1-Analysis.com]] (2022): I katërti i të gjitha kohërave; i dyti i të gjitha kohërave pas korrigjimit të ndryshimeve në epokë.&lt;ref&gt;{{cite web|date=31 maj 2022|title=A History of F1: Who is the GOAT? |url=http://f1-analysis.com/2022/05/31/who-is-the-f1-goat/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220705091012/https://f1-analysis.com/2022/05/31/who-is-the-f1-goat/|archive-date=5 korrik 2022 |access-date=1 shtator 2022|language=en}}&lt;/ref&gt;

==Jeta e mëvonshme==
Gjatë viteve 1994 dhe 1995, Prost punoi si komentator për kanalin televiziv francez TF1.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Sport et Télé: Les Liaisons Secrètes|page=379|author=Eric Maitrot|publisher=Flammarion|language=fr|year=1995}}&lt;/ref&gt; Ai gjithashtu punoi për Renault duke bërë marrëdhënie me publikun dhe promovime.&lt;ref&gt;Hamilton 2015, f. 306.&lt;/ref&gt; Pas kësaj, Prost u kthye në ekipin e tij të vjetër McLaren, duke punuar si këshilltar teknik;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; ai gjithashtu përfundoi [[L'Étape du Tour]], një udhëtim vjetor me biçikleta me pjesëmarrje masive që zhvillohet në një fazë të [[Tour de France]].&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Cycling News 19|date=11 February 2011|title=Prost trades pedal strokes with Merckx in Oman|url=https://www.cyclingnews.com/news/prost-trades-pedal-strokes-with-merckx-in-oman/|access-date=12 shkurt 2021|website=cyclingnews.com|language=en|archive-date=25 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125074709/https://www.cyclingnews.com/news/prost-trades-pedal-strokes-with-merckx-in-oman/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Në vitin 2024, Prost shprehu publikisht shqetësime në lidhje me trendin në rritje të ekipeve të Formula Një që i nënshtrohen ndryshimeve të shpeshta të emrave për shkak të ndryshimeve në pronësi dhe sponsorizim. Ai argumentoi se, ndërsa partneritetet tregtare janë një pjesë integrale e Formula Një moderne, ndryshimi i vazhdueshëm i markës rrezikon të dëmtojë ndjenjën e traditës dhe vazhdimësisë së sportit. Duke përmendur shembullin e Sauber, i cili kaloi nga [[Alfa Romeo]] në Stake dhe më pas në [[Audi]] në vitin 2026, si dhe ndryshimin e markës së AlphaTauri në Visa Cash App RB, Prost sugjeroi që praktika të tilla dobësojnë identitetin historik dhe lidhjen emocionale që tifozët kanë me ekipet e vjetra. Ai theksoi se trashëgimia e Formula Njê është ndërtuar jo vetëm mbi pilotët dhe prodhuesit e saj, por edhe mbi trashëgiminë e qëndrueshme të ekipeve të saj, dhe paralajmëroi se prioritizimi i fitimeve tregtare afatshkurtra mbi stabilitetin mund të dëmtojë strukturën kulturore të sportit.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Lydia Mee|title=Former champion highlights the importance of keeping lega...|url=https://www.newsweek.com/sports/f1-news-alain-prost-some-new-team-names-are-losing-tradition-our-sport-1891621|access-date=18 shtator 2025|website=Newsweek|date=23 prill 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;

===Prost Grand Prix===
{{main|Prost Grand Prix}}
Gjatë vitit 1989, Prost filloi të mendonte të krijonte ekipin e tij, pasi marrëdhënia e tij me shokun e tij të ekipit në McLaren, Ayrton Senna, ishte prishur. Prost dhe [[John Barnard]], ish-projektuesi kryesor në McLaren, ishin pranë themelimit të një ekipi në vitin 1990. Megjithatë, mungesa e sponsorizimit nënkuptonte se kjo nuk ishte e mundur, kështu që Prost u transferua te Ferrari dhe Barnard u largua nga Ferrari për t'u bashkuar me Benetton. Pasi u grind me ekipin italian në fund të vitit 1991, Prost e gjeti veten pa ekip për vitin 1992; pas dështimit të negociatave të gjera me [[Guy Ligier]] për blerjen e ekipit të tij Ligier, Prost vendosi të bashkohej me Williams për vitin 1993.&lt;ref name=&quot;Prost Renault&quot;&gt;{{Cite web|author=Joe Saward|date=1 shtator 1995|title=Team Prost - a dream or reality?|url=http://www.grandprix.com/ft/ft00198.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140605084146/http://www.grandprix.com/ft/ft00198.html|archive-date=5 qershor 2014|access-date=27 nëntor 2024|website=Grandprix.com|language=en}}&lt;/ref&gt; Deri në vitin 1995, kur Prost punonte për Renault, njerëzit kishin supozuar se do të formohej një ekip Prost-Renault. Renault refuzoi kërkesën e Prost për të furnizuar motorrë për ekipin e tij, duke i dhënë fund spekulimeve.&lt;ref name=&quot;Prost Renault&quot; /&gt;

Më 13 shkurt 1997, Prost bleu ekipin Ligier nga [[Flavio Briatore]] dhe e riemëroi atë në &quot;Prost Grand Prix&quot;.&lt;ref name=&quot;Prost GP&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.grandprix.com/gpe/con-prost.html|title=GP Encyclopedia – Constructor – Prost Grand Prix|publisher=GrandPrix.com|language=en|access-date=8 shtator 2006|date=16 gusht 2006}}&lt;/ref&gt; Një ditë pasi bleu ekipin, Prost nënshkroi një marrëveshje tre-vjeçare me prodhuesin francez të makinave Peugeot, i cili do të furnizonte ekipin me motorrë nga viti 1998 deri në vitin 2000.&lt;ref name=&quot;Prost GP&quot; /&gt; Për sezonin e parë të ekipit, Prost mbajti një nga pilotët e Ligier të vitit 1996, [[Olivier Panis]], i cili kishte fituar [[Çmimi i madh i Monakos 1996|Çmimin e madh të Monakos 1996]]; ekipi gjithashtu firmosi një kontratë me pilotin japonez [[Shinji Nakano]]. Ekipi garoi me motorrët Mugen-Honda të përdorur nga Ligier sezonin e kaluar, ndërsa makina ishte në fakt Ligier JS45 i menduar fillimisht, por u riemërua [[Prost JS45]]. Gjërat dukeshin premtuese në fillim të sezonit, pasi ekipi mori dy pikë në garën debutuese në Australi falë një vendi të pestë nga Olivier Panis. Ekipi shënoi edhe 13 pikë të tjera përpara se Panis të thyente këmbën në një aksident gjatë Çmimit të madh të Kanadasë. Ai u zëvendësua nga [[Jarno Trulli]] i Minardit. Pas kësaj, gjërat filluan të përkeqësoheshin pak dhe ekipi mblodhi vetëm pesë pikë gjatë rikuperimit të Panis. Ai u rikthye në fund të sezonit për të garuar në tre garat e fundit. Prost GP përfundoi i gjashti në kampionatin e konstruktorëve me 21 pikë.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/analysis-prosts-dream-of-french-team-in-jeopardy-5058532/5058532/|title=Analysis: Prost's Dream of French Team in Jeopardy|author=Francois Thomazeau|date=22 nëntor 2001|website=Autosport.com|language=en|access-date=23 janar 2007|archive-date=29 dhjetor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221229202510/https://www.autosport.com/f1/news/analysis-prosts-dream-of-french-team-in-jeopardy-5058532/5058532/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;essaar&quot;&gt;{{cite web|url=http://essaar.co.uk/f1-prost-grand-prix-went-wrong/|title=F1: Prost Grand Prix – What went wrong?|author=Aaron Collins|date=3 shtator 2018|website=Essaar Motorsport|language=en|access-date=15 gusht 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190815013921/http://essaar.co.uk/f1-prost-grand-prix-went-wrong/|archive-date=15 gusht 2019}}&lt;/ref&gt;

Prost u bë president i Prost Grand Prix në fillim të vitit 1998.&lt;ref name=&quot;essaar&quot;/&gt; Pas mbërritjes së Peugeot si furnizues motorrësh për ekipin, Mugen-Honda vendosi të furnizonte ekipin Jordan. Prost GP shënoi një pikë të vetme gjatë sezonit kur Jarno Trulli përfundoi i gjashti në Belgjikë.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.formula1.com/results/season/1998/176/|title=1998 Belgian Grand Prix|publisher=Formula Një|language=en|date=30 gusht 1998|archive-url=https://web.archive.org/web/20141205004520/http://www.formula1.com/results/season/1998/176/|archive-date=5 dhjetor 2014|access-date=24 dhjetor 2015}}&lt;/ref&gt; Sezoni 1999 ishte vendimtar për Prost GP.&lt;ref&gt;Jean-Michel Desnoues; Patrick Camus &amp; Jean-Marc Loubat &lt;u&gt;Formula 1 99&lt;/u&gt; . Queen Anne Press. {{ISBN|1-85291-606-0}}&lt;/ref&gt; Prost punësoi [[John Barnard]] si konsulent teknik.&lt;ref name=&quot;Prost GP&quot; /&gt; Kompania e Barnard, B3 Technologies, ndihmoi [[Loïc Bigois]] me projektimin e modelit Prost AP02. Panis dhe Trulli ranë dakord të qëndronin me ekipin për këtë sezon. Makina nuk ishte një shqetësim i madh, por motori Peugeot V10 doli të ishte i rëndë dhe i paqëndrueshëm.

Viti i fundit i Peugeot si furnizues motorrësh për Prost GP solli njëfarë optimizmi. Prost punësoi shokun e tij të skuadrës të Ferrari në sezonin 1991, [[Jean Alesi]], për të drejtuar makinën kryesore dhe gjermanin [[Nick Heidfeld]], i cili kishte fituar kampionatin e Formula 3000 në vitin 1999, për ta shoqëruar. Sezoni doli të ishte sërisht katastrofik: AP03 doli të ishte i paqëndrueshëm dhe me menaxhim të dobët. Gjërat nuk u ndryshuan kur pilotët u përplasën me njëri-tjetrin në [[Çmimi i madh i Austrisë 2000|Çmimin e madh të Austrisë]]. Drejtori teknik i sapoemëruar, [[Alan Jenkins]], u shkarkua në mes të vitit. Prost ristrukturoi ekipin, duke punësuar [[Joan Villadelprat]] si drejtor menaxhues dhe duke zëvendësuar Jenkins me [[Henri Durand]] si drejtor të ri teknik të ekipit.&lt;ref name=&quot;Prost GP&quot; /&gt;

Në vitin 2001, Ferrari pranoi të furnizonte Prost GP me motorrë për sezonin e ri.&lt;ref name=&quot;Prost GP&quot; /&gt; Paratë mbaruan në fillim të sezonit 2002 dhe Prost falimentoi, duke lënë borxhe prej rreth 30 milionë $.&lt;ref name=&quot;Prost GP&quot; /&gt;

===Role të tjera===
Gjatë vitit 2002, Prost kaloi kohë me familjen e tij dhe garoi në tetë gara me biçikleta, duke u renditur i treti në ''Granite – Mont Lozère''.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=12 tetor 2017|title=Limited Edition RM 70-01 Tourbillon Alain Prost – The Richard Mille watch with the Odometer|url=https://luxuothailand.com/watches/limited-edition-rm-70-01-tourbillon-alain-prost-the-richard-mille-watch-with-the-odometer.html|access-date=12 shkurt 2021|website=LUXUO Thailand|language=en|archive-date=8 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211208010129/https://luxuothailand.com/watches/limited-edition-rm-70-01-tourbillon-alain-prost-the-richard-mille-watch-with-the-odometer.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.prostfan.com/2002.htm  Alain Prost 2002 Bicycle Racing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061019100827/http://www.prostfan.com/2002.htm |date=19 tetor 2006 }}, ProstFan.com (në anglisht). Marrë më 11 tetor 2006.&lt;/ref&gt; Ai gjithashtu garoi në serinë e garave në akull Andros në vitin 2003, duke u renditur i dyti në kampionat pas [[Yvan Muller]].&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alain Prost pilotera le nouveau Dacia Duster au Trophée glace Andros|url=https://www.argus.nc/le-mag/actualites/alain-prost-pilotera-le-nouveau-dacia-duster-au-trophee-glace-andros-388|access-date=12 shkurt 2021|website=argus.nc|language=fr|archive-date=31 mars 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331053557/https://www.argus.nc/le-mag/actualites/alain-prost-pilotera-le-nouveau-dacia-duster-au-trophee-glace-andros-388|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name = &quot;Andros&quot;&gt;''Trophée Andros Championship Standings'', [http://www.prostfan.com/andros03.htm  p. 3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061019101133/http://www.prostfan.com/andros03.htm |date=19 tetor 2006 }}. ProstFan.com (në anglisht). Marrë më 11 tetor 2006.&lt;/ref&gt; Në vitet 2003 dhe 2004, Prost mori pjesë në [[Étape du Tour]].&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Patrick François|date=1 shkurt 2005|title=Alain Prost: 12 ans de cyclosport!|url=http://cyclosport.info/alain-prost-12-ans-de-cyclosport/|access-date=12 shkurt 2021|website=Cyclisme Pour Tous|language=fr|archive-date=25 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225101108/http://cyclosport.info/alain-prost-12-ans-de-cyclosport/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prost u bë gjithashtu Ambasador për Uniroyal, një pozicion që do ta mbante deri në maj 2006.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=16 korrik 2003|title=Alain Prost, ambassadeur d'Uniroyal|url=https://www.strategies.fr/actualites/marques/r76616W/alain-prost-ambassadeur-d-uniroyal.html|access-date=12 shkurt 2021|website=Stratégies|language=fr|archive-date=22 nëntor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211122073134/https://www.strategies.fr/actualites/marques/r76616W/alain-prost-ambassadeur-d-uniroyal.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Later Life&quot;&gt;''Alain Prost Information – Alain's career year by year, 1973–2006'' [http://www.prostfan.com/infos.htm ProstFan.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170905184626/http://www.prostfan.com/infos.htm |date=5 shtator 2017 }}. Marrë më 11 tetor 2006.&lt;/ref&gt; Prost vazhdoi të garonte në Andros Trophy, duke fituar titullin me Toyotën në vitet 2006–07, 2007–08 dhe me Dacian në vitet 2011–2012.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Joe Rusz|date=10 nëntor 2010|title=Prost Plays it Cool|url=https://www.roadandtrack.com/racing/race-coverage/prost-plays-it-cool|access-date=12 shkurt 2021|website=Road &amp; Track|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Noah Joseph|date=5 shkurt 2012|title=Alain Prost wins ice-racing series in Dacia Lodgy Glace MPV|url=https://www.autoblog.com/2012/02/05/alain-prost-wins-ice-racing-series-in-dacia-lodgy-glace-mpv/|access-date=12 shkurt 2021|website=Autoblog|language=en|archive-date=28 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628084929/https://gum.criteo.com/syncframe?origin=publishertag&amp;topUrl=www.autoblog.com&amp;gdpr=0&amp;gdpr_consent=&amp;us_privacy=1YNN&amp;gpp=DBABBg~BVoIgACA.QA&amp;gpp_sid=8|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Trophée Andros Championship Standings'', [http://www.prostfan.com/andros04.htm p. 4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061019212848/http://www.prostfan.com/andros04.htm |date=19 tetor 2006 }}. ProstFan.com. Marrë më 11 tetor 2006.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Andros5&quot;&gt;''Trophée Andros Championship Standings'', [http://www.prostfan.com/andros05.htm p. 5] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061110014307/http://www.prostfan.com/andros05.htm |date=10 nëntor 2006 }}. ProstFan.com. Marrë më 11 tetor 2006.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.prostfan.com/20062007.htm  Trophée Andros] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070101091920/http://www.prostfan.com/20062007.htm |date=1 janar 2007 }}, ProstFan.com. Marrë më 11 tetor 2006.&lt;/ref&gt;

Për [[Kampionati Botëror i Formula Një 2010|sezonin 2010 të Formula Një]], rregullorja sportive u ndryshua në mënyrë që një ish-pilot të ishte pjesë e panelit të administratorëve. Prost ishte piloti i parë i tillë që mori këtë rol, në [[Çmimi i madh i Bahreinit 2010|Çmimin e Madh të Bahreinit 2010]].&lt;ref&gt;{{cite news|author=Matt Beer|title=Prost joins stewards for Bahrain|publisher=[[Haymarket Group|Haymarket Publications]]|work=autosport.com|language=en|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/82000|date=11 mars 2010|access-date=11 mars 2010|archive-date=14 mars 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100314141858/http://www.autosport.com/news/report.php/id/82000|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prost gjithashtu mori pjesë në Garën e Kampionëve në 2010, një garë e organizuar për legjendat e sportit motorik për të garuar në makina të barabarta.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=20 maj 2010|title=Alain Prost for ROC|url=https://timesofmalta.com/articles/view/alain-prost-for-roc.308156|access-date=12 February 2021|website=Times of Malta|language=en|archive-date=2 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211202185414/https://timesofmalta.com/articles/view/alain-prost-for-roc.308156|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Në shkurt 2012, Prost u emërua ambasadori i ri ndërkombëtar i Renault, duke përfaqësuar kompaninë në demonstrime sportive dhe në ngjarje të organizuara ose të ndjekura nga Renaulti.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Luke Vandezande|title=Alain Prost Named New Renault Brand Embassador [sic&amp;#93;|url=http://www.autoguide.com/auto-news/2012/02/alain-prost-named-new-renault-brand-embassador.html|publisher=AutoGuide|language=en|date=23 shkurt 2012|access-date=18 tetor 2012|archive-date=28 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130128174700/http://www.autoguide.com/auto-news/2012/02/alain-prost-named-new-renault-brand-embassador.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prost ka përfunduar dy herë [[Absa Cape Epic]], një garë tetë-ditore me biçikleta malore prej 700 km në [[Republika Jugafrikane|Afrikën e Jugut]]. Ai e përfundoi garën për herë të parë në 2012 me partnerin Sebastien di Pasqua dhe pastaj përsëri në 2013, dhe e nisi por nuk e përfundoi garën në 2014.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Prost/Di Pasqua {{!}} 2014 Absa Cape Epic|url=https://www.cape-epic.com/teams/2014/7473/prost-di-pasqua|access-date=12 shkurt 2021|website=cape-epic.com|language=en|archive-date=5 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211205153215/https://www.cape-epic.com/teams/2014/7473/prost-di-pasqua|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Në tetor 2013, u njoftua se Prost do të bashkonte forcat me ekipin e garave DAMS të [[Jean-Paul Driot]] për të formuar &quot;e.dams&quot;, një ekip që do të garonte në Kampionatin FIA Formula E me makina elektrike që nga fillimi i tij në shtator 2014.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.fiaformulae.com/en/news/2013/october/alain-prost-jean-paul-driot-team-up-for-formula-e.aspx|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924012620/http://www.fiaformulae.com/en/news/2013/october/alain-prost-jean-paul-driot-team-up-for-formula-e.aspx|url-status=dead|archive-date=24 shtator 2015|title=Alain Prost &amp; Jean-Paul Driot team up for Formula E|date=24 tetor 2013|website=[[Kampionati FIA Formula E]]|language=en|access-date=28 qershor 2015}}&lt;/ref&gt; Në qershor 2014, ekipi njoftoi se formacioni i tij fillestar i pilotëve do të përbëhej nga [[Nicolas Prost]] dhe [[Sébastien Buemi]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.fiaformulae.com/en/news/2014/june/buemi-prost-sign-for-newly-titled-edams-renault.aspx|archive-url=https://web.archive.org/web/20140706123625/http://www.fiaformulae.com/en/news/2014/june/buemi-prost-sign-for-newly-titled-edams-renault.aspx|url-status=dead|archive-date=6 korrik 2014|title=Buemi &amp; Prost sign for newly-titled e.dams-Renault|date=30 qershor 2014|website=[[Kampionati FIA Formula E]]|language=en|access-date=28 qershor 2015}}&lt;/ref&gt; Ekipi fitoi kampionatin e parë të Formula E.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://uk.reuters.com/article/uk-motor-racing-electric-renault-idUKKCN0P80V120150628|title=Renault to invest more in electric series|author=Alan Baldwin|date=28 qershor 2015|author=Ken Ferris|publisher=Reuters|language=en|access-date=28 qershor 2015|archive-date=30 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150630231259/http://uk.reuters.com/article/2015/06/28/uk-motor-racing-electric-renault-idUKKCN0P80V120150628|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Prost ishte një analist në Channel 4 F1 për sezonin 2016.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Lawrence Barretto|date=8 mars 2016|title=Mark Webber, Alain Prost and Murray Walker join Channel 4 F1 team|url=https://www.autosport.com/f1/news/mark-webber-alain-prost-and-murray-walker-join-channel-4-f1-team-4993194/4993194/|access-date=21 janar 2025|website=Autosport.com|language=en|archive-date=23 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230623153424/https://www.autosport.com/f1/news/mark-webber-alain-prost-and-murray-walker-join-channel-4-f1-team-4993194/4993194/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Në vitin 2017, Prost u punësua si këshilltar special për Renaultin në Formula Një.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Sam Hall|title=Four-time F1 champ Alain Prost signs on to help Renault F1|url=https://www.autoweek.com/racing/formula-1/a1815436/four-time-f1-champ-alain-prost-signs-help-renault-f1/|publisher=Autoweek|language=en|date=23 shkurt 2017|access-date=1 dhjetor 2020|archive-date=1 dhjetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123442/https://www.autoweek.com/racing/formula-1/a1815436/four-time-f1-champ-alain-prost-signs-help-renault-f1/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Që nga korriku 2019, ai mori një rol drejtor jo-ekzekutiv në Renault Sport. Gjatë garës së 1000të të Formula Një, në Kinë, Prost pati nderin të valëviste flamurin me kuadrata ndërsa piloti i Mercedesit, Lewis Hamilton, kaloi vijën e finishit për të marrë fitoren e tij të 75të në karrierë.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/alain-prost-director-renault-team/4503770/|title=Prost takes non-executive director role with Renault F1 team|author=Adam Cooper|date=30 korrik 2019|website=motorsport.com|language=en|access-date=30 korrik 2019|archive-date=30 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190730075415/https://www.motorsport.com/f1/news/alain-prost-director-renault-team/4503770/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prost vazhdoi rolin e tij brenda ekipit të Formula Një të Renault, i cili u riemërua &quot;Ekipi Alpine F1&quot; në vitin 2021, deri në janar 2022, kur u njoftua largimi i tij nga ekipi.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alain Prost slams Alpine for 'lack of respect' as departure is announced|url=https://sportslumo.com/f1/alain-prost-slams-alpine-for-lack-of-respect-as-departure-is-announced/|access-date=13 korrik 2023|website=Sportslumo|language=en |archive-date=27 maj 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230527093123/https://sportslumo.com/f1/alain-prost-slams-alpine-for-lack-of-respect-as-departure-is-announced/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==Jeta personale==
Prost ishte i martuar me Anne-Marie (e lindur më 14 shkurt 1955), por ata u divorcuan pak më vonë. Ata kanë dy djem, Nicolas (i lindur më 18 gusht 1981) dhe Sacha Prost (i lindur më 30 maj 1990).&lt;ref&gt;{{Cite web|date=14 gusht 2020|title=Learn More About Alain Prost's Wife Anne-Marie Prost, Married In 1980|url=https://ecelebritymirror.com/entertainment/alain-prost-wife-anne-marie-prost/|access-date=7 shkurt 2021|website=Ecelebritymirror|language=en|archive-date=2 janar 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230102132707/https://ecelebritymirror.com/entertainment/alain-prost-wife-anne-marie-prost/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prost ka edhe një vajzë, Victoria, e lindur në vitin 1996 nga lidhja e tij me Bernadette Cottin.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=13 gusht 2020|title=Meet Victoria Prost – Photos Of Alain Prost's Daughter|url=https://ecelebritymirror.com/celebrity-babies/victoria-prost-alain-prost-daughter/|access-date=7 shkurt 2021|website=Ecelebritymirror|language=en|archive-date=2 janar 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230102132705/https://ecelebritymirror.com/celebrity-babies/victoria-prost-alain-prost-daughter/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Nga viti 2014 deri në vitin 2018, Nicolas garoi në Formula E për [[e.dams Renault]], një ekip i drejtuar pjesërisht nga babai i tij.&lt;ref&gt;''[http://www.prostfan.com/nicolas.htm –  Nicolas' career year by year, 2003 – 2018] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080416162110/http://www.prostfan.com/nicolas.htm|date=16 prill 2008 }}'', ProstFan.com (në anglisht). Marrë më 17 gusht 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=12 June 2018|title=Nico Prost to leave Renault e.dams after New York finale|url=http://www.fiaformulae.com/en/news/2018/june/nico-prost-to-leave-renault-edams-after-new-york|access-date=7 shkurt 2021|website=FIA Formula E|language=en|archive-date=9 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211209032835/https://www.fiaformulae.com/en/news/2018/june/nico-prost-to-leave-renault-edams-after-new-york|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prost jetoi në qytetin e tij të lindjes, Saint-Chamond, derisa ai dhe ekipi i tij Renault u ndanë në fillim të viteve 1980. Në prill 1983, familja Prost u zhvendos në Sainte-Croix, Zvicër, dhe pak më vonë në Yens, Zvicër. Ata u zhvendosën në Zvicër pasi punëtorët e Renault shkuan në shtëpinë e Prostit në Francë dhe i dogjën dy makina.&lt;ref name=&quot;mcbride_nyt_p3&quot;/&gt; Ata jetuan atje deri në nëntor 1999, kur u zhvendosën në Nyon në të njëjtin shtet.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.prostfan.com/index.htm|title=Alain Prost Information|website=prostfan.com|language=en|access-date=17 gusht 2006|archive-date=11 maj 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060511200904/http://www.prostfan.com/index.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2013|title=Prost Alain Switzerland|url=https://switzerlandisyours.com/E/celebrities/bios/2.html|access-date=7 shkurt 2021|website=switzerlandisyours.com|language=en|archive-date=27 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210327021759/http://switzerlandisyours.com/E/celebrities/bios/2.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Nëpërmjet Nicolas, Prost ka dy nipër të quajtur Kimi (i lindur në nëntor 2015) dhe Mika (i lindur në dhjetor 2020).&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Gabriele Testi|date=18 November 2015|title=È arrivata la &quot;terza generazione&quot; dei... Prost!|url=https://it.motorsport.com/formula-e/news/formula-e-arrivata-la-terza-generazione-dei-prost/658288/|access-date=8 shkurt 2021|website=it.motorsport.com|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20161130052542/http://it.motorsport.com/formula-e/news/formula-e-arrivata-la-terza-generazione-dei-prost/|archive-date=30 nëntor 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=8 janar 2021|title=Nico Prost Bio|url=https://ecelebrityspy.com/wikis/nico-prost-bio-net-worth-career-crash-parents-wife-siblings-wiki|access-date=8 shkurt 2021|website=Nico Prost Bio – Net Worth, Career, Crash, Parents, Wife, Siblings, Wiki {{!}} eCelebritySpy|language=en|archive-date=21 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121230941/https://ecelebrityspy.com/wikis/nico-prost-bio-net-worth-career-crash-parents-wife-siblings-wiki|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Nicholas Prost|date=27 dhjetor 2020|title=Welcome little Mika ❤️ our second son was born today, he is in great form and his mom also. His brother is very happy!|url=https://www.instagram.com/p/CJTwu28AuGI/?hl=en|archive-url=https://ghostarchive.org/iarchive/instagram/nicoprost/2473534946673877384|archive-date=23 dhjetor 2021|language=en|url-access=subscription|access-date=8 shkurt 2021|website=instagram.com}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt; Nëpërmjet Sachas, ai ka një nip tjetër të quajtur Liam (i lindur në qershor 2018).&lt;ref&gt;{{Cite web|date=13 gusht 2020|title=5 Facts About Alain Prost's Son Sacha Prost|url=https://ecelebritymirror.com/celebrity-babies/5-facts-alain-prost-son-sacha-prost/|access-date=8 shkurt 2021|website=Ecelebritymirror|language=en|archive-date=2 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302233339/https://ecelebritymirror.com/celebrity-babies/5-facts-alain-prost-son-sacha-prost/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Në vitin 1986, Prost u dekorua me Legjionin e Nderit nga presidenti francez, [[François Mitterrand]];&lt;ref name=&quot;mcbride_nyt_p3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot;/&gt; ai u gradua nga Kalorës në Oficer në vitin 1993.&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite web|date=1 janar 1994|url=https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/article_jo/JORFARTI000001319949|title=Article – Décret du 31 décembre 1993 portant promotion et nomination à titre exceptionnel – Légifrance|language=fr|access-date=13 shkurt 2021|website=www.legifrance.gouv.fr|archive-date=27 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211227212022/https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/article_jo/JORFARTI000001319949|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=4 janar 1994|title=LÉGION D'HONNEUR Les promotions et les nominations du Nouvel An|url=https://www.lemonde.fr/archives/article/1994/01/04/legion-d-honneur-les-promotions-et-les-nominations-du-nouvel-an_3793531_1819218.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210412041126/https://www.lemonde.fr/archives/article/1994/01/04/legion-d-honneur-les-promotions-et-les-nominations-du-nouvel-an_3793531_1819218.html|archive-date=12 prill 2021|access-date=15 shkurt 2021|website=lemonde.fr|language=fr}}&lt;/ref&gt; Përveç kësaj, atij iu dha një OBE nderi Britanik në vitin 1994,&lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;{{Cite web|date=13 dhjetor 1994|title=FRANCE: ALAIN PROST IS AWARDED BRITISH OBE|url=https://reuters.screenocean.com/record/1011437|access-date=18 shkurt 2021|website=Reuters Archive Licensing|language=en|archive-date=28 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628085426/https://reuters.screenocean.com/record/1011437|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt; si dhe Urdhri Brazilian i Kryqit të Jugut në vitin 1999.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=26 maj 1999|title=LFL – Produção intelectual – DocReader Web|url=https://www.docvirt.com/docreader.net/docreader.aspx?bib=ACER_LFL_PI&amp;pasta=LFL%20pi%20Lampreia,%20L.%20F.%201999.05.26&amp;pagfis=3117|access-date=19 shkurt 2021|website=docvirt.com|language=pt|archive-date=4 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211204222526/https://www.docvirt.com/docreader.net/docreader.aspx?bib=ACER_LFL_PI&amp;pasta=LFL%20pi%20Lampreia,%20L.%20F.%201999.05.26&amp;pagfis=3117|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=19 qershor 2019|title=Embaixador da Suécia no Brasil é condecorado com a Ordem Nacional do Cruzeiro do Sul|url=https://www.swedenabroad.se/pt/embaixada/brasil-bras%C3%ADlia/atual/not%C3%ADcias/embaixador-da-su%C3%A9cia-no-brasil-%C3%A9-condecorado-com-a-ordem-nacional-do-cruzeiro-do-sul/|access-date=19 shkurt 2021|website=Sweden Abroad|language=pt|archive-date=28 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210228213242/https://www.swedenabroad.se/pt/embaixada/brasil-bras%C3%ADlia/atual/not%C3%ADcias/embaixador-da-su%C3%A9cia-no-brasil-%C3%A9-condecorado-com-a-ordem-nacional-do-cruzeiro-do-sul/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Ai u përfshi gjithashtu në Sallën e Famës së Sporteve Motorike Ndërkombëtare dhe në Sallën e Famës së FIAs në vitet 1999 dhe 2017 respektivisht.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alain Prost|url=https://www.motorsportshalloffame.com/inductees/alain-prost/|access-date=15 shkurt 2021|website=International Motorsports Hall of Fame|language=en|archive-date=14 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414015831/https://www.motorsportshalloffame.com/inductees/alain-prost/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=5 dhjetor 2017|title=F1 Champions gather in Paris as FIA opens Hall of Fame|url=https://www.fia.com/news/f1-champions-gather-paris-fia-opens-hall-fame|access-date=15 shkurt 2021|website=Federation Internationale de l'Automobile|language=en|archive-date=17 maj 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210517124759/https://www.fia.com/news/f1-champions-gather-paris-fia-opens-hall-fame|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Përveç gjuhës së tij amtare frënge, Prost flet rrjedhshëm edhe [[Gjuha angleze|anglisht]] dhe [[Gjuha italiane|italisht]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=GxWnjjoJPqM|title=Intervista ad Alain Prost|author=RMC Motori - Racing Mobilità Curiosità|language=it|date=22 shkurt 2017|access-date=28 tetor 2023|via=YouTube}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt; Ai luajti veten e tij në serinë vizatimore ''[[Tooned]]'' të McLaren për të përkujtuar 50-vjetorin e themelimit të ekipit.&lt;ref&gt;{{cite web|author1-link=McLaren|title=Tooned 50: The making of (part 2)|website=[[YouTube]]|url=https://www.youtube.com/watch?v=dw2VjijqxOI|language=en|format=video|date=18 nëntor 2013|access-date=2 janar 2025|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143605/https://www.youtube.com/watch?v=dw2VjijqxOI|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Episodi 5 i sezonit të dytë të serialit tregon një rrëfim të trilluar të sezonit 1984 të Formula Një, i cili ia atribuon dështimet mekanike të Prostit dhe pozicionin e tij të fundit në kampionat gjatë sezonit veprimeve të personazhit Profesor M (i luajtur nga [[Alexander Armstrong]]).&lt;ref&gt;{{cite web|author1-link=McLaren|title=Tooned 50: Episode 5 - The Alain Prost Story|website=[[YouTube]]|url=https://www.youtube.com/watch?v=hxMH9ZKb-Zw|language=en|format=video|date=6 tetor 2013|access-date=2 janar 2025|archive-date=18 janar 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250118030030/https://www.youtube.com/watch?v=hxMH9ZKb-Zw|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==Rekordi i garimit==
===Përmbledhja e karrierës===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
!Sezoni
!Seria
!Ekipi
!Gara
!Fitore
!Pol pozita
!Xh/të shpejta
!Podiume
!Pikë
!Pozicioni
|-
!rowspan=2|1976
|align=left|[[Formula Renault 2.0 West European Cup|Formule Renault Nationale]]
|align=left|[[Oreca|Ecurie Elf]]
|13
|12
|10
|11
|12
|112
|style=&quot;background:#FFFFBF&quot;|'''1rë'''
|-
|align=left|[[Formula Renault#Championships 2|Challenge de Formule Renault Europe]]
|align=left|Equipe Danielson
|2
|0
|1
|0
|0
|1
|28të
|-
!rowspan=2|1977
|align=left|[[Formula Renault#Championships 2|Challenge de Formule Renault Europe]]
|align=left|
|16
|6
|4
|7
|10
|157
|style=&quot;background:#FFFFBF&quot;|'''1rë'''
|-
|align=left|[[1977 European Formula Two Championship|European Formula Two]]
|align=left|[[Kauhsen|Willi Kauhsen Racing Team]]
|2
|0
|0
|0
|0
|0
|{{abbr|NC|Jo i renditur}}
|-
!rowspan=5|1978
|align=left|[[French Formula Three Championship|French Formula Three]]
|rowspan=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:left&quot;|[[Oreca|Ecurie Elf]]
|?
|?
|?
|?
|?
|?
|style=&quot;background:#FFFFBF&quot;|'''1rë'''
|-
|align=left|[[Kampionati FIA Formula Tre Evropiane 1978|Formula Tre Evropiane]]
|8
|1
|1
|1
|1
|10
|9të
|-
|align=left|[[1978 British Formula Three season#BP Super Visco British F3 Championship|Super Visco British Formula Three]]
|2
|0
|0
|0
|1
|7
|13të
|-
|align=left|[[1978 British Formula Three season#Vandervell British F3 Championship|Vandervell British Formula Three]]
|1
|0
|0
|0
|1
|18
|9të
|-
|align=left|[[1978 European Formula Two Championship|European Formula Two]]
|align=left|[[Fred Opert|Fred Opert Racing]]
|1
|0
|0
|0
|0
|0
|{{abbr|NC|Jo i renditur}}
|-
!rowspan=3|1979
|align=left|[[French Formula Three Championship|French Formula Three]]
|rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:left&quot;|[[Oreca|Ecurie Elf]]
|5
|5
|4
|5
|5
|75
|style=&quot;background:#FFFFBF&quot;|'''1rë'''
|-
|align=left nowrap|[[Kampionati FIA Formula Tre Evropiane 1979|Formula Tre Evropiane]] 
|10
|6
|5
|6
|8
|67
|style=&quot;background:#FFFFBF&quot;|'''1rë'''
|-
|align=left|[[1979 British Formula Three Championship|British Formula Three]]
|1
|0
|0
|0
|0
|4
|12të
|-
!rowspan=2|1980
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1980|Formula Një]]
|align=left|[[Marlboro]] [[McLaren|Team McLaren]]
|13
|0
|0
|0
|0
|5
|16të
|-
|align=left|[[1980 BMW M1 Procar Championship|BMW M1 Procar Championship]]
|align=left|[[BMW in motorsport|BMW Motorsport]]
|1
|0
|0
|0
|0
|6
|21të
|-
!1981
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1981|Formula Një]]
|align=left|[[Renault në Formula Një|Équipe Renault]] [[Elf Aquitaine|Elf]]
|15
|3
|2
|1
|6
|43
|5të
|-
!1982
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1982|Formula Një]]
|align=left|[[Renault në Formula Një|Équipe Renault]] [[Elf Aquitaine|Elf]]
|16
|2
|5
|4
|4
|34
|4të
|-
!1983
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1983|Formula Një]]
|align=left|[[Renault në Formula Një|Équipe Renault]] [[Elf Aquitaine|Elf]]
|15
|4
|3
|3
|7
|57
|style=&quot;background:#DFDFDF&quot;|'''2të'''
|-
!1984
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1984|Formula Një]]
|align=left nowrap|[[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren]] [[Techniques d'Avant Garde|TAG Turbo]]
|16
|7
|3
|3
|9
|71.5
|style=&quot;background:#DFDFDF&quot;|'''2të'''
|-
!1985
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1985|Formula Një]]
|align=left|[[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren]] [[Techniques d'Avant Garde|TAG Turbo]]
|16
|5
|2
|5
|11
|73
|style=&quot;background:#FFFFBF&quot;|'''1rë'''
|-
!1986
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1986|Formula Një]]
|align=left|[[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren]] [[Techniques d'Avant Garde|TAG Turbo]]
|16
|4
|1
|2
|11
|72
|style=&quot;background:#FFFFBF&quot;|'''1rë'''
|-
!1987
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1987|Formula Një]]
|align=left|[[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren]] [[Techniques d'Avant Garde|TAG Turbo]]
|16
|3
|0
|2
|7
|46
|4të
|-
!1988
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1988|Formula Një]]
|align=left|[[Honda nē Formula Një|Honda]] [[Marlboro]] [[McLaren]]
|16
|7
|2
|7
|14
|87
|style=&quot;background:#DFDFDF&quot;|'''2të'''
|-
!1989
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1989|Formula Një]]
|align=left|[[Honda në Formula Një|Honda]] [[Marlboro]] [[McLaren]]
|16
|4
|2
|5
|11
|76
|style=&quot;background:#FFFFBF&quot;|'''1rë'''
|-
!1990
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1990|Formula Një]]
|align=left|[[Scuderia Ferrari]]
|16
|5
|0
|2
|9
|71
|style=&quot;background:#DFDFDF&quot;|'''2të'''
|-
!1991
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1991|Formula Një]]
|align=left|[[Scuderia Ferrari]]
|15
|0
|0
|1
|5
|34
|5të
|-
!1993
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1993|Formula Një]]
|align=left|[[Canon Inc.|Canon]] [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] [[Renault në Formula Një|Renault]]
|16
|7
|13
|6
|12
|99
|style=&quot;background:#FFFFBF&quot;|'''1rë'''
|-
!2005
|align=left|[[FFSA GT Championship]]
|align=left|[[Exagon Engineering]]
|11
|1
|2
|0
|3
|104
|11të
|-
!colspan=&quot;10&quot;|{{center|{{small|Burimi:&lt;ref name=&quot;:3&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Alain Prost|url=https://www.driverdb.com/drivers/alain-prost/|website=DriverDB|language=en|access-date=5 maj 2022|archive-date=25 maj 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525013731/https://www.driverdb.com/drivers/alain-prost/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}}}
|}

===Rezultatet në Formula Tre Evropiane===
(Garat me ''të pjerrta'' tregojnë xhirot e shpejta)
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:85%&quot;
! Viti
! Ekipi
! Shasia
! Motorri
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! 9
! 10
! 11
! 12
! 13
! 14
! 15
! 16
! DC
! Pikë
|-
| [[Kampionati FIA Formula Tre Evropiane 1978|1978]]
!nowrap| [[Oreca|Ecurie Elf]]
!nowrap| [[Martini (cars)|Martini Mk 21B]]
!nowrap| [[Renault]]
| [[Circuit Zandvoort|ZAN]]
| [[Nürburgring|NÜR]]
| [[Red Bull Ring|ÖST]]
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[Circuit Zolder|ZOL]]&lt;br&gt;{{small|10}}
| [[Imola Circuit|IMO]]
|style=&quot;background:#FFFFFF;&quot;| [[Nürburgring|NÜR]]&lt;br&gt;{{small|DNS}}
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[Dijon-Prenois|DIJ]]&lt;br&gt;{{small|10}}
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[Autodromo Nazionale di Monza|MNZ]]&lt;br&gt;{{small|15}}
| [[Autodromo di Pergusa|PER]]
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[Circuit de Nevers Magny-Cours|MAG]]&lt;br&gt;{{small|Ret}}
| [[Ring Knutstorp|KNU]]
| [[Karlskoga Motorstadion|KAR]]
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;| [[Donington Park|DON]]&lt;br&gt;{{small|6}}
| [[Kassel Airport|KAS]]
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;| '''''[[Circuito del Jarama|JAR]]'''''&lt;br&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[ACI Vallelunga Circuit|VAL]]&lt;br&gt;{{small|Ret}}
!9të
!10
|-
| [[Kampionati FIA Formula Tre Evropiane 1979|1979]]
!nowrap| [[Oreca|Ecurie Elf]]
!nowrap| [[Martini (cars)|Martini Mk 27]]
!nowrap| [[Renault]]
|style=&quot;background:#DFDFDF;&quot;| ''[[ACI Vallelunga Circuit|VAL]]''&lt;br&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;| [[Red Bull Ring|ÖST]]&lt;br&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;| '''[[Circuit Zolder|ZOL]]'''&lt;br&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;| ''[[Circuit de Nevers Magny-Cours|MAG]]''&lt;br&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#FFDF9F;&quot;| [[Donington Park|DON]]&lt;br&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;| ''[[Circuit Zandvoort|ZAN]]''&lt;br&gt;{{small|1}}
| [[Autodromo di Pergusa|PER]]
|style=&quot;background:#FFCFCF;&quot;| [[Autodromo Nazionale di Monza|MNZ]]&lt;br/&gt;{{small|{{tooltip|DNQ|Eliminated in heat}}}}
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;| '''''[[Ring Knutstorp|KNU]]'''''&lt;br&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| '''''[[Kinnekulle Ring|KIN]]'''''&lt;br&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;| '''''[[Circuito del Jarama|JAR]]'''''&lt;br&gt;{{small|1}}
|[[Kassel Airport|KAS]]
|colspan=4|
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;|'''1rë'''
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;|'''67'''
|-
!colspan=&quot;22&quot;|{{center|{{small|Burimi:&lt;ref name=&quot;:3&quot;/&gt;}}}}
|}

===Rezultatet në Formula Një===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:85%;&quot;
|-
! Viti
! Ekipi
! Shasia
! Motorri
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! 9
! 10
! 11
! 12
! 13
! 14
! 15
! 16
! {{Abbr|WDC|Pozicioni final në kampionatin botëror të pilotëve}}
! [[Lista e sistemeve të pikëve të Kampionatit Botëror të Formula Një|Pikë]]{{efn|name=&quot;droppedpoints&quot;|Deri në sezonin 1990, jo të gjitha pikët e fituara nga një pilot kontribonin në shifrën total në renditjen për pilotë. Numrat pa kllapa janë pikët e Kampionatit; numrat në kllapa janë pikët totale të shënuara.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Mattijs Diepraam|title=World Championship points systems|url=http://8w.forix.com/6thgear/points.html|website=8W.forix.com|language=en|date=18 janar 2019|access-date=1 dhjetor 2020|archive-date=24 shtator 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190924032459/http://8w.forix.com/6thgear/points.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| {{F1|1980}}
!rowspan=&quot;3&quot; nowrap| [[Marlboro]] [[McLaren|Team McLaren]]
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren M29|M29B]]
!rowspan=&quot;3&quot; nowrap| [[Ford në Formula Një|Ford]]-[[Cosworth]] [[Cosworth DFV|DFV]] 3.0 [[V8 engine|V8]]
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1980 Argentine Grand Prix|ARG]]&lt;br /&gt;{{small|6}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1980 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;{{small|5}}
|style=&quot;background:#fff;&quot;| [[1980 South African Grand Prix|RSA]]&lt;br/&gt;{{small|DNS}}
| [[1980 United States Grand Prix West|USW]]
|colspan=12|
!rowspan=&quot;3&quot;| 16të
!rowspan=&quot;3&quot;| 5
|-
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren M29|M29C]]
|colspan=4|
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1980 Belgian Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1980 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1980 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1980 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{small|6}}
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| [[1980 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;{{small|11}}
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| [[1980 Austrian Grand Prix|AUT]]&lt;br /&gt;{{small|7}}
|colspan=6|
|-
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren M30|M30]]
|colspan=10|
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1980 Dutch Grand Prix|NED]]&lt;br /&gt;{{small|6}}
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| [[1980 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;{{small|7}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1980 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#fff;&quot;| [[1980 United States Grand Prix|USA]]&lt;br /&gt;{{small|DNS}}
|colspan=2|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| {{F1|1981}}
!rowspan=&quot;2&quot; nowrap| [[Renault në Formula Një|Équipe Renault]] [[Elf Aquitaine|Elf]]
!nowrap| [[Renault në Formula Një|Renault]] [[Renault RE20|RE20B]]
!rowspan=&quot;2&quot; nowrap| [[Renault Sport|Renault]]-[[Gordini]] [[Renault EF-Type engine|EF1]] 1.5 [[V6 engine|V6]] [[Turbocharger|t]]
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1981 United States Grand Prix West|USW]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1981 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1981 Argentine Grand Prix|ARG]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1981 Belgian Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|colspan=11|
!rowspan=&quot;2&quot;| 5të
!rowspan=&quot;2&quot;| 43
|-
!nowrap| [[Renault në Formula Një|Renault]] [[Renault RE30|RE30]]
|colspan=5|
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1981 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1981 Spanish Grand Prix|ESP]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| ''[[1981 French Grand Prix|FRA]]''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1981 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| '''[[1981 German Grand Prix|GER]]'''&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1981 Austrian Grand Prix|AUT]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''[[1981 Dutch Grand Prix|NED]]'''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1981 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1981 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1981 Caesars Palace Grand Prix|CPL]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|
|-
| {{F1|1982}}
!nowrap| [[Renault në Formula Një|Équipe Renault]] [[Elf Aquitaine|Elf]]
!nowrap| [[Renault në Formula Një|Renault]] [[Renault RE30|RE30B]]
!nowrap| [[Renault Sport|Renault]]-[[Gordini]] [[Renault EF-Type engine|EF1]] 1.5 [[V6 engine|V6]] [[Turbocharger|t]]
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| ''[[1982 South African Grand Prix|RSA]]''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''''[[1982 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1982 United States Grand Prix West|USW]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1982 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| '''[[1982 Belgian Grand Prix|BEL]]'''&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| [[1982 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;7&lt;sup&gt;†&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| '''''[[1982 Detroit Grand Prix|DET]]'''''&lt;br /&gt;{{small|NC}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1982 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1982 Dutch Grand Prix|NED]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1982 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{small|6}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1982 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1982 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| [[1982 Austrian Grand Prix|AUT]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;8&lt;sup&gt;†&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| '''''[[1982 Swiss Grand Prix|SUI]]'''''&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1982 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| '''[[1982 Caesars Palace Grand Prix|CPL]]'''&lt;br /&gt;{{small|4}}
! 4të
! 34
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| {{F1|1983}}
!rowspan=&quot;2&quot; nowrap| [[Renault në Formula Një|Équipe Renault]] [[Elf Aquitaine|Elf]]
!nowrap| [[Renault në Formula Një|Renault]] [[Renault RE30|RE30C]]
!rowspan=&quot;2&quot; nowrap| [[Renault Sport|Renault]]-[[Gordini]] [[Renault EF-Type engine|EF1]] 1.5 [[V6 engine|V6]] [[Turbocharger|t]]
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| [[1983 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;{{small|7}}
|colspan=15|
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| '''2të'''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| '''57'''
|-
!nowrap| [[Renault në Formula Një|Renault]] [[Renault RE40|RE40]]
|
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| [[1983 United States Grand Prix West|USW]]&lt;br /&gt;{{small|11}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''''[[1983 French Grand Prix|FRA]]'''''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1983 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| '''[[1983 Monaco Grand Prix|MON]]'''&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''[[1983 Belgian Grand Prix|BEL]]'''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| [[1983 Detroit Grand Prix|DET]]&lt;br /&gt;{{small|8}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1983 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;{{small|5}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| ''[[1983 British Grand Prix|GBR]]''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1983 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;{{small|4}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| ''[[1983 Austrian Grand Prix|AUT]]''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1983 Dutch Grand Prix|NED]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1983 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1983 European Grand Prix|EUR]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1983 South African Grand Prix|RSA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|
|-
| {{F1|1984}}
!nowrap| [[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren International]]
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren MP4/2|MP4/2]]
!nowrap| [[Techniques d'Avant Garde|TAG]] TTE PO1 1.5 [[V6 engine|V6]] [[Turbocharger|t]]
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| ''[[1984 Brazilian Grand Prix|BRA]]''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1984 South African Grand Prix|RSA]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1984 Belgian Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| ''[[1984 French Grand Prix|FRA]]''&lt;br /&gt;{{small|7}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''[[1984 Monaco Grand Prix|MON]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1{{sup|‡}}&lt;/small&gt;
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1984 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1984 Detroit Grand Prix|DET]]&lt;br /&gt;{{small|4}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1984 Dallas Grand Prix|DAL]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1984 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''''[[1984 German Grand Prix|GER]]'''''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1984 Austrian Grand Prix|AUT]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''[[1984 Dutch Grand Prix|NED]]'''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1984 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1984 European Grand Prix|EUR]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1984 Portuguese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| ''' 2të'''
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| ''' 71.5'''
|-
| {{F1|1985}}
!nowrap| [[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren International]]
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren MP4/2|MP4/2B]]
!nowrap| [[Techniques d'Avant Garde|TAG]] TTE PO1 1.5 [[V6 engine|V6]] [[Turbocharger|t]]
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| ''[[1985 Brazilian Grand Prix|BRA]]''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1985 Portuguese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
| style=&quot;background:#000; color:#fff;&quot;| [[1985 San Marino Grand Prix|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;SMR&lt;/span&gt;]]&lt;br /&gt;{{small|DSQ}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1985 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1985 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1985 Detroit Grand Prix|DET]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1985 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| ''[[1985 British Grand Prix|GBR]]''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1985 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''''[[1985 Austrian Grand Prix|AUT]]'''''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| ''[[1985 Dutch Grand Prix|NED]]''&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1985 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| '''''[[1985 Belgian Grand Prix|BEL]]'''''&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1985 European Grand Prix|EUR]]&lt;br /&gt;{{small|4}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1985 South African Grand Prix|RSA]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1985 Australian Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''1rë'''
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''73 (76)'''
|-
| {{F1|1986}}
!nowrap| [[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren International]]
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren MP4/2|MP4/2C]]
!nowrap| [[Techniques d'Avant Garde|TAG]] TTE PO1 1.5 [[V6 engine|V6]] [[Turbocharger|t]]
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1986 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1986 Spanish Grand Prix|ESP]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''''[[1986 Monaco Grand Prix|MON]]'''''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| ''[[1986 Belgian Grand Prix|BEL]]''&lt;br /&gt;{{small|6}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1986 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1986 Detroit Grand Prix|DET]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1986 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1986 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1986 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;6&lt;sup&gt;†&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1986 Hungarian Grand Prix|HUN]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1986 Austrian Grand Prix|AUT]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
| style=&quot;background:#000; color:#fff;&quot;| [[1986 Italian Grand Prix|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;ITA&lt;/span&gt;]]&lt;br /&gt;{{small|DSQ}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1986 Portuguese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1986 Mexican Grand Prix|MEX]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1986 Australian Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''1rë'''
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''72 (74)'''
|-
| {{F1|1987}}
!nowrap| [[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren International]]
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren MP4/3|MP4/3]]
!nowrap| [[Techniques d'Avant Garde|TAG]] TTE PO1 1.5 [[V6 engine|V6]] [[Turbocharger|t]]
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1987 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| ''[[1987 Belgian Grand Prix|BEL]]''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| [[1987 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;9&lt;sup&gt;†&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1987 Detroit Grand Prix|DET]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1987 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1987 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| [[1987 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;7&lt;sup&gt;†&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1987 Hungarian Grand Prix|HUN]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1987 Austrian Grand Prix|AUT]]&lt;br /&gt;{{small|6}}
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| [[1987 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;{{small|15}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1987 Portuguese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1987 Spanish Grand Prix|ESP]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1987 Mexican Grand Prix|MEX]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| ''[[1987 Japanese Grand Prix|JPN]]''&lt;br /&gt;{{small|7}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1987 Australian Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
! 4të
! 46
|-
| {{F1|1988}}
!nowrap| [[Honda në Formula Një|Honda]] [[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren]]
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren MP4/4|MP4/4]]
!nowrap| [[Honda në Formula Një|Honda]] [[Honda RA16 engine|RA168E]] 1.5 [[V6 engine|V6]] [[Turbocharger|t]]
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1988 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| ''[[1988 San Marino Grand Prix|SMR]]''&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1988 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| ''[[1988 Mexican Grand Prix|MEX]]''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1988 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| ''[[1988 Detroit Grand Prix|DET]]''&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''''[[1988 French Grand Prix|FRA]]'''''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1988 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1988 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| ''[[1988 Hungarian Grand Prix|HUN]]''&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1988 Belgian Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1988 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''[[1988 Portuguese Grand Prix|POR]]'''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| ''[[1988 Spanish Grand Prix|ESP]]''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1988 Japanese Grand Prix|JPN]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| ''[[1988 Australian Grand Prix|AUS]]''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| '''2të'''
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| '''87 (105)'''
|-
| {{F1|1989}}
!nowrap| [[Honda në Formula Një|Honda]] [[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren]]
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren MP4/5|MP4/5]]
!nowrap| [[Honda në Formula Një|Honda]] [[Honda V10 engine|RA109E]] 3.5 [[V10 engine|V10]]
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1989 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| ''[[1989 San Marino Grand Prix|SMR]]''&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| ''[[1989 Monaco Grand Prix|MON]]''&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1989 Mexican Grand Prix|MEX]]&lt;br /&gt;{{small|5}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1989 United States Grand Prix|USA]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| '''[[1989 Canadian Grand Prix|CAN]]'''&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''[[1989 French Grand Prix|FRA]]'''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1989 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1989 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1989 Hungarian Grand Prix|HUN]]&lt;br /&gt;{{small|4}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| ''[[1989 Belgian Grand Prix|BEL]]''&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| ''[[1989 Italian Grand Prix|ITA]]''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1989 Portuguese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1989 Spanish Grand Prix|ESP]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| ''[[1989 Japanese Grand Prix|JPN]]''&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1989 Australian Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''1rë'''
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''76 (81)'''
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| {{F1|1990}}
!rowspan=&quot;2&quot; nowrap| [[Scuderia Ferrari]]
!nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] [[Ferrari 641|641]]
!rowspan=&quot;2&quot; nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] [[Ferrari V12 F1 engine#3.5 L engine (1989–1994)|036]] 3.5 [[V12 engine|V12]]&lt;br&gt;[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] [[Ferrari V12 F1 engine#3.5 L engine (1989–1994)|037]] 3.5 [[V12 engine|V12]]
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1990 United States Grand Prix|USA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1990 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1990 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;{{small|4}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1990 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|colspan=12|
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| '''2të'''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| '''71 (73)'''
|-
!nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] [[Ferrari 641|641/2]]
|colspan=4|
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1990 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;{{small|5}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| ''[[1990 Mexican Grand Prix|MEX]]''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1990 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1990 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1990 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;{{small|4}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1990 Hungarian Grand Prix|HUN]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| ''[[1990 Belgian Grand Prix|BEL]]''&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1990 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1990 Portuguese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1990 Spanish Grand Prix|ESP]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1990 Japanese Grand Prix|JPN]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1990 Australian Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| {{F1|1991}}
!rowspan=&quot;2&quot; nowrap| [[Scuderia Ferrari]]
!nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] [[Ferrari 642|642]]
!rowspan=&quot;2&quot; nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] [[Ferrari V12 F1 engine#3.5 L engine (1989–1994)|037]] 3.5 [[V12 engine|V12]]
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1991 United States Grand Prix|USA]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1991 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;{{small|4}}
|style=&quot;background:#fff;&quot;| [[1991 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;{{small|DNS}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| ''[[1991 Monaco Grand Prix|MON]]''&lt;br /&gt;{{small|5}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1991 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1991 Mexican Grand Prix|MEX]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|colspan=10|
!rowspan=&quot;2&quot;| 5të
!rowspan=&quot;2&quot;| 34
|-
!nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] [[Ferrari 643|643]]
|colspan=6|
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1991 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1991 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1991 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1991 Hungarian Grand Prix|HUN]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1991 Belgian Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1991 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1991 Portuguese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1991 Spanish Grand Prix|ESP]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1991 Japanese Grand Prix|JPN]]&lt;br /&gt;{{small|4}}
| [[1991 Australian Grand Prix|AUS]]
|-
| {{F1|1993}}
!nowrap| [[Canon (kompani)|Canon]] [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] [[Renault në Formula Një|Renault]]
!nowrap| [[Williams F1|Williams]] [[Williams FW15C|FW15C]]
!nowrap| [[Renault Sport|Renault]] [[Renault RS engine#Naturally-aspirated V10 engines|RS5]] 3.5 [[V10 engine|V10]]
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''''[[1993 South African Grand Prix|RSA]]'''''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| '''[[1993 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| '''[[1993 European Grand Prix|EUR]]'''&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''''[[1993 San Marino Grand Prix|SMR]]'''''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''[[1993 Spanish Grand Prix|ESP]]'''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| '''''[[1993 Monaco Grand Prix|MON]]'''''&lt;br /&gt;{{small|4}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''[[1993 Canadian Grand Prix|CAN]]'''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1993 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''[[1993 British Grand Prix|GBR]]'''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''[[1993 German Grand Prix|GER]]'''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| '''''[[1993 Hungarian Grand Prix|HUN]]'''''&lt;br /&gt;{{small|12}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| '''''[[1993 Belgian Grand Prix|BEL]]'''''&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| '''[[1993 Italian Grand Prix|ITA]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;12&lt;sup&gt;†&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1993 Portuguese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| '''''[[1993 Japanese Grand Prix|JPN]]'''''&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1993 Australian Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''1rë'''
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''99'''
|-
!colspan=&quot;22&quot;|{{center|{{small|Burimi:&lt;ref name=&quot;:3&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;espn&quot;&gt;{{cite web|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/driver/1058.html|title=Alain Prost: F1 Driver Profiles|publisher=ESPN F1|language=en|access-date=23 shkurt 2018|archive-date=23 shkurt 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180223232232/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/driver/1058.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Alain Prost – Involvement|language=en|url=https://www.statsf1.com/en/alain-prost/engagement.aspx|publisher=StatsF1|access-date=1 dhjetor 2020|archive-date=26 maj 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526072211/https://www.statsf1.com/en/alain-prost/engagement.aspx|url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}}}
|}
&lt;sup&gt;†&lt;/sup&gt; Nuk e përfundoi garën por u rendit pasi kishte plotësuar më shumë se 90% të distancës së garës.&lt;br&gt;
&lt;sup&gt;‡&lt;/sup&gt; Gara u ndal me më pak se 75% të xhirove të kryera. Janë dhënë vetëm gjysmat e pikëve.
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;

==Referime==
{{Reflist|2}}

== Lidhje të jashtme ==

* [http://www.prostfan.com/ prostfan.com - Alain Prost fansite]
* [http://www.prostfan.com/senna2.htm Interview with Alain Prost about Ayrton Senna]
* [http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm Top lista Formula 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050903004816/http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm |date=3 shtator 2005 }}

{{F1 kampionët}}

[[Kategoria:Sportistë francezë]]
[[Kategoria:F1 pilotë]]
[[Kategoria:Lindje 1955]]
[[Kategoria:Pilotë francezë në Formula Një]]

{{sport-cung}}</text>
      <sha1>376lsf5wl7h1t667cq5zydyo43f2n5f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058828</id>
      <parentid>3058824</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T23:49:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sadsadas</username>
        <id>51943</id>
      </contributor>
      <comment>/* Jeta e hershme */</comment>
      <origin>3058828</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146852" sha1="3pordjtax6sfzkm8qms9d4pqiziiyf8" xml:space="preserve">{{Ish F1 pilot
| Name = Alain Prost 
| Image = Festival automobile international 2015 - Photocall - 065 (cropped3).jpg
| Nationality = {{flagicon|France}} [[franca|francez]] 
| Years = [[Rezultatet e F1 1980|1980]]–[[Rezultatet e F1 1991|1991]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]] 
| Team(s) = [[Team McLaren|McLaren]], [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] 
| Races = 202 
| Championships = 4 ([[Rezultatet e F1 1985|1985]], [[Rezultatet e F1 1986|1986]], [[Rezultatet e F1 1989|1989]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]]) 
| Wins = 51 
| Podiums = 106 
| Points = 768.5
| Poles = 33 
| Fastest laps = 41
| First race = [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980]] 
| First win = [[Çmimi i madh i Francës 1981]] 
| Last win = [[Çmimi i madh i Gjermanisë 1993]] 
| Last race = [[Çmimi i madh i Australisë 1993]] 
| Last position = 1ri (99 pikë) 
}}
'''Alain Prost''' (lindur më [[24 shkurt]] [[1955]]) është një ish pilot garash francez dhe zyrtar i sporteve motorrike. Ai garoi në [[Formula Një]] nga viti 1980 e deri në 1993, duke fituar katër tituj botëror për pilot. Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për numrin e fitoreve (51), pol pozitave (41) dhe podiumeve (106).

Prost lindi në [[Lorette, Loire]] të [[Francës]] dhe filloi karting në moshën 14 vjeç, duke fituar Kampionatin Botëror të të rinjëve katër vite më vonë. Në vitin 1976, ai u bë pjesë e Formulës Renault, duke fituar Kampionatin Evropian me Ecurie Elf. Një vit më pas ai fitoi Challenge de Formule Renault Europe. Pas kësaj, ky kompeticion filloi të njihej si Formula Tre franceze; Prost e mbrojti titullin e tij në vitet 1978 dhe 1979. Kulmi i karrierës së tij në karting arriti me suksesin në Formula Tre Evropiane.

Në vitin 1980, Prost firmosi me [[Team McLaren|McLaren]] në Formula Një dhe bëri debutimin e tij në [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980|Çmimin e madh të Argjentinës]], duke u renditur në vendin e gjashtë. Në sezonin e ardhshëm ai firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]], duke fituar Çmimin e madh të parë në karrierë në Francë, e cila u ndoq nga sukseset në Holandë dhe Itali. Pas disa fitoreve në sezonin 1982, Prost e mbylli sezonin 1983 në vend të dytë mbrapa fituesit [[Nelson Piquet]]; ai u tërhoq për shkak të problemeve me turbon në garën e fundit vendimtare për titullin. Prost u shkarkua nga Renault dy ditë pas garës për disa komente që bëri, dhe ai u rikthye te McLaren për sezonin 1984, aty ku përfundoi sërisht i dyti, këtë herë mbrapa shokut të ekipit [[Nikki Lauda]] për gjysëm pike.

Në vitin 1985, Prost fitoi titullin e parë për pilot, duke u bërë francezi i parë kampion në Formula Një. Ai u shpall kampion edhe në vitin 1986 pas një dueli të ngushtë me Piquet dhe [[Nigel Mansell]]. Pasi fitoi disa gara në sezonin 1987, Prost u bë shok ekipi me pilotin brazilian [[Ayrton Senna]]. Sëbashku, ata fituan 15 nga 16 garat e sezonit 1988, duke ngarë McLarenin me motorr Honda MP4/4; Senna në fund u shpall kampion me tre pikë më shumë. Rivaliteti i tyre i ashpër kulmoi me aksidentet në garat vendimtare për titull në [[Suzuka]] të Japonisë në vitet 1989 dhe 1990; Prost fitoi titullin e vitit 1989 kurse Senna atë të 1990. Prost firmosi me [[Scuderia Ferrari|Ferrarin]] në vitin 1990 kurse në vitin 1991 u shkarkua në përfundim të sezonit pas komenteve të bëra për modelin 643, me të cilën ai nuk fitoi asnjë garë. Pas një viti mungesë, Prost u rikthye në sezonin 1993 me [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]], duke fituar titullin e katërt kampion bote. Ai vendosi disa rekorde gjatë sezonit para se të pensionohej në përfundim të tij. Ai u rikthye në Formula Një si pronar i ekipit [[Prost Grand Prix]] në vitin 1997 pasi bleu [[Équipe Ligier]]. Ekipi u shpërbë në vitin 2001.

==Jeta e hershme==
Alain Prost ka lindur në komunën [[Lorette, Loire|Lorette]] afër qytezës [[Saint-Chamond, Loire|Saint-Chamond]], në qarkun  [[Loire (department)|Loire]] afër qytetit të [[Saint-Étienne]], Francë. Prindit e tij janë André Prost dhe Marie-Rose Karatchian, të dy të lindur në Francë me origjinë [[Armenia|armene]].&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt; Babai i tij kishte një dyqan që shiste mobilje.&lt;ref name=&quot;mcbride_nyt_p3&quot; /&gt; Prost kishte një vëlla më të madh, Danielin, i cili vdiq në shtator 1986 nga kanceri.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Motor Cycling and Motoring|language=en|volume=171|page=14|publisher=Temple Press Limited|year=1986}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Prost ishte një fëmijë energjik dhe i shkathët i cili luajti disa sporte, si mundja, futbolli dhe patinazhi. Duke luajtur këto sporte, ai theu hundën e tij disa herë.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt; Ai fillimisht kërkoi të bëhej instruktor palestre dhe futbollist profesionist por më pas zbuloi garat karting gjatë kohës që ishte me pushime me familjen e tij në moshën 14 vjeç.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt; Ky sport më pas u bë menjëherë zgjedhja e parë e tij.&lt;ref name=&quot;mcbride_nyt_p3&quot; /&gt;

==Formula Një==
===McLaren===
Prost fitoi titullin e Formula Tre në vitin 1979, duke tërhequr interesin e disa ekipeve të [[Formula Një]] si [[Team McLaren|McLaren]], [[Brabham]], dhe [[Équipe Ligier|Ligier]].&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite web|title=McLaren Racing – Alain Prost Biography {{!}} Extract 1|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|access-date=13 shkurt 2021|website=Mclaren|language=en|archive-date=2 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023507/https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ai firmosi një kontratë me McLaren pasi i la mbresa shefit [[Teddy Mayer]] pas një prove me makinë. Ai ishte shok ekipi me [[John Watson (pilot garash)|John Watson]] në sezonin e tij debutues.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|author=Gerald Donaldson|date=30 janar 2015|title=Alain Prost|url=https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240417020310/https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|archive-date=17 prill 2024|access-date=27 nëntor 2024|publisher=[[Formula Një]]|language=en}}&lt;/ref&gt;

Karriera e Prost në Formula Një nisi në mënyrë të mirë. Në debutimin e tij në [[Buenos Aires]], ai u rendit në vendin e gjashtë, duke marrë pikën e tij të parë në Formula Një.&lt;ref name=&quot;mcbride_nyt_p3&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|title=Racing's Record Breaker|author=Stewart McBride|date=8 nëntor 1987|publisher=The New York Times|language=en|access-date=11 shkurt 2011|archive-date=14 maj 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130514092617/http://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Në 20 vitet e fundit, vetëm [[Johnny Herbert]] dhe [[Jean Alesi]] kishin marrë pikë në garën e tyre debutuese. Ai e mbylli kampionatin me pesë pikë, një më pak se Watson, duke shënuar pikë në garat në Buenos Aires, Interlagos, Brands Hatch dhe Zandvoort. Gjatë këtij sezoni, Prost pati disa aksidente: ai theu kyçin e dorës në [[Çmimi i madh i Afrikës së Jugut 1980|Çmimin e madh të Afrikës së Jugut]] si dhe pësoi një tronditje gjatë provave të lira në Shtetet e Bashkuara. Ai gjithashtu u tërhoq nga [[Çmimi i madh i Kanadasë 1980|Çmimi i madh i Kanadasë]] për shkak të problemeve me armotizatorët e gomave të mbrapme.

Në përfundim të sezonit, pavarësisht se kishte edhe dy vite kontratë, Prost u largua nga McLaren dhe firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]]. Ai më pas shpjegoi se makina McLaren ishte difektoze dhe prishej shpesh, duke shtuar se ai besonte se ekipi fajsontë atë për aksidentet e shumta që ai pati në sezonin e tij debutues.{{sfn|Roebuck|1986|p=126}}&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Melsher|first=David|date=7 July 2014|title=Alain Prost – McLaren (1980)|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|access-date=8 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209004746/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Sipas Watson, shefi i ekipit Mayer fillimisht dëshironte të firmoste me [[Kevin Cogan]], por më pas zgjodhi Prost pas këmbënguljes së sponsorit [[Marlboro]].&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Maurice Hamilton|title=Alain Prost|date=24 shtator 2015|publisher=Bonnier Publishing Ltd.|language=en|isbn=978-1905825981|page=49}}&lt;/ref&gt;

===Renault===
Prost do të garonte si shok skuadre me francezin tjetër [[René Arnoux]] për sezonin 1981. Autori sportiv [[Nigel Roebuck]] raportoi se marrëdhnja e Prost me Arnoux u prish menjëherë, pasi Prost ishte më i shpejtë se kolegu i tij me përvojë.{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai nuk i përfundoi dy garat e para të sezonit pasi u përplas me [[Andrea de Cesaris]] në [[Çmimi i madh i Shteteve të Bashkuara 1981|Çmimin e madh të Shteteve të Bashkuara]] si dhe me [[Didier Pironi]]n në [[Çmimi i madh i Brazilit 1981|Çmimin e madh të Brazilit]]. Në garën e tretë në Argjentinë, ai shënoi pikët dhe podiumin e parë të sezonit. Prost më pas nuk i përfundoi katër garat e ardhshme, por fitoi në Francë duke përfunduar dy sekonda para ish shokut të tij te McLaren, Watson.&lt;ref&gt;{{cite news|author=John A. Callcott|date=5 korrik 1981|title=Alain Prost of France won the French Formula 1|url=https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|publisher=United Press International|language=en|access-date=9 shkurt 2021|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143455/https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|title=5 Great Moments from Alain Prost's Formula 1 Career|author=Neil James|date=24 shkurt 2015|publisher=Bleacher Report|language=en|access-date=27 shkurt 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227101031/https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|archive-date=27 shkurt 2015}}&lt;/ref&gt;

Fitorja në Francë ishte e paharrueshme për Prost, i cili deklaroi se pas këtij suksesi mentaliteti i tij ndryshoi plotësisht. &quot;Përpara, ti mendoje se mund t'a bëje&quot;, tha ai, &quot;por tani ti e di që e bën&quot;. Prost i nisi pesë garat e rradhës nga vija e parë, duke arritur dy pol pozita dhe dy fitore të tjera, në Holandë dhe Itali. Ai e mbylli sezonin me në vendin e pestë, shtatë pikë më pak se fituesi Piquet.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|title=Prost wins as Piquet erases gap|date=30 gusht 1981|publisher=ESPN UK|language=en|access-date=26 maj 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526070721/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|archive-date=26 maj 2019}}&lt;/ref&gt;

Prost e nisi sezonin 1982 duke fituar dy garat e para në Afrikën e Jugut dhe Brazil. Në garën e parë në Afrikën e Jugut, ai u rikuperua pasi humbi një nga gomat e makinës.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Denis Jenkinson|date=mars 1982|title=1982 South African Grand Prix race report|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|access-date=9 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=16 qershor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616205357/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Në Brazil, Prost fillimisht u rendit i treti por u shpall fitues pasi Piquet (i pari) dhe [[Keke Rosberg]] (i dyti) u skualifikuan.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Grandprix.com|date=21 mars 1982|title=Brazilian GP, 1982|url=http://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=13 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213060002/https://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ai më pas mori pikë në katër garat e rradhës. Gjatë sezonit Prost u tërhoq në shtatë gara por arriti ta mbyllte kampionatin në vendin e 4të, duke mbledhur nëntë pikë më pak se sezoni i kaluar.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|title=Alain Prost • Career &amp; Character Info {{!}} Motorsport Database|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|access-date=9 shkurt 2021|website=Motorsport Database – Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209163239/https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Gjatë këtij sezoni, marrëdhënja e tij me shokun e ekipit Arnoux pësoi një të mëtejshme, duke arritur fundin në [[Çmimi i madh i Francës 1982|Çmimin e madh të Francës]]; Prost besonte se Arnoux, i cili fitoi garën, nuk zbatoi një marrëveshje të arritur para fillimit të garës për të mbështetur Prost.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=ESPN Staff|date=25 korrik 1982|title=Rene Arnoux defies team orders to win at Paul Ricard for Renault|url=http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|access-date=9 shkurt 2021|publisher=ESPN UK|language=en|archive-date=14 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214151426/http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ai gjithashtu pati një marrëdhënje negative edhe me median franceze, duke deklaruar: &quot;Kur shkova te Renault, gazetarët shkruan gjëra të mira për mua, por në vitin 1982 isha bërë djali i keq. Mendoj, për të qenë i sinqertë, se kisha bërë gabimin e të fituarit! Francezëve nuk u pëlqejnë shumë fituesit.”{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai shtoi se “Është e vështirë të shpjegohet, por francezët preferojnë martirët që humbasin me lavdi.&quot;&lt;ref name=&quot;mcbride_nyt_p3&quot; /&gt;

Në nëntor 1982, Prost, sëbashku me [[Jacques Laffite]] dhe Nelson Piquet, udhëtuan në [[Melbourne]] të [[Australia|Australisë]] për të garuar në cirkuitin e shkurtër [[Calder Park Raceway]] (1.69 km). Kjo pistë u bë pjesë e kalendarit të Formula Një në vitin 1985. Prost garoi me makinën [[Ralt RT4]] me motorr 1.6 litër të [[Ford]]it. Ai arriti pol pozitë duke regjistruar kohën 39.18 sekonda. Prost udhëhoqi garën nga xhiro e parë dhe deri në të fundit, duke u shpallur fitues. Ai e mbylli garën me 15.32 sekonda para vendit të dytë Lattife, i cili kishte fituar edicionin e vitit të kaluar. Në vendin e tretë u rendit piloti i ri brazilian [[Roberto Moreno]].&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Calder, 7 Nov 1982 « Australian Formula Pacific « OldRacingCars.com|url=https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|access-date=9 shkurt 2021|website=oldracingcars.com|language=en|archive-date=12 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212232221/https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Arnoux u largua nga Renaulti në sezonin 1983 dhe u zëvëndësua nga piloti amerikan [[Eddie Cheever]], i cili u bë shoku i ri i ekipit i Prost. Kjo lëvizje u bë me qëllim për të shitur më shumë makina Renault në Amerikën e Veriut. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi katër gara dhe e mbylli kampionatin në vendin e dytë, dy pikë më pak se fituesi Piquet. Piquet dhe [[Brabham]] e dominuan kampionatin në garat e fundit kurse Prost u tërhoq në tre nga katër garat e fundit.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gparchive.com/formula-1/1983-south-african-grand-prix/|title=1983 South African Grand Prix - Race Results &amp; History - GP Archive|website=GPArchive.com|language=en|date=15 tetor 1983|access-date=23 tetor 2021}}&lt;/ref&gt; Marrëdhja e Prost me Renault pësoi një rënje të ndjeshme: ai besoi se ekipi nuk kishte bërë një punë të mirë në përmirësimin e makinës kurse Renault besonte se Prost ishte fajtori i mosfitimit të kampionatit. Prost gjithashtu i prishi marrëdhënjet me tifozët francez të Renaultit, të cilët fajsuan atë për largimin e Arnoux nga ekipi. Prost deklaroi në garën e fundit se makina e tij &quot;nuk ishte konkuruese&quot; dhe dhe humbja nuk erdhi për faj të tij. Renaulti e shkarkoi Prostin dy ditë pas garës së Afrikës së Jugut.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.upi.com/amp/Archives/1983/10/24/Frenchman-Alain-Prost-dismissed-by-Renault-after-finishing-second/9901435816000/|title=Frenchman Alain Prost, dismissed by Renault after finishing second...|website=upi.com|language=en|date=24 tetor 1983|access-date=11 tetor 2026}}&lt;/ref&gt; Ai dhe familja e tij u zhvendosën në [[Zvicra|Zvicër]] disa ditë pas këtij vendimi pasi puntorët e fabrikës së Renaultit dogjën një nga makinst e tij, e cila ishte një [[Mercedes-Benz]].{{sfn|Roebuck|1986|p=129}}

===Rikthimi te McLaren===
====1984–1986: Dy herë kampion bote====
Prost firmosi me McLaren për sezonin 1984, duke u rikthyer te ekipi britanik pas tre vitesh. Ai kishte si shok ekipi dy herë kampionin e botës Nikki Lauda kurse makina e tij [[McLaren MP4/2]] kishte një motorr 1.5 litër V6 nga [[TAG]]-[[Porsche]]. Prost e humbi kampionatin ndaj Laudas për gjysëm pike në garën e fundit të sezonit; ai fitoi shtatë gara gjatë sezonit kurse Lauda pesë, përfshirë edhe [[Çmimi i madh i Portugalisë 1984|Çmimin e madh të Portugalisë]], e cila ishte gara e fundit e sezonit.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Portuguese GP, 1984|url=https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=14 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414140959/https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Gjysma e pikës që ishte vendimtare ndodhi në [[Çmimi i madh i Monakos 1984|Çmimin e madh të Monakos]], garë të cilën Prost po e kryesonte dhe po ndiqej nga afër nga [[Ayrton Senna]] ([[Toleman]]) dhe [[Stefan Bellof]] ([[Tyrrell Racing|Tyrrell]]). Në xhiron e 32të, kujdestari i garës [[Jacky Ickx]] ngriti flamurin e kuq dhe i dha fund garës për shkak të shiut të dëndur. Vendimi i Ickx shkaktoi polemika pasi e mori këtë vendim pa u konsultuar me zyrtarët e garës.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Prost wins under a cloud of controversy|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061125182722/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm |archive-date=25 nëntor 2006|access-date=27 nëntor 2024|website=GPRacing.net|language=en}}&lt;/ref&gt; Sipas rregullave të Formula Një. Prost mori vetëm gjysmën e nëntë pikëve që jepeshin për fituesin e garës. Shtatë fitoret e Prost në këtë sezon barazuar rekordin e të gjitha kohërave të vendosur nga [[Jim Clark]] në sezonin 1963.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Dave Toynton|date=24 tetor 2020|title=Formula 1's Curious Statistical History In Portugal|url=https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|access-date=9 shkurt 2021|language=en|archive-date=25 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125042230/https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Fitorja e kampionatit nga Lauda për vetëm gjysëm pike ishte diferenca më e shkurtër në historinë e Formula Një.&lt;ref name=&quot;:17&quot;&gt;{{Cite web|date=15 gusht 2015|title=The Professor nearly an eight times F1 world champion|url=https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|access-date=27 shtator 2024|website=GRANDPRIX247.com|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143355/https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Në sezonin 1985, Prost u bë piloti i parë francez kampion bote. Ai fitoi pesë nga gjashtëmbëdhjetë garat e sezonit. Ai gjithashtu fitoi edhe [[Çmimi i madh i San Marinos 1985|Çmimin e madh të San Marinos]] por u skualifikua pasi makina e tij ishte 2 kilogram më e lehtë pas një kontrolli të ushtruar pas mbarimit të garës.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{cite web|title=1985 San Marino Grand Prix|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|website=GPRacing.net192.com|language=en|access-date=7 tetor 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060722110141/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|archive-date=22 korrik 2006}}&lt;/ref&gt; Prost e mbylli kampionatin me 20 pikë më shumë se [[Michele Alboreto]], i cili u rendit i dyti.&lt;ref&gt;{{cite web|title=1985 F1 World Championship|publisher=Motor Sport Magazine|language=en|url=https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|access-date=27 janar 2021|archive-date=1 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201195144/https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Suksesi i tij në këtë sezoni bëri që ai të nderohej me dekoratën [[Legjioni i Nderit]], e cila është dekorata më e lartë në Francë.&lt;ref name=&quot;mcbride_nyt_p3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite web|last=Ina.fr|first=Institut National de l’Audiovisuel-|date=21 janar 1986|title=Remises légion d'honneur|url=http://www.ina.fr/video/CAB86001865|access-date=13 February 2021|website=Ina.fr|language=fr-FR|archive-date=28 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628084927/https://www.ina.fr/ina-eclaire-actu/video/cab86001865/remises-legion-d-honneur|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Pas përfundimit të sezonit, shoku i tij i ekipit Lauda njoftoi tërheqjen nga sporti, duke i dhënë meritë edhe Prostit: &quot;Unë kisha një makinë të përkryer dhe pastaj vjen ky francezi dhe më mposht. Po të mos kishte ardhur, do të vazhdoja edhe për disa vite.&quot;&lt;ref name=&quot;:21&quot;&gt;{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Alain Prost: too good to be true?|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091305/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Pas tërheqjes së Laudas, [[Keke Rosberg]], kampion i vitit 1982, u bë shoku i ri i ekipit të Prost për sezonin 1986. Prost arriti të mbronte titullin e tij kampion edhe pse vuajti ndaj dyshes së Williams, Nelson Piquet dhe [[Nigel Mansell]].&lt;ref name=Motorsport&gt;{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1986/15/formula-one-mexican-grand-prix-australian-grand-prix|title=Prost's end of term surprise!|website=[[Motor Sport (magazine)|Motor Sport]]|language=en|date=dhjetor 1986|pages=1295–1299|author=Denis Jenkinson|access-date=15 dhjetor 2022}}&lt;/ref&gt; Para nisjes së garës së fundit të sezonit, Prost renditej në vendin e dytë mbrapa Mansell. Ai kishte të njëjtën numër fitoresh me Piquet, por kishte katër vende të dyta kurse braziliani tre, duke e vendosur atë në vendin e dytë në renditje. [[Çmimi i madh i Australisë 1986|Çmimi i madh i Australisë]] ishte gara e fundit e sezonit, të cilën Prost e nisi nga vendi i katërt kurse Mansell nga pol pozita. Në xhiron e 63të, Mansell, i cili ishte në vendin e tretë, pozitë që i siguronte kampionatin, u tërhoq nga gara pasi goma mbrapa u prish ndërkoh që ai po voziste me 300 kmh.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2007/10/18/grand-prix-flashback-australia-1986/|title=Heartbreak for Mansell in dramatic Adelaide finale|publisher=F1Fanatic|language=en|date=18 tetor 2007|access-date=13 nëntor 2014}}&lt;/ref&gt; Piquet më pas u thirr në pit stop nga Williams për të ndryshuar gomat si masë sigurie. Kjo gjë bëri që Prost të merrte kryesimin e garës. Ai kishte hyrë më parë në pit stop për shkak të një çarje në gomë dhe ishte me goma të reja.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=1986 Australian Grand Prix – Race Results &amp; History – GP Archive|url=https://gparchive.com/formula-1/1986-australian-grand-prix/|website=GPArchive.com|language=en|date=26 tetor 1986|access-date=26 nëntor 2021}}&lt;/ref&gt; Prost e kryesori garën deri në fund dhe u bë piloti i parë që nga [[Jack Brabham]] në vitin 1960 që fiton dy tituj rresht.

====1987: Një sezon i vështirë====
Rosberg u tërhoq nga Formula Një në fund të vitit 1986 dhe u zëvëndësua nga piloti suedez [[Stefan Johansson]], i cili u bë kolegu i ri i Prost për sezonin 1987. Edhe pse McLaren kishte prezantuar shasinë e re [[McLaren MP4/3|MP4/3]], pas tre sezonesh me MP4/2, motorrët TAG nuk kishin forcë mjaftueshëm për të konkuruar për trofe si dhe shfaqën defektë të pa para. Pavarësisht me një makinë jo në nivelet e rivalëve të tij, Prost arriti të garojë për titullin kampion deri në fazën e fundit të sezonit, duke fituar tre gara. Suksesi i tij në Portugali bëri që të kalonte britanikun [[Jackie Stewart]] si piloti me më shumë gara të fituara në historinë e Formula Një (28). I pyetur për këtë fakt, Stewart deklaroi: &quot;Njerëzit mund të mos më besojnë, por jam i lumtur që Alain e theu rekordin tim. Jam i lumtur që ishte ai që e theu sepse vetëm ai e meriton. Nuk kam asnjë dyshim që ai është piloti më i mirë i gjeneratës së tij.&quot;

Prost e konsideron fitoren e tij në garën hapëse në Brazil si më shpërblyesen e karrierës së tij. Ai i mbylli provat zyrtare në vendin e 5të, më shumë se tre sekonda më i ngadaltë se Mansell, i cili e nisi garën nga pol pozita. Prost e dinte se makina e tij nuk kishte shpejtësi të mjaftueshme për provat zyrtare dhe zgjodhi të punonte me strategjinë e garës. Ndërkohë që të gjithë rivalët e tij zgjodhën paketën downforcë të lartë, ai bëri të kundërtën, duke zgjedhur të ishte më i shpejtë në vijë të drejtë dhe më i ngadaltë në kthesa. Kjo strategji bëri që gomat e tij të zgjasnin më shumë se ato të rivalëve të tij, duke bërë që ai të kryente 61 xhiro në cirkuitin e ashpër Jacarepaguá me vetëm dy pit stope, kurse të tjerët bënë nga tre ose më shumë (Piquet bëri tre pit stope në 40 xhiro). Prost e mbylli garën 40 sekonda para Piquet, i cili u rendit i dyti. Johansson u rendit i treti, 56 sekonda mbrapa Prost.

====1988: Mbërritja e Ayrton Sennës si shok ekipi====
Sezoni 1988 prodhoi një moment të rëndësishëm në historinë e Formula Një pasi [[Honda]] i dha fund kontratës me Williams, ekipi kampion për kontruktorë, dhe i solli motorrët e tyre dominues RA16 te McLareni i Prost.&lt;ref name=&quot;:15&quot;&gt;{{Cite web|author=Maurice Hamilton|date=1 shtator 2017|title=30 years later: Honda's awkward Italian Grand Prix|url=https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|access-date=10 shkurt 2021|publisher=ESPN F1|language=en|archive-date=19 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190819103023/https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Para nisjes së sezonit 1988, u bë e qartë se nëse një ekip donte motorrët e Hondës, ata duhej të firmosnin me një nga dy pilotët brazilian të pëlqyer nga Honda (të cilët mbulonin tregun e makinave të Amerikës së Jugut):&lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Honda and Formula One|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|access-date=30 shtator 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212014212/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; tre herë kampionin e botës Nelson Piquet, ose ylli në ngritje [[Ayrton Senna]].&lt;ref name=&quot;:20&quot;&gt;{{Cite news|author=Brad Spurgeon|date=18 shtator 2015|title=A Driver's Greatness, in the Words of Others|url=https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|access-date=30 shtator 2024|publisher=The New York Times|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090844/https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Kur McLaren pyeti Prost për mendimin e tij, francezi sygjeroi Sennën, duke vënë në dukje moshën e re dhe talentin e tij. Ky ishte një vendim për të cilën Prost do të pendohej më vonë.

Pas mbërritjes së Sennës, McLaren deklaroi se të dy pilotët do të ishin të barabartë dhe do të lejoheshin të garonin ndaj njëri-tjetrit.&lt;ref name=&quot;:14&quot; /&gt; Sipas shefit [[Ron Dennis]], Prost ishte në rregull me konkurencën por kishte shumë dyshime.&lt;ref name=&quot;:16&quot;&gt;{{Cite web|title=Ron Dennis on Senna - Part one: the early years|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2014/4/Ron-Dennis-on-Senna---Part-one-the-early-years.html|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}&lt;/ref&gt; Partneriteti McLaren-Honda i dha Prostit një makinë shumë të shpejtë dhe një mundësi të artë për të fituar një tjetër titull kampion për pilot, si dhe nisi një nga [[Rivaliteti Prost-Senna|rivalitetet më të ashpra në historinë e Formula Një]].

McLaren-Honda e dominoi sezonin 1988 duke fituar 15 nga 16 garat e sezonit, një rekord që qëndroi deri në sezonin [[Kampionati Botëror i Formula Një 2023|2023]], aty ku [[Red Bull Racing|Red Bull]]-Honda fitoi 21 nga 22 garat e kalendarit. McLaren e mbylli sezonin me titullin për konstruktor, duke mbledhur tre fishin e pikëve të [[Scuderia Ferrari|Ferrarit]], që u rendit në vendin e dytë. Pavarësisht një dueli të ngushtë, Senna u shpall kampion bote, duke mbledhur tre pikë më shumë se Prost. Braziliani gjithashtu fitoi tetë gara, një më shumë se Prost.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|title=From 8 points for a win to 25: Every F1 scoring system|author=Keith Collantine|date=22 dhjetor 2009|website=RaceFans|language=en|access-date=22 qershor 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210622070750/https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|archive-date=22 qershor 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Ky sezon ishte pa polemika për të dy rivalët, me përjashtim të një momenti në [[Estoril]] ku Senna gati sa nuk e përplasi në mur Prostin që po e parakalonte.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alain Prost on Senna {{!}} Ayrton Senna da Silva - Legacy Matters|url=https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|access-date=2 tetor 2024|website=ayrton-senna-dasilva.com|language=en|archive-date=27 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240927103921/https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Përgjatë këtij sezoni, Prost filloi të dyshonte se Honda po mundohej ta bënte Sennën pilotin e parë të McLaren, në kundërshtim me marrëveshjen e arritur në fillim të sezonit të barazi. Ai u takua me shefin e Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], për t'i treguar këto shqetsime. Kawamoto pranoi se inxhinierët e Hondës ishin më të emocionuar për të punuar me Sennën por shtoi se të dy pilotët do të kishin makina të barabarta.

====1989: Titulli i tretë kampion bote====
McLaren vazhdoi të dominonte edhe në sezonin 1989, kurse rivaliteti midis Prost dhe Sennës u rrit ndjeshëm. Francezi akuzoi Sennën për vozitje të rreshikshme dhe jo të ndershme.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web|author=Tom Rubython|title=Atlas F1 Magazine: The Life of Senna: Six years of continual conflict|url=https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|access-date=30 shtator 2024|website=atlasf1.com|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207232038/https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:82&quot;&gt;{{Cite web|date=23 prill 2018|title=McLaren Racing – A 1–2 at San Marino|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023439/https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|archive-date=2 mars 2021|access-date=12 shkurt 2021|publisher=Mclaren|language=en}}&lt;/ref&gt; Pas [[Çmimi i madh i San Marinos 1989|Çmimit të madh të San Marinos]], të dy pilotët nuk flisnin më me njëri-tjetrin.&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite web|author=Simon Arron|date=24 nëntor 2021|title=Racing's toxic rivals|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207051521/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prost gjithashtu akuzoi brazilianin se ai ishte piloti i preferuar i McLaren. Këto akuza erdhën kur Honda i dërgoi McLarenit një motorr të ri në të cilën shkruhej: &quot;Speciale – Për Ayrtonin&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 shkurt 2019|title=BUXTON: The 2019 team mate battle I'm most excited about {{!}} Formula 1®|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|archive-date=12 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912150448/https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Pasi Prost (i cili ishte në vitin e fundit të kontratës me McLaren) kërcënoi se do të kalonte në një ekip rival për sezonin e ardhshëm, Ron Dennis i doli në mbrojtje publikisht francezit, duke deklaruar se ekipi vazhdimisht kishte gjetur diferenca në motorrët që i'u dhanë Prostit dhe Sennës.&lt;ref name=&quot;:212&quot;&gt;{{cite news|title=Honda power casts doubts over Senna|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1300&amp;dat=19890714&amp;id=hclUAAAAIBAJ&amp;pg=4917%2C2115752|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123447/https://news.google.com/newspapers?nid=1300&amp;dat=19890714&amp;id=hclUAAAAIBAJ&amp;sjid=aZEDAAAAIBAJ&amp;pg=4917%2C2115752|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=1 nëntor 2020|newspaper=The Age|language=en|page=27}}&lt;/ref&gt; Për t’iu përgjigjur shqetësimeve të Prostit, Dennis u përpoq t’i caktonte motorët në mënyrë të rastësishme, si p.sh. duke hedhur një monedhë ose duke tërhequr numra nga një kapele.&lt;ref name=&quot;:16&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Keith Collantine|date=10 janar 2009|title=Ron Dennis on how the Hamilton-Alonso row compared to Senna and Prost|url=https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=RaceFans|language=en|archive-date=13 nëntor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241113210337/https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Marrëdhënja e Prost dhe McLaren-Honda u prish tërësisht në [[Çmimi i madh i Italisë 1989|Çmimin e madh të Italisë]], aty ku francezi njoftoi publikisht se do t'i bashkohej Ferrarit në sezonin e ardhshëm. Pas këtij njoftimi, McLaren i dha mbështetje të plotë Sennës në garën për titullin kampion, pavarësisht se Prost kishte një avantazh prej 11 pikësh para nisjes së garës. Në [[Monza]], McLareni i dha përparësi Sennës, duke i dhënë 2 makina dhe 20 mekanikë dhe ndihmës, kurse Prost mori vetëm një makinë dhe katër ndihmës.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; Edhe pse pronësia e re e Hondës deklaroi se të dy pilotët kishin motorra të njëjtë, Prost nuk i besoi, dhe dyshimi i tij erdhi nga provat zyrtare ku Senna ishte plot 1.7 sekonda më i shpejtë se ai.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|title=1989 Italian Grand Prix|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|access-date=23 dhjetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118225755/http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|archive-date=18 janar 2015}}&lt;/ref&gt; Kjo bëri që Prost të ankohej sërisht për Hondën, që si kundërpërgjigje deklaroi se do nuk do t'a furnizonte makinën e Prost me motorra nëse ai nuk kërkonte falje. Prost në fund kërkoi falje për komentet e tij.&lt;ref name=&quot;:19&quot;&gt;{{Cite web|author=David Milloy|date=9 prill 2018|title=Alain Prost: the Other Edge of Genius?|url=https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=Influx Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212143309/https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prost arriti të triumfoj në garë dhe e rriti diferencën në renditje me 20 pikë nga Senna, i cili u tërhoq me probleme në motorr. Prost bëri një tjetër veprim që u pa negativisht nga McLareni pasi e hodhi trofeun e fituesit te tifozët, të cilët e prishën, duke bërë që Dennis të largohej i nervozuar nga podiumi. Pas këtij veprimi, McLareni bëri një rregull të ri ku të gjithë trofetë e fituar nga pilotët ishin pronë e ekipit, kurse pilotët kishin të drejtë të kërkonin një kopje të çdo trofeu që fitonin.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Tanya Kumar|date=4 korrik 2018|title=F1: Top 5 Unusual F1 Podium Ceremonies, bet you never knew!|url=https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123507/https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=sportskeeda|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Six of the best – Unusual podium ceremonies|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108122207/https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|archive-date=8 nëntor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}&lt;/ref&gt; 

Pas garës së Italisë, Senna shtyu drejtuesit e McLaren për t'a shkarkuar Prost menjëherë. Ferrari ofroi pilotin e tyre [[Gerhard Berger]] në këmbim të Prost për katër garat e fundit të sezonit. Në fund nuk u mor asnjë vendim drastik dhe Prost u lejua t'a përfundonte sezonin me ekipin pasi kërkoi falje publike. Vite më vonë, Prost mori një kopje zyrtare të trofeut të Çmimit të madh të Italisë dhe j'a dhuroi Dennis.&lt;ref name=&quot;:18&quot;&gt;{{cite web|date=janar 1990|title=Alain Prost Interview|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230112191729/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|archive-date=12 janar 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}&lt;/ref&gt;

Prost siguroi titullin kampion në garën e parafundit në [[Suzuka]] të Japonisë. Ai e nisi garën me një avantazh prej 16 pikësh nga Senna dhe të dy pilotët u përplasën me njëri-tjetrin shtatë xhiro nga fundi.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; Prost, i cili deri në atë moment ishte në kryesim të garës, u fajsua gjerësisht si shkaktari i aksidentit.&lt;ref name=&quot;:18&quot; /&gt; Prost refuzoi të linte hapsirë kur të dy pilotët ishin krah për krah në vijën e drejtë. Kjo, sëbashku me stilin e të ngarit të Sennës, i cili e vendoste makinën e tij në pozita të mundshme për aksident me qëllim që pilotët e tjerë të zbrapseshin, shkaktuan aksidentin.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=22 maj 2024|title=How good actually was Ayrton Senna? Hint: Exceptionally|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|access-date=11 tetor 2024|website=Mclaren|language=en|archive-date=17 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917132814/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:18&quot; /&gt; Senna arriti të rikthehej në garën dhe në fund doli në vendin e parë, por u skualifikua nga FIA, me në krye francezin [[Jean-Marie Balestre]], të cilin Senna nuk e pëlqente, për shkak se humbi shikanin në momentin e rihyrjes në garë. Senna gjithashtu u gjobit me 100,000$ si dhe u denua me gjashtë muaj për &quot;vozitje të rrezikshme&quot;, një dënim që ngeli i pezulluar.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Grand Prix Results: Japanese GP, 1989|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20060620101901/http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|archive-date=20 qershor 2006|access-date=16 gusht 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}&lt;/ref&gt; Prost kërkoi falje për mënyrën se si e fitoi kampionatin, por shtoi se ishte një aksident të cilën ai nuk mundi t'a shmangte.&lt;ref&gt;{{cite news|date=23 tetor 1989|title=MOTOR SPORTS ROUNDUP : Senna Is Disqualified in Japan|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201110172542/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|archive-date=10 nëntor 2020|access-date=9 shkurt 2021|publisher=Los Angeles Times|language=en}}&lt;/ref&gt; McLaren apeloi vendimin e marrë ndaj Sennës por pa sukses. ''[[Sports Illustrated]]'' komentoi për këtë veprim, duke thënë: &quot;Ron Dennis është kundër pilotit të tij dhe nuk do që ai ta fitoj kampionatin.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Sam Moses|date=19 mars 1990|title=Fireworks in Formula One|url=https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|access-date=30 shtator 2024|publisher=Sports Illustrated|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143430/https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

===Ferrari===
Në vitin 1990, Prost u bë piloti i parë që firmos me Ferrarin që nga vdekja e themeluesit [[Enzo Ferrari]] dy vite më parë. Ferrari kishte marrë disa inxhinjerë dhe arkitekt të McLarenit, përfshirë emra si [[John Barnard]] dhe [[Steve Nichols]].&lt;ref name=&quot;:23&quot;&gt;{{Cite news|author=Edd Straw|date=29 dhjetor 2017|title=Why the Ferrari 641 should have won a Formula 1 title in 1990|url=https://www.autosport.com/f1/news/why-the-ferrari-641-should-have-won-a-formula-1-title-in-1990-4988738/4988738/|access-date=1 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}&lt;/ref&gt; [[Ferrari 641]] ishte kandidati kryesor për të mposhtur McLarenin për titullin për konstruktor, duke humbur për vetëm 11 pikë. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi pesë gara, në Brazil, Meksikë, Francë, Britani dhe Spanjë. Në Meksikë, ai zhvilloi një nga performancat më të mira të karrierës së tij, duke fituar pasi e nisi garën nga vendi i 13të.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=27 May 2020|title=Race of my life: Alain Prost on the 1990 Mexican GP|url=https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|access-date=10 shkurt 2021|website=Autosport.com|language=en|archive-date=28 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028020359/https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Fati i kampionatit u vendos sërisht në garën e parafundit në Suzuka, por këtë herë Prost kishte 9 pikë më pak se Senna. Ashtu si në vitin e kaluar, të dy pilotët u përplasën sërisht me njëri-tjetrin.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Në kthesën e parë pas nisjes së garës, Senna qëllimit u përplas te Prost, duke i nxjerrë të dy pilotët nga gara dhe duke vulosur titullin në favor të tij. Dennis menjëherë e dinte që Senna e shkaktoi aksidentin qëllimisht, edhe pse i'u desh një vit për t'a pranuar:&lt;ref name=&quot;:16&quot; /&gt; ai deklaroi në vitin 1991 se Senna u hakmorr ndaj Prost për aksidentin e tyre në vitin 1989.&lt;ref name=&quot;:112&quot;&gt;{{Cite web|author=David Tremayne|date=7 korrik 2014|title=The other side of Senna — his rage at Prost and Suzuka 1990|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|access-date=3 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 shkurt 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240207210511/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Edhe pse Prost u ankua për këtë aksident, duke thënë se Senna nuk ka vlera si njeri, braziliani nuk u pezullua.&lt;ref name=&quot;:112&quot; /&gt; Prost e mbylli kampionatin në vendin e dytë, shtatë pikë mbrapa Sennës, kurse Ferrari u rendit në vendin e dytë mbrapa McLaren.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|title=1990 F1 World Championship|website=Motor Sport Magazine|language=en|access-date=27 janar 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301231913/https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|archive-date=1 mars 2021}}&lt;/ref&gt;

Pas përfundimit të sezonit, Nigel Mansell, shoku i ekipit të Prost, u largua nga Ferrari për t'u rikthyer te Williams.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Murray Walker|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|publisher=[[Virgin Books]]|language=en|isbn=1-85227-918-4|page=108}}Murray Walker &amp; Simon Taylor ''Murray Walker's Formula One Heroes'' p. 108, paragrafi 2. Virgin Books,{{ISBN|1-85227-918-4}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web|author=Simon Taylor|date=dhjetor 2009|title=Lunch with... Nigel Mansell|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230713202624/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell/|archive-date=13 korrik 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}&lt;/ref&gt; Ai tha se marrëdhënja e tij me Prost nuk ishte e mirë, pavarësisht se britaniku e kishte mbështetur atë për incidentin me Sennën në garën e Japonisë në vitin 1989. Një tjetër faktor i marrëdhënjes së keqe ishte mbërritja e Prost si piloti i parë i Ferrarit, edhe pse kontrata e Mansell kishte një klauzolë që e bënte atë pilotin e parë.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=20 gusht 2022|title=Nigel Mansell now realises why his team-mates didn't like him too much|url=https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090810/https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Mansell tregoi se pasi ai mori pol pozitën në garën e Francës, Prost i kërkoi Ferrarit që t'i jepnin makinën e tij për garën e rradhës në Britani.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Nigel Mansell|title=My Autobiography|date=1995 |page=222|publisher=Collins Willow|language=en|isbn=0-00-218497-4}}&lt;/ref&gt; Ai u zëvëndësua nga francezi [[Jean Alesi]].&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;

Ferrari pësoi rënje në sezonin 1991. Makina e tyre &quot;Ferrari 642&quot; nuk ishte e aftë të mbante ritmin e McLarenit dhe Williamsit. Prost nuk përfundoi asnjë garë më poshtë se vendi i pestë, por nuk fitoi asnjë garë. Ai gjithashtu mori pesë podiume dhe përfundoi vetëm tetë gara; kolegu i tij Alesi përfundoi vetëm shtatë gara. Sipas raportimeve, motorri V12 i Ferrarit nuk ishte aq konkurues sa motorrët V10 të rivalëve të tyre, të cilët ishin më të shpejtë, më të lehtë dhe harxhonin benzinë më pak.&lt;ref name=&quot;:23&quot; /&gt; Prost, i cili pati vështirësi gjatë sezonit, shpërtheu në garën e parafundit, duke thënë se makina e tij ecte &quot; si një kamion&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Formula Ferrari|author=Umberto Zapelloni|isbn=0-340-83471-4|publisher=[[Hodder &amp; Stoughton]]|language=en|date=April 2004|page=17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:19&quot; /&gt; Ferrari u kundërpërgjigj menjëherë duke shkarkuar Prostin. Ai u zëvëndësua nga piloti italian [[Gianni Morbidelli]] për [[Çmimi i madh i Australisë 1991|Çmimin e madh të Australisë 1991]], si dhe nga [[Ivan Capelli]] për sezonin e ardhshëm.&lt;ref&gt;{{Cite book|author1=Murray Walker|author2=Simon Taylor|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|page=115|publisher=Virgin Books|language=en|isbn=1-85227-918-4}}&lt;/ref&gt;

===Williams===
Prost nuk garoi në sezonin 1992.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Pavarësisht kontakteve me Ligier, ekip me të cilin ai garoi në fazën parasezonale, ai qëndroi jashtë për këtë sezon pasi Ferrari i ofroi një shumë të madhe parash.&lt;ref name=&quot;8w&quot;&gt;{{cite web|author1=Mattijs Diepraam|author2=Rainer Nyberg|date=maj 2001|language=en|title=Subtlety redefined|url=http://8w.forix.com/prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121015073811/http://8w.forix.com/prost.html|archive-date=15 tetor 2012|access-date=18 tetor 2012 |publisher=8w.forix}}&lt;/ref&gt; Gjatë këtij sezoni, Mansell dhe Williams-Renault thyen dominimin e McLaren-Hondës: britaniku fitoi titullin e parë kampion kurse Honda u tërhoq nga Formula Një për shkak të krrizës ekonomike në Japoni.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=16 mars 2022|title=Honda's Bittersweet F1 Legacy|url=https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|access-date=1 tetor 2024|website=nippon.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090953/https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Kjo gjë bëri që Williams të ishte ekipi dominues si dhe njëri prej pilotëve të tyre pritej të shpallej sërisht kampion për sezonin 1993. Prost e shfrytëzoi këtë mundësi dhe filloi të negocionte me [[Frank Williams]] për t'u bërë pjesë e ekipit që nga gara e dytë e sezonit 1993.&lt;ref name=&quot;:242&quot;&gt;{{Cite web|author=Adam Cooper|date=7 korrik 2024|title=The Domination Game: How Mansell and Williams made 1992 their own|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|access-date=1 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091110/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Negociatat ishin të suksesshme dhe ai firmosi për dy vite.&lt;ref&gt;{{cite web|date=15 dhjetor 2012|title=The History of Williams - 1993|url=https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216163106/https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|archive-date=16 dhjetor 2019|access-date=16 dhjetor 2019|website=The Williams Database|language=en}}&lt;/ref&gt; Piloti i dytë i Williams, [[Riccardo Patrese]], ndjeu se vendi i tij ishte në rrezik dhe firmosi me [[Benetton Formula|Benetton]]. Prost pritej të ishte sërisht shok ekipi me Mansellin, por britaniku nuk arriti të rinovonte kontratën me ekipin për shkak të kërkesave të larta financiare.&lt;ref name=&quot;:242&quot; /&gt; Pas largimit të Mansell, Williams kërkoi të sillte në ekip Sennën, por kjo nuk u arrit pasi kontrata e Prost kishte një klauzolë që e ndalonte brazilianin t'i bashkohej Williamsit për sa kohë që ai ishte atje.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}} Senna e quajti Prostin &quot;frikacak&quot; për këtë klauzolë, por në fund vazhdoi të garonte me McLarenin.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.f1oversteer.com/throwbacks/ayrton-senna-once-called-alain-prost-a-coward-for-refusing-to-be-his-teammate/|title=Ayrton Senna once called Alain Prost a ‘coward’ for refusing to be his teammate|website=f1oversteer.com|language=en|date=28 gusht 2026|access-date=10 tetor 2026}}&lt;/ref&gt;

Prost fitoi titullin e katërt kampion bote në sezonin 1993.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{cite news|date=11 dhjetor 1994|title=Briefly |url=http://link.galegroup.com/apps/doc/A296056825/GPS?u=wikipedia&amp;sid=GPS|url-access=subscription|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123443/https://go.gale.com/ps/i.do?p=GPS&amp;u=wikipedia&amp;id=GALE%7CA296056825&amp;v=2.1&amp;it=r&amp;sid=GPS&amp;asid=5b88d3e4|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Age|Sunday Age]]|language=en|page=4|via=Infotrac Newsstand}}&lt;/ref&gt; Ai ishte shok ekipi me pilotin 32 vjeçar [[Damon Hill]]. Williams dominoi sërisht garën për konstruktor, duke marrë dyfishin e pikëve krahasuar me vendin e dytë McLaren. Prost fitoi shtatë nga dhjetë garat e para të sezonit si dhe mori pol pozita në 13 nga 16 garat e sezonit. Edhe pse gjatë sezonit ai u përball me konkurencën e Hill dhe Sennës, Prost u shpall kampion në Portugali dhe dy gara nga fundi. Pak para fitimit të titullit, Prost njoftoi tërheqjen nga sporti në përfundim të sezonit.&lt;ref name=&quot;la&quot;&gt;{{Cite web|author=Shav Glick|date=25 shtator 1993|title=Prost, 38, Announces Retirement|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|access-date=18 shtator 2024|website=Los Angeles Times|language=en|archive-date=12 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230612151224/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Duke qënë se ai do të tërhiqej, Williams mori Sennën si pilot për sezonin e ardhshëm, pavarësisht klauzolës së Prost. Pavarësisht se klauzola e tij ishte në fuqi edhe për vitin 1994, Renault i kërkoi Williams për t'a bindur Prostin për të hequr dorë nga ky kusht.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=11 tetor 1993|title=Senna signs with Williams |url=https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|access-date=18 shtator 2024|website=UPI|language=en|archive-date=24 janar 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250124015818/https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Francezi u tërhoq në fund të sezonit 1993 me kusht që Williams t'i paguante rrogën e plotë për sezonin 1994.&lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;[[Senna (film)|''Senna'' (film)]] (edicioni i zgjatur), te minuta 1:47-1:50.&lt;/ref&gt;

Prost e mbylli me podium garën e fundit të karrierës në [[Çmimi i madh i Australisë 1993|Australi]]. Pas përfundimit të garës, Prost u përfaqua nga Senna, duke u surprizuar nga veprimi i brazilianit.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; McLaren, të cilët sapo kishin firmosur një marrëveshje për t'u furnizuar me motorrë nga [[Peugeot]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.classicdriver.com/en/article/auctions/peugeot-powered-mclaren-a-smoking-hot-symbol-f1s-golden-era|title=This Peugeot-powered McLaren is a smoking-hot symbol of F1’s golden era|publisher=Classic Driver|language=en|date=15 tetor 2022|access-date=14 tetor 2026}}&lt;/ref&gt; u përpoqën për të bindur Prost të zinte vendin e Sennës për sezonin 1994.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=24 dhjetor 2021|title=Ayrton Senna called Alain Prost 'begging' him to stay in F1 in 1994|url=https://www.planetf1.com/news/ayrton-senna-begged-alain-prost-return|access-date=18 shtator 2024|website=PlanetF1|language=en}}&lt;/ref&gt; Senna vetë e inkurajoi francezin për të pranuar ofertën, por Prost refuzoi, duke u tërhequr një herë e përgjithmonë.&lt;ref name=&quot;auto2&quot;&gt;{{Cite web|date=30 shtator 2018|title=Martin Brundle at McLaren in 1994|url=https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|access-date=18 shtator 2024|website=UnracedF1.com|language=en|archive-date=3 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241003033825/https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==Profili i pilotit==
===Stili i të voziturit===
Gjatë karrierës së tij, Prost fitoi pseudonimin &quot;Profesori&quot; për intelektualitetin e tij në pistë. Edhe pse fillimisht ai tha se ky pseudonim nuk i bënte përshtypje, me kalimin e kohës ai tha se pseudonimi karakterizonte stilin e tij të të voziturit. Prost ishte shumë i aftë të përgatiste strategjinë e tij para fillimit të një gare: ai zakonisht i kursente frenat dhe gomat në fazat e para të garës, duke i lënë të freskëta për pjesën e fundit.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Motoja e tij ishte &quot;Fito sa më ngadalë të jetë e mundur&quot;,&lt;ref name=&quot;mcbride_nyt_p3&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=On this week #8: A masterclass from The Professor|url=https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|access-date=2 tetor 2024|website=pirelli.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091306/https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; një moto që ai mund t'a ketë marrë nga [[Niki Lauda]] ose [[Juan Manuel Fangio]].&lt;ref name=&quot;:24&quot;&gt;{{Cite web|author=Clive James|title=Niki Lauda Wins Going Slowly|url=https://www.clivejames.com/niki-lauda-wins-going-slowly.html|access-date=2 tetor 2024|website=CliveJames.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 qershor 2016|title=BUXTON: The Secret|url=https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|access-date=2 tetor 2024|website=RACER|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091338/https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:27&quot; /&gt; Shefi i Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], kur u pyet për dy pilotët e McLarenit, tha: Senna është si një samurai kurse Prost është si një kompjuter.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

Ndryshe nga Senna, i cili ecte gjithmon me ritëm të lartë,&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Prost garonte më me elegancë dhe qetësi, duke kopjuar idhujt e tij [[Jackie Stewart]] dhe [[Jim Clark]].{{sfn|Roebuck|1986|p=131}} Edhe pse Prost mund të mos ketë garuar me aq stil sa bashkëkohësit e tij – Nigel Mansell dikur tha se Prost thjesht kishte makinën më të mirë në pistë – Stewart e lavdëroi Prostin për butësinë e tij pas timonit, duke shpjeguar: “Për disa, kjo është e mërzitshme; për mua, është mjeshtëri – dhe shumë më e vështirë sesa thjesht të shëtisësh me makinën përreth.”&lt;ref name=&quot;:27&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:28&quot; /&gt; Qetësia e Prostit i lejoi atij të nxirrte maksimumin nga një motorr pa e çuar atë drejt prishjes. Clive James shkroi se Prost &quot;konsiderohej i çuditshëm edhe nga pilotët e tjerë për mënyrën se si makinat e tij qëndronin bashkë: ishte sikur ai mund të dëgjonte se çfarë po ndodhte në motorr. Prost ishte shoku i makinës. Pilotët e tjerë nuk e trajtonin makinën me më shumë takt sesa trajtonin gratë e tyre&quot;.&lt;ref name=&quot;:24&quot; /&gt; Megjithatë, qasja e tij pati disa kritikë, përfshirë Ron Dennis, i cili u mërzit që Prost refuzoi të garonte për fitoren në Spa në vitin 1985. Prost u përgjigj se &quot;E kam humbur kampionatin në momentin e fundit aq shumë herë sa nuk po rrezikoj&quot;.&lt;ref name=&quot;:26&quot;&gt;{{Cite web|title=Alain Prost|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost/|access-date=2 tetor 2024|website=Mclaren.com|language=en|archive-date=29 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240929000643/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prost u prek nga kritikat, të cilat i përmblodhi si &quot;kur fiton... është normale, kur humb, je budalla&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|title=FULL TRANSCRIPT: Read every word from four-time world champion Alain Prost's insightful Beyond the Grid interview|author=Tom Clark|publisher=Formula Një|language=en|date=17 mars 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007113432/https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|archive-date=7 tetor 2024|access-date=28 korrik 2026}}&lt;/ref&gt;

Stili i qetë i Prostit ndonjëherë maskonte ritmin e tij të ashpër në pistë. [[Steve Nichols]], projektuesi i makinave të Prostit te McLaren dhe Ferrari, tha se në Çmimin e madh të Belgjikës 1985, ai e pa Prostin të bënte tre xhiro me qetësi në pistë dhe nuk e kuptoi që Prost kishte marrë pol pozitë deri pasi u kthye në garazh.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Dan Prosser|date=2 gusht 2023|title=McLaren designer Steve Nichols on Prost, Senna and Lauda|url=https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|access-date=2 tetor 2024|website=The Intercooler|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091441/https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Nigel Roebuck]] tregoi një histori të ngjashme në lidhje me pol pozitën e Prostit në [[Monako]].&lt;ref name=&quot;:28&quot;&gt;{{Cite web|author=Graham Keilloh|date=24 korrik 2011|title=In defence of Alain Prost|url=http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|access-date=3 tetor 2024|website=Talking About F1|language=en|archive-date=11 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210211030202/http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Adrian Newey]], projektuesi i makinave të Prostit te Williams, tha se Prost ndonjëherë e acaronte në praktika sepse Prost rrallë e shtynte makinën deri në limit, duke e bërë më të vështirë për Newey të kuptonte nëse makina ishte mjaftueshëm e shpejtë.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2 tetor 2023|title=Prost's final fling|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091128/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Newey shtoi se &quot;kur donte, mund të ecte vërtet shpejtë&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Lucrezia Costa|date=11 gusht 2024|title=Adrian Newey on the champions he has worked with: &quot;Very different characters, but all phenomenal&quot;|url=https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|access-date=2 tetor 2024|website=Motorsport {{!}} Pit Debrief|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091323/https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Edhe pse Senna e dominoi Prostin në provat zyrtarr gjatë 32 garave si shok ekipi, duke marrë 26 pol pozita kundrejt 4 të Prostit, në ditën e garës Prost shënoi 12 xhiro më të shpejta kundrejt 6 të Sennës.&lt;ref name=&quot;:21&quot; /&gt;

Edhe pse Senna ishte më i shpejtë në provat zyrtare, Prost ishte i nënvlersuar në këtë kategori: Niki Lauda vuri në dukje se kur Prost u bashkua me McLaren në vitin 1984, Prost ishte aq i shpejtë sa Lauda hoqi dorë nga përpjekja për t'u barazuar me Prost në provat zyrtare dhe e përdori kohën e tij në pistë për të përgatitur makinën e tij për garën. Prost i përvetësoi këto mësime dhe i përdori kundër Sennës në vitet 1988 dhe 1989.&lt;ref name=&quot;:21&quot; /&gt;

===Trashëgimia===
Prost konsiderohet një nga pilotët më të mirë të të gjitha kohërave në Formula Një. Ai ka fituar katër tituj botëror, po aq sa [[Sebastian Vettel]] dhe [[Max Verstappen]]. Vetëm [[Lewis Hamilton]], [[Michael Schumacher]], dhe Juan Manuel Fangio kanë fituar më shumë tituj se ai.&lt;ref name=&quot;:20&quot;/&gt; Përveç kësaj, Prost humbi mundësinë për të fituar edhe katër tituj të tjerë për vetëm 12.5 pikë.&lt;ref name=&quot;:17&quot;/&gt; Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për garat e fituara (51),&lt;ref&gt;{{cite web|title=Grand Prix Results: Portuguese GP, 1993|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061030022713/http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|archive-date=30 tetor 2006|access-date=7 nëntor 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; e cila qëndroi për 14 vite; rekordi i tij u thye nga Schumacher në vitin 2001.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite news|author=Alan Henry|date=4 shtator 2001|title=Schumacher rubs salt into Prost wounds|url=https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190417055456/https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|archive-date=17 prill 2019|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Guardian]]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt; Prost besonte se nëse Senna nuk do ndërronte jetë në vitin 1994, do t'ja thyente rekordin e fitoreve francezit.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Prost gjithashtu kishte rekordin për numrin e xhirove të shpejta (41) deri në vitin 2001; Schumacher ishte sërisht piloti që i theu rekordin.&lt;ref name=&quot;:27&quot;&gt;{{Cite news|date=1 qershor 1993|title=Alain Prost retires|url=https://www.autosport.com/f1/news/alain-prost-retires-5053020/5053020/|access-date=3 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}&lt;/ref&gt;

Prost aktualisht ndan rekordin për përqindjen më të lartë të garave të nisura nga rreshti i parë në një sezon të vetëm (16 nga 16 në vitin 1993) me Ayrton Sennën (1989) dhe Damon Hill (1996).&lt;ref&gt;{{cite web|author=Steven Lynch|date=1 korrik 2011|title=Front row regulars|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/53088.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190501082158/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/53088.html|archive-date=1 maj 2019|access-date=1 maj 2019|publisher=ESPN UK|language=en}}&lt;/ref&gt; Deri në vitin 2026, ai është francezi i fundit që ka fituar [[Çmimi i madh i Francës|Çmimin e madh të Francës]].&lt;ref&gt;{{cite web|author=Nicky Haldenby|date=8 qershor 2021|title=France's Home Race Heroes|url=https://f1destinations.com/france-home-race-f1-heroes/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210614214908/https://f1destinations.com/france-home-race-f1-heroes/|archive-date=14 qershor 2021|access-date=14 qershor 2021|website=F1Destinations|language=en}}&lt;/ref&gt;

===Lëvizjet dhe marrëdhënjet me ekipet===
Prost gjithashtu e kuptoi rëndësinë e të garuarit me makinën më të mirë; uebfaqja zyrtare e McLarenit komenton se ai &quot;e ndërtoi karrierën e tij të gjatë duke bërë lëvizjen e duhur në kohën e duhur&quot;. Megjithatë, pasi Prost gjeti rrugën e tij drejt një ekipi fitues, ai nuk ishte gjithmonë i shkathët në marrëdhëniet e tij me ekipet dhe furnizuesit e motorrëve. Faqja e internetit e [[Formula Një]] vëren se ndërsa Prost &quot;bëri që fitoret e tij të dukeshin të lehta&quot;, ai &quot;ishte më pak i suksesshëm në politikën në të cilën ishte gjithmonë i përfshirë&quot; dhe ai &quot;i la ekipet në mënyrë negative në katër raste&quot;.

Shoku i ekipit të Prostit te Ferrari, Nigel Mansell, kujton një incident ku në [[Çmimi i madh i Britanisë 1990|Çmimin e madh të Britanisë 1990]], makina që ai garoi nuk ecte njësoj si në garën e mëparshme ku ai kishte marrë pol pozitë. Kur u përball me mekanikët, Prost doli në përfundimin se Mansell kishte makinë superiore krahasuar me francezin. Makinat e tyre u ndërruan pa djeninë e Mansell dhe me kërkesë të Prost. Prost gjithashtu fliste rrjedhshëm italisht, ndërsa italishtja e Mansell ishte vetëm bisedore në rastin më të mirë, duke i dhënë Prostit ndikim më të madh brenda ekipit me bazë në [[Maranello]]. Sipas Prost, Mansell mori pjesë vetëm në dy ose tre takime informuese mekanike gjatë gjithë sezonit, duke preferuar të luante [[golf]].&lt;ref&gt;Mansell, Nigel ''My Autobiography'' faqja 222 Collins Willow {{ISBN|0-00-218497-4}}&lt;/ref&gt; Prost e përshpejtoi shkarkimin e tij nga Ferrari në vitin 1991 duke kritikuar hapur makinën si dhe nuk mori pjesë në sezonin 1992 (duke pranuar një shumë të konsiderueshme parash nga Ferrari) në vend që të garonte me Ligier të nivelit të dytë.&lt;ref name=&quot;8w&quot;/&gt;

Në garën e dytë të sezonit 1992, Prost e dalloi menjëherë potencialin e kombinimit Williams-Renault dhe negocioi për një vend për sezonet 1993 dhe 1994.&lt;ref name=&quot;:242&quot;/&gt; Pasi njoftoi daljen e tij në pension në fund të sezonit 1993 (duke mos dashur të ishte partner me Sennën në vitin 1994, me Williams që pranoi të paguante pagën e Prostit për vitin 1994), Prost vendosi të mos dilte nga pensioni pasi nuk u impresionua nga një provë e McLaren-Peugeot për sezonin 1994.&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;auto2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt; Pasi Senna humbi jetën në Çmimin e madh të San Marinos në vitin 1994, Prost ishte kandidati i dukshëm për të zënë vendin bosh te Williams, por Prost tha se nga respekti për Sennën nuk do të garonte më në Formula Një.&lt;ref name=&quot;NZHerald&quot;&gt;{{Cite web|author=Don Kennedy|date=9 tetor 2024|title=Formula One: Prost reminisces ahead of return to Imola|url=https://www.nzherald.co.nz/hawkes-bay-today/news/formula-one-prost-reminisces-ahead-of-return-to-imola/DTEDCRZLPWQYLWWEUQ4UMOERSQ/|access-date=11 tetor 2024|website=The New Zealand Herald|language=en|archive-date=26 qershor 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250626125859/https://www.nzherald.co.nz/hawkes-bay-today/news/formula-one-prost-reminisces-ahead-of-return-to-imola/DTEDCRZLPWQYLWWEUQ4UMOERSQ/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

===Vlerësimet nga bashkëkohësit===
Në vitin 2009, një sondazh i [[Autosport]] i kryer nga 217 pilotë të Formula Një e nxori Prostin të votuar si piloti i katërt më i madh i të gjitha kohërave në Formula Një, pas Sennës, Schumacherit dhe Fangios.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2009|title=Formula 1's Greatest Drivers – AUTOSPORT.com – Alain Prost|url=http://f1greatestdrivers.autosport.com/?driver=4|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210517231624/https://f1greatestdrivers.autosport.com/?driver=4|archive-date=17 maj 2021|access-date=19 shkurt 2021|website=f1greatestdrivers.autosport.com|language=en}}&lt;/ref&gt; Shoku i skuadrës së Prostit, Keke Rosberg, tha se &quot;Ai është më i miri që kam njohur ndonjëherë, pa dyshim. Si një pilot garash i gjithanshëm, ai është kokë e këmbë përpara kujtdo tjetër.&quot;&lt;ref name=&quot;:28&quot; /&gt; Drejtori ekzekutiv i Formula Një, [[Bernie Ecclestone]], tha se Prost ishte piloti më i madh i të gjitha kohërave, pasi Prost rrallë gëzonte trajtimin e pilotit numër një, ndryshe nga Senna ose Schumacher.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=NewsDesk|date=13 shtator 2016|title=Ecclestone: Prost was better than Schumacher or Senna|url=https://www.grandprix247.com/2016/09/13/ecclestone-prost-was-better-than-schumacher-or-senna/|access-date=1 tetor 2024|website=GRANDPRIX247.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2017|title=Bernie Ecclestone says Alain Prost best ever F1 driver|url=https://www.sportsmole.co.uk/fb_281199.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628085026/https://www.sportsmole.co.uk/formula-1/news/ecclestone-says-prost-best-ever-f1-driver_281199.html|archive-date=28 qershor 2024|access-date=19 shkurt 2021|website=Sports Mole|language=en}}&lt;/ref&gt; Në vitin 2023, Ecclestone tha se Max Verstappen e kishte tejkaluar Prostin.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=23 shtator 2023|title=Bernie Ecclestone snubs Lewis Hamilton to hand F1 GOAT title to former title rival|url=https://www.planetf1.com/news/bernie-ecclestone-max-verstappen-f1-greatest|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090600/https://www.planetf1.com/news/bernie-ecclestone-max-verstappen-f1-greatest|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Shefi i ekipit Jordan, [[Eddie Jordan]], ndante mendimin e Ecclestone, duke vlerësuar që Prost &quot;nuk e vriste mendjen kurrë se kush ishte shoku i tij i skuadrës&quot; (Senna ishte një përjashtim i dukshëm).&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Mark Scott|date=16 prill 2020|title=Jordan: 'Prost the greatest, not Schumi or Senna'|url=https://www.planetf1.com/news/greatest-formula-1-driver|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090758/https://www.planetf1.com/news/greatest-formula-1-driver|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Shefi i stafit mjekësor i Formula Një, Sid Watkins, tha se Prost dhe Niki Lauda ishin pilotët më inteligjentë me të cilët kishte punuar, duke vënë në dukje se ai mund të kujtonte vetëm një aksident të rrezikshëm që përfshinte Prostin në karrierën e tij.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Sid Watkins|title=Life at the Limit|publisher=Pan Macmillan|language=en|year=2013|isbn=9781447241010|location=Londër|pages=110}}&lt;/ref&gt;

===Rivaliteti me Ayrton Sennën===
Piloti brazilian [[Ayrton Senna]] ishte rivali më i madh i Prostit. Rivaliteti midis tyre konsiderohet një nga më të mëdhenjt në historinë e sporteve.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.autoevolution.com/news/senna-vs-prost-one-of-the-most-fiercest-rivalries-in-the-history-of-motorsport-139075.html|title=Senna vs Prost: One of the Fiercest Rivalries in the History of Motorsport|website=autoevolution.com|language=en|date=9 dhjetor 2019|access-date=15 tetor 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.goodwood.com/grr/f1/prost-vs-senna-a-friendship-after-bitter-rivalry/|title=Prost vs. Senna: A friendship after bitter rivalry|website=goodwood.com|language=en|date=12 janar 2026|access-date=15 tetor 2026}}&lt;/ref&gt; Betejat e Prostit me Ayrton Sennën u mbuluan gjerësisht nga media. Të dy pilotët ishin konkurrentë të fortë dhe kontribuan në disa incidente në pistë:

*[[Çmimi i madh i Portugalisë 1988|Estoril 1988]] (Senna u përpoq ta ndalonte Prostin që ta kalonte duke e kërcënuar se do ta shtynte anash në murin e boksit)&lt;ref name=&quot;auto1&quot;/&gt;
*[[Çmimi i madh i San Marinos 1989|Imola 1989]] (Senna dhe Prost ranë dakord të shmangnin garimin shumë të ngushtë me njëri-tjetrin në xhiron e parë, por nuk ranë dakord për kushtet e sakta të marrëveshjes, pas së cilës Prost u ankua në media)&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;
*[[Çmimi i madh i Japonisë 1989|Suzuka 1989]] (duke garuar krah për krah me Sennën, Prost fitoi titullin kampion duke ecur në rrugën e Sennës në vijën e brendshme dhe duke e sfiduar atë të frenonte ose të përplasej. Ata u përplasën)&lt;ref name=&quot;:18&quot; /&gt;
*[[Çmimi i madh i Japonisë 1990|Suzuka 1990]] (duke garuar krah për krah me Prostin, Senna fitoi titullin kampion duke e nxjerrë qëllimisht Prostin nga gara në formë hakmarrje për incidentin e vitit 1989)&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite web|author=Joe Saward|date=1 tetor 1991|title=Ayrton Senna attacks Jean-Marie Balestre|url=http://www.grandprix.com//features/joe-saward/news-feature-ayrton-senna-attacks-jean-marie-balestre.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121174811/https://www.grandprix.com/features/joe-saward/news-feature-ayrton-senna-attacks-jean-marie-balestre.html|archive-date=21 janar 2021|access-date=10 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en}}&lt;/ref&gt;
*[[Çmimi i madh i Gjermanisë 1989|Hockenheim 1991]] (Senna e nxori Prostin jashtë pistës dhe në rrugën e daljes nga bokset).&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Grandprix.com|date=28 korrik 1991|title=German GP, 1991|url=http://www.grandprix.com//races/german-gp-1991.html|access-date=12 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=4 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304180439/https://www.grandprix.com/races/german-gp-1991.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Pas incidentit të Hockenheim të vitit 1991, [[FISA]] urdhëroi një takim midis dy pilotëve për të ulur tensionet dhe për të parandaluar incidente të mëtejshme.&lt;ref&gt;{{cite web|author=David Tremayne|date=shtator 1991|title=Formula One: 1991 Hungarian Grand Prix|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/september-1991/13/formula-one-hungarian-grand-prix?v=7516fd43adaa|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221229202513/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/september-1991/13/formula-one-hungarian-grand-prix?v=7516fd43adaa|archive-date=29 dhjetor 2022|access-date=12 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}&lt;/ref&gt;

Përveç kësaj, të dy pilotët e gjetën veten duke ndjekur të njëjtin ekip pas sezonit 1992, pasi performanca e Ferrarit kishte rënë dhe Honda u largua nga Formula Një, duke e lënë Williams-Renault si sundimtarin e padiskutueshëm të Formula Një. Prost nënshkroi për Williams me kusht që Senna të mos bëhej pjesë e ekipit, duke bërë që braziliani të ankohej publikisht se Prost po &quot;sillej si frikacak&quot;.&lt;ref name=&quot;:25&quot;&gt;{{cite web|title=Ayrton Senna Calls Prost A Coward.mpg|date=5 dhjetor 2011|url=https://www.youtube.com/watch?v=qFZKkK6odgY|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130218163814/http://www.youtube.com/watch?v=qFZKkK6odgY&amp;gl=US&amp;hl=en|archive-date=18 shkurt 2013|access-date=28 qershor 2013|publisher=Youtube.com|language=en}}&lt;/ref&gt; Tifozët brazilianë të Sennës u tërbuan aq shumë nga refuzimi i Prostit për të garuar me Sennën në kushte të barabarta, saqë Prost mori një eskortë policore për [[Çmimi i madh i Brazilit 1993|Çmimin e Madh të Brazilit 1993]].&lt;ref&gt;{{cite book|author=Derick Allsop|title=Designs on Victory: On the Grand Prix Trail With Benetton|publisher=Hutchinson|language=en|year=1993|isbn=0-09-178311-9}}&lt;/ref&gt; Prost fitoi lehtësisht titullin e vitit 1993 dhe u tërhoq në fund të sezonit, duke i lejuar Sennës të merrte kryesimin në Williams për sezonin 1994.

Pasi nuk ishin më konkurrentë, dy rivalët filluan të përmirësonin marrëdhënien e tyre. Në garën e fundit të Prostit, Çmimin e madh të Australisë 1993, Senna e tërhoqi atë në shkallën më të lartë të podiumit dhe e  përqafoi.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Fan review of Grand Prix with image of pair on podium|url=http://www.farzadsf1gallery.com/features/adel93.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061025173536/http://www.farzadsf1gallery.com/features/adel93.html|archive-date=25 tetor 2006|access-date=28 janar 2007|website=farzadsf1gallery.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; Vetëm disa ditë para vdekjes së parakohshme të Sennës në Imola, ndërsa po filmonte një xhiro më makinë në pistën e Imolës për kanalin televiziv francez [[TF1]], ai përshëndeti Prostin, i cili në atë kohë ishte një komentator i këtij kanali televiziv: &quot;Një përshëndetje e veçantë për mikun tim... mikun tonë të dashur, Alain. Na mungon të gjithëve Alain.&quot; Prosti tha se ishte i habitur dhe shumë i prekur nga komenti.&lt;ref name=&quot;Hamilton&quot;&gt;{{cite book|author=Maurice Hamilton|title=Frank Williams |publisher=Macmillan|language=en|year=1998|isbn=0-333-71716-3|page=234}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; Prost mori pjesë në funeralin e Sennës, duke qënë një nga njerëzit që mbajti arkivolin e tij,&lt;ref&gt;{{cite web|title=Open Warfare|url=http://www.gpracing.net192.com/drivers/prost-senna.cfm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070702171047/http://www.gpracing.net192.com/drivers/prost-senna.cfm|archive-date=2 korrik 2007|access-date=30 gusht 2015|website=GPRacing.net192.com|language=en}}&lt;/ref&gt; dhe komentoi se kur Senna vdiq &quot;një pjesë e tij kishte vdekur gjithashtu&quot;, sepse karrierat e tyre kishin qenë shumë të lidhura me njëra-tjetrën. Senna ndihej ashtu si francezu, duke i thënë një miku të ngushtë se pasi Prosti u tërhoq, ai e kuptoi se sa shumë nga motivimi i tij kishte ardhur nga rivaliteti me Prostin.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1998/28/ayrton-senna-alain-prost/|title=Ayrton Senna by Alain Prost|publisher=Motorsport Magazine|author=Nigel Roebuck|language=en|date=tetor 1998|access-date=20 tetor 2026}}&lt;/ref&gt;

===Vlerësimet===
Media të ndryshme janë përpjekur të zhvillojnë modele që matin në mënyrë objektive aftësitë e pilotëve në lidhje me cilësinë e makinës. Prost përgjithësisht renditet lart në këto krahasime.

*[[Universiteti i Sheffield]] (2016): I dyti i të gjitha kohërave&lt;ref&gt;{{Cite web|date=14 prill 2016|title=University research reveals greatest Formula One driver of all time|url=http://www.sheffield.ac.uk/news/nr/greatest-formula-one-driver-ever-1.567358|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160416020912/http://www.sheffield.ac.uk/news/nr/greatest-formula-one-driver-ever-1.567358|archive-date=16 prill 2016|access-date=30 shtator 2024|website=University of Sheffield|language=en}}&lt;/ref&gt;
*[[The Economist]] (2020): I treti i të gjitha kohërave&lt;ref&gt;{{Cite news|date=17 tetor 2020|title=Engineers, not racers, are the true drivers of success in motor sport|url=https://www.economist.com/graphic-detail/2020/10/17/engineers-not-racers-are-the-true-drivers-of-success-in-motor-sport|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201120194230/https://www.economist.com/graphic-detail/2020/10/17/engineers-not-racers-are-the-true-drivers-of-success-in-motor-sport|archive-date=20 nëntor 2020|access-date=19 shkurt 2021|newspaper=The Economist|language=en|issn=}}&lt;/ref&gt;
*[[Carteret Analytics]] (2020): I teti i të gjitha kohërave&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Frank Dalleres|date=15 nëntor 2020|title=Why Juan Manuel Fangio, not Lewis Hamilton or Michael Schumacher, is the greatest Formula 1 driver ever|url=https://www.cityam.com/why-juan-manuel-fangio-not-lewis-hamilton-or-michael-schumacher-is-the-greatest-formula-1-driver-ever/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201120141605/https://www.cityam.com/why-juan-manuel-fangio-not-lewis-hamilton-or-michael-schumacher-is-the-greatest-formula-1-driver-ever/|archive-date=20 nëntor 2020|access-date=19 shkurt 2021|website=CityAM|language=en}}&lt;/ref&gt;
*[[F1-Analysis.com]] (2022): I katërti i të gjitha kohërave; i dyti i të gjitha kohërave pas korrigjimit të ndryshimeve në epokë.&lt;ref&gt;{{cite web|date=31 maj 2022|title=A History of F1: Who is the GOAT? |url=http://f1-analysis.com/2022/05/31/who-is-the-f1-goat/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220705091012/https://f1-analysis.com/2022/05/31/who-is-the-f1-goat/|archive-date=5 korrik 2022 |access-date=1 shtator 2022|language=en}}&lt;/ref&gt;

==Jeta e mëvonshme==
Gjatë viteve 1994 dhe 1995, Prost punoi si komentator për kanalin televiziv francez TF1.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Sport et Télé: Les Liaisons Secrètes|page=379|author=Eric Maitrot|publisher=Flammarion|language=fr|year=1995}}&lt;/ref&gt; Ai gjithashtu punoi për Renault duke bërë marrëdhënie me publikun dhe promovime.&lt;ref&gt;Hamilton 2015, f. 306.&lt;/ref&gt; Pas kësaj, Prost u kthye në ekipin e tij të vjetër McLaren, duke punuar si këshilltar teknik;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; ai gjithashtu përfundoi [[L'Étape du Tour]], një udhëtim vjetor me biçikleta me pjesëmarrje masive që zhvillohet në një fazë të [[Tour de France]].&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Cycling News 19|date=11 February 2011|title=Prost trades pedal strokes with Merckx in Oman|url=https://www.cyclingnews.com/news/prost-trades-pedal-strokes-with-merckx-in-oman/|access-date=12 shkurt 2021|website=cyclingnews.com|language=en|archive-date=25 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125074709/https://www.cyclingnews.com/news/prost-trades-pedal-strokes-with-merckx-in-oman/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Në vitin 2024, Prost shprehu publikisht shqetësime në lidhje me trendin në rritje të ekipeve të Formula Një që i nënshtrohen ndryshimeve të shpeshta të emrave për shkak të ndryshimeve në pronësi dhe sponsorizim. Ai argumentoi se, ndërsa partneritetet tregtare janë një pjesë integrale e Formula Një moderne, ndryshimi i vazhdueshëm i markës rrezikon të dëmtojë ndjenjën e traditës dhe vazhdimësisë së sportit. Duke përmendur shembullin e Sauber, i cili kaloi nga [[Alfa Romeo]] në Stake dhe më pas në [[Audi]] në vitin 2026, si dhe ndryshimin e markës së AlphaTauri në Visa Cash App RB, Prost sugjeroi që praktika të tilla dobësojnë identitetin historik dhe lidhjen emocionale që tifozët kanë me ekipet e vjetra. Ai theksoi se trashëgimia e Formula Njê është ndërtuar jo vetëm mbi pilotët dhe prodhuesit e saj, por edhe mbi trashëgiminë e qëndrueshme të ekipeve të saj, dhe paralajmëroi se prioritizimi i fitimeve tregtare afatshkurtra mbi stabilitetin mund të dëmtojë strukturën kulturore të sportit.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Lydia Mee|title=Former champion highlights the importance of keeping lega...|url=https://www.newsweek.com/sports/f1-news-alain-prost-some-new-team-names-are-losing-tradition-our-sport-1891621|access-date=18 shtator 2025|website=Newsweek|date=23 prill 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;

===Prost Grand Prix===
{{main|Prost Grand Prix}}
Gjatë vitit 1989, Prost filloi të mendonte të krijonte ekipin e tij, pasi marrëdhënia e tij me shokun e tij të ekipit në McLaren, Ayrton Senna, ishte prishur. Prost dhe [[John Barnard]], ish-projektuesi kryesor në McLaren, ishin pranë themelimit të një ekipi në vitin 1990. Megjithatë, mungesa e sponsorizimit nënkuptonte se kjo nuk ishte e mundur, kështu që Prost u transferua te Ferrari dhe Barnard u largua nga Ferrari për t'u bashkuar me Benetton. Pasi u grind me ekipin italian në fund të vitit 1991, Prost e gjeti veten pa ekip për vitin 1992; pas dështimit të negociatave të gjera me [[Guy Ligier]] për blerjen e ekipit të tij Ligier, Prost vendosi të bashkohej me Williams për vitin 1993.&lt;ref name=&quot;Prost Renault&quot;&gt;{{Cite web|author=Joe Saward|date=1 shtator 1995|title=Team Prost - a dream or reality?|url=http://www.grandprix.com/ft/ft00198.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140605084146/http://www.grandprix.com/ft/ft00198.html|archive-date=5 qershor 2014|access-date=27 nëntor 2024|website=Grandprix.com|language=en}}&lt;/ref&gt; Deri në vitin 1995, kur Prost punonte për Renault, njerëzit kishin supozuar se do të formohej një ekip Prost-Renault. Renault refuzoi kërkesën e Prost për të furnizuar motorrë për ekipin e tij, duke i dhënë fund spekulimeve.&lt;ref name=&quot;Prost Renault&quot; /&gt;

Më 13 shkurt 1997, Prost bleu ekipin Ligier nga [[Flavio Briatore]] dhe e riemëroi atë në &quot;Prost Grand Prix&quot;.&lt;ref name=&quot;Prost GP&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.grandprix.com/gpe/con-prost.html|title=GP Encyclopedia – Constructor – Prost Grand Prix|publisher=GrandPrix.com|language=en|access-date=8 shtator 2006|date=16 gusht 2006}}&lt;/ref&gt; Një ditë pasi bleu ekipin, Prost nënshkroi një marrëveshje tre-vjeçare me prodhuesin francez të makinave Peugeot, i cili do të furnizonte ekipin me motorrë nga viti 1998 deri në vitin 2000.&lt;ref name=&quot;Prost GP&quot; /&gt; Për sezonin e parë të ekipit, Prost mbajti një nga pilotët e Ligier të vitit 1996, [[Olivier Panis]], i cili kishte fituar [[Çmimi i madh i Monakos 1996|Çmimin e madh të Monakos 1996]]; ekipi gjithashtu firmosi një kontratë me pilotin japonez [[Shinji Nakano]]. Ekipi garoi me motorrët Mugen-Honda të përdorur nga Ligier sezonin e kaluar, ndërsa makina ishte në fakt Ligier JS45 i menduar fillimisht, por u riemërua [[Prost JS45]]. Gjërat dukeshin premtuese në fillim të sezonit, pasi ekipi mori dy pikë në garën debutuese në Australi falë një vendi të pestë nga Olivier Panis. Ekipi shënoi edhe 13 pikë të tjera përpara se Panis të thyente këmbën në një aksident gjatë Çmimit të madh të Kanadasë. Ai u zëvendësua nga [[Jarno Trulli]] i Minardit. Pas kësaj, gjërat filluan të përkeqësoheshin pak dhe ekipi mblodhi vetëm pesë pikë gjatë rikuperimit të Panis. Ai u rikthye në fund të sezonit për të garuar në tre garat e fundit. Prost GP përfundoi i gjashti në kampionatin e konstruktorëve me 21 pikë.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/analysis-prosts-dream-of-french-team-in-jeopardy-5058532/5058532/|title=Analysis: Prost's Dream of French Team in Jeopardy|author=Francois Thomazeau|date=22 nëntor 2001|website=Autosport.com|language=en|access-date=23 janar 2007|archive-date=29 dhjetor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221229202510/https://www.autosport.com/f1/news/analysis-prosts-dream-of-french-team-in-jeopardy-5058532/5058532/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;essaar&quot;&gt;{{cite web|url=http://essaar.co.uk/f1-prost-grand-prix-went-wrong/|title=F1: Prost Grand Prix – What went wrong?|author=Aaron Collins|date=3 shtator 2018|website=Essaar Motorsport|language=en|access-date=15 gusht 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190815013921/http://essaar.co.uk/f1-prost-grand-prix-went-wrong/|archive-date=15 gusht 2019}}&lt;/ref&gt;

Prost u bë president i Prost Grand Prix në fillim të vitit 1998.&lt;ref name=&quot;essaar&quot;/&gt; Pas mbërritjes së Peugeot si furnizues motorrësh për ekipin, Mugen-Honda vendosi të furnizonte ekipin Jordan. Prost GP shënoi një pikë të vetme gjatë sezonit kur Jarno Trulli përfundoi i gjashti në Belgjikë.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.formula1.com/results/season/1998/176/|title=1998 Belgian Grand Prix|publisher=Formula Një|language=en|date=30 gusht 1998|archive-url=https://web.archive.org/web/20141205004520/http://www.formula1.com/results/season/1998/176/|archive-date=5 dhjetor 2014|access-date=24 dhjetor 2015}}&lt;/ref&gt; Sezoni 1999 ishte vendimtar për Prost GP.&lt;ref&gt;Jean-Michel Desnoues; Patrick Camus &amp; Jean-Marc Loubat &lt;u&gt;Formula 1 99&lt;/u&gt; . Queen Anne Press. {{ISBN|1-85291-606-0}}&lt;/ref&gt; Prost punësoi [[John Barnard]] si konsulent teknik.&lt;ref name=&quot;Prost GP&quot; /&gt; Kompania e Barnard, B3 Technologies, ndihmoi [[Loïc Bigois]] me projektimin e modelit Prost AP02. Panis dhe Trulli ranë dakord të qëndronin me ekipin për këtë sezon. Makina nuk ishte një shqetësim i madh, por motori Peugeot V10 doli të ishte i rëndë dhe i paqëndrueshëm.

Viti i fundit i Peugeot si furnizues motorrësh për Prost GP solli njëfarë optimizmi. Prost punësoi shokun e tij të skuadrës të Ferrari në sezonin 1991, [[Jean Alesi]], për të drejtuar makinën kryesore dhe gjermanin [[Nick Heidfeld]], i cili kishte fituar kampionatin e Formula 3000 në vitin 1999, për ta shoqëruar. Sezoni doli të ishte sërisht katastrofik: AP03 doli të ishte i paqëndrueshëm dhe me menaxhim të dobët. Gjërat nuk u ndryshuan kur pilotët u përplasën me njëri-tjetrin në [[Çmimi i madh i Austrisë 2000|Çmimin e madh të Austrisë]]. Drejtori teknik i sapoemëruar, [[Alan Jenkins]], u shkarkua në mes të vitit. Prost ristrukturoi ekipin, duke punësuar [[Joan Villadelprat]] si drejtor menaxhues dhe duke zëvendësuar Jenkins me [[Henri Durand]] si drejtor të ri teknik të ekipit.&lt;ref name=&quot;Prost GP&quot; /&gt;

Në vitin 2001, Ferrari pranoi të furnizonte Prost GP me motorrë për sezonin e ri.&lt;ref name=&quot;Prost GP&quot; /&gt; Paratë mbaruan në fillim të sezonit 2002 dhe Prost falimentoi, duke lënë borxhe prej rreth 30 milionë $.&lt;ref name=&quot;Prost GP&quot; /&gt;

===Role të tjera===
Gjatë vitit 2002, Prost kaloi kohë me familjen e tij dhe garoi në tetë gara me biçikleta, duke u renditur i treti në ''Granite – Mont Lozère''.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=12 tetor 2017|title=Limited Edition RM 70-01 Tourbillon Alain Prost – The Richard Mille watch with the Odometer|url=https://luxuothailand.com/watches/limited-edition-rm-70-01-tourbillon-alain-prost-the-richard-mille-watch-with-the-odometer.html|access-date=12 shkurt 2021|website=LUXUO Thailand|language=en|archive-date=8 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211208010129/https://luxuothailand.com/watches/limited-edition-rm-70-01-tourbillon-alain-prost-the-richard-mille-watch-with-the-odometer.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.prostfan.com/2002.htm  Alain Prost 2002 Bicycle Racing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061019100827/http://www.prostfan.com/2002.htm |date=19 tetor 2006 }}, ProstFan.com (në anglisht). Marrë më 11 tetor 2006.&lt;/ref&gt; Ai gjithashtu garoi në serinë e garave në akull Andros në vitin 2003, duke u renditur i dyti në kampionat pas [[Yvan Muller]].&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alain Prost pilotera le nouveau Dacia Duster au Trophée glace Andros|url=https://www.argus.nc/le-mag/actualites/alain-prost-pilotera-le-nouveau-dacia-duster-au-trophee-glace-andros-388|access-date=12 shkurt 2021|website=argus.nc|language=fr|archive-date=31 mars 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331053557/https://www.argus.nc/le-mag/actualites/alain-prost-pilotera-le-nouveau-dacia-duster-au-trophee-glace-andros-388|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name = &quot;Andros&quot;&gt;''Trophée Andros Championship Standings'', [http://www.prostfan.com/andros03.htm  p. 3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061019101133/http://www.prostfan.com/andros03.htm |date=19 tetor 2006 }}. ProstFan.com (në anglisht). Marrë më 11 tetor 2006.&lt;/ref&gt; Në vitet 2003 dhe 2004, Prost mori pjesë në [[Étape du Tour]].&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Patrick François|date=1 shkurt 2005|title=Alain Prost: 12 ans de cyclosport!|url=http://cyclosport.info/alain-prost-12-ans-de-cyclosport/|access-date=12 shkurt 2021|website=Cyclisme Pour Tous|language=fr|archive-date=25 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225101108/http://cyclosport.info/alain-prost-12-ans-de-cyclosport/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prost u bë gjithashtu Ambasador për Uniroyal, një pozicion që do ta mbante deri në maj 2006.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=16 korrik 2003|title=Alain Prost, ambassadeur d'Uniroyal|url=https://www.strategies.fr/actualites/marques/r76616W/alain-prost-ambassadeur-d-uniroyal.html|access-date=12 shkurt 2021|website=Stratégies|language=fr|archive-date=22 nëntor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211122073134/https://www.strategies.fr/actualites/marques/r76616W/alain-prost-ambassadeur-d-uniroyal.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Later Life&quot;&gt;''Alain Prost Information – Alain's career year by year, 1973–2006'' [http://www.prostfan.com/infos.htm ProstFan.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170905184626/http://www.prostfan.com/infos.htm |date=5 shtator 2017 }}. Marrë më 11 tetor 2006.&lt;/ref&gt; Prost vazhdoi të garonte në Andros Trophy, duke fituar titullin me Toyotën në vitet 2006–07, 2007–08 dhe me Dacian në vitet 2011–2012.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Joe Rusz|date=10 nëntor 2010|title=Prost Plays it Cool|url=https://www.roadandtrack.com/racing/race-coverage/prost-plays-it-cool|access-date=12 shkurt 2021|website=Road &amp; Track|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Noah Joseph|date=5 shkurt 2012|title=Alain Prost wins ice-racing series in Dacia Lodgy Glace MPV|url=https://www.autoblog.com/2012/02/05/alain-prost-wins-ice-racing-series-in-dacia-lodgy-glace-mpv/|access-date=12 shkurt 2021|website=Autoblog|language=en|archive-date=28 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628084929/https://gum.criteo.com/syncframe?origin=publishertag&amp;topUrl=www.autoblog.com&amp;gdpr=0&amp;gdpr_consent=&amp;us_privacy=1YNN&amp;gpp=DBABBg~BVoIgACA.QA&amp;gpp_sid=8|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Trophée Andros Championship Standings'', [http://www.prostfan.com/andros04.htm p. 4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061019212848/http://www.prostfan.com/andros04.htm |date=19 tetor 2006 }}. ProstFan.com. Marrë më 11 tetor 2006.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Andros5&quot;&gt;''Trophée Andros Championship Standings'', [http://www.prostfan.com/andros05.htm p. 5] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061110014307/http://www.prostfan.com/andros05.htm |date=10 nëntor 2006 }}. ProstFan.com. Marrë më 11 tetor 2006.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.prostfan.com/20062007.htm  Trophée Andros] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070101091920/http://www.prostfan.com/20062007.htm |date=1 janar 2007 }}, ProstFan.com. Marrë më 11 tetor 2006.&lt;/ref&gt;

Për [[Kampionati Botëror i Formula Një 2010|sezonin 2010 të Formula Një]], rregullorja sportive u ndryshua në mënyrë që një ish-pilot të ishte pjesë e panelit të administratorëve. Prost ishte piloti i parë i tillë që mori këtë rol, në [[Çmimi i madh i Bahreinit 2010|Çmimin e Madh të Bahreinit 2010]].&lt;ref&gt;{{cite news|author=Matt Beer|title=Prost joins stewards for Bahrain|publisher=[[Haymarket Group|Haymarket Publications]]|work=autosport.com|language=en|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/82000|date=11 mars 2010|access-date=11 mars 2010|archive-date=14 mars 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100314141858/http://www.autosport.com/news/report.php/id/82000|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prost gjithashtu mori pjesë në Garën e Kampionëve në 2010, një garë e organizuar për legjendat e sportit motorik për të garuar në makina të barabarta.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=20 maj 2010|title=Alain Prost for ROC|url=https://timesofmalta.com/articles/view/alain-prost-for-roc.308156|access-date=12 February 2021|website=Times of Malta|language=en|archive-date=2 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211202185414/https://timesofmalta.com/articles/view/alain-prost-for-roc.308156|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Në shkurt 2012, Prost u emërua ambasadori i ri ndërkombëtar i Renault, duke përfaqësuar kompaninë në demonstrime sportive dhe në ngjarje të organizuara ose të ndjekura nga Renaulti.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Luke Vandezande|title=Alain Prost Named New Renault Brand Embassador [sic&amp;#93;|url=http://www.autoguide.com/auto-news/2012/02/alain-prost-named-new-renault-brand-embassador.html|publisher=AutoGuide|language=en|date=23 shkurt 2012|access-date=18 tetor 2012|archive-date=28 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130128174700/http://www.autoguide.com/auto-news/2012/02/alain-prost-named-new-renault-brand-embassador.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prost ka përfunduar dy herë [[Absa Cape Epic]], një garë tetë-ditore me biçikleta malore prej 700 km në [[Republika Jugafrikane|Afrikën e Jugut]]. Ai e përfundoi garën për herë të parë në 2012 me partnerin Sebastien di Pasqua dhe pastaj përsëri në 2013, dhe e nisi por nuk e përfundoi garën në 2014.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Prost/Di Pasqua {{!}} 2014 Absa Cape Epic|url=https://www.cape-epic.com/teams/2014/7473/prost-di-pasqua|access-date=12 shkurt 2021|website=cape-epic.com|language=en|archive-date=5 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211205153215/https://www.cape-epic.com/teams/2014/7473/prost-di-pasqua|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Në tetor 2013, u njoftua se Prost do të bashkonte forcat me ekipin e garave DAMS të [[Jean-Paul Driot]] për të formuar &quot;e.dams&quot;, një ekip që do të garonte në Kampionatin FIA Formula E me makina elektrike që nga fillimi i tij në shtator 2014.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.fiaformulae.com/en/news/2013/october/alain-prost-jean-paul-driot-team-up-for-formula-e.aspx|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924012620/http://www.fiaformulae.com/en/news/2013/october/alain-prost-jean-paul-driot-team-up-for-formula-e.aspx|url-status=dead|archive-date=24 shtator 2015|title=Alain Prost &amp; Jean-Paul Driot team up for Formula E|date=24 tetor 2013|website=[[Kampionati FIA Formula E]]|language=en|access-date=28 qershor 2015}}&lt;/ref&gt; Në qershor 2014, ekipi njoftoi se formacioni i tij fillestar i pilotëve do të përbëhej nga [[Nicolas Prost]] dhe [[Sébastien Buemi]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.fiaformulae.com/en/news/2014/june/buemi-prost-sign-for-newly-titled-edams-renault.aspx|archive-url=https://web.archive.org/web/20140706123625/http://www.fiaformulae.com/en/news/2014/june/buemi-prost-sign-for-newly-titled-edams-renault.aspx|url-status=dead|archive-date=6 korrik 2014|title=Buemi &amp; Prost sign for newly-titled e.dams-Renault|date=30 qershor 2014|website=[[Kampionati FIA Formula E]]|language=en|access-date=28 qershor 2015}}&lt;/ref&gt; Ekipi fitoi kampionatin e parë të Formula E.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://uk.reuters.com/article/uk-motor-racing-electric-renault-idUKKCN0P80V120150628|title=Renault to invest more in electric series|author=Alan Baldwin|date=28 qershor 2015|author=Ken Ferris|publisher=Reuters|language=en|access-date=28 qershor 2015|archive-date=30 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150630231259/http://uk.reuters.com/article/2015/06/28/uk-motor-racing-electric-renault-idUKKCN0P80V120150628|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Prost ishte një analist në Channel 4 F1 për sezonin 2016.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Lawrence Barretto|date=8 mars 2016|title=Mark Webber, Alain Prost and Murray Walker join Channel 4 F1 team|url=https://www.autosport.com/f1/news/mark-webber-alain-prost-and-murray-walker-join-channel-4-f1-team-4993194/4993194/|access-date=21 janar 2025|website=Autosport.com|language=en|archive-date=23 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230623153424/https://www.autosport.com/f1/news/mark-webber-alain-prost-and-murray-walker-join-channel-4-f1-team-4993194/4993194/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Në vitin 2017, Prost u punësua si këshilltar special për Renaultin në Formula Një.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Sam Hall|title=Four-time F1 champ Alain Prost signs on to help Renault F1|url=https://www.autoweek.com/racing/formula-1/a1815436/four-time-f1-champ-alain-prost-signs-help-renault-f1/|publisher=Autoweek|language=en|date=23 shkurt 2017|access-date=1 dhjetor 2020|archive-date=1 dhjetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123442/https://www.autoweek.com/racing/formula-1/a1815436/four-time-f1-champ-alain-prost-signs-help-renault-f1/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Që nga korriku 2019, ai mori një rol drejtor jo-ekzekutiv në Renault Sport. Gjatë garës së 1000të të Formula Një, në Kinë, Prost pati nderin të valëviste flamurin me kuadrata ndërsa piloti i Mercedesit, Lewis Hamilton, kaloi vijën e finishit për të marrë fitoren e tij të 75të në karrierë.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/alain-prost-director-renault-team/4503770/|title=Prost takes non-executive director role with Renault F1 team|author=Adam Cooper|date=30 korrik 2019|website=motorsport.com|language=en|access-date=30 korrik 2019|archive-date=30 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190730075415/https://www.motorsport.com/f1/news/alain-prost-director-renault-team/4503770/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prost vazhdoi rolin e tij brenda ekipit të Formula Një të Renault, i cili u riemërua &quot;Ekipi Alpine F1&quot; në vitin 2021, deri në janar 2022, kur u njoftua largimi i tij nga ekipi.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alain Prost slams Alpine for 'lack of respect' as departure is announced|url=https://sportslumo.com/f1/alain-prost-slams-alpine-for-lack-of-respect-as-departure-is-announced/|access-date=13 korrik 2023|website=Sportslumo|language=en |archive-date=27 maj 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230527093123/https://sportslumo.com/f1/alain-prost-slams-alpine-for-lack-of-respect-as-departure-is-announced/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==Jeta personale==
Prost ishte i martuar me Anne-Marie (e lindur më 14 shkurt 1955), por ata u divorcuan pak më vonë. Ata kanë dy djem, Nicolas (i lindur më 18 gusht 1981) dhe Sacha Prost (i lindur më 30 maj 1990).&lt;ref&gt;{{Cite web|date=14 gusht 2020|title=Learn More About Alain Prost's Wife Anne-Marie Prost, Married In 1980|url=https://ecelebritymirror.com/entertainment/alain-prost-wife-anne-marie-prost/|access-date=7 shkurt 2021|website=Ecelebritymirror|language=en|archive-date=2 janar 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230102132707/https://ecelebritymirror.com/entertainment/alain-prost-wife-anne-marie-prost/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prost ka edhe një vajzë, Victoria, e lindur në vitin 1996 nga lidhja e tij me Bernadette Cottin.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=13 gusht 2020|title=Meet Victoria Prost – Photos Of Alain Prost's Daughter|url=https://ecelebritymirror.com/celebrity-babies/victoria-prost-alain-prost-daughter/|access-date=7 shkurt 2021|website=Ecelebritymirror|language=en|archive-date=2 janar 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230102132705/https://ecelebritymirror.com/celebrity-babies/victoria-prost-alain-prost-daughter/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Nga viti 2014 deri në vitin 2018, Nicolas garoi në Formula E për [[e.dams Renault]], një ekip i drejtuar pjesërisht nga babai i tij.&lt;ref&gt;''[http://www.prostfan.com/nicolas.htm –  Nicolas' career year by year, 2003 – 2018] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080416162110/http://www.prostfan.com/nicolas.htm|date=16 prill 2008 }}'', ProstFan.com (në anglisht). Marrë më 17 gusht 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=12 June 2018|title=Nico Prost to leave Renault e.dams after New York finale|url=http://www.fiaformulae.com/en/news/2018/june/nico-prost-to-leave-renault-edams-after-new-york|access-date=7 shkurt 2021|website=FIA Formula E|language=en|archive-date=9 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211209032835/https://www.fiaformulae.com/en/news/2018/june/nico-prost-to-leave-renault-edams-after-new-york|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prost jetoi në qytetin e tij të lindjes, Saint-Chamond, derisa ai dhe ekipi i tij Renault u ndanë në fillim të viteve 1980. Në prill 1983, familja Prost u zhvendos në Sainte-Croix, Zvicër, dhe pak më vonë në Yens, Zvicër. Ata u zhvendosën në Zvicër pasi punëtorët e Renault shkuan në shtëpinë e Prostit në Francë dhe i dogjën dy makina.&lt;ref name=&quot;mcbride_nyt_p3&quot;/&gt; Ata jetuan atje deri në nëntor 1999, kur u zhvendosën në Nyon në të njëjtin shtet.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.prostfan.com/index.htm|title=Alain Prost Information|website=prostfan.com|language=en|access-date=17 gusht 2006|archive-date=11 maj 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060511200904/http://www.prostfan.com/index.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2013|title=Prost Alain Switzerland|url=https://switzerlandisyours.com/E/celebrities/bios/2.html|access-date=7 shkurt 2021|website=switzerlandisyours.com|language=en|archive-date=27 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210327021759/http://switzerlandisyours.com/E/celebrities/bios/2.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Nëpërmjet Nicolas, Prost ka dy nipër të quajtur Kimi (i lindur në nëntor 2015) dhe Mika (i lindur në dhjetor 2020).&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Gabriele Testi|date=18 November 2015|title=È arrivata la &quot;terza generazione&quot; dei... Prost!|url=https://it.motorsport.com/formula-e/news/formula-e-arrivata-la-terza-generazione-dei-prost/658288/|access-date=8 shkurt 2021|website=it.motorsport.com|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20161130052542/http://it.motorsport.com/formula-e/news/formula-e-arrivata-la-terza-generazione-dei-prost/|archive-date=30 nëntor 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=8 janar 2021|title=Nico Prost Bio|url=https://ecelebrityspy.com/wikis/nico-prost-bio-net-worth-career-crash-parents-wife-siblings-wiki|access-date=8 shkurt 2021|website=Nico Prost Bio – Net Worth, Career, Crash, Parents, Wife, Siblings, Wiki {{!}} eCelebritySpy|language=en|archive-date=21 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121230941/https://ecelebrityspy.com/wikis/nico-prost-bio-net-worth-career-crash-parents-wife-siblings-wiki|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Nicholas Prost|date=27 dhjetor 2020|title=Welcome little Mika ❤️ our second son was born today, he is in great form and his mom also. His brother is very happy!|url=https://www.instagram.com/p/CJTwu28AuGI/?hl=en|archive-url=https://ghostarchive.org/iarchive/instagram/nicoprost/2473534946673877384|archive-date=23 dhjetor 2021|language=en|url-access=subscription|access-date=8 shkurt 2021|website=instagram.com}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt; Nëpërmjet Sachas, ai ka një nip tjetër të quajtur Liam (i lindur në qershor 2018).&lt;ref&gt;{{Cite web|date=13 gusht 2020|title=5 Facts About Alain Prost's Son Sacha Prost|url=https://ecelebritymirror.com/celebrity-babies/5-facts-alain-prost-son-sacha-prost/|access-date=8 shkurt 2021|website=Ecelebritymirror|language=en|archive-date=2 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302233339/https://ecelebritymirror.com/celebrity-babies/5-facts-alain-prost-son-sacha-prost/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Në vitin 1986, Prost u dekorua me Legjionin e Nderit nga presidenti francez, [[François Mitterrand]];&lt;ref name=&quot;mcbride_nyt_p3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot;/&gt; ai u gradua nga Kalorës në Oficer në vitin 1993.&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite web|date=1 janar 1994|url=https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/article_jo/JORFARTI000001319949|title=Article – Décret du 31 décembre 1993 portant promotion et nomination à titre exceptionnel – Légifrance|language=fr|access-date=13 shkurt 2021|website=www.legifrance.gouv.fr|archive-date=27 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211227212022/https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/article_jo/JORFARTI000001319949|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=4 janar 1994|title=LÉGION D'HONNEUR Les promotions et les nominations du Nouvel An|url=https://www.lemonde.fr/archives/article/1994/01/04/legion-d-honneur-les-promotions-et-les-nominations-du-nouvel-an_3793531_1819218.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210412041126/https://www.lemonde.fr/archives/article/1994/01/04/legion-d-honneur-les-promotions-et-les-nominations-du-nouvel-an_3793531_1819218.html|archive-date=12 prill 2021|access-date=15 shkurt 2021|website=lemonde.fr|language=fr}}&lt;/ref&gt; Përveç kësaj, atij iu dha një OBE nderi Britanik në vitin 1994,&lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;{{Cite web|date=13 dhjetor 1994|title=FRANCE: ALAIN PROST IS AWARDED BRITISH OBE|url=https://reuters.screenocean.com/record/1011437|access-date=18 shkurt 2021|website=Reuters Archive Licensing|language=en|archive-date=28 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628085426/https://reuters.screenocean.com/record/1011437|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt; si dhe Urdhri Brazilian i Kryqit të Jugut në vitin 1999.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=26 maj 1999|title=LFL – Produção intelectual – DocReader Web|url=https://www.docvirt.com/docreader.net/docreader.aspx?bib=ACER_LFL_PI&amp;pasta=LFL%20pi%20Lampreia,%20L.%20F.%201999.05.26&amp;pagfis=3117|access-date=19 shkurt 2021|website=docvirt.com|language=pt|archive-date=4 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211204222526/https://www.docvirt.com/docreader.net/docreader.aspx?bib=ACER_LFL_PI&amp;pasta=LFL%20pi%20Lampreia,%20L.%20F.%201999.05.26&amp;pagfis=3117|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=19 qershor 2019|title=Embaixador da Suécia no Brasil é condecorado com a Ordem Nacional do Cruzeiro do Sul|url=https://www.swedenabroad.se/pt/embaixada/brasil-bras%C3%ADlia/atual/not%C3%ADcias/embaixador-da-su%C3%A9cia-no-brasil-%C3%A9-condecorado-com-a-ordem-nacional-do-cruzeiro-do-sul/|access-date=19 shkurt 2021|website=Sweden Abroad|language=pt|archive-date=28 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210228213242/https://www.swedenabroad.se/pt/embaixada/brasil-bras%C3%ADlia/atual/not%C3%ADcias/embaixador-da-su%C3%A9cia-no-brasil-%C3%A9-condecorado-com-a-ordem-nacional-do-cruzeiro-do-sul/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Ai u përfshi gjithashtu në Sallën e Famës së Sporteve Motorike Ndërkombëtare dhe në Sallën e Famës së FIAs në vitet 1999 dhe 2017 respektivisht.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alain Prost|url=https://www.motorsportshalloffame.com/inductees/alain-prost/|access-date=15 shkurt 2021|website=International Motorsports Hall of Fame|language=en|archive-date=14 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414015831/https://www.motorsportshalloffame.com/inductees/alain-prost/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=5 dhjetor 2017|title=F1 Champions gather in Paris as FIA opens Hall of Fame|url=https://www.fia.com/news/f1-champions-gather-paris-fia-opens-hall-fame|access-date=15 shkurt 2021|website=Federation Internationale de l'Automobile|language=en|archive-date=17 maj 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210517124759/https://www.fia.com/news/f1-champions-gather-paris-fia-opens-hall-fame|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Përveç gjuhës së tij amtare frënge, Prost flet rrjedhshëm edhe [[Gjuha angleze|anglisht]] dhe [[Gjuha italiane|italisht]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=GxWnjjoJPqM|title=Intervista ad Alain Prost|author=RMC Motori - Racing Mobilità Curiosità|language=it|date=22 shkurt 2017|access-date=28 tetor 2023|via=YouTube}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt; Ai luajti veten e tij në serinë vizatimore ''[[Tooned]]'' të McLaren për të përkujtuar 50-vjetorin e themelimit të ekipit.&lt;ref&gt;{{cite web|author1-link=McLaren|title=Tooned 50: The making of (part 2)|website=[[YouTube]]|url=https://www.youtube.com/watch?v=dw2VjijqxOI|language=en|format=video|date=18 nëntor 2013|access-date=2 janar 2025|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143605/https://www.youtube.com/watch?v=dw2VjijqxOI|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Episodi 5 i sezonit të dytë të serialit tregon një rrëfim të trilluar të sezonit 1984 të Formula Një, i cili ia atribuon dështimet mekanike të Prostit dhe pozicionin e tij të fundit në kampionat gjatë sezonit veprimeve të personazhit Profesor M (i luajtur nga [[Alexander Armstrong]]).&lt;ref&gt;{{cite web|author1-link=McLaren|title=Tooned 50: Episode 5 - The Alain Prost Story|website=[[YouTube]]|url=https://www.youtube.com/watch?v=hxMH9ZKb-Zw|language=en|format=video|date=6 tetor 2013|access-date=2 janar 2025|archive-date=18 janar 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250118030030/https://www.youtube.com/watch?v=hxMH9ZKb-Zw|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==Rekordi i garimit==
===Përmbledhja e karrierës===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
!Sezoni
!Seria
!Ekipi
!Gara
!Fitore
!Pol pozita
!Xh/të shpejta
!Podiume
!Pikë
!Pozicioni
|-
!rowspan=2|1976
|align=left|[[Formula Renault 2.0 West European Cup|Formule Renault Nationale]]
|align=left|[[Oreca|Ecurie Elf]]
|13
|12
|10
|11
|12
|112
|style=&quot;background:#FFFFBF&quot;|'''1rë'''
|-
|align=left|[[Formula Renault#Championships 2|Challenge de Formule Renault Europe]]
|align=left|Equipe Danielson
|2
|0
|1
|0
|0
|1
|28të
|-
!rowspan=2|1977
|align=left|[[Formula Renault#Championships 2|Challenge de Formule Renault Europe]]
|align=left|
|16
|6
|4
|7
|10
|157
|style=&quot;background:#FFFFBF&quot;|'''1rë'''
|-
|align=left|[[1977 European Formula Two Championship|European Formula Two]]
|align=left|[[Kauhsen|Willi Kauhsen Racing Team]]
|2
|0
|0
|0
|0
|0
|{{abbr|NC|Jo i renditur}}
|-
!rowspan=5|1978
|align=left|[[French Formula Three Championship|French Formula Three]]
|rowspan=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:left&quot;|[[Oreca|Ecurie Elf]]
|?
|?
|?
|?
|?
|?
|style=&quot;background:#FFFFBF&quot;|'''1rë'''
|-
|align=left|[[Kampionati FIA Formula Tre Evropiane 1978|Formula Tre Evropiane]]
|8
|1
|1
|1
|1
|10
|9të
|-
|align=left|[[1978 British Formula Three season#BP Super Visco British F3 Championship|Super Visco British Formula Three]]
|2
|0
|0
|0
|1
|7
|13të
|-
|align=left|[[1978 British Formula Three season#Vandervell British F3 Championship|Vandervell British Formula Three]]
|1
|0
|0
|0
|1
|18
|9të
|-
|align=left|[[1978 European Formula Two Championship|European Formula Two]]
|align=left|[[Fred Opert|Fred Opert Racing]]
|1
|0
|0
|0
|0
|0
|{{abbr|NC|Jo i renditur}}
|-
!rowspan=3|1979
|align=left|[[French Formula Three Championship|French Formula Three]]
|rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:left&quot;|[[Oreca|Ecurie Elf]]
|5
|5
|4
|5
|5
|75
|style=&quot;background:#FFFFBF&quot;|'''1rë'''
|-
|align=left nowrap|[[Kampionati FIA Formula Tre Evropiane 1979|Formula Tre Evropiane]] 
|10
|6
|5
|6
|8
|67
|style=&quot;background:#FFFFBF&quot;|'''1rë'''
|-
|align=left|[[1979 British Formula Three Championship|British Formula Three]]
|1
|0
|0
|0
|0
|4
|12të
|-
!rowspan=2|1980
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1980|Formula Një]]
|align=left|[[Marlboro]] [[McLaren|Team McLaren]]
|13
|0
|0
|0
|0
|5
|16të
|-
|align=left|[[1980 BMW M1 Procar Championship|BMW M1 Procar Championship]]
|align=left|[[BMW in motorsport|BMW Motorsport]]
|1
|0
|0
|0
|0
|6
|21të
|-
!1981
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1981|Formula Një]]
|align=left|[[Renault në Formula Një|Équipe Renault]] [[Elf Aquitaine|Elf]]
|15
|3
|2
|1
|6
|43
|5të
|-
!1982
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1982|Formula Një]]
|align=left|[[Renault në Formula Një|Équipe Renault]] [[Elf Aquitaine|Elf]]
|16
|2
|5
|4
|4
|34
|4të
|-
!1983
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1983|Formula Një]]
|align=left|[[Renault në Formula Një|Équipe Renault]] [[Elf Aquitaine|Elf]]
|15
|4
|3
|3
|7
|57
|style=&quot;background:#DFDFDF&quot;|'''2të'''
|-
!1984
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1984|Formula Një]]
|align=left nowrap|[[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren]] [[Techniques d'Avant Garde|TAG Turbo]]
|16
|7
|3
|3
|9
|71.5
|style=&quot;background:#DFDFDF&quot;|'''2të'''
|-
!1985
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1985|Formula Një]]
|align=left|[[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren]] [[Techniques d'Avant Garde|TAG Turbo]]
|16
|5
|2
|5
|11
|73
|style=&quot;background:#FFFFBF&quot;|'''1rë'''
|-
!1986
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1986|Formula Një]]
|align=left|[[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren]] [[Techniques d'Avant Garde|TAG Turbo]]
|16
|4
|1
|2
|11
|72
|style=&quot;background:#FFFFBF&quot;|'''1rë'''
|-
!1987
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1987|Formula Një]]
|align=left|[[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren]] [[Techniques d'Avant Garde|TAG Turbo]]
|16
|3
|0
|2
|7
|46
|4të
|-
!1988
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1988|Formula Një]]
|align=left|[[Honda nē Formula Një|Honda]] [[Marlboro]] [[McLaren]]
|16
|7
|2
|7
|14
|87
|style=&quot;background:#DFDFDF&quot;|'''2të'''
|-
!1989
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1989|Formula Një]]
|align=left|[[Honda në Formula Një|Honda]] [[Marlboro]] [[McLaren]]
|16
|4
|2
|5
|11
|76
|style=&quot;background:#FFFFBF&quot;|'''1rë'''
|-
!1990
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1990|Formula Një]]
|align=left|[[Scuderia Ferrari]]
|16
|5
|0
|2
|9
|71
|style=&quot;background:#DFDFDF&quot;|'''2të'''
|-
!1991
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1991|Formula Një]]
|align=left|[[Scuderia Ferrari]]
|15
|0
|0
|1
|5
|34
|5të
|-
!1993
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1993|Formula Një]]
|align=left|[[Canon Inc.|Canon]] [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] [[Renault në Formula Një|Renault]]
|16
|7
|13
|6
|12
|99
|style=&quot;background:#FFFFBF&quot;|'''1rë'''
|-
!2005
|align=left|[[FFSA GT Championship]]
|align=left|[[Exagon Engineering]]
|11
|1
|2
|0
|3
|104
|11të
|-
!colspan=&quot;10&quot;|{{center|{{small|Burimi:&lt;ref name=&quot;:3&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Alain Prost|url=https://www.driverdb.com/drivers/alain-prost/|website=DriverDB|language=en|access-date=5 maj 2022|archive-date=25 maj 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525013731/https://www.driverdb.com/drivers/alain-prost/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}}}
|}

===Rezultatet në Formula Tre Evropiane===
(Garat me ''të pjerrta'' tregojnë xhirot e shpejta)
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:85%&quot;
! Viti
! Ekipi
! Shasia
! Motorri
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! 9
! 10
! 11
! 12
! 13
! 14
! 15
! 16
! DC
! Pikë
|-
| [[Kampionati FIA Formula Tre Evropiane 1978|1978]]
!nowrap| [[Oreca|Ecurie Elf]]
!nowrap| [[Martini (cars)|Martini Mk 21B]]
!nowrap| [[Renault]]
| [[Circuit Zandvoort|ZAN]]
| [[Nürburgring|NÜR]]
| [[Red Bull Ring|ÖST]]
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[Circuit Zolder|ZOL]]&lt;br&gt;{{small|10}}
| [[Imola Circuit|IMO]]
|style=&quot;background:#FFFFFF;&quot;| [[Nürburgring|NÜR]]&lt;br&gt;{{small|DNS}}
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[Dijon-Prenois|DIJ]]&lt;br&gt;{{small|10}}
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[Autodromo Nazionale di Monza|MNZ]]&lt;br&gt;{{small|15}}
| [[Autodromo di Pergusa|PER]]
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[Circuit de Nevers Magny-Cours|MAG]]&lt;br&gt;{{small|Ret}}
| [[Ring Knutstorp|KNU]]
| [[Karlskoga Motorstadion|KAR]]
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;| [[Donington Park|DON]]&lt;br&gt;{{small|6}}
| [[Kassel Airport|KAS]]
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;| '''''[[Circuito del Jarama|JAR]]'''''&lt;br&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[ACI Vallelunga Circuit|VAL]]&lt;br&gt;{{small|Ret}}
!9të
!10
|-
| [[Kampionati FIA Formula Tre Evropiane 1979|1979]]
!nowrap| [[Oreca|Ecurie Elf]]
!nowrap| [[Martini (cars)|Martini Mk 27]]
!nowrap| [[Renault]]
|style=&quot;background:#DFDFDF;&quot;| ''[[ACI Vallelunga Circuit|VAL]]''&lt;br&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;| [[Red Bull Ring|ÖST]]&lt;br&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;| '''[[Circuit Zolder|ZOL]]'''&lt;br&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;| ''[[Circuit de Nevers Magny-Cours|MAG]]''&lt;br&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#FFDF9F;&quot;| [[Donington Park|DON]]&lt;br&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;| ''[[Circuit Zandvoort|ZAN]]''&lt;br&gt;{{small|1}}
| [[Autodromo di Pergusa|PER]]
|style=&quot;background:#FFCFCF;&quot;| [[Autodromo Nazionale di Monza|MNZ]]&lt;br/&gt;{{small|{{tooltip|DNQ|Eliminated in heat}}}}
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;| '''''[[Ring Knutstorp|KNU]]'''''&lt;br&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| '''''[[Kinnekulle Ring|KIN]]'''''&lt;br&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;| '''''[[Circuito del Jarama|JAR]]'''''&lt;br&gt;{{small|1}}
|[[Kassel Airport|KAS]]
|colspan=4|
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;|'''1rë'''
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;|'''67'''
|-
!colspan=&quot;22&quot;|{{center|{{small|Burimi:&lt;ref name=&quot;:3&quot;/&gt;}}}}
|}

===Rezultatet në Formula Një===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:85%;&quot;
|-
! Viti
! Ekipi
! Shasia
! Motorri
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! 9
! 10
! 11
! 12
! 13
! 14
! 15
! 16
! {{Abbr|WDC|Pozicioni final në kampionatin botëror të pilotëve}}
! [[Lista e sistemeve të pikëve të Kampionatit Botëror të Formula Një|Pikë]]{{efn|name=&quot;droppedpoints&quot;|Deri në sezonin 1990, jo të gjitha pikët e fituara nga një pilot kontribonin në shifrën total në renditjen për pilotë. Numrat pa kllapa janë pikët e Kampionatit; numrat në kllapa janë pikët totale të shënuara.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Mattijs Diepraam|title=World Championship points systems|url=http://8w.forix.com/6thgear/points.html|website=8W.forix.com|language=en|date=18 janar 2019|access-date=1 dhjetor 2020|archive-date=24 shtator 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190924032459/http://8w.forix.com/6thgear/points.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| {{F1|1980}}
!rowspan=&quot;3&quot; nowrap| [[Marlboro]] [[McLaren|Team McLaren]]
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren M29|M29B]]
!rowspan=&quot;3&quot; nowrap| [[Ford në Formula Një|Ford]]-[[Cosworth]] [[Cosworth DFV|DFV]] 3.0 [[V8 engine|V8]]
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1980 Argentine Grand Prix|ARG]]&lt;br /&gt;{{small|6}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1980 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;{{small|5}}
|style=&quot;background:#fff;&quot;| [[1980 South African Grand Prix|RSA]]&lt;br/&gt;{{small|DNS}}
| [[1980 United States Grand Prix West|USW]]
|colspan=12|
!rowspan=&quot;3&quot;| 16të
!rowspan=&quot;3&quot;| 5
|-
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren M29|M29C]]
|colspan=4|
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1980 Belgian Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1980 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1980 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1980 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{small|6}}
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| [[1980 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;{{small|11}}
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| [[1980 Austrian Grand Prix|AUT]]&lt;br /&gt;{{small|7}}
|colspan=6|
|-
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren M30|M30]]
|colspan=10|
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1980 Dutch Grand Prix|NED]]&lt;br /&gt;{{small|6}}
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| [[1980 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;{{small|7}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1980 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#fff;&quot;| [[1980 United States Grand Prix|USA]]&lt;br /&gt;{{small|DNS}}
|colspan=2|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| {{F1|1981}}
!rowspan=&quot;2&quot; nowrap| [[Renault në Formula Një|Équipe Renault]] [[Elf Aquitaine|Elf]]
!nowrap| [[Renault në Formula Një|Renault]] [[Renault RE20|RE20B]]
!rowspan=&quot;2&quot; nowrap| [[Renault Sport|Renault]]-[[Gordini]] [[Renault EF-Type engine|EF1]] 1.5 [[V6 engine|V6]] [[Turbocharger|t]]
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1981 United States Grand Prix West|USW]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1981 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1981 Argentine Grand Prix|ARG]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1981 Belgian Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|colspan=11|
!rowspan=&quot;2&quot;| 5të
!rowspan=&quot;2&quot;| 43
|-
!nowrap| [[Renault në Formula Një|Renault]] [[Renault RE30|RE30]]
|colspan=5|
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1981 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1981 Spanish Grand Prix|ESP]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| ''[[1981 French Grand Prix|FRA]]''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1981 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| '''[[1981 German Grand Prix|GER]]'''&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1981 Austrian Grand Prix|AUT]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''[[1981 Dutch Grand Prix|NED]]'''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1981 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1981 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1981 Caesars Palace Grand Prix|CPL]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|
|-
| {{F1|1982}}
!nowrap| [[Renault në Formula Një|Équipe Renault]] [[Elf Aquitaine|Elf]]
!nowrap| [[Renault në Formula Një|Renault]] [[Renault RE30|RE30B]]
!nowrap| [[Renault Sport|Renault]]-[[Gordini]] [[Renault EF-Type engine|EF1]] 1.5 [[V6 engine|V6]] [[Turbocharger|t]]
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| ''[[1982 South African Grand Prix|RSA]]''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''''[[1982 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1982 United States Grand Prix West|USW]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1982 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| '''[[1982 Belgian Grand Prix|BEL]]'''&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| [[1982 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;7&lt;sup&gt;†&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| '''''[[1982 Detroit Grand Prix|DET]]'''''&lt;br /&gt;{{small|NC}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1982 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1982 Dutch Grand Prix|NED]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1982 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{small|6}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1982 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1982 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| [[1982 Austrian Grand Prix|AUT]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;8&lt;sup&gt;†&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| '''''[[1982 Swiss Grand Prix|SUI]]'''''&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1982 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| '''[[1982 Caesars Palace Grand Prix|CPL]]'''&lt;br /&gt;{{small|4}}
! 4të
! 34
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| {{F1|1983}}
!rowspan=&quot;2&quot; nowrap| [[Renault në Formula Një|Équipe Renault]] [[Elf Aquitaine|Elf]]
!nowrap| [[Renault në Formula Një|Renault]] [[Renault RE30|RE30C]]
!rowspan=&quot;2&quot; nowrap| [[Renault Sport|Renault]]-[[Gordini]] [[Renault EF-Type engine|EF1]] 1.5 [[V6 engine|V6]] [[Turbocharger|t]]
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| [[1983 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;{{small|7}}
|colspan=15|
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| '''2të'''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| '''57'''
|-
!nowrap| [[Renault në Formula Një|Renault]] [[Renault RE40|RE40]]
|
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| [[1983 United States Grand Prix West|USW]]&lt;br /&gt;{{small|11}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''''[[1983 French Grand Prix|FRA]]'''''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1983 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| '''[[1983 Monaco Grand Prix|MON]]'''&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''[[1983 Belgian Grand Prix|BEL]]'''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| [[1983 Detroit Grand Prix|DET]]&lt;br /&gt;{{small|8}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1983 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;{{small|5}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| ''[[1983 British Grand Prix|GBR]]''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1983 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;{{small|4}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| ''[[1983 Austrian Grand Prix|AUT]]''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1983 Dutch Grand Prix|NED]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1983 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1983 European Grand Prix|EUR]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1983 South African Grand Prix|RSA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|
|-
| {{F1|1984}}
!nowrap| [[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren International]]
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren MP4/2|MP4/2]]
!nowrap| [[Techniques d'Avant Garde|TAG]] TTE PO1 1.5 [[V6 engine|V6]] [[Turbocharger|t]]
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| ''[[1984 Brazilian Grand Prix|BRA]]''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1984 South African Grand Prix|RSA]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1984 Belgian Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| ''[[1984 French Grand Prix|FRA]]''&lt;br /&gt;{{small|7}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''[[1984 Monaco Grand Prix|MON]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1{{sup|‡}}&lt;/small&gt;
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1984 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1984 Detroit Grand Prix|DET]]&lt;br /&gt;{{small|4}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1984 Dallas Grand Prix|DAL]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1984 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''''[[1984 German Grand Prix|GER]]'''''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1984 Austrian Grand Prix|AUT]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''[[1984 Dutch Grand Prix|NED]]'''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1984 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1984 European Grand Prix|EUR]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1984 Portuguese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| ''' 2të'''
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| ''' 71.5'''
|-
| {{F1|1985}}
!nowrap| [[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren International]]
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren MP4/2|MP4/2B]]
!nowrap| [[Techniques d'Avant Garde|TAG]] TTE PO1 1.5 [[V6 engine|V6]] [[Turbocharger|t]]
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| ''[[1985 Brazilian Grand Prix|BRA]]''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1985 Portuguese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
| style=&quot;background:#000; color:#fff;&quot;| [[1985 San Marino Grand Prix|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;SMR&lt;/span&gt;]]&lt;br /&gt;{{small|DSQ}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1985 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1985 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1985 Detroit Grand Prix|DET]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1985 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| ''[[1985 British Grand Prix|GBR]]''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1985 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''''[[1985 Austrian Grand Prix|AUT]]'''''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| ''[[1985 Dutch Grand Prix|NED]]''&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1985 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| '''''[[1985 Belgian Grand Prix|BEL]]'''''&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1985 European Grand Prix|EUR]]&lt;br /&gt;{{small|4}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1985 South African Grand Prix|RSA]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1985 Australian Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''1rë'''
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''73 (76)'''
|-
| {{F1|1986}}
!nowrap| [[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren International]]
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren MP4/2|MP4/2C]]
!nowrap| [[Techniques d'Avant Garde|TAG]] TTE PO1 1.5 [[V6 engine|V6]] [[Turbocharger|t]]
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1986 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1986 Spanish Grand Prix|ESP]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''''[[1986 Monaco Grand Prix|MON]]'''''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| ''[[1986 Belgian Grand Prix|BEL]]''&lt;br /&gt;{{small|6}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1986 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1986 Detroit Grand Prix|DET]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1986 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1986 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1986 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;6&lt;sup&gt;†&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1986 Hungarian Grand Prix|HUN]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1986 Austrian Grand Prix|AUT]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
| style=&quot;background:#000; color:#fff;&quot;| [[1986 Italian Grand Prix|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;ITA&lt;/span&gt;]]&lt;br /&gt;{{small|DSQ}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1986 Portuguese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1986 Mexican Grand Prix|MEX]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1986 Australian Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''1rë'''
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''72 (74)'''
|-
| {{F1|1987}}
!nowrap| [[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren International]]
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren MP4/3|MP4/3]]
!nowrap| [[Techniques d'Avant Garde|TAG]] TTE PO1 1.5 [[V6 engine|V6]] [[Turbocharger|t]]
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1987 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| ''[[1987 Belgian Grand Prix|BEL]]''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| [[1987 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;9&lt;sup&gt;†&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1987 Detroit Grand Prix|DET]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1987 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1987 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| [[1987 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;7&lt;sup&gt;†&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1987 Hungarian Grand Prix|HUN]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1987 Austrian Grand Prix|AUT]]&lt;br /&gt;{{small|6}}
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| [[1987 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;{{small|15}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1987 Portuguese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1987 Spanish Grand Prix|ESP]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1987 Mexican Grand Prix|MEX]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| ''[[1987 Japanese Grand Prix|JPN]]''&lt;br /&gt;{{small|7}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1987 Australian Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
! 4të
! 46
|-
| {{F1|1988}}
!nowrap| [[Honda në Formula Një|Honda]] [[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren]]
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren MP4/4|MP4/4]]
!nowrap| [[Honda në Formula Një|Honda]] [[Honda RA16 engine|RA168E]] 1.5 [[V6 engine|V6]] [[Turbocharger|t]]
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1988 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| ''[[1988 San Marino Grand Prix|SMR]]''&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1988 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| ''[[1988 Mexican Grand Prix|MEX]]''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1988 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| ''[[1988 Detroit Grand Prix|DET]]''&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''''[[1988 French Grand Prix|FRA]]'''''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1988 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1988 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| ''[[1988 Hungarian Grand Prix|HUN]]''&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1988 Belgian Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1988 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''[[1988 Portuguese Grand Prix|POR]]'''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| ''[[1988 Spanish Grand Prix|ESP]]''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1988 Japanese Grand Prix|JPN]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| ''[[1988 Australian Grand Prix|AUS]]''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| '''2të'''
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| '''87 (105)'''
|-
| {{F1|1989}}
!nowrap| [[Honda në Formula Një|Honda]] [[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren]]
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren MP4/5|MP4/5]]
!nowrap| [[Honda në Formula Një|Honda]] [[Honda V10 engine|RA109E]] 3.5 [[V10 engine|V10]]
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1989 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| ''[[1989 San Marino Grand Prix|SMR]]''&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| ''[[1989 Monaco Grand Prix|MON]]''&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1989 Mexican Grand Prix|MEX]]&lt;br /&gt;{{small|5}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1989 United States Grand Prix|USA]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| '''[[1989 Canadian Grand Prix|CAN]]'''&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''[[1989 French Grand Prix|FRA]]'''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1989 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1989 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1989 Hungarian Grand Prix|HUN]]&lt;br /&gt;{{small|4}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| ''[[1989 Belgian Grand Prix|BEL]]''&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| ''[[1989 Italian Grand Prix|ITA]]''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1989 Portuguese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1989 Spanish Grand Prix|ESP]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| ''[[1989 Japanese Grand Prix|JPN]]''&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1989 Australian Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''1rë'''
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''76 (81)'''
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| {{F1|1990}}
!rowspan=&quot;2&quot; nowrap| [[Scuderia Ferrari]]
!nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] [[Ferrari 641|641]]
!rowspan=&quot;2&quot; nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] [[Ferrari V12 F1 engine#3.5 L engine (1989–1994)|036]] 3.5 [[V12 engine|V12]]&lt;br&gt;[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] [[Ferrari V12 F1 engine#3.5 L engine (1989–1994)|037]] 3.5 [[V12 engine|V12]]
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1990 United States Grand Prix|USA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1990 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1990 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;{{small|4}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1990 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|colspan=12|
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| '''2të'''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| '''71 (73)'''
|-
!nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] [[Ferrari 641|641/2]]
|colspan=4|
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1990 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;{{small|5}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| ''[[1990 Mexican Grand Prix|MEX]]''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1990 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1990 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1990 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;{{small|4}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1990 Hungarian Grand Prix|HUN]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| ''[[1990 Belgian Grand Prix|BEL]]''&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1990 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1990 Portuguese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1990 Spanish Grand Prix|ESP]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1990 Japanese Grand Prix|JPN]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1990 Australian Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| {{F1|1991}}
!rowspan=&quot;2&quot; nowrap| [[Scuderia Ferrari]]
!nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] [[Ferrari 642|642]]
!rowspan=&quot;2&quot; nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] [[Ferrari V12 F1 engine#3.5 L engine (1989–1994)|037]] 3.5 [[V12 engine|V12]]
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1991 United States Grand Prix|USA]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1991 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;{{small|4}}
|style=&quot;background:#fff;&quot;| [[1991 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;{{small|DNS}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| ''[[1991 Monaco Grand Prix|MON]]''&lt;br /&gt;{{small|5}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1991 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1991 Mexican Grand Prix|MEX]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|colspan=10|
!rowspan=&quot;2&quot;| 5të
!rowspan=&quot;2&quot;| 34
|-
!nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] [[Ferrari 643|643]]
|colspan=6|
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1991 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1991 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1991 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1991 Hungarian Grand Prix|HUN]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1991 Belgian Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1991 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1991 Portuguese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1991 Spanish Grand Prix|ESP]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1991 Japanese Grand Prix|JPN]]&lt;br /&gt;{{small|4}}
| [[1991 Australian Grand Prix|AUS]]
|-
| {{F1|1993}}
!nowrap| [[Canon (kompani)|Canon]] [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] [[Renault në Formula Një|Renault]]
!nowrap| [[Williams F1|Williams]] [[Williams FW15C|FW15C]]
!nowrap| [[Renault Sport|Renault]] [[Renault RS engine#Naturally-aspirated V10 engines|RS5]] 3.5 [[V10 engine|V10]]
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''''[[1993 South African Grand Prix|RSA]]'''''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| '''[[1993 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| '''[[1993 European Grand Prix|EUR]]'''&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''''[[1993 San Marino Grand Prix|SMR]]'''''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''[[1993 Spanish Grand Prix|ESP]]'''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| '''''[[1993 Monaco Grand Prix|MON]]'''''&lt;br /&gt;{{small|4}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''[[1993 Canadian Grand Prix|CAN]]'''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1993 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''[[1993 British Grand Prix|GBR]]'''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''[[1993 German Grand Prix|GER]]'''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| '''''[[1993 Hungarian Grand Prix|HUN]]'''''&lt;br /&gt;{{small|12}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| '''''[[1993 Belgian Grand Prix|BEL]]'''''&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| '''[[1993 Italian Grand Prix|ITA]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;12&lt;sup&gt;†&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1993 Portuguese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| '''''[[1993 Japanese Grand Prix|JPN]]'''''&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1993 Australian Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''1rë'''
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''99'''
|-
!colspan=&quot;22&quot;|{{center|{{small|Burimi:&lt;ref name=&quot;:3&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;espn&quot;&gt;{{cite web|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/driver/1058.html|title=Alain Prost: F1 Driver Profiles|publisher=ESPN F1|language=en|access-date=23 shkurt 2018|archive-date=23 shkurt 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180223232232/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/driver/1058.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Alain Prost – Involvement|language=en|url=https://www.statsf1.com/en/alain-prost/engagement.aspx|publisher=StatsF1|access-date=1 dhjetor 2020|archive-date=26 maj 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526072211/https://www.statsf1.com/en/alain-prost/engagement.aspx|url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}}}
|}
&lt;sup&gt;†&lt;/sup&gt; Nuk e përfundoi garën por u rendit pasi kishte plotësuar më shumë se 90% të distancës së garës.&lt;br&gt;
&lt;sup&gt;‡&lt;/sup&gt; Gara u ndal me më pak se 75% të xhirove të kryera. Janë dhënë vetëm gjysmat e pikëve.
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;

==Referime==
{{Reflist|2}}

== Lidhje të jashtme ==

* [http://www.prostfan.com/ prostfan.com - Alain Prost fansite]
* [http://www.prostfan.com/senna2.htm Interview with Alain Prost about Ayrton Senna]
* [http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm Top lista Formula 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050903004816/http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm |date=3 shtator 2005 }}

{{F1 kampionët}}

[[Kategoria:Sportistë francezë]]
[[Kategoria:F1 pilotë]]
[[Kategoria:Lindje 1955]]
[[Kategoria:Pilotë francezë në Formula Një]]

{{sport-cung}}</text>
      <sha1>3pordjtax6sfzkm8qms9d4pqiziiyf8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058829</id>
      <parentid>3058828</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T23:50:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sadsadas</username>
        <id>51943</id>
      </contributor>
      <comment>/* Jeta e hershme */</comment>
      <origin>3058829</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="147377" sha1="cds0642d6wwlcfhq8jgbr7zq1oi5fb1" xml:space="preserve">{{Ish F1 pilot
| Name = Alain Prost 
| Image = Festival automobile international 2015 - Photocall - 065 (cropped3).jpg
| Nationality = {{flagicon|France}} [[franca|francez]] 
| Years = [[Rezultatet e F1 1980|1980]]–[[Rezultatet e F1 1991|1991]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]] 
| Team(s) = [[Team McLaren|McLaren]], [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] 
| Races = 202 
| Championships = 4 ([[Rezultatet e F1 1985|1985]], [[Rezultatet e F1 1986|1986]], [[Rezultatet e F1 1989|1989]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]]) 
| Wins = 51 
| Podiums = 106 
| Points = 768.5
| Poles = 33 
| Fastest laps = 41
| First race = [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980]] 
| First win = [[Çmimi i madh i Francës 1981]] 
| Last win = [[Çmimi i madh i Gjermanisë 1993]] 
| Last race = [[Çmimi i madh i Australisë 1993]] 
| Last position = 1ri (99 pikë) 
}}
'''Alain Prost''' (lindur më [[24 shkurt]] [[1955]]) është një ish pilot garash francez dhe zyrtar i sporteve motorrike. Ai garoi në [[Formula Një]] nga viti 1980 e deri në 1993, duke fituar katër tituj botëror për pilot. Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për numrin e fitoreve (51), pol pozitave (41) dhe podiumeve (106).

Prost lindi në [[Lorette, Loire]] të [[Francës]] dhe filloi karting në moshën 14 vjeç, duke fituar Kampionatin Botëror të të rinjëve katër vite më vonë. Në vitin 1976, ai u bë pjesë e Formulës Renault, duke fituar Kampionatin Evropian me Ecurie Elf. Një vit më pas ai fitoi Challenge de Formule Renault Europe. Pas kësaj, ky kompeticion filloi të njihej si Formula Tre franceze; Prost e mbrojti titullin e tij në vitet 1978 dhe 1979. Kulmi i karrierës së tij në karting arriti me suksesin në Formula Tre Evropiane.

Në vitin 1980, Prost firmosi me [[Team McLaren|McLaren]] në Formula Një dhe bëri debutimin e tij në [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980|Çmimin e madh të Argjentinës]], duke u renditur në vendin e gjashtë. Në sezonin e ardhshëm ai firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]], duke fituar Çmimin e madh të parë në karrierë në Francë, e cila u ndoq nga sukseset në Holandë dhe Itali. Pas disa fitoreve në sezonin 1982, Prost e mbylli sezonin 1983 në vend të dytë mbrapa fituesit [[Nelson Piquet]]; ai u tërhoq për shkak të problemeve me turbon në garën e fundit vendimtare për titullin. Prost u shkarkua nga Renault dy ditë pas garës për disa komente që bëri, dhe ai u rikthye te McLaren për sezonin 1984, aty ku përfundoi sërisht i dyti, këtë herë mbrapa shokut të ekipit [[Nikki Lauda]] për gjysëm pike.

Në vitin 1985, Prost fitoi titullin e parë për pilot, duke u bërë francezi i parë kampion në Formula Një. Ai u shpall kampion edhe në vitin 1986 pas një dueli të ngushtë me Piquet dhe [[Nigel Mansell]]. Pasi fitoi disa gara në sezonin 1987, Prost u bë shok ekipi me pilotin brazilian [[Ayrton Senna]]. Sëbashku, ata fituan 15 nga 16 garat e sezonit 1988, duke ngarë McLarenin me motorr Honda MP4/4; Senna në fund u shpall kampion me tre pikë më shumë. Rivaliteti i tyre i ashpër kulmoi me aksidentet në garat vendimtare për titull në [[Suzuka]] të Japonisë në vitet 1989 dhe 1990; Prost fitoi titullin e vitit 1989 kurse Senna atë të 1990. Prost firmosi me [[Scuderia Ferrari|Ferrarin]] në vitin 1990 kurse në vitin 1991 u shkarkua në përfundim të sezonit pas komenteve të bëra për modelin 643, me të cilën ai nuk fitoi asnjë garë. Pas një viti mungesë, Prost u rikthye në sezonin 1993 me [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]], duke fituar titullin e katërt kampion bote. Ai vendosi disa rekorde gjatë sezonit para se të pensionohej në përfundim të tij. Ai u rikthye në Formula Një si pronar i ekipit [[Prost Grand Prix]] në vitin 1997 pasi bleu [[Équipe Ligier]]. Ekipi u shpërbë në vitin 2001.

==Jeta e hershme==
Alain Prost ka lindur në komunën [[Lorette, Loire|Lorette]] afër qytezës [[Saint-Chamond, Loire|Saint-Chamond]], në qarkun  [[Loire (department)|Loire]] afër qytetit të [[Saint-Étienne]], Francë. Prindit e tij janë André Prost dhe Marie-Rose Karatchian, të dy të lindur në Francë me origjinë [[Armenia|armene]].&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|date=31 janar 2019|title=&quot;I Don't Speak Armenian, but I'm Armenian&quot;: Alain Prost – Living Legend of Formula One|url=https://armedia.am/eng/news/67224/i-dont-speak-armenian-but-im-armenian-alain-prost-living-legend-of-formula-one.html|access-date=7 shkurt 2021|website=armedia.am|language=en|archive-date=2 janar 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230102132531/https://armedia.am/eng/news/67224/i-dont-speak-armenian-but-im-armenian-alain-prost-living-legend-of-formula-one.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Babai i tij kishte një dyqan që shiste mobilje.&lt;ref name=&quot;mcbride_nyt_p3&quot; /&gt; Prost kishte një vëlla më të madh, Danielin, i cili vdiq në shtator 1986 nga kanceri.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Motor Cycling and Motoring|language=en|volume=171|page=14|publisher=Temple Press Limited|year=1986}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Prost ishte një fëmijë energjik dhe i shkathët i cili luajti disa sporte, si mundja, futbolli dhe patinazhi. Duke luajtur këto sporte, ai theu hundën e tij disa herë.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt; Ai fillimisht kërkoi të bëhej instruktor palestre dhe futbollist profesionist por më pas zbuloi garat karting gjatë kohës që ishte me pushime me familjen e tij në moshën 14 vjeç.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt; Ky sport më pas u bë menjëherë zgjedhja e parë e tij.&lt;ref name=&quot;mcbride_nyt_p3&quot; /&gt;

==Formula Një==
===McLaren===
Prost fitoi titullin e Formula Tre në vitin 1979, duke tërhequr interesin e disa ekipeve të [[Formula Një]] si [[Team McLaren|McLaren]], [[Brabham]], dhe [[Équipe Ligier|Ligier]].&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite web|title=McLaren Racing – Alain Prost Biography {{!}} Extract 1|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|access-date=13 shkurt 2021|website=Mclaren|language=en|archive-date=2 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023507/https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ai firmosi një kontratë me McLaren pasi i la mbresa shefit [[Teddy Mayer]] pas një prove me makinë. Ai ishte shok ekipi me [[John Watson (pilot garash)|John Watson]] në sezonin e tij debutues.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|author=Gerald Donaldson|date=30 janar 2015|title=Alain Prost|url=https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240417020310/https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|archive-date=17 prill 2024|access-date=27 nëntor 2024|publisher=[[Formula Një]]|language=en}}&lt;/ref&gt;

Karriera e Prost në Formula Një nisi në mënyrë të mirë. Në debutimin e tij në [[Buenos Aires]], ai u rendit në vendin e gjashtë, duke marrë pikën e tij të parë në Formula Një.&lt;ref name=&quot;mcbride_nyt_p3&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|title=Racing's Record Breaker|author=Stewart McBride|date=8 nëntor 1987|publisher=The New York Times|language=en|access-date=11 shkurt 2011|archive-date=14 maj 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130514092617/http://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Në 20 vitet e fundit, vetëm [[Johnny Herbert]] dhe [[Jean Alesi]] kishin marrë pikë në garën e tyre debutuese. Ai e mbylli kampionatin me pesë pikë, një më pak se Watson, duke shënuar pikë në garat në Buenos Aires, Interlagos, Brands Hatch dhe Zandvoort. Gjatë këtij sezoni, Prost pati disa aksidente: ai theu kyçin e dorës në [[Çmimi i madh i Afrikës së Jugut 1980|Çmimin e madh të Afrikës së Jugut]] si dhe pësoi një tronditje gjatë provave të lira në Shtetet e Bashkuara. Ai gjithashtu u tërhoq nga [[Çmimi i madh i Kanadasë 1980|Çmimi i madh i Kanadasë]] për shkak të problemeve me armotizatorët e gomave të mbrapme.

Në përfundim të sezonit, pavarësisht se kishte edhe dy vite kontratë, Prost u largua nga McLaren dhe firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]]. Ai më pas shpjegoi se makina McLaren ishte difektoze dhe prishej shpesh, duke shtuar se ai besonte se ekipi fajsontë atë për aksidentet e shumta që ai pati në sezonin e tij debutues.{{sfn|Roebuck|1986|p=126}}&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Melsher|first=David|date=7 July 2014|title=Alain Prost – McLaren (1980)|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|access-date=8 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209004746/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Sipas Watson, shefi i ekipit Mayer fillimisht dëshironte të firmoste me [[Kevin Cogan]], por më pas zgjodhi Prost pas këmbënguljes së sponsorit [[Marlboro]].&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Maurice Hamilton|title=Alain Prost|date=24 shtator 2015|publisher=Bonnier Publishing Ltd.|language=en|isbn=978-1905825981|page=49}}&lt;/ref&gt;

===Renault===
Prost do të garonte si shok skuadre me francezin tjetër [[René Arnoux]] për sezonin 1981. Autori sportiv [[Nigel Roebuck]] raportoi se marrëdhnja e Prost me Arnoux u prish menjëherë, pasi Prost ishte më i shpejtë se kolegu i tij me përvojë.{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai nuk i përfundoi dy garat e para të sezonit pasi u përplas me [[Andrea de Cesaris]] në [[Çmimi i madh i Shteteve të Bashkuara 1981|Çmimin e madh të Shteteve të Bashkuara]] si dhe me [[Didier Pironi]]n në [[Çmimi i madh i Brazilit 1981|Çmimin e madh të Brazilit]]. Në garën e tretë në Argjentinë, ai shënoi pikët dhe podiumin e parë të sezonit. Prost më pas nuk i përfundoi katër garat e ardhshme, por fitoi në Francë duke përfunduar dy sekonda para ish shokut të tij te McLaren, Watson.&lt;ref&gt;{{cite news|author=John A. Callcott|date=5 korrik 1981|title=Alain Prost of France won the French Formula 1|url=https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|publisher=United Press International|language=en|access-date=9 shkurt 2021|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143455/https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|title=5 Great Moments from Alain Prost's Formula 1 Career|author=Neil James|date=24 shkurt 2015|publisher=Bleacher Report|language=en|access-date=27 shkurt 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227101031/https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|archive-date=27 shkurt 2015}}&lt;/ref&gt;

Fitorja në Francë ishte e paharrueshme për Prost, i cili deklaroi se pas këtij suksesi mentaliteti i tij ndryshoi plotësisht. &quot;Përpara, ti mendoje se mund t'a bëje&quot;, tha ai, &quot;por tani ti e di që e bën&quot;. Prost i nisi pesë garat e rradhës nga vija e parë, duke arritur dy pol pozita dhe dy fitore të tjera, në Holandë dhe Itali. Ai e mbylli sezonin me në vendin e pestë, shtatë pikë më pak se fituesi Piquet.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|title=Prost wins as Piquet erases gap|date=30 gusht 1981|publisher=ESPN UK|language=en|access-date=26 maj 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526070721/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|archive-date=26 maj 2019}}&lt;/ref&gt;

Prost e nisi sezonin 1982 duke fituar dy garat e para në Afrikën e Jugut dhe Brazil. Në garën e parë në Afrikën e Jugut, ai u rikuperua pasi humbi një nga gomat e makinës.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Denis Jenkinson|date=mars 1982|title=1982 South African Grand Prix race report|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|access-date=9 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=16 qershor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616205357/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Në Brazil, Prost fillimisht u rendit i treti por u shpall fitues pasi Piquet (i pari) dhe [[Keke Rosberg]] (i dyti) u skualifikuan.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Grandprix.com|date=21 mars 1982|title=Brazilian GP, 1982|url=http://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=13 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213060002/https://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ai më pas mori pikë në katër garat e rradhës. Gjatë sezonit Prost u tërhoq në shtatë gara por arriti ta mbyllte kampionatin në vendin e 4të, duke mbledhur nëntë pikë më pak se sezoni i kaluar.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|title=Alain Prost • Career &amp; Character Info {{!}} Motorsport Database|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|access-date=9 shkurt 2021|website=Motorsport Database – Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209163239/https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Gjatë këtij sezoni, marrëdhënja e tij me shokun e ekipit Arnoux pësoi një të mëtejshme, duke arritur fundin në [[Çmimi i madh i Francës 1982|Çmimin e madh të Francës]]; Prost besonte se Arnoux, i cili fitoi garën, nuk zbatoi një marrëveshje të arritur para fillimit të garës për të mbështetur Prost.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=ESPN Staff|date=25 korrik 1982|title=Rene Arnoux defies team orders to win at Paul Ricard for Renault|url=http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|access-date=9 shkurt 2021|publisher=ESPN UK|language=en|archive-date=14 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214151426/http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ai gjithashtu pati një marrëdhënje negative edhe me median franceze, duke deklaruar: &quot;Kur shkova te Renault, gazetarët shkruan gjëra të mira për mua, por në vitin 1982 isha bërë djali i keq. Mendoj, për të qenë i sinqertë, se kisha bërë gabimin e të fituarit! Francezëve nuk u pëlqejnë shumë fituesit.”{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai shtoi se “Është e vështirë të shpjegohet, por francezët preferojnë martirët që humbasin me lavdi.&quot;&lt;ref name=&quot;mcbride_nyt_p3&quot; /&gt;

Në nëntor 1982, Prost, sëbashku me [[Jacques Laffite]] dhe Nelson Piquet, udhëtuan në [[Melbourne]] të [[Australia|Australisë]] për të garuar në cirkuitin e shkurtër [[Calder Park Raceway]] (1.69 km). Kjo pistë u bë pjesë e kalendarit të Formula Një në vitin 1985. Prost garoi me makinën [[Ralt RT4]] me motorr 1.6 litër të [[Ford]]it. Ai arriti pol pozitë duke regjistruar kohën 39.18 sekonda. Prost udhëhoqi garën nga xhiro e parë dhe deri në të fundit, duke u shpallur fitues. Ai e mbylli garën me 15.32 sekonda para vendit të dytë Lattife, i cili kishte fituar edicionin e vitit të kaluar. Në vendin e tretë u rendit piloti i ri brazilian [[Roberto Moreno]].&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Calder, 7 Nov 1982 « Australian Formula Pacific « OldRacingCars.com|url=https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|access-date=9 shkurt 2021|website=oldracingcars.com|language=en|archive-date=12 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212232221/https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Arnoux u largua nga Renaulti në sezonin 1983 dhe u zëvëndësua nga piloti amerikan [[Eddie Cheever]], i cili u bë shoku i ri i ekipit i Prost. Kjo lëvizje u bë me qëllim për të shitur më shumë makina Renault në Amerikën e Veriut. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi katër gara dhe e mbylli kampionatin në vendin e dytë, dy pikë më pak se fituesi Piquet. Piquet dhe [[Brabham]] e dominuan kampionatin në garat e fundit kurse Prost u tërhoq në tre nga katër garat e fundit.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gparchive.com/formula-1/1983-south-african-grand-prix/|title=1983 South African Grand Prix - Race Results &amp; History - GP Archive|website=GPArchive.com|language=en|date=15 tetor 1983|access-date=23 tetor 2021}}&lt;/ref&gt; Marrëdhja e Prost me Renault pësoi një rënje të ndjeshme: ai besoi se ekipi nuk kishte bërë një punë të mirë në përmirësimin e makinës kurse Renault besonte se Prost ishte fajtori i mosfitimit të kampionatit. Prost gjithashtu i prishi marrëdhënjet me tifozët francez të Renaultit, të cilët fajsuan atë për largimin e Arnoux nga ekipi. Prost deklaroi në garën e fundit se makina e tij &quot;nuk ishte konkuruese&quot; dhe dhe humbja nuk erdhi për faj të tij. Renaulti e shkarkoi Prostin dy ditë pas garës së Afrikës së Jugut.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.upi.com/amp/Archives/1983/10/24/Frenchman-Alain-Prost-dismissed-by-Renault-after-finishing-second/9901435816000/|title=Frenchman Alain Prost, dismissed by Renault after finishing second...|website=upi.com|language=en|date=24 tetor 1983|access-date=11 tetor 2026}}&lt;/ref&gt; Ai dhe familja e tij u zhvendosën në [[Zvicra|Zvicër]] disa ditë pas këtij vendimi pasi puntorët e fabrikës së Renaultit dogjën një nga makinst e tij, e cila ishte një [[Mercedes-Benz]].{{sfn|Roebuck|1986|p=129}}

===Rikthimi te McLaren===
====1984–1986: Dy herë kampion bote====
Prost firmosi me McLaren për sezonin 1984, duke u rikthyer te ekipi britanik pas tre vitesh. Ai kishte si shok ekipi dy herë kampionin e botës Nikki Lauda kurse makina e tij [[McLaren MP4/2]] kishte një motorr 1.5 litër V6 nga [[TAG]]-[[Porsche]]. Prost e humbi kampionatin ndaj Laudas për gjysëm pike në garën e fundit të sezonit; ai fitoi shtatë gara gjatë sezonit kurse Lauda pesë, përfshirë edhe [[Çmimi i madh i Portugalisë 1984|Çmimin e madh të Portugalisë]], e cila ishte gara e fundit e sezonit.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Portuguese GP, 1984|url=https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=14 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414140959/https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Gjysma e pikës që ishte vendimtare ndodhi në [[Çmimi i madh i Monakos 1984|Çmimin e madh të Monakos]], garë të cilën Prost po e kryesonte dhe po ndiqej nga afër nga [[Ayrton Senna]] ([[Toleman]]) dhe [[Stefan Bellof]] ([[Tyrrell Racing|Tyrrell]]). Në xhiron e 32të, kujdestari i garës [[Jacky Ickx]] ngriti flamurin e kuq dhe i dha fund garës për shkak të shiut të dëndur. Vendimi i Ickx shkaktoi polemika pasi e mori këtë vendim pa u konsultuar me zyrtarët e garës.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Prost wins under a cloud of controversy|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061125182722/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm |archive-date=25 nëntor 2006|access-date=27 nëntor 2024|website=GPRacing.net|language=en}}&lt;/ref&gt; Sipas rregullave të Formula Një. Prost mori vetëm gjysmën e nëntë pikëve që jepeshin për fituesin e garës. Shtatë fitoret e Prost në këtë sezon barazuar rekordin e të gjitha kohërave të vendosur nga [[Jim Clark]] në sezonin 1963.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Dave Toynton|date=24 tetor 2020|title=Formula 1's Curious Statistical History In Portugal|url=https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|access-date=9 shkurt 2021|language=en|archive-date=25 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125042230/https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Fitorja e kampionatit nga Lauda për vetëm gjysëm pike ishte diferenca më e shkurtër në historinë e Formula Një.&lt;ref name=&quot;:17&quot;&gt;{{Cite web|date=15 gusht 2015|title=The Professor nearly an eight times F1 world champion|url=https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|access-date=27 shtator 2024|website=GRANDPRIX247.com|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143355/https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Në sezonin 1985, Prost u bë piloti i parë francez kampion bote. Ai fitoi pesë nga gjashtëmbëdhjetë garat e sezonit. Ai gjithashtu fitoi edhe [[Çmimi i madh i San Marinos 1985|Çmimin e madh të San Marinos]] por u skualifikua pasi makina e tij ishte 2 kilogram më e lehtë pas një kontrolli të ushtruar pas mbarimit të garës.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{cite web|title=1985 San Marino Grand Prix|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|website=GPRacing.net192.com|language=en|access-date=7 tetor 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060722110141/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|archive-date=22 korrik 2006}}&lt;/ref&gt; Prost e mbylli kampionatin me 20 pikë më shumë se [[Michele Alboreto]], i cili u rendit i dyti.&lt;ref&gt;{{cite web|title=1985 F1 World Championship|publisher=Motor Sport Magazine|language=en|url=https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|access-date=27 janar 2021|archive-date=1 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201195144/https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Suksesi i tij në këtë sezoni bëri që ai të nderohej me dekoratën [[Legjioni i Nderit]], e cila është dekorata më e lartë në Francë.&lt;ref name=&quot;mcbride_nyt_p3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite web|last=Ina.fr|first=Institut National de l’Audiovisuel-|date=21 janar 1986|title=Remises légion d'honneur|url=http://www.ina.fr/video/CAB86001865|access-date=13 February 2021|website=Ina.fr|language=fr-FR|archive-date=28 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628084927/https://www.ina.fr/ina-eclaire-actu/video/cab86001865/remises-legion-d-honneur|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Pas përfundimit të sezonit, shoku i tij i ekipit Lauda njoftoi tërheqjen nga sporti, duke i dhënë meritë edhe Prostit: &quot;Unë kisha një makinë të përkryer dhe pastaj vjen ky francezi dhe më mposht. Po të mos kishte ardhur, do të vazhdoja edhe për disa vite.&quot;&lt;ref name=&quot;:21&quot;&gt;{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Alain Prost: too good to be true?|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091305/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Pas tërheqjes së Laudas, [[Keke Rosberg]], kampion i vitit 1982, u bë shoku i ri i ekipit të Prost për sezonin 1986. Prost arriti të mbronte titullin e tij kampion edhe pse vuajti ndaj dyshes së Williams, Nelson Piquet dhe [[Nigel Mansell]].&lt;ref name=Motorsport&gt;{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1986/15/formula-one-mexican-grand-prix-australian-grand-prix|title=Prost's end of term surprise!|website=[[Motor Sport (magazine)|Motor Sport]]|language=en|date=dhjetor 1986|pages=1295–1299|author=Denis Jenkinson|access-date=15 dhjetor 2022}}&lt;/ref&gt; Para nisjes së garës së fundit të sezonit, Prost renditej në vendin e dytë mbrapa Mansell. Ai kishte të njëjtën numër fitoresh me Piquet, por kishte katër vende të dyta kurse braziliani tre, duke e vendosur atë në vendin e dytë në renditje. [[Çmimi i madh i Australisë 1986|Çmimi i madh i Australisë]] ishte gara e fundit e sezonit, të cilën Prost e nisi nga vendi i katërt kurse Mansell nga pol pozita. Në xhiron e 63të, Mansell, i cili ishte në vendin e tretë, pozitë që i siguronte kampionatin, u tërhoq nga gara pasi goma mbrapa u prish ndërkoh që ai po voziste me 300 kmh.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2007/10/18/grand-prix-flashback-australia-1986/|title=Heartbreak for Mansell in dramatic Adelaide finale|publisher=F1Fanatic|language=en|date=18 tetor 2007|access-date=13 nëntor 2014}}&lt;/ref&gt; Piquet më pas u thirr në pit stop nga Williams për të ndryshuar gomat si masë sigurie. Kjo gjë bëri që Prost të merrte kryesimin e garës. Ai kishte hyrë më parë në pit stop për shkak të një çarje në gomë dhe ishte me goma të reja.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=1986 Australian Grand Prix – Race Results &amp; History – GP Archive|url=https://gparchive.com/formula-1/1986-australian-grand-prix/|website=GPArchive.com|language=en|date=26 tetor 1986|access-date=26 nëntor 2021}}&lt;/ref&gt; Prost e kryesori garën deri në fund dhe u bë piloti i parë që nga [[Jack Brabham]] në vitin 1960 që fiton dy tituj rresht.

====1987: Një sezon i vështirë====
Rosberg u tërhoq nga Formula Një në fund të vitit 1986 dhe u zëvëndësua nga piloti suedez [[Stefan Johansson]], i cili u bë kolegu i ri i Prost për sezonin 1987. Edhe pse McLaren kishte prezantuar shasinë e re [[McLaren MP4/3|MP4/3]], pas tre sezonesh me MP4/2, motorrët TAG nuk kishin forcë mjaftueshëm për të konkuruar për trofe si dhe shfaqën defektë të pa para. Pavarësisht me një makinë jo në nivelet e rivalëve të tij, Prost arriti të garojë për titullin kampion deri në fazën e fundit të sezonit, duke fituar tre gara. Suksesi i tij në Portugali bëri që të kalonte britanikun [[Jackie Stewart]] si piloti me më shumë gara të fituara në historinë e Formula Një (28). I pyetur për këtë fakt, Stewart deklaroi: &quot;Njerëzit mund të mos më besojnë, por jam i lumtur që Alain e theu rekordin tim. Jam i lumtur që ishte ai që e theu sepse vetëm ai e meriton. Nuk kam asnjë dyshim që ai është piloti më i mirë i gjeneratës së tij.&quot;

Prost e konsideron fitoren e tij në garën hapëse në Brazil si më shpërblyesen e karrierës së tij. Ai i mbylli provat zyrtare në vendin e 5të, më shumë se tre sekonda më i ngadaltë se Mansell, i cili e nisi garën nga pol pozita. Prost e dinte se makina e tij nuk kishte shpejtësi të mjaftueshme për provat zyrtare dhe zgjodhi të punonte me strategjinë e garës. Ndërkohë që të gjithë rivalët e tij zgjodhën paketën downforcë të lartë, ai bëri të kundërtën, duke zgjedhur të ishte më i shpejtë në vijë të drejtë dhe më i ngadaltë në kthesa. Kjo strategji bëri që gomat e tij të zgjasnin më shumë se ato të rivalëve të tij, duke bërë që ai të kryente 61 xhiro në cirkuitin e ashpër Jacarepaguá me vetëm dy pit stope, kurse të tjerët bënë nga tre ose më shumë (Piquet bëri tre pit stope në 40 xhiro). Prost e mbylli garën 40 sekonda para Piquet, i cili u rendit i dyti. Johansson u rendit i treti, 56 sekonda mbrapa Prost.

====1988: Mbërritja e Ayrton Sennës si shok ekipi====
Sezoni 1988 prodhoi një moment të rëndësishëm në historinë e Formula Një pasi [[Honda]] i dha fund kontratës me Williams, ekipi kampion për kontruktorë, dhe i solli motorrët e tyre dominues RA16 te McLareni i Prost.&lt;ref name=&quot;:15&quot;&gt;{{Cite web|author=Maurice Hamilton|date=1 shtator 2017|title=30 years later: Honda's awkward Italian Grand Prix|url=https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|access-date=10 shkurt 2021|publisher=ESPN F1|language=en|archive-date=19 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190819103023/https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Para nisjes së sezonit 1988, u bë e qartë se nëse një ekip donte motorrët e Hondës, ata duhej të firmosnin me një nga dy pilotët brazilian të pëlqyer nga Honda (të cilët mbulonin tregun e makinave të Amerikës së Jugut):&lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Honda and Formula One|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|access-date=30 shtator 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212014212/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; tre herë kampionin e botës Nelson Piquet, ose ylli në ngritje [[Ayrton Senna]].&lt;ref name=&quot;:20&quot;&gt;{{Cite news|author=Brad Spurgeon|date=18 shtator 2015|title=A Driver's Greatness, in the Words of Others|url=https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|access-date=30 shtator 2024|publisher=The New York Times|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090844/https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Kur McLaren pyeti Prost për mendimin e tij, francezi sygjeroi Sennën, duke vënë në dukje moshën e re dhe talentin e tij. Ky ishte një vendim për të cilën Prost do të pendohej më vonë.

Pas mbërritjes së Sennës, McLaren deklaroi se të dy pilotët do të ishin të barabartë dhe do të lejoheshin të garonin ndaj njëri-tjetrit.&lt;ref name=&quot;:14&quot; /&gt; Sipas shefit [[Ron Dennis]], Prost ishte në rregull me konkurencën por kishte shumë dyshime.&lt;ref name=&quot;:16&quot;&gt;{{Cite web|title=Ron Dennis on Senna - Part one: the early years|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2014/4/Ron-Dennis-on-Senna---Part-one-the-early-years.html|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}&lt;/ref&gt; Partneriteti McLaren-Honda i dha Prostit një makinë shumë të shpejtë dhe një mundësi të artë për të fituar një tjetër titull kampion për pilot, si dhe nisi një nga [[Rivaliteti Prost-Senna|rivalitetet më të ashpra në historinë e Formula Një]].

McLaren-Honda e dominoi sezonin 1988 duke fituar 15 nga 16 garat e sezonit, një rekord që qëndroi deri në sezonin [[Kampionati Botëror i Formula Një 2023|2023]], aty ku [[Red Bull Racing|Red Bull]]-Honda fitoi 21 nga 22 garat e kalendarit. McLaren e mbylli sezonin me titullin për konstruktor, duke mbledhur tre fishin e pikëve të [[Scuderia Ferrari|Ferrarit]], që u rendit në vendin e dytë. Pavarësisht një dueli të ngushtë, Senna u shpall kampion bote, duke mbledhur tre pikë më shumë se Prost. Braziliani gjithashtu fitoi tetë gara, një më shumë se Prost.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|title=From 8 points for a win to 25: Every F1 scoring system|author=Keith Collantine|date=22 dhjetor 2009|website=RaceFans|language=en|access-date=22 qershor 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210622070750/https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|archive-date=22 qershor 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Ky sezon ishte pa polemika për të dy rivalët, me përjashtim të një momenti në [[Estoril]] ku Senna gati sa nuk e përplasi në mur Prostin që po e parakalonte.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alain Prost on Senna {{!}} Ayrton Senna da Silva - Legacy Matters|url=https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|access-date=2 tetor 2024|website=ayrton-senna-dasilva.com|language=en|archive-date=27 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240927103921/https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Përgjatë këtij sezoni, Prost filloi të dyshonte se Honda po mundohej ta bënte Sennën pilotin e parë të McLaren, në kundërshtim me marrëveshjen e arritur në fillim të sezonit të barazi. Ai u takua me shefin e Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], për t'i treguar këto shqetsime. Kawamoto pranoi se inxhinierët e Hondës ishin më të emocionuar për të punuar me Sennën por shtoi se të dy pilotët do të kishin makina të barabarta.

====1989: Titulli i tretë kampion bote====
McLaren vazhdoi të dominonte edhe në sezonin 1989, kurse rivaliteti midis Prost dhe Sennës u rrit ndjeshëm. Francezi akuzoi Sennën për vozitje të rreshikshme dhe jo të ndershme.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web|author=Tom Rubython|title=Atlas F1 Magazine: The Life of Senna: Six years of continual conflict|url=https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|access-date=30 shtator 2024|website=atlasf1.com|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207232038/https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:82&quot;&gt;{{Cite web|date=23 prill 2018|title=McLaren Racing – A 1–2 at San Marino|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023439/https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|archive-date=2 mars 2021|access-date=12 shkurt 2021|publisher=Mclaren|language=en}}&lt;/ref&gt; Pas [[Çmimi i madh i San Marinos 1989|Çmimit të madh të San Marinos]], të dy pilotët nuk flisnin më me njëri-tjetrin.&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite web|author=Simon Arron|date=24 nëntor 2021|title=Racing's toxic rivals|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207051521/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prost gjithashtu akuzoi brazilianin se ai ishte piloti i preferuar i McLaren. Këto akuza erdhën kur Honda i dërgoi McLarenit një motorr të ri në të cilën shkruhej: &quot;Speciale – Për Ayrtonin&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 shkurt 2019|title=BUXTON: The 2019 team mate battle I'm most excited about {{!}} Formula 1®|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|archive-date=12 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912150448/https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Pasi Prost (i cili ishte në vitin e fundit të kontratës me McLaren) kërcënoi se do të kalonte në një ekip rival për sezonin e ardhshëm, Ron Dennis i doli në mbrojtje publikisht francezit, duke deklaruar se ekipi vazhdimisht kishte gjetur diferenca në motorrët që i'u dhanë Prostit dhe Sennës.&lt;ref name=&quot;:212&quot;&gt;{{cite news|title=Honda power casts doubts over Senna|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1300&amp;dat=19890714&amp;id=hclUAAAAIBAJ&amp;pg=4917%2C2115752|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123447/https://news.google.com/newspapers?nid=1300&amp;dat=19890714&amp;id=hclUAAAAIBAJ&amp;sjid=aZEDAAAAIBAJ&amp;pg=4917%2C2115752|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=1 nëntor 2020|newspaper=The Age|language=en|page=27}}&lt;/ref&gt; Për t’iu përgjigjur shqetësimeve të Prostit, Dennis u përpoq t’i caktonte motorët në mënyrë të rastësishme, si p.sh. duke hedhur një monedhë ose duke tërhequr numra nga një kapele.&lt;ref name=&quot;:16&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Keith Collantine|date=10 janar 2009|title=Ron Dennis on how the Hamilton-Alonso row compared to Senna and Prost|url=https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=RaceFans|language=en|archive-date=13 nëntor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241113210337/https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Marrëdhënja e Prost dhe McLaren-Honda u prish tërësisht në [[Çmimi i madh i Italisë 1989|Çmimin e madh të Italisë]], aty ku francezi njoftoi publikisht se do t'i bashkohej Ferrarit në sezonin e ardhshëm. Pas këtij njoftimi, McLaren i dha mbështetje të plotë Sennës në garën për titullin kampion, pavarësisht se Prost kishte një avantazh prej 11 pikësh para nisjes së garës. Në [[Monza]], McLareni i dha përparësi Sennës, duke i dhënë 2 makina dhe 20 mekanikë dhe ndihmës, kurse Prost mori vetëm një makinë dhe katër ndihmës.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; Edhe pse pronësia e re e Hondës deklaroi se të dy pilotët kishin motorra të njëjtë, Prost nuk i besoi, dhe dyshimi i tij erdhi nga provat zyrtare ku Senna ishte plot 1.7 sekonda më i shpejtë se ai.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|title=1989 Italian Grand Prix|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|access-date=23 dhjetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118225755/http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|archive-date=18 janar 2015}}&lt;/ref&gt; Kjo bëri që Prost të ankohej sërisht për Hondën, që si kundërpërgjigje deklaroi se do nuk do t'a furnizonte makinën e Prost me motorra nëse ai nuk kërkonte falje. Prost në fund kërkoi falje për komentet e tij.&lt;ref name=&quot;:19&quot;&gt;{{Cite web|author=David Milloy|date=9 prill 2018|title=Alain Prost: the Other Edge of Genius?|url=https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=Influx Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212143309/https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prost arriti të triumfoj në garë dhe e rriti diferencën në renditje me 20 pikë nga Senna, i cili u tërhoq me probleme në motorr. Prost bëri një tjetër veprim që u pa negativisht nga McLareni pasi e hodhi trofeun e fituesit te tifozët, të cilët e prishën, duke bërë që Dennis të largohej i nervozuar nga podiumi. Pas këtij veprimi, McLareni bëri një rregull të ri ku të gjithë trofetë e fituar nga pilotët ishin pronë e ekipit, kurse pilotët kishin të drejtë të kërkonin një kopje të çdo trofeu që fitonin.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Tanya Kumar|date=4 korrik 2018|title=F1: Top 5 Unusual F1 Podium Ceremonies, bet you never knew!|url=https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123507/https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=sportskeeda|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Six of the best – Unusual podium ceremonies|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108122207/https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|archive-date=8 nëntor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}&lt;/ref&gt; 

Pas garës së Italisë, Senna shtyu drejtuesit e McLaren për t'a shkarkuar Prost menjëherë. Ferrari ofroi pilotin e tyre [[Gerhard Berger]] në këmbim të Prost për katër garat e fundit të sezonit. Në fund nuk u mor asnjë vendim drastik dhe Prost u lejua t'a përfundonte sezonin me ekipin pasi kërkoi falje publike. Vite më vonë, Prost mori një kopje zyrtare të trofeut të Çmimit të madh të Italisë dhe j'a dhuroi Dennis.&lt;ref name=&quot;:18&quot;&gt;{{cite web|date=janar 1990|title=Alain Prost Interview|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230112191729/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|archive-date=12 janar 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}&lt;/ref&gt;

Prost siguroi titullin kampion në garën e parafundit në [[Suzuka]] të Japonisë. Ai e nisi garën me një avantazh prej 16 pikësh nga Senna dhe të dy pilotët u përplasën me njëri-tjetrin shtatë xhiro nga fundi.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; Prost, i cili deri në atë moment ishte në kryesim të garës, u fajsua gjerësisht si shkaktari i aksidentit.&lt;ref name=&quot;:18&quot; /&gt; Prost refuzoi të linte hapsirë kur të dy pilotët ishin krah për krah në vijën e drejtë. Kjo, sëbashku me stilin e të ngarit të Sennës, i cili e vendoste makinën e tij në pozita të mundshme për aksident me qëllim që pilotët e tjerë të zbrapseshin, shkaktuan aksidentin.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=22 maj 2024|title=How good actually was Ayrton Senna? Hint: Exceptionally|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|access-date=11 tetor 2024|website=Mclaren|language=en|archive-date=17 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917132814/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:18&quot; /&gt; Senna arriti të rikthehej në garën dhe në fund doli në vendin e parë, por u skualifikua nga FIA, me në krye francezin [[Jean-Marie Balestre]], të cilin Senna nuk e pëlqente, për shkak se humbi shikanin në momentin e rihyrjes në garë. Senna gjithashtu u gjobit me 100,000$ si dhe u denua me gjashtë muaj për &quot;vozitje të rrezikshme&quot;, një dënim që ngeli i pezulluar.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Grand Prix Results: Japanese GP, 1989|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20060620101901/http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|archive-date=20 qershor 2006|access-date=16 gusht 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}&lt;/ref&gt; Prost kërkoi falje për mënyrën se si e fitoi kampionatin, por shtoi se ishte një aksident të cilën ai nuk mundi t'a shmangte.&lt;ref&gt;{{cite news|date=23 tetor 1989|title=MOTOR SPORTS ROUNDUP : Senna Is Disqualified in Japan|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201110172542/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|archive-date=10 nëntor 2020|access-date=9 shkurt 2021|publisher=Los Angeles Times|language=en}}&lt;/ref&gt; McLaren apeloi vendimin e marrë ndaj Sennës por pa sukses. ''[[Sports Illustrated]]'' komentoi për këtë veprim, duke thënë: &quot;Ron Dennis është kundër pilotit të tij dhe nuk do që ai ta fitoj kampionatin.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Sam Moses|date=19 mars 1990|title=Fireworks in Formula One|url=https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|access-date=30 shtator 2024|publisher=Sports Illustrated|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143430/https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

===Ferrari===
Në vitin 1990, Prost u bë piloti i parë që firmos me Ferrarin që nga vdekja e themeluesit [[Enzo Ferrari]] dy vite më parë. Ferrari kishte marrë disa inxhinjerë dhe arkitekt të McLarenit, përfshirë emra si [[John Barnard]] dhe [[Steve Nichols]].&lt;ref name=&quot;:23&quot;&gt;{{Cite news|author=Edd Straw|date=29 dhjetor 2017|title=Why the Ferrari 641 should have won a Formula 1 title in 1990|url=https://www.autosport.com/f1/news/why-the-ferrari-641-should-have-won-a-formula-1-title-in-1990-4988738/4988738/|access-date=1 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}&lt;/ref&gt; [[Ferrari 641]] ishte kandidati kryesor për të mposhtur McLarenin për titullin për konstruktor, duke humbur për vetëm 11 pikë. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi pesë gara, në Brazil, Meksikë, Francë, Britani dhe Spanjë. Në Meksikë, ai zhvilloi një nga performancat më të mira të karrierës së tij, duke fituar pasi e nisi garën nga vendi i 13të.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=27 May 2020|title=Race of my life: Alain Prost on the 1990 Mexican GP|url=https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|access-date=10 shkurt 2021|website=Autosport.com|language=en|archive-date=28 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028020359/https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Fati i kampionatit u vendos sërisht në garën e parafundit në Suzuka, por këtë herë Prost kishte 9 pikë më pak se Senna. Ashtu si në vitin e kaluar, të dy pilotët u përplasën sërisht me njëri-tjetrin.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Në kthesën e parë pas nisjes së garës, Senna qëllimit u përplas te Prost, duke i nxjerrë të dy pilotët nga gara dhe duke vulosur titullin në favor të tij. Dennis menjëherë e dinte që Senna e shkaktoi aksidentin qëllimisht, edhe pse i'u desh një vit për t'a pranuar:&lt;ref name=&quot;:16&quot; /&gt; ai deklaroi në vitin 1991 se Senna u hakmorr ndaj Prost për aksidentin e tyre në vitin 1989.&lt;ref name=&quot;:112&quot;&gt;{{Cite web|author=David Tremayne|date=7 korrik 2014|title=The other side of Senna — his rage at Prost and Suzuka 1990|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|access-date=3 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 shkurt 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240207210511/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Edhe pse Prost u ankua për këtë aksident, duke thënë se Senna nuk ka vlera si njeri, braziliani nuk u pezullua.&lt;ref name=&quot;:112&quot; /&gt; Prost e mbylli kampionatin në vendin e dytë, shtatë pikë mbrapa Sennës, kurse Ferrari u rendit në vendin e dytë mbrapa McLaren.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|title=1990 F1 World Championship|website=Motor Sport Magazine|language=en|access-date=27 janar 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301231913/https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|archive-date=1 mars 2021}}&lt;/ref&gt;

Pas përfundimit të sezonit, Nigel Mansell, shoku i ekipit të Prost, u largua nga Ferrari për t'u rikthyer te Williams.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Murray Walker|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|publisher=[[Virgin Books]]|language=en|isbn=1-85227-918-4|page=108}}Murray Walker &amp; Simon Taylor ''Murray Walker's Formula One Heroes'' p. 108, paragrafi 2. Virgin Books,{{ISBN|1-85227-918-4}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web|author=Simon Taylor|date=dhjetor 2009|title=Lunch with... Nigel Mansell|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230713202624/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell/|archive-date=13 korrik 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}&lt;/ref&gt; Ai tha se marrëdhënja e tij me Prost nuk ishte e mirë, pavarësisht se britaniku e kishte mbështetur atë për incidentin me Sennën në garën e Japonisë në vitin 1989. Një tjetër faktor i marrëdhënjes së keqe ishte mbërritja e Prost si piloti i parë i Ferrarit, edhe pse kontrata e Mansell kishte një klauzolë që e bënte atë pilotin e parë.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=20 gusht 2022|title=Nigel Mansell now realises why his team-mates didn't like him too much|url=https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090810/https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Mansell tregoi se pasi ai mori pol pozitën në garën e Francës, Prost i kërkoi Ferrarit që t'i jepnin makinën e tij për garën e rradhës në Britani.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Nigel Mansell|title=My Autobiography|date=1995 |page=222|publisher=Collins Willow|language=en|isbn=0-00-218497-4}}&lt;/ref&gt; Ai u zëvëndësua nga francezi [[Jean Alesi]].&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;

Ferrari pësoi rënje në sezonin 1991. Makina e tyre &quot;Ferrari 642&quot; nuk ishte e aftë të mbante ritmin e McLarenit dhe Williamsit. Prost nuk përfundoi asnjë garë më poshtë se vendi i pestë, por nuk fitoi asnjë garë. Ai gjithashtu mori pesë podiume dhe përfundoi vetëm tetë gara; kolegu i tij Alesi përfundoi vetëm shtatë gara. Sipas raportimeve, motorri V12 i Ferrarit nuk ishte aq konkurues sa motorrët V10 të rivalëve të tyre, të cilët ishin më të shpejtë, më të lehtë dhe harxhonin benzinë më pak.&lt;ref name=&quot;:23&quot; /&gt; Prost, i cili pati vështirësi gjatë sezonit, shpërtheu në garën e parafundit, duke thënë se makina e tij ecte &quot; si një kamion&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Formula Ferrari|author=Umberto Zapelloni|isbn=0-340-83471-4|publisher=[[Hodder &amp; Stoughton]]|language=en|date=April 2004|page=17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:19&quot; /&gt; Ferrari u kundërpërgjigj menjëherë duke shkarkuar Prostin. Ai u zëvëndësua nga piloti italian [[Gianni Morbidelli]] për [[Çmimi i madh i Australisë 1991|Çmimin e madh të Australisë 1991]], si dhe nga [[Ivan Capelli]] për sezonin e ardhshëm.&lt;ref&gt;{{Cite book|author1=Murray Walker|author2=Simon Taylor|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|page=115|publisher=Virgin Books|language=en|isbn=1-85227-918-4}}&lt;/ref&gt;

===Williams===
Prost nuk garoi në sezonin 1992.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Pavarësisht kontakteve me Ligier, ekip me të cilin ai garoi në fazën parasezonale, ai qëndroi jashtë për këtë sezon pasi Ferrari i ofroi një shumë të madhe parash.&lt;ref name=&quot;8w&quot;&gt;{{cite web|author1=Mattijs Diepraam|author2=Rainer Nyberg|date=maj 2001|language=en|title=Subtlety redefined|url=http://8w.forix.com/prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121015073811/http://8w.forix.com/prost.html|archive-date=15 tetor 2012|access-date=18 tetor 2012 |publisher=8w.forix}}&lt;/ref&gt; Gjatë këtij sezoni, Mansell dhe Williams-Renault thyen dominimin e McLaren-Hondës: britaniku fitoi titullin e parë kampion kurse Honda u tërhoq nga Formula Një për shkak të krrizës ekonomike në Japoni.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=16 mars 2022|title=Honda's Bittersweet F1 Legacy|url=https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|access-date=1 tetor 2024|website=nippon.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090953/https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Kjo gjë bëri që Williams të ishte ekipi dominues si dhe njëri prej pilotëve të tyre pritej të shpallej sërisht kampion për sezonin 1993. Prost e shfrytëzoi këtë mundësi dhe filloi të negocionte me [[Frank Williams]] për t'u bërë pjesë e ekipit që nga gara e dytë e sezonit 1993.&lt;ref name=&quot;:242&quot;&gt;{{Cite web|author=Adam Cooper|date=7 korrik 2024|title=The Domination Game: How Mansell and Williams made 1992 their own|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|access-date=1 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091110/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Negociatat ishin të suksesshme dhe ai firmosi për dy vite.&lt;ref&gt;{{cite web|date=15 dhjetor 2012|title=The History of Williams - 1993|url=https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216163106/https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|archive-date=16 dhjetor 2019|access-date=16 dhjetor 2019|website=The Williams Database|language=en}}&lt;/ref&gt; Piloti i dytë i Williams, [[Riccardo Patrese]], ndjeu se vendi i tij ishte në rrezik dhe firmosi me [[Benetton Formula|Benetton]]. Prost pritej të ishte sërisht shok ekipi me Mansellin, por britaniku nuk arriti të rinovonte kontratën me ekipin për shkak të kërkesave të larta financiare.&lt;ref name=&quot;:242&quot; /&gt; Pas largimit të Mansell, Williams kërkoi të sillte në ekip Sennën, por kjo nuk u arrit pasi kontrata e Prost kishte një klauzolë që e ndalonte brazilianin t'i bashkohej Williamsit për sa kohë që ai ishte atje.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}} Senna e quajti Prostin &quot;frikacak&quot; për këtë klauzolë, por në fund vazhdoi të garonte me McLarenin.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.f1oversteer.com/throwbacks/ayrton-senna-once-called-alain-prost-a-coward-for-refusing-to-be-his-teammate/|title=Ayrton Senna once called Alain Prost a ‘coward’ for refusing to be his teammate|website=f1oversteer.com|language=en|date=28 gusht 2026|access-date=10 tetor 2026}}&lt;/ref&gt;

Prost fitoi titullin e katërt kampion bote në sezonin 1993.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{cite news|date=11 dhjetor 1994|title=Briefly |url=http://link.galegroup.com/apps/doc/A296056825/GPS?u=wikipedia&amp;sid=GPS|url-access=subscription|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123443/https://go.gale.com/ps/i.do?p=GPS&amp;u=wikipedia&amp;id=GALE%7CA296056825&amp;v=2.1&amp;it=r&amp;sid=GPS&amp;asid=5b88d3e4|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Age|Sunday Age]]|language=en|page=4|via=Infotrac Newsstand}}&lt;/ref&gt; Ai ishte shok ekipi me pilotin 32 vjeçar [[Damon Hill]]. Williams dominoi sërisht garën për konstruktor, duke marrë dyfishin e pikëve krahasuar me vendin e dytë McLaren. Prost fitoi shtatë nga dhjetë garat e para të sezonit si dhe mori pol pozita në 13 nga 16 garat e sezonit. Edhe pse gjatë sezonit ai u përball me konkurencën e Hill dhe Sennës, Prost u shpall kampion në Portugali dhe dy gara nga fundi. Pak para fitimit të titullit, Prost njoftoi tërheqjen nga sporti në përfundim të sezonit.&lt;ref name=&quot;la&quot;&gt;{{Cite web|author=Shav Glick|date=25 shtator 1993|title=Prost, 38, Announces Retirement|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|access-date=18 shtator 2024|website=Los Angeles Times|language=en|archive-date=12 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230612151224/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Duke qënë se ai do të tërhiqej, Williams mori Sennën si pilot për sezonin e ardhshëm, pavarësisht klauzolës së Prost. Pavarësisht se klauzola e tij ishte në fuqi edhe për vitin 1994, Renault i kërkoi Williams për t'a bindur Prostin për të hequr dorë nga ky kusht.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=11 tetor 1993|title=Senna signs with Williams |url=https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|access-date=18 shtator 2024|website=UPI|language=en|archive-date=24 janar 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250124015818/https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Francezi u tërhoq në fund të sezonit 1993 me kusht që Williams t'i paguante rrogën e plotë për sezonin 1994.&lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;[[Senna (film)|''Senna'' (film)]] (edicioni i zgjatur), te minuta 1:47-1:50.&lt;/ref&gt;

Prost e mbylli me podium garën e fundit të karrierës në [[Çmimi i madh i Australisë 1993|Australi]]. Pas përfundimit të garës, Prost u përfaqua nga Senna, duke u surprizuar nga veprimi i brazilianit.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; McLaren, të cilët sapo kishin firmosur një marrëveshje për t'u furnizuar me motorrë nga [[Peugeot]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.classicdriver.com/en/article/auctions/peugeot-powered-mclaren-a-smoking-hot-symbol-f1s-golden-era|title=This Peugeot-powered McLaren is a smoking-hot symbol of F1’s golden era|publisher=Classic Driver|language=en|date=15 tetor 2022|access-date=14 tetor 2026}}&lt;/ref&gt; u përpoqën për të bindur Prost të zinte vendin e Sennës për sezonin 1994.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=24 dhjetor 2021|title=Ayrton Senna called Alain Prost 'begging' him to stay in F1 in 1994|url=https://www.planetf1.com/news/ayrton-senna-begged-alain-prost-return|access-date=18 shtator 2024|website=PlanetF1|language=en}}&lt;/ref&gt; Senna vetë e inkurajoi francezin për të pranuar ofertën, por Prost refuzoi, duke u tërhequr një herë e përgjithmonë.&lt;ref name=&quot;auto2&quot;&gt;{{Cite web|date=30 shtator 2018|title=Martin Brundle at McLaren in 1994|url=https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|access-date=18 shtator 2024|website=UnracedF1.com|language=en|archive-date=3 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241003033825/https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==Profili i pilotit==
===Stili i të voziturit===
Gjatë karrierës së tij, Prost fitoi pseudonimin &quot;Profesori&quot; për intelektualitetin e tij në pistë. Edhe pse fillimisht ai tha se ky pseudonim nuk i bënte përshtypje, me kalimin e kohës ai tha se pseudonimi karakterizonte stilin e tij të të voziturit. Prost ishte shumë i aftë të përgatiste strategjinë e tij para fillimit të një gare: ai zakonisht i kursente frenat dhe gomat në fazat e para të garës, duke i lënë të freskëta për pjesën e fundit.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Motoja e tij ishte &quot;Fito sa më ngadalë të jetë e mundur&quot;,&lt;ref name=&quot;mcbride_nyt_p3&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=On this week #8: A masterclass from The Professor|url=https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|access-date=2 tetor 2024|website=pirelli.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091306/https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; një moto që ai mund t'a ketë marrë nga [[Niki Lauda]] ose [[Juan Manuel Fangio]].&lt;ref name=&quot;:24&quot;&gt;{{Cite web|author=Clive James|title=Niki Lauda Wins Going Slowly|url=https://www.clivejames.com/niki-lauda-wins-going-slowly.html|access-date=2 tetor 2024|website=CliveJames.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 qershor 2016|title=BUXTON: The Secret|url=https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|access-date=2 tetor 2024|website=RACER|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091338/https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:27&quot; /&gt; Shefi i Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], kur u pyet për dy pilotët e McLarenit, tha: Senna është si një samurai kurse Prost është si një kompjuter.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

Ndryshe nga Senna, i cili ecte gjithmon me ritëm të lartë,&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Prost garonte më me elegancë dhe qetësi, duke kopjuar idhujt e tij [[Jackie Stewart]] dhe [[Jim Clark]].{{sfn|Roebuck|1986|p=131}} Edhe pse Prost mund të mos ketë garuar me aq stil sa bashkëkohësit e tij – Nigel Mansell dikur tha se Prost thjesht kishte makinën më të mirë në pistë – Stewart e lavdëroi Prostin për butësinë e tij pas timonit, duke shpjeguar: “Për disa, kjo është e mërzitshme; për mua, është mjeshtëri – dhe shumë më e vështirë sesa thjesht të shëtisësh me makinën përreth.”&lt;ref name=&quot;:27&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:28&quot; /&gt; Qetësia e Prostit i lejoi atij të nxirrte maksimumin nga një motorr pa e çuar atë drejt prishjes. Clive James shkroi se Prost &quot;konsiderohej i çuditshëm edhe nga pilotët e tjerë për mënyrën se si makinat e tij qëndronin bashkë: ishte sikur ai mund të dëgjonte se çfarë po ndodhte në motorr. Prost ishte shoku i makinës. Pilotët e tjerë nuk e trajtonin makinën me më shumë takt sesa trajtonin gratë e tyre&quot;.&lt;ref name=&quot;:24&quot; /&gt; Megjithatë, qasja e tij pati disa kritikë, përfshirë Ron Dennis, i cili u mërzit që Prost refuzoi të garonte për fitoren në Spa në vitin 1985. Prost u përgjigj se &quot;E kam humbur kampionatin në momentin e fundit aq shumë herë sa nuk po rrezikoj&quot;.&lt;ref name=&quot;:26&quot;&gt;{{Cite web|title=Alain Prost|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost/|access-date=2 tetor 2024|website=Mclaren.com|language=en|archive-date=29 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240929000643/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prost u prek nga kritikat, të cilat i përmblodhi si &quot;kur fiton... është normale, kur humb, je budalla&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|title=FULL TRANSCRIPT: Read every word from four-time world champion Alain Prost's insightful Beyond the Grid interview|author=Tom Clark|publisher=Formula Një|language=en|date=17 mars 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007113432/https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|archive-date=7 tetor 2024|access-date=28 korrik 2026}}&lt;/ref&gt;

Stili i qetë i Prostit ndonjëherë maskonte ritmin e tij të ashpër në pistë. [[Steve Nichols]], projektuesi i makinave të Prostit te McLaren dhe Ferrari, tha se në Çmimin e madh të Belgjikës 1985, ai e pa Prostin të bënte tre xhiro me qetësi në pistë dhe nuk e kuptoi që Prost kishte marrë pol pozitë deri pasi u kthye në garazh.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Dan Prosser|date=2 gusht 2023|title=McLaren designer Steve Nichols on Prost, Senna and Lauda|url=https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|access-date=2 tetor 2024|website=The Intercooler|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091441/https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Nigel Roebuck]] tregoi një histori të ngjashme në lidhje me pol pozitën e Prostit në [[Monako]].&lt;ref name=&quot;:28&quot;&gt;{{Cite web|author=Graham Keilloh|date=24 korrik 2011|title=In defence of Alain Prost|url=http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|access-date=3 tetor 2024|website=Talking About F1|language=en|archive-date=11 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210211030202/http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Adrian Newey]], projektuesi i makinave të Prostit te Williams, tha se Prost ndonjëherë e acaronte në praktika sepse Prost rrallë e shtynte makinën deri në limit, duke e bërë më të vështirë për Newey të kuptonte nëse makina ishte mjaftueshëm e shpejtë.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2 tetor 2023|title=Prost's final fling|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091128/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Newey shtoi se &quot;kur donte, mund të ecte vërtet shpejtë&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Lucrezia Costa|date=11 gusht 2024|title=Adrian Newey on the champions he has worked with: &quot;Very different characters, but all phenomenal&quot;|url=https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|access-date=2 tetor 2024|website=Motorsport {{!}} Pit Debrief|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091323/https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Edhe pse Senna e dominoi Prostin në provat zyrtarr gjatë 32 garave si shok ekipi, duke marrë 26 pol pozita kundrejt 4 të Prostit, në ditën e garës Prost shënoi 12 xhiro më të shpejta kundrejt 6 të Sennës.&lt;ref name=&quot;:21&quot; /&gt;

Edhe pse Senna ishte më i shpejtë në provat zyrtare, Prost ishte i nënvlersuar në këtë kategori: Niki Lauda vuri në dukje se kur Prost u bashkua me McLaren në vitin 1984, Prost ishte aq i shpejtë sa Lauda hoqi dorë nga përpjekja për t'u barazuar me Prost në provat zyrtare dhe e përdori kohën e tij në pistë për të përgatitur makinën e tij për garën. Prost i përvetësoi këto mësime dhe i përdori kundër Sennës në vitet 1988 dhe 1989.&lt;ref name=&quot;:21&quot; /&gt;

===Trashëgimia===
Prost konsiderohet një nga pilotët më të mirë të të gjitha kohërave në Formula Një. Ai ka fituar katër tituj botëror, po aq sa [[Sebastian Vettel]] dhe [[Max Verstappen]]. Vetëm [[Lewis Hamilton]], [[Michael Schumacher]], dhe Juan Manuel Fangio kanë fituar më shumë tituj se ai.&lt;ref name=&quot;:20&quot;/&gt; Përveç kësaj, Prost humbi mundësinë për të fituar edhe katër tituj të tjerë për vetëm 12.5 pikë.&lt;ref name=&quot;:17&quot;/&gt; Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për garat e fituara (51),&lt;ref&gt;{{cite web|title=Grand Prix Results: Portuguese GP, 1993|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061030022713/http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|archive-date=30 tetor 2006|access-date=7 nëntor 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; e cila qëndroi për 14 vite; rekordi i tij u thye nga Schumacher në vitin 2001.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite news|author=Alan Henry|date=4 shtator 2001|title=Schumacher rubs salt into Prost wounds|url=https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190417055456/https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|archive-date=17 prill 2019|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Guardian]]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt; Prost besonte se nëse Senna nuk do ndërronte jetë në vitin 1994, do t'ja thyente rekordin e fitoreve francezit.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Prost gjithashtu kishte rekordin për numrin e xhirove të shpejta (41) deri në vitin 2001; Schumacher ishte sërisht piloti që i theu rekordin.&lt;ref name=&quot;:27&quot;&gt;{{Cite news|date=1 qershor 1993|title=Alain Prost retires|url=https://www.autosport.com/f1/news/alain-prost-retires-5053020/5053020/|access-date=3 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}&lt;/ref&gt;

Prost aktualisht ndan rekordin për përqindjen më të lartë të garave të nisura nga rreshti i parë në një sezon të vetëm (16 nga 16 në vitin 1993) me Ayrton Sennën (1989) dhe Damon Hill (1996).&lt;ref&gt;{{cite web|author=Steven Lynch|date=1 korrik 2011|title=Front row regulars|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/53088.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190501082158/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/53088.html|archive-date=1 maj 2019|access-date=1 maj 2019|publisher=ESPN UK|language=en}}&lt;/ref&gt; Deri në vitin 2026, ai është francezi i fundit që ka fituar [[Çmimi i madh i Francës|Çmimin e madh të Francës]].&lt;ref&gt;{{cite web|author=Nicky Haldenby|date=8 qershor 2021|title=France's Home Race Heroes|url=https://f1destinations.com/france-home-race-f1-heroes/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210614214908/https://f1destinations.com/france-home-race-f1-heroes/|archive-date=14 qershor 2021|access-date=14 qershor 2021|website=F1Destinations|language=en}}&lt;/ref&gt;

===Lëvizjet dhe marrëdhënjet me ekipet===
Prost gjithashtu e kuptoi rëndësinë e të garuarit me makinën më të mirë; uebfaqja zyrtare e McLarenit komenton se ai &quot;e ndërtoi karrierën e tij të gjatë duke bërë lëvizjen e duhur në kohën e duhur&quot;. Megjithatë, pasi Prost gjeti rrugën e tij drejt një ekipi fitues, ai nuk ishte gjithmonë i shkathët në marrëdhëniet e tij me ekipet dhe furnizuesit e motorrëve. Faqja e internetit e [[Formula Një]] vëren se ndërsa Prost &quot;bëri që fitoret e tij të dukeshin të lehta&quot;, ai &quot;ishte më pak i suksesshëm në politikën në të cilën ishte gjithmonë i përfshirë&quot; dhe ai &quot;i la ekipet në mënyrë negative në katër raste&quot;.

Shoku i ekipit të Prostit te Ferrari, Nigel Mansell, kujton një incident ku në [[Çmimi i madh i Britanisë 1990|Çmimin e madh të Britanisë 1990]], makina që ai garoi nuk ecte njësoj si në garën e mëparshme ku ai kishte marrë pol pozitë. Kur u përball me mekanikët, Prost doli në përfundimin se Mansell kishte makinë superiore krahasuar me francezin. Makinat e tyre u ndërruan pa djeninë e Mansell dhe me kërkesë të Prost. Prost gjithashtu fliste rrjedhshëm italisht, ndërsa italishtja e Mansell ishte vetëm bisedore në rastin më të mirë, duke i dhënë Prostit ndikim më të madh brenda ekipit me bazë në [[Maranello]]. Sipas Prost, Mansell mori pjesë vetëm në dy ose tre takime informuese mekanike gjatë gjithë sezonit, duke preferuar të luante [[golf]].&lt;ref&gt;Mansell, Nigel ''My Autobiography'' faqja 222 Collins Willow {{ISBN|0-00-218497-4}}&lt;/ref&gt; Prost e përshpejtoi shkarkimin e tij nga Ferrari në vitin 1991 duke kritikuar hapur makinën si dhe nuk mori pjesë në sezonin 1992 (duke pranuar një shumë të konsiderueshme parash nga Ferrari) në vend që të garonte me Ligier të nivelit të dytë.&lt;ref name=&quot;8w&quot;/&gt;

Në garën e dytë të sezonit 1992, Prost e dalloi menjëherë potencialin e kombinimit Williams-Renault dhe negocioi për një vend për sezonet 1993 dhe 1994.&lt;ref name=&quot;:242&quot;/&gt; Pasi njoftoi daljen e tij në pension në fund të sezonit 1993 (duke mos dashur të ishte partner me Sennën në vitin 1994, me Williams që pranoi të paguante pagën e Prostit për vitin 1994), Prost vendosi të mos dilte nga pensioni pasi nuk u impresionua nga një provë e McLaren-Peugeot për sezonin 1994.&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;auto2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt; Pasi Senna humbi jetën në Çmimin e madh të San Marinos në vitin 1994, Prost ishte kandidati i dukshëm për të zënë vendin bosh te Williams, por Prost tha se nga respekti për Sennën nuk do të garonte më në Formula Një.&lt;ref name=&quot;NZHerald&quot;&gt;{{Cite web|author=Don Kennedy|date=9 tetor 2024|title=Formula One: Prost reminisces ahead of return to Imola|url=https://www.nzherald.co.nz/hawkes-bay-today/news/formula-one-prost-reminisces-ahead-of-return-to-imola/DTEDCRZLPWQYLWWEUQ4UMOERSQ/|access-date=11 tetor 2024|website=The New Zealand Herald|language=en|archive-date=26 qershor 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250626125859/https://www.nzherald.co.nz/hawkes-bay-today/news/formula-one-prost-reminisces-ahead-of-return-to-imola/DTEDCRZLPWQYLWWEUQ4UMOERSQ/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

===Vlerësimet nga bashkëkohësit===
Në vitin 2009, një sondazh i [[Autosport]] i kryer nga 217 pilotë të Formula Një e nxori Prostin të votuar si piloti i katërt më i madh i të gjitha kohërave në Formula Një, pas Sennës, Schumacherit dhe Fangios.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2009|title=Formula 1's Greatest Drivers – AUTOSPORT.com – Alain Prost|url=http://f1greatestdrivers.autosport.com/?driver=4|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210517231624/https://f1greatestdrivers.autosport.com/?driver=4|archive-date=17 maj 2021|access-date=19 shkurt 2021|website=f1greatestdrivers.autosport.com|language=en}}&lt;/ref&gt; Shoku i skuadrës së Prostit, Keke Rosberg, tha se &quot;Ai është më i miri që kam njohur ndonjëherë, pa dyshim. Si një pilot garash i gjithanshëm, ai është kokë e këmbë përpara kujtdo tjetër.&quot;&lt;ref name=&quot;:28&quot; /&gt; Drejtori ekzekutiv i Formula Një, [[Bernie Ecclestone]], tha se Prost ishte piloti më i madh i të gjitha kohërave, pasi Prost rrallë gëzonte trajtimin e pilotit numër një, ndryshe nga Senna ose Schumacher.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=NewsDesk|date=13 shtator 2016|title=Ecclestone: Prost was better than Schumacher or Senna|url=https://www.grandprix247.com/2016/09/13/ecclestone-prost-was-better-than-schumacher-or-senna/|access-date=1 tetor 2024|website=GRANDPRIX247.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2017|title=Bernie Ecclestone says Alain Prost best ever F1 driver|url=https://www.sportsmole.co.uk/fb_281199.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628085026/https://www.sportsmole.co.uk/formula-1/news/ecclestone-says-prost-best-ever-f1-driver_281199.html|archive-date=28 qershor 2024|access-date=19 shkurt 2021|website=Sports Mole|language=en}}&lt;/ref&gt; Në vitin 2023, Ecclestone tha se Max Verstappen e kishte tejkaluar Prostin.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=23 shtator 2023|title=Bernie Ecclestone snubs Lewis Hamilton to hand F1 GOAT title to former title rival|url=https://www.planetf1.com/news/bernie-ecclestone-max-verstappen-f1-greatest|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090600/https://www.planetf1.com/news/bernie-ecclestone-max-verstappen-f1-greatest|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Shefi i ekipit Jordan, [[Eddie Jordan]], ndante mendimin e Ecclestone, duke vlerësuar që Prost &quot;nuk e vriste mendjen kurrë se kush ishte shoku i tij i skuadrës&quot; (Senna ishte një përjashtim i dukshëm).&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Mark Scott|date=16 prill 2020|title=Jordan: 'Prost the greatest, not Schumi or Senna'|url=https://www.planetf1.com/news/greatest-formula-1-driver|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090758/https://www.planetf1.com/news/greatest-formula-1-driver|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Shefi i stafit mjekësor i Formula Një, Sid Watkins, tha se Prost dhe Niki Lauda ishin pilotët më inteligjentë me të cilët kishte punuar, duke vënë në dukje se ai mund të kujtonte vetëm një aksident të rrezikshëm që përfshinte Prostin në karrierën e tij.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Sid Watkins|title=Life at the Limit|publisher=Pan Macmillan|language=en|year=2013|isbn=9781447241010|location=Londër|pages=110}}&lt;/ref&gt;

===Rivaliteti me Ayrton Sennën===
Piloti brazilian [[Ayrton Senna]] ishte rivali më i madh i Prostit. Rivaliteti midis tyre konsiderohet një nga më të mëdhenjt në historinë e sporteve.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.autoevolution.com/news/senna-vs-prost-one-of-the-most-fiercest-rivalries-in-the-history-of-motorsport-139075.html|title=Senna vs Prost: One of the Fiercest Rivalries in the History of Motorsport|website=autoevolution.com|language=en|date=9 dhjetor 2019|access-date=15 tetor 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.goodwood.com/grr/f1/prost-vs-senna-a-friendship-after-bitter-rivalry/|title=Prost vs. Senna: A friendship after bitter rivalry|website=goodwood.com|language=en|date=12 janar 2026|access-date=15 tetor 2026}}&lt;/ref&gt; Betejat e Prostit me Ayrton Sennën u mbuluan gjerësisht nga media. Të dy pilotët ishin konkurrentë të fortë dhe kontribuan në disa incidente në pistë:

*[[Çmimi i madh i Portugalisë 1988|Estoril 1988]] (Senna u përpoq ta ndalonte Prostin që ta kalonte duke e kërcënuar se do ta shtynte anash në murin e boksit)&lt;ref name=&quot;auto1&quot;/&gt;
*[[Çmimi i madh i San Marinos 1989|Imola 1989]] (Senna dhe Prost ranë dakord të shmangnin garimin shumë të ngushtë me njëri-tjetrin në xhiron e parë, por nuk ranë dakord për kushtet e sakta të marrëveshjes, pas së cilës Prost u ankua në media)&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;
*[[Çmimi i madh i Japonisë 1989|Suzuka 1989]] (duke garuar krah për krah me Sennën, Prost fitoi titullin kampion duke ecur në rrugën e Sennës në vijën e brendshme dhe duke e sfiduar atë të frenonte ose të përplasej. Ata u përplasën)&lt;ref name=&quot;:18&quot; /&gt;
*[[Çmimi i madh i Japonisë 1990|Suzuka 1990]] (duke garuar krah për krah me Prostin, Senna fitoi titullin kampion duke e nxjerrë qëllimisht Prostin nga gara në formë hakmarrje për incidentin e vitit 1989)&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite web|author=Joe Saward|date=1 tetor 1991|title=Ayrton Senna attacks Jean-Marie Balestre|url=http://www.grandprix.com//features/joe-saward/news-feature-ayrton-senna-attacks-jean-marie-balestre.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121174811/https://www.grandprix.com/features/joe-saward/news-feature-ayrton-senna-attacks-jean-marie-balestre.html|archive-date=21 janar 2021|access-date=10 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en}}&lt;/ref&gt;
*[[Çmimi i madh i Gjermanisë 1989|Hockenheim 1991]] (Senna e nxori Prostin jashtë pistës dhe në rrugën e daljes nga bokset).&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Grandprix.com|date=28 korrik 1991|title=German GP, 1991|url=http://www.grandprix.com//races/german-gp-1991.html|access-date=12 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=4 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304180439/https://www.grandprix.com/races/german-gp-1991.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Pas incidentit të Hockenheim të vitit 1991, [[FISA]] urdhëroi një takim midis dy pilotëve për të ulur tensionet dhe për të parandaluar incidente të mëtejshme.&lt;ref&gt;{{cite web|author=David Tremayne|date=shtator 1991|title=Formula One: 1991 Hungarian Grand Prix|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/september-1991/13/formula-one-hungarian-grand-prix?v=7516fd43adaa|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221229202513/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/september-1991/13/formula-one-hungarian-grand-prix?v=7516fd43adaa|archive-date=29 dhjetor 2022|access-date=12 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}&lt;/ref&gt;

Përveç kësaj, të dy pilotët e gjetën veten duke ndjekur të njëjtin ekip pas sezonit 1992, pasi performanca e Ferrarit kishte rënë dhe Honda u largua nga Formula Një, duke e lënë Williams-Renault si sundimtarin e padiskutueshëm të Formula Një. Prost nënshkroi për Williams me kusht që Senna të mos bëhej pjesë e ekipit, duke bërë që braziliani të ankohej publikisht se Prost po &quot;sillej si frikacak&quot;.&lt;ref name=&quot;:25&quot;&gt;{{cite web|title=Ayrton Senna Calls Prost A Coward.mpg|date=5 dhjetor 2011|url=https://www.youtube.com/watch?v=qFZKkK6odgY|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130218163814/http://www.youtube.com/watch?v=qFZKkK6odgY&amp;gl=US&amp;hl=en|archive-date=18 shkurt 2013|access-date=28 qershor 2013|publisher=Youtube.com|language=en}}&lt;/ref&gt; Tifozët brazilianë të Sennës u tërbuan aq shumë nga refuzimi i Prostit për të garuar me Sennën në kushte të barabarta, saqë Prost mori një eskortë policore për [[Çmimi i madh i Brazilit 1993|Çmimin e Madh të Brazilit 1993]].&lt;ref&gt;{{cite book|author=Derick Allsop|title=Designs on Victory: On the Grand Prix Trail With Benetton|publisher=Hutchinson|language=en|year=1993|isbn=0-09-178311-9}}&lt;/ref&gt; Prost fitoi lehtësisht titullin e vitit 1993 dhe u tërhoq në fund të sezonit, duke i lejuar Sennës të merrte kryesimin në Williams për sezonin 1994.

Pasi nuk ishin më konkurrentë, dy rivalët filluan të përmirësonin marrëdhënien e tyre. Në garën e fundit të Prostit, Çmimin e madh të Australisë 1993, Senna e tërhoqi atë në shkallën më të lartë të podiumit dhe e  përqafoi.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Fan review of Grand Prix with image of pair on podium|url=http://www.farzadsf1gallery.com/features/adel93.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061025173536/http://www.farzadsf1gallery.com/features/adel93.html|archive-date=25 tetor 2006|access-date=28 janar 2007|website=farzadsf1gallery.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; Vetëm disa ditë para vdekjes së parakohshme të Sennës në Imola, ndërsa po filmonte një xhiro më makinë në pistën e Imolës për kanalin televiziv francez [[TF1]], ai përshëndeti Prostin, i cili në atë kohë ishte një komentator i këtij kanali televiziv: &quot;Një përshëndetje e veçantë për mikun tim... mikun tonë të dashur, Alain. Na mungon të gjithëve Alain.&quot; Prosti tha se ishte i habitur dhe shumë i prekur nga komenti.&lt;ref name=&quot;Hamilton&quot;&gt;{{cite book|author=Maurice Hamilton|title=Frank Williams |publisher=Macmillan|language=en|year=1998|isbn=0-333-71716-3|page=234}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; Prost mori pjesë në funeralin e Sennës, duke qënë një nga njerëzit që mbajti arkivolin e tij,&lt;ref&gt;{{cite web|title=Open Warfare|url=http://www.gpracing.net192.com/drivers/prost-senna.cfm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070702171047/http://www.gpracing.net192.com/drivers/prost-senna.cfm|archive-date=2 korrik 2007|access-date=30 gusht 2015|website=GPRacing.net192.com|language=en}}&lt;/ref&gt; dhe komentoi se kur Senna vdiq &quot;një pjesë e tij kishte vdekur gjithashtu&quot;, sepse karrierat e tyre kishin qenë shumë të lidhura me njëra-tjetrën. Senna ndihej ashtu si francezu, duke i thënë një miku të ngushtë se pasi Prosti u tërhoq, ai e kuptoi se sa shumë nga motivimi i tij kishte ardhur nga rivaliteti me Prostin.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1998/28/ayrton-senna-alain-prost/|title=Ayrton Senna by Alain Prost|publisher=Motorsport Magazine|author=Nigel Roebuck|language=en|date=tetor 1998|access-date=20 tetor 2026}}&lt;/ref&gt;

===Vlerësimet===
Media të ndryshme janë përpjekur të zhvillojnë modele që matin në mënyrë objektive aftësitë e pilotëve në lidhje me cilësinë e makinës. Prost përgjithësisht renditet lart në këto krahasime.

*[[Universiteti i Sheffield]] (2016): I dyti i të gjitha kohërave&lt;ref&gt;{{Cite web|date=14 prill 2016|title=University research reveals greatest Formula One driver of all time|url=http://www.sheffield.ac.uk/news/nr/greatest-formula-one-driver-ever-1.567358|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160416020912/http://www.sheffield.ac.uk/news/nr/greatest-formula-one-driver-ever-1.567358|archive-date=16 prill 2016|access-date=30 shtator 2024|website=University of Sheffield|language=en}}&lt;/ref&gt;
*[[The Economist]] (2020): I treti i të gjitha kohërave&lt;ref&gt;{{Cite news|date=17 tetor 2020|title=Engineers, not racers, are the true drivers of success in motor sport|url=https://www.economist.com/graphic-detail/2020/10/17/engineers-not-racers-are-the-true-drivers-of-success-in-motor-sport|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201120194230/https://www.economist.com/graphic-detail/2020/10/17/engineers-not-racers-are-the-true-drivers-of-success-in-motor-sport|archive-date=20 nëntor 2020|access-date=19 shkurt 2021|newspaper=The Economist|language=en|issn=}}&lt;/ref&gt;
*[[Carteret Analytics]] (2020): I teti i të gjitha kohërave&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Frank Dalleres|date=15 nëntor 2020|title=Why Juan Manuel Fangio, not Lewis Hamilton or Michael Schumacher, is the greatest Formula 1 driver ever|url=https://www.cityam.com/why-juan-manuel-fangio-not-lewis-hamilton-or-michael-schumacher-is-the-greatest-formula-1-driver-ever/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201120141605/https://www.cityam.com/why-juan-manuel-fangio-not-lewis-hamilton-or-michael-schumacher-is-the-greatest-formula-1-driver-ever/|archive-date=20 nëntor 2020|access-date=19 shkurt 2021|website=CityAM|language=en}}&lt;/ref&gt;
*[[F1-Analysis.com]] (2022): I katërti i të gjitha kohërave; i dyti i të gjitha kohërave pas korrigjimit të ndryshimeve në epokë.&lt;ref&gt;{{cite web|date=31 maj 2022|title=A History of F1: Who is the GOAT? |url=http://f1-analysis.com/2022/05/31/who-is-the-f1-goat/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220705091012/https://f1-analysis.com/2022/05/31/who-is-the-f1-goat/|archive-date=5 korrik 2022 |access-date=1 shtator 2022|language=en}}&lt;/ref&gt;

==Jeta e mëvonshme==
Gjatë viteve 1994 dhe 1995, Prost punoi si komentator për kanalin televiziv francez TF1.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Sport et Télé: Les Liaisons Secrètes|page=379|author=Eric Maitrot|publisher=Flammarion|language=fr|year=1995}}&lt;/ref&gt; Ai gjithashtu punoi për Renault duke bërë marrëdhënie me publikun dhe promovime.&lt;ref&gt;Hamilton 2015, f. 306.&lt;/ref&gt; Pas kësaj, Prost u kthye në ekipin e tij të vjetër McLaren, duke punuar si këshilltar teknik;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; ai gjithashtu përfundoi [[L'Étape du Tour]], një udhëtim vjetor me biçikleta me pjesëmarrje masive që zhvillohet në një fazë të [[Tour de France]].&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Cycling News 19|date=11 February 2011|title=Prost trades pedal strokes with Merckx in Oman|url=https://www.cyclingnews.com/news/prost-trades-pedal-strokes-with-merckx-in-oman/|access-date=12 shkurt 2021|website=cyclingnews.com|language=en|archive-date=25 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125074709/https://www.cyclingnews.com/news/prost-trades-pedal-strokes-with-merckx-in-oman/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Në vitin 2024, Prost shprehu publikisht shqetësime në lidhje me trendin në rritje të ekipeve të Formula Një që i nënshtrohen ndryshimeve të shpeshta të emrave për shkak të ndryshimeve në pronësi dhe sponsorizim. Ai argumentoi se, ndërsa partneritetet tregtare janë një pjesë integrale e Formula Një moderne, ndryshimi i vazhdueshëm i markës rrezikon të dëmtojë ndjenjën e traditës dhe vazhdimësisë së sportit. Duke përmendur shembullin e Sauber, i cili kaloi nga [[Alfa Romeo]] në Stake dhe më pas në [[Audi]] në vitin 2026, si dhe ndryshimin e markës së AlphaTauri në Visa Cash App RB, Prost sugjeroi që praktika të tilla dobësojnë identitetin historik dhe lidhjen emocionale që tifozët kanë me ekipet e vjetra. Ai theksoi se trashëgimia e Formula Njê është ndërtuar jo vetëm mbi pilotët dhe prodhuesit e saj, por edhe mbi trashëgiminë e qëndrueshme të ekipeve të saj, dhe paralajmëroi se prioritizimi i fitimeve tregtare afatshkurtra mbi stabilitetin mund të dëmtojë strukturën kulturore të sportit.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Lydia Mee|title=Former champion highlights the importance of keeping lega...|url=https://www.newsweek.com/sports/f1-news-alain-prost-some-new-team-names-are-losing-tradition-our-sport-1891621|access-date=18 shtator 2025|website=Newsweek|date=23 prill 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;

===Prost Grand Prix===
{{main|Prost Grand Prix}}
Gjatë vitit 1989, Prost filloi të mendonte të krijonte ekipin e tij, pasi marrëdhënia e tij me shokun e tij të ekipit në McLaren, Ayrton Senna, ishte prishur. Prost dhe [[John Barnard]], ish-projektuesi kryesor në McLaren, ishin pranë themelimit të një ekipi në vitin 1990. Megjithatë, mungesa e sponsorizimit nënkuptonte se kjo nuk ishte e mundur, kështu që Prost u transferua te Ferrari dhe Barnard u largua nga Ferrari për t'u bashkuar me Benetton. Pasi u grind me ekipin italian në fund të vitit 1991, Prost e gjeti veten pa ekip për vitin 1992; pas dështimit të negociatave të gjera me [[Guy Ligier]] për blerjen e ekipit të tij Ligier, Prost vendosi të bashkohej me Williams për vitin 1993.&lt;ref name=&quot;Prost Renault&quot;&gt;{{Cite web|author=Joe Saward|date=1 shtator 1995|title=Team Prost - a dream or reality?|url=http://www.grandprix.com/ft/ft00198.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140605084146/http://www.grandprix.com/ft/ft00198.html|archive-date=5 qershor 2014|access-date=27 nëntor 2024|website=Grandprix.com|language=en}}&lt;/ref&gt; Deri në vitin 1995, kur Prost punonte për Renault, njerëzit kishin supozuar se do të formohej një ekip Prost-Renault. Renault refuzoi kërkesën e Prost për të furnizuar motorrë për ekipin e tij, duke i dhënë fund spekulimeve.&lt;ref name=&quot;Prost Renault&quot; /&gt;

Më 13 shkurt 1997, Prost bleu ekipin Ligier nga [[Flavio Briatore]] dhe e riemëroi atë në &quot;Prost Grand Prix&quot;.&lt;ref name=&quot;Prost GP&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.grandprix.com/gpe/con-prost.html|title=GP Encyclopedia – Constructor – Prost Grand Prix|publisher=GrandPrix.com|language=en|access-date=8 shtator 2006|date=16 gusht 2006}}&lt;/ref&gt; Një ditë pasi bleu ekipin, Prost nënshkroi një marrëveshje tre-vjeçare me prodhuesin francez të makinave Peugeot, i cili do të furnizonte ekipin me motorrë nga viti 1998 deri në vitin 2000.&lt;ref name=&quot;Prost GP&quot; /&gt; Për sezonin e parë të ekipit, Prost mbajti një nga pilotët e Ligier të vitit 1996, [[Olivier Panis]], i cili kishte fituar [[Çmimi i madh i Monakos 1996|Çmimin e madh të Monakos 1996]]; ekipi gjithashtu firmosi një kontratë me pilotin japonez [[Shinji Nakano]]. Ekipi garoi me motorrët Mugen-Honda të përdorur nga Ligier sezonin e kaluar, ndërsa makina ishte në fakt Ligier JS45 i menduar fillimisht, por u riemërua [[Prost JS45]]. Gjërat dukeshin premtuese në fillim të sezonit, pasi ekipi mori dy pikë në garën debutuese në Australi falë një vendi të pestë nga Olivier Panis. Ekipi shënoi edhe 13 pikë të tjera përpara se Panis të thyente këmbën në një aksident gjatë Çmimit të madh të Kanadasë. Ai u zëvendësua nga [[Jarno Trulli]] i Minardit. Pas kësaj, gjërat filluan të përkeqësoheshin pak dhe ekipi mblodhi vetëm pesë pikë gjatë rikuperimit të Panis. Ai u rikthye në fund të sezonit për të garuar në tre garat e fundit. Prost GP përfundoi i gjashti në kampionatin e konstruktorëve me 21 pikë.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/analysis-prosts-dream-of-french-team-in-jeopardy-5058532/5058532/|title=Analysis: Prost's Dream of French Team in Jeopardy|author=Francois Thomazeau|date=22 nëntor 2001|website=Autosport.com|language=en|access-date=23 janar 2007|archive-date=29 dhjetor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221229202510/https://www.autosport.com/f1/news/analysis-prosts-dream-of-french-team-in-jeopardy-5058532/5058532/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;essaar&quot;&gt;{{cite web|url=http://essaar.co.uk/f1-prost-grand-prix-went-wrong/|title=F1: Prost Grand Prix – What went wrong?|author=Aaron Collins|date=3 shtator 2018|website=Essaar Motorsport|language=en|access-date=15 gusht 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190815013921/http://essaar.co.uk/f1-prost-grand-prix-went-wrong/|archive-date=15 gusht 2019}}&lt;/ref&gt;

Prost u bë president i Prost Grand Prix në fillim të vitit 1998.&lt;ref name=&quot;essaar&quot;/&gt; Pas mbërritjes së Peugeot si furnizues motorrësh për ekipin, Mugen-Honda vendosi të furnizonte ekipin Jordan. Prost GP shënoi një pikë të vetme gjatë sezonit kur Jarno Trulli përfundoi i gjashti në Belgjikë.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.formula1.com/results/season/1998/176/|title=1998 Belgian Grand Prix|publisher=Formula Një|language=en|date=30 gusht 1998|archive-url=https://web.archive.org/web/20141205004520/http://www.formula1.com/results/season/1998/176/|archive-date=5 dhjetor 2014|access-date=24 dhjetor 2015}}&lt;/ref&gt; Sezoni 1999 ishte vendimtar për Prost GP.&lt;ref&gt;Jean-Michel Desnoues; Patrick Camus &amp; Jean-Marc Loubat &lt;u&gt;Formula 1 99&lt;/u&gt; . Queen Anne Press. {{ISBN|1-85291-606-0}}&lt;/ref&gt; Prost punësoi [[John Barnard]] si konsulent teknik.&lt;ref name=&quot;Prost GP&quot; /&gt; Kompania e Barnard, B3 Technologies, ndihmoi [[Loïc Bigois]] me projektimin e modelit Prost AP02. Panis dhe Trulli ranë dakord të qëndronin me ekipin për këtë sezon. Makina nuk ishte një shqetësim i madh, por motori Peugeot V10 doli të ishte i rëndë dhe i paqëndrueshëm.

Viti i fundit i Peugeot si furnizues motorrësh për Prost GP solli njëfarë optimizmi. Prost punësoi shokun e tij të skuadrës të Ferrari në sezonin 1991, [[Jean Alesi]], për të drejtuar makinën kryesore dhe gjermanin [[Nick Heidfeld]], i cili kishte fituar kampionatin e Formula 3000 në vitin 1999, për ta shoqëruar. Sezoni doli të ishte sërisht katastrofik: AP03 doli të ishte i paqëndrueshëm dhe me menaxhim të dobët. Gjërat nuk u ndryshuan kur pilotët u përplasën me njëri-tjetrin në [[Çmimi i madh i Austrisë 2000|Çmimin e madh të Austrisë]]. Drejtori teknik i sapoemëruar, [[Alan Jenkins]], u shkarkua në mes të vitit. Prost ristrukturoi ekipin, duke punësuar [[Joan Villadelprat]] si drejtor menaxhues dhe duke zëvendësuar Jenkins me [[Henri Durand]] si drejtor të ri teknik të ekipit.&lt;ref name=&quot;Prost GP&quot; /&gt;

Në vitin 2001, Ferrari pranoi të furnizonte Prost GP me motorrë për sezonin e ri.&lt;ref name=&quot;Prost GP&quot; /&gt; Paratë mbaruan në fillim të sezonit 2002 dhe Prost falimentoi, duke lënë borxhe prej rreth 30 milionë $.&lt;ref name=&quot;Prost GP&quot; /&gt;

===Role të tjera===
Gjatë vitit 2002, Prost kaloi kohë me familjen e tij dhe garoi në tetë gara me biçikleta, duke u renditur i treti në ''Granite – Mont Lozère''.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=12 tetor 2017|title=Limited Edition RM 70-01 Tourbillon Alain Prost – The Richard Mille watch with the Odometer|url=https://luxuothailand.com/watches/limited-edition-rm-70-01-tourbillon-alain-prost-the-richard-mille-watch-with-the-odometer.html|access-date=12 shkurt 2021|website=LUXUO Thailand|language=en|archive-date=8 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211208010129/https://luxuothailand.com/watches/limited-edition-rm-70-01-tourbillon-alain-prost-the-richard-mille-watch-with-the-odometer.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.prostfan.com/2002.htm  Alain Prost 2002 Bicycle Racing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061019100827/http://www.prostfan.com/2002.htm |date=19 tetor 2006 }}, ProstFan.com (në anglisht). Marrë më 11 tetor 2006.&lt;/ref&gt; Ai gjithashtu garoi në serinë e garave në akull Andros në vitin 2003, duke u renditur i dyti në kampionat pas [[Yvan Muller]].&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alain Prost pilotera le nouveau Dacia Duster au Trophée glace Andros|url=https://www.argus.nc/le-mag/actualites/alain-prost-pilotera-le-nouveau-dacia-duster-au-trophee-glace-andros-388|access-date=12 shkurt 2021|website=argus.nc|language=fr|archive-date=31 mars 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331053557/https://www.argus.nc/le-mag/actualites/alain-prost-pilotera-le-nouveau-dacia-duster-au-trophee-glace-andros-388|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name = &quot;Andros&quot;&gt;''Trophée Andros Championship Standings'', [http://www.prostfan.com/andros03.htm  p. 3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061019101133/http://www.prostfan.com/andros03.htm |date=19 tetor 2006 }}. ProstFan.com (në anglisht). Marrë më 11 tetor 2006.&lt;/ref&gt; Në vitet 2003 dhe 2004, Prost mori pjesë në [[Étape du Tour]].&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Patrick François|date=1 shkurt 2005|title=Alain Prost: 12 ans de cyclosport!|url=http://cyclosport.info/alain-prost-12-ans-de-cyclosport/|access-date=12 shkurt 2021|website=Cyclisme Pour Tous|language=fr|archive-date=25 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225101108/http://cyclosport.info/alain-prost-12-ans-de-cyclosport/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prost u bë gjithashtu Ambasador për Uniroyal, një pozicion që do ta mbante deri në maj 2006.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=16 korrik 2003|title=Alain Prost, ambassadeur d'Uniroyal|url=https://www.strategies.fr/actualites/marques/r76616W/alain-prost-ambassadeur-d-uniroyal.html|access-date=12 shkurt 2021|website=Stratégies|language=fr|archive-date=22 nëntor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211122073134/https://www.strategies.fr/actualites/marques/r76616W/alain-prost-ambassadeur-d-uniroyal.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Later Life&quot;&gt;''Alain Prost Information – Alain's career year by year, 1973–2006'' [http://www.prostfan.com/infos.htm ProstFan.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170905184626/http://www.prostfan.com/infos.htm |date=5 shtator 2017 }}. Marrë më 11 tetor 2006.&lt;/ref&gt; Prost vazhdoi të garonte në Andros Trophy, duke fituar titullin me Toyotën në vitet 2006–07, 2007–08 dhe me Dacian në vitet 2011–2012.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Joe Rusz|date=10 nëntor 2010|title=Prost Plays it Cool|url=https://www.roadandtrack.com/racing/race-coverage/prost-plays-it-cool|access-date=12 shkurt 2021|website=Road &amp; Track|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Noah Joseph|date=5 shkurt 2012|title=Alain Prost wins ice-racing series in Dacia Lodgy Glace MPV|url=https://www.autoblog.com/2012/02/05/alain-prost-wins-ice-racing-series-in-dacia-lodgy-glace-mpv/|access-date=12 shkurt 2021|website=Autoblog|language=en|archive-date=28 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628084929/https://gum.criteo.com/syncframe?origin=publishertag&amp;topUrl=www.autoblog.com&amp;gdpr=0&amp;gdpr_consent=&amp;us_privacy=1YNN&amp;gpp=DBABBg~BVoIgACA.QA&amp;gpp_sid=8|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Trophée Andros Championship Standings'', [http://www.prostfan.com/andros04.htm p. 4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061019212848/http://www.prostfan.com/andros04.htm |date=19 tetor 2006 }}. ProstFan.com. Marrë më 11 tetor 2006.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Andros5&quot;&gt;''Trophée Andros Championship Standings'', [http://www.prostfan.com/andros05.htm p. 5] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061110014307/http://www.prostfan.com/andros05.htm |date=10 nëntor 2006 }}. ProstFan.com. Marrë më 11 tetor 2006.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.prostfan.com/20062007.htm  Trophée Andros] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070101091920/http://www.prostfan.com/20062007.htm |date=1 janar 2007 }}, ProstFan.com. Marrë më 11 tetor 2006.&lt;/ref&gt;

Për [[Kampionati Botëror i Formula Një 2010|sezonin 2010 të Formula Një]], rregullorja sportive u ndryshua në mënyrë që një ish-pilot të ishte pjesë e panelit të administratorëve. Prost ishte piloti i parë i tillë që mori këtë rol, në [[Çmimi i madh i Bahreinit 2010|Çmimin e Madh të Bahreinit 2010]].&lt;ref&gt;{{cite news|author=Matt Beer|title=Prost joins stewards for Bahrain|publisher=[[Haymarket Group|Haymarket Publications]]|work=autosport.com|language=en|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/82000|date=11 mars 2010|access-date=11 mars 2010|archive-date=14 mars 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100314141858/http://www.autosport.com/news/report.php/id/82000|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prost gjithashtu mori pjesë në Garën e Kampionëve në 2010, një garë e organizuar për legjendat e sportit motorik për të garuar në makina të barabarta.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=20 maj 2010|title=Alain Prost for ROC|url=https://timesofmalta.com/articles/view/alain-prost-for-roc.308156|access-date=12 February 2021|website=Times of Malta|language=en|archive-date=2 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211202185414/https://timesofmalta.com/articles/view/alain-prost-for-roc.308156|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Në shkurt 2012, Prost u emërua ambasadori i ri ndërkombëtar i Renault, duke përfaqësuar kompaninë në demonstrime sportive dhe në ngjarje të organizuara ose të ndjekura nga Renaulti.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Luke Vandezande|title=Alain Prost Named New Renault Brand Embassador [sic&amp;#93;|url=http://www.autoguide.com/auto-news/2012/02/alain-prost-named-new-renault-brand-embassador.html|publisher=AutoGuide|language=en|date=23 shkurt 2012|access-date=18 tetor 2012|archive-date=28 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130128174700/http://www.autoguide.com/auto-news/2012/02/alain-prost-named-new-renault-brand-embassador.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prost ka përfunduar dy herë [[Absa Cape Epic]], një garë tetë-ditore me biçikleta malore prej 700 km në [[Republika Jugafrikane|Afrikën e Jugut]]. Ai e përfundoi garën për herë të parë në 2012 me partnerin Sebastien di Pasqua dhe pastaj përsëri në 2013, dhe e nisi por nuk e përfundoi garën në 2014.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Prost/Di Pasqua {{!}} 2014 Absa Cape Epic|url=https://www.cape-epic.com/teams/2014/7473/prost-di-pasqua|access-date=12 shkurt 2021|website=cape-epic.com|language=en|archive-date=5 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211205153215/https://www.cape-epic.com/teams/2014/7473/prost-di-pasqua|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Në tetor 2013, u njoftua se Prost do të bashkonte forcat me ekipin e garave DAMS të [[Jean-Paul Driot]] për të formuar &quot;e.dams&quot;, një ekip që do të garonte në Kampionatin FIA Formula E me makina elektrike që nga fillimi i tij në shtator 2014.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.fiaformulae.com/en/news/2013/october/alain-prost-jean-paul-driot-team-up-for-formula-e.aspx|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924012620/http://www.fiaformulae.com/en/news/2013/october/alain-prost-jean-paul-driot-team-up-for-formula-e.aspx|url-status=dead|archive-date=24 shtator 2015|title=Alain Prost &amp; Jean-Paul Driot team up for Formula E|date=24 tetor 2013|website=[[Kampionati FIA Formula E]]|language=en|access-date=28 qershor 2015}}&lt;/ref&gt; Në qershor 2014, ekipi njoftoi se formacioni i tij fillestar i pilotëve do të përbëhej nga [[Nicolas Prost]] dhe [[Sébastien Buemi]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.fiaformulae.com/en/news/2014/june/buemi-prost-sign-for-newly-titled-edams-renault.aspx|archive-url=https://web.archive.org/web/20140706123625/http://www.fiaformulae.com/en/news/2014/june/buemi-prost-sign-for-newly-titled-edams-renault.aspx|url-status=dead|archive-date=6 korrik 2014|title=Buemi &amp; Prost sign for newly-titled e.dams-Renault|date=30 qershor 2014|website=[[Kampionati FIA Formula E]]|language=en|access-date=28 qershor 2015}}&lt;/ref&gt; Ekipi fitoi kampionatin e parë të Formula E.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://uk.reuters.com/article/uk-motor-racing-electric-renault-idUKKCN0P80V120150628|title=Renault to invest more in electric series|author=Alan Baldwin|date=28 qershor 2015|author=Ken Ferris|publisher=Reuters|language=en|access-date=28 qershor 2015|archive-date=30 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150630231259/http://uk.reuters.com/article/2015/06/28/uk-motor-racing-electric-renault-idUKKCN0P80V120150628|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Prost ishte një analist në Channel 4 F1 për sezonin 2016.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Lawrence Barretto|date=8 mars 2016|title=Mark Webber, Alain Prost and Murray Walker join Channel 4 F1 team|url=https://www.autosport.com/f1/news/mark-webber-alain-prost-and-murray-walker-join-channel-4-f1-team-4993194/4993194/|access-date=21 janar 2025|website=Autosport.com|language=en|archive-date=23 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230623153424/https://www.autosport.com/f1/news/mark-webber-alain-prost-and-murray-walker-join-channel-4-f1-team-4993194/4993194/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Në vitin 2017, Prost u punësua si këshilltar special për Renaultin në Formula Një.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Sam Hall|title=Four-time F1 champ Alain Prost signs on to help Renault F1|url=https://www.autoweek.com/racing/formula-1/a1815436/four-time-f1-champ-alain-prost-signs-help-renault-f1/|publisher=Autoweek|language=en|date=23 shkurt 2017|access-date=1 dhjetor 2020|archive-date=1 dhjetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123442/https://www.autoweek.com/racing/formula-1/a1815436/four-time-f1-champ-alain-prost-signs-help-renault-f1/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Që nga korriku 2019, ai mori një rol drejtor jo-ekzekutiv në Renault Sport. Gjatë garës së 1000të të Formula Një, në Kinë, Prost pati nderin të valëviste flamurin me kuadrata ndërsa piloti i Mercedesit, Lewis Hamilton, kaloi vijën e finishit për të marrë fitoren e tij të 75të në karrierë.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/alain-prost-director-renault-team/4503770/|title=Prost takes non-executive director role with Renault F1 team|author=Adam Cooper|date=30 korrik 2019|website=motorsport.com|language=en|access-date=30 korrik 2019|archive-date=30 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190730075415/https://www.motorsport.com/f1/news/alain-prost-director-renault-team/4503770/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prost vazhdoi rolin e tij brenda ekipit të Formula Një të Renault, i cili u riemërua &quot;Ekipi Alpine F1&quot; në vitin 2021, deri në janar 2022, kur u njoftua largimi i tij nga ekipi.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alain Prost slams Alpine for 'lack of respect' as departure is announced|url=https://sportslumo.com/f1/alain-prost-slams-alpine-for-lack-of-respect-as-departure-is-announced/|access-date=13 korrik 2023|website=Sportslumo|language=en |archive-date=27 maj 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230527093123/https://sportslumo.com/f1/alain-prost-slams-alpine-for-lack-of-respect-as-departure-is-announced/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==Jeta personale==
Prost ishte i martuar me Anne-Marie (e lindur më 14 shkurt 1955), por ata u divorcuan pak më vonë. Ata kanë dy djem, Nicolas (i lindur më 18 gusht 1981) dhe Sacha Prost (i lindur më 30 maj 1990).&lt;ref&gt;{{Cite web|date=14 gusht 2020|title=Learn More About Alain Prost's Wife Anne-Marie Prost, Married In 1980|url=https://ecelebritymirror.com/entertainment/alain-prost-wife-anne-marie-prost/|access-date=7 shkurt 2021|website=Ecelebritymirror|language=en|archive-date=2 janar 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230102132707/https://ecelebritymirror.com/entertainment/alain-prost-wife-anne-marie-prost/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prost ka edhe një vajzë, Victoria, e lindur në vitin 1996 nga lidhja e tij me Bernadette Cottin.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=13 gusht 2020|title=Meet Victoria Prost – Photos Of Alain Prost's Daughter|url=https://ecelebritymirror.com/celebrity-babies/victoria-prost-alain-prost-daughter/|access-date=7 shkurt 2021|website=Ecelebritymirror|language=en|archive-date=2 janar 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230102132705/https://ecelebritymirror.com/celebrity-babies/victoria-prost-alain-prost-daughter/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Nga viti 2014 deri në vitin 2018, Nicolas garoi në Formula E për [[e.dams Renault]], një ekip i drejtuar pjesërisht nga babai i tij.&lt;ref&gt;''[http://www.prostfan.com/nicolas.htm –  Nicolas' career year by year, 2003 – 2018] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080416162110/http://www.prostfan.com/nicolas.htm|date=16 prill 2008 }}'', ProstFan.com (në anglisht). Marrë më 17 gusht 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=12 June 2018|title=Nico Prost to leave Renault e.dams after New York finale|url=http://www.fiaformulae.com/en/news/2018/june/nico-prost-to-leave-renault-edams-after-new-york|access-date=7 shkurt 2021|website=FIA Formula E|language=en|archive-date=9 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211209032835/https://www.fiaformulae.com/en/news/2018/june/nico-prost-to-leave-renault-edams-after-new-york|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prost jetoi në qytetin e tij të lindjes, Saint-Chamond, derisa ai dhe ekipi i tij Renault u ndanë në fillim të viteve 1980. Në prill 1983, familja Prost u zhvendos në Sainte-Croix, Zvicër, dhe pak më vonë në Yens, Zvicër. Ata u zhvendosën në Zvicër pasi punëtorët e Renault shkuan në shtëpinë e Prostit në Francë dhe i dogjën dy makina.&lt;ref name=&quot;mcbride_nyt_p3&quot;/&gt; Ata jetuan atje deri në nëntor 1999, kur u zhvendosën në Nyon në të njëjtin shtet.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.prostfan.com/index.htm|title=Alain Prost Information|website=prostfan.com|language=en|access-date=17 gusht 2006|archive-date=11 maj 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060511200904/http://www.prostfan.com/index.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2013|title=Prost Alain Switzerland|url=https://switzerlandisyours.com/E/celebrities/bios/2.html|access-date=7 shkurt 2021|website=switzerlandisyours.com|language=en|archive-date=27 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210327021759/http://switzerlandisyours.com/E/celebrities/bios/2.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Nëpërmjet Nicolas, Prost ka dy nipër të quajtur Kimi (i lindur në nëntor 2015) dhe Mika (i lindur në dhjetor 2020).&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Gabriele Testi|date=18 November 2015|title=È arrivata la &quot;terza generazione&quot; dei... Prost!|url=https://it.motorsport.com/formula-e/news/formula-e-arrivata-la-terza-generazione-dei-prost/658288/|access-date=8 shkurt 2021|website=it.motorsport.com|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20161130052542/http://it.motorsport.com/formula-e/news/formula-e-arrivata-la-terza-generazione-dei-prost/|archive-date=30 nëntor 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=8 janar 2021|title=Nico Prost Bio|url=https://ecelebrityspy.com/wikis/nico-prost-bio-net-worth-career-crash-parents-wife-siblings-wiki|access-date=8 shkurt 2021|website=Nico Prost Bio – Net Worth, Career, Crash, Parents, Wife, Siblings, Wiki {{!}} eCelebritySpy|language=en|archive-date=21 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121230941/https://ecelebrityspy.com/wikis/nico-prost-bio-net-worth-career-crash-parents-wife-siblings-wiki|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Nicholas Prost|date=27 dhjetor 2020|title=Welcome little Mika ❤️ our second son was born today, he is in great form and his mom also. His brother is very happy!|url=https://www.instagram.com/p/CJTwu28AuGI/?hl=en|archive-url=https://ghostarchive.org/iarchive/instagram/nicoprost/2473534946673877384|archive-date=23 dhjetor 2021|language=en|url-access=subscription|access-date=8 shkurt 2021|website=instagram.com}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt; Nëpërmjet Sachas, ai ka një nip tjetër të quajtur Liam (i lindur në qershor 2018).&lt;ref&gt;{{Cite web|date=13 gusht 2020|title=5 Facts About Alain Prost's Son Sacha Prost|url=https://ecelebritymirror.com/celebrity-babies/5-facts-alain-prost-son-sacha-prost/|access-date=8 shkurt 2021|website=Ecelebritymirror|language=en|archive-date=2 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302233339/https://ecelebritymirror.com/celebrity-babies/5-facts-alain-prost-son-sacha-prost/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Në vitin 1986, Prost u dekorua me Legjionin e Nderit nga presidenti francez, [[François Mitterrand]];&lt;ref name=&quot;mcbride_nyt_p3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot;/&gt; ai u gradua nga Kalorës në Oficer në vitin 1993.&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite web|date=1 janar 1994|url=https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/article_jo/JORFARTI000001319949|title=Article – Décret du 31 décembre 1993 portant promotion et nomination à titre exceptionnel – Légifrance|language=fr|access-date=13 shkurt 2021|website=www.legifrance.gouv.fr|archive-date=27 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211227212022/https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/article_jo/JORFARTI000001319949|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=4 janar 1994|title=LÉGION D'HONNEUR Les promotions et les nominations du Nouvel An|url=https://www.lemonde.fr/archives/article/1994/01/04/legion-d-honneur-les-promotions-et-les-nominations-du-nouvel-an_3793531_1819218.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210412041126/https://www.lemonde.fr/archives/article/1994/01/04/legion-d-honneur-les-promotions-et-les-nominations-du-nouvel-an_3793531_1819218.html|archive-date=12 prill 2021|access-date=15 shkurt 2021|website=lemonde.fr|language=fr}}&lt;/ref&gt; Përveç kësaj, atij iu dha një OBE nderi Britanik në vitin 1994,&lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;{{Cite web|date=13 dhjetor 1994|title=FRANCE: ALAIN PROST IS AWARDED BRITISH OBE|url=https://reuters.screenocean.com/record/1011437|access-date=18 shkurt 2021|website=Reuters Archive Licensing|language=en|archive-date=28 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628085426/https://reuters.screenocean.com/record/1011437|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt; si dhe Urdhri Brazilian i Kryqit të Jugut në vitin 1999.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=26 maj 1999|title=LFL – Produção intelectual – DocReader Web|url=https://www.docvirt.com/docreader.net/docreader.aspx?bib=ACER_LFL_PI&amp;pasta=LFL%20pi%20Lampreia,%20L.%20F.%201999.05.26&amp;pagfis=3117|access-date=19 shkurt 2021|website=docvirt.com|language=pt|archive-date=4 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211204222526/https://www.docvirt.com/docreader.net/docreader.aspx?bib=ACER_LFL_PI&amp;pasta=LFL%20pi%20Lampreia,%20L.%20F.%201999.05.26&amp;pagfis=3117|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=19 qershor 2019|title=Embaixador da Suécia no Brasil é condecorado com a Ordem Nacional do Cruzeiro do Sul|url=https://www.swedenabroad.se/pt/embaixada/brasil-bras%C3%ADlia/atual/not%C3%ADcias/embaixador-da-su%C3%A9cia-no-brasil-%C3%A9-condecorado-com-a-ordem-nacional-do-cruzeiro-do-sul/|access-date=19 shkurt 2021|website=Sweden Abroad|language=pt|archive-date=28 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210228213242/https://www.swedenabroad.se/pt/embaixada/brasil-bras%C3%ADlia/atual/not%C3%ADcias/embaixador-da-su%C3%A9cia-no-brasil-%C3%A9-condecorado-com-a-ordem-nacional-do-cruzeiro-do-sul/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Ai u përfshi gjithashtu në Sallën e Famës së Sporteve Motorike Ndërkombëtare dhe në Sallën e Famës së FIAs në vitet 1999 dhe 2017 respektivisht.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alain Prost|url=https://www.motorsportshalloffame.com/inductees/alain-prost/|access-date=15 shkurt 2021|website=International Motorsports Hall of Fame|language=en|archive-date=14 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414015831/https://www.motorsportshalloffame.com/inductees/alain-prost/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=5 dhjetor 2017|title=F1 Champions gather in Paris as FIA opens Hall of Fame|url=https://www.fia.com/news/f1-champions-gather-paris-fia-opens-hall-fame|access-date=15 shkurt 2021|website=Federation Internationale de l'Automobile|language=en|archive-date=17 maj 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210517124759/https://www.fia.com/news/f1-champions-gather-paris-fia-opens-hall-fame|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Përveç gjuhës së tij amtare frënge, Prost flet rrjedhshëm edhe [[Gjuha angleze|anglisht]] dhe [[Gjuha italiane|italisht]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=GxWnjjoJPqM|title=Intervista ad Alain Prost|author=RMC Motori - Racing Mobilità Curiosità|language=it|date=22 shkurt 2017|access-date=28 tetor 2023|via=YouTube}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt; Ai luajti veten e tij në serinë vizatimore ''[[Tooned]]'' të McLaren për të përkujtuar 50-vjetorin e themelimit të ekipit.&lt;ref&gt;{{cite web|author1-link=McLaren|title=Tooned 50: The making of (part 2)|website=[[YouTube]]|url=https://www.youtube.com/watch?v=dw2VjijqxOI|language=en|format=video|date=18 nëntor 2013|access-date=2 janar 2025|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143605/https://www.youtube.com/watch?v=dw2VjijqxOI|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Episodi 5 i sezonit të dytë të serialit tregon një rrëfim të trilluar të sezonit 1984 të Formula Një, i cili ia atribuon dështimet mekanike të Prostit dhe pozicionin e tij të fundit në kampionat gjatë sezonit veprimeve të personazhit Profesor M (i luajtur nga [[Alexander Armstrong]]).&lt;ref&gt;{{cite web|author1-link=McLaren|title=Tooned 50: Episode 5 - The Alain Prost Story|website=[[YouTube]]|url=https://www.youtube.com/watch?v=hxMH9ZKb-Zw|language=en|format=video|date=6 tetor 2013|access-date=2 janar 2025|archive-date=18 janar 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250118030030/https://www.youtube.com/watch?v=hxMH9ZKb-Zw|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==Rekordi i garimit==
===Përmbledhja e karrierës===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center&quot;
!Sezoni
!Seria
!Ekipi
!Gara
!Fitore
!Pol pozita
!Xh/të shpejta
!Podiume
!Pikë
!Pozicioni
|-
!rowspan=2|1976
|align=left|[[Formula Renault 2.0 West European Cup|Formule Renault Nationale]]
|align=left|[[Oreca|Ecurie Elf]]
|13
|12
|10
|11
|12
|112
|style=&quot;background:#FFFFBF&quot;|'''1rë'''
|-
|align=left|[[Formula Renault#Championships 2|Challenge de Formule Renault Europe]]
|align=left|Equipe Danielson
|2
|0
|1
|0
|0
|1
|28të
|-
!rowspan=2|1977
|align=left|[[Formula Renault#Championships 2|Challenge de Formule Renault Europe]]
|align=left|
|16
|6
|4
|7
|10
|157
|style=&quot;background:#FFFFBF&quot;|'''1rë'''
|-
|align=left|[[1977 European Formula Two Championship|European Formula Two]]
|align=left|[[Kauhsen|Willi Kauhsen Racing Team]]
|2
|0
|0
|0
|0
|0
|{{abbr|NC|Jo i renditur}}
|-
!rowspan=5|1978
|align=left|[[French Formula Three Championship|French Formula Three]]
|rowspan=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:left&quot;|[[Oreca|Ecurie Elf]]
|?
|?
|?
|?
|?
|?
|style=&quot;background:#FFFFBF&quot;|'''1rë'''
|-
|align=left|[[Kampionati FIA Formula Tre Evropiane 1978|Formula Tre Evropiane]]
|8
|1
|1
|1
|1
|10
|9të
|-
|align=left|[[1978 British Formula Three season#BP Super Visco British F3 Championship|Super Visco British Formula Three]]
|2
|0
|0
|0
|1
|7
|13të
|-
|align=left|[[1978 British Formula Three season#Vandervell British F3 Championship|Vandervell British Formula Three]]
|1
|0
|0
|0
|1
|18
|9të
|-
|align=left|[[1978 European Formula Two Championship|European Formula Two]]
|align=left|[[Fred Opert|Fred Opert Racing]]
|1
|0
|0
|0
|0
|0
|{{abbr|NC|Jo i renditur}}
|-
!rowspan=3|1979
|align=left|[[French Formula Three Championship|French Formula Three]]
|rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:left&quot;|[[Oreca|Ecurie Elf]]
|5
|5
|4
|5
|5
|75
|style=&quot;background:#FFFFBF&quot;|'''1rë'''
|-
|align=left nowrap|[[Kampionati FIA Formula Tre Evropiane 1979|Formula Tre Evropiane]] 
|10
|6
|5
|6
|8
|67
|style=&quot;background:#FFFFBF&quot;|'''1rë'''
|-
|align=left|[[1979 British Formula Three Championship|British Formula Three]]
|1
|0
|0
|0
|0
|4
|12të
|-
!rowspan=2|1980
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1980|Formula Një]]
|align=left|[[Marlboro]] [[McLaren|Team McLaren]]
|13
|0
|0
|0
|0
|5
|16të
|-
|align=left|[[1980 BMW M1 Procar Championship|BMW M1 Procar Championship]]
|align=left|[[BMW in motorsport|BMW Motorsport]]
|1
|0
|0
|0
|0
|6
|21të
|-
!1981
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1981|Formula Një]]
|align=left|[[Renault në Formula Një|Équipe Renault]] [[Elf Aquitaine|Elf]]
|15
|3
|2
|1
|6
|43
|5të
|-
!1982
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1982|Formula Një]]
|align=left|[[Renault në Formula Një|Équipe Renault]] [[Elf Aquitaine|Elf]]
|16
|2
|5
|4
|4
|34
|4të
|-
!1983
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1983|Formula Një]]
|align=left|[[Renault në Formula Një|Équipe Renault]] [[Elf Aquitaine|Elf]]
|15
|4
|3
|3
|7
|57
|style=&quot;background:#DFDFDF&quot;|'''2të'''
|-
!1984
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1984|Formula Një]]
|align=left nowrap|[[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren]] [[Techniques d'Avant Garde|TAG Turbo]]
|16
|7
|3
|3
|9
|71.5
|style=&quot;background:#DFDFDF&quot;|'''2të'''
|-
!1985
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1985|Formula Një]]
|align=left|[[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren]] [[Techniques d'Avant Garde|TAG Turbo]]
|16
|5
|2
|5
|11
|73
|style=&quot;background:#FFFFBF&quot;|'''1rë'''
|-
!1986
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1986|Formula Një]]
|align=left|[[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren]] [[Techniques d'Avant Garde|TAG Turbo]]
|16
|4
|1
|2
|11
|72
|style=&quot;background:#FFFFBF&quot;|'''1rë'''
|-
!1987
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1987|Formula Një]]
|align=left|[[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren]] [[Techniques d'Avant Garde|TAG Turbo]]
|16
|3
|0
|2
|7
|46
|4të
|-
!1988
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1988|Formula Një]]
|align=left|[[Honda nē Formula Një|Honda]] [[Marlboro]] [[McLaren]]
|16
|7
|2
|7
|14
|87
|style=&quot;background:#DFDFDF&quot;|'''2të'''
|-
!1989
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1989|Formula Një]]
|align=left|[[Honda në Formula Një|Honda]] [[Marlboro]] [[McLaren]]
|16
|4
|2
|5
|11
|76
|style=&quot;background:#FFFFBF&quot;|'''1rë'''
|-
!1990
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1990|Formula Një]]
|align=left|[[Scuderia Ferrari]]
|16
|5
|0
|2
|9
|71
|style=&quot;background:#DFDFDF&quot;|'''2të'''
|-
!1991
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1991|Formula Një]]
|align=left|[[Scuderia Ferrari]]
|15
|0
|0
|1
|5
|34
|5të
|-
!1993
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1993|Formula Një]]
|align=left|[[Canon Inc.|Canon]] [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] [[Renault në Formula Një|Renault]]
|16
|7
|13
|6
|12
|99
|style=&quot;background:#FFFFBF&quot;|'''1rë'''
|-
!2005
|align=left|[[FFSA GT Championship]]
|align=left|[[Exagon Engineering]]
|11
|1
|2
|0
|3
|104
|11të
|-
!colspan=&quot;10&quot;|{{center|{{small|Burimi:&lt;ref name=&quot;:3&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Alain Prost|url=https://www.driverdb.com/drivers/alain-prost/|website=DriverDB|language=en|access-date=5 maj 2022|archive-date=25 maj 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525013731/https://www.driverdb.com/drivers/alain-prost/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}}}
|}

===Rezultatet në Formula Tre Evropiane===
(Garat me ''të pjerrta'' tregojnë xhirot e shpejta)
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:85%&quot;
! Viti
! Ekipi
! Shasia
! Motorri
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! 9
! 10
! 11
! 12
! 13
! 14
! 15
! 16
! DC
! Pikë
|-
| [[Kampionati FIA Formula Tre Evropiane 1978|1978]]
!nowrap| [[Oreca|Ecurie Elf]]
!nowrap| [[Martini (cars)|Martini Mk 21B]]
!nowrap| [[Renault]]
| [[Circuit Zandvoort|ZAN]]
| [[Nürburgring|NÜR]]
| [[Red Bull Ring|ÖST]]
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[Circuit Zolder|ZOL]]&lt;br&gt;{{small|10}}
| [[Imola Circuit|IMO]]
|style=&quot;background:#FFFFFF;&quot;| [[Nürburgring|NÜR]]&lt;br&gt;{{small|DNS}}
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[Dijon-Prenois|DIJ]]&lt;br&gt;{{small|10}}
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[Autodromo Nazionale di Monza|MNZ]]&lt;br&gt;{{small|15}}
| [[Autodromo di Pergusa|PER]]
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[Circuit de Nevers Magny-Cours|MAG]]&lt;br&gt;{{small|Ret}}
| [[Ring Knutstorp|KNU]]
| [[Karlskoga Motorstadion|KAR]]
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;| [[Donington Park|DON]]&lt;br&gt;{{small|6}}
| [[Kassel Airport|KAS]]
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;| '''''[[Circuito del Jarama|JAR]]'''''&lt;br&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[ACI Vallelunga Circuit|VAL]]&lt;br&gt;{{small|Ret}}
!9të
!10
|-
| [[Kampionati FIA Formula Tre Evropiane 1979|1979]]
!nowrap| [[Oreca|Ecurie Elf]]
!nowrap| [[Martini (cars)|Martini Mk 27]]
!nowrap| [[Renault]]
|style=&quot;background:#DFDFDF;&quot;| ''[[ACI Vallelunga Circuit|VAL]]''&lt;br&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;| [[Red Bull Ring|ÖST]]&lt;br&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;| '''[[Circuit Zolder|ZOL]]'''&lt;br&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;| ''[[Circuit de Nevers Magny-Cours|MAG]]''&lt;br&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#FFDF9F;&quot;| [[Donington Park|DON]]&lt;br&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;| ''[[Circuit Zandvoort|ZAN]]''&lt;br&gt;{{small|1}}
| [[Autodromo di Pergusa|PER]]
|style=&quot;background:#FFCFCF;&quot;| [[Autodromo Nazionale di Monza|MNZ]]&lt;br/&gt;{{small|{{tooltip|DNQ|Eliminated in heat}}}}
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;| '''''[[Ring Knutstorp|KNU]]'''''&lt;br&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| '''''[[Kinnekulle Ring|KIN]]'''''&lt;br&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;| '''''[[Circuito del Jarama|JAR]]'''''&lt;br&gt;{{small|1}}
|[[Kassel Airport|KAS]]
|colspan=4|
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;|'''1rë'''
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;|'''67'''
|-
!colspan=&quot;22&quot;|{{center|{{small|Burimi:&lt;ref name=&quot;:3&quot;/&gt;}}}}
|}

===Rezultatet në Formula Një===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:85%;&quot;
|-
! Viti
! Ekipi
! Shasia
! Motorri
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! 9
! 10
! 11
! 12
! 13
! 14
! 15
! 16
! {{Abbr|WDC|Pozicioni final në kampionatin botëror të pilotëve}}
! [[Lista e sistemeve të pikëve të Kampionatit Botëror të Formula Një|Pikë]]{{efn|name=&quot;droppedpoints&quot;|Deri në sezonin 1990, jo të gjitha pikët e fituara nga një pilot kontribonin në shifrën total në renditjen për pilotë. Numrat pa kllapa janë pikët e Kampionatit; numrat në kllapa janë pikët totale të shënuara.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Mattijs Diepraam|title=World Championship points systems|url=http://8w.forix.com/6thgear/points.html|website=8W.forix.com|language=en|date=18 janar 2019|access-date=1 dhjetor 2020|archive-date=24 shtator 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190924032459/http://8w.forix.com/6thgear/points.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| {{F1|1980}}
!rowspan=&quot;3&quot; nowrap| [[Marlboro]] [[McLaren|Team McLaren]]
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren M29|M29B]]
!rowspan=&quot;3&quot; nowrap| [[Ford në Formula Një|Ford]]-[[Cosworth]] [[Cosworth DFV|DFV]] 3.0 [[V8 engine|V8]]
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1980 Argentine Grand Prix|ARG]]&lt;br /&gt;{{small|6}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1980 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;{{small|5}}
|style=&quot;background:#fff;&quot;| [[1980 South African Grand Prix|RSA]]&lt;br/&gt;{{small|DNS}}
| [[1980 United States Grand Prix West|USW]]
|colspan=12|
!rowspan=&quot;3&quot;| 16të
!rowspan=&quot;3&quot;| 5
|-
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren M29|M29C]]
|colspan=4|
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1980 Belgian Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1980 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1980 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1980 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{small|6}}
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| [[1980 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;{{small|11}}
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| [[1980 Austrian Grand Prix|AUT]]&lt;br /&gt;{{small|7}}
|colspan=6|
|-
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren M30|M30]]
|colspan=10|
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1980 Dutch Grand Prix|NED]]&lt;br /&gt;{{small|6}}
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| [[1980 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;{{small|7}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1980 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#fff;&quot;| [[1980 United States Grand Prix|USA]]&lt;br /&gt;{{small|DNS}}
|colspan=2|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| {{F1|1981}}
!rowspan=&quot;2&quot; nowrap| [[Renault në Formula Një|Équipe Renault]] [[Elf Aquitaine|Elf]]
!nowrap| [[Renault në Formula Një|Renault]] [[Renault RE20|RE20B]]
!rowspan=&quot;2&quot; nowrap| [[Renault Sport|Renault]]-[[Gordini]] [[Renault EF-Type engine|EF1]] 1.5 [[V6 engine|V6]] [[Turbocharger|t]]
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1981 United States Grand Prix West|USW]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1981 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1981 Argentine Grand Prix|ARG]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1981 Belgian Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|colspan=11|
!rowspan=&quot;2&quot;| 5të
!rowspan=&quot;2&quot;| 43
|-
!nowrap| [[Renault në Formula Një|Renault]] [[Renault RE30|RE30]]
|colspan=5|
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1981 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1981 Spanish Grand Prix|ESP]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| ''[[1981 French Grand Prix|FRA]]''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1981 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| '''[[1981 German Grand Prix|GER]]'''&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1981 Austrian Grand Prix|AUT]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''[[1981 Dutch Grand Prix|NED]]'''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1981 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1981 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1981 Caesars Palace Grand Prix|CPL]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|
|-
| {{F1|1982}}
!nowrap| [[Renault në Formula Një|Équipe Renault]] [[Elf Aquitaine|Elf]]
!nowrap| [[Renault në Formula Një|Renault]] [[Renault RE30|RE30B]]
!nowrap| [[Renault Sport|Renault]]-[[Gordini]] [[Renault EF-Type engine|EF1]] 1.5 [[V6 engine|V6]] [[Turbocharger|t]]
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| ''[[1982 South African Grand Prix|RSA]]''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''''[[1982 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1982 United States Grand Prix West|USW]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1982 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| '''[[1982 Belgian Grand Prix|BEL]]'''&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| [[1982 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;7&lt;sup&gt;†&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| '''''[[1982 Detroit Grand Prix|DET]]'''''&lt;br /&gt;{{small|NC}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1982 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1982 Dutch Grand Prix|NED]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1982 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{small|6}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1982 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1982 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| [[1982 Austrian Grand Prix|AUT]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;8&lt;sup&gt;†&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| '''''[[1982 Swiss Grand Prix|SUI]]'''''&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1982 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| '''[[1982 Caesars Palace Grand Prix|CPL]]'''&lt;br /&gt;{{small|4}}
! 4të
! 34
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| {{F1|1983}}
!rowspan=&quot;2&quot; nowrap| [[Renault në Formula Një|Équipe Renault]] [[Elf Aquitaine|Elf]]
!nowrap| [[Renault në Formula Një|Renault]] [[Renault RE30|RE30C]]
!rowspan=&quot;2&quot; nowrap| [[Renault Sport|Renault]]-[[Gordini]] [[Renault EF-Type engine|EF1]] 1.5 [[V6 engine|V6]] [[Turbocharger|t]]
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| [[1983 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;{{small|7}}
|colspan=15|
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| '''2të'''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| '''57'''
|-
!nowrap| [[Renault në Formula Një|Renault]] [[Renault RE40|RE40]]
|
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| [[1983 United States Grand Prix West|USW]]&lt;br /&gt;{{small|11}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''''[[1983 French Grand Prix|FRA]]'''''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1983 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| '''[[1983 Monaco Grand Prix|MON]]'''&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''[[1983 Belgian Grand Prix|BEL]]'''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| [[1983 Detroit Grand Prix|DET]]&lt;br /&gt;{{small|8}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1983 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;{{small|5}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| ''[[1983 British Grand Prix|GBR]]''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1983 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;{{small|4}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| ''[[1983 Austrian Grand Prix|AUT]]''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1983 Dutch Grand Prix|NED]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1983 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1983 European Grand Prix|EUR]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1983 South African Grand Prix|RSA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|
|-
| {{F1|1984}}
!nowrap| [[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren International]]
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren MP4/2|MP4/2]]
!nowrap| [[Techniques d'Avant Garde|TAG]] TTE PO1 1.5 [[V6 engine|V6]] [[Turbocharger|t]]
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| ''[[1984 Brazilian Grand Prix|BRA]]''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1984 South African Grand Prix|RSA]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1984 Belgian Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| ''[[1984 French Grand Prix|FRA]]''&lt;br /&gt;{{small|7}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''[[1984 Monaco Grand Prix|MON]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1{{sup|‡}}&lt;/small&gt;
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1984 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1984 Detroit Grand Prix|DET]]&lt;br /&gt;{{small|4}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1984 Dallas Grand Prix|DAL]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1984 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''''[[1984 German Grand Prix|GER]]'''''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1984 Austrian Grand Prix|AUT]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''[[1984 Dutch Grand Prix|NED]]'''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1984 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1984 European Grand Prix|EUR]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1984 Portuguese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| ''' 2të'''
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| ''' 71.5'''
|-
| {{F1|1985}}
!nowrap| [[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren International]]
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren MP4/2|MP4/2B]]
!nowrap| [[Techniques d'Avant Garde|TAG]] TTE PO1 1.5 [[V6 engine|V6]] [[Turbocharger|t]]
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| ''[[1985 Brazilian Grand Prix|BRA]]''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1985 Portuguese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
| style=&quot;background:#000; color:#fff;&quot;| [[1985 San Marino Grand Prix|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;SMR&lt;/span&gt;]]&lt;br /&gt;{{small|DSQ}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1985 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1985 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1985 Detroit Grand Prix|DET]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1985 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| ''[[1985 British Grand Prix|GBR]]''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1985 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''''[[1985 Austrian Grand Prix|AUT]]'''''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| ''[[1985 Dutch Grand Prix|NED]]''&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1985 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| '''''[[1985 Belgian Grand Prix|BEL]]'''''&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1985 European Grand Prix|EUR]]&lt;br /&gt;{{small|4}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1985 South African Grand Prix|RSA]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1985 Australian Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''1rë'''
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''73 (76)'''
|-
| {{F1|1986}}
!nowrap| [[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren International]]
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren MP4/2|MP4/2C]]
!nowrap| [[Techniques d'Avant Garde|TAG]] TTE PO1 1.5 [[V6 engine|V6]] [[Turbocharger|t]]
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1986 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1986 Spanish Grand Prix|ESP]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''''[[1986 Monaco Grand Prix|MON]]'''''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| ''[[1986 Belgian Grand Prix|BEL]]''&lt;br /&gt;{{small|6}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1986 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1986 Detroit Grand Prix|DET]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1986 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1986 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1986 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;6&lt;sup&gt;†&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1986 Hungarian Grand Prix|HUN]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1986 Austrian Grand Prix|AUT]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
| style=&quot;background:#000; color:#fff;&quot;| [[1986 Italian Grand Prix|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;ITA&lt;/span&gt;]]&lt;br /&gt;{{small|DSQ}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1986 Portuguese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1986 Mexican Grand Prix|MEX]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1986 Australian Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''1rë'''
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''72 (74)'''
|-
| {{F1|1987}}
!nowrap| [[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren International]]
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren MP4/3|MP4/3]]
!nowrap| [[Techniques d'Avant Garde|TAG]] TTE PO1 1.5 [[V6 engine|V6]] [[Turbocharger|t]]
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1987 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| ''[[1987 Belgian Grand Prix|BEL]]''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| [[1987 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;9&lt;sup&gt;†&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1987 Detroit Grand Prix|DET]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1987 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1987 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| [[1987 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;7&lt;sup&gt;†&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1987 Hungarian Grand Prix|HUN]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1987 Austrian Grand Prix|AUT]]&lt;br /&gt;{{small|6}}
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| [[1987 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;{{small|15}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1987 Portuguese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1987 Spanish Grand Prix|ESP]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1987 Mexican Grand Prix|MEX]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| ''[[1987 Japanese Grand Prix|JPN]]''&lt;br /&gt;{{small|7}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1987 Australian Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
! 4të
! 46
|-
| {{F1|1988}}
!nowrap| [[Honda në Formula Një|Honda]] [[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren]]
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren MP4/4|MP4/4]]
!nowrap| [[Honda në Formula Një|Honda]] [[Honda RA16 engine|RA168E]] 1.5 [[V6 engine|V6]] [[Turbocharger|t]]
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1988 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| ''[[1988 San Marino Grand Prix|SMR]]''&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1988 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| ''[[1988 Mexican Grand Prix|MEX]]''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1988 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| ''[[1988 Detroit Grand Prix|DET]]''&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''''[[1988 French Grand Prix|FRA]]'''''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1988 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1988 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| ''[[1988 Hungarian Grand Prix|HUN]]''&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1988 Belgian Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1988 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''[[1988 Portuguese Grand Prix|POR]]'''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| ''[[1988 Spanish Grand Prix|ESP]]''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1988 Japanese Grand Prix|JPN]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| ''[[1988 Australian Grand Prix|AUS]]''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| '''2të'''
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| '''87 (105)'''
|-
| {{F1|1989}}
!nowrap| [[Honda në Formula Një|Honda]] [[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren]]
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren MP4/5|MP4/5]]
!nowrap| [[Honda në Formula Një|Honda]] [[Honda V10 engine|RA109E]] 3.5 [[V10 engine|V10]]
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1989 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| ''[[1989 San Marino Grand Prix|SMR]]''&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| ''[[1989 Monaco Grand Prix|MON]]''&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1989 Mexican Grand Prix|MEX]]&lt;br /&gt;{{small|5}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1989 United States Grand Prix|USA]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| '''[[1989 Canadian Grand Prix|CAN]]'''&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''[[1989 French Grand Prix|FRA]]'''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1989 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1989 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1989 Hungarian Grand Prix|HUN]]&lt;br /&gt;{{small|4}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| ''[[1989 Belgian Grand Prix|BEL]]''&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| ''[[1989 Italian Grand Prix|ITA]]''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1989 Portuguese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1989 Spanish Grand Prix|ESP]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| ''[[1989 Japanese Grand Prix|JPN]]''&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1989 Australian Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''1rë'''
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''76 (81)'''
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| {{F1|1990}}
!rowspan=&quot;2&quot; nowrap| [[Scuderia Ferrari]]
!nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] [[Ferrari 641|641]]
!rowspan=&quot;2&quot; nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] [[Ferrari V12 F1 engine#3.5 L engine (1989–1994)|036]] 3.5 [[V12 engine|V12]]&lt;br&gt;[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] [[Ferrari V12 F1 engine#3.5 L engine (1989–1994)|037]] 3.5 [[V12 engine|V12]]
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1990 United States Grand Prix|USA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1990 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1990 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;{{small|4}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1990 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|colspan=12|
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| '''2të'''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| '''71 (73)'''
|-
!nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] [[Ferrari 641|641/2]]
|colspan=4|
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1990 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;{{small|5}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| ''[[1990 Mexican Grand Prix|MEX]]''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1990 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1990 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1990 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;{{small|4}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1990 Hungarian Grand Prix|HUN]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| ''[[1990 Belgian Grand Prix|BEL]]''&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1990 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1990 Portuguese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1990 Spanish Grand Prix|ESP]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1990 Japanese Grand Prix|JPN]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1990 Australian Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| {{F1|1991}}
!rowspan=&quot;2&quot; nowrap| [[Scuderia Ferrari]]
!nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] [[Ferrari 642|642]]
!rowspan=&quot;2&quot; nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] [[Ferrari V12 F1 engine#3.5 L engine (1989–1994)|037]] 3.5 [[V12 engine|V12]]
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1991 United States Grand Prix|USA]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1991 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;{{small|4}}
|style=&quot;background:#fff;&quot;| [[1991 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;{{small|DNS}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| ''[[1991 Monaco Grand Prix|MON]]''&lt;br /&gt;{{small|5}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1991 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1991 Mexican Grand Prix|MEX]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|colspan=10|
!rowspan=&quot;2&quot;| 5të
!rowspan=&quot;2&quot;| 34
|-
!nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] [[Ferrari 643|643]]
|colspan=6|
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1991 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1991 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1991 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1991 Hungarian Grand Prix|HUN]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1991 Belgian Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| [[1991 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| [[1991 Portuguese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1991 Spanish Grand Prix|ESP]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| [[1991 Japanese Grand Prix|JPN]]&lt;br /&gt;{{small|4}}
| [[1991 Australian Grand Prix|AUS]]
|-
| {{F1|1993}}
!nowrap| [[Canon (kompani)|Canon]] [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] [[Renault në Formula Një|Renault]]
!nowrap| [[Williams F1|Williams]] [[Williams FW15C|FW15C]]
!nowrap| [[Renault Sport|Renault]] [[Renault RS engine#Naturally-aspirated V10 engines|RS5]] 3.5 [[V10 engine|V10]]
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''''[[1993 South African Grand Prix|RSA]]'''''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#efcfff;&quot;| '''[[1993 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| '''[[1993 European Grand Prix|EUR]]'''&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''''[[1993 San Marino Grand Prix|SMR]]'''''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''[[1993 Spanish Grand Prix|ESP]]'''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#dfffdf;&quot;| '''''[[1993 Monaco Grand Prix|MON]]'''''&lt;br /&gt;{{small|4}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''[[1993 Canadian Grand Prix|CAN]]'''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| [[1993 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''[[1993 British Grand Prix|GBR]]'''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''[[1993 German Grand Prix|GER]]'''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| '''''[[1993 Hungarian Grand Prix|HUN]]'''''&lt;br /&gt;{{small|12}}
|style=&quot;background:#ffdf9f;&quot;| '''''[[1993 Belgian Grand Prix|BEL]]'''''&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#cfcfff;&quot;| '''[[1993 Italian Grand Prix|ITA]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;12&lt;sup&gt;†&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1993 Portuguese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| '''''[[1993 Japanese Grand Prix|JPN]]'''''&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#dfdfdf;&quot;| [[1993 Australian Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''1rë'''
|style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| '''99'''
|-
!colspan=&quot;22&quot;|{{center|{{small|Burimi:&lt;ref name=&quot;:3&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;espn&quot;&gt;{{cite web|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/driver/1058.html|title=Alain Prost: F1 Driver Profiles|publisher=ESPN F1|language=en|access-date=23 shkurt 2018|archive-date=23 shkurt 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180223232232/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/driver/1058.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Alain Prost – Involvement|language=en|url=https://www.statsf1.com/en/alain-prost/engagement.aspx|publisher=StatsF1|access-date=1 dhjetor 2020|archive-date=26 maj 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526072211/https://www.statsf1.com/en/alain-prost/engagement.aspx|url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}}}
|}
&lt;sup&gt;†&lt;/sup&gt; Nuk e përfundoi garën por u rendit pasi kishte plotësuar më shumë se 90% të distancës së garës.&lt;br&gt;
&lt;sup&gt;‡&lt;/sup&gt; Gara u ndal me më pak se 75% të xhirove të kryera. Janë dhënë vetëm gjysmat e pikëve.
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;

==Referime==
{{Reflist|2}}

== Lidhje të jashtme ==

* [http://www.prostfan.com/ prostfan.com - Alain Prost fansite]
* [http://www.prostfan.com/senna2.htm Interview with Alain Prost about Ayrton Senna]
* [http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm Top lista Formula 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050903004816/http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm |date=3 shtator 2005 }}

{{F1 kampionët}}

[[Kategoria:Sportistë francezë]]
[[Kategoria:F1 pilotë]]
[[Kategoria:Lindje 1955]]
[[Kategoria:Pilotë francezë në Formula Një]]

{{sport-cung}}</text>
      <sha1>cds0642d6wwlcfhq8jgbr7zq1oi5fb1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Agim Ramadani</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18157</id>
    <revision>
      <id>3058845</id>
      <parentid>3044088</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T11:43:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Leutrim.P</username>
        <id>113691</id>
      </contributor>
      <comment>Refuzoi 4 ndryshimet e fundit të tekstit (nga [[Speciale:Kontributet/~2026-32887-68|~2026-32887-68]] dhe [[Speciale:Kontributet/Adhurim Jakupi|Adhurim Jakupi]]) dhe riktheu versionin 2976516 nga Leutrim.P: mos e ndrysho flamurin me emblemë !</comment>
      <origin>3058845</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8305" sha1="dx28qqnwyph824aidf0hhm9v17i9ugt" xml:space="preserve">{{Infobox military person
| name          = Agim Ramadani
| image         = [[File:Permendorja Agim Ramadani.JPG|300px]]
| caption       = ''Mu shterrshin syt nëse pushoj Lirinë tënde me ëndërrue, mallkue qoftë gjaku im nëse më vrasin pa luftue''.
| birth_date    = 3 Maj 1963
| birth_place   = [[Zhegër]], [[Komuna e Gjilanit]], [[Kosovë]]
| death_date    = 11 Prill 1999
| death_place   = [[Kosharja (Gjakovë)|Koshare]], [[Komuna e Gjakovës]], [[Kosovë]]
| nickname      = '''&quot;KATANA&quot;'''
| birthname     = 
| allegiance    = [[File:Flag of the Kosovo Liberation Army.svg|30px]] [[Ushtria Çlirimtare e Kosovës]]&lt;br&gt;
*[[File:Flag of Kosova (1991–1999).svg|30px]] [[Forcat e Armatosura të Republikës së Kosovës (1998-1999)|Forcat e Armatosura të Republikës së Kosovës]]
| branch        = 
| serviceyears  = 1998 – 1999
| rank          = [[Komandant]] Brigade
| servicenumber = 
| unit          = Brigada 138
| commands      = Zona Operative e Dukagjinit, ([[Kosharja (Gjakovë)|Koshare]], rajoni i [[Gjakovë]]s, [[Kosovë]])
| battles       = [[Lufta e Kosovës]]&lt;br&gt;
*[[Beteja e Koshares]]
*[[Operacioni Feniks|Operacioni &quot;Feniks&quot;]]
*[[Luftimet në Gjocaj e Jasiq (1998)|Operacionet në Gjocaj dhe Jasiq]] 
*Beteja e Opijazit
*[[Operacioni Shqiponja (Kosovë)|Operacioni &quot;Shqiponja&quot;]]
*Operacioni afër Gjeravicës
| battles_label = 
| awards        = [[Urdhëri Hero i Kosovës]] (pas vdekjes)
| relations     = 
| laterwork     = 
}}

'''Agim Ramadani''' ([[3 Maj]] [[1963]] – [[11 Prill]] [[1999]]) i njohur ndryshe me nofkën '''&quot;KATANA&quot;''', ishte njëri nga komandantët më të shquar dhe më aktivë të [[Ushtria Çlirimtare e Kosovës|Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK-së)]] në Zonën Operative të Dukagjinit. Lindi më [[3 maj]] [[1963]] në fshatin [[Zhegër]] të Komunës së [[Gjilani|Gjilanit]] dhe ra dëshmorë më [[11 prill]] [[1999]] në [[Beteja e Koshares|Betejën e Koshares]], gjatë luftimeve të ashpra me forcat serbe në mbrojtje të kufirit Kosovë–Shqipëri. Gjatë luftës në Kosovë në vitin 1998, ai zhvilloi operacione të suksesshme ushtarake kundër forcave serbe përreth kufirit Kosovë–Shqipëri dhe mori pjesë në [[Beteja e Koshares|Betejën e përgjakshme të Koshares]] e cila u zhvillua më 9 prill të vitit 1999, ku gjithashtu ai ishte komandant i Brigadës 138 deri në ditën e rënies heroike të tij. Pas përfundimit të luftës, ai u shpall [[Hero i Kosovës]].
==Jeta e hershme==
Të parët  e Familjes së tij ishin me prejardhje nga Malësia e Karadakut, pikërisht nga fshati Depcë afër Preshevës. Shkollimin Fillor e kreu në vendlindje, ndërsa Shkollën e Mesme Teknike në Gjilan në vitin 1980, dhe më pas e vazhdoi Akademinë Ushtarake–Drejtimi i Komunikacionit në [[Zagrebi|Zagreb]] të [[Kroacia|Kroacisë]].

Me poezi dhe pikturë është marrë që nga shkollimi i mesëm. Përderisa poezitë e tij, sa ishte gjallë i mbetën të shpërndara nëpër revista të ndryshme e në dorëshkrim, si piktor organizoi ekspozita kolektive e personale në Kroaci, ku punoi si ushtarak dhe në Zvicër ku jetoi si emigrant politik dhe me fillimin e luftës në Kroaci, ai e braktisi ish–Armatën Jugosllave ku punonte si oficer. Në vitin 1998 pranohet anëtarë nderi në Akademinë Evropiane të Arteve.

Ndonëse e kishte të rregulluar statusin e emigrantit, Agim Ramadani në vitin 1998, iu përgjigj thirrjes së atdheut dhe u inkuadrua në radhët e [[Ushtria Çlirimtare e Kosovës|Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës]] (UÇK), duke i lënë në Zvicër gruan dhe tre fëmijët e tij.

Gjatë luftës u dëshmua si strateg i lartë dhe udhëheqës i dashur për ushtarët. Ishte njëri ndër hartuesit e planit për thyerjen e kufirit shqiptaro-shqiptar, gjë të cilën edhe e bëri bashkë me shokët e vet. Ishte i pari që shkuli gurin-piramidën-kufitare në [[Kosharja|Koshare]]. Pas thyerjes së këtij kufiri, në pjesën e Kosovës, tek vendi i quajtur &quot;Zharret&quot;, ai ra dëshmorë heroikisht për të mos vdekur kurrë. Njihet me emrin konspirativ &quot;KATANA&quot;. Llogaritet si një nga heronjtë më të njohur të historisë së re shqiptare. Në Gjilan para Teatrit Kombëtar i është ngritur një shtatore, në të cilën janë komponuar të gjitha elementet artistike dhe luftarake të Agim Ramadanit–KATANËS. Është përfaqësuar në disa leksikone dhe antologji të shkrimtarëve shqiptarë, të botuara pas luftës së Kosovës në vitin 2000. Agimi la pas vetes tre pasardhës, djemtë Jetonin dhe Edonin, si dhe vajzën Lorinën.
[[Skeda:Shtatorja e Agim Ramadanit.jpg|parapamje|340px|Shtatorja e Agim Ramadanit në Gjilan.]]
==Lufta e Kosovës==
Me shpërthimin e Luftës së Kosovës, Agim Ramadani iu bashkua [[UÇK|Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës]], ku menjëherë u bë komandant në Zonën Operative të Dukagjinit.

===Operacionet në Gjocaj dhe Jasiq===
Më [[26 Korrik|28 Korrik]] [[1998]], Agim Ramadani erdhi për të përforcuar mbrojtjen e fshatrave Gjocaj dhe Jasiq. Trupat e Ushtrisë Jugosllave sulmuan fshatrat nga Baza Ushtarake e Koshares për të marrë dy pikat strategjike, por sulmi jugosllav dështoi, duke rezultuar në 8 ushtarë serbë të vrarë si dhe një major serb të Ushtrisë Jugosllave, ndërsa UÇK-ja nën komandën e Agim Ramadanit pësoi tre viktima.

===Beteja e Opijazit===
Aksioni i tij i parë ushtarak ndodhi më [[9 Gusht]] [[1998]] në fshatin Opijaz ku mposhti me sukses forcat serbo–jugosllave duke vrarë 17 ushtarë serbë si dhe 2 oficerë serbë të Ushtrisë Jugosllave.

===Operacioni Shqiponja===
Më [[15 Gusht]] [[1998]], Agim Ramadani nisi &quot;Operacionin Shqiponja&quot;, i cili përfshinte sulmin e stacionit policor të Zhilloviçit me vetëm 8 ushtarë të UÇK-së kundër një batalioni të madh të Ushtrisë Jugosllave. Sulmi ishte i planifikuar mirë dhe u ekzekutua me sukses, duke rezultuar në numrin më të madh të vdekjeve të ushtrisë jugosllave gjatë [[Lufta e Kosovës|Luftës së Kosovës]]. Ndërkaq, UÇK-ja nuk ka pasur viktima.

===Operacioni afër Gjeravicës===
Operacioni i tij i radhës kundër forcave serbo–jugosllave ndodhi në një postë ushtarake jugosllave dhe në një Kullë Roje pranë malit të Gjeravicës më [[15 Shtator]] [[1998]]. Përsëri forcat serbo–jugosllave pësuan një disfatë të rëndë, me një nga numri më i madh i vdekjeve gjatë luftës në atë kohë. Sulmi i Agim Ramadanit la të vdekur 40 ushtarë serbë dhe 20 të plagosur.

===Operacioni Feniks===
Në operacionin e tij të ardhshëm të koduar si &quot;Operacioni Feniks&quot; më [[30 Shtator]] [[1998]], Agim Ramadani sulmoi pozicionet e Ushtrisë Jugosllave pranë Bazës Ushtarake Serbe në Koshare. Përsëri operacioni përfundoi me fitoren e brigadës së Agim Ramadanit, duke vrarë 6 ushtarë serbë, duke plagosur 8 të tjerë, si dhe e shkatërruan 1 tank dhe 1 autoblind.

===Beteja e Koshares===
Më [[9 Prill]] [[1999]] Agim Ramadani, së bashku me 136 ushtarë nën komandën e tij, kaloi kufirin Shqipëri–Kosovë afër Koshares dhe sulmoi Forcat Jugosllave që ishin rreth 300 ushtarë, duke filluar Betejën më të përgjakshme në tërë Luftën e Kosovës. Luftimet e ditës së parë zgjatën 24 orë dhe përfunduan me fitoren e forcave të Agim Ramadanit, duke i detyruar ushtarët serbë të tërhiqen nga baza ushtarake e Koshares. Luftimet e ashpra lanë të vdekur 4 ushtarë të UÇK-së dhe 23 ushtarë serbë.

== Tituj të veprave ==
* Një jetë tjetër - Prishtinë [[2002]] (pas vdekjës)

== Shiko edhe këtë ==
{{Libri|Copëza historie nga lufta e Kosovës/3|Copëza historie nga lufta e Kosovës}}
[https://web.archive.org/web/20100921011804/http://kosharja99.info/]

{{DEFAULTSORT:Ramadani, Agim}}
[[Kategoria:Biografi shqiptare]]
[[Kategoria:Shkrimtarë shqiptarë]]
[[Kategoria:Shkrimtarë kosovarë]]
[[Kategoria:Dëshmorë]]
[[Kategoria:Lindje 1963]]
[[Kategoria:Vdekje 1999]]
[[Kategoria:Njerëz nga Gjilani]]
{{Portal|Gjilani|Kosova}}
[[Kategoria:Njerëz nga Karadaku]]
[[Kategoria:Komandantë brigade të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës]]
[[Kategoria:Shqiptarë të Kosovës]]
==Shënime==
==Referencat==
==Shiko më shumë==
*[[Lufta e Kosovës]]
*[[Beteja e Koshares]]
*[[Beteja e Pashtrikut]]
*[[Beteja e Junikut]]
*[[Pavarësia e Kosovës]]</text>
      <sha1>dx28qqnwyph824aidf0hhm9v17i9ugt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rubiku</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27247</id>
    <revision>
      <id>3058813</id>
      <parentid>3042051</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T22:26:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arselajdo Gega</username>
        <id>194730</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */ korrigjim i vogel i emrit Rrethi i Epërm</comment>
      <origin>3058813</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6953" sha1="pc4ov66no3j4e8bjxu9srrkcl27497c" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name = Rubiku
| settlement_type = [[Qytetet e Shqipërisë|Qytet]]
| pushpin_map = Albania
| pushpin_relief = 1
| pushpin_map_caption = Vendndodhja në Shqipëri
| coordinates = {{Coord|41|46|28|N|19|47|10|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = Shteti
| subdivision_name = {{flagicon|ALB}} [[Shqipëria]]
| subdivision_type2 = [[Qarqet e Shqipërisë|Qarku]]
| subdivision_name2 = [[Qarku i Lezhës|Lezha]]
| subdivision_type3 = [[Bashkitë e Shqipërisë|Bashkia]]
| subdivision_name3 = [[Bashkia Mirditë|Mirditë]]
| subdivision_type4 = [[Njësitë administrative të Shqipërisë|Njësia administrative]]
| subdivision_name4 = [[Njësia administrative Rubik|Rubik]]
| leader_title = Kryetari i bashkisë
| leader_name = [[Albert Mëlyshi]]
| leader_party = [[Partia Demokratike e Shqipërisë|PD]]
| leader_title1 = Kryetari i njësisë administrative
| leader_name1 = Armando Ndoj
| population_as_of = 2023
| population_blank1_title = Njësia administrative
| population_blank1 = 2 550
| postal_code_type = Kodi postar
| postal_code = 4603
| timezone = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]]
| utc_offset = +1
| timezone_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]]
| utc_offset_DST = +2
| website = {{URL|https://bashkiamirdite.gov.al/}}
|image_skyline=View of Rubik from Church of Rubik.jpg}}

'''Rubiku''' është një [[qytet]] në [[Bashkia Mirditë|bashkinë Mirditë]], [[Qarku i Lezhës|qarkun e Lezhës]], në veri të [[Shqipëria|Shqipërisë]].&lt;ref&gt;{{Cite web|title=NJËSITË ADMINISTRATIVE|url=https://bashkiamirdite.gov.al/?page_id=152|website=Bashkia Mirditë|language=sq|access-date=2026-04-17}}&lt;/ref&gt; Ai është qendra e [[Njësia administrative Rubik|njësisë administrative Rubik]], e cila përfshin edhe fshatrat Fierzë, Bulshizë, Fang, Rasfik, Katund i Vjetër, Munaz, Rreja e Zezë, Rreja e Veles, Vau Shkezë, Rrethi i Epërm, Livadhëz dhe Bulger.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=NJËSITË ADMINISTRATIVE|url=https://bashkiamirdite.gov.al/?page_id=152|website=Bashkia Mirditë|language=sq|access-date=2026-04-17}}&lt;/ref&gt;

Njësia administrative Rubik ka 2.550 banorë.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=CENSI I POPULLSISË DHE BANESAVE NË SHQIPËRI 2023: Lezhë|url=https://www.instat.gov.al/media/14321/cens-2023-lezha.pdf|website=INSTAT|language=sq|format=PDF|page=120|access-date=2026-04-17|archive-date=9 nëntor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241109110118/https://www.instat.gov.al/media/14321/cens-2023-lezha.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Rubiku është një nga tre qendrat kryesore urbane të Bashkisë Mirditë.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Raporti i monitorimit 2025 i Bashkisë Mirditë|url=https://bashkiamirdite.gov.al/wp-content/uploads/2026/03/RAPORTI-I-MONITOTIMIT-2025-BASHKIA-MIRDITE.pdf|website=Bashkia Mirditë|language=sq|format=PDF|page=15|access-date=2026-04-17}}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
Rubiku lidhet ngushtë me trashëgiminë mesjetare të Mirditës. [[Kisha e Shëlbuemit në Rubik]] përmendet për herë të parë në vitin 1166. Ajo ka qenë fillimisht abaci benediktine dhe më pas kuvend françeskan. Absida e kishës ruan afreske me mbishkrim latin të vitit 1272.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kisha e Shëlbuemit në Rubik|url=https://bashkiamirdite.gov.al/?page_id=4863|website=Bashkia Mirditë|language=sq|access-date=2026-04-17}}&lt;/ref&gt;

Në afërsi të qytetit ndodhet edhe [[Kalaja e Matrizës]], e datuar në antikitetin e vonë. Ajo kishte funksion mbrojtës dhe kontrollues të luginës së Fanit dhe të rrugës së vjetër që lidhte Lezhën me Prizrenin dhe trevat lindore.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kalaja e Matrizës në Rubik|url=https://bashkiamirdite.gov.al/?page_id=4916|website=Bashkia Mirditë|language=sq|access-date=2026-04-17}}&lt;/ref&gt;

== Administrata ==
Rubiku është qendra e njësisë administrative me të njëjtin emër. Kryetari i njësisë administrative është Armando Ndoj, ndërsa kodi postar i njësisë është 4603.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kryetarët e Njësive Administrative|url=https://bashkiamirdite.gov.al/wp-content/uploads/2024/02/Kryetaret-e-Njesive-Administrative-Bashkia-Mirdite-2.pdf|website=Bashkia Mirditë|language=sq|format=PDF|access-date=2026-04-17}}&lt;/ref&gt;

== Kultura dhe trashëgimia ==
Në qytet ndodhen Qendra Kulturore “Abat Doci” dhe Info Kulla Mirdita.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Objektet Kulturore|url=https://bashkiamirdite.gov.al/?page_id=3474|website=Bashkia Mirditë|language=sq|access-date=2026-04-17}}&lt;/ref&gt; Një tjetër objekt i rëndësishëm është [[Kulla e Abat Prend Doçit]], një kullë dykatëshe mbi 200-vjeçare, e shpallur monument kulture më 8 janar 2015.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kulla e Abat Prend Doçit në Rubik|url=https://bashkiamirdite.gov.al/?page_id=5067|website=Bashkia Mirditë|language=sq|access-date=2026-04-17}}&lt;/ref&gt;

Festa e T’Shëlbuemit përbën një nga ngjarjet më të njohura të jetës publike të qytetit. Në kuadër të saj zhvillohen veprimtari fetare, kulturore dhe sportive.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Koncerti i T’Shëlbuemit|url=https://bashkiamirdite.gov.al/?cat=185|website=Bashkia Mirditë|language=sq|access-date=2026-04-17}}&lt;/ref&gt;

== Arsimi dhe sporti ==
Në vitin 2024 u rikonstruktuan nyjet sanitare në shkollën 9-vjeçare Rubik dhe filloi ndërtimi i dhomave të zhveshjes për fëmijët që stërviten në fushën e sportit të qytetit.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Punët e realizuara nga Bashkia Mirditë për vitin 2024|url=https://bashkiamirdite.gov.al/?p=6097|website=Bashkia Mirditë|language=sq|access-date=2026-04-17}}&lt;/ref&gt; Në maj 2025 në Rubik u zhvillua edhe ndeshja “Kupa e T’Shëlbuemit” për grupmoshën U-11.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Koncerti i T’Shëlbuemit|url=https://bashkiamirdite.gov.al/?cat=185|website=Bashkia Mirditë|language=sq|access-date=2026-04-17}}&lt;/ref&gt;

== Ekonomia ==
Rubiku është një nga qendrat kryesore urbane të Bashkisë Mirditë, së bashku me Rrëshenin dhe Repsin.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Raporti i monitorimit 2025 i Bashkisë Mirditë|url=https://bashkiamirdite.gov.al/wp-content/uploads/2026/03/RAPORTI-I-MONITOTIMIT-2025-BASHKIA-MIRDITE.pdf|website=Bashkia Mirditë|language=sq|format=PDF|page=15|access-date=2026-04-17}}&lt;/ref&gt; Në vitin 2025, njësia administrative Rubik përfaqësonte 20% të realizimit të të ardhurave sipas njësive administrative të bashkisë.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Raporti i monitorimit 2025 i Bashkisë Mirditë|url=https://bashkiamirdite.gov.al/wp-content/uploads/2026/03/RAPORTI-I-MONITOTIMIT-2025-BASHKIA-MIRDITE.pdf|website=Bashkia Mirditë|language=sq|format=PDF|page=15|access-date=2026-04-17}}&lt;/ref&gt;

== Referime ==
{{Reflist}}

== Shih edhe ==
* [[Njësia administrative Rubik]]
* [[Bashkia Mirditë]]
* [[Qarku i Lezhës]]
* [[Kisha e Shëlbuemit në Rubik]]

== Lidhje të jashtme ==
* [https://bashkiamirdite.gov.al/ Faqja zyrtare e Bashkisë Mirditë]
{{Njësia administrative Rubik}}
{{Qarku i Lezhës}}
[[Kategoria:Qytete në Shqipëri]]
[[Kategoria:Qarku i Lezhës]]
[[Kategoria:Mirdita]]</text>
      <sha1>pc4ov66no3j4e8bjxu9srrkcl27497c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Çanaklia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32779</id>
    <revision>
      <id>3058783</id>
      <parentid>2993839</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T18:01:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>34047</id>
      </contributor>
      <origin>3058783</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2281" sha1="ta6dbinpuk3yw0k0hwv320zzxh5rbxx" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                            = '''{{PAGENAME}}'''
| native_name               = Чанаклија
| settlement_type             = Fshat 
| image_flag                  = &lt;!--Pa ''Skeda:'' në fillim--&gt; 
| flag_link               = 
| image_seal                    = &lt;!--Pa ''Skeda:'' në fillim--&gt; 
| seal_link                 = 
|Stema_gjerësia                  = 
| image_skyline                           = Воздушен поглед на Чанаклија 2.jpg
| image_caption             =

&lt;!--Administrimi territorial--&gt;
|Rajoni                          = [[Rajoni juglindor (Maqedoni)|Juglindor]]
|Komuna                          = [[Komuna e Vasilevës|Vasilevë]]
|Kryetari i Komunës              =
|Partia udhëheqëse               =

&lt;!--Sipërfaqja dhe Demografia --&gt;
|Sipërfaqja                      =
| population_total                       = 
| population_total_viti                  = 2002
|Dendësia                        =

&lt;!-- Të dhëna dhe statistika --&gt;
| population_demonym                        = 
|Krahina                         = 
|Lartësia                        = 
|Zona Kohore                     = 
|Ora Verore                      = 
| postal_code                     = 
|Prefiksi                        = 
| registration_plate             = 
| website                        = 
|E-Posta                         =

&lt;!--Harta--&gt; 
| image_map                           = Republika e Maqedonisë &lt;!--Parametri të mos ndërrohet--&gt; 
| image_map_fizike                    = Yes 
| image_map                      =
| image_map_shënimi              = 
| map_caption                =  
| image_map_gjerësi                   = 
  |CoordAddon                    =
&lt;!--Koordinatat Mënyra #1--&gt; 
| gjer_g=  | gjer_m=  | gjer_s=  | gjer_dr =N
| gjat_g=  | gjat_m=  | gjat_s=  | gjat_dr =E 
&lt;!--Koordinatat Mënyra #2--&gt; 
|gjerësi                         =  
|gjatësi                         =  
}}

&lt;!-- == Gjeografia == --&gt;

&lt;!-- == Demografia == --&gt;

&lt;!-- == Ekonomia == --&gt;

&lt;!-- == Kultura == --&gt;

&lt;!-- == Historia == --&gt;

&lt;!-- == Shih edhe == --&gt;

&lt;!-- == Burimet  == --&gt;
{{reflist}}

&lt;!-- == Lidhje të jashtme == --&gt;

{{Komuna e Vasilevës}}

[[Kategoria:Fshatra në Komunën e Vasilevës]]
{{MKD-gjeo-cung}}</text>
      <sha1>ta6dbinpuk3yw0k0hwv320zzxh5rbxx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Internacionale</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38917</id>
    <revision>
      <id>3058786</id>
      <parentid>2784887</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T19:39:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-56406-67</username>
        <id>194729</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3058786</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4776" sha1="pdn3anup65gga99wxqa3nnrm3sc5pie" xml:space="preserve">&quot;'''Internacionale'''&quot; është kënga më e shquar [[Socializmi|socialiste]] (gjithashtu [[Anarkizmi|anarkiste]], [[Komunizmi|komuniste]] dhe [[Socialdemokracia|social-demokratike]]) dhe një nga më të njohurat në botë.

Teksti u shkrua fillimisht në frëngjisht nga [[Eugène Pottier]] (1816–1887), ndërsa muzika u punua nga [[Pierre Degeyter]] (1848–1932) më [[1888]].

Kënga është kënduar edhe si himn jozyrtar i [[Bashkimi Sovjetik|Bashkimit Sovjetik]], ndërsa sot njihet si himn i socializmit. Ishte tejet e popullarizuar gjatë [[Diktatura në Shqipëri|Republikës socialiste të Shqipërisë]]; këndohej nëpër manifestime dhe transmetohej në radio si pjesë e shumë emisioneve.

== Teksti në shqip ==
Ngrihuni ju o të munduar&lt;br /&gt;
ju te urët skllevër anë e mbanë&lt;br /&gt;
na buçet gjaku i turbulluar&lt;br /&gt;
s'duam padron dhe as tiran.&lt;br /&gt;
Botën mizore ne do ta shkat'rrojmë&lt;br /&gt;
që nga themelet e pastaj&lt;br /&gt;
me duart tona do të ndertojmë&lt;br /&gt;
botën e re në vend të saj.

Është lufta finale&lt;br /&gt;
vendimtarë mbi dhe&lt;br /&gt;
Internacionale&lt;br /&gt;
do jete botë e re.&lt;br /&gt;
Është lufta finale&lt;br /&gt;
vendimtarë mbi dhe&lt;br /&gt;
Internacionale&lt;br /&gt;
do jete botë e re.

== Teksti origjinal në frëngjisht ==
Couplet 1 :
Debout ! les damnés de la terre !
Debout ! les forçats de la faim !
La raison tonne en son cratère,
C’est l’éruption de la fin.
Du passé faisons table rase,
Foule esclave, debout ! debout !
Le monde va changer de base :
Nous ne sommes rien, soyons tout !

Refrain : (2 fois sur deux airs différents)
C’est la lutte finale
Groupons-nous, et demain,
L’Internationale,
Sera le genre humain.

Couplet 2 :
Il n’est pas de sauveurs suprêmes,
Ni Dieu, ni César, ni tribun,
Producteurs sauvons-nous nous-mêmes !
Décrétons le salut commun !
Pour que le voleur rende gorge,
Pour tirer l’esprit du cachot,
Soufflons nous-mêmes notre forge,
Battons le fer quand il est chaud !

Refrain

Couplet 3 :
L’État comprime et la loi triche,
L’impôt saigne le malheureux ;
Nul devoir ne s’impose au riche,
Le droit du pauvre est un mot creux.
C’est assez languir en tutelle,
L’égalité veut d’autres lois :
« Pas de droits sans devoirs, dit-elle,
Égaux, pas de devoirs sans droits ! »

Refrain

Couplet 4 :
Hideux dans leur apothéose,
Les rois de la mine et du rail,
Ont-ils jamais fait autre chose,
Que dévaliser le travail ?
Dans les coffres-forts de la bande,
Ce qu’il a créé s’est fondu.
En décrétant qu’on le lui rende,
Le peuple ne veut que son dû.

Refrain

Couplet 5 :
Les Rois nous saoûlaient de fumées,
Paix entre nous, guerre aux tyrans !
Appliquons la grève aux armées,
Crosse en l’air et rompons les rangs !
S’ils s’obstinent, ces cannibales,
À faire de nous des héros,
Ils sauront bientôt que nos balles
Sont pour nos propres généraux.

Refrain

Couplet 6 :
Ouvriers, Paysans, nous sommes
Le grand parti des travailleurs ;
La terre n’appartient qu’aux hommes,
L'oisif ira loger ailleurs.
Combien de nos chairs se repaissent !
Mais si les corbeaux, les vautours,
Un de ces matins disparaissent,
Le soleil brillera toujours !

Refrain

== Përkthimi rus ==
Вставай, проклятьем заклейменный,&lt;br /&gt;
Весь мир голодных и рабов!&lt;br /&gt;
Кипит наш разум возмущенный&lt;br /&gt;
И в смертный бой вести готов.&lt;br /&gt;
Весь мир насилья мы разрушим&lt;br /&gt;
До основанья, а затем&lt;br /&gt;
Мы наш, мы новый мир построим, —&lt;br /&gt;
Кто был ничем, тот станет всем.

Это есть наш последний&lt;br /&gt;
И решительный бой.&lt;br /&gt;
С Интернационалом&lt;br /&gt;
Воспрянет род людской!&lt;br /&gt;

''Transliteruar në alfabet latin:''

Vstavay, proklyat'yem zakleymyonniy&lt;br /&gt;
Vyes' mir golodnikh i rabov&lt;br /&gt;
Kipit nash razum vozmuschyonniy&lt;br /&gt;
I v smyertniy boy vyesti gotov.&lt;br /&gt;
Ves' mir nasil'ya mi razrushim&lt;br /&gt;
Do osnovan'ya, a zatyem&lt;br /&gt;
Mi nash mi noviy mir postroim,&lt;br /&gt;
Kto bil nichyem, tot stanet vsyem!

Èto yest' nash poslyedniy&lt;br /&gt;
I reshityel'niy boy.&lt;br /&gt;
S Internatsionalom&lt;br /&gt;
Vospryanet rod lyudskoy.&lt;br /&gt;

== Shiko edhe ==
* [[Punëtorët e botës, bashkohuni!]]

== Lidhje të jashtme ==
* [http://www.youtube.com/watch?v=WHrpDCKpGPo Klip i propagandës komuniste shqiptare me &quot;internacionalen&quot; të kënduar në prapavijë, shqip dhe rusisht]
* [https://web.archive.org/web/20060912081909/http://www.prato.linux.it/~lmasetti/canzonicontrolaguerra/canzone.php?lang=en&amp;id=2003 Internacionale në 82 gjuhë]

[[Kategoria:Himne]]
[[Kategoria:Socializëm]]
[[Kategoria:Komunizëm]]</text>
      <sha1>pdn3anup65gga99wxqa3nnrm3sc5pie</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Manastiri i Zvërnecit</title>
    <ns>0</ns>
    <id>77454</id>
    <revision>
      <id>3058765</id>
      <parentid>3052221</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T12:12:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NDG</username>
        <id>176321</id>
      </contributor>
      <comment>+Aerial photo</comment>
      <origin>3058765</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13830" sha1="8x50d8hubqf8bihb6ui0fmlrjv1vl2m" xml:space="preserve">{{Joref|data=shkurt 2025}}{{Pp}}[[File:Kloster Zvernec Albania 1.JPG|thumb|Kisha e Nartës]]
'''Kisha e Shën Mërisë së Manastirit të Nartës''' quajtur ndryshe dhe si '''Manastiri i Zvërnecit''', është një kishë në fshatin e [[Zvërnec]]it, [[Vlorë]], [[Shqipëri]].

==Historia e kishës==
Për përcaktimin e kohës se ndërtimit te kësaj faltore kristiane ekzistojnë disa mendime.  Njeri prej tyre studiuesi shqiptar A. Meksi argumenton se kisha i përket shek XIII-XIV.  Ndërsa çifti i studiuesve austriake Helmut dhe Herta Bushhausen mendon se koha e ndërtimit i përket [[Shekulli X|shek. te X]]. 

Kurse një tjetër studiues Krauthemeri mendon se ky tip e ka marre stilin arkitektonik nga mauzoleumet romake dhe është ndërtuar larg qendrave urbane midis shekujve X-XI. Kjo ide duket interesante sepse çuditerisht brenda kishës ne naos ndodhet ne dyshemene e saj edhe një pllake varri.  E shkruar ne greqishten bizantine, ajo ka shërbyer si mbulesa e një sarkofagu, i cili ose ka qene aty qysh ne fillim, ose është marre nga ndërtuesit per tu vendosur ne dyshemenë e sallës se kishës.  Autori Theofan Popa duke ju referuar shënimeve te Historianes Bizantine Ana Komnena mendon se : varri duhet te këtë qene i Dukes Argjiro k**ANXHAS i cili u dërgua ne këtë rajon ne shekullin e XI nga Perandori Bizantin Aleks Komneni.  Mbishkrimi i vetëm i kësaj kishe ndodhet siç e thamë edhe me sipër ne dyshemenë e Naosit ne një pllake prej guri gëlqeror.  Ai ka përmasat 1,87 m x 0,67 m dhe anash është i zbukuruar me një kornize prej kapitelesh jonike.  Brenda saj ndodhet mbishkrimi ne forme libri, i cili është i përkthyer nga Profesori i Universitetit te Vjenës k**l Paç, i cili e vizitoi këtë manastir ne vitin 1902 dhe arriti te përkthente këtë tekst.  Ne këtë kishë është gjetur edhe një ikone e Shën Mërisë vepër e piktorit ikonograf  [[Tërpo Zograf]]i, i cili e nisi veprimtarine e tij ne vitin 1782, ku midis te tjerave punoi ne Shën Naum, Voskopoje, Libofshe dhe Malin e Shenjte. (Th. Popa. Piktoret mesjetare shqiptare Tirane 1961. fq.99).

==Karakteristikat==
[[File:Pamje ajrore e Manastirit të Zvërnecit.jpg|thumb|Pamje ajrore]]
Sipas studiuesit te saj Pr .Dr. Aleksander Meksit kisha është e tipit &quot;kryq i lire&quot; me kupole.  Ajo mbart ne vetvete dy faza ndërtimi, duke u veçuar në pjesën e vjetër dhe atë të re.  E vjetra përbehet nga Naosi (salla) dhe Narteksi (parasalla).  Naosi ka formën e një kryqi të lire, ku krahët lindore dhe perëndimore janë më të gjatë se krahët jugore dhe veriore.  Ai përbehet nga absida, një protezis gjysmerrethor dhe diakonikoni.  Pjesën më të madhe të tij e zë tamburi me kupolën, i cili është ndërtuar me gurë e copa tullash te vendosur me llaç midis tyre.  Narteksi është pjesa tjetër e ndërtimit të vjetër që përfaqësohet nga një  zgjatim katërkëndor.  Ndersa pjesa me e re e kësaj kishe përbehet nga ekzonarteksi dhe kembanorja.

Ekzonarteksi është ndërtuar me te njëjtën teknike si pjesa e vjetër e kishës dhe  është shtuar me vone.  Fasada e tij përbehet nga shtate harkada te mbeshtetura ne gjashtë kolona, te cilat janë ndikim i arkitekture romake ne atë bizantine.  Ne pjesën perëndimore te kishës ndodhet kembanorja, e cila mund te jete e te njëjtës kohë ndërtimi me ekzonarteksin.  Restaurimi i fundit te këtij objekti ështe bere ne vitin 2003.

Themeluesi i jetës manastiriale ishte Pakomi i cili lindi dhe jetoi në Egjipt gjatë shekullit IV. Ai krijoi komunitetin e parë të njerëzve që jetonin të veçuar dhe i përkushtoheshin vetëm besimit. Këta njerëz u quajtën murgj dhe jetonin në kuvende, nga ku i largoheshin jetës së përditshme dhe kërkonin në vetmi paqen dhe qetësinë. Ata kishin si detyrë kryesore që ti luteshin zotit së bashku kurse pjesën tjetër të kohës e kalonin duke ju përkushtuar zejeve, shkrimit të librave, kopjimit të traktateve, veprimtarive të tjera, etj.

Pakomi përcaktoi edhe rregullat e para të këtij shërbimi siç ishin: betimi, besimi, dhe bindja ndaj kryemurgut . Manastiri është një institucion i veçantë që vepron Brenda kishës si organizatë fetare zyrtare. Ai përbëhet nga një objekt në formë katërkëndëshi ku në qendër të tij është vendosur kisha, e cila zakonisht mban emrin e një figure të Panteonit Kristian.  Kisha rrethohet nga një oborr i gjerë rreth të cilit janë vendosur një kishëz më e vogël, banesat e murgjëve, mensa (trapezeria), punishtja, depot, stallat, etj. Manastiret ndërtoheshin në vende të veçuara, dhe të mbrojtura larg qendrave të banuara. Në ta zhvillohej monakizmi, jeta e murgjeve, që zyrtarisht nisi në vitin 471, kur Murgu Italian Benedeto i Norçias formuloi &quot;Rregullin e Mjeshtrit&quot;, i cili rregulloi veprimtarinë e jetës monastike. Manastiri i parë u ndërtua në Kampanjë pranë Napolit prej tij në vitin 530. Megjithatë Manastiret rrethoheshin nga ndërtesa dykatëshe dhe mure të lartë. Ato kishin disa porta por ajo kryesorja ishte e tipit monumental e paisur edhe me kullë fortifikimi.

Njerëzit që jetonin në Manastire quheshin murgj. Ata ishin persona që në mënyrë individuale e kishin braktisur jetën e përditshme dhe i ishin kushtuar këtij shërbimi, për të arritur bashkimin me zotin. Nën drejtimin e kryemurgut (Abatit, Igumenit) ata bënin një jetë të thjeshtë, të bindur, dhe të përkushtuar. Në manastire ishin hapur shkolla, ishin ngritur punishte etj, ishin krijuar anekse të veçanta për të sëmuret psiqike. Pranë tyre zhvilloheshin panaire, ndërsa në to murgj të specializuar shkruanin libra, kodike, traktate si dhe kopjonin vepra te autoreve te shquar. Në rrethana të tilla në manastire u realizuan kodike, ikona, afreske, epitafe dhe vepra të tjera artistike e kulturore. Diku rreth shekullit të VI kjo traditë nisi të aplikohej edhe në vendin tonë, duke krijuar traditën e saj edhe në rajonin e Vlorës, ku nuk mungonin vendet e përshtatshme dhe të vetmuara për ngritjen e manastireve. Të tilla ka pasur në : Shashicë, Marmiro (Orikum), Dhërmi, Sazan, apo murgj të veçuar kanë jetuar në pjesë të Karaburunit.

Sipas studiuesit të saj Pr.Dr. Aleksandër Meksit kisha e Shën Mërisë së Manastirit të Zvërnecit është e tipit &quot;kryq i lirë&quot; me kupole. Ajo mbart në vetvete dy faza ndërtimi, duke u veçuar në pjesën e vjetër dhe atë të re. E vjetra përbëhet nga Naosi (salla) dhe Narteksi (parasalla).  Naosi ka formën e një kryqi të lirë, ku krahet lindore dhe perëndimore janë më të gjatë se krahët jugore dhe veriore. Ai përbëhet nga absida, një protezis gjysmërrethor dhe diakonikoni. Pjesën më të madhe të tij e zë tamburi me kupolën, i cili është ndërtuar me gurë e copa tullash të vendosur me llaç midis tyre.  Narteksi është pjesa tjetër e ndërtimit të vjetër që përfaqësohet nga një zgjatim katërkëndor. Ndërsa pjesa më e re e kësaj kishe përbëhet nga ekzonarteksi (Portiku) dhe këmbanorja.

[[File:Monastery of Zvernec.JPG|thumb|250px]]

Ekzonarteksi është ndërtuar me të njëjtën teknike si pjesa e vjetër e kishës dhe është shtuar më vonë. Fasada e tij përbëhet nga shtatë harkada të mbështetura në gjashtë kolona, të cilat janë ndikim i arkitekture romake në atë bizantine. Në pjesën perëndimore të kishës ndodhet këmbanorja, e cila mund të jetë e të njëjtës kohë ndërtimi me ekzonarteksin. Restaurimi i fundit i këtij objekti është bërë në vitin 2003. Për përcaktimin e kohës së ndërtimit të kësaj faltore kristiane ekzistojnë disa mendime.  Studiuesi shqiptar A. Meksi argumenton se kisha i përket shek XIII-XIV. Ndersa çifti i studiuesve austriake Helmut dhe Herta Bushhausen mendon se koha e ndërtimit i përket shek. te X.  Kurse një tjetër studiues Krauthemeri mendon se ky tip e ka marre stilin arkitektonik nga mauzoleumet romake dhe është ndërtuar larg qendrave urbane midis shekujve X-XI.  Kjo ide duket interesante sepse çuditërisht brenda kishës ne naos ndodhet ne dyshemenë e saj edhe një pllake varri. E shkruar ne greqishten Bizantine, ajo ka shërbyer si mbulesa e një sarkofagu, i cili ose ka qene aty qysh ne fillim, ose është marre nga ndërtuesit për tu vendosur ne dyshemenë e salles se kishës. Autori Theofan Popa duke ju referuar shënimeve të Historianes Bizantine Ana Komnena mendon se: varri duhet të ketë qene i Dukës Argjiro KARANXHAS, i cili u dërgua në këtë rajon në shekullin e XI nga Perandori Bizantin Aleks Komneni.

Argjiro Karanxha ishte komandant i gardës Perandorake Bizantine (Eteriarh). Ai u dërgua në vitin 1091 nga Perandori Aleks Komneni me mision në Durrës, i paisur me dy letra. Njëra ishte për Joan Komnenin Dukën e Durrësit, ndërsa tjetra ishte për parinë e këtij qyteti. Argjiro Karanxha u nis drejt këtij qyteti me qëllim të dyfishtë. Si fillim ai do të dorëzonte letrën e parë, e cila i kërkonte Dukës Joan, që të shkonte në Kostandinopol, për të dhënë shpjegime, pasi dyshohej për veprimtari komplotiste ndaj Perandorit. Qëllimi kryesor i Argjiros ishte ta bindte Dukën Joan, që të kthehej në Kryeqytet dhe vetë të merrte kontrollin e Durrësit. Ndërkohë që letra e dytë me të cilën Perandori e kishte ngarkuar Karanxhasin ishte tepër sekrete. Atë ai do ta përdorte në rast se vërtetohej fakti se Duka Joan ishte vërtet komplotist. Atëherë Argjiro Karanxhas do ta përdorte këtë letër, duke i kërkuar në emër të Perandorit Parisë së Durrësit ndihmë, për të arrestuar Dukën Joan, që ishte njëkohësisht nip i Perandorit. Por në këtë mision u përdor vetëm letra e parë, sepse Joan Komneni u bind nga Argjiroja dhe u nis drejt Perandorit, që ndodhej në Filipol të Bullgarisë. Këtu Perandori e priti dhe pasi u bind se akuzat e përhapura për të nipin ishin të rremë, e nisi përsëri drejt Durrësit ku e &quot;thërriste detyra&quot;. (Burime tregimtare bizantine për historinë e Shqipërisë, shek X-XV, Tiranë 1975, fq fq 107). Ky ishte njoftimi që na jep në librin e saj Aleksiada (vëll II. Lib VIII, 7.8 fq 19-23) historiania bizantine Ana Komnena për misionin e Komandantit Argjiro Karanxhas, i cili u dërgua në Durrës për të marrë drejtimin e kësaj theme në vitin 1091.  Argjiro duhet të ketë qëndruar në Durrës për një periudhë të shkurtër pothuajse dy mujore.  Për fatin e tij nuk dihet gjë se ç’ndodh më tej.  Por erdhi dita kur studiuesi i monumenteve të kultit kishtar i ndjeri Theofan Popa, publikon në librin e tij: &quot;Mbishkrime të kishave të Shqipërisë&quot;, një mbishkrim nga Kisha e Manastirit të Shën Mërisë në Zvërnec të Vlorës.  Mbishkrimi ndodhet në dyshemenë e sallës së kishës mbi një pllakë varri prej guri gëlqeror të gjatë 1,87 m e të gjerë 0,67 m. Ai është vendosur në një fushë të sheshtë.  Pllaka anash është zbukuruar nga imitimi i dy kolonave korintikë, sipër të cilave qëndron një hark. Mbishkrimi përbëhet nga 3 rreshta dhe përmban këtë tekst : &quot;Këtu prehet Kondos Karanxhas, burrë fisnik me preardhje prej një fisi fisnik, degë fisnike&quot;.  Poshtë mbishkrimit dora e e një skulptori ka gdhendur me shumë art një kafkë njeriu, rrethuar prej një gjarpri e të kurorëzuar prej dy kockash simbol i cili nuk është shpjeguar deri më tani.

Ne librin e tij &quot;Kalaja e Kaninës dhe shkrime te tjera&quot; Eqrem Bej Vlora citon një kronike anonime normane &quot;Breve cronaca normanna&quot;. Sipas saj gjate fushatës Normane te vitit 1081 Boemundi i Tarentit pasi pushtoi Vlorën, rrethoi edhe kështjellën e Kaninës.  Njerëzit e tij e binden gruan e komandantit bizantin të kështjellës qe ta eliminonte te shoqin dhe te hapte portat e fortesës.  Keshtu u veprua dhe gruan tradhtare e shpërblyen për këtë gjë. Por kur ne Vlore zbarkoi Robert Guiskardi, i ati i Boemundit, ngjarjet morën një tjetër rrjedhe.

Duke dëgjuar këtë ndodhi ai dha urdhër qe gruan tradhtare ta burgosnin ne Manastirin e ishullit te Zvernecit.  Këtë fakt sipas autorit te mësipërm e citon edhe kryepeshkopi i Ohrit Dhimiter Homatjani ne librin e tij &quot;Biografi e shkurtër&quot;, botuar ne vitin 1230. Histori të tjera që lidhen me këtë objekt janë edhe ato që tregohen për Patrikun e Kostandinopojës Shën Nifonin, i cili kaloi një periudhë kohe duke shërbyer këtu gjatë shekullit të XV.

Ndërkohë në vitin 1932 në varrezën e vogël të këtij Manastiri u varros edhe qëndistarja e flamurit kombëtar Marigo Pozio.  Por historia me interesante është ajo e gjetjes se këtij varri, i cili pas furisë ateiste te shkatërrimit te objekteve fetare, që nisi në vitin 1967 ishte braktisur dhe askujt nuk i shkonte nder mend se ku mund te ndodhej ai.  Ndërkohe diku ne mesin e viteve 1980 në adrese te sesionit te kulturës se rrethit te atëhershëm të Vlorës erdhi një letër.  Atë e dërgonte një plak nga Kolonja, i afërm i Marigo Pozios, i cili këmbëngulte se ne varrezën e këtij manastiri ndodhej varri i Marigose, i cili tek pjesa e poshtme kishte një kryq hekuri te ngulur ne toke.  Ndërkaq nisen menjëherë kërkimet dhe kështu u gjend varri i saj, që sot përben një tjetër element qe i shton vlerat këtij manastiri.&lt;ref name=&quot;Gjika&quot;&gt;{{cito lajm|last1=Gjika|first1=Ilirian|title=Varri i Marigosë së flamurit në Manastirin e Shën Mërisë|url=http://unejamshqiptar.net/blog/2017/10/31/varri-i-marigose-se-flamurit-ne-manastirin-e-shen-merise/|accessdate=9 korrik 2018|date=31 tetor 2017|language=sq}}{{Lidhje e thyer}}&lt;/ref&gt;

== Referime ==
{{reflist}}

{{Stampa:Monumente të kulturës në Qarkun e Vlorës}}

[[Kategoria:Kisha ortodokse në Shqipëri]]
[[Kategoria:Manastire ortodokse në Shqipëri]]</text>
      <sha1>8x50d8hubqf8bihb6ui0fmlrjv1vl2m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Veriu dhe Jugu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130963</id>
    <revision>
      <id>3058776</id>
      <parentid>2946796</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T15:20:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Qendrimi15</username>
        <id>122927</id>
      </contributor>
      <origin>3058776</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4389" sha1="3u9pj201uba3bakfdjp32dq9bc7xftx" xml:space="preserve">{{Infobox television
| image                = Kuzey Güney Logo.png
| genre                = {{Plainlist|
* [[Drama (film dhe televizion)|Dramë]]
* [[Filma aksion|Aksion]]
* [[Crime fiction|Krim]]
}}
| writer               = {{Plainlist|
* Ece Yörenç
* Melek Gençoğlu
}}
| director             = {{Plainlist|
* Hilal Saral
* Mehmet Ada Öztekin
* Nezaket Çoşkun Sevinç
}}
| starring             = {{Plainlist|
* [[Kıvanç Tatlıtuğ]]
* [[Buğra Gülsoy]]
* [[Öykü Karayel]]
}}
| country              = Turqi
| language             = Turqisht
| num_seasons          = 2
| num_episodes         = 80
| executive_producer   = [[Kerem Çatay]]
| location             = [[Stamboll]], Turqi
| runtime              = 
| channel              = [[Kanal D]]
| first_aired          = 7 shtator 2011
| last_aired           = 26 qershor 2013
}}
'''''Veriu dhe Jugu''''' ([[Gjuha turke|Turqisht]]: ''Kuzey Güney'') është një serial dramatik turk. Skenaristet janë Ece Yörenç dhe Melek Gençoğlu. Në rolet kryesore luan [[Kıvanç Tatlıtuğ]] si Kuzej Tekinollu, djali i ashpër dhe rebel i një bukëpjekësi nga Stambolli, i cili kthehet nga burgu katër vjet pasi merr përsipër fajin për një krim të kryer nga vëllai i tij, Gynej ([[Buğra Gülsoy]]).

Seria u transmetua në [[Kanal D]], dhe u prodhua nga Ay Yapım.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kanald.com.tr/KuzeyGuney|title=Kuzey Güney / Kanal D|accessdate=2011-12-03|language=tr}}&lt;/ref&gt; Premiera e serialit është transmetuar më 7 shtator 2011 dhe përfundoi më më 26 qershor 2013, pas 80 episodesh dhe 2 sezonesh.

== Përmbledhje ==
''Kuzey Güney'' është historia e dy vëllezërve Kuzey dhe Guney.  Kuzey (do te thotë ''[[veri]]'' ne [[Gjuha Turke|Turqisht]]) është i guximshëm por i nxituar, rebel, ka vështirësi te kontrolloje zemërimin e tij, nuk e toleron padrejtësinë, i padurueshëm dhe le grushtat te flasin për te.  Guney (do te thotë ''[[jug]]'' ne [[Gjuha Turke|Turqisht]]) është e kundërta e Kuzey.  Ai është i qete, i durueshëm, nuk vepron pa menduar, ne përgjithësi një njeri punëtor. E vetmja gjë qe këta te dy kane te përbashkët është dashuria e tyre për Cemre.

== Kasti i aktorëve ==
* [[Kıvanç Tatlıtuğ]] si Kuzej Tekinollu
* [[Buğra Gülsoy]] si Gynej Tekinollu
* [[Öykü Karayel]] si Xhemre Xhajak
* [[Bade İşçil]] si Banu Sinaner
* [[Merve Boluğur]] si Zejnep Çiçek
* [[Zerrin Tekindor]] si Gylten Xhajak
* [[Rıza Kocaoğlu]] si Ali Gyntan
* [[Mustafa Avkıran]] si Sami Tekinollu
* [[Semra Dinçer]] si Handan Tekinollu
* [[Ünal Silver]] si Atilla Sinaner
* [[Çağdaş Onur Öztürk]] si Barësh Hakmen
* [[Göksen Ateş]] si Venus Tezerel
* [[Turgay Kantürk]] si Ferhat
* [[Hazar Ergüçlü]] si Simaj Xhanash
* [[Hale Soygazi]] si Ebru

== Çmime ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Viti !! Çmimi !! Fituesi !! Dhënësi
|-
| 2011 || Seriali më i mirë i vitit || ''Veriu dhe Jugu'' || ''[[Galatasaray University]]''
|-
| 2011 || Aktori më i mirë i serialit televiziv || ''[[Kıvanç Tatlıtuğ]]'' || ''[[Galatasaray University]]''
|-
| 2011 || Aktori më i dashur || ''[[Kıvanç Tatlıtuğ]]'' || ''[[Yildiz Technical University]]''
|-
| 2012 || Muzika më e mire e Serialit || ''Kuzey Güney'' / ''Toygar Işıklı''   || ''[[Istanbul Kültür University]]''
|-
| 2012 || Seriali më i mirë i vitit || ''Kuzey Güney'' || ''[[İzmir University of Economics]]''
|-
| 2012 || Aktori më i mirë i serialit televiziv || ''[[Kıvanç Tatlıtuğ]]'' || ''[[Golden Butterfly Awards]]''
|-
| 2012 || Aktorja më e mirë i serialit televiziv || ''[[Buğra Gülsoy]]'' || ''[[Darüşşafaka Association]]''
|-
| 2012 || Muzika më e mirë e serialit || ''Kuzey Güney'' / ''Toygar Işıklı''  || ''[[Turkish Student Council]]''
|-
| 2012 || Aktori më i mirë i serialit dramatik || ''[[Kıvanç Tatlıtuğ]]'' || ''[[Golden Objective Awards]]''
|-
|}

== Transmetimi ndërkombëtare ==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! Vendi
! Rrjeti
! Data e premierës
|-
| {{BUL}}
|[[Diema Family]]
| janar, 2013
|-
| {{SER}}
|[[RTV Pink]]
| 2 shtator, 2012
|-
| {{MON}}
|[[Pink M]]
| shtator, 2012
|-
| {{ALB}}
|[[Klan TV]]
| janar, 2013
|-
| {{BIH}}
|[[TV1 (Bosnja dhe Hercegovina)|TV1]]
| 22 prilli 2013
|}

== Referime ==
{{reflist}}

[[Kategoria:Seriale origjinale nga Kanal D]]
[[Kategoria:Seriale televizive nga Ay Yapım]]
[[Kategoria:Seriale turke]]</text>
      <sha1>3u9pj201uba3bakfdjp32dq9bc7xftx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mirdita</title>
    <ns>0</ns>
    <id>170028</id>
    <revision>
      <id>3058814</id>
      <parentid>2999861</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T22:28:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arselajdo Gega</username>
        <id>194730</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3058814</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19484" sha1="n172yfqeq2bjtxolhttv43ka1tk6oj8" xml:space="preserve">'''Mirdita''' është një rajon i [[Shqipëria|Shqipërisë]] veriore, territori i së cilës është sinonim i [[Fiset shqiptare|fisit historik shqiptar]] me të njëjtin emër. [[Mirditoret]] njihen si rezistenca kryesore në [[Shqipëri]] kundër [[Perandorisë Osmane]], feja është shumë e rëndësishme në jetën e tyre, të gjithë konsiderohen të [[krishterë]], sipas llogaritjes 100% e [[Mirditorëve]] janë të [[krishterë katolikë]] .Qendra dhe qyteti me i madh ne [[Mirdite]] eshte [[Rresheni]] me pas vjen [[Rrubiku|Rubiku]] qyteti i dyte me i madh ne Mirdite .

== Gjeografia ==
Historikisht Mirdita ishte rajoni më i madh fisnor i Shqipërisë për nga shtrirja gjeografike dhe popullsia.&lt;ref name=&quot;Elsie213219&quot;&gt;{{Harvnb|Elsie|2015}}&lt;/ref&gt; Rajoni ndodhet në veri të Shqipërisë dhe kufizohet me zonat tradicionale fisnore të Pukës (Berisha, Kabashi, Qerreti) në veri; malësia e Lezhës (Vela, Bulgëri, Manatia, Kryeziu) në perëndim dhe jugperëndim; fusha bregdetare veriore shqiptare e Lezhës dhe Zadrimës ndërmjet lumenjve [[Lumi i Drinit|Drin]] dhe Mat në perëndim; lumi Mat dhe rajoni i Matit në jug dhe zona e lumit Drin i Zi në lindje.&lt;ref name=&quot;Elsie213&quot;&gt;{{Harvnb|Elsie|2015|page=213.}}&lt;/ref&gt; Zonat dhe vendbanimet tradicionale të Mirditës janë: Bisak, Blinisht, Breg, Doç, Domgjon, Fregna, Gojan, Gomsiqja, Gryka e Gjadrit, Gjegjan, Kaçinar, Kalor, Kashnjet-Kaftali, Kashnjet, Kalivaç, Kalivarja, Kimza, Kisha e Ars., Korthpula-Kaftalli, Korthpula, Konaj, Kushnen, Lumbardhë, Mesul, Mnela, Ndërfana, Orosh, Qafa e Malit, Rras, Sukaxhia, Sërriqja, Shkoza, Spaç, Shëngjin, Tejkodra, Tuç, Ungrej, Vig, Vrith dhe Xhuxha.&lt;ref name=&quot;Elsie219&quot; /&gt;

Rrethi i tanishëm i Mirditës ndodhet në krahinën fisnore të Mirditës që përmban lumenjtë e Fanit të Vogël dhe të Madh.&lt;ref name=&quot;Elsie213&quot;&gt;{{Harvnb|Elsie|2015|page=213.}}&lt;/ref&gt; Qyteti dhe qendra administrative më e madhe e periudhës moderne është Rrësheni dhe në zonë ekzistojnë vendbanime të tjera të rëndësishme si Rubiku, Oroshi, Blinishti, Kaçinar, Kalivaç, Kurbinesh, Perlat dhe Spaç.&lt;ref name=&quot;Elsie213&quot; /&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Skeda:Rrëshen, Albania 2017-04.jpg|[[Dioqeza e Rrëshenit|Katedralja e Rrëshenit]], Mirditë
Skeda:Snow in Mirdita (WPWTR17).jpg|[[Durrës-Kukës Highway|Autostrada Durrës-Kukës]] ose Rruga e Kombit që lidh Shqipërinë me Kosovën kalon përmes Mirditës.
&lt;/gallery&gt;

== Historia ==

=== Origjina ===
[[Skeda:Domgjoni,_Albania_-_panoramio.jpg|djathtas|parapamje|200x200px| Shtëpi tradicionale, fshati Domgjon në Mirditë]]
Fisi Mirditas pretendonte prejardhjen nga një paraardhës legjendar i quajtur Mir Diti, i biri i Dit Mirit dhe nipi i Murr Detit i njohur edhe si Murr Dedi.&lt;ref name=&quot;Elsie222&quot;&gt;{{Harvnb|Elsie|2015|page=222.}}&lt;/ref&gt; Vëllai i Mir Ditit ishte Zog Diti, paraardhësi i fisit Shoshi dhe fisi Shala ishin pasardhës të një vëllai tjetër Mark Diti.&lt;ref name=&quot;Elsie222&quot; /&gt; Fëmijët meshkuj të Mir Ditit që ishin Skanda (Skana), Bushi, Qyqa dhe Lluli (Luli) përbënin bërthamën e njësive fisnore Kushneni, Oroshi dhe Spaçi gjatë shekullit të XVI.&lt;ref name=&quot;Elsie222&quot; /&gt; Në përgjithësi, fisi i Mirditës ishte më shumë një federatë e burimeve të ndryshme fisnore me jo të gjithë fisit (klan apo fis) që pretendonin prejardhjen nga një paraardhës i përbashkët mashkull, megjithëse Kushneni, Oroshi dhe Spaçi dhe Tusha e gjurmuan origjinën e tyre në ato terma.&lt;ref name=&quot;Elsie222&quot; /&gt; Traditat vendase mirditore pohojnë se bajraku i Dibrrit është i përzier dhe ka origjinë [[Toskët|toske]] shqiptare jugore.&lt;ref name=&quot;Elsie240&quot;&gt;{{Harvnb|Elsie|2015|page=240.}}&lt;/ref&gt;

Sipas historisë gojore të fisit, mirditorët së bashku me paraardhësit e fisit Shala dhe Shoshi kanë origjinën nga zona e malit të [[Pashtriku|Pashtrikut]] (në kufirin modern Kosovë-Shqipëri) dhe kanë jetuar nën një prijës bullgar.&lt;ref name=&quot;Elsie222&quot;&gt;{{Harvnb|Elsie|2015|page=222.}}&lt;/ref&gt; Në historinë e hershme të Mirditës ka dëshmi të ndikimit ortodoks në atë që më vonë ishte një fis katolik.&lt;ref name=&quot;Elsie222&quot; /&gt; Ardhja e osmanëve në rajon i shtyu fiset nga Pashtriku në drejtim të perëndimit të maleve.&lt;ref name=&quot;Elsie222&quot; /&gt; Gjatë kohës së Skënderbeut rreth vitit 1450 dhe pasi osmanët pushtuan Shkodrën, mirditorët ikën në atdheun e tyre origjinal dhe u kthyen në 1750 në vendndodhjen e tyre aktuale.&lt;ref name=&quot;Elsie222&quot;&gt;{{Harvnb|Elsie|2015|page=222.}}&lt;/ref&gt;

=== Periudha osmane ===
Mirdita përmendet për herë të parë në vitin 1416 si mbiemër i 2 familjeve që jetonin në fshatin ''Mensabardi'' i cili ndodhej shumë afër Shkodrës, patriarkët e këtyre 2 familjeve ishin Gjon Mirdita dhe Petër Mirdita.&lt;ref&gt;''Regjistri i Kadastrës dhe i Koncensioneve për rrethin e Shkodrës 1416-1417,'' përgatitur nga Injac Zamputti, Tiranë: Akademia e Shkencave e Republikës Popullore Socialiste të Shqipërisë, Instituti i Historisë, 1977. p. 280.&lt;/ref&gt; Hulumtimi i mëvonshëm i Milan Šufflay tregoi se këto 2 familje kanë migruar nga zona e lumenjve Mat dhe Fan ku ndodhej Mirdita historike.&lt;ref&gt;Shuflaj M., ''Serbë dhe shqiptarë'', përkthyer nga Hasan Çipuri, Tiranë: Toena, 2004,p.82, ISBN 99927-1-854-4&lt;/ref&gt; Pas kësaj periudhe fjala Mirditë përmendet si Mirditë në një dokument osman të vitit 1571 dhe në një raport të [[Marin Bici|Marino Bizzi]] emri i fisit del si Miriditti në vitin 1610.&lt;ref name=&quot;Elsie213&quot;&gt;{{Harvnb|Elsie|2015|page=213.}}&lt;/ref&gt; Në një letër të vitit 1621 të peshkopit shqiptar [[Pjetër Budi]] shkruhet Meredita, në raportet kishtare të [[Pjetër Mazreku|Pjetër Mazrekut]] (1634) si Mireditta, peshkopit Benedetto Orsini Ragusino (1642) si Miriditi dhe Pietro Stefano Gaspari (1671) si Miriditi.&lt;ref name=&quot;Elsie214&quot;&gt;{{Harvnb|Elsie|2015}}&lt;/ref&gt; Në një hartë italiane të vitit 1689 nga hartografi Giacomo Cantelli da Vignola shënohet si Mirediti dhe një raport kishtar i vitit 1703 nga kryepeshkopi Vićenco Zmajević si Meredita(i).&lt;ref name=&quot;Elsie214&quot; /&gt; Zona e Mirditës njihej më herët edhe me emrin Ndërfandina që do të thotë tokë midis dy lumenjve të Fanit.&lt;ref name=&quot;Elsie214&quot; /&gt;

Në krahasim me fiset e tjera shqiptare, organizimi ushtarak i Mirditës ishte më i zhvilluar dhe ata përdorën forcat e tyre për t'i rezistuar dyndjeve të osmanëve dhe të tjerëve në zonë, si dhe për ta vendosur atë për plaçkitje dhe bastisje.&lt;ref name=&quot;Elsie221&quot;&gt;{{Harvnb|Elsie|2015|page=221.}}&lt;/ref&gt; Në fund të shekullit të tetëmbëdhjetë dhe në fillim të shekullit të nëntëmbëdhjetë ata u sunduan nga kapedani (kapiten) Prenk Llesh [[Tusha]], i cili vdiq duke luftuar kundër osmanëve dhe u pasua nga djali i tij Prenk Doda [[Tusha]], i cili mori pjesë në luftëra në krah të osmanëve kundër grekëve që luftonin për pavarësi.&lt;ref name=&quot;Elsie227&quot; /&gt; Ai u pasua nga vëllai i tij më i vogël Nikolla [[Tusha]] ose Kola Doda [[Tusha]], xhaxhai i të cilit Llesh i Zi (Llesh i Zi), një njeri me nam për trimëri dhe mizori.&lt;ref name=&quot;Elsie227&quot; /&gt; Llesh i Zi luftoi me perandorinë kundër grekëve dhe më vonë në 1830 mbështeti Mustafa Bushatin në luftën kundër tyre duke e ndihmuar në rrethimin e Shkodrës deri në kapjen e saj nga osmanët në nëntor 1831 të cilët e internuan në [[Janina|Janinë]] .&lt;ref name=&quot;Elsie227&quot; /&gt; Nipi i tij Nikolla u emërua kapedan dhe mori pjesë në ekspeditat ushtarake osmane kundër malazezëve duke fituar admirimin dhe mbështetjen e Vezirit të Madh [[Mehmet Reshit Pasha|Reşid Mehmed Pashës]], i cili e emëroi në pararojën perandorake në betejën e Konias kundër forcave egjiptiane.&lt;ref name=&quot;Elsie227&quot; /&gt; Djemtë e Lleshit të ZI-t tentuan një grusht shteti dhe Nikolla i vriste duke çuar në një gjakmarrje brenda familjes.&lt;ref name=&quot;Elsie227&quot;&gt;{{Harvnb|Elsie|2015|page=227.}}&lt;/ref&gt; Nga vitet 1860, kapedani i Mirditës ishte Bib Doda [[Tusha]] dhe hasi në vështirësi me Perandorinë Osmane për një përfshirje të supozuar në një kryengritje dhe nga bashkëfisnitarët që refuzuan ta njihnin atë si udhëheqës, pasi ai nuk i kishte paguar pagat për pjesëmarrjen e tyre në Lufta e Krimesë .&lt;ref name=&quot;Elsie228&quot; /&gt; Duke vdekur në 1868, ai u pasua nga djali i tij i vogël Prenk Bib Doda [[Tusha]] .&lt;ref name=&quot;Elsie228&quot;&gt;{{Harvnb|Elsie|2015|page=228.}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Skeda:Cikut.jpg|Malet e Shënjtit afër Oroshit
Skeda:Steinmetz Orosh.jpg|Kisha [[Territorial Abbey of Orosh|e Shën Aleksandrit të Oroshit]] në vitin 1903
Skeda:Ad144.jpg|Kryq procesor në Kishën e Shën Aleksandrit në Orosh, Mirditë (1890)
Skeda:Ovg1912.057.jpg|I riu mirditor pranë kryqit (1912)
Skeda:Orosh_Church,_Mirditë,_Albania_2018-04_01.jpg|Kisha e re e rindërtuar e Oroshit
&lt;/gallery&gt;Në periudhën e vonë osmane, fisi i Mirditës ishte i gjithë katolik i devotshëm, kishte 2500 familje dhe pesë bajraktarë (prijës).&lt;ref name=&quot;Gawrych32&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Elsie214&quot;/&gt; Në kohë lufte, Mirdita mund të mobilizonte deri në 5000 trupa të parregullta kur pritej nga shteti osman.&lt;ref name=&quot;Gawrych32&quot; /&gt; Një kuvend i përgjithshëm i Mirditës mblidhej shpesh në [[Njësia administrative Orosh|Orosh]] për të diskutuar mbi çështje të rëndësishme që kishin të bënin me fisin.&lt;ref name=&quot;Gawrych32&quot; /&gt; Pozitën e princit trashëgimtar të fisit me titullin ''Prenk Pasha'' (Princ Zot) e mbante familja Gjonmarkaj.&lt;ref name=&quot;Gawrych32&quot; /&gt; Përveç familjes princërore, abati françeskan pati njëfarë ndikimi edhe te fiset mirditore.&lt;ref name=&quot;Gawrych32&quot; /&gt; Brenda [[Sanxhaku i Shkodrës|sanxhakut të Shkodrës]], mirditorët ishin jashtëzakonisht të pavarur dhe fisi më i fuqishëm i krahinës.&lt;ref name=&quot;Gawrych32&quot; /&gt; Alexandre Degrand, konsulli francez që shërbeu në Shkodër gjatë viteve 1890, vuri në dukje se gjatë njëzet viteve të fundit vetëm shtatë të huaj kishin qenë në Orosh, me njërin prej të cilëve ishte [[Valiu|vali]] (guvernatori) osman i sanxhakut.&lt;ref name=&quot;Gawrych32&quot;&gt;
{{Harvnb|Gawrych|2006|page=32.}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Skeda:Ad130.jpg|Gratë nga Mirdita (1890)
Skeda:Ad131.jpg|Burra nga Mirdita (1890)
Skeda:Kst1908.035.jpg|Kulla (Kulla e fortifikuar) në Perlat, Mirditë (1908)
Skeda:Durham 2543.jpg|Mirdita udhërrëfyes malesh dhe portiere femra (1908)
Skeda:Msg059.jpg|150 luftëtarë mirditorë hyjnë në Durrës për të mbështetur princin [[William, Prince of Albania|Wied]] (maj 1914)
&lt;/gallery&gt;
[[Skeda:Ad139.jpg|djathtas|parapamje|200x200px| Kaimakami osman i Mirditës, Marka Gjoni, Don Domeniko dhe fise të tjera të armatosura mirditore (1890)]]
Gjatë [[Shkaqet për shpërthimin e Krizës Lindore|Krizës së Madhe Lindore]], Prenk Bib Doda [[Tusha]] si kryetar trashëgues i Mirditës nisi një rebelim në mes të prillit 1877 kundër kontrollit të qeverisë dhe Perandoria Osmane dërgoi trupa për ta shuar atë.&lt;ref name=&quot;Gawrych40&quot;&gt;{{Harvnb|Gawrych|2006}}&lt;/ref&gt; Pas revoltës Doda u internua dhe pas [[Revolucioni xhonturk|Revolucionit Xhonturk]] (1908) u lejua në shtëpi, ku kthimi i tij u festua nga fisnorët dhe qeveria e re priste që ai të siguronte mbështetjen e Mirditës për regjimin xhonturk.&lt;ref name=&quot;Gawrych160&quot;&gt;{{Harvnb|Gawrych|2006}}&lt;/ref&gt; Gjatë [[Kryengritja e vitit 1910|revoltës shqiptare të vitit 1910]], forcat osmane dhe komandanti i tyre Mahmud Shevket Pasha vizituan shkurtimisht Mirditën gjatë fushatës së tyre më të gjerë për të shuar kryengritjen brenda rajonit.&lt;ref name=&quot;Gawrych178&quot;&gt;{{Harvnb|Gawrych|2006}}&lt;/ref&gt; Gjatë [[Kryengritja e Malësorëve|revoltës shqiptare të vitit 1911]], [[Terenc Toçi|Terenzio Tocci]], një avokat [[Arbëreshët në Itali|italo-shqiptar]] që kishte kaluar një vit me fisin, mblodhi krerët mirditorë më 26/27 prill në [[Njësia administrative Orosh|Orosh]] dhe shpalli pavarësinë e Shqipërisë, ngriti [[Flamuri i Shqipërisë|flamurin e Shqipërisë]] dhe shpalli një qeveri të përkohshme. .&lt;ref name=&quot;Gawrych186&quot; /&gt; Pasi trupat osmane hynë në zonë për të shuar rebelimin, Tocci u largua nga perandoria duke braktisur aktivitetet e tij.&lt;ref name=&quot;Gawrych186&quot;&gt;{{Cite book|last=Gawrych|first=George|url=https://books.google.com/books?id=wPOtzk-unJgC&amp;q=Merdita|title=The crescent and the eagle: Ottoman rule, Islam and the Albanians, 1874–1913|publisher=IB Tauris|year=2006|isbn=978-1-84511-287-5|location=London|pages=186}}&lt;/ref&gt;

=== Shqipëria e pavarur ===
[[Skeda:Prenk_Bib_Doda.png|majtas|parapamje|201x201px| Prenk Bib Doda (1900)]]
Gjatë [[Luftërat Ballkanike|Luftërave Ballkanike]], [[Shqipëria e Pavarur|Shqipëria]] u bë e pavarur dhe Mirdita u përfshi në vendin e ri.&lt;ref name=&quot;Elsie232&quot; /&gt; Prenk Bib Doda me shpresën për të marrë fronin shqiptar i dha mbështetje të fortë qeverisë së Ismail Qemalit në Vlorë.&lt;ref name=&quot;Elsie232&quot; /&gt; Pas Luftës së Parë Botërore, Doda u vra në vitin 1919 pranë kënetave të Lezhës dhe pasi ishte pa fëmijë, një i afërm i tij Marka Gjoni mori postin e kapedanit.&lt;ref name=&quot;Elsie232&quot; /&gt; Shumë nga krerët mirditorë refuzuan ta njihnin dhe atij i mungonte popullariteti në fis për shkak të frikacakëve të treguara gjatë luftës.&lt;ref name=&quot;Elsie232&quot; /&gt; Në vitin 1921 Marka Gjoni mori para nga Beogradi dhe u rebelua kundër qeverisë së re 'muslimane' shqiptare dhe ai shpalli &quot;Republikën e Mirditës&quot; në Prizren në territorin jugosllav më 17 korrik 1921.&lt;ref name=&quot;Elsie232&quot; /&gt; E njohur nga Greqia dhe e mbështetur nga [[Mbretëria Jugosllave|Jugosllavia]], përpjekja për shtet u rrëzua nga trupat shqiptare më 20 nëntor 1921.&lt;ref name=&quot;Elsie232&quot; /&gt; Marka Gjoni u arratis në Jugosllavi, e cila pas disa kohësh u lejua të kthehej në Shqipëri dhe në Mirditë u aktivizua në punët lokale për disa vite para vdekjes.&lt;ref name=&quot;Elsie232&quot;&gt;{{Harvnb|Elsie|2015|p=232.}}&lt;/ref&gt;

Djali i tij Gjon Markagjoni u bë kapedani i radhës dhe arriti një mirëkuptim me shtetin shqiptar, duke iu dhënë më vonë ministri të shquara të qeverisë për të drejtuar.&lt;ref name=&quot;Elsie232233&quot;&gt;{{Harvnb|Elsie|2015}}&lt;/ref&gt; Gjatë Luftës së Dytë Botërore ai bashkëpunoi me forcat ushtarake italiane dhe më vonë gjermane që pushtuan Shqipërinë dhe në vitin 1944 u arratis në Itali.&lt;ref name=&quot;Elsie233&quot; /&gt; I biri u bë kapedani i radhës dhe me luftëtarët e tij mirditorë më vonë u arratis në rajonin e Lumës duke vazhduar luftën antikomuniste.&lt;ref name=&quot;Elsie233&quot;&gt;{{Harvnb|Elsie|2015|p=233.}}&lt;/ref&gt; Në fillim të vitit 1946 ai u vra në gjumë nga kunati i tij duke shpresuar për një pushim nga forcat komuniste i cili nga ana e tij u vra nga vëllai i Markut.&lt;ref name=&quot;Elsie233234&quot;&gt;{{Harvnb|Elsie|2015}}&lt;/ref&gt; Djali i Markut, Gjon Markagjoni (1938-2003) i kaloi vitet në një kamp internimi komunist, ashtu si edhe anëtarët e tjerë të familjes Gjonmarkaj.&lt;ref name=&quot;Elsie234&quot; /&gt; Me rënien e komunizmit në Shqipëri (1992), pozita e Princit të Mirditës ose kapedanit është kthyer në një kujtim të një të shkuare shumë kohë më parë.&lt;ref name=&quot;Elsie234&quot;&gt;{{Harvnb|Elsie|2015|p=234.}}&lt;/ref&gt;

== Në letërsi ==
Në përkthimin në anglisht (Robert Elsie, Janice Mathie-Heck) të Eposit Kombëtar Shqiptar ''Lahuta e Malësisë'' të Gjergj Fishtës, përmendet fisi i Mirditës, si dhe fise të tjera veriore.

Hyrja e fjalorit për Mirditën është shkruar si:
{{Quote|Northern central Albanian tribe and traditional tribal region. The Mirdita region corresponds broadly to the present District of Mirdita, though, as tribal land, it originally referred more specifically to the mountains north of Blinisht. The name was recorded in 1571 as ''Mirdita'' and in 1610 as ''Miriditti'' and is often said to be related to Alb. ''mire dita'' 'good day,' though this is probably a folk etymology. Mirdita is traditionally a staunchly Catholic region, with its religious centre at the church of Saint Alexander in Orosh.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Fishta, Elsei, Mathie-Heck|first=Gjergj, Robert, Janice|title=The Highland Lute|publisher=I.B. Tauris &amp; Co. Ltd.|year=2005|isbn=1-84511-118-4|pages=443}}&lt;/ref&gt;}}

== Etnografia ==
Tradicionalisht Mirdita përbëhej nga tre bajrakë (klane ose fise): Kushneni, Oroshi dhe Spaçi që pretendonin origjinën nga një vëlla legjendar i Shoshit dhe Shalës.&lt;ref name=&quot;Elsie219&quot;&gt;{{Harvnb|Elsie|2015|page=219.}}&lt;/ref&gt; Duke qenë të lidhur me tre bajrakët, ata nuk praktikuan endogaminë me fisin e Shoshit dhe të Shalës, por u martuan me bajrakët e Dibrës dhe Fanit. Së bashku këta bajrakë të Dibrës, Fanit, Kushnenit, Oroshit dhe Spaçit përbënin njësinë më të madhe fisnore të Mirditës.&lt;ref name=&quot;Elsie213219&quot;&gt;{{Harvnb|Elsie|2015}}&lt;/ref&gt; Fisi i Mirditës kishte një flamur me dorë të bardhë në sfond të kuq dhe pesë gishtat përfaqësonin bajrakët.&lt;ref name=&quot;Elsie219&quot; /&gt; Gjatë vitit 1818, bajrakët e Ohrit të Vogël (Ohri i Vogël) i përbërë nga Bushkashi, Kthella dhe Selita u shkëputën nga krahina fisnore e Matit që ndodhej në jug të Mirditës dhe katër bajrakë të Rranzës, Manatisë, Bulgërit dhe Velës nga malësia e Lezhës.&lt;ref name=&quot;Elsie219&quot; /&gt; Gjithsej pas vitit 1818 krahina fisnore e Mirditës përbëhej nga dymbëdhjetë bajrakë.&lt;ref name=&quot;Elsie219&quot; /&gt;

Gjatë pushtimit të Shqipërisë nga [[Lufta e Parë Botërore]], autoritetet austro-hungareze kryen regjistrimin e parë të besueshëm (1918) të zonës dhe Mirdita kishte 2376 familje dhe 16926 banorë.&lt;ref name=&quot;Elsie218&quot;&gt;{{Cite book|last=Elsie|first=Robert|url=https://books.google.com/books?id=-EzWCQAAQBAJ&amp;q=Mirdita+Tribe|title=The Tribes of Albania: History, Society and Culture|publisher=I.B.Tauris|year=2015|isbn=978-0-85773-932-2|pages=218}}&lt;/ref&gt;

== Etimologjia ==
Ka disa mendime për emrin e Mirditës, i cili shfaqet fillimisht si mbiemër (Pjetër Mirdita), në shekullin XV. 

Cyprien Robert (vdekur në 1865), gjuhëtar francez i specializuar për studimet sllave, ka deklaruar se emri Mirditë vjen nga persishtja “mardaites” që ka kuptimin “guximtar”.  Mendohet se ky emër lidhet me një sekt të krishterë që është shpërngulur nga Libani dhe sjellë në trojet e Arbërisë në kohën e Justinianit II. Prandaj thuhet se Pashko Vasa pati lidhje me Libanin. Gjithsesi kjo mbetet një hipotezë.

Mendim tjetër është se emri &quot;Mirditë&quot; është një deformim i fjalës greke bizantine Μυροδατα (Myrodata), që ka kuptimin &quot;aromatik&quot;, &quot;erëmirë&quot;. Në të vërtetë në këtë zonë rriten bimë me aromë të mirë si livando (lisën), trumzë, shkem, etj.

Por mendimi më i njohur është se emri Mirditë rrjedh nga një paraardhës legjendar i quajtur Mir Diti nga i cili fisi pretendon prejardhjen.&lt;ref name=&quot;Elsie214222&quot;&gt;{{Harvnb|Elsie|2015|pp=214, 222.}}&lt;/ref&gt; Një tjetër etimologji popullore e lidh fjalën me përshëndetjen shqipe &quot;mirëdita&quot;, pra &quot;ditë e mirë&quot;.&lt;ref name=&quot;Elsie214&quot; /&gt;

== Shih edhe ==
* [[Fiset shqiptare]]
* [[Bashkia Mirditë]]
* [[Rrethi i Mirditës]]
* [[Arbëria në Mesjetë]]

== Referime ==
{{reflist|3}}

== Lidhje të jashtme ==
* [https://visit-mirdita.com/ Visit Mirdita] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241005105555/https://visit-mirdita.com/ |date=5 tetor 2024 }} 
* [https://hikingmirdita.com/ Portali i Turizmit Mirditë]
[[Kategoria:Krahina etnografike shqiptare]]
[[Kategoria:Krahina historike në Shqipëri]]
[[Kategoria:Krahina shqiptare]]
[[Kategoria:Fise në Shqipëri]]

[[Kategoria:Mirditë]]</text>
      <sha1>n172yfqeq2bjtxolhttv43ka1tk6oj8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kryengritja e vitit 1912</title>
    <ns>0</ns>
    <id>170195</id>
    <revision>
      <id>3058770</id>
      <parentid>2948161</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T13:57:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ziv</username>
        <id>165425</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Shkup1912.jpg]] → [[File:Skopje train station after Albanian rebellion, August 1912.jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] · More precise and not just a meaningless name</comment>
      <origin>3058770</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13701" sha1="21y6n85nkgnvczz0ykue8m05vhmbkxg" xml:space="preserve">'''Kryengritja shqiptare e vitit 1912''' ishte kryengritje e fundit e [[Shqiptarët|shqiptarëve]] në [[Perandoria Osmane|Perandorinë Osmane]] dhe zgjati nga janari deri në gusht të vitit 1912. Kryengritja përfundoi, kur [[Porta e Lartë|qeveria osmane]] ra dakord për të përmbushur kërkesat e kryengritësve shqiptarë më 4 shtator 1912.
{{Infobox military conflict
| conflict          = Kryengritja shqiptare e 1912-s
| partof            = 
| image             = [[Skeda:Skopje train station after Albanian rebellion, August 1912.jpg|340px]]
| image_size        = 
| caption           = [[Shkupi]] pasi u çlirua nga Luftëtarët Shqiptarë
| date              = Janar – Gusht 1912
| place             = [[Vilajeti i Kosovës]], [[Perandoria Osmane]]
| coordinates       = 
| map_type          = 
| latitude          = 
| longitude         = 
| map_size          = 
| map_caption       = 
| map_label         = 
| territory         = 
| result            = Fitorja Shqiptare
| status            = 
| combatant1        = [[File:Flag of Albanian Provisional Government (Jun-Nov 1912).svg|25px|border]] Shqiptarë
| combatant2        = [[File:Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).svg|25px|border]][[Perandoria Osmane]]
| combatant3        = 
| commander1        = [[File:Flag of Albanian Provisional Government (Jun-Nov 1912).svg|25px|border]][[Isa Boletini]]&lt;br/&gt;[[File:Flag of Albanian Provisional Government (Jun-Nov 1912).svg|25px|border]][[Ismail Qemali]]&lt;br/&gt;[[File:Flag of Albanian Provisional Government (Jun-Nov 1912).svg|25px|border]][[Hasan Prishtina]]&lt;br/&gt;[[File:Flag of Albanian Provisional Government (Jun-Nov 1912).svg|25px|border]][[Nexhip Draga]]&lt;br/&gt;[[File:Flag of Albanian Provisional Government (Jun-Nov 1912).svg|25px|border]][[Bajram Curri]]&lt;br/&gt;[[File:Flag of Albanian Provisional Government (Jun-Nov 1912).svg|25px|border]][[Riza bej Gjakova]]&lt;br/&gt;[[File:Flag of Albanian Provisional Government (Jun-Nov 1912).svg|25px|border]][[Essad Pasha Toptani]]
| commander2        = [[File:Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).svg|25px|border]][[Mehmed V]]
| commander3        = 
| units1            = 
| units2            = 
| units3            = 
| strength1         = [[File:Flag of Albanian Provisional Government (Jun-Nov 1912).svg|25px|border]]60,000 – 80,000
| strength2         = [[File:Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).svg|25px|border]]50,000
| strength3         = 
| casualties1       = 
| casualties2       = 
| casualties3       = 
| notes             = 
}}

== Prapavija ==
[[File:Hasan Prishtina (portrait).jpg|thumb|120px|Hasan Prishtina]]
{{kryesore|Kryengritja shqiptare e vitit 1911|Revolucioni i Xhonturqëve}}
Arsyet kryesore për të gjitha këto kryengritje ishin ndryshimet e futura për shqiptarët nga [[xhonturqit]], duke përfshirë rritjen e taksave, rekrutimin e shqiptarëve në ushtrinë [[Perandoria Osmane|Osmane]] dhe çarmatimin e popullatës civile shqiptare&lt;ref&gt;{{cite web|last=Gurakuqi|first=Romeo|date=nëntor 2007|title=The Highland Uprising of 1911|url=http://dedgjoluli.org/history1911uprising.php|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110725223246/http://www.dedgjoluli.org/history1911uprising.php|archive-date=25 korrik 2011|accessdate=9 janar 2011|publisher=Shoqata Dedë Gjo' Luli Association|language=en|format=php|quote=It was provoked by the laws passed by the new regime that claimed to loyally implement the old fiscal policy on the extremely impoverished population, impose new heavy taxes upon people, forcefully recruit Albanians for the Turkish army, continue the process of the entire population disarmament, extend its absolute power all over Albania, even over those regions that had always enjoyed certain privileges.}}&lt;/ref&gt;.

Shqiptarët nuk ishin të vetmit që filluan kryengritjet kundër qeverisë së xhonturqve në këtë periudhë. Kishte kryengritje në [[Siria|Siri]] dhe në [[Gadishulli Arabik|Gadishullin Arabik]]&lt;ref&gt;{{cite web|last=Kayalı|first=Hasan|year=1997|title=Arabs and the Young Turks, Ottomanism, Arabism, and Islamism in the Ottoman Empire, 1908–1918|url=http://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft7n39p1dn&amp;chunk.id=introduction&amp;toc.depth=1&amp;toc.id=introduction&amp;brand=ucpress|accessdate=9 janar 2011|publisher=University of California Press|language=en|quote=The Young Turk Revolution of 1908 ... confronted insurgencies in Syria, Albania, and Arabia (i.e., the Arabian Peninsula).}}&lt;/ref&gt;.

== Sfondi ==
Në Kosovë u formuan çeta të cilat ndërmorën edhe sulme kundër komisionit të reformave.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Akademia|2002|p=467}}&lt;/ref&gt; Pakënaqësia e popullit u shtua si pasojë e moszbatimit të marrëveshjes së gushtit 1911, vënies së taksave të reja, përkeqësimit të gjendjes ekonomike dhe përpjekjeve për të penguar çeljen e shkollave shqipe.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Akademia|2002|p=467}}&lt;/ref&gt; Me organizimin e forcave kryengritëse merreshin [[Hasan Prishtina]], të cilin osmanët u munduan më kot ta vrisnin me anën e një atentati, dhe komandantët e çetave. Shqiptarët shtuan aksionet kundër autoriteteve turke.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Akademia|2002|p=468}}&lt;/ref&gt;

Autoritetet u munduan ta lokalizonin revoltën para se të merrte përpjestime të gjera. Për këtë qëllim sulmuan kryengritësit në Has, por u thyen. Më 6 maj ngritën krye [[Peja]] dhe [[Shala]]. Më 11 maj, kryengritësit hynë në Gjakovë, por për shkak të mungesës së municionit u detyruan të bënin armëpushim. Ndërkohë në drejtim të Pejës u dërguan dy batalione osmane të cilat u shpartalluan nga kryengritësit shqiptarë. Sulmet kundër garnizonit osman të Pejës vazhduan edhe 10 ditë të tjera, duke lënë të vrarë 400 ushtarë osmanë, por pas ardhjes së reparteve ushtarake nga Mitrovica u vendos një armëpushim. Kryengritja u shtri edhe në sanxhakun e Prishtinës, në Llap dhe Vuçitërnë, ku çetat shqiptare ndërmorën disa sulme ndaj xhandarmërisë. Të ndodhur nën trysninë e kryengritësve, autoritetet osmane nuk guxuan ta shpallnin gjendjen e jashtëzakonshme.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Akademia|2002|p=468-469}}&lt;/ref&gt;

Qeveria osmane përqendroi në Kosovë forca të mëdha ushtarake, numri i të cilave kalonte 19 mijë ushtarë dhe kalorës, të pajisur me topa e mitralozë. Sipas shtypit të kohës numri i kryengritësve shqiptarë kishte arritur në 15 mijë.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Akademia|2002|p=469}}&lt;/ref&gt;

Udhëheqësit e forcave kryengritëse ndien nevojën e bashkërendimit dhe organizimit të kryengritjes në shkallë kombëtare, prandaj i drejtuan një thirrje popullit shqiptar për t'u bashkuar nën drejtimin e një komiteti të vetëm. Ministri i brendshëm turk deklaroi në parlament se &quot;kryengritësit shqiptarë po u krijonin udhëheqësve të tyre mundësinë për të mbajtur lirisht kuvendin në Junik&quot;. Kuvendi u mblodh në Junik më 21-25 maj 1912 me nismën e Hasan Prishtinës dhe në të morën pjesë 250 delegatë nga vilajeti i Kosovës, sanxhakët e Dibrës, të Shkodrës dhe të Elbasanit. Falë përpjekjeve të Hasan Prishtinës, Bajram Currit dhe Isa Boletinit u paralizuan veprimet e elementëve turkomanë në radhët e lëvizjes.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Akademia|2002|p=470}}&lt;/ref&gt; Kuvendi vendosi vazhdimin e kryengritjes dhe miratoi programin politik i cili përmbante kërkesa për autonominë e Shqipërisë, vendosjen e administratës shqiptare, caktimin e gjuhës shqipe me alfabet kombëtar si gjuhë zyrtare, ngritjen e flamurit shqiptar në gjithë vendin dhe garancinë e Fuqive të Mëdha për plotësimin e këtyre kërkesave.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Akademia|2002|pp=470-471}}&lt;/ref&gt; 

Qeveria turke mori masa të reja ushtarake për të penguar zgjerimin e kryengritjes, ndërsa me anën e elementëve proturq ndërmori një fushatë shpifjesh kundër kryengritësve të cilët i quanin vegla të të huajve. Në [[Ferizaj]] u sollën tri regjimente të divizionit të Stambollit. Regjimente osmane u përqendruan edhe në qytete tjera të Kosovës.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Akademia|2002|pp=471}}&lt;/ref&gt;

== Zgjerimi i kryengritjes ==
Në fund të majit, kryengritësit shqiptarë rifilluan veprimet luftarake kundër trupave turke. Një pjesë e kryengritësve të drejtuar nga [[Isa Boletini]] sulmuan Pejën dhe asgjësuan pozicionet ushtarake, por pas ardhjes së përforcimeve të reja osmane u detyruan të tërhiqeshin për mungesë municionesh. Kryengritës të Hasit, Gashit dhe Bytyçes nën drejtimin e [[Bajram Curri]]t thyen keqas 4 batalione osmane në qafë të Prushit, të cilat lanë në duart e shqiptarëve municione, armë dhe topa. Jehona e këtij suksesi i dha shtytje lëvizjes së armatosur edhe në viset tjera. Ndërkohë 4000 ushtarë osmanë rrethuan Isë Boletinin në fshatin Boletin (fshat në rrethinën e qytetit të Mitrovicës) dhe pas 2 javësh luftime të rrepta e detyruan të tërhiqet tok me kryengritësit e tij në drejtim të [[Novi Pazari]]t.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Akademia|2002|pp=472}}&lt;/ref&gt;

Autoritetet osmane ushtruan terror mbi popullsinë shqiptare, megjithatë valiu i Kosovës njoftonte me telegram ministrin e Punëve të Brendshme se kjo nuk i trembte shqiptarët, por i nxiste edhe më shumë.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Akademia|2002|pp=473}}&lt;/ref&gt; Nga ushtria osmane dezertuan shqiptarët, madje reparte të tëra dhe u bashkuan me kryengritësit. Për t'i ndjekur të arratisurit u formuan reparte të veçanta.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Akademia|2002|p=474}}&lt;/ref&gt;

Kryngritja ishte përhapur edhe në viset tjera shqiptare sidomos në Shqipërinë e Veriut. Më 22 qershor, malësorët e Bregut të Matës thyen forcat osmane që po shkonin prej Lezhës në Tiranë. Pas sukseseve të para kryengritja u zgjerua më shumë. Kryengritësit vendosën kontrollin mbi rrugën Tiranë-Shkodër dhe ndërprenë linjën telegrafike, kurse në Shqipërinë e Mesme, kryengritësit zhvilluan luftime me njësitë osmane në [[Tirana|Tiranë]], [[Shijaku|Shijak]] dhe Krujë. Në Dibër kryengritësit kërkuan largimin e forcave ushtarake nga vendi, hapjen e shkollave shqipe dhe kryerjen e shërbimit ushtarak në vend.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Akademia|2002|p=478}}&lt;/ref&gt;

Kryengritja shqiptare e futi qeverinë osmane në krizë të rëndë prandaj ajo dha dorëheqje më 17 korrik. Po atë ditë kryengritësit çliruan Gjakovën, më 21 korrik Prishtinën, më 22 korrik Novi Pazarin. Nga Novi Pazari Isa Boletini u nis në krye të 6000 luftëtarëve drejt Mitrovicës të cilën e mori pa luftë. Më pas u çliruan Vuçitërna, Peja, Ferizaj, Gjilani dhe Bujanovci. Idriz Seferi kishte çliruar krahina të tëra në trevën juglindore të Kosovës.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Akademia|2002|p=482-484}}&lt;/ref&gt;

== Shih edhe ==
* [[Hasan Prishtina]]
* [[Isa Boletini]]
* [[Kryengritja e vitit 1910]]
* [[Lufta e Parë Ballkanike]]

== Referime ==
{{reflist}}

== Lexim i mëtejshëm ==
* {{Citation|last=Prishtina|first=Hasan|author-link=Hasan Prishtina|title=Nji shkurtim kujtimesh mbi kryengritjen shqiptare të vjetit 1912. Shkrue prej Hassan Prishtinës|url=http://www.albanianhistory.net/texts20_1/AH1921_3.html|archiveurl=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.albanianhistory.net%2Ftexts20_1%2FAH1921_3.html&amp;date=2011-01-10|archivedate=10 janar 2011|accessdate=10 janar 2011|year=1921|publisher=Shtypshkroja Franciskane|language=sq|location=[[Shkodra]]|type=Translated by Robert Elsie|url-status=dead}}
* {{Citation|last=Bogdanović|first=Dimitrije|author-link=Dimitrije Bogdanović|editor=Antonije Isaković|editor-link=Antonije Isaković|title=Knjiga o Kosovu|url=http://www.kosovo.net/sk/rastko-kosovo/istorija/knjiga_o_kosovu/index.html|accessdate=9 janar 2011|volume=2|origyear=1984|date=janar 2000|publisher=[[Serbian Academy of Sciences and Arts]]|location=Beograd|language=sr|chapter=Albanski pokreti 1908-1912.|chapter-url=http://www.kosovo.net/sk/rastko-kosovo/istorija/knjiga_o_kosovu/bogdanovic-kosovo_2.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110131025058/http://kosovo.net/sk/rastko-kosovo/istorija/knjiga_o_kosovu/index.html|archivedate=31 janar 2011|url-status=live}}
* {{Citation|author=Josef Redlich|author2=Baron d'Estournelles|author3=M. Justin Godart|author4=Walter Shucking|author5=Francis W. Hirst|author-link5=Francis W. Hurst|author6=H. N. Brailsford|author-link6=H. N. Brailsford|author7=Paul Milioukov|author8=Samuel T. Dutton|title=Report of the International Commission to Inquire into the Causes and the Conduct of the Balkan Wars|url=http://www.archive.org/stream/reportofinternat00inteuoft#page/46/mode/2up|accessdate=10 janar 2011|year=1914|publisher=Carnegie Endowment for International Piece|language=en|location=Washington D.C.|chapter=Origins of the Two Balkan Wars|chapter-url=http://www.archive.org/stream/reportofinternat00inteuoft#page/46/mode/2up/search/47}}

* {{Citation|last=Hrabak|first=Bogumil|title=Zbornik radova|url=http://www.scribd.com/doc/7536003/Bogumil-Hrabak|accessdate=17 janar 2011|year=1990|publisher=Filozofski fakultet u Prištini|volume=30|pages=21–61|location=Kosovska Mitrovica|language=sr|chapter=Orijentacija kosovskih i debarskih Albanaca u prvim mesecima 1912. godine|archiveurl=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fscindeks.nb.rs%2Farticle.aspx%3Fartid%3D0354-32930030021H&amp;date=2011-01-18|archivedate=18 janar 2011|url-status=live}}
* Tallon, James &quot;The failure of Ottomanism: The Albanian Rebellions of 1909--1912&quot; |url=http://gradworks.umi.com/35/26/3526980.html
* {{cite book|title=Historia e popullit shqiptar: vëllimi i dytë|publisher=Toena|year=2002|location=Tiranë|language=sq}}

[[Kategoria:Historia ushtarake e Shqipërisë]]
[[Kategoria:Rebelime shqiptare]]
[[Kategoria:Shekulli XX në Shqipëri]]
[[Kategoria:Shqipëria nën Perandorinë Osmane]]
[[Kategoria:1912 në Shqipëri]]</text>
      <sha1>21y6n85nkgnvczz0ykue8m05vhmbkxg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Shqipëria e Pavarur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>170315</id>
    <revision>
      <id>3058771</id>
      <parentid>3046939</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T13:57:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ziv</username>
        <id>165425</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Shkup1912.jpg]] → [[File:Skopje train station after Albanian rebellion, August 1912.jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] · More precise and not just a meaningless name</comment>
      <origin>3058771</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72513" sha1="7rptr3ujunw44zjk19iiiwd9eg61kic" xml:space="preserve">{{Infobox country
|native_name            = Shqipëri
|conventional_long_name = Shqipëria e Pavarur
|common_name            = Shqipëria
|era                    = [[Lufta e Parë Botërore]]
|status                 = 
|status_text            = &lt;!--- A free text to describe status the top of the infobox. Use sparingly. ---&gt;
|empire                 = Perandoria Osmane
|government_type        = Sistem Parlamentar
&lt;!--- Rise and fall, events, years and dates ---&gt;
&lt;!-- only fill in the start/end event entry if a specific article exists. Don't just say &quot;abolition&quot; or &quot;declaration&quot;--&gt;
|year_start             = 1912
|year_end               = 1914
|year_exile_start       = &lt;!--- Year of start of exile (if dealing with exiled government - status=&quot;Exile&quot;) ---&gt;
|year_exile_end         = &lt;!--- Year of end of exile (leave blank if still in exile) ---&gt;
|event_start            = [[Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë|Deklarata e Pavarësisë]]
|date_start             = 28 nëntor
|event_end              = [[Principata e Shqipërisë|Princi pranoi fronin]]
|date_end               = 21 shkurt
|event1                 = &lt;!--- Optional: other events between &quot;start&quot; and &quot;end&quot; ---&gt;
|date_event1            =
|event2                 =
|date_event2            =
|event3                 =
|date_event3            =
|event4                 =
|date_event4            =
|event_pre              = &lt;!--- Optional: A crucial event that took place before before &quot;event_start&quot;---&gt;
|date_pre               =
|event_post             = &lt;!--- Optional: A crucial event that took place before after &quot;event_end&quot;---&gt;
|date_post              =
&lt;!--- Flag navigation: Preceding and succeeding entities p1 to p5 and s1 to s5 ---&gt;
|p1                     = Perandoria Osmane
|flag_p1                = Ottoman Flag.svg
|image_p1               = &lt;!--- Use: [[File:Sin escudo.svg|20px|Image missing]] ---&gt;
|p2                     =
|flag_p2                =
|p3                     =
|flag_p3                =
|p4                     =
|flag_p4                =
|p5                     =
|flag_p5                =
|s1                     = Principata e Shqipërisë
|flag_s1                = Albania 1914 Flag.svg
|s5                     =
|flag_s5                =
|image_flag             = Flag of Albanian Provisional Government 1912-1914.svg
|flag_alt               = &lt;!--- Alt text for flag --&gt;
|flag                   = Flamuri i Shqipërisë
|flag_type              = 
|image_coat             = Emblem of Independent Albania.svg
|coat_alt               = &lt;!--- Alt text for coat of arms ---&gt;
|symbol                 = &lt;!--- Link target under symbol image. Default: Coat of arms of {{{common name}}} ---&gt;
|symbol_type            = &lt;!--- Displayed text for link under symbol. Default &quot;Coat of arms&quot; ---&gt;
|image_map              = Principality of Albania.svg
|image_map_alt          =
|image_map_caption      = Territori i Shqipërisë të Pavarur, nën kontrollin e [[Qeveria e Përkohshme e Shqipërisë|Qeverisë së Përkohshme të Shqipërisë]]
|image_map2             = &lt;!-- If second map is needed - does not appear by default --&gt;
|image_map2_alt         =
|image_map2_caption     =
|capital                = [[Vlora]]
|capital_exile          = &lt;!-- If status=&quot;Exile&quot; --&gt;
|latd= |latm= |latNS= |longd= |longm= |longEW=
|national_motto         =
|national_anthem        = ''[[Himni i Flamurit]]''&lt;br&gt;[[File:Hymni i Flamurit instrumental.ogg]]
|common_languages       = [[Gjuha shqipe|Shqipja]]
|religion               = Islami, Krishterimi
|currency               = Franga e [[Bashkimi Monetar Latin|Bashkimit Monetar Latin]]
|leader1                = [[Ismail Qemali]]&lt;ref&gt;{{Citation|last=Elsie|first=Robert|author-link=Robert Elsie|title=Historical dictionary of Albania|url=http://www.worldcat.org/title/historical-dictionary-of-albania/oclc/454375231&amp;referer=brief_results|accessdate=4 shkurt 2012|year=2010|publisher=Scarecrow Press|location=Lanham|isbn=978-0-8108-7380-3|oclc=454375231|page=367|chapter=Independent Albania (1912—1944)|chapter-url=http://books.google.rs/books?id=haFlGXIg8uoC&amp;pg=PA503&amp;dq=bey+vlora+%22head+of+state%22+1912+albania&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=LJk5T5qILaWB4gTpspShCw&amp;redir_esc=y#v=snippet&amp;q=%22%20Ismail%20Qemal%20Bey%20Vlora%2C%20who%20declared%20Albanian%20independence%20in%201912%2C%20was%20the%20first%20acting%20head%20of%20state%20and%20therefore%20might%20be%20regarded%20as%20the%20country's%20first%20president.%22%20&amp;f=false|quote=PRESIDENT: Ismail Qemal Bey Vlora, who declared Albanian independence in 1912, was the first acting head of state and therefore might be regarded as the country's first president.}}&lt;/ref&gt;
|leader2                = [[Fejzi Alizoti]]
|leader3                =
|leader4                =
|year_leader1           = 1912–1914
|year_leader2           = 1914-1914
|year_leader3           =
|year_leader4           =
|title_leader           = [[Krerët e Shtetit Shqiptar|Kreu i Shtetit]]
|representative1        = &lt;!--- Name of representative of head of state (eg. colonial governor) ---&gt;
|representative2        =
|representative3        =
|representative4        =
|year_representative1   = &lt;!--- Years served ---&gt;
|year_representative2   =
|year_representative3   =
|year_representative4   =
|title_representative   = &lt;!--- Default: &quot;Governor&quot;---&gt;
|deputy1                = [[Ismail Qemali]]
|deputy2                = [[Fejzi Alizoti]]
|deputy3                =
|deputy4                =
|year_deputy1           = 1912–1914
|year_deputy2           = 1914-1914
|year_deputy3           =
|year_deputy4           =
|title_deputy           = [[Lista e Kryeministrave të Shqipërisë|Kryeministri]]
&lt;!--- Legislature ---&gt;
|legislature            = [[Kuvendi i Vlorës]]
|house1                 = Senati i Shqipërisë
|type_house1            = Dhoma e lartë
|house2                 =
|type_house2            =
&lt;!--- Area and population of a given year ---&gt;
|stat_year1             = &lt;!--- year of the statistic, specify either area, population or both ---&gt;
|stat_area1             = &lt;!--- area in square kílometres (w/o commas or spaces), area in square miles is calculated ---&gt;
|stat_pop1              = &lt;!--- population (w/o commas or spaces), population density is calculated if area is also given ---&gt;
|stat_year2             =
|stat_area2             =
|stat_pop2              =
|stat_year3             =
|stat_area3             =
|stat_pop3              =
|stat_year4             =
|stat_area4             =
|stat_pop4              =
|stat_year5             =
|stat_area5             =
|stat_pop5              =
|footnotes              = &lt;!--- Accepts wikilinks ---&gt;
}}
'''Shqipëria e Pavarur''' ishte një shtet parlamentar i themeluar në [[Vlorë]] më 28 nëntor 1912. [[Kuvendi i Vlorës|Kuvendi]] i tij u formua në të njëjtën ditë, ndërsa [[Qeveria e Përkohshme e Shqipërisë|qeveria]] dhe [[Senati i Shqipërisë|senati]] u krijua më 4 dhjetor 1912.

Delegacioni i Shqipërisë paraqiti një memorandum në [[Konferenca e Londrës 1912-1913|Konferencën e Londrës të vitit 1913]], kërkon njohjen ndërkombëtare të Shqipërisë së pavarur. Në fillim të konferencës u vendos se rajoni i Shqipërisë do të jetë nën sovranitet [[Perandoria Osmane|Osman]], por me një qeveri autonome. Kërkesat e Shqipërisë për njohjen e saj ndërkombëtare në bazë të të drejtave etnike të [[Shqiptarët|shqiptarëve]] u refuzuan dhe [[Traktati i Londrës (1913)|traktati]] i nënshkruar më 30 maj 1913 e ndau një pjesë të madhe të Shqipërisë së pavarur në mes të [[Serbia|Serbisë]], [[Greqia|Greqisë]] dhe [[Mali i Zi|Malit të Zi]], duke e lënë territorin e Shqipërisë reduktuar në Shqipërinë qendrore që u vu nën mbrojtjen e Fuqive të Mëdha. Ambasadorët e gjashtë Fuqive të Mëdha u takuan përsëri më 29 korrik 1913 dhe vendosën të përbëjnë një shtet të ri, [[Shqipëria|Shqipërinë]], si një monarki kushtetuese. Përfundimisht, me [[Traktati i Bukureshtit, 1913|Traktatin e Bukureshtit]] të nënshkruar në gusht të vitit 1913 një shtet i ri i pavarur u krijua- [[Principata e Shqipërisë]], duke lënë rreth 30-40%&lt;ref&gt;{{harvnb|Elsie|2010|p=lix}}&lt;/ref&gt; të popullsisë etnike shqiptare jashtë kufijve të principatës së re, sepse ata jetonin në [[Copëtimi i Shqipërisë|territorin e Shqipërisë së ndarë]] midis vendeve fqinje.

== Emri ==
Emri i shtetit që është përdorur në tekstin e [[Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë|deklaratën e pavarësisë së Shqipërisë]] është ''Shqipëria''&lt;ref&gt;{{Citation|last=Islami|first=Selim|first2=Kristo|last2=Frashëri|first3=Aleks|last3=Buda|author-link=Selim Islami|title=Historia e popullit shqiptar|url=http://books.google.rs/books?ei=k5U1T73LHMnJsgbq4sChDA&amp;id=TjgNAQAAIAAJ&amp;dq=Shqip%C3%ABria+e+lir%C3%AB+e+mosvarme&amp;q=%22Shqip%C3%ABria+me+sot%22#search_anchor|year=1968|publisher=Enti i botimeve shkollare i Republikës Socialiste të Serbisë|location=Prishtinë|oclc=1906502|page=352|quote=Propozimet e kryetarit u aprovuan njëzëri e me entusiazëm nga delegatët, te cilët nënshkruan dokumentin historik ku thuhej: „ . . . Shqipëria me sot te bahet ne vehte, e lire ee mosvarme.&quot;}}&lt;/ref&gt;. Gjithashtu i referohet si &quot;Shqipëria e Mosvarme&quot;,&lt;ref&gt;{{cite web|last=Pirraku|first=Muhamet|title=Cili Është Mesazhi I Emërtimeve &quot;SHQIPËRIA SHTETËRORE&quot;|url=http://www.albaniapress.com/indeksi?p=lexo_lajmin&amp;id=8652|publisher=AlbaniaPress.com : Agjensia Informative Shqiptare|accessdate=18 shkurt 2012|date=19 prill 2009|quote=Shteti i projektuar nga Konferenca e Ambasadorëve në Londër, më 1913, si: “Principata e Shqipërisë” me shtrirjen vetëm në një pjesë të Bregdetit shqiptar, ... të më pak se një e treta e tokave të shtetit “Shqipëria e Mosvarme” e shpallur në Vlorë, më 28 nëntor 1912 (State designed by the Conference of Ambassadors in London in 1913, as: &quot;The Principality of Albania&quot; ... is less than a third of the territory of &quot;Independent Albania&quot; declared in Vlora, on November 28, 1912)|archive-date=31 mars 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200331163833/http://www.albaniapress.com/indeksi?p=lexo_lajmin&amp;id=8652|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &quot;Shteti Shqiptar&quot;&lt;ref&gt;{{Citation|last=Puto|first=Arben|author2=Academy of Sciences of Albania|author-link2=Academy of Sciences of Albania|title=National forces against imperialist dictate in the organization of the Albanian State, 1912-1914|url=http://www.worldcat.org/title/national-forces-against-imperialist-dictate-in-the-organization-of-the-albanian-state-1912-1914-report/oclc/11497570&amp;referer=brief_results|year=1983|publisher=&quot;8 nëntori&quot; Pub. House|location=Tirana|oclc=11497570}}&lt;/ref&gt; ose &quot;Shteti i pavarur shqiptar&quot;.&lt;ref&gt;{{Citation|last=Jansen|first=Suzanne|title=The Kosovo Status Negotiations in 2006|url=http://www.ams.pvda.nl/binaries/content/assets/ams/Scriptie+Suzanne+Jansen.pdf/Scriptie+Suzanne+Jansen.pdf|date=gusht 2006|publisher=[[University of Amsterdam|Universiteit van Amsterdam]]|location=Amsterdam|page=50|quote=The Proclamation of the Independent State of Albania, 1912|access-date=7 tetor 2015|archive-date=29 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029134418/http://www.ams.pvda.nl/binaries/content/assets/ams/Scriptie%2BSuzanne%2BJansen.pdf/Scriptie%2BSuzanne%2BJansen.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|last=Zolo|first=Danilo|title=Invoking humanity : war, law, and global order|url=http://books.google.rs/books?id=t7KNgpZRnM8C&amp;pg=PA179&amp;dq=%22independent+state+of+albania%22+1912&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=DYQ5T-3KHOKQ4gS7zaChCw&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q=%22independent%20state%20of%20albania%22%201912&amp;f=false|year=2002|publisher=Continuum|location=London|isbn=978-0-8264-5656-4|oclc=47844508|page=179|quote=In November 1912 the independent state of Albania was proclaimed at Vlore}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|last=Omari|first=Luan|title=Historia e shtetit dhe e së drejtës në Shqipëri [History of state and law in Albania]|url=http://www.worldcat.org/title/historia-e-shtetit-dhe-e-se-drejtes-ne-shqiperi-2/oclc/164822827&amp;referer=brief_results|volume=2|year=1994|publisher=Shtëpia Botuese Luarasi|location=Tiranë|oclc=164822827|chapter=Shteti i pavarur shqiptar në vitet 1912-1914 [Independent state of Albania in the years 1912-1914]|quote=Shteti i pavarur shqiptar në vitet 1912-1914 [Independent state of Albania in the years 1912-1914]}}&lt;/ref&gt;

== Sistemi politik ==
Shqipëria e pavarur e themeluar më 28 nëntor 1912 është shteti i parë shqiptar në historinë moderne&lt;ref&gt;{{cite book|last=Sokalski|first=Henryk J|title=An ounce of prevention: Macedonia and the UN experience in preventive diplomacy|year=2003|publisher=United States Institute of Peace Press|location=Washington, D.C.|url=http://books.google.rs/books?id=YYqiGyoakN8C&amp;pg=PA60&amp;dq=%22the+first+albanian+state%22+1912&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=LjA0T8bHL-uL4gSXmNz0AQ&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q=%22the%20first%20albanian%20state%22%201912&amp;f=false|accessdate=9 shkurt 2012|page=60|quote=The first Albanian state in modern history emerged in 1912.}}&lt;/ref&gt;. Ishte një shtet [[sistem parlamentar|parlamentar]], jo një [[Monarkia|monarki]]&lt;ref&gt;{{Citation|last=Barjaba|first=Kosta|title=Albania's democratic elections, 1991-1997 : analyses, documents and data|url=http://books.google.rs/books?ei=LjA0T8bHL-uL4gSXmNz0AQ&amp;id=9sEVAQAAIAAJ&amp;dq=%22the+first+albanian+state%22+1912&amp;q=%22Thus%2C+the+first+Albanian+state+can+be+seen+as+a+parliamentary+state+and+not+as+a+monarchy.%22#search_anchor|year=2004|publisher=Edition Sigma|location=Berlin|isbn=978-3-89404-237-0|oclc=57567449|page=188|quote=... the first independent Albanian state was conceived as a parliamentary state.... the High Council ... was elected by the Assembly...Thus, the first Albanian state can be seen as a parliamentary state and not as a monarchy.}}&lt;/ref&gt;. Disa burime i referohen asaj si &quot;Republika e Shqipërisë&quot;&lt;ref&gt;{{Citation|last=Gingeras|first=Ryan|title=Sorrowful shores : violence, ethnicity, and the end of the Ottoman Empire, 1912-1923|url=http://books.google.rs/books?id=KtSfqpmYfXQC&amp;pg=PP48&amp;dq=%22republic+of+albania%22+1912&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=C8U2T86lEPPE4gTD5pWbDA&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q=%22republic%20of%20albania%22%201912&amp;f=false|year=2009|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-956152-0|oclc=251212020|quote=the declaration of Republic of Albania in 1912}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|last=Greville Pounds|first=Norman John|title=Eastern Europe|url=http://books.google.rs/books?id=BIq2AAAAIAAJ&amp;q=%22republic+of+albania%22++independent+1912&amp;dq=%22republic+of+albania%22++independent+1912&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=YOs2T6mWB4z3sgav0dWiDA&amp;redir_esc=y|year=1969|publisher=Aldine Pub. Co|location=Chicago|oclc=5671|page=819|quote=... policy of seeking autonomy within it was no longer practical. The Albanian leaders therefore turned to one off seeking complete independence and in November 1912 proclaimed the Republic of Albania}}&lt;/ref&gt; ose &quot;Republika Shqiptare&quot;&lt;ref&gt;{{Citation|last=R King|first=Robert|author-link=Robert R. King|title=Minorities under communism; nationalities as a source of tension among Balkan Communist states|url=http://books.google.rs/books?ei=fcw2T8TRL_Ta4QSH5dWbDA&amp;id=2i1pAAAAMAAJ&amp;dq=%22albanian+republic%22+1912&amp;q=%22+the+Albanian+Republic+was+proclaimed+in+1912%29%22+#search_anchor|year=1973|publisher=Harvard University Press|location=Cambridge|isbn=978-0-674-57632-2|oclc=736902|page=140|quote=... the Albanian Republic was proclaimed in 1912)...}}&lt;/ref&gt;.

Shqipëria u bë një shtet i pavarur përmes katër vendimeve kushtetuese të Kuvendit të Vlorës të bëra më 28 nëntor 1912&lt;ref&gt;{{Citation|author=Universiteti Shtetëror i Tiranës|author2=Instituti i Historisë dhe i Gjuhësisë, Universiteti Shtetëror i Tiranës|author3=Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë, Universiteti Shtetëror i Tiranës|author4=Instituti i Historisë (Akademia e Shkencave e RPS të Shqipërisë)|author5=Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë (Akademia e Shkencave e RPS të Shqipërisë)|author6=Seksioni e Shkencave Shoqërore|title=Studia Albanica|chapter-url=http://books.google.rs/books?ei=vUA0T_OEDMaA4gTRpsypAg&amp;id=B_8VAQAAMAAJ&amp;dq=Shteti+shqiptar+n%C3%AB+vitet+1912-1914&amp;q=I.+Essential+Characteristics+of+the+State+%281912+-+1914%29+Albanian+state+started+its+independent+life+through+four+important#search_anchor|volume=36|year=2004|publisher=L'Institut|location=Tirana|oclc=1996482|page=18|chapter=Essential Characteristics of the State (1912 - 1914)|quote=Albanian state started its independent life through four important constitutional decisions that we already know: 1. Albania must become independent and free 2. ... under a temporary government 3. A group of Wise Men have to be elected for supporting and controlling the government 4. A Commission has to be sent to Europe in order to represent the Albanian issue in front of the great Kingdoms}}&lt;/ref&gt;:
# Shqipëria, që nga sot, duhet të jetë në vete e saj, e lirë dhe e pavarur
# nën një qeverie të përkohshme
# dhe një këshill i pleqve ([[Senati i Shqiperise, 1913|Senati]]) të zgjidhet për të ndihmuar dhe për të mbikëqyrur qeverinë
# një komision duhet të dërgohet në Evropë për të mbrojtur interesat shqiptare në mesin e Fuqive të Mëdha

== Territori ==
Autoriteti i shtetit ishte i kufizuar në rajonet e Vlorës, Beratit dhe Lushnjes.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Pavlowitch|first=Stevan K.|url=https://books.google.com/books?id=U0UsAQAAIAAJ&amp;q=%22+The+contested+authority+of+Qemal%27s+government+was+limited+to+a+triangle+of+territory+between+Vlore%2C+Berat+and+Lushnje%3B+its+call+for+recognition+went%22|title=A history of the Balkans, 1804-1945|publisher=Longman|year=1999|isbn=9780582045859|location=London|pages=173|quote=The contested authority of Qemal's government was limited to a triangle of territory between Vlore, Berat and Lushnje}}&lt;/ref&gt; Territori i pretenduar ishte shumë më i madh se territori i Shqipërisë bashkëkohore dhe se territori mbi të cilin [[Qeveria e Përkohshme e Shqipërisë|Qeveria e Përkohshme]] ushtronte pushtetin e saj. Ai përfshinte territoret e [[Vilajeti i Kosovës|Vilajetit të Kosovës]], [[Vilajeti i Manastirit|Vilajetit të Monastirit]], [[Vilajeti i Shkodrës|Vilajetit të Shkodrës]] dhe [[Vilajeti i Janinës|Vilajetit të Janinës]]. [[Traktati i Londrës (1913)|Traktati i Londrës]], i nënshkruar më 30 maj 1913, e zvogëloi territorin e shtetit shqiptar në vetëm rajonet e tij qendrore pasi ndau një pjesë të konsiderueshme të territorit të pretenduar nga Shqipëria midis aleatëve [[ballkani]]kë (një pjesë e madhe e zonës veriore dhe perëndimore iu dha [[Mbretëria e Serbisë|Serbisë]] dhe [[Mbretëria e Malit të Zi|Malit të Zi]] ndërsa rajoni jugor i [[Çamëria|Çamërisë]] u bë pjesë e [[Mbretëria e Greqisë|Greqisë]]).&lt;ref&gt;{{Harvnb|Vickers|1999}}{{Quote|... the Conference nevertheless awarded the Balkan allies large areas of Albanian-claimed territory... A major part of northern and western Albania went to Serbia and Montenegro, while Greece received the large southern region of Chameria, leaving the Albanian state reduced to the central regions ...}}&lt;/ref&gt; [[Kosova]] iu dha [[Mbretëria e Serbisë|Serbisë]] në traktatin e Londrës me insistimin e [[Perandoria Ruse|Rusisë]].

Gjatë [[Lufta e Parë Ballkanike|Luftës së Parë Ballkanike]], mbretëritë e Greqisë, Serbisë, Bullgarisë dhe Malit të Zi aspiruan të përfshinin të gjithë rajonin në shtetet e tyre (duke mohuar plotësisht pavarësinë e Shqipërisë), kështu që shumica e territorit të kapur u pushtua nga ushtritë e tyre. Shqipëria e Pavarur megjithatë ushtroi kontroll mbi një xhep toke që përfshinte [[Vlora|Vlorën]], [[Berati]]n, [[Fieri]]n dhe [[Lushnja|Lushnjen]].

== Historia ==
=== Vilajeti Shqiptar ===
[[Skeda:Skopje train station after Albanian rebellion, August 1912.jpg|parapamje|250x250px| Rebelët shqiptarë duke marrë Shkupin në gusht 1912]]
Deri në shtator 1912, qeveria osmane i mbajti qëllimisht shqiptarët të ndarë në katër vilajete etnikisht heterogjenë për të parandaluar bashkimin kombëtar shqiptar. Reformat e futura nga [[xhonturqit]] provokuan [[Kryengritja e vitit 1912|Revoltën Shqiptare të vitit 1912]] e cila zgjati nga janari deri në gusht 1912.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Gurakuqi|first=Romeo|date=nëntor 2007|title=The Highland Uprising of 1911|url=http://dedgjoluli.org/history1911uprising.php|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110725223246/http://www.dedgjoluli.org/history1911uprising.php|archive-date=25 korrik 2011|access-date=9 janar 2011|publisher=Shoqata Dedë Gjo' Luli Association|format=php|quote=It was provoked by the laws passed by the new regime that claimed to loyally implement the old fiscal policy on the extremely impoverished population, impose new heavy taxes upon people, forcefully recruit Albanians for the Turkish army, continue the process of the entire population disarmament, extend its absolute power all over Albania, even over those regions that had always enjoyed certain privileges.}}&lt;/ref&gt; Në janar 1912, [[Hasan Prishtina]], deputet [[Shqiptarët|shqiptar]] [[Mexhlisi i Përgjithshëm|në parlamentin osman]], paralajmëroi publikisht anëtarët e parlamentit se politika e qeverisë së turqve të rinj do të çonte në një revolucion në Shqipëri.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Zhelyazkova|first=Antonina|year=2000|title=Albania and Albanian Identities|url=http://www.omda.bg/imir/studies/alban_id28.html|archive-url=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.omda.bg%2Fimir%2Fstudies%2Falban_id28.html&amp;date=2011-01-10|archive-date=10 janar 2011|access-date=10 janar 2011|publisher=International Center for Minority Studies and Intercultural Relations|quote=At a parliamentary session in January 1912, ... Albanian deputy Hasan Prishtina warned that the reactionary policy of the Young Turks' government was going to lead to a revolution in Albania.}}&lt;/ref&gt; Revolta shqiptare ishte e suksesshme dhe deri në gusht 1912 rebelët arritën të merrnin kontrollin mbi të gjithë [[Vilajeti i Kosovës|vilajetin e Kosovës]] (përfshirë [[Pazari i Ri|Jeni Pazarin]], [[Senica|Sjenicën]], [[Prishtina|Prishtinën]] dhe madje edhe [[Shkupi]]n), një pjesë të [[Vilajeti i Shkodrës|Vilajetit të Shkodrës]] (përfshirë [[Elbasani]]n, [[Përmeti]]n dhe [[Leskoviku]]n), [[Konica|Konicën]] në [[Vilajeti i Janinës|Vilajetin e Janinës]] dhe [[Dibra|Dibrën]] në [[Vilajeti i Manastirit|Vilajetin e Manastirit]].&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Bogdanović|first=Dimitrije|url=http://www.kosovo.net/sk/rastko-kosovo/istorija/knjiga_o_kosovu/index.html|title=Knjiga o Kosovu|date=nëntor 2000|publisher=[[Serbian Academy of Sciences and Arts]]|editor-last=Antonije Isaković|volume=2|location=Belgrade|language=sr|chapter=Albanski pokreti 1908-1912.|quote=... ustanici su uspeli da ... ovladaju celim kosovskim vilajetom do polovine avgusta 1912, što znači da su tada imali u svojim rukama Prištinu, Novi Pazar, Sjenicu pa čak i Skoplje... U srednjoj i južnoj Albaniji ustanici su držali Permet, Leskoviku, Konicu, Elbasan, a u Makedoniji Debar...|author-link=Dimitrije Bogdanović|access-date=9 janar 2011|orig-year=1984|chapter-url=http://www.kosovo.net/sk/rastko-kosovo/istorija/knjiga_o_kosovu/bogdanovic-kosovo_2.html|archive-date=31 janar 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110131025058/http://kosovo.net/sk/rastko-kosovo/istorija/knjiga_o_kosovu/index.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[Porta e Lartë|Qeveria Osmane]] i dha fund revoltës shqiptare më 4 shtator 1912 duke pranuar të gjitha kërkesat që lidheshin me krijimin e një sistemi të unifikuar autonom të administrimit dhe drejtësisë për shqiptarët brenda një vilajeti - [[Vilajeti shqiptar|vilajetit shqiptar]].&lt;ref name=&quot;Shaw 2002 293&quot;&gt;{{Cite book|last=Shaw|first=Stanford J.|url=https://archive.org/details/historyofottoman00stan/page/293|title=History of the Ottoman Empire and modern Turkey|last2=Ezel Kural Shaw|publisher=The Press Syndicate of University of Cambridge|year=2002|isbn=978-0-521-29166-8|volume=2|location=United Kingdom|page=[https://archive.org/details/historyofottoman00stan/page/293 293]|chapter=Clearing the Decks: Ending the Tripolitanian War and the Albanian Revolt|quote=Therefore, with only final point being ignored, on September 4, 1912 the government accepted proposals and the Albanian revolt was over|author-link=Stanford J. Shaw|access-date=10 janar 2011|orig-year=1977|chapter-url=https://books.google.com/books?id=AIET_7ji7YAC&amp;q=demands+of+albanian+rebels+1912&amp;pg=PA293}}&lt;/ref&gt;

=== Lufta e Parë Ballkanike ===
[[Skeda:Balkan_belligerants_1914.jpg|parapamje| Situata në Ballkan gjatë Luftës së Parë Ballkanike, në 1914.]]
Suksesi i revoltës shqiptare dërgoi një sinjal të fortë te vendet fqinje se [[Perandoria Osmane]] ishte e dobësuar.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Warrander|first=Gail|url=https://archive.org/details/kosovobradttrave00warr/page/12|title=Kosovo|last2=Verena Knaus|date=nëntor 2007|publisher=The Globe Pequot Press|isbn=978-1-84162-199-9|location=United States of America|page=[https://archive.org/details/kosovobradttrave00warr/page/12 12]|quote=At the same time the rebellion sent strong signal to Kosovo neighbors that the Ottoman Empire was weak.}}&lt;/ref&gt; Përveç kësaj, [[Mbretëria e Serbisë]] kundërshtoi planin për një [[Vilajeti shqiptar|vilajet shqiptar]], duke preferuar ndarjen e territorit evropian të [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]] midis katër [[Lidhja Ballkanike|aleatëve ballkanikë]].&lt;ref&gt;{{harvnb|Josef Redlich|Baron d'Estournelles|M. Justin Godart|Walter Shucking|1914|p=47}}&lt;/ref&gt; Ndërkohë u ra dakord që territori i pushtuar do të kishte statusin e një [[Bashkëpronësia (e drejta ndërkombëtare)|Bashkësie]].&lt;ref&gt;{{harvnb|Josef Redlich|Baron d'Estournelles|M. Justin Godart|Walter Shucking|1914|p=49}}&lt;/ref&gt;

Drejtuesit shqiptarë, përfshirë [[Faik bej Konica|Faik Konicën]] dhe [[Fan Noli|Fan Nolin]], organizuan një takim të madh më 7 tetor 1913 në [[Boston]]. Ata vendosën që shqiptarët &quot;duhet të bashkohen plotësisht me qeverinë osmane kundër armiqve të Perandorisë&quot; sepse &quot;nëse Turqia mposhtet, shtetet ballkanike do ta copëtonin Shqipërinë&quot;.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Ermenji|1968}}{{Quote|&quot;Shoqëria e Zezë për Shpëtim&quot;. Faik Konitza, Fan Noli e të tjerë nuk besonin se do të thyhej Turqia prej Ballkanikëvet dhe nuk kishin shpresë për Shqipërinë tek mprojtja e Austrisë. Prandaj në një mbledhje të madhe që mbajti Federata Vatra, në Boston, më 7 të Tetorit, udhëheqësit e kolonisë nuk shihnin tjetër mënyrë shpëtimi veçse duke u pështetur tek Turqia. Të gjithë të pranishmit u habitën kur dëgjuan prej krerëvet të tyre se interesi dhe detyra e Shqiptarëvet ishte që &quot;të bashkohëshin plotësisht me qeverinë otomane kundër armiqve të Perandorisë&quot;. Sepse &quot;po të thyhej [[Turqia]], shtetet ballkanikë do t'a coptonin Shqipërinë.&quot;}}&lt;/ref&gt; Ai vendim ishte i rrezikshëm, sepse nëse [[osmanët]] do të mposhteshin, pjesëmarrja shqiptare në luftën ballkanike në anën osmane do të shërbente si justifikim për aleatët ballkanikë për të ndarë Shqipërinë si një provincë osmane.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Ermenji|1968}}{{Quote|..Ky mendim ishte i urtë nga njëra anë, por paraqiste rreziqe nga ana tjetër: sikur të thyhej Turqia, siç u thye, Shqiptarët do të pësonin fatin e saj, ose të paktën do t'iu jepnin shtetevet ballkanikë një arësye më shumë përpara fuqivet të mëdha për t'a copëtuar Shqipërinë si një krahinë turke..}}&lt;/ref&gt; Shqiptarët e mobilizuar në ushtrinë osmane luftuan për vendin e tyre dhe jo për Perandorinë Osmane.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Ermenji|1968}}{{Quote|...Natyrisht, Turqia i mobilizoi Shqiptarët, por këta luftuan më fort për të mprojtur vendin e tyre kundër fqinjëvet,...}}&lt;/ref&gt;

Gjatë [[Lufta e Parë Ballkanike|Luftës së Parë Ballkanike]], ushtritë e kombinuara të [[Lidhja Ballkanike|aleatëve ballkanikë]] kapërcyen [[Ushtria Osmane|ushtritë osmane]] numerikisht inferiore dhe të disavantazhuara strategjikisht dhe arritën sukses të shpejtë. Ata pushtuan pothuajse të gjitha territoret evropiane të mbetura të Perandorisë Osmane përfshirë territorin e [[Vilajeti shqiptar|Vilajetit Shqiptar]].&lt;ref&gt;{{Harvnb|Jelavich|1999}}{{Quote|...Balkan armies occupied Albanian territory...}}&lt;/ref&gt;

Në fillim të nëntorit 1912, udhëheqësit shqiptarë i bënë thirrje perandorit [[Franc Jozef I|Franz Jozefi I të Austro-Hungarisë]], duke shpjeguar situatën e vështirë në vendin e tyre sepse pjesë të katër vilajeteve u pretenduan gjithashtu nga [[Lidhja Ballkanike]] të cilët ishin të pranishëm në tokat e pretenduara.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Pearson|first=Owen|url=https://books.google.com/books?id=3_Sh3y9IMZAC|title=Albania in the Twentieth Century, A History|publisher=I.B. Tauris|year=2004|isbn=978-1-84511-013-0|volume=I, Albania and King Zog: Independence, republic and monarchy 1908–1939|page=31|quote=appealed to the austrian emperor ... difficult situation of their country as parts of the four vilayets were under the occupation of Balkan allies}}&lt;/ref&gt; [[Perandoria Austro-Hungareze|Austro-Hungaria]] dhe [[Mbretëria e Italisë|Italia]] kundërshtuan fuqishëm ardhjen e ushtrisë serbe në [[Deti Adriatik|Detin Adriatik]], sepse ata e perceptuan atë si një kërcënim për dominimin e tyre në Adriatik dhe kishin frikë se një port serb në Adriatik mund të bëhej një bazë [[Perandoria Ruse|ruse.]] [[Ismail Qemali]], i cili kishte qenë deputet shqiptar në parlamentin osman, siguroi mbështetjen e [[Perandoria Austro-Hungareze|Austro-Hungarisë]] për autonominë e Shqipërisë brenda Perandorisë Osmane, por jo për pavarësinë e saj.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Jelavich|1999|p=100}}{{Quote|Kemal.. spoke with Habsburg foreign minister, Leopold von Berchtold, ... secured Habsburg support, but for Albanian autonomy rather than independence...}}&lt;/ref&gt;

=== Kongresi Gjithëshqiptar ===
Ismail Qemali ftoi përfaqësuesit e të gjitha pjesëve të Vilajetit Shqiptar për të marrë pjesë në [[Kongresi Gjithë Shqipëtar|Kongresin Gjithëshqiptar]]&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Qemali|first=Ismail|title=Ismail Kemal bey Vlora: Memoirs|url=http://www.albanianhistory.net/texts20_1/AH1920.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100617232905/http://www.albanianhistory.net/texts20_1/AH1920.html|archive-date=17 qershor 2010|access-date=23 janar 2011|quote=from all parts of the country to Valona, where a national congress was to be held}}&lt;/ref&gt; mbajtur në [[Vlora|Vlorë]] më 28 nëntor 1912.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Qemali|first=Ismail|author-link=Ismail Qemali|title=Ismail Kemal bey Vlora: Memoirs|url=http://www.albanianhistory.net/texts20_1/AH1920.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100617232905/http://www.albanianhistory.net/texts20_1/AH1920.html|archive-date=17 qershor 2010|access-date=23 janar 2011|quote=...November 15th-28th, 1912...|ref=none}}&lt;/ref&gt; Në fillim të seancës, [[Ismail Qemali]] iu referua të drejtave të shqiptarëve tashmë të kërcënuara, të fituara gjatë revoltave shqiptare në katër vitet e mëparshme dhe u shpjegoi pjesëmarrësve të kongresit se ata duhet të bënin gjithçka që ishte e nevojshme për të shpëtuar Shqipërinë.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Nosi|2007}}{{Quote|..Ismail Kemal bey... took the floor and explained... that they all must strive to do what is necessary to save Albania from the great perils it is now facing.... they began by checking the documents...}}&lt;/ref&gt; Pas fjalimit të tij ata filluan duke kontrolluar dokumentet&lt;ref&gt;{{Harvnb|Nosi|2007}}{{Quote|...Albanians had ... uprisings that had taken ... in particular over the last four years, to preserve their rights and customs ... all the steps needed to appease and satisfy the Albanians}}&lt;/ref&gt; sepse u vendos që çdo [[Kazaja|kaza]] e Vilajetit Shqiptar të llogaritej si një votë, pavarësisht nga numri i delegatëve të saj.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Nosi|2007}}{{Quote|.. The issue of voting was then brought to the fore and, after much discussion, it was decided that each region (kaza) should have only one vote, irrespective of the number of delegates it had.....}}&lt;/ref&gt; Pjesëmarrësit e këtij kongresi konsiderohen si Etërit Themelues të Shqipërisë.

=== Pas shpalljes së pavarësisë ===
[[Skeda:Albanian_caricature_1913.gif|parapamje| Karikatura e botuar në shkurt 1913 tregon Shqipërinë duke u mbrojtur nga vendet fqinje. Mali i Zi përfaqësohet si majmun, Greqia si leopard që sulmon [[Janina|Janinën]] dhe Serbia si gjarpër.]]
Njoftimi i parë për pavarësinë e shpallur iu dërgua komandës së Ushtrisë Serbe në Ohër.&lt;ref&gt;{{harvnb|Király|Rothenberg|1987|p=175}}&lt;/ref&gt; Më 29 Nëntor 1912, ushtria e Mbretërisë së Serbisë pushtoi [[Durrësi|Durrësin]] pa asnjë rezistencë dhe krijoi [[Qarku i Durrësit (Mbretëria e Serbisë)|Qarkun e Durrësit]] me katër rrethe ({{Lang-sr|срез}} ): Durrës, [[Lezha|Lezhë]], [[Elbasani|Elbasan]] dhe [[Tirana|Tiranë]].&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Bogdanović|first=Dimitrije|url=https://books.google.com/books?id=FbpBAAAAYAAJ&amp;q=%D1%81%D1%80%D0%B5%D0%B7+%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD|title=Knjiga o Kosovu: razgovori o Kosovu|last2=Radovan Samardžić|publisher=Književne novine|year=1990|isbn=9788639101947|page=208|quote=На освојеном подручју су одмах успостављене грађанске власти и албанска територија је Де Факто анектирана Србији : 29. новембра је основан драчки округ са четири среза (Драч, Љеш, Елбасан, Тирана)....On conquered territory of Albania was established civil government and territory of Albania was de facto annexed by Serbia: On November 29 was established Durrës County with four srez (Durrës, Lezha, Elbasan, and Tirana)|access-date=2 gusht 2011}}&lt;/ref&gt; Autoritetet e reja serbe u përballën me vështirësi të mëdha në qeverisjen e një qarku të ri sepse të gjitha garnizonet e izoluara të ushtrisë me një numër të vogël ushtarësh u shkatërruan brenda disa ditësh.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Antić|first=Čedomir|date=2 janar 2010|title=Kratko slavlje u Draču|trans-title=Short celebration in Durrës|url=http://www.novosti.rs/dodatni_sadrzaj/clanci.119.html:280057-Kratko-slavlje-u-Dracu|journal=[[Večernje novosti]]|language=sr|quote=Srpska vlast u Albaniji počela je vremenom da se suočava s velikim teškoćama. Mir stanovništva morao je da bude izdašno plaćan. Delovanje austrougarskih agenata i begova odanih sultanu činilo je ionako loše puteve nesigurnim. Tokom nekoliko dana uništene su usamljene stanice, koje su branili malobrojni srpski vojnici..}}&lt;/ref&gt; Megjithëse disa prijës të fiseve propozuan të organizonin një rezistencë të armatosur kundër trupave të Serbisë në pjesët e pushtuara të Shqipërisë, qeveria e përkohshme e Shqipërisë së Pavarur vendosi të shmangë viktimat e panevojshme dhe përfundoi marrëveshjen ([[Besa|besën]]) për të ruajtur harmoninë në territorin e pushtuar.&lt;ref name=&quot;Brooklyn College Press&quot;&gt;{{harvnb|Király|Rothenberg|1987|p=176}}&lt;/ref&gt;

Marrëdhëniet [[Teoritë e Marrëdhënieve Ndërkombëtare|ndërkombëtare]] të Shqipërisë filluan të funksionojnë në [[Shteti|nivel shtetëror]] pasi u shpall e pavarur dhe përpjekjet e para diplomatike të qeverisë së saj ishin kërkesat për [[Njohje ndërkombëtare|njohjen ndërkombëtare]] të shtetit shqiptar.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Meta|first=Beqir|title=The European legacy : toward new paradigms|work=The European Legacy|publisher=MIT Press|year=1996|series=Fourth International Conference of the International Society for the study of European Ideas|volume=1|location=Cambridge, Mass.|page=852|chapter=International Policy of Albania (1912—21)|doi=10.1080/10848779608579494|oclc=757296639|quote=After the proclamation of independence on 28 November 1912 and the establishment of the national government, the international relations of Albania began to be instrumentalized in a state form. The first diplomatic acts of the government were efforts for its recognition and the recognition of the Albanian state... European diplomacy did not regard the government of Vlora as an important element of the Albanian state... The legitimate requests of the new Albanian state were not taken in consideration.|author-link=Beqir Meta|issue=2}}&lt;/ref&gt; Në Dhjetor 1912, një delegacion i [[Qeveria e Përkohshme e Shqipërisë|Shqipërisë]] dorëzoi një memorandum në [[Konferenca e Londrës (1912–1913)|Konferencën e Londrës të vitit 1913]] duke këmbëngulur në të drejtat etnike të [[Shqiptarët|shqiptarëve]] dhe kërkoi një njohje ndërkombëtare të Shqipërisë së pavarur të përbërë nga [[Vilajeti i Kosovës|Kosova]], [[Maqedonia (rajon)|Maqedonia]] perëndimore përfshirë [[Shkupi|Shkupin]] dhe [[Manastiri (qytet)|Manastirin]] dhe të gjithë territorin e [[Epiri|Epirit]] deri në [[Narta|Artë]].
[[Skeda:Delegatët_e_Kongresit_të_Triestes.jpg|majtas|parapamje|Delegatët kryesorë të [[Kongresi Shqiptar i Triestes|Kongresit Shqiptar të Triestes]] me [[Flamuri i Shqipërisë|flamurin e]] tyre kombëtar, 1913.]]
Rreth 120 politikanë dhe intelektualë të shquar nga Shqipëria morën pjesë në [[Kongresi Shqiptar i Triestes|Kongresin Shqiptar të Triestes]] nga 27 shkurti deri më 6 mars 1913 dhe kërkuan nga [[Fuqitë e mëdha|Fuqitë e Mëdha]] njohjen e pavarësisë politike dhe ekonomike të Shqipërisë.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Mano|first=Nini|date=3 korrik 2010|title=Sotir Kolea, dhunimi i një patrioti (pas vdekjes)|work=Gazeta Shqip|url=http://www.gazeta-shqip.com/ndryshe/eff5669147fee30b658e83a904e6bca8.html|url-status=dead|access-date=5 korrik 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111003213455/http://www.gazeta-shqip.com/ndryshe/eff5669147fee30b658e83a904e6bca8.html|archive-date=3 tetor 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Elsie|first=Robert|author-link=Robert Elsie|title=Albanian Voices, 1962 - Fan Noli|url=http://www.albanianlanguage.net/en/noli.html|archive-url=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.albanianlanguage.net%2Fen%2Fnoli.html&amp;date=2011-01-21|archive-date=21 janar 2011|access-date=21 janar 2011|publisher=Robert Elsie's personal website|quote=Congress of Trieste which was organized by his friend and rival Faik bey Konitza}}&lt;/ref&gt; [[Isa Boletini]] dhe Ismail Qemali udhëtuan për në Londër në mars 1913 për të marrë mbështetjen e Britanisë për vendin e tyre të ri. Më 6 mars [[Janina]] u pushtua nga forcat e [[Mbretëria e Greqisë|Mbretërisë së Greqisë]].&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Erickson|first=Edward J.|url=https://books.google.com/books?id=3fYuy5iUi_sC|title=Defeat in Detail: The Ottoman Army in the Balkans, 1912–1913|publisher=Greenwood Publishing Group|year=2003|isbn=978-0-275-97888-4|location=Westport, Connecticut|page=313|quote=...the fall of Yanya on March 6...}}&lt;/ref&gt; Në mars 1913, një grup prej 130 (ose 200) ushtarësh të Mbretërisë së Serbisë u vranë pranë Prizrenit si vepër hakmarrjeje ndaj shtypjes së ushtrisë serbe.

Në prill 1913 ushtria e Mbretërisë së Serbisë u tërhoq nga Durrësi por mbeti në pjesë të tjera të Shqipërisë. Nga ana tjetër, [[Mbretëria e Malit të Zi]] arriti të marrë [[Shkodra|Shkodrën]] më 23 prill 1913 pas gjashtë muajsh [[Rrethimi i Shkodrës (1912-13)|rrethimi]]. Sidoqoftë, kur lufta mbaroi, Fuqitë e Mëdha nuk ia dhanë qytetin Mbretërisë së Malit të Zi, e cila u detyrua ta linte në maj 1913.

Në maj 1913, delegatët e Shqipërisë në Londër kërkuan një sovran britanik dhe konsideruan ofrimin e fronit shqiptar [[Aubrey Herbert]].

=== Traktati i Londrës ===
[[Skeda:Proposed_borders_for_Albania.png|djathtas|parapamje| Kufij të ndryshëm për Shqipërinë të propozuar gjatë Konferencës së Londrës të viteve 1912–13]]
Fuqitë e Mëdha nuk i plotësuan kërkesat për njohjen e Shqipërisë. Në fillim të [[Konferenca e Londrës (1912–1913)|konferencës]] së Londrës në Dhjetor 1912, ambasadorët e të gjashtë Fuqive të Mëdha refuzuan planin për krijimin e një Shqipërie të pavarur.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Giaro|2007}}{{Quote|The plan for independent Albanian state was rejected by the ambassadors of England, Germany, Austria-Hungary, France, Russia and Italy at their conference on 17 December 1912 in London.}}&lt;/ref&gt; Në vend të kësaj, ata vendosën që Shqipëria do të ishte nën [[Perandoria Osmane|sundimin osman]], por me një qeveri autonome. Pasi u bë e qartë se Perandoria Osmane do të humbiste të gjithë [[Maqedonia (rajon)|Maqedoninë]] dhe lidhjen e saj territoriale me Shqipërinë, Fuqitë e Mëdha kuptuan se duhej të ndryshonin vendimin e tyre.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Jelavich|1999}}{{Quote|The representatives first decided that an autonomous Albania under continued Ottoman rule would be organized...This decision had to be changed in the spring of 1913, when it became obvious that the Ottoman Empire would lose all of Macedonia and thus its territorial connection with Albania.}}&lt;/ref&gt;

[[Traktati i Londrës (1913)|Traktati i Londrës]], i nënshkruar më 30 maj 1913, ndau një pjesë të konsiderueshme të territorit të pretenduar nga Shqipëria, pavarësisht nga përbërja e saj etnike, midis aleatëve ballkanikë duke reduktuar territorin e Shqipërisë në rajonet e saj qendrore.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Vickers|1999}}{{Quote|... the Conference nevertheless awarded the Balkan allies large areas of Albanian-claimed territory... leaving the Albanian state reduced to the central regions ...}}&lt;/ref&gt;

=== Pas traktatit të Londrës ===
Në shtator 1913 Shqipëria e pavarur mbështeti fshehurazi dhe ndihmoi [[Kryengritja e Dibër-Ohrit|Kryengritjen e Ohrit-Dibrës]] sepse Ismail Qemali mendonte se Shqipëria e pavarur ishte shumë e dobët për të përballuar haptasi Mbretërinë e Serbisë.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Ćorović|first=Vladimir|url=http://www.rastko.org.rs/rastko-bl/istorija/corovic/istorija/index_l.html|title=Istorija srpskog naroda|publisher=[[Project Rastko]]|year=1997|location=Banja Luka / Belgrade|language=sr|chapter=Балкански ратови|author-link=Vladimir Ćorović|chapter-url=http://www.rastko.org.rs/rastko-bl/istorija/corovic/istorija/7_20.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130319070121/http://www.rastko.org.rs/rastko-bl/istorija/corovic/istorija/index_l.html|archive-date=2013-03-19|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Qemali urdhëroi sulmin e njëkohshëm të forcave shqiptare të udhëhequr nga Isa Boletini dhe [[Bajram Curri]] në rajonin e [[Prizreni|Prizrenit]]. [[Peshkopia]] u mor më 20 shtator 1913.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Sinani|first=Rakip|title=Dibra dhe dibranët në faqet e historisë|publisher=KTISTALINA-KH|year=2005|isbn=978-99943-625-8-5|location=Tiranë|pages=150–160|language=sq|trans-title=Dibër and the Dibrans in the Pages of History}}&lt;/ref&gt; [[Shqiptarët]] dhe [[bullgarët]] lokalë dëbuan [[Ushtria serbe|ushtrinë]] dhe zyrtarët serbë, duke krijuar një vijë të parë të frontit 15&amp;nbsp;km në lindje të Ohrit. Një administratë lokale u krijua në Ohër.&lt;ref&gt;Гоцев, Димитър. Национално-освободителната борба в Македония 1912–1915, София 1981, с. 48 Gotsev, Dimitar. The National Liberation Struggle in Macedonia, Sofia 1981, p. 124, [http://www.macedonia-science.org/virtualna_biblioteka/Hristo_Ognjanov_Makedonija_prezivjana_sudba.pdf Огнянов, Михаил. Македония-преживяна съдба, София 2002, с. 43]&lt;/ref&gt; [[Ushtria Serbe]] prej 100,000 ushtarëve të rregullt e shtypi kryengritjen në disa ditë. Mijëra u vranë dhe dhjetëra mijëra banorë vendas u larguan për në [[Bullgaria|Bullgari]] dhe [[Shqipëria|Shqipëri]] për të shpëtuar jetët e tyre. Sipas Raportit të Komisionit Ndërkombëtar të [[Carnegie Endowment for International Peace|Fondacionit Carnegie për Paqen Ndërkombëtare]], numri i shqiptarëve që u zhvendosën ishte 25,000.&lt;ref&gt;[http://www.kroraina.com/knigi/en/carnegie/chapter4_2b.html Report of the International Commission to Inquire into the Causes and Conduct of the Balkan Wars, published by the Endowment Washington, D.C. 1914, p. 182]&lt;/ref&gt;

Më 16 tetor 1913, [[Esad pashë Toptani|Essad Pashë Toptani]] - i cili gjithashtu kishte qenë deputet shqiptar në [[Mexhlisi i Përgjithshëm|parlamentin osman]] - krijoi [[Republika e Shqipërisë së Mesme|Republikën e Shqipërisë Qendrore]] me qendrën e saj administrative në [[Durrësi|Durrës]].&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Elsie|first=Robert|author-link=Robert Elsie|title=Introduction to Memorandum on Albania, written by Robert Elsie|url=http://www.albanianhistory.net/texts20_1/AH1919.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110717005012/http://www.albanianhistory.net/texts20_1/AH1919.html|archive-date=17 korrik 2011|access-date=8 janar 2011|publisher=Web site of Robert Elsie, specialist on Albanian studies|location=Switzerland|quote=On 16 October 1913, ... Toptani set up a rival government based in Durrës, called the Republic of Central Albania.|ref=none}}&lt;/ref&gt; Shteti i Toptanit ishte gjithashtu jetëshkurtër dhe i panjohur, me territorin e tij të kufizuar nga lumenjtë [[Lumi i Matit|Mat]] në Veri dhe [[Lumi i Shkumbinit|Shkumbin]] në Jug. Ai ndau më tej territorin tashmë të cunguar të Shqipërisë. Toptani kundërshtoi statusin e qeverisë së përkohshme dhe mohoi legjitimitetin e qeverisë së Qemalit, duke theksuar se ishte ''&quot;krijimi personal i një numri burrash&quot;.''&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Toptani|first=Essad Pasha|author-link=Essad Pasha Toptani|date=16 prill 1919|title=Memorandum on Albania|url=http://www.albanianhistory.net/texts20_1/AH1919.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110717005012/http://www.albanianhistory.net/texts20_1/AH1919.html|archive-date=17 korrik 2011|publisher=Robert Elsie web site|location=Paris, France|quote=governments ... in Vlora under the presidency of Ismail Kemal Bey ... was the personal creation of a number of men}}&lt;/ref&gt; Në korrik 1913 Ismail Qemali u përpoq të qetësonte Toptanin duke e emëruar Ministër të Brendshëm, por pa sukses. Toptani gjithashtu, si Qemali pak më herët, u detyrua nga Fuqitë e Mëdha që të largohej më 1 shkurt 1914.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Elsie|2010}}&lt;/ref&gt;

== Politika ==
[[Skeda:28nentor.jpg|parapamje|195x195px|[[Ismail Qemali]] dhe kabineti i tij gjatë festimit të përvjetorit të parë të pavarësisë në [[Vlora|Vlorë]] më 28 nëntor 1913]]

=== Deklarata e Pavarësisë ===
Në fillim të seancës Ismail Qemali theksoi se mënyra e vetme për të parandaluar ndarjen e territorit të Shqipërisë midis [[Lidhja Ballkanike|aleatëve ballkanikë]] ishte krijimi i tij si shtet i pavarur, i ndarë nga [[Perandoria Osmane]].&lt;ref&gt;{{Harvnb|Nosi|2007}}{{Quote|.. four countries in the Balkans ...agreed to divide the Empire up among themselves, including Albania...only road to salvation was to separate Albania from Turkey...According to Ismail Kemal Bey, the most urgent measures that the Albanian nation must take today are these: that Albania be independent...}}&lt;/ref&gt; Propozimi i Qemalit u pranua njëzëri dhe u vendos që të nënshkruhet [[Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë (Kuvendi)|shpallja e pavarësisë]] së Shqipërisë në emër të [[Kuvendi i Vlorës|Kuvendit të Vlorës]], anëtarët e të cilit ishin përfaqësues të të gjitha rajoneve të Shqipërisë. Me shpalljen e pavarësisë shqiptare, Kuvendi i Vlorës hodhi poshtë autonominë e dhënë nga Perandoria Osmane në [[Vilajeti shqiptar|Vilajetin Shqiptar]], e projektuar disa muaj më parë.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Langer|first=William Leonard|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.234117|title=Encyclopedia of World History|last2=Ploetz|first2=Karl Julius|publisher=Houghton Mifflin company|year=1940|isbn=978-0-395-65237-4|quote=Proclamation of Albanian independence by an assembly at Valona which rejected the grant of autonomy made by Turkish government|access-date=24 janar 2011}}&lt;/ref&gt; Konsensusi u arrit për pavarësinë e plotë.

Seanca më pas u pezullua dhe anëtarët e Asamblesë Kombëtare të sapokrijuar shkuan në shtëpinë e Ismail Qemalit i cili ngriti flamurin e [[Skënderbeu|Skënderbeut]] në ballkonin e shtëpisë së tij, para njerëzve të mbledhur.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Sherer|first=Stan|url=https://books.google.com/books?id=ohTXJeMICaoC&amp;q=Luigj+Gurakuqi&amp;pg=PA20|title=Long life to your children!: a portrait of High Albania|publisher=University of Massachusetts Press|year=1997|isbn=978-1-55849-097-0|pages=20}}&lt;/ref&gt;

=== Qeveria dhe Senati ===
Themelimi i qeverisë u shty për sesionin e katërt të Kuvendit të Vlorës, të mbajtur më 4 dhjetor 1912, derisa përfaqësuesit e të gjitha rajoneve të Shqipërisë të mbërrinin në Vlorë. Gjatë atij sesioni anëtarët e kuvendit krijuan [[Qeveria e Përkohshme e Shqipërisë|Qeverinë e Përkohshme të Shqipërisë]].&lt;ref&gt;{{Harvnb|Schmidt-Neke|1987}}{{Quote|Erst auf seiner funften sitzung am 4. Dezember 1912 komplettierte der Nationalcongreß die provisorische Regierung, die folgende Zusammensetzung hatte:}}&lt;/ref&gt; Ishte një qeveri e përbërë nga dhjetë anëtarë, të udhëhequr nga [[Ismail Qemali]], deri në dorëheqjen e tij më 22 janar 1914.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Giaro|2007}}{{Quote|... a provisional government, consisting of ten members and led by Vlora, was formed on 4 December.}}&lt;/ref&gt; Asambleja krijoi [[Senati i Shqipërisë|Senatin]] (Pleqësinë) me rol këshillues për qeverinë, i përbërë nga 18 anëtarë të Asamblesë.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Giaro|2007}}{{Quote|From its own members congress elected a senate (Pleqësi), composed of 18 members, which assumed advisory role to the government.}}&lt;/ref&gt;

[[Ismail Qemali]] u emërua [[kryeministri]] i parë i Shqipërisë së pavarur.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Elsie|2010}}&lt;/ref&gt; Në të njëjtën sesion të mbajtur më 4 dhjetor 1912, asambleja caktoi anëtarët e tjerë të qeverisë:&lt;ref&gt;{{Harvnb|Schmidt-Neke|1987}}&lt;/ref&gt;

* Kryeministër (dhe kreu de facto i shtetit): Ismail Qemali
* Zëvendëskryeministër: Dom [[Nikollë Kaçorri]]
* Ministër i Punëve të Jashtme (përkohësisht): Ismail Qemali
* Ministër i Punëve të Brendshme: [[Myfid bej Libohova|Myfit Bej Libohova]] (në korrik 1913 Essad Pashë Toptani)
* Ministër i Luftës: Gjeneral [[Mehmet pashë Deralla|Mehmet Pashë Derralla]] (nga [[Tetova]] në Maqedoni)
* Ministër i Financave: [[Abdi bej Toptani|Abdi Toptani]]
* Ministër i Drejtësisë: [[Petro Poga]]
* Ministër i Arsimit: [[Luigj Gurakuqi]]
* Ministër i Shërbimeve Publike: [[Mid'hat Frashëri|Mit'hat Frashëri]] (nga [[Janina]] në Greqi)
* Ministër i Bujqësisë: [[Pandeli Cale]]
* Ministër i Postave dhe Telegrafëve: [[Lef Nosi]]

=== Sherbimet publike ===
[[Skeda:Shqipenia_16_June_1913.jpg|parapamje|125x125px| Vula postare e Shqipërisë së pavarur, 16 qershor 1913.]]
Një javë pasi u shpall Shqipëria e pavarur, Ministria e saj e parë e Postave dhe Telegrafëve u krijua me [[Lef Nosi|Lef Nosin]] si ministër të saj. Shqipëria e pavarur mori zyrat postare osmane dhe bëri përpjekje të konsiderueshme për ta bërë shërbimin postar shqiptar të identifikueshëm.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Postal service in Albania|url=http://www.postashqiptare.al/kreu.php?fq=mesi&amp;gj=en&amp;kid=2|archive-url=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.postashqiptare.al%2Fkreu.php%3Ffq%3Dmesi%26gj%3Den%26kid%3D2&amp;date=2012-02-09|archive-date=9 shkurt 2012|access-date=9 shkurt 2012|publisher=www.postashqiptare.al|location=Albania|quote=the Ministry of Post Telegraph Telephone, and the minister was the notable intellectual patriot Lef Nosi. The government of that time took in administration all the post offices inherited from the Ottoman Empire and did rapid efforts for the identification of Albanian postal service.}}&lt;/ref&gt; Zyrat postare të Shqipërisë së pavarur përdorën vulat postare osmane deri në fund të prillit dhe fillimit të majit 1913, kur ato u zëvendësuan nga vulat postare të Shqipërisë me emrin e vendit në pjesën e sipërme të vulës dhe emrin e shtetit, Shqipëria (''Shqipënia''), në pjesën e poshtme. Më 5 maj 1913 u vunë në qarkullim pullat e para postare të Shqipërisë. Më 7 korrik 1913 Shqipëria i paraqiti një kërkesë zyrtare [[Unioni Postar Universal|Unionit Postar Universal]] (UPU) për anëtarësim.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Postal service in Albania|url=http://www.postashqiptare.al/kreu.php?fq=mesi&amp;gj=en&amp;kid=2|archive-url=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.postashqiptare.al%2Fkreu.php%3Ffq%3Dmesi%26gj%3Den%26kid%3D2&amp;date=2012-02-09|archive-date=9 shkurt 2012|access-date=9 shkurt 2012|website=www.postashqiptare.al|location=Albania|quote=on July 7, 1913, presented the official demand to be recruited in Universal Postal Union and International Union of Telecommunication, entrance which was performed in 1922...}}&lt;/ref&gt; Kërkesa u refuzua dhe Shqipëria do të bëhej anëtare e UPU vetëm në vitin 1922.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Albania|url=http://www.upu.int/en/the-upu/member-countries/western-europe/albania.html|access-date=9 shkurt 2012|publisher=Universal Postal Union|quote=Albania ... Date of entry into the UPU:01-03-1922|archive-date=27 prill 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120427191436/http://www.upu.int/en/the-upu/member-countries/western-europe/albania.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Pasi Shqipëria arriti pavarësinë e saj nga Perandoria Osmane në 1912, sistemi i saj ligjor vazhdoi të funksiononte sipas [[Mexheleja|Kodit Civil Osman]] për ca kohë.

Që nga 28 Nëntori 1912 deri në 1926 qeveria shqiptare nuk preu asnjë monedhë. Transaksionet u kryen në [[Lira osmane|monedha ari]] dhe argjendi të vendeve të tjera, ndërsa [[Njësia e llogarisë|njësia zyrtare e llogarisë]] ishte franga e [[Unioni Monetar Latine|Unionit Monetar Latin]].

Deri në vitin 1912, sistemi arsimor në Shqipëri varej nga institucionet fetare. [[Myslimanët]] ndiqnin [[Edukimi dhe arsimi në Perandorinë Osmane|shkollat osmane]], popullsia ortodokse ndiqte shkollat greke ose armene, katolikët ndiqnin shkollat italiane ose austriake, ndërsa në rrethet pranë shteteve sllave, popullsia ndiqte shkolla [[Gjuha serbe|serbe]] ose bullgare. Kur Shqipëria u shpall e pavarur në 1912 qeveria e saj mori masa për mbylljen e shkollave të huaja dhe hapjen e atyre shqipe. Nga 1912 deri në 1914, nuk kishte shumë mundësi dhe kohë për progresin e arsimit kombëtar, për shkak të paqëndrueshmërisë politike dhe shpërthimit të [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]]. Shkolla e parë laike u hap në Shkodër në 1913.
[[Skeda:Isa_boletini_vlora_1912.jpg|parapamje|200x200px| [[Isa Boletini]] me burra nga [[Kosova]] në rrugët e Vlorës në 1912]]
Një grup luftëtarësh nga [[Kosova]] të udhëhequr nga [[Isa Boletini]] ishin bërthama e parë e [[Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë|forcave të armatosura të Shqipërisë]] themeluar më 4 dhjetor 1912.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Ministry of Defence (Albania)|date=5 dhjetor 2011|title=Forcat e Armatosura festojnë 99-vjetorin e krijimit të tyre (Armed forces celebrate their 99th anniversary)|url=http://www.mod.gov.al/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=1237%3Aforcat-e-armatosura-festojne-99-vjetorin-e-krijimit-te-tyre&amp;catid=42%3Alajme&amp;Itemid=52&amp;lang=sq|access-date=17 shkurt 2012|publisher=Ministry of Defence (Albania)|language=sq|quote=Gjeneral brigade Agim Lala, pasi bëri një retrospektivë të shkurtër përsa i përket Forcave të Armatosura që nga krijimi i tyre në 4 Dhjetor të vitit 1912 (Brigadier General Agim Lala, after making a brief retrospective of the terms of the Armed Forces since their creation on December 4, 1912)}}&lt;/ref&gt; [[Ushtria Osmane|Forcat osmane]] mbështetën qeverinë e Shqipërisë së Pavarur deri në fillim të vitit 1913, megjithëse [[Turqit osmanë|osmanët]] nuk e njohën pavarësinë e saj.&lt;ref name=&quot;Brooklyn College Press&quot;/&gt;

Forcat e zbatimit të ligjit (xhandarmëria dhe [[Policia e Shtetit|Policia Shqiptare]]) të Shqipërisë së pavarur u krijuan më 13 janar 1913.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Albanian Police|title=Historik i shkurtër i Policisë së shtetit shqiptar 1912–2007 (Brief History of the Albanian State Police 1912 - 2007)|url=http://www.asp.gov.al/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=181&amp;Itemid=124&amp;lang=sq|access-date=17 shkurt 2012|publisher=Albanian Police|language=sq|quote=Pak javë pasi ishte shpallur shteti shqiptar nga Kuvendi i Vlorës, më 13 janar 1913, qeveria e Ismail Qemalit vendosi krijimin e forcave të rendit. Qeveria ngarkoi për të kryer detyrat e një xhandarmërie ... Funksione administrative i kryente policia...|archive-date=4 prill 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120404180213/http://www.asp.gov.al/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=181&amp;Itemid=124&amp;lang=sq|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Rreth 70 ish oficerë osmanë ishin angazhuar si oficerë të njësive të zbatimit të ligjit të Shqipërisë së pavarur. Drejtori i parë i Policisë Shqiptare ishte [[Halim Jakova-Gostivari]], ndërsa komandantët e parë të xhandarmërisë ishin Alem Tragjasi, Hysni Toska, Sali Vranishti dhe Hajredin Hekali. Uniformat e Policisë Shqiptare ishin me ngjyrë gri dhe jeshile, dhe jakat ishin kuqezi.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Albanian Police|title=Historik i shkurtër i Policisë së shtetit shqiptar 1912–2007 (Brief History of the Albanian State Police 1912 - 2007)|url=http://www.asp.gov.al/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=181&amp;Itemid=124&amp;lang=sq|access-date=17 shkurt 2012|publisher=Albanian Police|language=sq|quote=Xhandarmëria caktoi edhe uniformën e rregullt të saj gri-jeshil, jakën kuq e zi, kësulën pa strehë dhe gradat në pjesën e përparshme të jakës...|archive-date=4 prill 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120404180213/http://www.asp.gov.al/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=181&amp;Itemid=124&amp;lang=sq|url-status=dead|ref=none}}&lt;/ref&gt;

== Ekonomia ==
Ekonomia e Shqipërisë pasi u bë shtet i pavarur në 1912 u bazua në [[Bujqësia|bujqësi]] dhe [[Bagëtia|blegtori]] primitive, pa industri të rëndësishme dhe pak tregti ndërkombëtare. Duke filluar në vitin 1912, Shqipëria filloi aktivitetet që synonin zbatimin e një reforme agrare, e cila do të transferonte pronësinë e tokës së punueshme nga pronarët e mëdhenj të tokës tek fshatarët.

== Pasojat ==
[[Skeda:1916_map_-_Carta_corografica_dell'Albania_e_regioni_contermini_del_Montenegro,_Serbia_e_Grecia.jpg|majtas|parapamje|216x216px| Kufijtë e Principatës së Shqipërisë, të njohura nga Traktati i Bukureshtit.]]
[[Traktati i Londrës (1913)|Traktatet e Londrës]] dhe [[Traktati i Bukureshtit (1913)|Bukureshtit]] trajtuan rregullimet përfundimtare territoriale që dolën nga përfundimi i [[Luftërat Ballkanike|Luftërave Ballkanike]].&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Fry|first=Michael Graham|url=https://books.google.com/books?id=Z5ndamBABdIC&amp;q=london+conference+territories+Balkan+wars&amp;pg=PA144|title=Guide to International Relations and Diplomacy|last2=Erik Goldstein|last3=Richard Langhorne|publisher=Continuum|year=2002|isbn=978-0-8264-5250-4|location=London|page=145|quote=Treaty of London consisted simply of cession by the Sultan to the Great Powers of all Ottoman territory in Europe except... It was the Treaty of Bucharest, 13 August 1913, which provided the definitive settlement after the Second Balkan War}}&lt;/ref&gt; Pasi u nënshkrua traktati i Londrës, ambasadorët e gjashtë Fuqive të Mëdha vendosën të krijojnë një shtet të ri, [[Principata e Shqipërisë|Shqipërinë]], si principatë trashëgimore.
{{quotation|'''Point 1.''' Albania is constituted as an autonomous, sovereign and hereditary principality by right of primogeniture, guaranteed by the six Powers. The sovereign will be designated by the six Powers.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.albanianhistory.net/texts20_1/AH1913_2.html|title=The Conference of London|first=Robert|last=Elsie|author-link=Robert Elsie|archive-url=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.albanianhistory.net%2Ftexts20_1%2FAH1913_2.html&amp;date=2011-02-11|archive-date=11 shkurt 2011|access-date=11 shkurt 2011|year=1913|quote=This decision, reached at the fifty-fourth meeting of the conference on 29 July 1913,..1. Albania is constituted as an autonomous, sovereign and hereditary principality by right of primogeniture, guaranteed by the six Powers. The sovereign will be designated by the six Powers.}}&lt;/ref&gt;|Decision of the ambassadors of the six Great Powers made on 29 July 1913 during 54th meeting of the ''Conference of the Ambassadors''}}
[[Fuqitë e mëdha|Fuqitë e Mëdha]] refuzuan të njohin [[Qeveria e Përkohshme e Shqipërisë|Qeverinë e Përkohshme të Shqipërisë]] dhe, në vend të kësaj, organizuan [[Komisioni Ndërkombëtar i Kontrollit|Komisionin Ndërkombëtar të Kontrollit]] (ICC) që të kujdeset për administrimin e principatës së sapokrijuar deri në ardhjen e monarkut të ri.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Jelavich|1999}}{{Quote|Despite the fact that a provisional government under Kemal was in existence, the powers refused to recognize it. Instead they established International Control Commission}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Heaton-Armstrong|first=Duncan|year=2005|title=An Uprising in the Six-Month Kingdom|url=http://www.albanianhistory.net/texts20_1/AH1914_2.html|archive-url=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.albanianhistory.net%2Ftexts20_1%2FAH1914_2.html&amp;date=2011-01-25|archive-date=25 janar 2011|access-date=5 shkurt 2012|publisher=Gervase Belfield and Bejtullah Destani (I.B. Tauris, in association with the Centre for Albanian Studies)|page=xiv|quote=The Great Powers... established &quot;International Commission of Control as an interim administration until the new monarch arrived.}}&lt;/ref&gt; Agjencia e parë e zbatimit të ligjit të principatës së re ishte [[Xhandarmëria Ndërkombëtare]].

Traktati i Bukureshtit, i nënshkruar më 10 gusht 1913, themeloi Shqipërinë e njohur ndërkombëtarisht si një shtet të pavarur.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Jelavich|1999}}{{Quote|The Threaty of Bucharest of August 1913 ... established independent Albania.}}&lt;/ref&gt; Krijimi i shtetit shqiptar në 1913 pas [[Luftërat Ballkanike|Luftërave Ballkanike]] ishte rezultati i tyre i vetëm politik.

Një komplot i qeverisë [[Xhonturqit|xhonturke]] dhe i udhëhequr nga [[Beqir Grebene|Bekir Fikri]] për të rikthyer kontrollin osman mbi Shqipërinë nëpërmjet instalimit të një oficeri osmano-shqiptar [[Ahmed Izet Pasha]] si monark u zbulua nga [[serbët]] dhe u raportua në ICC.&lt;ref name=&quot;Gostentschnigg575&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Kiefer320&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tutuncu4&quot; /&gt; Ismail Qemali mbështeti komplotin për ndihmë ushtarake kundër [[Mbretëria e Serbisë|Serbisë]] dhe [[Mbretëria e Greqisë|Greqisë]].&lt;ref name=&quot;Winnifrith111&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Gostentschnigg575&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tutuncu4&quot;&gt;{{Harvnb|Tütüncü|2017}}&lt;/ref&gt; ICC lejoi oficerët e tyre holandezë që shërbenin si xhandarmëri shqiptare të shpallnin një gjendje të jashtëzakonshme dhe të ndalonin komplotin.&lt;ref name=&quot;Kiefer320&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Winnifrith111&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tutuncu4&quot; /&gt; Ata bastisën Vlorën në 7-8 janar 1914, duke zbuluar më shumë se 200 trupa osmane dhe arrestuan Fikrin.&lt;ref name=&quot;Kiefer320&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Gostentschnigg575&quot;&gt;{{Cite book|last=Gostentschnigg|first=Kurt|url=https://books.google.com/books?id=V9FBDwAAQBAJ&amp;q=beqir+Grebeneja&amp;pg=PA575|title=Wissenschaft im Spannungsfeld von Politik und Militär: Die österreichisch-ungarische Albanologie 1867-1918|publisher=Springer-Verlag|year=2017|isbn=9783658189112|pages=575}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tutuncu4&quot; /&gt; Gjatë gjykimit të Fikrit komploti doli dhe një gjykatë ushtarake e ICC nën kolonelin Willem de Veer e dënoi atë me vdekje&lt;ref name=&quot;Tutuncu4&quot; /&gt; dhe më vonë u kthye në burgim të përjetshëm,&lt;ref name=&quot;Kiefer320&quot;&gt;{{Cite book|last=Kiefer|first=Dorothea|url=https://books.google.com/books?id=iY88AAAAIAAJ&amp;q=+Ismail+Qemali%2C+der+seit+fr%C3%BChester+Jugend+f%C3%BCr+die+Ideale+der+Jungt%C3%BCrken+gek%C3%A4mpft+hatte%2C+versicherte+Grebeneja+seine+Loyalit%C3%A4t+gegen%C3%BCber+Izet+Pascha+als+F%C3%BCrst+von+Albanien.+Er+unterst%C3%BCtzte+den+Plan+der+Regierung+in+Istanbul%2C+heimlich+Truppen+und+Waffen+in+Albanien+einzuschleusen.+Das+Komplott+wurde+jedoch+von+den+Serben+aufgedeckt.+Der+serbische+Konsul+in+Vlora%2C+Gavrilovic%2C+meldete+den+Vorgang+der+Internationalen+Kontrollkommission.+Daraufhin+erkl%C3%A4rten+die+niederl%C3%A4ndischen+Offiziere+der+albanischen+Gendarmerie+den+Staatsnotstand.+Bei+einer+Razzia+im+Hafen+von+Vlora+entdeckten+sie+am+7.+und+8.+Januar+1914+insgesamt+11+t%C3%BCrkische+Offiziere+und+mehr+als+200+Soldaten.+Weitere+zwanzig+Personen%2C+darunter+auch+Beqir+Grebeneja%2C+wurden+verhaftet.+Ein+Milit%C3%A4rgericht+unter+Oberst+de+Veer+verurteilte+Grebeneja+zum+Tode%2C+er+wurde+sp%C3%A4ter+zu+lebenslanger+Haft+begnadigt.|title=Entwicklungspolitik in Jugoslawien. Ihre Zielsetzungen, Planungen und Ergebnisse|publisher=Oldenbourg Verlag|year=1979|isbn=9783486496017|pages=320}}&lt;/ref&gt; ndërsa Qemali dhe kabineti i tij dhanë dorëheqjen.&lt;ref name=&quot;Winnifrith111&quot;&gt;{{Cite book|last=Winnifrith|first=Tom|url=https://books.google.com/books?id=BDywCwAAQBAJ&amp;q=Beqir+Grebene&amp;pg=PA111|title=Perspectives on Albania|publisher=Springer|year=1992|isbn=9781349220502|pages=111}}&lt;/ref&gt; Pasi Qemali u largua nga vendi, trazirat u përhapën në të gjithë Shqipërinë.&lt;ref name=&quot;Tutuncu43&quot;&gt;{{Cite journal|last=Tütüncü|first=Mehmet|year=2017|title=Grebeneli Bekir Fikri Bey Albay Thomson'a Karşi 1914 Avlonya Olayı &amp;#91;Grebeneli Bekir Fikri Bey against Colonel Thomson: The Case of Vlorë 1914&amp;#93;|url=https://www.academia.edu/34583796|journal=Düşünce Ve Tarih|volume=3|issue=31|pages=43}}&lt;/ref&gt;

Pas një shfaqjeje pavarësie prej qeverisë së Qemalit, Fuqitë e Mëdha u zemëruan dhe Komisioni Ndërkombëtar i Kontrollit e detyroi Qemalin të tërhiqej dhe të largohej nga Shqipëria.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Vickers|1999}}{{Quote|The Powers were angered by this display of independence by Kemal's government, ... as a result, the International Commission forced Kemal to step aside. Kemal subsequently left Albania ...}}&lt;/ref&gt;
[[Skeda:Prince_Wilhelm_of_Albania.jpg|parapamje|250x250px| [[Princ Vidi|Vidi, Princi i Shqipërisë]] dhe gruaja e tij [[Princesha Sofi|Princesha Sofi e Shqipërisë]] duke mbërritur në [[Durrësi|Durrës]], Shqipëri më 7 Mars 1914.]]
Në vitin 1914, pas një marrjeje graduale të administratës së vendit, [[Komisioni Ndërkombëtar i Kontrollit]] përgatiti një draft të kushtetutës  (''Statuti Organik'') me 216 nene. Ishte një bazë për krijimin e [[Kuvendi i Shqipërisë|Asamblesë Kombëtare]] me fuqi legjislative në Shqipëri, e cila ishte projektuar si një monarki kushtetuese e trashëguar.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Jelavich|1999}}{{Quote|International Commission prepared a draft constitution. It provided for the establishment of national assembly,...composed of three representatives from...seven administrative districts... chosen by direct suffrage,... heads of three churches and ten nominees of the prince. .... a four year... ministers ..appointed by the prince}}&lt;/ref&gt; Sipas kushtetutës, principata e re do të kishte, me pak përjashtime, të njëjtën organizatë administrative si gjatë autonomisë nën [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]].&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Zaharia|first=Perikli|date=24 mars 2003|title=The post-1989 constitutional course of south east europe|url=http://www.cecl.gr/RigasNetwork/databank/REPORTS/r23/ZAHARIA.html|archive-url=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.cecl.gr%2FRigasNetwork%2Fdatabank%2FREPORTS%2Fr23%2FZAHARIA.html&amp;date=2011-01-21|archive-date=22 janar 2011|access-date=22 janar 2011|publisher=Centre for European Constitutional Law|location=Athens|quote=The Ottoman administrative organization, with few exceptions, remained basically unchanged.}}&lt;/ref&gt; Do të ndahej në shtatë rrethe administrative, secila prej të cilave do të zgjidhte tre përfaqësues për asamblenë kombëtare me votë të drejtpërdrejtë. Princi do të emëronte dhjetë përfaqësues dhe krerët e të tre feve ([[Islami|islam]], [[Ortodoksia Lindore në Shqipëri|ortodoks]] dhe [[Kisha katolike romake|katolik]]) do të ishin gjithashtu përfaqësues në asamblenë kombëtare, e cila do të kishte mandate katërvjeçare. ''Këshilli i Ministrave'', me fuqi ekzekutive, do të emërohej nga princi.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Zaharia|first=Perikli|date=24 mars 2003|title=The post - 1989 constitutional course of south east europe|url=http://www.cecl.gr/RigasNetwork/databank/REPORTS/r23/ZAHARIA.html|archive-url=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.cecl.gr%2FRigasNetwork%2Fdatabank%2FREPORTS%2Fr23%2FZAHARIA.html&amp;date=2011-01-21|archive-date=22 janar 2011|access-date=22 janar 2011|publisher=Centre for European Constitutional Law|location=Athens|quote=A Constitution (Statuti Organik) for the new State, consisting of 216 articles, was elaborated in 1914 by the International Commission. Albania was designated as a hereditary constitutional monarchy. The power of legislation was entrusted to a National Assembly, while the executive power was vested in the Council of Ministers, who were to be appointed by the Prince and accountable to him only.|ref=none}}&lt;/ref&gt; Pasi forma monarkike e qeverisjes u instalua nga [[Komisioni Ndërkombëtar i Kontrollit]] në 1914, sistemi politik i Shqipërisë u bë monarki.

Grupi më i madh i [[Shqiptarët|shqiptarëve]] që u lanë jashtë shtetit të ri ishin shqiptarë nga [[Kosova]], djepi i nacionalizmit shqiptar të shekullit XIX. [[Gjermania Naziste|Gjermania naziste]] dhe [[Mbretëria e Italisë|Italia fashiste]] shfrytëzuan pakënaqësinë e shqiptarëve për kufijtë e pasaktë etnikë.

== Përkujtimet ==
Qëkur Shqipëria u shpall e pavarur më 28 Nëntor 1912,&lt;ref&gt;{{Harvnb|Elsie|2010}}&lt;/ref&gt; çdo 28 Nëntor përkujtohet nga të gjithë Shqiptarët (kudo që jetojnë në botë) si [[Dita e Flamurit (Shqipëri)|Dita e Pavarësisë Shqiptare]] ose ''Dita e Flamurit''. Në [[Shqipëria|Republikën e Shqipërisë]], dita festohet si [[Festë publike|festë zyrtare]]. Në [[Kosova|Republikën e Kosovës]], dita ka qenë një festë zyrtare publike që nga vendimi i vitit 2011 i kabinetit të kryeministrit [[Hashim Thaçi]].&lt;ref&gt;{{Cite web|date=28 nëntor 2011|title=Albanians celebrate Flag Day|url=http://infoglobi.com/eng/article/17235|access-date=8 shkurt 2012|publisher=Info Globi|quote=Kosovo legislation does not include 28 November on the list of official holidays, however under a special decision of the Government PM Hashim Thaci,...today has been announced a holiday.|archive-date=3 gusht 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210803085110/http://infoglobi.com/eng/article/17235|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Referime ==
&lt;references /&gt;

== Bibliografia ==
* {{Cite web|last=Josef Redlich|last2=Baron d'Estournelles|last3=M. Justin Godart|last4=Walter Shucking|last5=Francis W. Hirst|author-link5=Francis W. Hirst|last6=H. N. Brailsford|author-link6=H. N. Brailsford|last7=Paul Milioukov|last8=Samuel T. Dutton|year=1914|title=Report of the International Commission to Inquire into the Causes and the Conduct of the Balkan Wars|url=https://archive.org/stream/reportofinternat00inteuoft#page/46/mode/2up/search/47|access-date=10 janar 2011|publisher=Carnegie Endowment for International Piece|location=Washington D.C.|quote=The Servians hastened to oppose the plan of a &quot;Greater Albania&quot; by their plan for partition of Turkey in Europe among the Balkan States into four spheres of influence.}}
* {{Cite book|last=Király|first=Béla K.|url=https://books.google.com/books?id=q2HfAAAAMAAJ|title=War and Society in East Central Europe: East Central European Society and the Balkan Wars|last2=Rothenberg|first2=Gunther E.|publisher=Brooklyn College Press|year=1987|isbn=978-0-88033-099-2|author-link=Béla K. Király|author-link2=Gunther E. Rothenberg}}

[[Kategoria:Monarkia shqiptare]]
[[Kategoria:Rilindja Kombëtare Shqiptare]]
[[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]]</text>
      <sha1>7rptr3ujunw44zjk19iiiwd9eg61kic</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vende të trashëgimisë botërore</title>
    <ns>0</ns>
    <id>171039</id>
    <revision>
      <id>3058791</id>
      <parentid>2565378</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T20:44:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-56364-32</username>
        <id>194732</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ndarja territoriale */</comment>
      <origin>3058791</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8439" sha1="buamautmsnvfwxyf81vwbpv5xaq33ed" xml:space="preserve">[[File:World Heritage Logo global.svg|thumb|[[Logo]] e Komisionit të Trashëgimisë Botërore, [[United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization|UNESCO]].]]

'''Vend i Trashëgimisë Botërore''' është një vend (siç është një ndërtesë, qytet, kompleks, shkretëtirë, pyll, ishull, liqeni, monument, ose mal) i cili është listuar nga [[Organizata për Edukim, Shkencë dhe Kulturë e Kombeve të Bashkuara]] (UNESCO) si i një rëndësie të veçantë kulturore ose fizike.&lt;ref&gt;{{cite web|title=World Heritage|url=http://whc.unesco.org/en/about/|accessdate=1 nëntor 2015}}&lt;/ref&gt; [[Listat e Vendeve të Trashëgimisë Botërore|Lista]] mirëmbahet nga Programi i Trashëgimisë Botërore ndërkombëtar i dministruar nga [[Komisioni i Trashëgimisë Botërore]] i UNESCO, i përbërë nga 21 shtete anëtare të UNESCO-s të cilat janë zgjedhur nga Asambleja e Përgjithshme.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/comittee/|title=The World Heritage Committee|publisher=UNESCO World Heritage Site|accessdate=14 tetor 2006}}&lt;/ref&gt;
==Kriteret e përzgjedhjes==
Deri në fund të vitit 2004, ka pasur gjashtë kritere për trashëgiminë kulturore dhe katër kritere për trashëgiminë natyrore. Në vitin 2005, është ndryshuar kështu që tani ka vetëm një grup prej dhjetë kritereve. Vendet e nominuara duhet të jenë me &quot;vlerë të jashtëzakonshme universale&quot; dhe të plotësojnë të paktën një nga dhjetë kriteret.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/criteria/|title=Criteria for Selection|publisher=World Heritage|accessdate=14 tetor 2006}}&lt;/ref&gt;
=== Kriteret kulturore ===
[[File:Taj Mahal 2012.jpg|250px|thumb|Site #252: [[Taj Mahal]], një shembull i vendi të trashëgimisë kulturore]]
&lt;ol type=&quot;I&quot;&gt;
&lt;li&gt;&quot;paraqet një kryevepër gjeniale krijuese të njeriut ose rëndësi kulturore&quot;&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&quot;ekspozon një shkëmbim të rëndësishëm të vlerave njerëzore, në një hark kohor, ose brenda një zone kulturore në botë, në zhvillimin e arkitekturës ose teknologjisë, artit monumental, planifikimit urbanistik, ose dizajn të peizazhit&quot;&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&quot;të mbajnë një dëshmi unike ose të paktën të jashtëzakonshme për një tradite kulturore apo një qytetërim i cili jeton apo është zhdukur&quot;&lt;li&gt;
&lt;li&gt;&quot;është një shembull i shkëlqyer i një lloji të ndërtimit, arkitekturës, apo ansambël teknologjik apo peizazhin i cili ilustron një fazë të rëndësishme në historinë njerëzore&quot;&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&quot;është një shembull i shkëlqyer i vendbanimeve njerëzore tradicionale, shfrytëzimi i tokës, ose shfrytëzimi i detit që është një përfaqësues in një kulture, ose ndërveprimi i njeriut me natyrën veçanërisht kur ajo është prekur nga ndikim e ndryshimeve të pakthyeshme&quot;&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&quot;është e lidhur dukshëm ose drejtpërdrejt me ngjarje apo tradita që jetojnë, me ide, ose me besime, me veprat artistike dhe letrare të një rëndësie të jashtëzakonshme universale&quot;&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=UNESCO World Heritage, The Criteria for Selection|url=http://whc.unesco.org/en/criteria/}}&lt;/ref&gt;

=== Kriteret natyrore ===
[[File:Zerbras drinking.jpg|250px|thumb|Site #156: Parku Kombëtar Serengeti, një shembull i një vendi të trashëgimisë kulturore]]
[[File:Machu Picchu (2406619740).jpg|250px|thumb|Site #274: [[Machu Picchu|Shenjtërja historike i Machu Picchu]], një shembull i një vendi të përzier të trashëgimisë]]
&lt;ol type=&quot;I&quot; start=&quot;7&quot;&gt;
&lt;li&gt;&quot;përmban dukuri të larta natyrore ose zona me bukuri të jashtëzakonshme natyrore dhe rëndësi estetike&quot;&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&quot;është një shembull i jashtëzakonshëm që përfaqëson faza të rëndësishme të historisë së Tokës, duke përfshirë të dhëna për jetën, procese gjologjike të vazhdueshme të rëndësishme në zhvillimin e konturës së tokës, ose karakteristika të rëndësishme gjeomorfike ose fiziografike&quot;&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&quot;është një shembull i jashtëzakonshëm që përfaqëson procese të vazhdueshme ekologjike dhe biologjike në evolucion dhe zhvillimin e ekosistemeve tokësore, ujit të pijshëm, detare dhe bregdetare, dhe komunitetet e bimëve dhe kafshëve&quot;&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&quot;përmban habitatet natyrore më të rëndësishme dhe më të konsiderueshme për ruajtjen e diversitetit biologjik, duke përfshirë ato që përmbajnë specie të rrezikuara me vlerë të jashtëzakonshme universale nga pikëpamja e shkencës dhe ruajtjes&quot;&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;

==Ndarja territoriale==
Lista përmbledhëse në vijim i liston vetëm ato shtete me dhjetë ose më shumë Vende të Trashëgimisë Botërore.
&lt;div&gt;
&lt;timeline&gt;
ImageSize = width:602 height:auto barincrement:15
PlotArea  = top:10 bottom:30 right:50 left:20
AlignBars = early

DateFormat = yyyy
Period     = from:0 till:51
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:20 start:0

Colors =
  id:canvas value:rgb(1,1,1)
  id:red    value:rgb(0.54,0.21,0)
  id:redl   value:rgb(0.84,0.41,0)
  id:orange value:orange
  id:blue   value:blue
  id:green  value:green

Backgroundcolors = canvas:canvas

BarData =
  barset:Studentenbuden

PlotData =
  width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
  barset:Studentenbuden
  from: 0 till: 51 color:green text:&quot;Italia&quot; (51)
  from: 0 till: 48 color:red text:&quot;Kina&quot; (48)
  from: 0 till: 44 color:red text:&quot;Spanja&quot; (44)
  from: 0 till: 41 color:red text:&quot;Franca&quot; (41)
  from: 0 till: 40 color:red text:&quot;Gjermania&quot; (40) 
  from: 0 till: 33 color:redl text:&quot;Meksika&quot; (33)
  from: 0 till: 32 color:redl text:&quot;India&quot; (32)
  from: 0 till: 29 color:orange text:&quot;BM&quot; (29)
  from: 0 till: 26 color:orange text:&quot;Rusia&quot; (26)
  from: 0 till: 23 color:orange text:&quot;SHBA&quot; (23)
  from: 0 till: 19 color:blue text:&quot;Australia&quot; (19)
  from: 0 till: 19 color:blue text:&quot;Brazili&quot; (19)
  from: 0 till: 19 color:blue text:&quot;Irani&quot; (19)
  from: 0 till: 19 color:blue text:&quot;Japonia&quot; (19)
  from: 0 till: 17 color:blue text:&quot;Kanada&quot; (17)  
  from: 0 till: 17 color:blue text:&quot;Greqia&quot; (17)
  from: 0 till: 15 color:blue text:&quot;Portugalia&quot; (15) 
  from: 0 till: 15 color:blue text:&quot;Suedia&quot; (15) 
  from: 0 till: 15 color:blue text:&quot;Turqia&quot; (15)
  from: 0 till: 14 color:green text:&quot;Polonia&quot; (14)
  from: 0 till: 12 color:green text:&quot;Republika Çeke&quot; (12)
  from: 0 till: 12 color:green text:&quot;Peruja&quot; (12)
  from: 0 till: 12 color:green text:&quot;Koreja e Jugut&quot; (12)
  from: 0 till: 11 color:green text:&quot;Belgjika&quot; (11)
  from: 0 till: 11 color:green text:&quot;Zvicra&quot; (11)
  from: 0 till: 10 color:green text:&quot;Holanda&quot; (10) 
  barset:skip
&lt;/timeline&gt;
&lt;/div&gt;

==Shih edhe==
* [[Trashëgimia kulturore]]
* [[Trashëgimia Shpirtërore]]

== Referime ==
{{reflist}}

==Lidhje të jashtme==
{{Commons category|World Heritage Sites|Vende të Trashëgimisë Botërore}}
{{Refbegin}}
* [http://whc.unesco.org UNESCO World Heritage portal] – faqja zyrtare {{en icon}} dhe {{fr icon}}
** [http://whc.unesco.org/en/list The World Heritage List] – Lista zyrtare e shfletueshme
** [http://whc.unesco.org/en/list/kml KML file of the World Heritage List] – Official [[Keyhole Markup Language|KML]] version of the list for [[Google Earth]] and [[NASA Worldwind]]
** [http://whc.unesco.org/en/forests Official overview of the World Heritage Forest Program]
** [http://whc.unesco.org/en/conventiontext Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage] – Official 1972 Convention Text in 7 languages
*** [https://web.archive.org/web/20060207191942/http://law-ref.org/HERITAGE/index.html The 1972 Convention at Law-Ref.org] – Fully indexed and crosslinked with other documents
* [http://protectedplanet.net Protected Planet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110628163515/http://www.protectedplanet.net/ |date=28 qershor 2011 }} — View all natural world heritage sites in the World Database on Protected Areas
* [http://ocean.si.edu/blog/world-heritage-goes-marine World Heritage Site – Smithsonian Ocean Portal]
* [http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1636166,00.html ''Time'' magazine. The Oscars of the Environment – UNESCO World Heritage Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130824183501/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1636166,00.html |date=24 gusht 2013 }}
* [http://www.unescochair.usi.ch/ UNESCO chair in ICT to develop and promote sustainable tourism in World Heritage Sites]
{{Refend}}


[[Kategoria:Vende të Trashëgimisë Botërore]]
[[Kategoria:UNESCO]]
[[Kategoria:Zona të mbrojtura]]</text>
      <sha1>buamautmsnvfwxyf81vwbpv5xaq33ed</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Erand Hoxha</title>
    <ns>0</ns>
    <id>187764</id>
    <revision>
      <id>3058841</id>
      <parentid>3049752</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T08:52:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Universal2astudio</username>
        <id>97468</id>
      </contributor>
      <comment>/* Filmografia */</comment>
      <origin>3058841</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9669" sha1="k0qxvqy29xsq6c42tq7bpfdfgbi235f" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = Erand Hoxha
| image = Erand_Hoxha_wiki.jpg
| title = Erand Hoxha - Actor/Producer
| birth_date =  {{Birth date|1987|12|05|df=y}}
| occupation = [[Aktor]]
| nationality = [[Shqiptar]]
| website = [https://www.erandhoxha.com www.erandhoxha.com]
}}
'''Erand Hoxha''' është [[Aktorë]], [[Regjizor]] dhe [[Producent]] [[Shqiptar]]. Ai është i njohur për rolin e tij në filmat [http://www.imdb.com/title/tt5633726/ Pit Stop Mafia], [http://www.imdb.com/title/tt6508998 Elvis Walks Home] dhe [http://www.imdb.com/title/tt4630562/ Fast and Furious 8].

==Biografia==
'''Erand Hoxha''' lindi më [[5 dhjetor]] të vitit [[1987]],zbuloi pasionin e tij për aktrim në moshë të re. Plot ambicie, ai ka qenë duke ndjekur qëllimin e tij, përkushtimin kohën dhe energjitë për temat e filmit dhe aktrimit.

Erandi studioi juridikun dhe pas diplomimit punoi si avokat për më shumë se 3 vjet në zyrën e babait të tij, por pasioni i tij per aktrimin nuk u shua kurr. Në vitin 2013 i është dhënë mundësia për të luajtur në filmin e parë dhe që nga ajo ditë nuk u ndal për të shprehur pasionin e tij në aktrim.Ai u be pjesë e shumë audicioneve te huaja falë platformës së internetit ku fitoi shumicën e roleve te tij si figurant apo role kryesore.Sot Erandi gjendet ne filmat e hollywoodian si dhe ato shqiptar.

Megjithatë, Erandi nuk është vetëm një aktor - ai merr një interes të gjerë në të gjitha aspektet e filmave dhe tashmë ka fituar përvojë në fushën e drejtimin dhe prodhimin.

Ai ishte prodhuesi i asociuar i prodhimit ndërkombëtarisht të suksesshëm të kinemasë shqiptare ku në [[Festivali i Filmit në Kanë|Festivalin e Filmit të Cannes]] fitoi Cmimin [http://cannesfilmfestival.vipshow.biz/ Best Actor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161024091716/http://cannesfilmfestival.vipshow.biz/ |date=24 tetor 2016 }}

[[File:Oscar.jpg|thumb|Best Actor Awards]]

Erandi eshte pjesë e Shoqatës Artistike &quot;Ferdinand Deda&quot; ku aktualisht vazhdon formimin e tij për të qenë një aktor duke marrë mësime art orator, në mënyrë për të përmirësuar më tej aftësitë e tij dhe për t'u përgatitur për projekte të reja ndërkombëtare të filmit në vitet e ardhëshme. 

[[File:Erand Hoxha Production.png|thumb|Erand Hoxha Production]]

==Shkollimi==

1991-1998 Mbaroi me rezultate të mira arsimin tetëvjecar pranë institucionit arsimor publik “Mihal Grameno” (Tiranë).

1998-2003 Mbaroi me rezultate të mira shkollën e mesme Ismail Qemali (Tiranë).

2007-2011 U diplomua me rezultate të mira në Fakultetin e Drejtësis JUSTICIA Tiranës ku edhe ka marrë titullin “Jurist”

Dhjetor 2017 i jepet Titulli Aktor nga Shoqata “Ferdinand Deda“

==Eksperiencat e Punës==
Ø  Shtator 2005 – Mars 2009 Ka punuar si teknik audio i dublimit te f ilmave Digitalb ne Studio “Jess”

Ø  Tetor 2009 – Korrik 2015 Ka ushtruar detyrën e asistent Avokat prane studios Legale “Hoxha &amp; Çekrezi”

Ø  Korrik 2015 - Mars 2017 ka ushtruar detyrat funksionale të inspektorit në Terren në Drejtorin e Verifikimit dhe Kordinimit në Terren në Drejtorin Rajonale Tatimore Tiranë .

Ø  Pjesë e Shoqatës Artistike &quot;Ferdinand Deda&quot; ku aktualisht vazhdon formimin e tij për të qenë një aktor duke marrë mësime art orator, në mënyrë për të përmirësuar më tej aftësitë e tij dhe për t'u përgatitur për projekte të reja ndërkombëtare të filmit në vitet e ardhëshme.

Ø  Gjithashtu si Aktor pjese e shumë produksioneve kinematografike të huaja dhe shqiptare.

Ø  Dhjetor 2024 – Regjia audio i “''Big Brother'' VIP” ne Top Channel

==Filmografia==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Viti !! Titulli !! Roli
|-
| 2026 || [https://www.imdb.com/title/tt44547460 EGO 2] ||  Thika
|-
| 2021 || [https://m.imdb.com/title/tt2049116/ Gomorrah] ||  Luca
|-
| 2018 || [https://www.imdb.com/title/tt10515994/ Balkan Blood] ||  Cardozo
|-
| 2017 || [http://www.imdb.com/title/tt6508998/ Elvis Walks Home] ||  De Niro
|-
| 2017 || [http://www.imdb.com/title/tt4630562/ Fast and Furious 8] ||  Tourist
|-
| 2016 || [http://www.imdb.com/title/tt2315582/ Una 2016] ||  Packer
|-
| 2016 || [http://www.imdb.com/title/tt2518190/ Warrior Road] ||  Andy
|-
| 2016 || [http://www.imdb.com/title/tt3679060/ Dishoom] ||  Capo
|-
| 2016 || [http://www.imdb.com/title/tt5546692/ Fuoco amico] ||  Police Officer
|-
| 2016 || [http://www.imdb.com/title/tt5633726/ Pit Stop Mafia] ||  Zjarrmi
|-
| 2016 || [http://www.imdb.com/title/tt4426900/ The Night Manager] || Guard
|-
| 2016 || [http://www.imdb.com/title/tt4686422/ Quantum Break] || Sniper
|-
| 2016 || [http://www.imdb.com/title/tt4893084/ Bates Motel] || Tour
|-
| 2016 || [http://www.imdb.com/title/tt4595360/ Auf kurze Distanz] || Cop 2
|-
| 2016 || [http://www.imdb.com/title/tt5324288/ Real Detective] || Detective Hogan
|-
| 2016 || [http://www.imdb.com/title/tt5584474/ Longmire] || Rolf
|-
| 2015 || [http://www.imdb.com/title/tt4067192/ Unreal Estate] || Taxi Driver
|-
| 2015 || [http://www.imdb.com/title/tt5453036/ Drejt Fundit] || Papo
|-
| 2015 || [http://www.imdb.com/title/tt0115088/ Alarm für Cobra 11] || Police Force
|-
| 2015 || [http://www.imdb.com/title/tt4060576/ Lavalantula] || Stuns Spider
|-
| 2014 || [http://www.imdb.com/title/tt5603854/ Albanian Action] || Shottas
|-
| 2014 || [http://www.imdb.com/title/tt2044801/ Kite] || The lawyer
|-
| 2014 || [http://www.imdb.com/title/tt1205537/ Shadow Recruit] || Cherevin's Driver
|-
| 2013 || [http://www.imdb.com/title/tt1899142/ Combustion] || Gorila 2
|-
| 2013 || [http://www.imdb.com/title/tt1924396/ The Best Offer ] || Dealer
|-
|}

== Produksione ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Viti !! Titulli !! Roli
|-
| 2016 || [http://www.imdb.com/title/tt5779640/ Hope] || Producer
|-
| 2016 || [http://www.imdb.com/title/tt5722150/ Cheating for Papers] || Producer
|-
| 2014 || [http://www.imdb.com/title/tt5603854/ Albanian Action] || Producer
|-
| 2014 || [http://www.imdb.com/title/tt5714284/ Gledi] || Producer
|-
| 2014 || [http://www.imdb.com/title/tt5708350/ Metropol] || Producer
|-
| 2013 || [http://www.imdb.com/title/tt5712942/ The Last Sight] || Producer
|-
|}

==Referimet==
{{imdb emri|id=7911338|emri=Erand Hoxha}}
[https://web.archive.org/web/20200713041549/http://www.erand-hoxha.com/ OFFICIAL WEBSITE]
[http://www.gazetaexpress.com/roze/ja-prapaskenat-e-xhirimeve-te-filmit-elvisi-kthehet-ne-shtepi-foto-250787/?archive=1 GazetaExpress] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161014170740/http://www.gazetaexpress.com/roze/ja-prapaskenat-e-xhirimeve-te-filmit-elvisi-kthehet-ne-shtepi-foto-250787?archive=1 |date=14 tetor 2016 }}
[http://zico.tv/pas-rita-ores-edhe-dy-shqiptare-te-tjere-pjese-e-filmit-fast-furious-8-video/ ZicoTV]
[http://www.gazetaexpress.com/roze/shqiptari-qe-do-te-luaje-te-fast-and-furious-8-foto-235394/ GazetaExpress] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160827142409/http://www.gazetaexpress.com/roze/shqiptari-qe-do-te-luaje-te-fast-and-furious-8-foto-235394/ |date=27 gusht 2016 }}
[http://www.topalbaniaradio.com/v7/aktori-shqiptar-pjese-e-filmit-te-furious-8/ TopalbaniaRadio]
[http://www.lapsi.al/paparazzi/2016/08/03/erand-hoxha-shqiptari-q%C3%AB-do-t%C3%AB-luaj%C3%AB-n%C3%AB-fast-and-furious-8-video-foto LapsiNews]{{Lidhje e thyer}}
[https://web.archive.org/web/20160819133835/http://alb365.com/fast-furious-8-aktoret-shqiptar-erand-hoxha-marko-caka-pjese-filmit/ AlbNews365]
[http://time.ikub.al/Lajme/16-08-03-Shqiptari-qe-do-te-luaje-te-Fast-and-Furious-8-Foto-Video-.aspx Timenews] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160917035952/http://time.ikub.al/Lajme/16-08-03-Shqiptari-qe-do-te-luaje-te-Fast-and-Furious-8-Foto-Video-.aspx |date=17 shtator 2016 }}
[http://www.botasot.info/filma-kultura/562088/flet-aktori-shqiptar-qe-do-te-luaje-te-fast-and-furious-8/ BotaSotNews]
[https://web.archive.org/web/20160806003659/http://www.balkanweb.com/gazetashqiptare/nje-shqiptar-ne-kastin-e-aktoreve-te-fast-and-furious-8/ Balkannews]
[http://www.melty.it/fast-and-furious-8-incidente-sul-set-in-islanda-vin-diesel-non-coinvolto-a194667.html Melty.it] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160828203102/http://www.melty.it/fast-and-furious-8-incidente-sul-set-in-islanda-vin-diesel-non-coinvolto-a194667.html |date=28 gusht 2016 }}
[http://www.gossipetv.com/fast-and-furious-8-paura-per-vin-diesel-incidente-sul-set-221935 GossipeTV] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160921212610/http://www.gossipetv.com/fast-and-furious-8-paura-per-vin-diesel-incidente-sul-set-221935 |date=21 shtator 2016 }}
[http://fax.al/news/4905661/video-foto-njihuni-me-aktorin-shqiptar-te-fast-furios-8 Faxnews]
[http://shqiperiaime.al/2016/07/24/keta-jane-aktoret-shqiptare-qe-do-marrin-pjese-ne-fastfurious-8/nggallery/image/2-173/#galeria-shqiperiaime Shqiperiaime] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160828193420/http://shqiperiaime.al/2016/07/24/keta-jane-aktoret-shqiptare-qe-do-marrin-pjese-ne-fastfurious-8/nggallery/image/2-173#galeria-shqiperiaime |date=28 gusht 2016 }}
[http://lajmi.net/flet-aktori-shqiptar-qe-te-luaje-te-fast-furious-8-fotovideo/ Lajmi.net]
[https://web.archive.org/web/20160810080356/http://jetaoshqef.co/artikull/31302.html JetaoshQef]
[https://web.archive.org/web/20160815204746/http://lajmpress.com/njihuni-me-aktorin-shqiptar-te-fast-furios-8-video-foto/ LajmPress]
&lt;references /&gt;
[[Kategoria:Aktorë shqiptarë]]
[[Kategoria:Regjisorë shqiptarë]]
[[Kategoria:Skenaristë shqiptarë]]
[[Kategoria:Producentë shqiptarë]]
[[Kategoria:Njerëz që jetojnë]]
[[Kategoria:Lindje 1987]]</text>
      <sha1>k0qxvqy29xsq6c42tq7bpfdfgbi235f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Arkitektura shkëmbore e Indisë</title>
    <ns>0</ns>
    <id>189696</id>
    <revision>
      <id>3058792</id>
      <parentid>2949133</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T20:51:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-56364-32</username>
        <id>194732</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tempujt shkëmborë monolitikë */</comment>
      <origin>3058792</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18585" sha1="4dt6cp6nn2t47xq3c0pnr1qr90x8kbl" xml:space="preserve">[[File:Entrance Gate.JPG|thumb|Hyrja e shpellës Lomas Rishi, Shpellat Barabar, shpellat më të vjetra shkëmbore në Indi]]
'''Arkitektura shkëmbore indiane''' është më e larmishme dhe gjendet më me tepri se çdo arkitekturë tjetër shkëmbore në botë.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?groupid=1527&amp;HistoryID=ab27|title=History of Architecture - Early civilizations|publisher=historyworld.net|accessdate=18 dhjetor 2006}}&lt;/ref&gt; Arkitektura shkëmbore është praktika e krijimit të një strukture duke skalitur ose gërmuar nga shkëmbi natyror. Shkëmbi që nuk është pjesë e strukturës hiqet deri sa mbetet vetëm shkëmbi që përbën elementet arkitekturore të brendësisë së gërmuar. Arkitektura shkëmbore e Indisë është kryesisht me natyrë fetare.&lt;ref name=&quot;glossary&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.indoarch.org/intro_arch.php|title=Introduction to Indian Architecture|publisher=indoarch.org|last=Kamiya|first=Takeo|accessdate=18 dhjetor 2006|archive-date=6 nëntor 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20061106230700/http://www.indoarch.org/intro_arch.php|language=en|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;boloji&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.boloji.com/architecture/00007.htm|title=Indian Rock-cut Architecture|publisher=boloji.com|accessdate=17 tetor 2009|last=Nangia|first=Ashish|archive-date=14 janar 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100114070456/http://boloji.com/architecture/00007.htm|language=en|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

[[File:Main kanheri cave.jpg|thumb|left|Hyrja në shpellën kryesore në [[Shpellat Kanheri|Kanheri]]]]
Ka më shumë se 1,500 struktura të njohura shkëmbore në Indi. Shumë nga këto struktura kanë vepra arti me rëndësi globale dhe shumica janë zbukurime me gdhendje të mahnitshme në shkëmb. Këto struktura të vjetra përfaqësojnë arritje domethënëse të inxhinierisë strukturore dhe zejtarisë.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wondermondo.com/Best/As/IndRockCut.htm|language=en|title=10 most amazing ancient rock cut structures in India|publisher=Wondermondo|access-date=8 korrik 2016|archive-date=23 korrik 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160723133532/http://www.wondermondo.com/Best/As/IndRockCut.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
Në Indi, shpellat shiheshin prej kohësh si vende të shenjta. Shpellat që zgjeroheshin ose që krijoheshin tërësisht nga njeriu konsideroheshin po aq të shenjta sa dhe ato natyrore. Në fakt, faltoria në gjithë strukturat fetare indiane, madje edhe ato që ishin të veçuara, kishin të njëjtën ndjesi shpellore të shenjtërisë, duke qenë të vogla dhe të errëta pa dritë natyrore.&lt;ref name=&quot;michael69,82&quot;&gt;George Michael: The Hindu Temple; University of Chicago, [[1988]], [[Chicago]], [[Illinois]]; isbn 0-226-53230-5, fq. 69, 82&lt;/ref&gt; Arkitektura më e vjetër shkëmbore gjendet të [[Shpellat Barabar]], në Bihar të ndërtuara rreth shekullit të III p.e.s.. Tempuj të tjerë shpellor gjenden në Dekanin perëndimor, kryesisht faltore dhe manastire budiste, që datojnë nga viti 100 p.e.s. dhe 170 i e.s.. Fillimisht, ato ishin me gjasa të shoqëruara nga strukura druri, që duhet të jenë degraduar përgjatë kohës. Historikisht, tempujt shkëmbor kishin një temë dokoruese si të drurit; artizanët e zotë mësuan të imitojnë indin e drurit, ashpërsinë e sipërfaqes dhe strukturën prej druri. Tempujt më të hershëm shpellor përfshijnë [[Shpellat Bhaja]], [[Shpellat Karla]], [[Shpellat Bedse]], [[Shpellat Kanheri]] dhe disa nga [[Shpellat Ajanta]]. Reliket e gjetura në këto shpella sugjerojnë një lidhje midis funksionit fetar dhe tregëtar, pasi misionarët budistë shpesh shoqëronin tregëtarët në rrugët ndërkombëtare të tregëtisë përmes Indisë. Disa nga tempujt shpellorë më madhështorë, të ndërtuar nga tregëtarët e pasur, përfshinin kolona, harqe dhe façata të rafinuara gjatë kohës që tregëtia detare midis Perandorisë Romake dhe Azisë jug-lindore pati një bum.&lt;ref name=&quot;keay103,124-7&quot;&gt;John Keay: India: A History; Grove Press, [[2000]], New York, isbn=0-8021-3797-0, fq. 103, 124–127&lt;/ref&gt;
Megjithëse tempujt me struktura të veçuara filluan të ndërtoheshin në shek. e V, tempujt shkëmborë të shpellave vazhduan të ndërtoheshin paralelisht. Arkitektura e vonë shkëmbore e shpellave u bë më e sofistikuar si në [[Shpellat Ellora]], duke kulminuar në Tempullin monolitik të Kailasanatharit në Ellora. Megjithëse tempujsh shpellorë vazhduan të ndërtoheshin deri në shek. e XII, arkitektura shkëmbore u bë gati tërësisht strukturore në natyrë, e përbërë nga shkëmbinj të prerë në tulla dhe ndërtuar si ndërtime të pavarura. Kailashi është tempulli i fundit spektakolar i gërmuar në shkëmb.&lt;ref name=&quot;rajan-rockcut9-10,23,160-1&quot;&gt;K.V. Soundara Rajan: ''Rock-Cut Temple Styles''; [[1998]], Somaily Publications, Mumbai, isbn 81-7039-218-7, fq. 9–10, 23, 160–161&lt;/ref&gt; Ka gjithashtu një numër relievesh shkëmbore, skulpturash në reliev të skalitura në faqen e shkëmbit, jashtë shpellave ose siteve të tjera.

==Shpellat e hershme==
[[File:Ajanta caves 2.jpg|thumb|369px|Shpellat Ajanta në Maharastra, Indi]]
Shpellat më të hershme të përdorura nga njerëzit ishin shpellat natyrore të përdorura nga banorët vendorë për një larmi qëllimesh, si faltore dhe strehime. Dëshmitë sugjerojnë se shpellat u përdorën dhe modifikuan për herë të parë gjatë Periudhës së [[Mezoliti]]t (6000 p.e.s.). Shembujt e hershëm&lt;ref name=&quot;art&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.art-and-archaeology.com/india/bhi1.html|language=en|title=Prehistoric Rock Art|publisher=art-and-archaeology.com|accessdate=17 tetor 2006}}&lt;/ref&gt; përfshinin dekorime të dala shkëmbore me piktura shkëmbore. Strehimet Shkëmbore të Bhimbetka-s, një sit i Trashëgimisë Botërore, gjenden në skaj të Rrafshirës së Dekanit, ku erozioni dramatik ka lënë gurë masivë ranorë të dalë në sipërfaqe. Shumë shpellat dhe grotto-t e zonës kanë ofruar vegla primitive dhe piktura dekorative shkëmbore, pasqyrime të traditës së lashtë të ndërveprimit të njeriut me peizazhin.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=31&amp;id_site=925|title=Rock Shelters of Bhimbetka|accessdate=20 dhjetor 2006}}&lt;/ref&gt;

==Tempujt shpellorë==
Kur mbërritën misionarët budistë, ata u vendosën rreth shpellave për ti përdorur si tempuj dhe banesa, sipas ideve të tyre fetare të asketizmit dhe jetës murgore. Topografia e maleve perëndimorë Ghat, me kodrat e tij majë sheshta prej bazalti, grykat e thella dhe rrëpirat e mprehta, u përshtatën për prirjet e tyre kulturore. Më të hershmet e [[Shpellat Kanheri|Shpellave Kanheri]] u gërmuan në shekullin e I dhe të II p.e.s., pas atyre në [[Shpellat Ajanta|Ajanta]], të cilat u banuan në mënyrë të vazhdueshme nga murgjit budist nga viti 200 p.e.s. deri në vitin 650 të e.s..&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/242/|language=en|title=World Heritage Site - Ajanta Caves|accessdate=12 prill 2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tourismofindia.com/hiwhh/ajantacaves.htm|title=Ajanta Caves|url-status=dead|access-date=8 korrik 2016|archive-date=4 prill 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070404010619/http://www.tourismofindia.com/hiwhh/ajantacaves.htm}}&lt;/ref&gt; Pasi ideologjia budiste e inkurajoi përfshirjen në tregëti, manastiret shpesh u bënë ndalesa për tregëtarët dhe ofruan strehim përgjatë rrugëve tregëtare. Si rrjedhojë e rritjes së përkrahjes tregëtare dhe mbretërore, brendësia e shpellave u bë më e rafinuar, me mure të brendshëm të dekoruar me piktura, relieve dhe skalitje të ndërlikuara. Façatave ju shtua pjesa e jashtme ndërsa brendësia u planifikua për përdorime specifike, si manastiret ([[vihara]]t)  dhe sallonet e adhurimit ([[chaitya]]t). Përgjatë shekujve, shpellat e thjeshta filluan ngjanin me ndërtesa që qëndronin të veçuara, duke patur nevojë të ishin formalisht të dizenjuara dhe duke kërkuar artizanë dhe zejtarë me aftësi të larta për tu realizuar. Këta artizanë nuk i kishin harruar rrënjët e tyre prej druri duke imituar nuancat e një strukture prej druri në punimin e shkëmbit.&lt;ref name=&quot;indoart&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.indoarch.org/arch_thr_ages.php|language=en|title=Architecture of the Indian Subcontinent - Classification of Indian Architecture through the Ages|publisher=indoart.org|accessdate=26 qershor 2007|archive-date=11 dhjetor 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20061211225611/http://indoarch.org/arch_thr_ages.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

[[File:Bhaje Caves.jpg|thumb|left|327px|[[Shpellat Bhaja]], shek. i II p.e.s., në Maharashtra]]
Shembuj të hershëm të arkitekturës shkëmbore janë basadi-t shpellorë, tempujt dhe manastiret budistë dhe [[Xhainizmi|xhainistë]], shumë prej të cilëve me chandrashala. Natyra asketike e këtyre besimeve i nxiste ndjekësit e tyre të jetonin në shpella dhe grotto natyrore në faqet e kodrave, larg prej qyteteve dhe këto u zgjeruan dhe u zbukuruan me kalimin e kohës. Megjithëse shumë tempuj, manastire dhe stupa janë shkatërruar, në të kundërt tempujt shpellorë janë ruajtur shumë mire pasi ata ishin më pak të dukshëm dhe kështu më pak të prekur nga vandalizmi si dhe janë bërë me materiale më rezistente sesa druri dhe muratura. Gjendet rreth 1200 tempuj shpellorë akoma në ekzistencë, shumica e të cilëve janë budistë. Rezidencat e murgjëve quheshin [[Vihara]] dhe faltoret e shpellave, të quajtura [[chaitya]], ishin për adhurim të përbashkët.&lt;ref name=&quot;indoart&quot;/&gt; ''Garbhagriha-t'' më të hershme shkëmbore, të ngjashme me ndërtesat që qëndrojnë më vete të mëvonshme, kishin një dhomë të brendshme rrethore me kolonat për të krijuar një kalim cirkumambulator (pradakshina) rreth [[stupa (arkitekturë)|stupa]]-s dhe një sallon të jashtëm drejtëkëndor  për mbledhjen e ndjekësve.

[[File:Indien ajanta2.jpg|thumb|327px|Sallon adhurimi (Chaitya) në Shpellat Ajanta]]
[[Shpellat Ajanta]] në [[Maharashtra]], një sit i Trashëgimisë Botërore, janë 30 tempuj shkëmborë budistë në shpellë të gërmuar në faqen e dukshme vertikale të një grykë afër një pellgu të furnizuar nga ujëvara që gjendet në kodrat e maleve Sahyadri. Si gjithë vendndodhjet e shpellave budiste, kjo gjendet afër rrugëve kryesore tregëtare dhe u shtri në gjashtë shekuj duke filluar në shek. e II ose I p.e.s.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sscnet.ucla.edu/southasia/Culture/Archit/Ajanta.html|language=en|title=Ajanta|accessdate=21 dhjetor 2006}}&lt;/ref&gt; Një periudhë intensive ndërtuese në këtë sit u zhvillua nën mbretin Vakataka Harisena midis viteve 460 dhe 478. Janë gjetur një larmi e shumëllojshme skulpturash dekoruese, kolonash me skalitje të ndërlikuara dhe relieve të skalitura, duke përfshirë korniza dhe kolona të skalitura mjeshtërisht.&lt;ref name=&quot;binda36-7,51&quot;&gt;Binda Thapar: Introduction to Indian Architecture; [[2004]], Periplus Editions, Singapore, isbn 0-7946-0011-5, fq. 36–37, 51&lt;/ref&gt; Artizanë të zotët e punuan shkëmbin duke imituar drurin në ndërtim dhe nuancat dhe skalitjet e ndërlikuara dekoruese, megjithëse elemente të tilla arkitekturore ishin zbukuruese dhe jo funksionale në kuptimin klasik.&lt;ref name=&quot;indoart&quot;/&gt;
Më vonë shumë bretër Hindu nga jugu i Indisë patronizuan shumë tempuj shpellorë kushtuar perëndive Hindu. Një shembull i tillë i shquar i arkitekturës së tempujve të shpellave janë [[Tempujt shpellorë në Badami]], në Badami, kryeqyteti i hershëm i Dinastisë Chalukya, i realizuar në shekullin e VI. Janë katër tempuj shpellorë të skalitur nga faqet e rrëpirës, tre Hindu dhe një Xhainist, që përmbajnë elemente arkitekturore të skalitura si kolonat dekoruese dhe kllapat ashtu si dhe skulptura të skalitura mjeshtërisht dhe panele të gdhendura tavani. Në afërsi gjenden shumë faltore të vogla shpelle budiste.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.art-and-archaeology.com/india/badami/baplan.html|language=en|title=Badami (Western Chalukya)|publisher=art-and-archaeology.com|accessdate=21 dhjetor 2006}}&lt;/ref&gt;

==Tempujt shkëmborë monolitikë==
[[File:Vsvarahacave.jpg|thumb|left|327px|[[Varaha Mandapa|Tempulli shpellor Varaha]], shek. i VII]]
[[File:Ellora cave16 003.jpg|thumb|right|327px|Shpella 16 në Ellora]]
[[File:Mahabalipuram, Pancha Rathas, Tamil Nadu, India.jpg|thumb|left|327px|Tempull monolitik shkëmbor i [[Pancha Rathat|Pancha Rathave]], fundi i shek. të VII]]
Arkitektët Pallava filluan të skalisnin shkëmbin për të krijuar një kompje monolitike të tempujve strukturorë.&lt;ref name=&quot;michael69,82&quot;/&gt; Një veçori e vendosjes së tempullit shkëmbor të shpellave deri në kohën e hershme të Dinastisë Pallava është se ata nuk lëvizën më në jug se Aragandanallur-i, me përjashtimin e vetmuar të Tiruchitrapalli-t në bregun jugor të Lumit Kaveri, kufiri tradicional jugor midis veriut dhe jugut. Gjithashtu, faqe të mira graniti për struktura të futura në shkëmb nuk ishin të disponueshme në jug të lumit.&lt;ref name=&quot;rockcut9-10,23&quot;&gt;K.V. Soundara Rajan: ''Rock-Cut Temple Styles''; [[1998]], Somaily Publications, Mumbai, isbn 81-7039-218-7, fq. 9–10, 23&lt;/ref&gt;
Një tempull shkëmbor është gërmuar nga një shkëmb i madh dhe i skalitur duke imituar një tempull druri ose me muraturë me dekorime muri dhe vepra arti. Pancha Rathas është një shembull i arkitekturës monolitike shkëmbore të Indisë që daton nga fundi i shekullit të VII i gjendur në Mamallapuram, një Sit i Trashëgimisë Botërore të [[UNESCO]]-s.
Tempulli 16 i [[Shpellat Ellora|Shpellave Ellora]], Temulli Kailasanathar, është i veçantë në atë që u gërmua së lartmi në vend të praktikës së zakonshme të gërmimit në rrëpirën e faqes së kodrës. Tempulli Kailash u krijua nëpërmjet një gërmimi të vetëm masiv së lartmi 30.5 m. në shkëmbin vullkanik prej bazalti. U urdhërua në shek. e VIII nga mbreti Krishna I dhe mori më shumë se 100 vjet për tu përfunduar.&lt;ref name=&quot;monuments&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.art-and-archaeology.com/india/india.html|title=Monuments of India|accessdate=21 dhjetor 2006}}&lt;/ref&gt; Tempulli Kailash, ose shpella 16 siç njihet në [[Shpellat Ellora]] gjendet në [[Maharashtra]] në rrafshirën e Dekanit, është një tempull i stërmadh monolitik kushtuar zotit Shiva. Në këtë sit janë ndërtuar 34 shpella, por 33 shpellat e tjera, Hindu, budiste dhe xhainiste, u skalitën në faqen e shëmbit të rrafshirës. Efekti i Tempullit Kailash është ai i një tempulli të veçuar të rrethuar nga faltore më të vogla shpelle të skalitura në të njëjtin shkëmb të zi. Tempulli Kailash është skalitur me figura perëndishë nga Puranat Hindu, së bashku me qenie mistike si nimfat qiellore, muzikantë dhe figurat fatsjellëse dhe të pjellorisë.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lib.lfc.edu/collections/benton/data/research/Ellora/albums/kailash_rock-cut_temple/index.htm|title=Kailash Rock Cut Temple|url-status=dead|access-date=8 korrik 2016|archive-date=18 janar 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070118144723/http://www.lib.lfc.edu/collections/benton/data/research/Ellora/albums/kailash_rock-cut_temple/index.htm}}&lt;/ref&gt; Shpellat Ellora janë gjithashtu një Sit i Trashëgimisë Botërore.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/243|title=Ellora UNESCO World Heritage Site|accessdate=19 dhjetor 2006}}&lt;/ref&gt;
Nuk ka një kufi kohor që ndan krijimin e tempujve shkëmborë dhe tempujve të veçuar të ndërtuar me gurë të skalitur pasi u zhvilluan paralelisht. Ndërtimi i strukturave të veçuara filloi në shekullin e V, ndërsa tempujt shkëmborë vazhduan të ndërtoheshin deri në shekullin e XII.

[[Image:Mahabalipuram pano2.jpg|650px|thumb|Pamje panoramike e relievit shkëmbor në Mahabalipuram, sit i Trashëgimisë Botërore]]

==Monumentet shkëmbore në Indi==
* [[Aihole]] që ka një tempull xhainist.
* [[Tempujt shpellorë në Badami]]
* Shpellat Bagh.
* [[Shpellat Ellora]] kanë dymbëdhjetë tempuj budistë, 17  hindu dhe 5 xhainistë.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.britannica.com/ebi/article-9322383|language=en|title=Ellora Caves|publisher=Encyclopædia Britannica|accessdate=21 dhjetor 2006}}&lt;/ref&gt;
* [[Shpellat Kanheri]]
* Shpellat [[Lenyadri]]
* [[Grupi i monumenteve në Mahabalipuram]]
* [[Shpellat Pandavleni]]
* Pitalkhora
* [[Shpellat Undavalli]], në Andhra Pradesh.
* [[Tempulli Masroor në Kangra]].
* Siti budist Bojjannakonda, në Andhra Pradesh.
* Siti budist Guntupalle, në Andhra Pradesh.
* [[Ramateerthami]], në Andhra Pradesh.

==Shiko edhe==
* [[Arkitektura Indiane]]
* [[Arkitektura Budiste]]
* [[Arkitektura e tempujve hindu]]

== Referime ==
{{reflist}}

==Bibliografia==
* V. Dehejia: ''Early Buddhist Rock Temples''; [[1972]], Thames and Hudson: London; ISBN 0-500-69001-4.
* James Fergusson: [http://www.archive.org/stream/rockcuttemplesof00ferg#page/n5/mode/2up The Rock-Cut Temples of India]; [[1864]], John Murray, London.
* John Keay: India: A History; Grove Press, [[2000]], New York, isbn = 0-8021-3797-0.
* George Michael: The Hindu Temple; University of Chicago, [[1988]], [[Chicago]], [[Illinois]]; isbn 0-226-53230-5.
* K.V. Soundara Rajan: ''Rock-Cut Temple Styles''; [[1998]], Somaily Publications, Mumbai, isbn 81-7039-218-7.
* K.V. Soundara Rajan: ''Rock-Cut Temple Styles''; [[1998]], Somaily Publications, Mumbai, isbn 81-7039-218-7.
* Binda Thapar: Introduction to Indian Architecture; [[2004]], Periplus Editions, Singapore, isbn 0-7946-0011-5.

==Lidhje të jashtme==
*[http://whc.unesco.org/en/list/243/ Ellora Caves UNESCO World Heritage Site]
*[http://whc.unesco.org/en/list/249/ Group of Monuments at Mahabalipuram UNESCO World Heritage Site]
*[http://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=31&amp;id_site=244 Elephanta Caves UNESCO World Heritage Site]
*[http://www.indian-heritage.org/sculpture/rockut.htm Indian rock cut temples]
*[http://www.culturalindia.net/indian-architecture/ancient-architecture/cave-architecture.html Cave architecture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220131154526/https://www.culturalindia.net/indian-architecture/ancient-architecture/cave-architecture.html |date=31 janar 2022 }}
*[http://www.dkagencies.com/doçfrom/1063/to/1123/bkId/DK5566523324983532225226331371/details.html The rock-cut temples of western India]

[[Kategoria:Arkitektura në Indi]]
[[Kategoria:Historia e Indisë]]
[[Kategoria:Stile arkitekturore indiane]]</text>
      <sha1>4dt6cp6nn2t47xq3c0pnr1qr90x8kbl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Laura Mancinelli</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200791</id>
    <revision>
      <id>3058846</id>
      <parentid>3051483</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T11:45:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-56533-91</username>
        <id>194756</id>
      </contributor>
      <comment>/* Referime */</comment>
      <origin>3058846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4563" sha1="ivlzctirefdle016mtldp6667mk7p15" xml:space="preserve">{{Infobox writer
 | name    = Laura Mancinelli
 | image    =
 | caption = Laura Mancinelli
 | name i lindjës = 
 | birth_date = [[18 dhjetor]] [[1933]]
 | birth_place = [[Udine]], [[Friuli-Venecia Xhulia]], {{ITA}}
 | death_date = [[7 korrik]] [[2016]]
 | death_place = [[Torino]], [[Piemonti]], {{ITA}}
 | pseudonym =
 | nationality = italian
 | genre = romancier, eseist
 | website =
}}'''Laura Mancinelli''' ([[Udine]], [[18 dhjetor]] [[1933]] – [[Torino]], [[7 korrik]], [[2016]]) ishte një germanist, medievalist dhe [[Shkrimtari|shkrimtare]], [[Profesori|profesor]] [[universiteti]], dhe përkthyes italian i romaneve historike. Ajo ka diplomuar në vitin 1956 në Letërsisë Moderne në Universitetin e Torino, me një tezë në Letërsinë gjermane.

== Jeta ==
Laura Mancinelli ka lindur në [[Udine]] në vitin [[1933]] dhe ka jetuar në Rovereto për katër vjet përpara se të niset në [[Torino]] me familjen e saj në 1937.

Pas shkollimit të saj dhe studimeve, u diplomua në [[Universiteti i Torinos|Universitetin e Torinos]] në vitin 1956 me një diplomë në [[letërsinë gjermane]] me fokus në letërsinë moderne.

Në vitet pas doktoratës së saj ajo mësoi pa hequr dorë ndonjëherë nga pasioni i saj për kulturën mesjetare gjermane. Në vitin [[1969]] ajo shkroi esenë ''La canzone dei Nibelunghi. Problemi e valori'' (&quot;Kënga e Nibelungs. Problemet dhe vlerat&quot;).

Në vitet shtatëdhjetë ajo mësoi [[filologji gjermane]] në [[Universitetin e Sassarit]] dhe më pas u ftua në Venecia nga [[Ladislao Mittner]] gjerman, në vitin [[1976]] mori kryesimin e [[Historisë së Gjuhës Gjermane]] në [[Universitetin Ca'Foscari]] të [[Venecia|Venedikut]].

Në këshillën e kolegut dhe shokut të tij, [[Claudio Magris]], në vitin [[1972]] redaktoi dhe përktheu në [[Gjuha italiane|italisht]] nga vëllimi origjinal, ''[[Nibelungenlied]]'' (In [[gjuha gjermane|gjermanisht]] ''Nibelungenlied''), e ndjekur në [[1978]] nga ''[[Tristan]]'' (In [[gjuha gjermane|gjermanisht]] ''Tristan (Gottfried von Straßburg)'') dhe në vitin [[1989]] nga ''[[Gregorius]]'' (In [[gjuha gjermane|gjermanisht]] ''Gregorius'') dhe ''[[Poor Heinrich]]'' (In [[gjuha gjermane|gjermanisht]] ''Der arme Heinrich'') ([[Hartmann von Aue]]).

Pasi u kthye në Torino si mbajtëse e Katedrës Universitare të [[Filologjisë Gjermane]], në vitin [[1981]] Laura Mancinelli bëri debutimin e saj në fiction, botimin, ''I dodici abati di Challant'' (In [[gjuha angleze|anglisht]] ''The Twelve Abbots of Challant''), një roman historik që autori kishte filluar të shkruante në 1968. Më pas erdhi ''Il fantasma di Mozart'' në vitin [[1986]] dhe ''Il miracolo di santa Odilia'' (In [[gjuha angleze|anglisht]] ''The Miracle of Saint Odilia'') në vitin [[1989]].

== Publikime ==
*''I dodici abati di Challant'' (1981)
*''Il fantasma di Mozart'' (1986)
*''Il miracolo di santa Odilia'' (1989)
*''Amadé'' (1990)
*''Gli occhi dell'imperatore'' (1993)
*''La casa del tempo'' (1993)
*''Raskolnikov'' (1996)
*''I tre cavalieri del Graal'' (1996)
*''Il principe scalzo'' (1999)
*''La musica dell'isola'' (2000)
*''Attentato alla Sindone'' (2000)
*''La sacra rappresentazione ovvero Come il forte di Exilles fu conquistato ai francesi'' (2001)
*''Biglietto d'amore'' (2002)
*''I colori del cuore'' (2005)
*''Un misurato esercizio della cattiveria'' (2005)
*''Il ragazzo dagli occhi neri'' (2007)
*''Natale sotto la Mole'' (2008)
*''Due storie d'amore'' (2011)
*''Un peccatore innocente'' (2013)

== Referime ==
*{{Citation|last=Anderson|first=Helen Victoria|year=2010|title=Historical and detective fiction in Italy 1950-2006 : [[Italo Calvino|Calvino]], [[Luigi Malerba|Malerba]] and Mancinelli|publisher=D. Phil. [[Universiteti i Oksfordit]]|language=en}}
*{{Citation|last=Buzzoni|first=Marina|year=2018|title=Gli occhi di Laura|series=I libri di Ca' Foscari|volume=7|url=http://doi.org/10.30687/978-88-6969-262-8/023|publisher=[[Ca' Foscari University of Venice]]|doi=10.30687/978-88-6969-262-8/023|isbn=978-88-6969-263-5|s2cid=188866924|doi-access=free|language=it}}

== Lidhje të jashtme ==
* {{it}} [http://www.treccani.it/enciclopedia/laura-mancinelli// Mancinelli, Laura, Treccani]
* {{lang-en}} [https://www.lib.uchicago.edu/efts/IWW/Portraits/HTML/A0266.html Laura Mancinelli su Italian Women Writer, University of Chicago Library]

{{DEFAULTSORT:Mancinelli ,Laura}}
[[Kategoria:Shkrimtarë italianë]]
[[Kategoria:Lindje 1933]]
[[Kategoria:Vdekje 2016]]
[[Kategoria:Absolventë të Universitetit të Torinos]]
[[Kategoria:Njerëz nga Udine]]</text>
      <sha1>ivlzctirefdle016mtldp6667mk7p15</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>DeviantArt</title>
    <ns>0</ns>
    <id>269498</id>
    <revision>
      <id>3058784</id>
      <parentid>3049597</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T18:42:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Leutrim.P</username>
        <id>113691</id>
      </contributor>
      <comment>+ 5 categories; ±[[Kategoria:Faqe interneti amerikane]]→[[Kategoria:Kompani me seli në Tel Aviv]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>3058784</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3479" sha1="29teubeumfg06t4eneass0d950xid2y" xml:space="preserve">[[Skeda:DeviantArt Logo.svg|thumb|340px|Logoja e DeviantArt]]
'''DeviantArt''' (më parë '''deviantART''') është një bashkësi arti, videografie dhe fotografie në internet, e lançua më 7 gusht 2000 nga [[Angelo Sotira]], Scott Jarkoff, Matthew Stephens, etj. Punimet e artit janë të organizuara në një strukturë të kategorive, duke përfshirë fotografinë, artin dixhital, artin tradicional, letërsinë, Flash, krijimin e filmave, skin për aplikime, shërbimet e personalizimit të sistemit operativ dhe të tjerët, së bashku me burimet e shkarkueshme, siç janë punë praktike dhe fotografi stock. Karakteristikat shtesë përfshijnë &quot;revista&quot;, &quot;sondazhe&quot;, &quot;grupe&quot; dhe &quot;portofole&quot;.

DeviantArt, Inc është me seli në zonën [[Hollywood]] të [[Los Angeles]], [[Kalifornia]].&lt;ref&gt;&quot;[http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapId=22872779 DeviantArt, Inc.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081205161529/http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapId=22872779 |date=5 dhjetor 2008 }}&quot; ''[[Bloomberg Businessweek|Businessweek]] Investing''.&lt;/ref&gt; DeviantArt kishte të paktën 36 milion vizitorë në vit deri në vitin 2008.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://siteanalytics.compete.com/deviantart.com?metric=uv|title=DeviantArt attracts almost 40m visitors online yearly|publisher=Siteanalytics.compete.com|language=en|accessdate=9 shtator 2011|archive-date=10 nëntor 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111110071003/http://siteanalytics.compete.com/deviantart.com/?metric=uv|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Deri në vitin 2010, përdoruesit e DeviantArt po paraqisnin mbi 1.4 milion &quot;të preferuar&quot; dhe 1.5 milion komente çdo ditë.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=9O2lRAooUWk|title=DeviantArt 10th Birthday Bash at House of Blues – Angelo Sotira's Closing Speech PT 2|language=en}}&lt;/ref&gt; Në 2011, ishte rrjeti i trembëdhjetë më i madh shoqëror me 3.8 milion vizita javore.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Matt Rosoff|url=http://www.businessinsider.com/these-19-social-networks-are-still-bigger-than-google-2011-7#13-deviantart-an-online-community-for-artists-to-share-and-display-their-work-384-million-7|title=These 19 Social Networks Are Bigger Than Google+|publisher=Businessinsider.com|language=en|date=27 korrik 2011|accessdate=9 shtator 2011}}&lt;/ref&gt; Në vitin 2017, faqja kishte mbi 26 milion anëtarë dhe 251 milion parashtresa.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://deviantart.theresumator.com/apply|title=DeviantArt – Job Board|language=en|access-date=12 shtator 2019|archive-date=17 qershor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140617182032/http://deviantart.theresumator.com/apply/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Më 23 shkurt 2017, kompania njoftoi se ishte duke u blerë nga [[Wix.com]] në një marrëveshje prej 36 milion dollarësh.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2017/02/23/website-builder-wix-acquires-art-community-deviantart-for-36m/|title=Website builder Wix acquires art community DeviantArt for $36M|last=Lunden|first=Ingrid|website=TechCrunch|language=en|access-date=23 shkurt 2017}}&lt;/ref&gt;

== Referime ==
{{Reflist}}

==Lidhje të jashtme==
*[https://www.deviantart.com/ Faqja zyrtare]

[[Kategoria:Kompani me seli në Tel Aviv]]
[[Kategoria:Kompani të Izraelit në internet]]
[[Kategoria:Faqe rrjeti arti]]
[[Kategoria:Faqe rrjeti izraelite]]
[[Kategoria:Faqe rrjeti amerikane]]
[[Kategoria:Kultura rinore në Shtetet e Bashkuara]]</text>
      <sha1>29teubeumfg06t4eneass0d950xid2y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stampa:Infobox snooker player</title>
    <ns>10</ns>
    <id>279374</id>
    <revision>
      <id>3058775</id>
      <parentid>3058646</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T14:50:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Qendrimi15</username>
        <id>122927</id>
      </contributor>
      <origin>3058775</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3389" sha1="2nxrdeo6lkk4pgsq0r0qrirew56d8j6" xml:space="preserve">{{Infobox
| bodyclass  = vcard
| titleclass = fn
| title      = {{br separated entries
  |1=&lt;span class=&quot;fn&quot;&gt;{{{name|&lt;includeonly&gt;{{PAGENAMEBASE}}&lt;/includeonly&gt;}}}&lt;/span&gt;
  |2={{#if:{{{honorific suffix|{{{honorific_suffix|{{{honorific-suffix|}}}}}}}}}|&lt;span class=&quot;honorific-suffix&quot; style=&quot;font-size: 77%; font-weight: normal;&quot;&gt;{{{honorific suffix|{{{honorific_suffix|{{{honorific-suffix}}}}}}}}}&lt;/span&gt;}}
  }}
| image      = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{#invoke:Wikidata|claim|P18}}}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1|alt={{{alt|}}}}}
| caption    = {{{caption|{{#invoke:Wikidata |getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}}
| header_color = lightgreen
| headerstyle = {{#ifeq:{{if empty|{{{embed|}}}|{{{child|}}}}}|yes||background: lightgreen;}}
| label1     = Lindi më
| data1      = {{br separated entries|{{{birth_date|}}}|{{#if:{{{birth_place|}}}|&lt;span class=&quot;birthplace&quot;&gt;{{{birth_place}}}&lt;/span&gt;}}}} 
| label2     = Vdiq më
| data2      = {{br separated entries|{{{death_date|}}}|{{#if:{{{death_place|}}}|&lt;span class=&quot;deathplace&quot;&gt;{{{death_place}}}&lt;/span&gt;}}}} 
| label3     = Vendi
| data3      = {{{country|}}}
| label4     = [[Lista e nofkave të lojtarit snooker|Nofka]]
| data4      = {{{nickname|}}}
| label5     = Profesional
| data5      = {{{professional|}}}
| label6     = Renditja më e lartë
| data6      = {{{highest_ranking|}}}
| label7     = Renditja e tanishme
| data7      = {{{current_ranking|}}}
| label8     = {{nowrap|Fitimet në karrierë}}
| data8      = {{{prize_money|}}}
| label9     = {{nowrap|[[Maximum break]]}}
| data9      = {{{maximum_breaks|}}}
| label10    = [[Century break]]
| data10     = {{{century_breaks|}}}
| label11    = Rezultati më i mirë në renditje
| data11     = {{{best_finish|}}}

| header12   = {{#if:{{{Ranking wins|}}}{{{Minor wins|}}}{{{Major wins|}}}{{{Other wins|}}}{{{World champ|}}}|Tournament wins}}

| label13    = [[Lista e lojtarëve snooker sipas numrit të titujve të renditjes|Turnetë e renditjes]]
| data13     = {{{ranking_wins|}}}
| label14    = Major
| data14     = {{{major_wins|}}}
| label15    = Minor-rankings
| data15     = {{{minor_wins|}}}
| label16    = Non-rangu
| data16     = {{{other_wins|}}}
| label17    = {{nowrap|[[Lista e fituesve të Kampionatit Botëror të Snooker|Kampion Botëror]]}}
| data17     = {{{world_championship|}}}

| data18     = {{{website|}}}

| header19   = {{Infobox medal templates
 | medals = {{{medals| {{{medaltemplates| }}} }}}
 | title  = {{{medals-title| {{{medaltemplates-title| }}} }}}
 | expand = {{#ifeq: {{lc: {{{medals-expand| {{{medaltemplates-expand| {{{show-medals| }}} }}} }}} }}|no||yes}}
 }}

}}{{#invoke:Check for unknown parameters | check | ignoreblank = y
| name | honorific suffix | honorific_suffix | honorific-suffix | image | image_size | alt | caption | birth_date | birth_place | death_date | death_place | country | nickname | professional | highest_ranking | current_ranking | prize_money | maximum_breaks | century_breaks | best_finish | ranking_wins | minor_wins | major_wins | other_wins | world_championship | website | medals | medaltemplates | medals-title | medaltemplates-title | medals-expand | medaltemplates-expand | show-medals
}}&lt;noinclude&gt;
{{Documentation}}
&lt;!-- please place category and language links on the /doc sub-page, not here --&gt;
[[Kategoria:Stampa infobox|snooker]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2nxrdeo6lkk4pgsq0r0qrirew56d8j6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoria:Protesta në Shqipëri</title>
    <ns>14</ns>
    <id>313797</id>
    <revision>
      <id>3058840</id>
      <parentid>3038400</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T08:35:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-56599-23</username>
        <id>194749</id>
      </contributor>
      <comment>Shtova rrjedhën e ngjarjeve nga 12 shtator deri në 22 tetor</comment>
      <origin>3058840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3413" sha1="etnjlvcp2y2djofwinidmaeeadc9ms5" xml:space="preserve">Kjo kategori i dedikohet protestave të zhvilluara në Shqipëri

PROTESTA MË E GJATË DHE MË E MADHE NË HISTORI TË SHQIPERISË QË ENDE VAZHDON 

-Padyshim protesta ka patur ne Shqipëri ,si politike ashtu dhe jo politike por një protestë që vazhdon permeëtepeër se 100 është dicka që nuk është parë mdonjëherë.Protestat te iniciuara nga ngjarja e Zvernecit që duket se mbushi kupën ,vetëm ditët e para kanë dalë mbi dhjetra mijra protestues. Ditët që kulmojnë protestën mbeten këto : 10 qershor :nga 80 deri ne 120 mijë ,13 qershor :nga 150 mijë deri ne 200 mijë ,20 qershor që është padyshim protesta  më e madhe e regjistruar ndonjëherë me një pjesëmarrje prej 250 mijë deri ne 300 mijë.po ashtu pati një protestë të madhemeë  4 korrik me 100 deri në 150mijeë...pervec kësaj protestat u shtrinë dhe në diasporë ku në disa shtete protesta përshkallezojë në disa qytete,si gjermania,shba ,itali ,zvicer ,austrietj.Për nga kohëzgjatja është më e madhja ne histori ,por edhe për rekordet në pjesëmarrje .Struktura ishte kjo:foltore perballë godinës se kryeministrisë nga ora 19 deri në 21 e 30 pastaj marshim në rrugët kryesore të kryeqytetit..por duhet thënë se në katër ditët kur ka ardhur diaspora pjesëmarrja ka qënë më se e konsiderueshme për një shtet me 2.3 miljonë banorë .Ka pasur protesta edhe në qytete te tjera si Shkodra Elbasani apo Vlora por me një magnitudë shumë herë më të vogël.Vetëm Divjaka ka protestuar mbi 40 ditë dhe kjo për një vendim mbi reformën e re territoriale qe synon bashkimin e Divjakes dhe Lushnjës në një bashki të vetme..Rëndësi ka që për herë të parë pati një mobilizim kaq gjigant dhe shpresohet qe te vazhdojë më teper .Më date 12 shtator 2026 që përkon me ditën 105 diaspora bashkê edhe me protestuesit tashmë të perditshëm mbushën sheshin tanimë jo me qindra apo me mijara ,por me disa dhjetra mijra,protesta u shoqerua me fjalime ,me rrethim kryeministrie dhe me mosbindje civile duke bllokuar 2 kryqëzimet e bulevardeve dhe kryqëzimin te ministritë e financave dhe drejtësisë  .Do thoni ju perse përmenden numrat në këtë shkrim, ,normal magnituda e një proteste varet gjithmonë nga numrat nga pjesemarrja .Sa më te lartë të jenë numrat aq me kuptim marrin kerkesat dhe aq më i mundshëm është realizimi .

Ky lloj mobilizimi vazhdoi deri në datën 12 tetor. Pastaj në 13 tetor ,protesta u kthye në një protestë studentore të dhunshme. Kryesisht gjimnazistë dhe studentë thyen xhamat e ndërtesave, u dogjën filiale bankash me interes të lartë kredie ,por edhe të tjera .Policia arrestoi me qindra protestues gjatë këtyre ditëve ,por edhe plagosi shumë .Edhe në radhët e policisë pati shumë të plagosur .Seanca plenare e 15 tetorit u anullua pasi numri i protestuesve shkoi në disa dhjetra mijra . Duhet thënë që dhuna policore ka qënë disproporcionale pasi janë përdorur plumba gome që me ligj nuk lejohen,është bërë një lloj terrori policesk në rrugë . Në datë 20 tetor ,u bashkuan dhe 750 pedagogë që deklaruan me anë të sindikatës së universitetit bojkot total të mësimit me një afat të pacaktuar ! 

Kërkesa e protestuesve është ,dorëheqje pa kushte e kryeministrit Rama dhe krijimi i një qeverie teknike me mandat 12 muaj .


[[Kategoria:Protesta sipas vendit]]</text>
      <sha1>etnjlvcp2y2djofwinidmaeeadc9ms5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Çështja çame</title>
    <ns>0</ns>
    <id>316255</id>
    <revision>
      <id>3058820</id>
      <parentid>3053942</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T23:21:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Luftues</username>
        <id>190514</id>
      </contributor>
      <comment>perditesova artikujn me infoermacion te reja</comment>
      <origin>3058820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6583" sha1="h2l82wemepma5sdw9tahfrl20vg4q4x" xml:space="preserve">'''Çështja çame''' është një çështje ndërshtetërore midis [[Shqipëria|Shqipërisë]] dhe [[Greqia|Greqisë]]. Ajo kërkon vetëm zgjidhjen e çështjeve juridike midis çamëve të dëbuar dhe shtetit grek, dhe nuk shkon përtej këtij caku. Si e tillë, nuk duhet ngatërruar si një proces që është pjesë e [[Shqipëria e Madhe|bashkimit kombëtar]].

== Historia ==
Në [[Perandoria Osmane|fund të periudhës osmane]], tendosjet midis [[Çamët|çamëve myslimanë]] dhe popullsisë vendore [[Grekët e sotëm|ortodokse greke]] dolën si përfundim i grindjeve vendore që vazhduan gjatë [[Luftërat Ballkanike|Luftërave Ballkanike]], kur një pjesë e rajonit historik të [[Epiri|Epirit]], përfshirë vendin e [[Çamëria|Çamërisë]], u bë pjesë e [[Mbretëria e Greqisë|Greqisë]].&lt;ref&gt;Clogg, Richard (2002). Concise History of Greece (Second Edition ed.). Cambridge: Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-80872-3}}.&lt;/ref&gt; Gjatë [[Lufta e Parë Ballkanike|Luftës së Parë Ballkanike]], shumica e shqiptarëve çamë, ndoshta me ngurrim, u rreshtuan në anën e forcave osmane kundër forcave greke&lt;ref name=&quot;Pitouli-Kitsou11&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tsoutsoumpis122&quot; /&gt; dhe formuan [[Lufta guerile|njësi të armatosura të parregullta]] dhe dogjën vendbanime të banuara nga të greket, me vetëm disa [[Beu|bejlerë]] shqiptarë të gatshëm të pranonin sundimin grek në rajon. Si përgjigje ndaj këtij veprimi, në rajon u organizuan njësi guerile greke. Pas luftërave ballkanike dhe gjatë periudhës midis dy luftërave botërore, çamët myslimanë nuk u përfshin në shtetin grek dhe u përballën me trajtim i barabartë.&lt;ref&gt;Onur Yildirim, Diplomacy and Displacement: Reconsidering the Turco-Greek Exchange of Populations, 1922–1934, CRC Press, 2006, {{ISBN|0-415-97982-X}}, {{ISBN|978-0-415-97982-5}}, p.121&lt;/ref&gt; Ata u shkruan për [[Shkëmbimi i popullsisë midis Greqisë dhe Turqisë|shkëmbimin e popullsisë së vitit 1923 midis Greqisë dhe Turqisë]], dhe disa u zhvendosën në [[Turqia|Turqi]], ndërsa prona e tyre u shpronësua nga shteti grek, si pjesë e [[Traktati i Lozanës|Traktatit të Lozanës]]. Përveç kësaj, çamët ortodoksë shqiptarë numëroheshin si grekë dhe [[Dialekti çam|gjuha]] dhe [[Çamët|trashëgimia]] e tyre ishin nën presion të madh për [[Asimilimi kulturor|t'u pervetuar]].&lt;ref&gt;Dimitri Pentzopoulos, The Balkan Exchange of Minorities and Its Impact on Greece, C. Hurst &amp; Co. Publishers, 2002, {{ISBN|1-85065-674-6}}, {{ISBN|978-1-85065-674-6}}, p. 128&lt;/ref&gt;

Në periudhën midis dy luftërave botërore, [[Mbretëria e Italisë|regjimi fashist i Italisë]] nisi një fushatë sulmuese propagandistike pro-shqiptare dhe mbolli i [[Irredentizmi|irredentizmin]] shqiptar duke u zotuar për [[Shqipëria e Madhe|zgjerimin e Shqipërisë për të përfshirë Çamërinë në Greqi si pjesë të një shteti të Madh të Shqipërisë]] dhe duke ngritur shqiptarët në njësi taktike të ushtrisë fashiste brenda Shqipërisë, si dhe grupe spiunësh, shkatërruesish dhe ushtarësh të parregullt në Greqi. Ky i fundit kishte urdhër nga Galeazzo Ciano për të krijuar trazira në Çamëri, ndërsa Italia po përgatitej për një pushtim të Greqisë në tetor 1940 nga [[Shqipëria nën pushtimin italian (1939–1943)|Shqipëria]], atëherë një [[Protektorati|protektorat]] i Italisë. Në gusht të vitit 1940, vrasja, ndoshta nga policia greke, e një shqiptari që ndoshta vepronte si sabotator, u përdor nga Italia si pretekst për të përkeqësuar marrëdhëniet me Greqinë dhe si propagandë në Shqipëri. Kur Italia filloi pushtimin e Greqisë më 28 tetor 1940, kishte të paktën dy batalione të milicisë fashiste shqiptare që kundërshtonin grekët vendas në zonën e Korçës. Kryeministri i Italisë, [[Benito Musolini]], shpalli haptazi se dy batalione shqiptare i ishin bashkangjitur çdo divizioni italian që pushtoi Greqinë. Gjatë [[Pushtimi i Greqisë nga Fuqitë e Boshtit|pushtimit gjermano-italian të Greqisë]] (1941–1944), italianët morën kontrollin e Epirit Grek dhe parashtruan aneksimin e tij nga Shqipëria, por gjermanët e kundërshtuan këtë. Megjithatë, një pjesë e vogël e Epirit ra nën administrimin e Tiranës, e njohur si &quot;[[Këshilla]]&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Fischer|first=Bernd Jürgen|url=https://books.google.com/books?id=P-MiG9ngCp8C&amp;pg=PA61|title=Albania at War, 1939-1945|year=1999|isbn=9781850655312|access-date=14 maj 2015}}&lt;/ref&gt;

Boshti kyresor i çështjes çame është drejtësia për vrasjet, dëbimin dhe shpronësimin e shqiptarëve çamë nga autoritetet greke gjatë viteve 1912-1946. 

Bilanci i muajve qershor-tetor 1944 në fund të [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]] në Çamëri është:
* rreth 2.900 të vrarë të pafajshëm
* rreth 40.000 njerëz të dëbuar me dhunë
* 68 fshatra e qytete të grabitura e të djegura
* objekte të kultit ([[Islami|islam]]) të rrënuara

== Ecuria për zgjidhjen e çështjes ==
Në një përpjekje për të zgjidhur çështjen, në vitin 1992 kryeministri Konstantinos Mitsotakis propozoi një kompromis lidhur me pretendimet për pronat, duke thënë se vetëm në rastet:

* kur mund të vërtetohej se çamët nuk ishin dënuar apo nuk kishin marrë pjesë në krime kundër bashkëqytetarëve grekë dhe se kishin ikur nga Greqia vetëm për shkak të frikës nga persekutimi.
* nëse qeveria shqiptare gjithashtu pranonte të kompensonte grekët etnikë që kishin humbur pronat si pasojë e persekutimit gjatë erës komuniste në Shqipëri.

Megjithatë, ky propozim u refuzua nga qeveria shqyptare&lt;ref&gt;{{Cite book |last=King |first=Russell |url=https://books.google.com/books?id=05Mw4-b9oN0C&amp;hl |title=The New Albanian Migration |last2=Mai |first2=Nicola |last3=Schwandner-Sievers |first3=Stephanie |date=2005 |publisher=Sussex Academic Press |isbn=978-1-903900-78-9 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Më 30 qershor 1994, kuvendi shqiptar miraton ligjin 7839 &quot;Për shpalljen e datës 27 qershor në kalendarin kombëtar si dita përkujtimore e [[Dëbimi i shqiptarëve çamë|genocidit të shovinistëve grekë ndaj shqiptarëve të Çamërisë]]&quot;. Dita e zgjedhur përkon me masakrën e 27 qershorit 1944 në [[Çamëria|Çamëri]].

Në vitin 2004, kuvendi shqiptar miratoi një rezolutë që e detyron qeverinë të ngrejë çështjen [[çamët|çame]] në marrëdhëniet me Greqinë

== Shiko edhe ==
* [[Historia e Çamërisë]]
* [[Shoqata Çamëria]]

== Referime ==
&lt;references/&gt;

[[Kategoria:Çamëri]]
[[Kategoria:Historia e Shqipërisë]]</text>
      <sha1>h2l82wemepma5sdw9tahfrl20vg4q4x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Çlirimi i Shkupit</title>
    <ns>0</ns>
    <id>318599</id>
    <revision>
      <id>3058772</id>
      <parentid>3010977</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T13:57:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ziv</username>
        <id>165425</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Shkup1912.jpg]] → [[File:Skopje train station after Albanian rebellion, August 1912.jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] · More precise and not just a meaningless name</comment>
      <origin>3058772</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3881" sha1="dpvojltdh3lgkkp39htmnzw6zr85h4v" xml:space="preserve">'''Çlirimi i Shkupit''' ishte një ndër betejat kryesore të kryengritjes së vitit 1912.Fitorja e betejës çliroj Shkupin nga 500 vjet sundimi nga [[Perandoria Osmane]].

{{Infobox military conflict
| partof            = [[Kryengritja e vitit 1912|Kryengrtija e vitit 1912]]
| image             = [[Skeda:Skopje train station after Albanian rebellion, August 1912.jpg|340px]]
| conflict          = Çlirimi i Shkupit
| date              = 11-15 Gusht 1912
| place             = [[Shkupi]]
| result            = Fitore e Shqiptarve
| combatant1        = [[File:Flag of Albanian Provisional Government (Jun-Nov 1912).svg|25px|border]] Kryengritësit Shqiptarë
| combatant2        = [[File:Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).svg|25px|border]][[Perandoria Osmane]]
| commander1        = [[File:Flag of Albanian Provisional Government (Jun-Nov 1912).svg|25px|border]][[Bajram Curri]]&lt;br&gt;[[File:Flag of Albanian Provisional Government (Jun-Nov 1912).svg|25px|border]][[Bajram Daklani]]&lt;br&gt;[[File:Flag of Albanian Provisional Government (Jun-Nov 1912).svg|25px|border]][[Idriz Seferi]]
| commander2        = [[File:Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).svg|25px|border]][[Mehmed V]]&lt;br&gt;[[File:Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).svg|25px|border]]Kara Said Pasha&lt;br&gt;[[File:Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).svg|25px|border]]Ibrahim Pasha
| strength1         = 6,000(në fillim)&lt;br&gt;15,000(në fund)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ballikombetar.info/clirimi-i-shkupit-nga-shqiptaret-me-11-gusht-te-vitit-1912/|title=Kopje e arkivuar|access-date=2 shtator 2022|archive-date=2 shtator 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220902105700/https://www.ballikombetar.info/clirimi-i-shkupit-nga-shqiptaret-me-11-gusht-te-vitit-1912/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| strength2         = 4,000|
}}

== Beteja == 
Në korrik të vitit 1912, revolucionarët shqiptarë mblodhën forcat e tyre në Kosovë pasi pushtuan shumicën e qyteteve kryesore të rajonit si Prishtinën, Ferizaj dhe Gjakovë nga Perandoria Osmane. Në fillim të gushtit 1912, ushtarët shqiptarë marshuan drejt jugut drejt kryeqytetit të provincës Üsküb (Shkup). Më 13 gusht, ushtarët e parë shqiptarë,
pesëqind nën drejtimin e Idriz Seferit dhe Isa Boletinit, hynë në qytet dhe kërkuan që 4000 ushtarët osmanë të qytetit t'ia dorëzonin atë revolucionarëve shqiptarë. Më 14 gusht,garnizoni osman u dorëzua, ndërsa më shumë trupa shqiptare arritën në qytet nga zonat e Kumanovës, Prishtinës dhe Dibrës. Deri në fund të gushtit, më shumë se 30,000 trupa shqiptareishin vendosur në Shkup.

Bajram Curri, sapo hyri në Shkup, hapi burgun dhe liroi 960 të burgosurit e pranguar aty.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://wiki.shqipopedia.org/clirimi-i-shkupit|title=Kopje e arkivuar|access-date=2 shtator 2022|archive-date=25 korrik 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230725013551/https://wiki.shqipopedia.org/clirimi-i-shkupit|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Qeveria e re osmane kishte ende në Shqipëri forca të mëdha, të cilat mund t’i përdorte kundër shqiptarëve. Ajo urdhëroi komandantin e Korparmatës V, gjeneralin Kara Said pashën, të përgatiste trupat për të marshuar mbi Shkup. Mareshali Ibrahim Pasha u emërua gjithashtu komandant i trupave ushtarake në Kosovë. Megjithatë, qeveria ishte e interesuar të merrej vesh me kryengritësit në Shqipëri. Ky qëndrim diktohej ngaqë vazhdonte lufta me Italinë, nga shfaqja në horizont e një rreziku të ri që vinte nga aleatët ballkanikë dhe nga kujdesi që të mos u jepej shkas Fuqive të Mëdha të ndërhynin në punët e brendshme të Perandorisë.&lt;ref&gt;https://www.shqiperia.com/Clirimi-i-Shkupit.406/&lt;/ref&gt;

==Referimi==

[[Kategoria:Historia e Shkupit]]
[[Kategoria:Historia ushtarake e Shqipërisë]]
[[Kategoria:Beteja që përfshijnë Shqipërinë]]
[[Kategoria:Çështja shqiptare]]</text>
      <sha1>dpvojltdh3lgkkp39htmnzw6zr85h4v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Artikulli i javës/2023/31</title>
    <ns>4</ns>
    <id>337370</id>
    <revision>
      <id>3058773</id>
      <parentid>2633871</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T13:57:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ziv</username>
        <id>165425</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Shkup1912.jpg]] → [[File:Skopje train station after Albanian rebellion, August 1912.jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] · More precise and not just a meaningless name</comment>
      <origin>3058773</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="742" sha1="84np1wgmllarb854yisfkizsc7oiq6b" xml:space="preserve">{{FAJ|Skopje train station after Albanian rebellion, August 1912.jpg|Pamje nga Shkupi pasi u çlirua nga shqiptarët luftëtarë nga kryengritjet e vitit 1912}}
'''Kryengritja e vitit 1912''' ishte kryengritje e fundit e shqiptarëve në Perandorinë Osmane dhe zgjati nga janari deri në gusht të vitit 1912. Kryengritja përfundoi, kur qeveria osmane ra dakord për të përmbushur kërkesat e kryengritësve shqiptarë më 4 shtator 1912. Në [[Kosova|Kosovë]] u formuan çeta të cilat ndërmorën edhe sulme kundër komisionit të reformave. Me organizimin e forcave kryengritëse merreshin [[Hasan Prishtina]] dhe komandantët e çetave.

{{Lexo|Kryengritja e vitit 1912}}
&lt;noinclude&gt;[[Kategoria:Artikulli i javës 2023]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>84np1wgmllarb854yisfkizsc7oiq6b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stadiumi Mislim Koçi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>341223</id>
    <revision>
      <id>3058764</id>
      <parentid>3005924</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T12:03:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-56340-56</username>
        <id>194704</id>
      </contributor>
      <origin>3058764</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1429" sha1="dmofidmnxpvm3fjgjcrem4lmy1ji9q5" xml:space="preserve">{{Infobox venue|stadium_name=Stadiumi Mislim Koçi|nickname=|logo_image=|logo_caption=|image=|fullname=|former_names=|location=[[Gramsh]], Shqipëri|coordinates=|broke_ground=|tenants=KF Gramshi|built=|opened=|owner=[[KF Gramshi]]&lt;br&gt; Bashkia e Gramshit|operator=KF Gramshi|construction_cost=|surface=Grass|scoreboard=|architect=|project_manager=|structural engineer=|services engineer=|general_contractor=|main_contractors=|seating_capacity=3,100|dimensions=|Suites=|record_attendance=|website=}}

'''Stadiumi Muslim Koçi''' është një [[Stadiumi|stadium]] futbolli në [[Bashkia Gramsh|Gramsh]], Shqipëri, i cili përdoret si terreni i klubit vendor të football [[KF Gramshi]] .&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.fshf.org/garat/components/stadium.php?stadium_id=50016|title=Mislim Koçi Stadium at FSHF|access-date=14 tetor 2023|archive-date=22 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160322053926/http://www.fshf.org/garat/components/stadium.php?stadium_id=50016|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://sportekspres.com/korabi-prek-qiellin-gramshi-ne-feste/|title=Korabi “prek” qiellin …Gramshi në festë!|access-date=14 tetor 2023|archive-date=23 shtator 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160923134601/http://sportekspres.com/korabi-prek-qiellin-gramshi-ne-feste/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Referime ==
{{reflist}}
[[Kategoria:Gramsh]]
[[Kategoria:Stadiume futbolli në Shqipëri]]</text>
      <sha1>dmofidmnxpvm3fjgjcrem4lmy1ji9q5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058815</id>
      <parentid>3058764</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T22:31:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <comment>Refuzoi ndryshimin e fundit të tekstit (nga [[Speciale:Kontributet/~2026-56340-56|~2026-56340-56]]) dhe riktheu versionin 3005924 nga Smallem</comment>
      <origin>3058815</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1430" sha1="1uuayk47renywtbggm7m91zbqsc2do4" xml:space="preserve">{{Infobox venue|stadium_name=Stadiumi Mislim Koçi|nickname=|logo_image=|logo_caption=|image=|fullname=|former_names=|location=[[Gramsh]], Shqipëri|coordinates=|broke_ground=|tenants=KF Gramshi|built=|opened=|owner=[[KF Gramshi]]&lt;br&gt; Bashkia e Gramshit|operator=KF Gramshi|construction_cost=|surface=Grass|scoreboard=|architect=|project_manager=|structural engineer=|services engineer=|general_contractor=|main_contractors=|seating_capacity=3,100|dimensions=|Suites=|record_attendance=|website=}}

'''Stadiumi Mislim Koçi''' është një [[Stadiumi|stadium]] futbolli në [[Bashkia Gramsh|Gramsh]], Shqipëri, i cili përdoret si terreni i klubit vendor të futbollit [[KF Gramshi]] .&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.fshf.org/garat/components/stadium.php?stadium_id=50016|title=Mislim Koçi Stadium at FSHF|access-date=14 tetor 2023|archive-date=22 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160322053926/http://www.fshf.org/garat/components/stadium.php?stadium_id=50016|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://sportekspres.com/korabi-prek-qiellin-gramshi-ne-feste/|title=Korabi “prek” qiellin …Gramshi në festë!|access-date=14 tetor 2023|archive-date=23 shtator 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160923134601/http://sportekspres.com/korabi-prek-qiellin-gramshi-ne-feste/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Referime ==
{{reflist}}
[[Kategoria:Gramsh]]
[[Kategoria:Stadiume futbolli në Shqipëri]]</text>
      <sha1>1uuayk47renywtbggm7m91zbqsc2do4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hiperbola (matematikë)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>343789</id>
    <revision>
      <id>3058839</id>
      <parentid>2964804</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T08:03:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-56479-57</username>
        <id>194748</id>
      </contributor>
      <comment>/* Si pjesë e rrafshët e një koni */</comment>
      <origin>3058839</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18319" sha1="1ygb7ufostz3jeye5yb3wgzl8a9e1ga" xml:space="preserve">[[Skeda:Hyperbola_(PSF).svg|alt=The image shows a double cone in which a geometrical plane has sliced off parts of the top and bottom half; the boundary curve of the slice on the cone is the hyperbola. A double cone consists of two cones stacked point-to-point and sharing the same axis of rotation; it may be generated by rotating a line about an axis that passes through a point of the line.|djathtas|parapamje|330x330px|Një hiperbolë është një kurbë e hapur me dy degë, kryqëzimi i një rrafshi me të dy gjysmat e një [[Koni|koni të dyfishtë]] . Rrafshi nuk duhet të jetë medoemos paralel me boshtin e konit; hiperbola a’ do të jetë simetrike në asnje rast.]]
[[Skeda:Hyperbel-def-ass-e.svg|parapamje|300x300px|Hiperbola (e kuqe): veçoritë]]
Në [[Matematika|matematikë]], një '''hiperbolë''' është një lloj goce lëmuar e shtrirë në një rrafsh, e përcaktuar nga vetitë e saj gjeometrike ose nga [[Ekuacioni|ekuacionet]] për të cilat është bashkësia e zgjidhjeve. Një hiperbolë ka dy pjesë, të quajtura përbërëse ose degë Jo te njejta, që janë imazhe pasqyrë të njëra-tjetrës dhe ngjajnë me dy [[Harku,llastiku dhe shigjeta|harqe]] të pafundme. Hiperbola është një nga tre llojet e [[Prerjet konike|seksioneve konike]], i formuar nga kryqëzimi i një plani dhe një [[koni]] të dyfishtë. (Pjeset e tjera konike janë [[parabola]] dhe [[elipsi]] . Një [[Rrethi|rreth]] është një rast i veçantë i një elipsi. ) Nëse rrafshi pret të dy gjysmat e konit të dyfishtë, por nuk kalon nga kulmi i konit të dyfishtë, atëherë konikja është një hiperbolë.

Përveç të qenit një seksist ikonik, një hiperbolë mund të lindë si vendndodhja e pikave ndryshesa e largësive mes tyre me dy vatra fikse është konstante, si një kurbë për secilën pikë të së cilës rrezet në dy vatra fikse janë reflektime përgjatë vijës tangjente në atë pikë. ose si zgjidhje e [[Funksioni kuadratik|ekuacioneve të caktuara kuadratike]] dyndryshore siç është marrëdhënia reciproke &lt;math&gt;xy = 1.&lt;/math&gt;&lt;ref&gt;{{Harvard citation text|Oakley|1944|p=17}}&lt;/ref&gt;

Çdo degë e hiperbolës ka dy krahë të cilët bëhen më të drejtë (lakimi më i ulët) më larg nga qendra e hiperbolës. Krahët e kundërt diagonalisht, një nga secila degë, priren në kufirin e një vije të përbashkët, të quajtur asimptota e këtyre dy krahëve. Pra, ekzistojnë dy asimptota, kryqëzimi i të cilave është në qendër të [[Simetria|simetrisë]] së hiperbolës, e cila mund të konsiderohet si pika e pasqyrës rreth së cilës çdo degë reflektohet për të formuar degën tjetër. Në rastin e kurbës &lt;math&gt;y(x) = 1/x&lt;/math&gt; asimptotat janë dy [[Sistemi koordinativ|boshtet koordinative]] .&lt;ref&gt;{{Harvard citation text|Oakley|1944|p=17}}&lt;/ref&gt;

Hiperbolat ndajnë shumë nga vetitë analitike të elipsave si ekscentriciteti, fokusi dhe [[Prerjet konike|drejtimi]] . Në mënyrë tipike, korrespondenca mund të bëhet me asgjë më shumë se një ndryshim i shenjës në një afat. Shumë objekte të tjera matematikore e kanë origjinën e tyre në hiperbolë, të tilla si [[Paraboloidi|paraboloidet hiperbolike]] (sipërfaqet e shalës), [[Hiperboloidi|hiperboloidet]] (&quot;shportat e mbeturinave&quot;), [[Gjeometria e Llobaçevskit|gjeometria hiperbolike]] ( gjeometria e famshme jo-Euklidiane e Lobachevsky ), [[funksionet hiperbolike]] (sinh, cosh, tanh, etj. .), dhe hapësirat xhirovektoriale (një gjeometri e propozuar për përdorim si në [[Teoria e relativitetit|relativitet]] ashtu edhe në [[Mekanika kuantike|mekanikën kuantike]] që nuk është [[Gjeometria Euklidiane|Euklidiane]] ).

== Përkufizimet ==

=== Si vendndodhja e pikave ===
[[Skeda:Hyperbel-def-e.svg|parapamje|Hiperbola: përcaktimi si largësia e pikave nga dy pika fikse (vatra)]]
[[Skeda:Hyperbel-def-dc.svg|parapamje|Hiperbola: përkufizimi me vijën drejtuese rrethore]]
Një hiperbolë mund të përkufizohet gjeometrikisht si një [[Bashkësitë|grup]] pikash ( lokus pikash ) në rrafshin Euklidian:

{{block indent|em=1.5|text=Një '''hyperbolë''' është një bashkësi pikash e tillë që, për çdo pikë &lt;math&gt;P&lt;/math&gt; të bashkësisë, ndryshesa në vlerë absolute e largësive &lt;math&gt; PF_1, PF_2&lt;/math&gt;  të dy pikave fikse &lt;math&gt;F_1, F_2&lt;/math&gt; ( ''vatra'') është konstante, dhe zakonisht shkruhet si &lt;math&gt;2a,\, a&gt;0&lt;/math&gt;.
&lt;ref&gt;{{harvtxt|Protter|Morrey|1970|pp=308–310}}&lt;/ref&gt;}}
&lt;math&gt;H = \{P:||PF_1|-|PF_2|| = 2a}\&lt;/math&gt;

Pika e mesit &lt;math&gt;M&lt;/math&gt; e segmentit të vijës që bashkon vatrat quhet ''qendra'' e hiperbolës.&lt;ref&gt;{{Harvard citation text|Protter|Morrey|1970|p=310}}&lt;/ref&gt; Vija nëpër vatra quhet ''boshti kryesor'' . Ai përmban ''kulmet'' &lt;math&gt;V_1, V_2&lt;/math&gt;, të cilat kanë largësi &lt;math&gt;a&lt;/math&gt; nga qendra. Largësia &lt;math&gt;c&lt;/math&gt; e vatrave në qendër quhet ''largësi vatrore'' ose ''jashtëqëndërsi lineare'' . Herësi &lt;math&gt;\tfrac c a&lt;/math&gt; është ''jashtëqëndërsia'' &lt;math&gt;e&lt;/math&gt; .

=== Nga vetia e vijës drejtuese ===
[[Skeda:Hyperbel-ll-e.svg|parapamje|300x300px|Hiperbola: vetia e vijës drejtuese]]
[[Skeda:Hyperbel-ll-def.svg|parapamje|300x300px|Hiperbola: përkufizimi me vetinë e vijës drejtuese]]
Dy vijat në largësinë &lt;math display=&quot;inline&quot;&gt;d = \frac{a^2}c&lt;/math&gt; nga qendra dhe paralele me boshtin e vogël quhen '''drejtuese''' të hiperbolës (shih diagramin).

Për një pikë arbitrare &lt;math&gt;P&lt;/math&gt; e hiperbolës, herësi i largësisë nga një vatër dhe në drejtuesen përkuese (shih diagramin) është i barabartë me jashtëqëndërsinë:&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;\frac{|PF_1|}{|Pl_1|} = \frac{|PF_2|}{|Pl_2|} = e= \frac{c}{a} \, .&lt;/math&gt;Prova për çiftin &lt;math&gt;F_1, l_1&lt;/math&gt; rrjedh nga fakti se &lt;math&gt;|PF_1|^2 = (x-c)^2+y^2,\ |Pl_1|^2 = \left(x-\tfrac{a^2}{c}\right)^2&lt;/math&gt; dhe &lt;math&gt;y^2 = \tfrac{b^2}{a^2}x^2-b^2&lt;/math&gt; plotësojnë ekuacionin&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;|PF_1|^2-\frac{c^2}{a^2}|Pl_1|^2 = 0\ .&lt;/math&gt;
[[Skeda:Kegelschnitt-schar-ev.svg|parapamje|Lapsi i konikeve me kulm të përbashkët dhe gjysmë latus rektum të përbashkët]]
''Shpallja e anasjelltë'' është gjithashtu e vërtetë dhe mund të përdoret për të përcaktuar një hiperbolë (në një mënyrë të ngjashme me përkufizimin e një parabole):

Për çdo pikë &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; (vatër), çdo linjë &lt;math&gt;l&lt;/math&gt; (drejtuese) jo përmes &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; dhe çdo [[Numrat realë|numër real]] &lt;math&gt;e&lt;/math&gt; me &lt;math&gt;e &gt; 1&lt;/math&gt; bashkësia e pikave, për të cilat herësi i largësive me pikën dhe drejtëzën është &lt;math&gt;e&lt;/math&gt;&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;H = \left\{P \, \Biggr| \, \frac{|PF|}{|Pl|} = e\right\} &lt;/math&gt;është një hiperbolë.

{{DEFAULTSORT:}}assss
=== Si pjesë e rrafshët e një koni ===
[[Skeda:Dandelin-hyperbel.svg|parapamje|Hiperbola (e kuqe): dy pamje të një koni dhe dy sfera luleradhiqe ''d'' &lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;, ''d'' &lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;]]

== Në koordinatat karteziane ==

=== Ekuacioni ===
Nëse koordinatat karteziane gjehen të tilla që origjina është qendra e hiperbolës dhe boshti ''x'' është boshti kryesor, atëherë hiperbola quhet ''hapje lindje-perëndim'' dhe

: ''vatrat'' janë pikat &lt;math&gt;F_1=(c,0),\ F_2=(-c,0)&lt;/math&gt;,&lt;ref&gt;{{Harvard citation text|Protter|Morrey|1970}}&lt;/ref&gt;
: ''kulmet'' janë &lt;math&gt;V_1=(a, 0),\ V_2=(-a,0)&lt;/math&gt; .&lt;ref&gt;{{Harvard citation text|Protter|Morrey|1970}}&lt;/ref&gt;

Për një pikë arbitrare &lt;math&gt;(x,y)&lt;/math&gt; largësia nga vatra &lt;math&gt;(c,0)&lt;/math&gt; është &lt;math display=&quot;inline&quot;&gt;\sqrt{ (x-c)^2 + y^2 }&lt;/math&gt; dhe në vatrën e dytë &lt;math display=&quot;inline&quot;&gt;\sqrt{ (x+c)^2 + y^2 }&lt;/math&gt; . Prandaj pika &lt;math&gt;(x,y)&lt;/math&gt; është në hiperbolë nëse plotësohet kushti i mëposhtëm&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;\sqrt{(x-c)^2 + y^2} - \sqrt{(x+c)^2 + y^2} = \pm 2a \ .&lt;/math&gt;Hiqni rrënjët katrore duke ngritur në katror të dyja anët dhe përdorni relacionin &lt;math&gt;b^2 = c^2-a^2&lt;/math&gt; për të marrë ekuacionin e hiperbolës:&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;\frac{x^2}{a^2} - \frac{y^2}{b^2} = 1 \ .&lt;/math&gt;Ky ekuacion quhet forma kanonike e hiperbolës, sepse çdo hiperbolë, pavarësisht nga orientimi i saj në lidhje me boshtet karteziane dhe pavarësisht nga vendndodhja e qendrës së saj, mund të shndërrohet në këtë formë nga një ndryshim i ndryshoreve, duke dhënë një hiperbolë që është [[Kongruenca (gjeometri)|në përputhje]] me origjinalin (shih më poshtë ).

==== Ekscentricitet ====
Për një hiperbolë në formën kanonike të mësipërme, ekscentriciteti jepet nga&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;e=\sqrt{1+\frac{b^2}{a^2}}.&lt;/math&gt;

=== Asimptota ===
[[Skeda:Hyperbel-param-e.svg|parapamje|250x250px|Hiperbola: gjysmë boshtet ''a'', ''b'', jashtëqëndërsia lineare ''c'', parametri vatror ''p'']]
[[Skeda:Hyperbola-3prop.svg|parapamje|300x300px|Hiperbola: 3 veti]]
Zgjidhja e ekuacionit (sipër) të hiperbolës për &lt;math&gt;y&lt;/math&gt; jep&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;y=\pm\frac{b}{a} \sqrt{x^2-a^2}.&lt;/math&gt;Nga kjo rezulton se hiperbola u afrohet dy vijave&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;y=\pm \frac{b}{a}x &lt;/math&gt;për vlera të mëdha të &lt;math&gt;|x|&lt;/math&gt; . Këto dy drejtëza kryqëzohen në qendër (origjina) dhe quhen ''asimptota'' të hiperbolës &lt;math&gt;\tfrac{x^2}{a^2}-\tfrac{y^2}{b^2}= 1 \ .&lt;/math&gt;&lt;ref&gt;{{Harvard citation text|Protter|Morrey|1970|pp=APP-29–APP-30}}&lt;/ref&gt;

=== Parametri vatror ===
Gjatësia e kordës nëpër një nga vatrat, pingul me boshtin kryesor të hiperbolës, quhet ''latus rectum'' . Gjysma e tij është ''rektumi gjysëm latusi'' &lt;math&gt;p&lt;/math&gt; .  Llogaritjet tregojnë&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;p = \frac{b^2}a.&lt;/math&gt;

=== Paraqitja parametrike me sinus/kosinus hiperbolik ===
Përdorimi i [[Funksionet hiperbolike|funksioneve hiperbolike të sinusit dhe kosinusit]] &lt;math&gt;\cosh,\sinh&lt;/math&gt;, një paraqitje parametrike e hiperbolës &lt;math&gt;\tfrac{x^2}{a^2}-\tfrac{y^2}{b^2}= 1&lt;/math&gt; mund të merret, e cila është e ngjashme me paraqitjen parametrike të një elipsi:&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;(\pm a \cosh t, b \sinh t),\, t \in \R \ ,&lt;/math&gt;që kënaq ekuacionin kartezian sepse &lt;math&gt;\cosh^2 t -\sinh^2 t =1 .&lt;/math&gt;
[[Skeda:Drini-conjugatehyperbolas.svg|parapamje|Këtu {{Nowrap|''a'' {{=}} ''b'' {{=}} 1}} duke dhënë hiperbolën njësi në ngjyrë blu dhe hiperbolën e saj të konjuguar në të gjelbër, duke ndarë të njëjtat asimptota të kuqe.]]

=== Hiperbola e konjuguar ===
Shkëmbeni &lt;math&gt;\frac{x^2}{a^2}&lt;/math&gt; dhe &lt;math&gt;\frac{y^2}{b^2}&lt;/math&gt; për të marrë ekuacionin e '''hiperbolës së konjuguar''' (shih diagramin):&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;\frac{y^2}{b^2}-\frac{x^2}{a^2}= 1 \ ,&lt;/math&gt;shkruar edhe si&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;\frac{x^2}{a^2}-\frac{y^2}{b^2}= -1 \ .&lt;/math&gt;Një hiperbolë dhe e konjuguara i saj mund të kenë diametra që janë të konjuguar . Në teorinë e [[Teoria speciale e relativitetit|relativitetit special]], diametra të tillë mund të përfaqësojnë boshtet e kohës dhe hapësirës, ku një hiperbolë përfaqëson ngjarje në një largësi të caktuar hapësinore nga qendra, dhe tjetra përfaqëson ngjarje në një largësi kohore korresponduese nga qendra.

== Në koordinatat polare ==
[[Skeda:Hyperbel-pold-f-s.svg|parapamje|Hiperbola: Koordinatat polare me pol = vatër]]
[[Skeda:Hyperbel-pold-m-s.svg|parapamje|Hiperbola: Koordinatat polare me pol = qendër]]
[[Skeda:Hyperbola_polar_animation.gif|parapamje|Grafik i animuar i hiperbolës duke përdorur &lt;math&gt;r = \frac{p}{1 - e \cos \theta}&lt;/math&gt;]]

=== Origjina në vatër ===
Koordinatat polare të përdorura më shpesh për hiperbolën përcaktohen në lidhje me sistemin e koordinatave karteziane që e ka ''origjinën në një vatër'' dhe boshtin e saj x që tregon origjinën e &quot;sistemit të koordinatave kanonik&quot; siç ilustrohet në diagramin e parë.

Në këtë rast këndi &lt;math&gt;\varphi&lt;/math&gt; quhet '''anomali e vërtetë''' .

Në lidhje me këtë sistem koordinativ marrim&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;r = \frac{p}{1 \mp e \cos \varphi}, \quad p = \frac{b^2}{a}&lt;/math&gt;dhe&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;-\arccos \left(-\frac 1 e\right) &lt; \varphi &lt; \arccos \left(-\frac 1 e\right). &lt;/math&gt;

=== Origjina në qendër ===
Me koordinatat polare në lidhje me &quot;sistemin e koordinatave kanonik&quot; (shih diagramin e dytë) e kemi atë&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;r =\frac{b}{\sqrt{e^2 \cos^2 \varphi -1}} .\,&lt;/math&gt;Për degën e djathtë të hiperbolës diapazoni i &lt;math&gt; \varphi &lt;/math&gt; është&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;-\arccos \left(\frac 1 e\right) &lt; \varphi &lt; \arccos \left(\frac 1 e\right).&lt;/math&gt;

== Vetitë ==

=== Vetia e reflektimit ===
[[Skeda:Hyperbel-wh-s.svg|parapamje|300x300px|Hiperbola: tangjentja i përgjysmon vijat nëpër vatra]]
Tangjentja në një pikë &lt;math&gt;P&lt;/math&gt; përgjysmon këndin ndërmjet vijave &lt;math&gt;\overline{PF_1}, \overline{PF_2}.&lt;/math&gt; Kjo quhet ''vetia optike'' ose ''vetia e reflektimit'' të një hiperbole.&lt;ref&gt;{{Citation|last=Coffman|first=R. T.|title=The 'Reflection Property' of the Conics|work=Mathematics Magazine|volume=36|issue=1|pages=11–12|year=1963|doi=10.2307/2688124|last2=Ogilvy|first2=C. S.}}&lt;/ref&gt;

=== Tangjentet ortogonale – ortoptiku ===
[[Skeda:Orthoptic-hyperbola-s.svg|parapamje|Hiperbola me ortoptikun e saj (magenta)]]
Për një hiperbolë &lt;math display=&quot;inline&quot;&gt;\frac{x^2}{a^2}-\frac{y^2}{b^2}=1, \, a&gt;b&lt;/math&gt; pikat e kryqëzimit të tangjenteve ''ortogonale'' shtrihen në rreth &lt;math&gt;x^2+y^2=a^2-b^2&lt;/math&gt; .Ky rreth quhet ''ortoptik'' i hiperbolës së dhënë.

== Gjatësia e harkut ==
Gjatësia e harkut të një hiperbole nuk ka një [[Funksioni elementar|shprehje elementare]] . Gjysma e sipërme e një hiperbole mund të parametrizohet si&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;y = b\sqrt{\frac{x^{2}}{a^{2}}-1}.&lt;/math&gt;Pastaj integrali që jep gjatësinë e harkut &lt;math&gt;s&lt;/math&gt; nga &lt;math&gt;x_{1}&lt;/math&gt; te &lt;math&gt;x_{2}&lt;/math&gt; mund të llogaritet si:&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;s = b\int_{\operatorname{arcosh}\frac{x_{1}}{a}}^{\operatorname{arcosh}\frac{x_{2}}{a}} \sqrt{1+\left(1+\frac{a^{2}}{b^{2}}\right) \sinh ^{2}v} \, \mathrm dv.&lt;/math&gt;Pas përdorimit të zëvendësimit &lt;math&gt;z = iv&lt;/math&gt;, kjo mund të përfaqësohet gjithashtu duke përdorur integralin eliptik jo të plotë të llojit të dytë &lt;math&gt;E&lt;/math&gt; me parametër &lt;math&gt;m = k^2&lt;/math&gt; :&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;s = ib \Biggr[E\left(iv \, \Biggr| \, 1 + \frac{a^2}{b^2}\right)\Biggr]^{\operatorname{arcosh}\frac{x_1}{a}}_{\operatorname{arcosh}\frac{x_2}{a}}.&lt;/math&gt;Duke përdorur vetëm numra realë, kjo bëhet&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;s=b\left[F\left(\operatorname{gd}v\,\Biggr|-\frac{a^2}{b^2}\right) - E\left(\operatorname{gd}v\,\Biggr|-\frac{a^2}{b^2}\right) + \sqrt{1+\frac{a^2}{b^2}\tanh^2 v}\,\sinh v\right]_{\operatorname{arcosh}\tfrac{x_1}{a}}^{\operatorname{arcosh}\tfrac{x_2}{a}}&lt;/math&gt;ku &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; është integrali eliptik jo i plotë i llojit të parë me parametër &lt;math&gt;m = k^2&lt;/math&gt; dhe &lt;math&gt;\operatorname{gd}v=\arctan\sinh v&lt;/math&gt; është funksioni Gudermannian .

== Aplikacionet ==
[[Skeda:Akademia_Ekonomiczna_w_Krakowie_Pawilon_C.JPG|djathtas|parapamje|Hiperbolat si vija deklinimi në një orë diellore]]
[[Skeda:Supersonic_shockwave_cone.svg|parapamje|Zona e kontaktit e valës goditëse të një avioni supersonik të nivelit në tokë të sheshtë (e verdhë) është pjesë e një hiperbole pasi toka kryqëzon konin paralel me boshtin e saj]]

=== Ora diellore ===
Hiperbolat mund të shihen në shumë orë diellore . Në çdo ditë të caktuar, dielli rrotullohet në një rreth në sferën qiellore dhe rrezet e tij që godasin pikën në një orë diellore nxjerrin një kon drite. Kryqëzimi i këtij koni me rrafshin horizontal të tokës formon një seksion konik. Në shumicën e gjerësive gjeografike të populluara dhe në shumicën e periudhave të vitit, ky seksion konik është një hiperbolë.

=== Multilateralizimi ===
Një hiperbolë është baza për zgjidhjen e problemeve të shumëpalësisë, detyra e gjetjes së një pike nga dallimet në largësitë e saj në pikat e dhëna - ose, në mënyrë të njëvlershme, ndryshesa në kohën e mbërritjes së sinjaleve të sinkronizuara midis pikës dhe pikave të dhëna. Probleme të tilla janë të rëndësishme në lundrim, veçanërisht në ujë; një anije mund të gjejë pozicionin e saj nga ndryshesa në kohën e mbërritjes së sinjaleve nga një transmetues LORAN ose [[Sistemi i pozicionimit global|GPS]] . Anasjelltas, një fener orientues ose ndonjë transmetues mund të gjendet duke krahasuar kohët e mbërritjes së sinjaleve të tij në dy stacione të veçanta marrëse; teknika të tilla mund të përdoren për të gjurmuar objektet dhe njerëzit. Në veçanti, grupi i pozicioneve të mundshme të një pike që ka një ndryshim largësie prej 2 ''a'' nga dy pika të dhëna është një hiperbolë e ndarjes së kulmeve 2 ''a'', vatra e së cilës janë dy pikat e dhëna.

=== Ndarja në tre e këndit ===
[[Skeda:Hyperbola_angle_trisection.svg|parapamje|Triseksioni i një këndi (AOB) duke përdorur një hiperbolë të jashtëqëndërsisë 2 (lakore e verdhë)]]
Siç tregohet fillimisht nga [[Apolloni i Pergës]], një hiperbolë mund të përdoret për të triprerë çdo kënd, një problem gjeometrik i studiuar mirë. Kur jepet një kënd, vizatoni fillimisht një rreth me qendër në kulmin e tij '''O''', i cili pret brinjët e këndit në pikat '''A''' dhe '''B.''' Më pas vizatoni segmentin e vijës nga '''A''' në '''B''' dhe përgjysmuesin e tij pingul &lt;math&gt;\ell&lt;/math&gt; . Ndërtoni një hiperbolë të jashtëqëndërsisë ''e'' =2 me &lt;math&gt;\ell&lt;/math&gt; si [[Prerjet konike|vijë drejtuese]] dhe '''B''' si vatër. Le të jetë '''P''' kryqëzimi (i sipërm) i hiperbolës me rrethin. Këndi '''POB''' trisekton këndin '''AOB''' .

=== Biokimia ===
Në [[Biokimia|biokimi]] dhe [[Farmakologjia|farmakologji]], ekuacioni Hill dhe ekuacioni Hill-Langmuir përkatësisht përshkruajnë përgjigjet biologjike dhe formimin e komplekseve proteinë-ligand si funksione të përqendrimit të ligandit. Të dyja janë hiperbola drejtkëndore.

&lt;big&gt;'''Hiperbolat si prerje planare të kuadrikeve'''&lt;/big&gt;&lt;gallery&gt;
Skeda:Quadric_Cone.jpg|Koni eliptik
Skeda:Hyperbolic_Cylinder_Quadric.png|Cilindri hiperbolik
Skeda:Hyperbol_Paraboloid.pov.png|Paraboloidi hiperbolik
Skeda:Hyperboloid1.png|Hiperboloidi me një napë
Skeda:Hyperboloid2.png|Hiperboloidi me dy napa
&lt;/gallery&gt;

== Shikoni dhe ==


== Referime ==
{{reflist}}


== Lidhjet e jashtme ==</text>
      <sha1>1ygb7ufostz3jeye5yb3wgzl8a9e1ga</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Leonora Canja Allajbeu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>351970</id>
    <revision>
      <id>3058781</id>
      <parentid>3056436</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T17:09:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-56356-44</username>
        <id>194719</id>
      </contributor>
      <origin>3058781</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2897" sha1="kbghu65hre4ipd3ssdm29jn91dxhvip" xml:space="preserve">[[File:Leonora Canja Allajbeu.jpg|thumb|]]

'''Leonora Canja Allajbeu''' është një mësuese dhe poete shqiptare e lindur më 7 tetor 1954 në qytetin e Kuçovës, Shqipëri. Ajo kaloi fëmijërinë dhe adoleshencën në qytetin e saj të lindjes dhe mbaroi shkollën e mesme të përgjithshme aty. Në vitin 1973, Leonora filloi studimet e larta në Universitetin e Tiranës, duke u specializuar në fakultetin e Histori-Filologjisë në degën e Gjuhës dhe Letërsisë Shqipe.

Pas përfundimit të studimeve universitare, Leonora punoi si mësuese në shkollën e mesme të përgjithshme në Kamëz deri në vitin 1991. Në atë kohë, ajo mori vendimin për të emigruar dhe tani jeton jashtë Shqipërisë.

Gjatë karrierës së saj si mësuese dhe shkrimtare, Leonora Canja Allajbeu ka kontribuar në fushën e arsimit dhe letërsisë shqiptare. Ajo është një figurë në letërsisë shqiptare, me vepra të shumta të shkruara në poezi. Punët e saj shpesh trajtojnë tema sociale, historike dhe filozofike, dhe shpesh përfshijnë një portret të thellë të shoqërisë dhe kulturës shqiptare.

Edhe pse jeton jashtë vendit prej vitit 1991, Leonora Canja Allajbeu vazhdon të mbetet aktive në botën e letërsisë shqiptare dhe të kontribuojë në promovimin e kulturës shqiptare. Veprat e saj kanë përhapur ndikimin e tyre në lexuesit e saj, duke e bërë atë një figurë në letërsinë shqiptare bashkëkohore.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://dritare.org/ngaleonora-canja-allajbeu/|title=Kopje e arkivuar|access-date=21 mars 2024|archive-date=21 mars 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240321201421/https://dritare.org/ngaleonora-canja-allajbeu/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.youtube.com/watch?app=desktop&amp;v=ezPu0BMZB-M/&lt;/ref&gt;

== Botime&lt;ref&gt;https://www.bksh.al/search/Leonora%20Canja%20Allajbeu/&lt;/ref&gt; ==
* ''Psherëtimë ujëvare'' - 2021
* ''Këmbanat e shpirtit'' - 2022
* ''Metamorfozë'' - 2022 
* ''Magji hëne'' - 2022
* ''Kaos''&lt;ref&gt;https://lizesbookstore.be/products/kaos/ {{Lidhje e vdekur}}&lt;/ref&gt; 2023
* ''Gjethe mollëzverdhura'' - 2024
* ''Varka e mallit''&lt;ref&gt;https://www.fjalaelire.com/post/fatmir-shqarri-rreth-librit-varka-e-mallit/&lt;/ref&gt; - 2025
* ''Ëndrra e detit'' - 2025 
* ''Heshtje që bërtet''&lt;ref&gt;https://atunispoetry.com/2026/10/10/shtepia-botuese-lena-graphic-prishtine-publikon-vellimin-poetik-heshtje-qe-bertet-te-autores-leonora-canja-allajbeu/&lt;/ref&gt; - 2026

==Kopertinat e librave==
&lt;gallery&gt;
File:Ëndrra e detit nga Leonora Canja Allajbeu.jpg
File:Varka e mallit nga Leonora Canja Allajbeu.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Referime ==
&lt;ref&gt;https://atunispoetry.com/2026/10/10/shtepia-botuese-lena-graphic-prishtine-publikon-vellimin-poetik-heshtje-qe-bertet-te-autores-leonora-canja-allajbeu/&lt;/ref&gt;

[[Kategoria:Biografi shqiptare]]
[[Kategoria:Mësues shqiptarë]]
[[Kategoria:Shkrimtarë shqiptarë]]
[[Kategoria:Lindje 1954]]</text>
      <sha1>kbghu65hre4ipd3ssdm29jn91dxhvip</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058816</id>
      <parentid>3058781</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T22:34:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <origin>3058816</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2994" sha1="4ovaibbdk2bhvwf9vp4y64uqb9lrw40" xml:space="preserve">{{Duhen më shumë referime|date=tetor 2026}}[[File:Leonora Canja Allajbeu.jpg|thumb|]]

'''Leonora Canja Allajbeu''' është një mësuese dhe poete shqiptare e lindur më 7 tetor 1954 në qytetin e Kuçovës, Shqipëri. Ajo kaloi fëmijërinë dhe adoleshencën në qytetin e saj të lindjes dhe mbaroi shkollën e mesme të përgjithshme aty. Në vitin 1973, Leonora filloi studimet e larta në Universitetin e Tiranës, duke u specializuar në fakultetin e Histori-Filologjisë në degën e Gjuhës dhe Letërsisë Shqipe.

Pas përfundimit të studimeve universitare, Leonora punoi si mësuese në shkollën e mesme të përgjithshme në Kamëz deri në vitin 1991. Në atë kohë, ajo mori vendimin për të emigruar dhe tani jeton jashtë Shqipërisë.

Gjatë karrierës së saj si mësuese dhe shkrimtare, Leonora Canja Allajbeu ka kontribuar në fushën e arsimit dhe letërsisë shqiptare. Ajo është një figurë në letërsisë shqiptare, me vepra të shumta të shkruara në poezi. Punët e saj shpesh trajtojnë tema sociale, historike dhe filozofike, dhe shpesh përfshijnë një portret të thellë të shoqërisë dhe kulturës shqiptare.

Edhe pse jeton jashtë vendit prej vitit 1991, Leonora Canja Allajbeu vazhdon të mbetet aktive në botën e letërsisë shqiptare dhe të kontribuojë në promovimin e kulturës shqiptare. Veprat e saj kanë përhapur ndikimin e tyre në lexuesit e saj, duke e bërë atë një figurë në letërsinë shqiptare bashkëkohore.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://dritare.org/ngaleonora-canja-allajbeu/|title=Kopje e arkivuar|access-date=21 mars 2024|archive-date=21 mars 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240321201421/https://dritare.org/ngaleonora-canja-allajbeu/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.youtube.com/watch?app=desktop&amp;v=ezPu0BMZB-M/&lt;/ref&gt;

== Botime ==
* ''Psherëtimë ujëvare'' - 2021
* ''Këmbanat e shpirtit'' - 2022
* ''Metamorfozë'' - 2022 
* ''Magji hëne'' - 2022
* ''Kaos''&lt;ref&gt;https://lizesbookstore.be/products/kaos/ {{Lidhje e vdekur}}&lt;/ref&gt; 2023
* ''Gjethe mollëzverdhura'' - 2024
* ''Varka e mallit''&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Terziu |first=Prof Dr Fatmir |date=2025-02-12 |title=Fatmir Shqarri: Rreth librit &quot;Varka e mallit&quot; |url=https://www.fjalaelire.com/post/fatmir-shqarri-rreth-librit-varka-e-mallit |access-date=2026-10-21 |website=Fjala e Lirë |language=en}}&lt;/ref&gt; - 2025
* ''Ëndrra e detit'' - 2025 
* ''Heshtje që bërtet''&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-10-10 |title=Shtëpia Botuese “Lena Graphic – Prishtinë ” publikon vëllimin poetik “Heshtje që bërtet ” të autores Leonora Canja Allajbeu |url=https://atunispoetry.com/2026/10/10/shtepia-botuese-lena-graphic-prishtine-publikon-vellimin-poetik-heshtje-qe-bertet-te-autores-leonora-canja-allajbeu/ |access-date=2026-10-21 |website=ATUNIS GALAXY POETRY |language=en-US}}&lt;/ref&gt; - 2026

==Referime==
[[Kategoria:Biografi shqiptare]]
[[Kategoria:Mësues shqiptarë]]
[[Kategoria:Shkrimtarë shqiptarë]]
[[Kategoria:Lindje 1954]]</text>
      <sha1>4ovaibbdk2bhvwf9vp4y64uqb9lrw40</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tomas Sankara</title>
    <ns>0</ns>
    <id>363604</id>
    <revision>
      <id>3058777</id>
      <parentid>3045149</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T15:57:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ziv</username>
        <id>165425</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Coat of arms of Burkina Faso 1984-1991.svg]] → [[File:Coat of arms of Burkina Faso (1984–1997).svg]] → The file was renamed on Commons, but the filename in the language versions was not changed ([[c:c:GR]])</comment>
      <origin>3058777</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72829" sha1="is8aonnxa5fmkwshxrd1mcz91xo4z3z" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| honorific_prefix    = [[Kapiten]]
| name                = Thomas Sankara
| image               =
| caption             = Portreti zyrtar, 1983
| order               = 1st
| office              = President i Burkina Fasos
| primeminister       = ''Vakant''
| termstart           = 4 Gusht 1983
| termend             = 15 Tetor 1987
| predecessor         = [[Jean-Baptiste Ouédraogo]]
| successor           = [[Blaise Compaoré]]
| order2              = 5th
| office2             = Kryeministër i Voltës së Epërme
| termstart2          = 10 Janar 1983
| termend2            = 17 Maj 1983
| predecessor2        = [[Saye Zerbo]]
| president2          = Jean-Baptiste Ouédraogo
| successor2          = ''Themelimi i postit''
| birth_name          = Thomas Isidore Noël Sankara
| birth_date          = {{Birth date|df=y|1949|12|21}}
| birth_place         = [[Yako, Burkina Faso|Yako]], [[Volta e Epërme]], [[Afrika Perëndimore Franceze]]
| death_date          = {{Death date and age|df=y|15|10|1987|21|12|1949}}
| death_place         = [[Ouagadougou]], Burkina Faso
| party               = [[Partia e Pavarësisë Afrikane (Burkina Faso)|Partia e Pavarësisë Afrikane]]{{cn|date=September 2024}}
| resting_place       = Ouagadougou, Burkina Faso
| spouse              = [[Mariam Sankara]]
| children            = 2&lt;!--{{ubl|Philippe Sankara|Auguste Sankara}}--&gt;
| serviceyears        = 1966–1987
| allegiance          = {{Plainlist|
* {{Flag|Upper Volta}}
* {{Flagu|Burkina Faso}}
}}
| battles             = [[Lufta e Rripit Agacher]]
| signature           = Signature of Thomas Sankara.png
| rank                = [[File:Burkinabe Army 1983 OF-2.svg|22px]] [[Kapiteni|Kapiten]]
}}

'''Thomas Isidore Noël Sankara''' ( 21 dhjetor 1949 – 15 tetor 1987) ishte një oficer ushtarak [[Demografia e Burkina Faso|burkinafasas]], revolucionar [[Marksizmi|marksist]] dhe [[Panafrikanizmi|pan-afrikanist]] që shërbeu si President i Burkina Fasos nga [[Grusht shteti i Voltanit të Epërm 1983|grushti i shtetit në 1983]] deri në [[1987 grusht shteti në Burkina Faso|vrasjen e tij në 1987]].

Pasi u emërua Kryeministër në 1983, mosmarrëveshjet me qeverinë në detyrë çuan në burgosjen e pashmangshme të Sankarës. Ndërsa ai ishte në arrest shtëpie, një grup revolucionarësh morën pushtetin në emër të tij në një grusht shteti të mbështetur nga populli më vonë po atë vit.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite web|last=Keita|first=Mohamed|date=qershor 2015|title=Why Burkina Faso's late revolutionary leader Thomas Sankara still inspires young Africans|url=https://qz.com/africa/415257/why-burkina-fasos-late-revolutionary-leader-thomas-sankara-still-inspires-young-africans/|access-date=31 dhjetor 2020|website=Quartz Africa|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=McGuffin|first=Sean|title=Revolution in the Land of the Incorruptible: Burkina Faso in 1984|url=https://www.odu.edu/content/dam/odu/offices/mun/2018/ib-crisis-burkina-faso.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20230630065053/https://ww1.odu.edu/content/dam/odu/offices/mun/2018/ib-crisis-burkina-faso.pdf|archive-date=30 qershor 2023|access-date=6 janar 2021}}&lt;/ref&gt;


Në moshën 33-vjeçare, Sankara u bë President i Republikës së Voltës së Epërme dhe nisi një seri të paprecedentë reformash sociale, ekologjike dhe ekonomike. Në vitin 1984, Sankara mbikëqyri riemërtimin e vendit në [[Burkina Faso]] (&quot;Toka e njerëzve të pakorruptueshëm&quot;), dhe njerëzit e saj do të quheshin Burkinabé (&quot;njerëz të drejtë&quot;).&lt;ref name=&quot;worldatlas&quot;&gt;{{Cite web|last=Molly|first=John|title=What Do the Colors and Symbols of the Flag of Burkina Faso Mean?|url=https://www.worldatlas.com/articles/what-do-the-colors-and-symbols-of-the-flag-of-burkina-faso-mean.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517210039/https://www.worldatlas.com/articles/what-do-the-colors-and-symbols-of-the-flag-of-burkina-faso-mean.html|archive-date=17 maj 2019|access-date=17 maj 2019|website=World Atlas}}&lt;/ref&gt; Politikat e tij të jashtme ishin të përqendruara tek [[Antiimperializëm|antiimperializmin]] dhe ai refuzoi kreditë dhe kapitalin nga organizata të tilla si [[Fondi Monetar Ndërkombëtar]] . Megjithatë, ai mirëpriti disa ndihma të huaja në një përpjekje për të nxitur ekonominë vendase, për të diversifikuar burimet e ndihmës dhe për ta bërë Burkina Fason [[Vetëqëndrueshmëria|të vetë-mjaftueshme]] . {{Sfn|Murrey|2018}}

Politikat e tij të brendshme përfshinin parandalimin e urisë, zgjerimin agrar, [[Reforma e tokës|reformën e tokës]] dhe pezullimin e taksave për krye në zonat rurale, si dhe një fushatë mbarëkombëtare të zhdukjes së analfabetizmit dhe program vaksinimi për të reduktuar [[Meningjiti|meningjitin]], [[ethet e verdha]] dhe [[Fruthi|fruthin]]. Programet shëndetësore të Sankarës shpërndanë miliona doza vaksinash për fëmijët në të gjithë Burkina Fason. {{Sfn|Murrey|2018}}&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite journal|date=tetor 1985|title=Vaccination commando: Burkina Faso|url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12340574/|journal=Salubritas|volume=8|issue=4|pages=1|issn=0191-5789|pmid=12340574}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web|last=Kessler|first=Susi|date=1987|title=Speeding up child immunization|url=https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/48240/WHF_1987_8(2)_p216-220.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Citation|last=Murrey|first=Amber|title=Thomas Sankara and a Political Economy of Happiness|date=2020|url=https://doi.org/10.1007/978-3-030-38922-2_10|work=The Palgrave Handbook of African Political Economy|pages=193–208|editor-last=Oloruntoba|editor-first=Samuel Ojo|series=Palgrave Handbooks in IPE|place=Cham|publisher=Springer International Publishing|language=en|doi=10.1007/978-3-030-38922-2_10|isbn=978-3-030-38922-2|access-date=31 dhjetor 2020|editor2-last=Falola}}&lt;/ref&gt; Qeveria e tij u përqendrua gjithashtu në ndërtimin e shkollave, qendrave shëndetësore, rezervuarëve të ujit dhe projekteve të infrastrukturës.&lt;ref name=&quot;:9&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite book|last=Harsch|first=Ernest|url=https://books.google.com/books?id=hGDGBAAAQBAJ|title=Thomas Sankara: An African Revolutionary|date=1 nëntor 2014|publisher=Ohio University Press|isbn=978-0-8214-4507-5|pages=38|language=en}}&lt;/ref&gt; Ai luftoi shkretëtirëzimin e [[Sahel|Sahelit]] duke mbjellë më shumë se 10 milionë pemë.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=5 maj 2016|title=&quot;Our stomachs will make themselves heard&quot;: What Sankara can teach us about food justice today {{!}} Pambazuka News|url=https://www.pambazuka.org/food-health/%E2%80%9Cour-stomachs-will-make-themselves-heard%E2%80%9D-what-sankara-can-teach-us-about-food-justice|access-date=31 dhjetor 2020|website=www.pambazuka.org|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite news|date=6 mars 2015|title=Burkina Faso's revolutionary hero Thomas Sankara to be exhumed|language=en-GB|work=[[The Guardian]]|url=https://www.theguardian.com/world/2015/mar/06/burkina-fasos-revolutionary-hero-thomas-sankara-to-be-exhumed|access-date=31 dhjetor 2020|issn=0261-3077|quote=Under Sankara the government also prioritised gender quality, working towards the end of female genital mutilation, forced marriages and polygamy. [...] But Sankara was in power long enough to make enemies and sow doubts about his political philosophy. He set up 'revolutionary people's tribunals' to try former public officials charged with political crimes, and stripped powerful feudal chiefs of their rights and privileges.}}&lt;/ref&gt; Në aspektin shoqëror, qeveria e tij zbatoi ndalimin e [[Gjymtimi gjenital femëror|gjymtimit gjenital të femrave]], [[Martesa e detyruar|martesave të detyruara]] dhe [[Poligamia|poligamisë]] .&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Mayanja|first=Namakula|url=https://books.google.com/books?id=6w3itAEACAAJ|title=A Certain Amount of Madness: The Life, Politics and Legacies of Thomas Sankara|date=2018|publisher=Pluto Press|isbn=978-0-7453-3757-9|pages=236|language=en}}&lt;/ref&gt; Sankara përforcoi imazhin e tij [[Popullizmi|populist]] duke urdhëruar shitjen e automjeteve luksoze dhe pronave të qeverisë me qëllim uljen e shpenzimeve. Përveç kësaj, ai ndaloi atë që ai e konsideronte luksin e [[Kondicioner|ajrit të kondicionuar]] në zyrat e qeverisë dhe shtëpitë e politikanëve.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Ezeanya {{!}}|first=Chika|title=Thomas Sankara And The Assassination Of Africa's Memory|url=https://saharareporters.com/2013/10/15/thomas-sankara-and-assassination-africa%E2%80%99s-memory-chika-ezeanya|access-date=2024-05-19|website=saharareporters.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Akhalbey|first=Francis|date=2018-06-25|title=How Thomas Sankara forced his government to use cheap cars to cut cost [Video]|url=https://face2faceafrica.com/article/how-thomas-sankara-forced-his-government-to-use-cheap-cars-to-cut-cost-video|access-date=2024-05-19|website=Face2Face Africa|language=en}}&lt;/ref&gt; Ai krijoi Komitete të frymëzuara nga Kuba për Mbrojtjen e Revolucionit për të shërbyer si një themel i ri i shoqërisë dhe për të promovuar mobilizimin popullor.&lt;ref name=&quot;ReutersChe&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Naʻīm|first=Abd Allāh Aḥmad|url=http://archive.org/details/humanrightsinafr00abdu|title=Human rights in Africa : cross-cultural perspectives|last2=Deng|first2=Francis Mading|date=1990|publisher=Washington, D.C. : The Brookings Institution|others=Internet Archive|isbn=978-0-8157-1796-6}}&lt;/ref&gt; Gjykatat e tij Revolucionare Popullore ndoqën penalisht zyrtarë publikë të akuzuar për [[Shartim (politik)|favorizim klientelist]], krime politike&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt; dhe korrupsion, duke marrë parasysh elementë të tillë të kundërrevolucionarëve të shtetit. {{Sfn|Kasuka|2012}} Kjo çoi në kritika nga [[Amnesty International]] për shkelje të së drejtave të njeriut, duke përfshirë praktikën e qeverisë për ekzekutime jashtëgjyqësore dhe ndalime arbitrare të kundërshtarëve politikë.&lt;ref name=&quot;Amnesty International 1988&quot;&gt;{{Cite book|last=[[Amnesty International]]|title=Burkina Faso: Political Imprisonment and the Use of Torture from 1983 to 1988|date=1988|publisher=[[Amnesty International]]|location=London}}&lt;/ref&gt;

Programet revolucionare dhe reformat e Sankarës për vetë-mbështetje afrikane e bënë atë një ikonë për shumë nga kombet e varfëra të Afrikës&lt;ref name=&quot;UprightDVD&quot;/&gt; dhe presidenti mbeti popullor me një shumicë të konsiderueshme të qytetarëve të vendit të tij, si dhe ata jashtë Burkina Fasos.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Shillington|first=Kevin|url=https://books.google.com/books?id=umyHqvAErOAC|title=Encyclopedia of African History 3-Volume Set|date=4 korrik 2013|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-135-45670-2|pages=184|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Burkina Faso: Remembering Sankara, rebel who renamed a country|url=https://www.yahoo.com/news/burkina-faso-remembering-sankara-rebel-renamed-country-030821411.html|access-date=6 janar 2021|website=www.yahoo.com|language=en|archive-date=8 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108071123/https://www.yahoo.com/news/burkina-faso-remembering-sankara-rebel-renamed-country-030821411.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Por disa nga politikat e tij tjetërsuan elementë të klasës së mëparshme sunduese, duke përfshirë [[Kryefisi|udhëheqësit e fiseve]] - dhe qeveritë e Francës dhe aleatit të saj, [[Bregu i Fildishtë|Bregut të Fildishtë]] .&lt;ref name=&quot;ReutersChe&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=15 tetor 2007|title=Burkina commemorates slain leader|work=[[BBC News]]|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7045029.stm|access-date=15 tetor 2014}}&lt;/ref&gt;

Më 15 tetor 1987, Sankara u vra nga trupat e udhëhequra nga [[Blaise Compaoré]], i cili mori drejtimin e vendit menjëherë pas kësaj. Compaoré mbajti pushtetin deri në kryengritjen e Burkina Faso 2014 . Në vitin 2021 ai u akuzua zyrtarisht dhe u shpall fajtor për vrasjen e Sankarës nga një gjykatë ushtarake.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Wilkins|first=Henry|title=Burkinabe ex-President Compaore charged in Thomas Sankara murder|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/4/13/burkina-faso-ex-president-blaise-compaore-charged-thomas-sankara-murder|access-date=2024-01-30|website=Al Jazeera|language=en}}&lt;/ref&gt;
== Jeta e hershme ==
[[Skeda:Burkina_Faso_map.png|parapamje| Një hartë që tregon qytetet kryesore të Burkina Faso]]
Thomas Sankara lindi nën emrin Thomas Isidore Noël Sankara&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt; më 21 dhjetor 1949 në Yako, [[Volta e Epërme franceze|Volta e Epërme Franceze]], si i treti nga dhjetë fëmijët e Jozef dhe Margarita Sankarës. Babai i tij, Jozef Sankara, një [[Xhandarmëria|xhandar]],&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Décès de Joseph sambo père du Président Thomas Sankara – Ouagadougou au Burkina Faso|trans-title=Death of Joseph Sambo father of President Thomas Sankara – Ouagadougou in Burkina Faso|url=http://www.ouaga-ca-bouge.net/Deces-de-Joseph-sambo-pere-du.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070817134416/http://www.ouaga-ca-bouge.net/Deces-de-Joseph-sambo-pere-du.html|archive-date=17 gusht 2007|access-date=7 maj 2007|website=ouaga-ca-bouge.net|language=fr}}&lt;/ref&gt; ishte me trashëgimi të përzier Mossi – [[populli Fulani|Fulani]] (Silmi–Moaga), ndërsa nëna e tij, Marguerite Kinda, ishte me prejardhje të drejtpërdrejtë Mossi.&lt;ref name=&quot;dictionary&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=39JMAgAAQBAJ|title=Dictionary of African Biography|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2012|isbn=9780195382075|volume=6|pages=268}}&lt;/ref&gt; Ai i kaloi vitet e tij të hershme në Gaoua, një qytet në jugperëndim të lagësht ku babai i tij u transferua si xhandar ndihmës. Si djali i një prej funksionarëve të paktë afrikanë të punësuar në atë kohë nga shteti kolonial, ai gëzonte një pozicion relativisht të privilegjuar. Familja jetonte në një shtëpi me tulla me familjet e xhandarëve të tjerë në majë të një kodre me pamje nga pjesa tjetër e Gaoua.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Sankara ndoqi shkollën fillore në [[Bobo-Dioulasso]] . Ai e angazhoi veten seriozisht në detyrat e tij shkollore dhe shkëlqeu në matematikë dhe frëngjisht. Ai shkonte shpesh në kishë dhe, i impresionuar me energjinë dhe dëshirën e tij për të mësuar, disa nga priftërinjtë e inkurajuan Tomasin të vazhdonte shkollën [[Seminari|seminarike]] sapo të mbaronte shkollën fillore. Pavarësisht se fillimisht ishte dakord, ai dha provimin e kërkuar për hyrjen në klasën e gjashtë në sistemin arsimor laik dhe e kaloi. Vendimi i Tomasit për të vazhduar shkollimin e tij në liceun më të afërt, Ouezzin Coulibaly (emërtuar sipas një nacionalisti të para-pavarësisë), rezultoi të ishte një pikë kthese. Ai la familjen e babait të tij për të ndjekur liceun në Bobo-Dioulasso, qendra tregtare e vendit. Atje Sankara bëri miq të ngushtë, duke përfshirë [[Fidèle Too]], të cilin më vonë e emëroi ministër në qeverinë e tij; dhe Soumane Touré, i cili ishte në një klasë më të avancuar.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

Prindërit e tij [[Kisha Katolike|katolikë]] donin që ai të bëhej prift, por ai zgjodhi të hynte në [[Forcat e Armatosura të Burkina Fasos|ushtri]] . Ushtria ishte popullore në atë kohë, pasi sapo kishte rrëzuar [[Maurice Yameogo|Maurice Yaméogo]], një president jopopullor. Shumë intelektualë të rinj e panë atë si një institucion kombëtar që mund të ndihmonte potencialisht në disiplinimin e burokracisë joefikase dhe të korruptuar, të kundërpeshonte ndikimin e tepruar të shefave tradicionalë dhe në përgjithësi të ndihmonte në modernizimin e vendit. Pranimi në akademinë ushtarake u shoqërua me bursë; Sankara nuk mund të përballonte lehtësisht ndryshe shpenzimet e arsimimit të mëtejshëm. Ai mori provimin pranues dhe e kaloi.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

Ai hyri në akademinë ushtarake të Kadiogos në [[Uagadugu|Ouagadougou]] me pranimin e parë të akademisë në vitin 1966 në moshën 17-vjeçare&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Ndërsa shkollohej atje ai dëshmoi grushtin e parë ushtarak në Voltën e Epërme të udhëhequr nga nënkoloneli Sangoulé Lamizana (3 janar 1966). Oficerët praktikantë u mësuan nga profesorë civilë në shkencat shoqërore. Adama Touré, i cili jepte mësim histori dhe gjeografi, ishte drejtor akademik në atë kohë dhe i njohur për idetë progresive, megjithëse nuk i ndante ato publikisht. Ai ftoi disa nga studentët e tij më të zgjuar dhe më politikë, mes tyre Sankara, të bashkoheshin në diskutimet jozyrtare jashtë klasës për [[Imperializmi|imperializmin]], [[Neo-kolonializmi|neokolonializmin]], [[Socializmi|socializmin]] dhe [[Komunizmi|komunizmin]], revolucionet [[Revolucioni rus|sovjetike]] dhe kineze, [[Lëvizja çlirimtare|lëvizjet çlirimtare]] në Afrikë dhe tema të ngjashme. Kjo ishte hera e parë që Sankara u ekspozua sistematikisht ndaj një perspektive revolucionare mbi Voltën e Epërme dhe botën. Përveç aktiviteteve të tij politike akademike dhe jashtëshkollore, Sankara ndoqi gjithashtu pasionin e tij për muzikën dhe luante kitarë.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Në vitin 1970, 20-vjeçari Sankara shkoi për studime të mëtejshme ushtarake në akademinë ushtarake të Antsirabe në [[Madagaskari|Madagaskar]], nga e cila u diplomua si oficer rishtar në 1973. Në akademinë Antsirabe, sfera e mësimit shkoi përtej lëndëve standarde ushtarake, gjë që e lejoi Sankara të studionte [[Shkenca bujqësore|bujqësinë]], duke përfshirë mënyrën e rritjes së rendimentit të të korrave dhe përmirësimit të jetës së fermerëve. Ai i mori këto çështje në administratën dhe vendin e tij.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Gjatë asaj periudhe, ai lexoi me bollëk historinë dhe strategjinë ushtarake, duke përvetësuar kështu konceptet dhe mjetet analitike që ai do të përdorte më vonë në riinterpretimin e tij të historisë politike të Burkina Fasos. {{Sfn|Martin|2012}}
== Karriera ushtarake ==
Pas trajnimit bazë ushtarak në shkollën e mesme në vitin 1966, Sankara filloi karrierën e tij ushtarake në moshën 19-vjeçare. Një vit më vonë ai u dërgua në Madagaskar për trajnimin e oficerëve në Antsirabe, ku ishte dëshmitar i kryengritjeve popullore në 1971 dhe 1972 kundër qeverisë së Philibert Tsirananës . Gjatë kësaj periudhe ai lexoi për herë të parë veprat e [[Karl Marksi|Karl Marksit]] dhe [[Vladimir Lenini|Vladimir Leninit]], të cilat ndikuan thellësisht në pikëpamjet e tij politike për pjesën tjetër të jetës së tij. {{Sfn|Sankara|2007}}

Pas kthimit në Voltën e Epërme në 1972, ai u përfshi në një luftë kufitare midis Voltës së Epërme dhe Malit deri në 1974. Ai fitoi famë për performancën e tij në konflikt, por vite më vonë do të hiqte dorë nga luftimet si 'të padobishme dhe të padrejta', një reflektim i [[Vetëdija politike|ndërgjegjes së tij politike]] në rritje.&lt;ref name=&quot;Visionary&quot;&gt;{{Cite web|last=Figueiredo|first=Antonio de|date=27 shkurt 2008|title=The True Visionary Thomas Sankara|url=http://www.thomassankara.net/spip.php?page=imprimir_articulo&amp;id_article=527|archive-url=https://web.archive.org/web/20100612085355/http://thomassankara.net/spip.php?page=imprimir_articulo&amp;id_article=527|archive-date=12 qershor 2010}}&lt;/ref&gt; Ai gjithashtu u bë një figurë e njohur në kryeqytetin [[Uagadugu]] . Sankara ishte një kitarist i mirë. Ai luajti në një grup të quajtur Tout-à-Coup Jazz dhe ngiste një biçikletë.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=30 prill 2014|title='Africa's Che Guevara': Thomas Sankara's legacy|language=en-GB|work=[[BBC News]]|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-27219307|access-date=6 janar 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Molano|first=Eduardo Molano|date=27 shtator 2015|title=Jazz, rivalry and revolution: Burkina Faso recalls spirit of Sankara|language=en|work=[[The Guardian]]|location=Ouagadougou|url=http://www.theguardian.com/world/2015/sep/27/jazz-and-revolution-burkina-faso-recalls-the-spirit-of-sankara|access-date=6 janar 2021}}&lt;/ref&gt;

Në vitin 1976 ai u bë komandant i Qendrës së Stërvitjes Komando në Pô . Në të njëjtin vit ai u takua me [[Blaise Compaoré]] në Marok. Gjatë presidencës së kolonelit Saye Zerbo, një grup oficerësh të rinj formuan një organizatë sekrete të quajtur ''ROC'', anëtarët më të njohur ishin Henri Zongo, Jean-Baptiste Boukary Lingani, Blaise Compaoré dhe Sankara. {{Sfn|Kasuka|2012}}&lt;ref&gt;{{Cite web|date=28 qershor 2009|title=REFLECTIONS: Captain Thomas Sankara, we still mourn you!|url=https://www.newtimes.co.rw/section/read/78993|access-date=6 janar 2021|website=The New Times {{!}} Rwanda|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Postet qeveritare ==
Sankara u emërua Ministër i Informacionit në qeverinë ushtarake të Saye Zerbos në shtator 1981.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|last=Harsch|first=Ernest|url=https://books.google.com/books?id=hGDGBAAAQBAJ|title=Thomas Sankara: An African Revolutionary|date=1 nëntor 2014|publisher=[[Ohio University Press]]|isbn=9780821445075|pages=27|ref=none}}&lt;/ref&gt; Sankara e diferencoi veten nga zyrtarët e tjerë të qeverisë në shumë mënyra, si p.sh. shkuarja me biçikletë në punë çdo ditë, në vend që të ngiste në makinë. Ndërsa paraardhësit e tij do të censuronin gazetarët dhe gazetat, Sankara inkurajoi gazetarinë investigative dhe e lejoi median të shtypte çdo gjë që gjente.&lt;ref&gt;{{Cite journal|date=3 janar 2007|title=Introduction to Sankara &amp; Burkina Faso|journal=Review of African Political Economy|language=en|volume=12|issue=32|pages=39–47|doi=10.1080/03056248508703613|issn=0305-6244}}&lt;/ref&gt; Kjo çoi në publikime të skandaleve të qeverisë nga gazetat private dhe ato shtetërore.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Ai dha dorëheqjen më 12 prill 1982 në kundërshtim me atë që ai e shihte si lëvizje anti-punëtore të regjimit, duke deklaruar &quot;Fatkeqësi për ata që fytin popullin!&quot; ( {{Lang|fr|Malheur à ceux qui bâillonnent le peuple!}} ).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Pas një grushti tjetër (7 nëntor 1982) që solli në pushtet Major-Doktor [[Jean-Baptiste Ouédraogo|Jean-Baptiste Ouédraogo-n]], Sankara u bë Kryeministër në janar 1983. Por ai u shkarkua disa muaj më vonë, më 17 maj. Gjatë këtyre katër muajve, Sankara e shtyu regjimin e Ouédraogo-s për reforma më përparimtare.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite journal|date=1988|title=Sankara and the Burkinabe Revolution: Charisma and Power, Local and External Dimensions|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-modern-african-studies_1988-09_26_3/page/442|journal=The Journal of Modern African Studies|volume=26|issue=3|pages=442–443|doi=10.1017/S0022278X0001171X|issn=0022-278X|jstor=160892}}&lt;/ref&gt; Sankara u arrestua pasi këshilltari i presidentit francez për çështjet afrikane, {{Interlanguage link|Guy Penne|fr}}, u takua me Kolonel Yorian Somé.&lt;ref&gt;{{Cite journal|date=1987|title=Ideology and Praxis in Thomas Sankara's Populist Revolution of 4 August 1983 in Burkina Faso|journal=Issue: A Journal of Opinion|volume=15|pages=77–90|doi=10.2307/1166927|issn=0047-1607|jstor=1166927}}&lt;/ref&gt; Henri Zongo dhe Jean-Baptiste Boukary Lingani u arrestuan gjithashtu. Vendimi për të arrestuar Sankarën doli të ishte shumë i papëlqyer nga oficerët më të rinj të regjimit ushtarak. Burgosja e tij krijoi një vrull të mjaftueshëm për mikun e tij Blaise Compaoré që të udhëhiqte një tjetër grusht shteti.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== Presidenca ==
Një grusht shteti i organizuar nga Blaise Compaore e bëri Sankarën President më 4 gusht 1983 në moshën 33-vjeçare. Grushti i shtetit u mbështet nga [[Libia]], e cila në atë kohë ishte në prag të luftës me Francën në [[Çadi|Çad]] (shih historinë e Çadit ).

Sankara u identifikua si një revolucionar dhe u frymëzua nga shembujt e [[Fidel Kastro|Fidel Castros]] dhe [[Ernesto Çe Gevara|Che Guevara]] të Kubës, dhe udhëheqësi ushtarak i Ganës [[Jerry Rawlings]] .&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Egypt &amp; Africa – Thomas Sankara|url=https://africa.sis.gov.eg/english/figures/politics/thomas-sankara/|access-date=1 janar 2021|website=africa.sis.gov.eg}}&lt;/ref&gt; Si President, ai promovoi 'Revolucionin Demokratik dhe Popullor' ( {{Lang|fr|Révolution démocratique et populaire}}, ose RDP). Ideologjia e Revolucionit u përcaktua nga Sankara si [[Antiimperializmi|anti-imperialiste]] në një fjalim më 2 tetor 1983, {{Lang|fr|Discours d'orientation politique}} (DOP),&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Jaffré|first=Bruno|date=23 prill 2015|title=The Political Orientation Speech Thomas Sankara|url=https://www.thomassankara.net/the-political-orientation-speech-thomas-sankara/?lang=en|access-date=7 maj 2021|website=My Blog|language=en-US}}&lt;/ref&gt; shkruar nga bashkëpunëtorja e tij e ngushtë [[Valère Some|Valère Somé]] . Politika e tij ishte e orientuar drejt luftës ndaj korrupsionit dhe promovimit të ripyllëzimit.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=17 janar 2021|title=Can the 'Great Green Wall' carry out Sankara's ecological, pan-African dream?|url=https://www.france24.com/en/africa/20210117-can-great-green-wall-carry-sankara-s-ecological-pan-african-dream|url-status=live|access-date=24 janar 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20210128012101/https://www.france24.com/en/africa/20210117-can-great-green-wall-carry-sankara-s-ecological-pan-african-dream|archive-date=28 janar 2021}}&lt;/ref&gt;

Më 4 gusht 1984, në përvjetorin e parë të pranimit të tij, ai e quajti vendin Burkina Faso, që do të thotë 'vendi i njerëzve të drejtë' në Mooré dhe Dyula, dy gjuhët kryesore të vendit. Ai gjithashtu i dha një flamur të ri dhe shkroi një himn të ri kombëtar ( ''[[Ditanyè]]'' ).&lt;ref&gt;{{Cite web|date=4 gusht 2021|title=Le 4 août 1984, Thomas Sankara rebaptisait la Haute-Volta en Burkina Faso|trans-title=On August 4, 1984, Thomas Sankara renamed Upper Volta in Burkina Faso|url=https://www.burkina24.com/2021/08/04/le-4-aout-1984-thomas-sankara-rebaptisait-la-haute-volta-en-burkina-faso/|access-date=6 janar 2022|website=L'Actualité du Burkina Faso 24h/24|language=fr-FR}}&lt;/ref&gt;
=== Këshilli i Revolucionit ===
Kur Sankara mori pushtetin më 4 gusht, ai e riemërtoi udhëheqjen e vendit si Këshilli i Revolucionit (CNR). Kjo ishte një mënyrë për Sankarën që të sinjalizonte se ai do të përpiqej për ndryshime politike dhe shoqërore. CNR e përbërë nga civilë dhe ushtarë, të gjithë njerëz të zakonshëm. Por numri i anëtarëve ishte sekret për arsye sigurie dhe i njohur vetëm nga Sankara dhe të tjerët në rrethin e tij të ngushtë.

CNR mblidhej rregullisht për të folur për plane dhe vendime të rëndësishme për vendin. Ata ndihmuan për të dhënë këshilla dhe drejtim për veprimet e qeverisë. Ata votuan sugjerimet dhe vendimet e zyrtarëve qeveritarë; vendimmarrja ishte kolektive . Në disa raste, ata anuluan edhe propozimet e favorizuara personalisht nga Sankara.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

=== Kujdesi shëndetësor dhe punët publike ===
Prioritetet e para të Sankarës pas marrjes së detyrës ishin ushqimi, strehimi dhe dhënia e kujdesit mjekësor për njerëzit e tij që kishin shumë nevojë për të. Sankara nisi një program vaksinimi masiv në një përpjekje për të zhdukur [[Poliomieliti|poliomielitin]], [[Meningjiti|meningjitin]] dhe [[Fruthi|fruthin]] . Nga viti 1983 deri në vitin 1985, 2 milionë Burkinabé u vaksinuan. {{Sfn|Murrey|2018}}&lt;ref name=&quot;:6&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:7&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot;/&gt;

Përpara presidencës së Sankarës, vdekshmëria foshnjore në Burkina Faso ishte rreth 20.8%; gjatë presidencës së tij ra në 14.5%. {{Sfn|Murrey|2018}} Administrata e Sankarës ishte qeveria e parë afrikane që njohu publikisht epideminë e SIDA-s si një kërcënim të madh për Afrikën.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Falola|first=Toyin|title=HIV/AIDS, illness, and African well-being|last2=Heaton|first2=Matthew M.|date=2007|publisher=University Rochester Press|isbn=978-1-58046-240-2|pages=290}}&lt;/ref&gt;

U ndërmorën gjithashtu projekte të mëdha për strehimin dhe infrastrukturën. Fabrikat e tullave u krijuan për të ndihmuar në ndërtimin e shtëpive në një përpjekje për t'i dhënë fund llumeve urbane.&lt;ref name=&quot;africanagenda.net&quot;&gt;{{Cite web|date=9 janar 2020|title=Africa's Che Guevara and Burkina Faso – African Agenda – A new perspective on Africa|url=http://africanagenda.net/africas-che-guevara-and-burkina-faso/|website=africanagenda.net}}&lt;/ref&gt; Në përpjekje për të luftuar shpyllëzimin, Korrja Popullore e Fidanishteve të Pyjeve u krijua për të furnizuar 7000 fidanishte fshatrash, si dhe organizoi mbjelljen e disa milionë pemëve. Të gjitha rajonet e vendit u lidhën shpejt me një program të gjerë të ndërtimit të rrugëve dhe hekurudhave. Mbi 700 kilometra hekurudhë u shtrua nga njerëzit e Burkina Fasos për të lehtësuar nxjerrjen e manganit në &quot;Beteja e hekurudhave&quot;, pa asnjë ndihmë të huaj ose para të jashtme.&lt;ref name=&quot;:3&quot;/&gt; Këto programe ishin një përpjekje për të provuar se vendet afrikane mund të ishin të begata pa ndihmën ose dhurimet e huaja.

Sankara nisi gjithashtu programe arsimore për të ndihmuar në luftimin e shkallës 90% të analfabetizmit në vend. Këto programe patën sukses të madh. Menjëherë pas vrasjes së Sankarës, grevat e mësuesve në shkallë të gjerë, së bashku me mosgatishmërinë e regjimit të ri për të negociuar, çuan në krijimin e 'Mësuesve Revolucionarë'. Në një përpjekje për të zëvendësuar rreth 2500 mësues të pushuar nga puna për shkak të një greve në vitin 1996, kushdo me një diplomë kolegji u ftua të jepte mësim përmes programit revolucionar të mësuesve. Vullnetarët morën një kurs trajnimi 10-ditor përpara se të fillonin të jepnin mësim.&lt;ref name=&quot;UprightDVD&quot;/&gt;
=== Bujqësia ===
Në vitet 1980, më shumë se 90% e popullsisë ishin ende bujq. Më pak se 6 për qind e tokës që mund të [[Ujitja|ujitej]] po ujitej, ndërsa pjesa tjetër mbështetej te shiu, i cili ishte shumë i pasigurt dhe i pamjaftueshëm. Vetëm 10% e popullsisë kishte kafshë për plugim, ndërsa pjesa tjetër mbështetej në përdorimin individual të shatave të shkurtra për plugim. Pak [[Bagëtia|blegtorë]] kishin akses në [[foragjere]] ; atyre iu duheshe të bridhnin në fshat në kërkim të tokave të kullotave dhe pikave për ujitje. Për shkak të kësaj, uria mbeti e përhapur. Në vitet e thatësirës, popullsia rurale kërcënohej nga zija e bukës.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Harsch|first=Ernest|title=Thomas Sankara an African revolutionary|date=1 nëntor 2014|publisher=Ohio University Press|isbn=978-0821421260|edition=Illustrated|pages=94–95|language=en|ref=none}}&lt;/ref&gt;

Në planin pesë-vjeçar të Sankarës, rreth 71% e investimeve të parashikuara për sektorët prodhues u ndanë në bujqësi, blegtori, peshkim, kafshë të egra dhe pyje. Në 3 vjet, 25% më shumë tokë u vadit falë projekteve vullnetare. Në Luginën Sourou, një [[Diga|digë]] u ndërtua brenda pak muajsh pothuajse tërësisht nga punë vullnetare. Përdorimi i plehrave u rrit me 56%. Qindra traktorë u blenë dhe u importuan për projekte të mëdha kooperativash.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Harsch|first=Ernest|title=Thomas Sankara an African revolutionary|date=1 nëntor 2014|publisher=Ohio University Press|isbn=978-0821421260|edition=Illustrated|pages=96|language=en|ref=none}}&lt;/ref&gt;


Qindra banka drithi të fshatit u ndërtuan përmes punës kolektive të organizuar nga CDR-të për të ndihmuar fermerët të ruanin dhe tregtonin të korrat e tyre. Në të kaluarën, fermerët nuk do të kishin asnjë mënyrë për të ruajtur drithërat e tepërt dhe duhej t'i shisnin ato te tregtarët vendas, të cilët do të shisnin të njëjtat kultura në të njëjtin fshat për dyfishin e kostos.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book|last=Harsch|first=Ernest|title=Thomas Sankara an African revolutionary|date=1 nëntor 2014|publisher=Ohio University Press|isbn=978-0821421260|edition=Illustrated|pages=97|language=en|ref=none}}&lt;/ref&gt;

Në gusht 1984, e gjithë toka u [[Shtetëzimi|shtetëzua]] . Më parë, krerët vendorë kishin vendosur se kush mund të merrej me bujqësi. Në disa zona, pronësia private e tokës kishte filluar të lindte. Prodhimi i përgjithshëm i drithërave u rrit me 75% midis 1983 dhe 1986.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Në katër vjet, analistët e OKB-së e deklaruan bujqësinë burkiniane si mjaft produktive për të qenë &quot;ushqimore e vetë-mjaftueshme&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=3 janar 2020|title=Thomas Sankara, l'écologiste|work=Le Monde.fr|url=https://www.lemonde.fr/afrique/article/2020/01/03/thomas-sankara-l-ecologiste_6024742_3212.html}}&lt;/ref&gt;

=== Mjedisi ===
Në vitet 1980, kur ndërgjegjësimi ekologjik ishte ende shumë i ulët, Tomas Sankara ishte një nga liderët e paktë afrikanë që e konsideronte mbrojtjen e mjedisit një parësi. Ai u angazhua në tre beteja të mëdha: kundër [[Zjarri i egër|zjarreve të shkurreve]], 'të cilat do të konsiderohen si krime dhe do të dënohen si të tilla'; kundër [[Gama e hapur|bredhjes së bagëtive]], 'që cenon të drejtat e popujve sepse kafshët e pambikëqyrura shkatërrojnë natyrën'; dhe kundër prerjes kaotike të druve të zjarrit, 'profesioni i cili do të duhet të organizohet dhe rregullohet'.

Si pjesë e një programi zhvillimi që përfshiu një pjesë të madhe të popullsisë, dhjetë milionë pemë u mbollën në Burkina Faso në pesëmbëdhjetë muaj gjatë 'revolucionit'. Për të përballuar shkretëtirën në avancim dhe thatësirat e përsëritura, Thomas Sankara propozoi gjithashtu mbjelljen e rripave të pyllëzuara prej rreth 50 kilometrash, duke shëtitur vendin nga lindja në perëndim. Ai mendoi ta shtrinte këtë brez vegjetativ edhe në vende të tjera.

Duke filluar në tetor 1984, gjatë pesëmbëdhjetë muajve qeveria e Sankara-s mbolli dhjetë milionë pemë në një fushatë [[ripyllëzimi]]. Sankara tha &quot;Në Burkina druri është burimi ynë i vetëm i energjisë. Ne duhet t'i kujtojmë vazhdimisht çdo individi detyrën e tij për të ruajtur dhe rigjeneruar natyrën&quot;. {{Sfn|Peterson|2021}}
=== Gjykatat Revolucionare Popullore ===
Menjëherë pas arritjes së pushtetit, Sankara ndërtoi një sistem gjykatash të njohur si Tribunali Revolucionar Popullor . Gjykatat u krijuan fillimisht për të gjykuar ish-zyrtarët e qeverisë në një mënyrë të drejtpërdrejtë, në mënyrë që Burkinabé -i mesatar të mund të merrte pjesë ose të mbikëqyrte gjyqet e armiqve të revolucionit.&lt;ref name=&quot;UprightDVD&quot;&gt;{{Cite web|last=[[California Newsreel]]|title=Thomas Sankara: The Upright Man|url=http://newsreel.org/nav/title.asp?tc=CN0205}}&lt;/ref&gt; Ata vunë në gjyq të pandehurit për korrupsion, evazion fiskal ose aktivitet kundër-revolucionar. Dënimet për ish-zyrtarët e qeverisë ishin të lehta dhe shpesh të pezulluara. Gjykatat janë pretenduar se kanë qenë vetëm gjyqe shfaqje,  të mbajtura shumë hapur me mbikëqyrje nga publiku.

=== Komitetet e Mbrojtjes Revolucionare ===
Komitetet për Mbrojtjen e Revolucionit ( {{Lang|fr|Comités de Défense de la Révolution or CDRs}} ) u formuan si organizata të armatosura masive. CDR-të u krijuan si një kundërpeshë ndaj fuqisë së ushtrisë, si dhe për të promovuar revolucionin politik dhe social. Ideja për Komitetet e Mbrojtjes Revolucionare u mor nga udhëheqësi kuban Fidel Castro, Komitetet e të cilit për Mbrojtjen e Revolucionit ishin krijuar si një formë e 'vigjilencës revolucionare'.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Baggins|first=Brian|title=Establishing Revolutionary Vigilance in Cuba|url=https://www.marxists.org/history/cuba/archive/castro/1960/09/29.htm|website=marxists.org}}&lt;/ref&gt;

=== Marrëdhëniet me popullin Mossi ===
Një pikë diskutimi në lidhje me sundimin e Sankarës është mënyra se si ai trajtoi grupin etnik Mossi. Mossit janë grupi më i madh etnik në Burkina Faso dhe ata i përmbahen një sistemi shoqëror të rreptë, tradicional dhe hierarkik.  Në krye të hierarkisë është Morho Naba, shefi ose mbreti i popullit Mossi. Sankara e pa këtë marrëveshje si një pengesë për unitetin kombëtar dhe vazhdoi të ulte elitën Mossi. Morho Nabës nuk iu lejua të mbante gjykata. Krerëve vendorë të fshatrave iu hoqën kompetencat e tyre ekzekutive, të cilat iu dhanë CDR-së.&lt;ref&gt;{{Cite journal|date=1989|title=The Death of Thomas Sankara and the Rectification of the People's Revolution in Burkina Faso|url=https://archive.org/details/sim_african-affairs_1989-07_88_352/page/384|journal=African Affairs|volume=88|issue=352|pages=384|doi=10.1093/oxfordjournals.afraf.a098188|issn=0001-9909|jstor=722692}}&lt;/ref&gt;

=== Të drejtat e grave ===
Sankara kishte punuar gjerësisht për të drejtat e grave dhe deklaroi &quot;Nuk ka revolucion të vërtetë shoqëror pa çlirimin e grave&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=janar 2005|title=Thomas Sankara|url=https://newint.org/columns/speechmarks/2005/01/01/thomas-sankara|publisher=[[New Internationalist]]}}&lt;/ref&gt;

Përmirësimi i statusit të femrave në shoqërinë Burkinabe ishte një nga qëllimet e qarta të Sankarës dhe qeveria e tij përfshiu një numër të madh femrash, një politikë e paprecedentë në Afrikën Perëndimore. Qeveria e tij ndaloi [[Gjymtimi gjenital femëror|gjymtimin gjenital femëror]], [[Martesat me detyrim|martesat me shkuesi]] dhe poligaminë, ndërsa caktoi femra në pozicione të larta qeverisëse dhe i inkurajoi ato të punonin jashtë shtëpisë dhe të qëndronin në shkollë megjithëse shtatzëna.&lt;ref name=&quot;UprightDVD&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot;/&gt; Sankara e promovoi [[Kontrolli i lindjeve|kontracepsionin]] dhe në 1986 të gjitha kufizimet e kontracepsionit u hoqën.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Historical Dictionary of Burkina Faso|date=2013|publisher=Scarecrow Press|page=lvi}}&lt;/ref&gt; Ai gjithashtu themeloi Ministrinë e Zhvillimit të Familjes dhe Bashkimin e Grave Burkina.{{Sfn|Murrey|2018}}

Sankara njohu sfidat me të cilat përballeshin gratë afrikane kur mbajti fjalimin e tij të famshëm për të shënuar [[Dita Ndërkombëtare e Grave|Ditën Ndërkombëtare të Gruas]] më 8 Mars 1987 në Ouagadougou. Sankara foli me mijëra gra, duke thënë se Revolucioni i Burkinabeve po 'krijon marrëdhënie të reja shoqërore', të cilat do të 'prishnin marrëdhëniet e autoritetit midis burrave dhe grave dhe do ta detyronin secilin të rimendonte natyrën e të dyve. Kjo detyrë është e vështirë, por e nevojshme”.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Biney|first=Ama|date=24 tetor 2013|title=Revisiting Thomas Sankara, 26 years later – Pambazuka News|url=http://www.pambazuka.net/en/category/features/89359|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150425025633/http://www.pambazuka.net/en/category.php/features/89359|archive-date=25 prill 2015|website=pambazuka.net}}&lt;/ref&gt; Përveçse ishte udhëheqësi i parë afrikan që emëroi gratë në postet kryesore të kabinetit, ai i rekrutoi ato [[Gratë në ushtri|në mënyrë aktive për ushtrinë]] .&lt;ref name=&quot;UprightDVD&quot; /&gt;

=== Lufta e Rripit Agacher ===
{{quote box|quote=Tomasi e dinte se si ti tregonte popullit të tij se ai mund të bëhej me dinjitet dhe krenar përmes vullnetit, kurajos, ndershmërisë dhe punës. Çfarë mbetet mbi të gjitha nga burri im është integriteti.|source=— [[Mariam Sankara]], vejusha e Tomasit&lt;ref name=&quot;ReutersChe&quot;/&gt;|width=25%|align=right}}
[[Skeda:Moussa_Traoré_(1989)_(cropped).jpg|majtas|parapamje|209x209px| Moussa Traoré]]
Pas përplasjeve të vitit 1974 midis Burkina Fasos dhe Malit mbi territorin e diskutueshëm të Rripit Agacher, Organizata e Bashkimit Afrikan kishte krijuar një komision ndërmjetësimi për të zgjidhur mosmarrëveshjen dhe për të siguruar një demarkacion të pavarur dhe asnjëanës të kufirit. Të dyja qeveritë kishin deklaruar se nuk do të përdorin forcën e armatosur për t'i dhënë fund mosmarrëveshjes. 

{{Sfn|Naldi|1986}}

Por deri në vitin 1983 të dy vendet kishin rënë ende dakord për punën e komisionit. {{Sfn|Naldi|1986}} Sankara nuk e pëlqente personalisht Presidentin Malian Moussa Traoré, i cili kishte marrë pushtetin duke rrëzuar regjimin e majtë të Modibo Keïtasë .&lt;ref name=&quot;michaud&quot;&gt;{{Cite news|date=1986|title=Burkina/Mali: Who started the war|pages=29–30|work=New African|url=https://books.google.com/books?id=3xLtAAAAMAAJ}}&lt;/ref&gt; Më 17 shtator Sankara vizitoi Malin dhe u takua me Traorén. Me ndërmjetësimin algjerian, të dy ranë dakord që mosmarrëveshja kufitare të zgjidhej nga [[Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë]] (ICJ) dhe më pas i kërkuan organit për të zgjidhur çështjen. {{Sfn|Imperato|2019}}

Në korrik 1985, Burkina Faso shpalli sekretarin e përgjithshëm malian të Komunitetit Ekonomik të Afrikës Perëndimore, Drissa Keita, një ''[[Persona non grata|person non grata]]'' pasi ai kritikoi regjimin e Sankarës. Në shtator Sankara mbajti një fjalim në të cilin ai bëri thirrje për një revolucion në Mali. Udhëheqësit malianë ishin veçanërisht të ndjeshëm ndaj retorikës nxitëse, pasi vendi i tyre po kalonte trazira shoqërore. {{Sfn|Salliot|2010}} {{Sfn|Englebert|2018}} {{Sfn|Murrey|2018}} Përafërsisht në të njëjtën kohë, Sankara dhe figura të tjera kyçe në CNR u bindën se Traoré po strehonte opozitën ndaj regjimit të Burkinabé në [[Bamako]] dhe po komplotonte për të provokuar një luftë kufitare, e cila do të përdorej për të mbështetur një kundërrevolucion.&lt;ref name=&quot;roger&quot;&gt;{{Cite news|date=25 dhjetor 2015|title=Il y a trente ans éclatait la &quot;guerre de Noël&quot; entre le Mali et le Burkina Faso|language=fr|trans-title=Thirty years ago the &quot;Christmas war&quot; broke out between Mali and Burkina Faso|work=Jeune Afrique|url=https://www.jeuneafrique.com/288381/politique/il-y-a-quarante-ans-eclatait-la-guerre-de-noel-entre-le-mali-et-le-burkina/|access-date=7 nëntor 2020}}&lt;/ref&gt;
[[Skeda:Burkina-Mali_boundary_dispute,_US_Department_of_State_map.jpg|parapamje| Harta [[Departamenti i Shtetit i Shteteve të Bashkuara|e Departamentit të Shtetit të Shteteve të Bashkuara]] që tregon pretendimet konkurruese të Malit dhe Burkina Fasos në Rripin Agacher]]
Tensionet në kufi filluan të rriten më 24 nëntor kur një shtetas i Burkinabé vrau një tjetër pranë kufirit në [[Provinca Soum|provincën e Sumit]]. Policia e Malit kaloi kufirin për të arrestuar vrasësin dhe gjithashtu arrestoi disa anëtarë të një Komiteti vendor për Mbrojtjen e Revolucionit, të cilët po përgatitnin një gjykatë. Tre ditë më vonë policia e Malit hyri në Kounia për të 'rivendosur rendin'. Burkina Faso bëri përfaqësime diplomatike për incidentet në Mali, por nuk iu dha asnjë përgjigje zyrtare.

Në fillim të dhjetorit, Burkina Faso informoi Malin dhe vendet e tjera përreth se po kryente regjistrimin e saj kombëtar dhjetëvjeçar nga 10 deri më 20 dhjetor.&lt;ref name=&quot;AfricaAsia&quot;&gt;{{Cite news|date=shkurt 1986|title=Burkina and Mali – War to What End?|volume=2|pages=46–48|work=AfricaAsia|publisher=Sociéte d'éditions Afrique, Asie, Amérique latine|url=https://books.google.com/books?id=kmKFAAAAIAAJ}}&lt;/ref&gt; Më 14 dhjetor, personeli ushtarak hyri në Agacher për të ndihmuar në regjistrimin e popullsisë. Mali akuzoi autoritetet ushtarake për presion ndaj qytetarëve të Malit në fshatrat kufitare për t'u regjistruar në cens, një akuzë të cilën Burkina Faso e kundërshtoi.&lt;ref name=&quot;quarterly&quot;&gt;{{Cite news|date=1985|title=Burkina and Mali fight a destructive border war|pages=25–26|work=Quarterly Economic Review of Togo, Niger, Benin, Burkina|publisher=Economist Intelligence Unit|issue=1|url=https://books.google.com/books?id=c1YWAQAAMAAJ}}&lt;/ref&gt; Në një përpjekje për të ulur tensionet, ANAD (një organizatë e traktatit të Afrikës Perëndimore) dërgoi një delegacion në Bamako dhe Uagadugu për të ndërmjetësuar. Presidenti i Algjerisë Chadli Bendjedid kontaktoi Sankarën dhe Traorén për të inkurajuar një zgjidhje paqësore.&lt;ref name=&quot;quarterly&quot; /&gt; Me kërkesë të anëtarëve të ANAD-it, Burkina Faso njoftoi tërheqjen e të gjithë personelit ushtarak nga rajoni i diskutueshëm.&lt;ref name=&quot;institute&quot;&gt;{{Cite news|date=1986|title=A war beyond the Burkina-Mali border|page=39|work=Africa Special Report|publisher=Institute of African American Relations|url=https://books.google.com/books?id=LCkRAQAAMAAJ}}&lt;/ref&gt;

Pavarësisht tërheqjes së deklaruar, pasoi një 'luftë e komunikatave' ndërsa autoritetet e Burkinabé dhe Malian shkëmbyen mesazhe armiqësore. {{Sfn|Salliot|2010}} Duke u ndjerë i kërcënuar nga Sankara, Traoré filloi të përgatiste Malin për armiqësi me Burkina Fason. U formuan tre ''grupime'' dhe u planifikua të pushtohej Burkina Faso dhe të bashkoheshin në qytetin e [[Bobo-Dioulasso|Bobo-Dioulassos]]. Sapo të mbërrinin atje, ata do të mblidhnin forcat opozitare Burkinabé për të marrë Uagadugun dhe për të rrëzuar Sankarën.&lt;ref name=&quot;maliactu&quot;&gt;{{Cite web|last=Diarra|first=Diaoullèn Karamoko|date=14 gusht 2017|title=Mali: Moussa Traore: Une armée pour défendre chaque millimètre carré du territoire national|trans-title=Mali: Moussa Traore: An army to defend every square millimeter of the national territory|url=https://maliactu.net/mali-moussa-traore-une-armee-pour-defendre-chaque-millimetre-carre-du-territoire-national/|access-date=7 nëntor 2020|website=MaliActu|language=fr}}&lt;/ref&gt;

Ish ndihmësi i Sankarës, Paul Michaud, shkroi se Sankara synonte të provokonte Malin në konflikt me qëllimin mobilizimin e mbështetjes popullore për regjimin e tij. Sipas Michaud, &quot;një burim zyrtar dhe i besueshëm nga Mali&quot; kishte raportuar se dokumentet [[Mobilizimi|e mobilizimit]] që datonin më 19 dhjetor u gjetën në trupat e ushtarëve të rënë të Burkina Fasos gjatë luftës që pasoi.&lt;ref name=&quot;michaud&quot;/&gt;
Përpjekjet e Sankarës për të siguruar prova të sinqeritetit të tij u minuan sistematikisht. &quot;Është e vështirë të besohet se autoritetet e Malit nuk janë në dijeni se thashethemet që qarkullojnë janë të rreme,&quot; thotë ambasadori i SHBA Leonardo Neher . Në kontrast me pohimin e Michaud-it, një kabllogram i Agjencisë Qendrore të Inteligjencës (CIA) thotë, &quot;Lufta lindi nga shpresa e Bamakos se konflikti do të shkaktonte një grusht shteti në Burkina Faso&quot;.&lt;ref name=&quot;monde-diplomatique.fr&quot;&gt;{{Cite news|date=1 tetor 2021|title=Mais qui a assassiné Thomas Sankara ?|language=fr|work=Le Monde diplomatique|url=https://www.monde-diplomatique.fr/2021/10/JAFFRE/63630}}&lt;/ref&gt;

Në agimin e 25 dhjetorit 1985, rreth 150 tanke [[Forcat e Armatosura të Malit|të Ushtrisë Maliane]] kaluan kufirin dhe sulmuan disa vende. Trupat maliane gjithashtu u përpoqën të mbështillnin Bobo-Dioulasson në një sulm [[Lëvizja e pincës|me pincë]] . Ushtria e Burkina Fasos luftoi për të zmbrapsur ofensivën përballë fuqisë së zjarrit superiore të Malit dhe u mposht në frontin verior;&lt;ref name=&quot;roger&quot;/&gt; Forcat Maliane siguruan shpejt qytetet Dionouga, Selba, Kouna dhe Douna në Agacher. {{Sfn|Imperato|2019}} Qeveria e Burkinabé në Ouagadougou mori fjalë për armiqësi rreth orës 13:00 dhe menjëherë lëshoi urdhra mobilizimi. Masa të ndryshme sigurie u vendosën gjithashtu në të gjithë vendin, duke përfshirë [[Errësirë (kohë lufte)|ndërprerjet]] e natës.

Forcat burkinabe u rigrupuan në zonën e Dionugës për [[Kundërsulmi|të kundërsulmuar]] .&lt;ref name=&quot;AfricaAsia&quot;/&gt; Kapiteni Compaoré mori komandën e këtij fronti perëndimor. Nën udhëheqjen e tij ushtarët u ndanë në grupe të vogla dhe përdorën [[Lufta guerile|taktika guerile]] kundër tankeve të Malit.&lt;ref name=&quot;roger&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AfricaAsia&quot; /&gt;

Menjëherë pas fillimit të armiqësive, udhëheqës të tjerë afrikanë u përpoqën të vendosnin një armëpushim. {{Sfn|Imperato|2019}} Në mëngjesin e 30 dhjetorit, Burkina Faso dhe Mali ranë dakord për një armëpushim të ndërmjetësuar nga ANAD.&lt;ref name=&quot;AfricaAsia&quot; /&gt; Në atë kohë Mali kishte pushtuar pjesën më të madhe të Rripit Agacher. {{Sfn|Naldi|1986}} Më shumë se 100 Burkinabé dhe rreth 40 ushtarë dhe civilë malianë u vranë gjatë luftës.&lt;ref name=&quot;roger&quot; /&gt; Qytetet burkinabe të Ouahigouya, Djibo dhe Nassambou u dëmtuan rëndë nga luftimet.&lt;ref name=&quot;quarterly&quot;/&gt;

Në një samit të ANAD-it në [[Jamusukro|Yamoussoukro]] {{Sfn|Imperato|2019}} më 17 janar 1987, Traoré dhe Sankara u takuan {{Sfn|Rupley|Bangali|Diamitani|2013}} dhe zyrtarizuan një marrëveshje për t'i dhënë fund armiqësive. {{Sfn|Imperato|2019}} ICJ-ja më vonë ndau Agacher; Mali mori pjesën perëndimore më të populluar dhe Burkina Faso pjesën lindore me qendër në lumin Béli . {{Sfn|Salliot|2010}}&lt;ref name=&quot;watson&quot;&gt;{{Cite news|last=Watson|first=Nyle|date=15 korrik 1987|title=Burkina–Mali: ICJ Boundary Decision Backs Both Sides|pages=18–20|work=Geographic Notes|publisher=Office of the Geographer, [[United States Department of State]]|issue=6|url=https://books.google.com/books?id=GnA9EFkn8o8C}}&lt;/ref&gt; Të dy vendet shprehën kënaqësinë e tyre me vendimin. {{Sfn|Salliot|2010}}

Burkina Faso deklaroi se lufta ishte pjesë e një 'komploti ndërkombëtar' për të rrëzuar qeverinë e Sankarës. Ajo hodhi poshtë spekulimet se ishte luftuar për pasurinë e përfolur minerare në Agacher. {{Sfn|Johnson|1986}} Performanca relativisht e dobët e vendit në konflikt dëmtoi besueshmërinë e brendshme të CNR-së. {{Sfn|Uwechue|1991}} Disa ushtarë të Burkinabé u zemëruan nga dështimi i Sankara për të ndjekur penalisht luftën në mënyrë më agresive dhe për të mbledhur një kundërofensivë kundër Malit. {{Sfn|Murrey|2018}}

Konflikti demonstroi gjithashtu pozicionin e dobët ndërkombëtar të vendit dhe e detyroi CNR-në të krijonte një imazh më të moderuar të politikave dhe qëllimeve të saj jashtë vendit. Pas ngjarjeve, qeveria e Burkina Fasos hoqi referencat për mbështetjen e revolucionit në vende të tjera, {{Sfn|Englebert|2018}} dhe marrëdhëniet e saj me Francën u përmirësuan në mënyrë modeste. {{Sfn|Murrey|2018}} Në një tubim të mbajtur pas luftës, Sankara pranoi se ushtria e vendit të tij nuk ishte e armatosur siç duhet dhe njoftoi zbutjen e dënimeve për shumë të burgosur politikë. {{Sfn|Johnson|1986}}
=== Marrëdhëniet me vendet e tjera ===
Thomas Sankara e përcaktoi programin e tij si anti-imperialist. Në këtë drejtim, [[Franca]] u bë objektivi kryesor i retorikës revolucionare. Kur Presidenti [[François Mitterrand]] vizitoi Burkina Fason në nëntor 1986, Sankara kritikoi francezët se kishin pritur [[Pieter Botha|Pitër Botën]], Kryeministër i Afrikës së Jugut, i cili ende zbatonte [[Aparteidi|aparteidin]] ; dhe [[Jonas Malheiro Savimbi|Jonas Savimbin]], udhëheqësi i [[UNITA|UNITA-s]], në Francë, duke iu referuar të dy burrave si 'të mbuluar me gjak nga koka te këmbët'. Si përgjigje, Franca reduktoi ndihmën e saj ekonomike për Burkina Faso me 80% midis 1983 dhe 1985.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Capitaine Thomas Sankara de Christophe Cupelin – (2014) – Film documentaire|url=https://www.telerama.fr/cinema/films/capitaine-thomas-sankara,483035.php|via=www.telerama.fr}}&lt;/ref&gt;

{{Interlanguage link|Guy Penne|fr}}, këshilltar i Miterrandit për çështjet afrikane, organizoi një fushatë mediatike në Francë për të përdhosur Tomas Sankarën në bashkëpunim me [[Drejtoria e Përgjithshme për Sigurinë e Jashtme (Francë)|DGSE]]. Ai i dha shtypit një seri dokumentesh mbi masakrat e supozuara që do të mbushnin artikujt kundër tij.&lt;ref name=&quot;monde-diplomatique.fr&quot;/&gt;

Sankara ngriti një program bashkëpunimi me [[Kuba|Kubën]] . Pas takimit me [[Fidel Kastro|Fidel Kastron]], Sankara organizoi dërgimin e Burkinabëve të rinj në Kubë në shtator 1986 për të marrë trajnim profesional dhe për të marrë pjesë në zhvillimin e vendit pas kthimit të tyre. Këta ishin vullnetarë të rekrutuar në bazë të një konkursi; prioritet iu dha jetimëve dhe të rinjve nga zonat rurale dhe të pafavorizuara. Rreth 600 adoleshentë u dërguan në Kubë për të përfunduar shkollimin e tyre dhe për të marrë trajnim profesional për t'u bërë mjekë (veçanërisht gjinekologë), inxhinierë ose agronomë.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=11 gusht 2020|title=&quot;les Burkinabés formés à Cuba sont restés fidèles à Sankara et à la mission qu'il leur avait confiée&quot;|work=Le Monde.fr|url=https://www.lemonde.fr/afrique/article/2020/08/11/les-burkinabes-formes-a-cuba-sont-restes-fideles-a-sankara-et-a-la-mission-qu-il-leur-avait-confiee_6048706_3212.html}}&lt;/ref&gt;

Duke denoncuar mbështetjen e [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shteteve të Bashkuara]] për [[Izraeli|Izraelin]] dhe [[Republika Jugafrikane|Afrikën e Jugut]], ai u bëri thirrje vendeve afrikane të bojkotojnë [[Lojërat Olimpike Verore 1984|Lojërat Olimpike Verore të 1984]] në [[Los Anxheles|Los Anxhelos]] . Në [[Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara|Asamblenë e Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara]], ai denoncoi [[Pushtimi i Shteteve të Bashkuara të Grenadës|pushtimin e Grenadës nga Shtetet e Bashkuara]]. SHBA-të u përgjigjën duke zbatuar sanksione tregtare kundër Burkina Fasos. Gjithashtu në OKB, Sankara bëri thirrje për t'i dhënë fund të drejtës së vetos që u është dhënë fuqive të mëdha. Në emër të 'të drejtës së popujve për sovranitet', ai mbështeti kërkesat kombëtare të [[Sahara Perëndimore|Saharasë Perëndimore]], [[Shteti i Palestinës|Palestinës]], [[Sandinistë|Sandinistëve]] Nikaraguanë dhe [[ANC|ANC-]] së së Afrikës së Jugut.

Ndërsa ai kishte marrëdhënie të mira me udhëheqësin ganez [[Jerry Rawlings]] dhe liderin libian [[Muamer el Gadafi|Muammar Gaddafi]], Sankara ishte relativisht i izoluar në Afrikën Perëndimore. Udhëheqësit e afërt me Francën, si [[Houphouët-Boigny]] në [[Bregu i Fildishtë|Bregun e Fildishtë]] dhe [[Hasani II|Hassani II]] në [[Maroku|Marok]], ishin veçanërisht armiqësor ndaj tij.&lt;ref&gt;Amzat Boukari-Yabara, ''Africa Unite ! : Une histoire du panafricanisme,'' Paris: La Découverte, 2014&lt;/ref&gt;
=== Kritika ===
Organizata britanike e zhvillimit [[Oxfam]] regjistroi arrestimin e drejtuesve të sindikatave në vitin 1987.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Sharp|first=R.|title=Burkina Faso: New Life for the Sahel? A Report for Oxfam|date=1987|publisher=[[Oxfam]]|location=Oxford|pages=13}}&lt;/ref&gt; Në vitin 1984, shtatë individë të lidhur me regjimin e mëparshëm në Burkina Faso u akuzuan për tradhti dhe u ekzekutuan pas një gjyqi të shkurtër. Organizatat dhe sindikatat joqeveritare u ngacmuan ose u vunë nën autoritetin e Komiteteve për Mbrojtjen e Revolucionit, degët e të cilave u krijuan në çdo vend pune dhe që funksiononin si 'organet e kontrollit politik dhe shoqëror'.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Otayek|first=R.|title=Military Marxist Régimes in Africa|date=1986|publisher=Frank Cass|editor-last=Markakis|editor-first=J.|location=London|pages=95|chapter=The Revolutionary Process in Burkina Faso: Breaks and Continuities|editor-last2=Waller|editor-first2=M.}}&lt;/ref&gt;

Tre ditë pasi Sankara kishte marrë pushtetin në 1983 përmes revolucionit popullor, Unioni Kombëtar i Mësuesve Afrikanë të Voltës së Epërme (SNEAHV) e quajti Sankarën dhe qeverinë e tij [[Fashizmi|fashiste]] dhe u bëri thirrje punëtorëve që të ishin gati të luftonin për lirinë e tyre. Si rezultat, qeveria urdhëroi arrestimin e 4 figurave kryesore të SNEAHV-së, njëri u lirua menjëherë pas kësaj. Si përgjigje, SNEAHV bëri thirrje për një grevë kombëtare të mësuesve për të protestuar ndaj arrestimeve. Qeveria e pa këtë si diçka që rrezikonte Voltën e Epërme të dobët politikisht, e cila ishte përballur tashmë me 5 grushte shteti që nga pavarësia e saj. Prandaj ministri i Arsimit Kombëtar u bëri thirrje drejtorëve të [[Shkolla jopublike|shkollave private]] “të mos përdorin shërbimet e grevistëve në institucionet e tyre”.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Interim Report - Report No 236, November 1984|url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=1000:50002:0::NO:50002:P50002_COMPLAINT_TEXT_ID:2901203|access-date=3 prill 2024|website=International Labour Organisation}}&lt;/ref&gt; Thirrja preku 1300-1500 mësues.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Impressions on the movement for global justice in Africa - International Viewpoint - online socialist magazine|url=https://internationalviewpoint.org/spip.php?article1032|access-date=2024-04-03|website=internationalviewpoint.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The 1983 putsch installs Thomas Sankara and a historical Revolution with committees in defense of the revolution (CDR) and popular tribunals (TDR) begins.|url=https://www.blaisecompaore.com/en/political-and-military-career/1983-1987-the-revolution/|access-date=2024-04-03|website=Blaise Compaore|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

[[Gjykata Popullore Revolucionare (Burkina Faso)|Gjykatat Popullore Revolucionare]], të ngritura nga qeveria në të gjithë vendin, i vendosnin të pandehurit në gjyq për korrupsion, evazion fiskal ose veprimtari 'kundërrevolucionare'. Procedurat në këto gjykime, veçanërisht mbrojtja ligjore për të akuzuarit, nuk ishin në përputhje me standardet ndërkombëtare. Sipas Christian Morrisson dhe Jean-Paul Azam të [[Organizata për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik|Organizatës për Bashkëpunim Ekonomik dhe Zhvillim]], &quot;klima e urgjencës dhe e veprimit drastik në të cilën shumë ndëshkime u kryen menjëherë kundër atyre që patën fatin e keq të shpalleshin fajtorë për sjellje jo-revolucionare&quot;. kishte disa ngjashmëri me atë që ndodhi në ditët më të këqija të [[Revolucioni Francez|Revolucionit Francez]], gjatë [[Mbretërimi i Terrorit|Mbretërimit të Terrorit]] . Edhe pse pak njerëz u vranë, dhuna ishte e përhapur'.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Morrisson|first=C.|title=Conflict and Growth in Africa|last2=Azam|first2=J.-P.|publisher=[[OECD]]|year=1999|volume=I: 'The Sahel'|location=Paris|page=70}}&lt;/ref&gt;
== Vdekja ==
Më 15 tetor 1987, Sankara dhe dymbëdhjetë zyrtarë të tjerë u vranë në një [[grusht shteti]] të organizuar nga ish-kolegu i tij [[Blaise Compaoré]] . Kur llogariti përmbysjen e tij, Compaoré deklaroi se Sankara rrezikoi marrëdhëniet e jashtme me ish-fuqinë koloniale Francën dhe Bregun e Fildishtë fqinj dhe akuzoi ish-shokun e tij për komplot për të vrarë kundërshtarët.&lt;ref name=&quot;ReutersChe&quot;/&gt;

[[Princi Johnson|Prince Johnson]], një ish-komandant lufte liberian, aleat i [[Charles Taylor (Liberi)|Charles Taylor]] dhe vrasësi i presidentit liberian [[Samuel Doe]], orët e fundit të jetës së të cilit u filmuan, i tha Komisionit të së Vërtetës dhe Pajtimit të Liberisë se ishte orkestruar nga Charles Taylor.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=27 gusht 2008|title=US freed Taylor to overthrow Doe, Liberia's TRC hears|url=http://www.mg.co.za/article/2008-08-27-us-freed-taylor-to-overthrow-doe-liberias-trc-hears|access-date=15 tetor 2014|website=The M&amp;G Online}}&lt;/ref&gt; Pas grushtit të shtetit dhe megjithëse Sankara dihej se kishte vdekur, disa CDR i bënë një rezistencë të armatosur ushtrisë për disa ditë.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Ake|first=Claude|title=Democracy and Development in Africa|date=2001|publisher=[[Brookings Institution|Brookings Institution Press]]|isbn=081-572-348-2|location=Washington, D.C.|page=95}}&lt;/ref&gt;

Sipas Halouna Traoré, i vetmi i mbijetuar i vrasjes së Sankarës, Sankara po merrte pjesë në një takim me Këshillin e Entit.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Jaffre|first=Bruno|title=A Certain Amount of Madness: The Life, Politics and Legacies of Thomas Sankara|date=2018|publisher=[[Pluto Press]]|isbn=978-0-7453-3757-9|pages=96|doi=10.2307/j.ctt21kk235|jstor=j.ctt21kk235}}&lt;/ref&gt; Vrasësit e tij veçuan Sankarën dhe e ekzekutuan. Më pas, vrasësit qëlluan mbi ata që merrnin pjesë në mbledhje, duke vrarë 12 persona të tjerë. Trupi i Sankarës ishte i mbushur me plumba në shpinë&lt;ref&gt;{{Cite news|date=13 tetor 2015|title=Sankara remains: Burkina Faso late leader 'riddled with bullets'|language=en-GB|work=[[BBC News]]|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-34522403|access-date=2 janar 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=13 tetor 2015|title=Apparent remains of Burkina Faso's ex-leader Sankara 'riddled with bullets', says lawyer|url=https://www.france24.com/en/20151013-burkina-faso-thomas-sankara-supposed-remains-riddled-bullets|access-date=2 janar 2021|website=[[France 24]]|language=en}}&lt;/ref&gt; dhe ai u varros shpejt në një varr pa shenja, ndërsa e veja e tij [[Mariam Sankara|Mariam]] dhe dy fëmijët u larguan nga kombi.&lt;ref name=&quot;CCIL&quot;&gt;{{Cite web|last=[[Canadian Council on International Law]]|date=mars 2007|title=Sankara v. Burkina Faso|url=http://www.ccil-ccdi.ca/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=225&amp;Itemid=76|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930045320/http://www.ccil-ccdi.ca/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=225&amp;Itemid=76|archive-date=30 shtator 2007}}&lt;/ref&gt; Compaoré i ktheu menjëherë [[Shtetëzimi|shtetëzimet]], përmbysi pothuajse të gjitha politikat e Sankarës, iu bashkua [[Fondi Monetar Ndërkombëtar|Fondit Monetar Ndërkombëtar]] dhe [[Banka Botërore|Bankës Botërore]] për të sjellë fonde 'të nevojshme dëshpërimisht' për të rivendosur ekonominë e 'shpartalluar'&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Mason|first=Katrina|title=Burkina Faso, 2nd|url=https://archive.org/details/burkinafaso0000mans_b9u5|last2=Knight|first2=James|publisher=The Globe Pequot Press Inc.|year=2011|isbn=9781841623528|page=[https://archive.org/details/burkinafaso0000mans_b9u5/page/n48 31]}}&lt;/ref&gt; dhe në fund hodhi poshtë pjesën më të madhe të trashëgimisë së Sankarës. Diktatura e Compaores qëndroi në pushtet për 27 vjet derisa u rrëzua nga protestat popullore në 2014 .&lt;ref&gt;{{Cite web|title=People in Burkina Faso are taking to the streets to protest their 'president for life'|url=https://www.pri.org/stories/2014-10-29/people-burkina-faso-are-taking-streets-protest-their-president-life|access-date=2 janar 2021|website=The World from PRX|language=en}}{{Lidhje e vdekur}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=28 tetor 2014|title=Huge Burkina Faso march against President Compaore|language=en-GB|work=[[BBC News]]|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-29804216|access-date=2 janar 2021}}&lt;/ref&gt;

=== Gjyqi ===
Në vitin 2017, qeveria e Burkina Fasos i kërkoi zyrtarisht qeverisë franceze të publikonte dokumente ushtarake për vrasjen e Sankarës, pasi e veja e tij akuzoi Francën për organizimin e vrasjes së tij.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=13 tetor 2016|title=Burkina Faso 'wants France to release Sankara archives'|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-37643926|access-date=25 shkurt 2021|website=[[BBC News]]}}&lt;/ref&gt;

Në prill 2021, 34 vjet pas vrasjes së Sankarës, ish-presidenti Compaoré dhe 13 të tjerë u paditën për bashkëpunim në vrasjen e Sankarës, si dhe krime të tjera në grushtin e shtetit.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Akinwotu|first=Emmanuel|date=13 prill 2021|title=Burkina Faso ex-president Compaoré to face trial over Thomas Sankara murder|url=https://www.theguardian.com/world/2021/apr/13/trial-in-absentia-burkina-faso-ex-president-blaise-compaore|access-date=31 maj 2021|website=The Guardian}}&lt;/ref&gt; Ky zhvillim erdhi si pjesë e kornizës së Presidentit [[Roch Marc Christian Kabore|Roch Kaboré]] për 'pajtimin kombëtar'.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Diallo|first=Aïssatou|date=22 prill 2021|title=Can former president Compaoré's trial help to reconcile Burkina Faso?|url=https://www.theafricareport.com/81752/can-former-president-compaores-trial-help-to-reconcile-burkina-faso/|access-date=31 maj 2021|website=Theafricareport}}&lt;/ref&gt;

Në tetor 2021, gjyqi kundër Compaoré dhe 13 të tjerëve filloi në [[Uagadugu|Ouagadougou]], me Compaoré duke u gjykuar ''[[Gjyqi në mungesë|në mungesë]]'' .&lt;ref&gt;{{Cite news|date=11 tetor 2021|title=Burkina Faso opens trial on 1987 Sankara assassination|agency=[[Al Jazeera Arabic|Al Jazeera]]|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/10/11/burkina-faso-to-open-trial-on-1987-sankara-assassination|access-date=11 tetor 2021}}&lt;/ref&gt; Ish-shefi i sigurisë presidenciale, Hyacinthe Kafondo, u gjykua gjithashtu në mungesë.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=11 tetor 2021|title=Trial over killing of Burkina Faso's ex-leader Sankara opens|work=Anadolu Agency|url=https://www.aa.com.tr/en/africa/trial-over-killing-of-burkina-fasos-ex-leader-sankara-opens/2389235}}&lt;/ref&gt; Një javë përpara gjyqit, avokatët e Compaore-s deklaruan se ai nuk do të merrte pjesë në gjyq të cilin ata e cilësuan si me defekte dhe theksuan gjithashtu privilegjin e tij për imunitet, duke qenë ish-kreu i shtetit.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=11 tetor 2021|title=Burkina Faso: Trial to know who killed Thomas Sankara opens|work=Africanews|url=https://www.reuters.com/world/africa/after-34-years-sankara-murder-trial-begins-burkina-faso-2021-10-11/}}&lt;/ref&gt; Pas kërkesave të avokatëve mbrojtës për më shumë kohë për të përgatitur mbrojtjen e tyre, seanca u shty për më 1 mars.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=8 shkurt 2022|title=Burkinabe prosecutors seek 30 years for Compaore in murder trial|work=[[Al Jazeera Arabic|Al Jazeera]]|url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/8/burkina-seeks-30-years-for-compaore-over-sankara-murder#:~:text=Military%20prosecutors%20in%20Burkina%20Faso,%E2%80%9Ccomplicity%20in%20a%20murder%E2%80%9D}}&lt;/ref&gt;

Më 6 prill 2022, Compaoré dhe dy të tjerë u shpallën fajtorë dhe u dënuan me burgim të përjetshëm në mungesë. Tetë të tjerë u dënuan me nga 3 deri në 20 vjet burg. Tre u gjetën të pafajshëm.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Ndiaga|first=Thiam|date=6 prill 2022|title=Burkina Faso's ex-president Compaore handed life sentence in absentia over Sankara murder|language=en|work=[[Reuters]]|url=https://www.reuters.com/world/africa/burkina-fasos-former-president-compaore-sentenced-life-prison-over-sankara-2022-04-06/|access-date=16 prill 2022}}&lt;/ref&gt;

== Trashëgimia ==
[[Skeda:Coat of arms of Burkina Faso (1984–1997).svg|parapamje| Stema e Burkina Fasos nën Sankarën nga viti 1984 deri në 1987, me një [[Kazma|kazëm]] të kryqëzuar dhe [[AK-47]] (një aluzion për [[Drapëri dhe çekiçi|çekiçin dhe drapërin]] ) me moton {{Lang|fr|La Patrie ou la Mort, nous vaincrons}} ('Atdheu ose vdekja, ne do të fitojmë'). Një kazëm dhe AK-47 paraqiten gjithashtu në stemën e Mozambikut, ndërsa motoja poshtë krahëve është gjithashtu motoja aktuale e Kubës, edhe pse në spanjisht.]]
Duke shoqëruar karizmën e tij vetjake, Sankara kishte një sërë iniciativash origjinale që kontribuan në popullaritetin e tij dhe sollën vëmendjen e mediave ndërkombëtare te qeveria e tij.

=== Solidariteti ===

* Ai shiti flotën qeveritare të makinave [[Mercedes-Benz|Mercedes]] dhe bëri [[Renault 5]] (makina më e lirë e shitur në atë kohë në Burkina Faso) makinën zyrtare të shërbimit të ministrave.&lt;ref name=&quot;:8&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Harden|first=Blaine|date=1987|title=LEADER OF BURKINA FASO REPORTEDLY OVERTHROWN|work=[[The Washington Post]]|url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1987/10/16/leader-of-burkina-faso-reportedly-overthrown/55d55840-c1fb-421a-91db-52136e27da6a/}}&lt;/ref&gt;
* Ai uli pagat e nëpunësve publikë të pasur (përfshirë të tijën) dhe ndaloi përdorimin e shoferëve të qeverisë dhe biletave të linjave ajrore të klasit të parë.&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite web|title=Remembering Thomas Sankara, the African Che|url=https://thewire.in/external-affairs/remembering-thomas-sankara-the-african-che|access-date=1 janar 2021|website=thewire.in}}&lt;/ref&gt;
* Ai kundërshtoi [[Ndihma ndërkombëtare|ndihmën e huaj]], duke thënë se &quot;Ai që të ushqen, të kontrollon&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=5 mars 2016|title=26 years after Thomas Sankara: A graveside reflection {{!}} Pambazuka News|url=https://www.pambazuka.org/pan-africanism/26-years-after-thomas-sankara-graveside-reflection|access-date=31 dhjetor 2020|website=www.pambazuka.org|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;
* Ai foli në forume si [[Organizata e Unitetit Afrikan|Organizata e Bashkimit Afrikan]] kundër asaj që ai e përshkroi si depërtim [[Neo-kolonializmi|neokolonialist]] në Afrikë përmes tregtisë dhe financave perëndimore.&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Thomas Sankara, the upright revolutionary|work=[[Deutsche Welle]]|url=https://www.dw.com/en/thomas-sankara-the-upright-revolutionary/a-43454171|access-date=31 dhjetor 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite web|title=A United Front Against the Debt|url=http://www.documenta14.de/en/south/37_a_united_front_against_the_debt|access-date=1 janar 2021|website=www.documenta14.de|language=en}}&lt;/ref&gt;
* Ai bëri thirrje për një front të bashkuar të kombeve afrikane për të hequr dorë nga [[Borxhi i jashtëm|borxhi i tyre i jashtëm]] . Ai argumentoi se të varfërit dhe të shfrytëzuarit nuk kishin detyrim t'i kthenin paratë të pasurve dhe shfrytëzuesve.&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;

* Në Ouagadougou, Sankara e shndërroi dyqanin e furnizimeve të ushtrisë në një supermarket shtetëror të hapur për të gjithë (supermarketi i parë në vend).&lt;ref name=&quot;ReutersChe&quot;&gt;{{Cite news|date=17 tetor 2007|title=Burkina Faso Salutes &quot;Africa's Che&quot; Thomas Sankara|publisher=[[Reuters]]|url=https://www.reuters.com/assets/print?aid=USL17577712}}&lt;/ref&gt;
* Ai detyroi nëpunësit civilë të pasur të paguajnë rrogën e një muaji për projektet publike.&lt;ref name=&quot;ReutersChe&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:11&quot;/&gt;
* Ai refuzoi të përdorte kondicionerin në zyrën e tij me arsyetimin se një luks i tillë nuk ishte i gatshëm për askënd, përveç një grushti burkinabesh.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite web|date=19 tetor 2017|title=Remembering Thomas Sankara on the 30th anniversary of his assassination {{!}} Pambazuka News|url=https://www.pambazuka.org/democracy-governance/remembering-thomas-sankara-30th-anniversary-his-assassination|access-date=1 janar 2021|website=www.pambazuka.org|language=en}}&lt;/ref&gt;
* Si President, ai e uli pagën e tij në 450 dollarë në muaj&lt;ref name=&quot;:8&quot;/&gt; dhe i kufizoi zotërimet e tij në një makinë, katër biçikleta, tre kitara, një frigorifer dhe një ngrirës të prishur. &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|&lt;span title=&quot;this line has been repeated across the internet but no original source can be found (November 2023)&quot;&gt;citim i nevojshëm&lt;/span&gt;]]'' &amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

=== Stili ===

* Ai u kërkoi nëpunësve publikë të mbanin një tunikë tradicionale, të endur nga pambuku burkinabe dhe të qepur nga mjeshtrit burkinabe.&lt;ref name=&quot;UprightDVD&quot;/&gt;
* Ai ishte i njohur për vrapimin e pashoqëruar nëpër [[Uagadugu|Ouagadougou]] me kostumin e tij sportiv dhe pozimin me veshjet e tij të qepura ushtarake, me pistoletën e tij nënë e perlës .&lt;ref name=&quot;ReutersChe&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot;/&gt;
* Kur u pyet pse nuk donte që portreti i tij të varej në vende publike, siç ishte norma për liderët e tjerë afrikanë, Sankara u përgjigj: &quot;Janë shtatë milionë Tomasë Sankara&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Katongole|first=Emmanuel|url=https://books.google.com/books?id=d1AY2dF3uyMC&amp;pg=PA89|title=The Sacrifice of Africa: A Political Theology for Africa|date=2011|publisher=[[Wm. B. Eerdmans Publishing]]|isbn=978-0-8028-6268-6|pages=89|language=en}}&lt;/ref&gt;
* Një kitarist i kompletuar, ai e shkroi vetë himnin e ri kombëtar.&lt;ref name=&quot;ReutersChe&quot; /&gt;

[[Skeda:Pionniers_de_la_révolution.jpg|majtas|parapamje| Pionierët e Revolucionit]]

=== Njohje ndërkombëtare ===
[[Kuba]] i dha Sankarës nderin më të lartë të shtetit, Urdhrin e José Martí .&lt;ref&gt;Thomas Sankara: An African Revolutionary by Ernest Harsh page 1985&lt;/ref&gt;

Njëzet vjet pas vrasjes së tij, Sankara u përkujtua më 15 tetor 2007 në ceremonitë që u zhvilluan në Burkina Faso, Mali, Senegal, Niger, Tanzani, Burundi, Francë, Kanada dhe Shtetet e Bashkuara. {{Sfn|Kasuka|2012}}

==== Che Guevara i Afrikës ====
Sankara shpesh quhet &quot; [[Ernesto Çe Gevara|Çe Gevara]] [[Afrika|i Afrikës]] &quot;.&lt;ref name=&quot;ReutersChe&quot;/&gt; Sankara mbajti një fjalim duke shënuar dhe nderuar 20 vjetorin e ekzekutimit të Çe Gevarës më 9 tetor 1967, një javë para vrasjes së tij më 15 tetor 1987.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Dembélé|first=Demba Moussa|date=15 tetor 2008|title=Sankara 20 years Later: A Tribute to Integrity|url=http://www.pambazuka.org/en/category/features/51193/print|archive-url=https://web.archive.org/web/20120308062953/http://www.pambazuka.org/en/category/features/51193/print|archive-date=8 mars 2012|website=Pambazuka News}}&lt;/ref&gt;

[[Kategoria:Vdekje 1987]]
[[Kategoria:Lindje 1949]]
[[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]]
[[Kategoria:Numër lidhjesh të shabllonit të lidhjeve ndërgjuhësore]]</text>
      <sha1>is8aonnxa5fmkwshxrd1mcz91xo4z3z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tingulli i Lirisë</title>
    <ns>0</ns>
    <id>372073</id>
    <revision>
      <id>3058789</id>
      <parentid>2970521</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T20:39:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Οἶδα</username>
        <id>183988</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Οἶδα zhvendosi faqen [[Tingulli i Lirisë (film)]] te [[Tingulli i Lirisë]]</comment>
      <origin>2970521</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18422" sha1="jbdftm63sb88al4ym7nnywwll1sf6bx" xml:space="preserve">{{Infobox film
|image=
|alt=
|caption=
|director=[[Alejandro Gómez Monteverde|Alejandro Monteverde]]
|writer={{Plainlist|
* Rod Barr
* Alejandro Monteverde
}}
|producer=[[Eduardo Verástegui]]
|starring={{Plainlist|
* [[Jim Caviezel]]
* [[Mira Sorvino]]
* [[Bill Camp]]
}}
|cinematography=Gorka Gómez Andreu
|editing=Brian Scofield
|music=[[Javier Navarrete]]
|studio=Santa Fe Films
|distributor=[[Angel Studios]]
|released={{Film date|2023|07|04}}
|runtime=131 minuta&lt;ref&gt;{{cite web|title=''Sound of Freedom'' (15A)|website=[[Irish Film Classification Office]]|url=https://www.ifco.ie/en/ifco/pages/DD28B0940034CB1F|date=28 korrik 2023|access-date=28 korrik 2023}}&lt;/ref&gt; 
|country=Shtetet e Bashkuara
|language={{Plainlist|
* Anglisht 
* Spanjisht
}}
|budget=$14.5 milionë&lt;ref name=&quot;wsj&quot;/&gt;
|gross=$250.6 milionë&lt;ref name=&quot;mojo&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/release/rl4254237441/|title=Sound of Freedom (2023)|publisher=[[Box Office Mojo]]|access-date=27 nëntor 2023|archive-date=10 korrik 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230710032540/https://www.boxofficemojo.com/release/rl4254237441/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NUM&quot;&gt;{{Cite NUM|title=Sound of Freedom (2023) - Financial Information|id=Sound-of-Freedom-(2023)|access-date=1 dhjetor 2023}}&lt;/ref&gt;
}}

'''''Tingulli i Lirisë''''' është një film triller i krishterë i vitit 2023, me regji dhe bashkë-shkrim nga Alejandro Monteverde. Në rolet kryesore luajnë Jim Caviezel, Mira Sorvino dhe Bill Camp. Caviezel interpreton Tim Ballard, një ish-agjent i qeverisë amerikane, i cili nis një mision për të shpëtuar fëmijët nga trafikantët e seksit në Kolumbi. Filmi është prodhuar nga Eduardo Verástegui, i cili gjithashtu luan një rol në të. Ngjarjet përqendrohen rreth Operacionit Hekurudhor Underground të Ballard (OUR), një organizatë kundër trafikimit seksual.

Filmi u publikua më 4 korrik 2023 nga Angel Studios dhe ishte një hit i papritur, duke fituar 250 milionë dollarë kundrejt një buxheti prej 14,5 milionë dollarë, duke u bërë një nga filmat e pavarur më të suksesshëm në histori. Ai mori komente të përziera nga kritikët, ndërsa pritja e audiencës ishte shumë pozitive.

== Pjesa ==
Në vitin 2013, Roberto Aguilar, një baba i varfër i dy fëmijëve nga [[Tegucigalpa]], [[Hondurasi|Honduras]], takohet me një ish mbretëreshë bukurie, Giselle. Ajo ofron të nënshkruajë me fëmijët e tij të vegjël, Rocio dhe Miguel Aguilar, kontrata modelimi për fëmijë . Ai pranon dhe i çon në sesion fotografik. Kur kthehet për të marrë fëmijët e tij, ata janë zhdukur. Zbulohet se fëmijët janë rrëmbyer dhe shitur për t'u përdorur si skllevër seksi .

Në Calexico, Kaliforni, Tim Ballard është një Agjent Special për Hetimet e Sigurisë Kombëtare (HSI), ku ai arreston njerëz që posedojnë dhe shpërndajnë pornografi për fëmijë . Puna e dhimbshme merr një kthese të madhe në jetën e tij personale dhe kjo përkeqësohet vetëm kur një agjent tjetër, Chris, thekson se pavarësisht arrestimit dhe ndjekjes penale të shumë grabitqarëve të fëmijëve, ata janë kryesisht të paaftë për të parandaluar shfrytëzimin e më shumë fëmijëve. Ballard e di se kjo është për shkak se shumica e tyre janë jashtë SHBA-së, por fjalët e Chris i qëndrojnë atij. Ai flet me një të dyshuar që ka arrestuar, Ernst Oshinsky, duke e mashtruar burrin që të besojë se është vetë një pedofil sekret dhe duke përdorur citate nga romani i Oshinsky. Pasi fiton besimin e Oshinsky, ai organizon një takim me një fëmijë të trafikuar, duke bërë që Ballard të arrestojë Oshinsky për trafikimin e fëmijëve dhe është në gjendje të arrestojë Earl Buchanan, njeriun që bleu Miguel.

Ballard shpëton Miguelin dhe i kërkon atij informacion që do ta ndihmonte të gjente fëmijë të tjerë të humbur. Ballard mëson se motra e Miguelit Rosio është ende e zhdukur dhe djali i kërkon që ta shpëtojë. Ballard rregullon që Miguel të kthehet në shtëpi te Roberto, por jo përpara se Miguel t'i japë Ballardit gjerdanin e motrës së tij Saint Timothy . Ballard fillon të kërkojë Rosion dhe kërkimin e tij e çon në Kartagjenë, [[Kolumbia|Kolumbi]] . Ai takohet me Vampiron (&quot;Vampir&quot;), një ish-kontabilist i Kartelit Cali, i cili tani punon për të shpëtuar fëmijët nga trafikimi seksual, dhe merr informacion mbi Xhizielën.

Pasi lexon për një klub seksi fëmijësh në [[Tajlanda|Tajlandë]], i cili u mbyll, Ballard vendos se ky është kopertina e përsosur për të marrë një numër të madh të fëmijëve të Xhizielës në një operacion thumbimi . Vampiro merr një oficer policie kolumbian, Jorge, dhe një qytetar të pasur të quajtur Paulo Delgado për të ndihmuar në misionin e Ballardit. Mbikëqyrësi i Ballardit, Frost, urdhëron Ballardin të kthehet në SHBA pasi ai nuk ka autoritetin për të kryer një operacion të tillë në tokë të huaj. Ballard jep dorëheqjen nga pozicioni i tij në vend që të braktisë kërkimin për Rosion.

Duke mbeshtetur vendimin e Ballardit, Frost bind fshehurazi stafin e Ambasadës Amerikane në Kolumbi që ta ndihmojnë atë sado që të munden. Me Jorge që vepron si ndërmjetës, Ballard dhe Vampiro paraqiten si trafikantë seksi dhe e bindin Xhizelën t'u shesë 54 fëmijë, duke i mundësuar policisë ta identifikojë dhe arrestojë atë ndërkohë që çmonton operacionin e saj. Rosio nuk është në mesin e të rinjve të liruar. Paraprakisht, Ballard vendosi avokatin e trafikantëve, Carne, që të dukej si hajdutë, ndërsa të gjithë të tjerët u ndaluan.

Pasi merr në pyetje një nga bashkëpunëtorët e Xhizelës, Fuego, zbuloi një foto të Karnes i vdekur, i pavetëdijshëm për rrethanat e vdekjes së Karne, Fuego thyhet dhe i thotë Jorge se Rosio ishte shitur te FARC, i rrënjosur thellë në rajonin natyror të Amazonës . Jorge informon Ballardin se nuk ka asnjë mënyrë për ta tërhequr vajzën, sepse rajoni është një shkretëtirë te xhunglës kryesisht e ndaluar dhe çdo territor rebel është një [[Zona e ndalim-fluturimit|zonë e ndaluar fluturimi]] për qeverinë kolumbiane . Vampiro vëren se personeli mjekësor lejohet të hyjë për arsye humanitare dhe Jorge me veshtiresi pranon t'i ndihmojë ata të marrin dokumentacionin për t'u paraqitur si mjekë. Rebelët refuzojnë të lënë Vampiron të hyjë dhe Ballard detyrohet të vazhdojë vetë.

Tim fiton akses në kampin e FARC ku mbahet Rosio dhe mëson se ajo është skllave personale e seksit për një lider të FARC-ut,El Alacrán (&quot;Akrepi&quot;), dhe së bashku me të tjerët i kërkohet të shtype gjethet e kokës për të prodhuar [[Kokaina|kokainë]] .Natën, Ballard detyrohet të vrasë El Alacrán-in ndërsa liron Rosion,dhe pavarësisht se rebelët i ndjekin dhe qëllojnë mbi ta,e çon atë të sigurt.Para se të ndahen,ai i kthen asaj gjerdanin që Miguel i kishte dhënë më parë.Rosio më në fund kthehet te babai dhe vëllai i saj dhe familja shkon në shtëpi në Honduras.

Një epilog thotë se Tim Ballard dëshmoi para [[Kongresi i Shteteve të Bashkuara|Kongresit të Shteteve të Bashkuara]] dhe pretendon se dëshmia e tij rezultoi në miratimin e ligjeve që kërkojnë nga qeveria të bashkëpunojë me vendet e huaja për hetimet e trafikimit seksual.Epilogu gjithashtu pretendon se ka më shumë njerëz të skllavëruar sot se në çdo kohë tjetër në histori,duke përfshirë edhe kur skllavëria ishte e ligjshme.

== Kasti i aktoreve ==
{{Cast listing|* [[Jim Caviezel]] as [[Tim Ballard]], a [[United States Department of Homeland Security|DHS]] agent who has changed his primary focus to rescuing children from their abductors
* [[Mira Sorvino]] as Katherine Ballard, Tim's wife
* [[Bill Camp]] as Vampiro (&quot;Vampire&quot;), a former Cartel accountant, now a businessman secretly operating on saving abducted children
* [[Eduardo Verástegui]] as Paulo Delgado&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.yucatan.com.mx/imagen/actuara-al-lado-de-jim-caviezel|title=Actuará al lado de Jim Caviezel|work=El Diario de Yucatán|trans-title=Will act alongside Jim Caviezel|publisher=[[Diario de Yucatán]]|date=1 nëntor 2019|access-date=4 korrik 2023|language=es|archive-date=16 shkurt 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200216171538/https://www.yucatan.com.mx/imagen/actuara-al-lado-de-jim-caviezel|url-status=live}}&lt;/ref&gt;, a wealthy man who helped and funded Ballard's op
* [[Javier Godino]] as Jorge, a police officer in Cartagena aiding Ballard in his op
* [[José Zúñiga (actor)|José Zúñiga]] as Roberto Aguilar, a Honduran man whose kids, Rocío and Miguel, were kidnapped under a false pretense
* [[Kurt Fuller]] as Frost, Ballard's DHS supervisor
* [[Gary Basaraba]] as Earl Buchanan, an American child trafficker who bought Miguel
* [[Gerardo Taracena]] as El Alacrán (&quot;The Scorpion&quot;), a [[Revolutionary Armed Forces of Colombia|FARC]] rebel leader and drug lord who bought Rocío
* [[Scott Haze]] as Chris, a fellow DHS agent
* [[Gustavo Sánchez Parra]] as El Calacas
* Yessica Borroto as Giselle, a former beauty queen running a child trafficking operation
* Kris Avedisian as Ernst Oshinsky, a registered sex offender and book author with connections to child traffickers
* Cristal Aparicio as Rocío Aguilar, Roberto's daughter and oldest child who was abducted
* Lucás Ávila as Miguel Aguilar, Roberto's son and youngest child who was abducted
* Manny Perez as Fuego, a ruthless trafficker working for Giselle
* Mauricio Cujar as Carne, a sadistic lawyer for the sex traffickers and child predator}}

== Prodhimi ==

=== Zhvillimi ===
[[Skeda:Tim_Ballard,_2018_(hUUIrui-DUo).jpg|parapamje| Karriera e Tim Ballard frymëzoi filmin.]]
''Sound of Freedom'' u frymëzua nga puna e Tim Ballard,themeluesit të Operacionit Hekurudhor Underground (OUR),një organizatë jofitimprurëse që filloi të ndalonte trafikimin.Puna për skenarin filloi në 2015. Ai kërkoi personalisht që Jim Caviezel ta portretizonte atë sepse i kishte lënë përshtypje performanca e Caviezel si Edmond Dantes në ''The Count of Monte Cristo'' (2002).Caviezel tha se ai e konsideron ''Sound of Freedom'' filmin e dytë më të rëndësishëm në të cilin ai është shfaqur ndonjëherë, duke e renditur atë pas rolit të tij kryesor si [[Jezusi|Jezu Krishti]] në ''Passion of the Christ'' (2004). 

Filmi u prodhua ekzekutiv nga [[Mel Gibson]],Tony Robbins, i cili gjithashtu financoi pjesërisht shpërndarjen e filmit;John Couch ;John Paul DeJoria ;Paul Hutchinson;Patrick Slim dhe Andrew McCubbins,i cili u dënua në 2020 për drejtimin e një skeme mashtrimi 89 milione dollare të Medicare.

Muzika e filmit është kompozuar nga Javier Navarrete .  . Filmi përmban këngën &quot;La Maza&quot;,të kompozuar nga muzikanti kuban Silvio Rodriguez dhe interpretuar nga këngëtari argjentinas Mercedes Sosa.

=== Xhirimet ===
Xhirimet kryesore filluan në verën e vitit 2018. Pjesa më e madhe e filmit është xhiruar në Kartagjenë, Kolumbi.

Skena të tjera janë xhiruar në Calexico, Kaliforni .

=== Shpërndarja ===
Filmi përfundoi në vitin 2018 dhe u bë një marrëveshje shpërndarjeje me degën e Amerikës Latine të [[20th Century Studios|20th Century Fox]] .Kur studioja u ble nga [[The Walt Disney Company|Walt Disney Company]],ajo e la në sirtar filmin.Më pas,kineastët blenë të drejtat e shpërndarjes nga studioja.

Verástegui iu afrua Angel Studios me të drejtat e lirimit.Angel prezantoi filmin para një grupi në internet prej 100,000 investitorësh në projektet e tij të kaluara të quajtura Engjëll Guild,i cili i dha atij një votë &quot;po&quot; brenda disa ditësh.Në vitin 2023, Angel Studios kishte fituar të drejtat e shpërndarjes në mbarë botën,me një premiere të planifikuar gjatë gjysmës së dytë të 2023. Në maj të të njëjtit vit,u mor dhenia premiere e filmit më [[Dita e Pavarësisë së Shteteve të Bashkuara|4 korrik]] 2023. 

Angel përdori financimin e kapitalit për të mbledhur fondet e nevojshme për shpërndarjen dhe marketingun e filmit.Shtatë mijë njerëz investuan,duke lejuar Angel të përmbushë objektivin e tij 5 milione dollare në dy javë.Ata gjithashtu inkurajuan klientët që të &quot;paguajnë atë përpara&quot; për të lejuar njerëzit që përndryshe nuk mund ta shihnin filmin ta shikojnë atë në kinema falas.''Sound of Freedom'' është shfaqja e dytë teatrale e Angel Studios pas ''Birit të Tij të Vetëm.''

Më 26 korrik,Angel Studios konfirmoi se ''Sound of Freedom'' do të publikohej në 23 tregje ndërkombëtare gjatë gjithë vitit 2023.Filmi u publikua në Emiratet e Bashkuara Arabe më 17 gusht,në Afrikën e Jugut, Islandë dhe Lituani më 18 gusht dhe Australi dhe Zelandën e Re më 24 gusht.Vende të tjera ku u shfaq filmi përfshijnë Meksikën, Guatemalën, Hondurasin, El Salvadorin, Nikaraguën, Belizen, Panamanë, Kolumbinë, Venezuelën, Argjentinën, Uruguain, Paraguajin, Bolivinë, Kilin, Perunë, Ekuadorin,Kosta Rikën, Kroacinë,Bosnje dhe Hercegovinën dhe Serbine me 31 gusht.Përveç kësaj, filmi u publikua në Filipine më 20 shtator,si dhe në Mbretërinë e Bashkuar dhe Irlandë,më 1 shtator dhe në Spanjë më 11 tetor.

=== Saktësia ===
Filmi u frymëzua nga jeta e Tim Ballard,i cili u largua nga Departamenti i Sigurisë Kombëtare rreth vitit 2013 dhe themeloi Operacionin Hekurudhor Underground (OUR) për të punuar me policinë lokale në vende të tjera për të kapur trafikantët e seksit të fëmijëve.Pika qendrore e pjeses se filmit,ajo e një vëllai dhe motre të joshur në një sesion fotografik në Honduras,nuk është një ngjarje që Ballard ka pretenduar se ka ndodhur në të vërtetë.Sipas gazetarëve ''të American Crime Journal'',Ballard ka zbukuruar detaje rreth historisë së treguar në film.

Ballard deklaroi se,&quot;Disa gjëra janë definitivisht të mbiraportuara.&quot;Ai nuk shkoi vetë në xhungël për të shpëtuar një vajzë të vogël,as nuk vrau një burrë për të shpëtuar një fëmijë.Sipas Ballard, operacioni i shpëtimit të ishullit Triple Take përfshin të mitur dhe të rritur,ndërsa filmi portretizon të gjitha viktimat si fëmijë.Ballard pohoi se ekipi i tij jo vetëm shpëtoi 54 të mitur,por 123 individë në dy vende të tjera.

OUR e vërtetë është kritikuar për sjelljen e saj gjatë operacioneve të goditjes dhe është akuzuar për ekzagjerim të pretendimeve në lidhje me punën e saj.Praktikat aktuale të organizatës janë vënë nën shqyrtim, duke përfshirë përdorimin e donatorëve papërvojë dhe të famshëm si pjesë e ekipit të saj të kërcimit, mungesën e mbikëqyrjes ose identifikimit kuptimplotë të objektivave, dështimin për të vërtetuar nëse njerëzit që ata synonin të shpëtonin ishin në fakt viktima të trafikimit, dhe ngatërrimi i punës seksuale konsensuale me trafikimin seksual.Vetë Ballard u hoq si kreu i OUR pas një hetimi të brendshëm në 2023.Në një deklaratë të dhjetorit 2023 të postuar në faqen e saj të internetit, organizata tha se një firmë e pavarur ligjore arriti në përfundimin se Ballard ishte &quot;angazhuar në sjellje joprofesionale që shkelin politikat dhe vlerat e OUR&quot;.

Shumë ekspertë në lëvizjen kundër trafikimit shprehën shqetësimin për portretizimin e trafikimit të qenieve njerëzore në film.Ekspertët kundër trafikimit vunë në dukje se fokusi i filmit në trafikimin e qenieve njerëzore përbën një segment shumë të vogël të problemit të përgjithshëm,se trafikimi kryhet shpesh nga njerëz të njohur për viktimën dhe jo nga rrëmbimet nga të huajt,se ndërhyrjet kundër trafikimit kanë ndryshuar ndjeshëm që nga historia dhjetëvjeçare e përshkruar në këtë film,dhe se mënyra e çlirimit të vetvetes është më shumë heroike,e cila tregon trafikun e vetë-çlirimit te situatave.

Ndërsa filmi nuk përmend asnjë teori konspirative të QAnon,kritikët dhe ekspertët kundër trafikimit kanë vënë në dukje se filmi zbukuron realitetin e shfrytëzimit të fëmijëve dhe nxit teoritë konspirative të QAnon,duke iu referuar një &quot;grupi të keq të besimit të botës&quot;.Të dy Ballard dhe ylli Caviezel kanë qenë publikë për besimin e tyre në teoritë konspirative të lëvizjes QAnon.

Në ''NPR'' 's ''All Things Considered'', Mike Rothschild, autor i ''&quot;Stuhia është mbi ne: Si QAnon u bë një Lëvizje, Kult dhe Teori Konspirative e Gjithçkaje&quot;'',argumentoi se filmi &quot;po tregtohet për besimtarët e QAnon,dhe se ai po përqafohet nga ky komunitet dhe aktori kryesor është një pjese e madhe e komunitetit te QAnon.&quot;

Ndërsa promovonte filmin në një intervistë me [[Jordan Peterson]] në korrik 2023,Ballard pretendoi se kohët e fundit kishte bastisur një &quot; fabrikë femijesh &quot; ne Afrikën Perëndimore ku shiten fëmijët për marrje organesh dhe &quot;abuzimi ritual satanik&quot;,duke i bërë jehonë një mit tjetër të QAnon.Në korrik 2020,në një postim video,ai i dha besim një teorie konspirative QAnon që akuzonte në mënyrë të rreme kompaninë e mobiljeve Wayfair për pastrimin e parave të fituara nga trafikimi seksual i fëmijëve.

Ballard ka kritikuar ata që krijojnë një lidhje mes filmit dhe QAnon, duke thënë:&quot;Ata nuk kanë asnjë lidhje me historinë aktuale Është shumë e vështirë ta bësh këtë lidhje kur në fakt bazohet në një histori të vërtetë.&quot;Ai tha për ''[[The New York Times|New York Times]]'',&quot;Disa nga këto teori i kanë lejuar njerëzit të hapin sytë, kështu që tani është detyra jonë të vërshojmë hapësirën me informacione reale në mënyrë që faktet të mund të ndahen.&quot;

Në një intervistë me ''Variety'', regjisori i filmit Alejandro Monteverde iu përgjigj akuzave të QAnon, duke i karakterizuar ato si &quot;koncepte të gabuara&quot; dhe duke thënë se origjina e filmit erdhi nga një segment lajmesh në rrjet televiziv mbi trafikimin e seksit të fëmijëve, të cilin ai e pa dy vjet përpara se të shfaqej lëvizja QAnon (puna për skenarin filloi në 2015).Ai tha gjithashtu se duhet të &quot;mbajë distancën&quot; nga &quot;njerëzit që janë shumë afër filmit dhe nga ata qe janë në politikë&quot;.{{Reflist}}
[[Kategoria:Filma anglisht të viteve 2020]]
[[Kategoria:Filma amerikanë të viteve 2020]]
[[Kategoria:Filma 2023]]

[[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]]</text>
      <sha1>jbdftm63sb88al4ym7nnywwll1sf6bx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Evis Sala</title>
    <ns>0</ns>
    <id>387412</id>
    <revision>
      <id>3058842</id>
      <parentid>3040576</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T10:02:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>56tfu</username>
        <id>179593</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Korrigjime dhe përditësime</comment>
      <origin>3058842</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9156" sha1="lj79iah71o1s9qtsmystlu347gl0jem" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| honorific_prefix    = Prof. Dr.
| name                = Evis Sala
| birth_name          = 
| birth_date          = {{Birth date and age|1968|7|5}}
| birth_place         = [[Shqipëri]]
| nationality         = Shqiptare
| occupation          = Politikane, akademike, kërkuese mjekësore
| education           = Universieti i Kembrixhit
| party               = [[Partia Socialiste e Shqipërisë]]
| office              = [[Ministria e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale e Shqipërisë|Ministre e Shëndetësisë dhe Mirëqënies Sociale]]
| term_start          = 19 shtator 2025
| term_end            = 2 shtator 2026
| president           = [[Bajram Begaj]]
| primeminister       = [[Edi Rama]]
| predecessor         = [[Ogerta Manastirliu]]
| image               = [[File:ES official photo.jpg|thumb|Evis Sala, minister]]
| successor1          = [[Klodiana Spahiu]]
}}

'''Evis Sala''' (MD, PhD, FRCR, FRCP) është radiologe dhe akademike shqiptare. Ajo mbajti postin e Ministres së Shëndetësisë dhe Mirëqenies Sociale të Shqipërisë nga data 19 shtator 2025 deri në 2 shtator 2026, kur dha dorëheqjen. Znj. Sala mban gjithashtu titullin profesore e Radiologjisë në Università Cattolica del Sacro Cuore në Romë, Itali.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Evis Sala prezantohet si ministre e Shëndetësisë – Rama: Planifikohet një universitet në Fier|url=https://scantv.al/lajme/shqiperia/evis-sala-prezantohet-si-ministre-e-shendetesise-rama-planifikoh-i26710|website=Scan TV|date=20 shtator 2025|access-date=22 shtator 2025|language=sq}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Iu besua Ministria e Shëndetësisë / Kush është Evis Sala|url=https://www.cna.al/politike/iu-besua-ministria-e-shendetesise-kush-eshte-evis-sala-i439170|website=CNA|date=11 shtator 2025|access-date=22 shtator 2025|language=sq}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kryeministria.al/ministrat/evis-sala/|access-date=2026-02-09|website=www.kryeministria.al}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Një mjeke për Ministrinë e Shëndetësisë, kush është Evis Sala? {{!}} Albanian Post|url=https://albanianpost.com/nje-mjeke-per-ministrine-e-shendetesise-kush-eshte-evis-sala/|access-date=2026-02-09|website=albanianpost.com|language=sq}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gjergji |first=Paula |date=2026-09-02 |title=Jep dorëheqjen ministrja e shëndetësisë Evis Sala |url=https://tvklan.al/jep-doreheqjen-ministrja-e-shendetesise-evis-sala |access-date=2026-10-22 |website=Tv Klan |language=sq}}&lt;/ref&gt;

== Arsimi ==
[[Evis Sala|Sala]] ka përfunduar studimet për Mjekësi (MD) në [[Universiteti i Tiranës|Universitetin e Tiranës]] në vitin 1991. Ajo ka marrë titujt MPhil dhe PhD në Epidemiologji dhe Biostatistikë në [[Universiteti i Kembrixhit|Universitetin e Kembrixhit]] në vitin 2020, ku më pas ka përfunduar edhe specializimin në [[Radiologjia|Radiologji]].&lt;ref name=&quot;ProfessorEvisSala&quot;&gt;{{Cite web|title=Professor Evis Sala|url=https://crukcambridgecentre.org.uk/users/evis-sala|access-date=2026-02-09|website=crukcambridgecentre.org.uk|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Karriera akademike dhe profesionale ==
Nga viti 2012 deri në vitin 2018, Sala ka shërbyer si profesore e Radiologjisë në [[Weill Cornell Medical College]] dhe si Shefe e Shërbimit të Imazherisë Trupore në [[Memorial Sloan Kettering Cancer Center]] në Nju Jork.

Më pas, ajo ka qenë profesore e Imazherisë Onkologjike në [[Universiteti i Kembrixhit|Universitetin e Kembrixhit]] ([[Mbretëria e Bashkuar]]), ku ka bashkëdrejtuar programet Cancer Research UK Cambridge Centre Advanced Cancer Imaging dhe Integrated Cancer Medicine.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Prof Dr Evis Sala|url=https://wbu.edu.al/en/academic-staff/prof-dr-evis-sala|language=sq}}{{Lidhje e vdekur}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dr.EvisSalabhetpjesenjsissr&quot;&gt;{{Cite web|title=Dr. Evis Sala bëhet pjesë e njësisë së rëndësishme në Universitetin e Kembrixhit ku mblidhen ekspertët më të mirë nga e gjithë bota|url=https://www.balkanweb.com/dr-evis-sala-behet-pjese-e-njesise-se-rendesishme-ne-universitetin-e-kembrixhit-ku-mblidhen-ekspertet-me-te-mire-nga-e-gjithe-bota/|access-date=2026-02-09|language=sq}}&lt;/ref&gt;

Deri në shtator 2025, ajo ka shërbyer si Drejtore e Programit të Trajnimit në Radiologji në [[Università Cattolica del Sacro Cuore]] dhe si Shefe e Departamentit të Imazherisë Diagnostike dhe Radioterapisë në [[Fondazione Policlinico Universitario Agostino Gemelli IRCC]] në [[Roma|Romë]].&lt;ref name=&quot;EvisSalanderohetmemiminprestigjioz&quot;&gt;{{Cite web|last=SHQIP|date=2022-12-03|title=Evis Sala nderohet me çmimin prestigjioz në SHBA|url=https://shqip.com/evis-sala-nderohet-me-cmimin-prestigjioz-ne-shba/|access-date=2026-02-09|website=Shqip.com - Lajmet e fundit nga Shqipëria, Kosova dhe Bota|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Karriera Politike ==
Që nga shtatori 2025, Sala mban postin e [[Ministria e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale e Shqipërisë|Ministres së Shëndetësisë dhe Mirëqenies Sociale të Shqipërisë]].&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Evis Sala - Ministër i Shëndetësisë dhe Mirëqenies Sociale|url=https://www.kryeministria.al/ministrat/evis-sala/|language=sq}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Prezantohet ministrja e re e Shëndetësisë, Evis Sala: Sfidë e madhe. Rrjedhja e mjekëve do të ndalet!|url=https://abcnews.al/prezantohet-ministrja-e-re-e-shendetesise-evis-sala-sfide-e-madhe-rrjedhja-e-mjekeve-do-te-ndalet/|access-date=2026-02-09|language=sq}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2025-09-20|title=Evis Sala prezantohet si ministre e Shëndetësisë/ Rama: Planifikohet hapja e një universiteti të ri në Fier|url=https://scantv.al/lajme/shqiperia/evis-sala-prezantohet-si-ministre-e-shendetesise-rama-planifikoh-i26710|access-date=2026-02-09|website=SCANTV}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2025-09-11|title=Iu besua Ministria e Shëndetësisë/ Kush është Evis Sala|url=https://www.cna.al/politike/iu-besua-ministria-e-shendetesise-kush-eshte-evis-sala-i439170|access-date=2026-02-09|website=CNA}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Kush është Evis Sala që Rama e propozoi për ministre të Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale|language=sq|url=https://360grade.al/802954/kush-eshte-evis-sala-qe-rama-e-propozoi-per-ministre-te-shendetesise-dhe-mbrojtjes-sociale/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kush është Evis Sala që Rama e propozoi për ministre të Shëndetësisë|url=https://dritare.net/ngjarjet-e-dites/kush-eshte-evis-sala-qe-rama-e-propozoi-per-ministre-te-shendet-i781518|access-date=2026-02-09|website=dritare.net}}&lt;/ref&gt;

== Kontributi shkencor ==
Kontributet e saj shkencore lidhen kryesisht me '''radiogjenomikën''' dhe përdorimin e '''inteligjencës artificiale (IA)''' në imazherinë onkologjike, përfshirë zhvillimin e metodave sasiore të imazherisë për zbulimin e tumoreve, vlerësimin e heterogjenitetit tumoral dhe parashikimin e ecurisë së sëmundjes.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2025-10-27|title=The politics of health: Evis Sala takes first steps in Albania|url=https://www.auntminnieeurope.com/imaging-informatics/artificial-intelligence/article/15770162/the-politics-of-health-evis-sala-takes-first-steps-in-albania|access-date=2026-02-09|website=AuntMinnieEurope|language=en-us}}&lt;/ref&gt;

Ajo është autore e mbi '''340 publikimeve shkencore''' në revista ndërkombëtare dhe bashkëthemeluese e kompanisë Lucida Medical, e cila zhvillon softuerë për mbështetjen e diagnostikimit të kancerit përmes IA dhe MRI.&lt;ref name=&quot;ProfessorEvisSala&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Health Literacy and Human Rights Listening and empowering people to build trust|url=https://www.coe.int/hy/web/human-rights-and-biomedicine/conference-on-health-literacy-and-human-rights/-/asset_publisher/W9DF6TrNB8IA/content/evis-sala|language=sq}}&lt;/ref&gt;

== Nderime dhe tituj ==
Në vlerësim të kontributit të saj profesional, ajo është zgjedhur '''Fellow''' e:

* [[International Cancer Imaging Society]] (2013)
* [[International Society for Magnetic Resonance in Medicine]] (2015)
* [[European Society for Urogenital Radiology]] (ESUR) (2018)

Në vitin 2022 është nderuar me titullin '''Anëtare Nderi''' nga [[Radiological Society of North America|Radiological Society of North America (RSNA)]] dhe në vitin 2024 nga Shoqata Japoneze e Radiologjisë.&lt;ref name=&quot;EvisSalanderohetmemiminprestigjioz&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Studiuesja e njohur shqiptare Evis Sala nderohet me çmimin prestigjioz në SHBA. Më parë mori edhe postin drejtues në spitalin “Gemelli” në Romë|url=https://abcnews.al/studiuesja-e-njohur-shqiptare-evis-sala-nderohet-me-cmimin-prestigjioz-ne-shba-me-pare-mori-edhe-postin-drejtues-ne-spitalin-gemelli-ne-rome/|access-date=2026-02-09|language=sq}}&lt;/ref&gt;

== Angazhime ndërkombëtare ==
Aktualisht, Sala është Presidente e zgjedhur (President-Elect) e ESUR dhe eksperte e emëruar në iniciativën [[Comprehensive Cancer Infrastructures for the European Union (CCI4EU)]].&lt;ref name=&quot;Dr.EvisSalabhetpjesenjsissr&quot; /&gt;

== Referime ==
{{Reflist}}

[[Kategoria:Biografi shqiptare]]
[[Kategoria:Politikane shqiptare]]
[[Kategoria:Akademikë shqiptarë]]
[[Kategoria:Ministra të Qeverisë së Shqipërisë]]
[[Kategoria:Lindje 1968]]</text>
      <sha1>lj79iah71o1s9qtsmystlu347gl0jem</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058843</id>
      <parentid>3058842</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T10:07:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>56tfu</username>
        <id>179593</id>
      </contributor>
      <comment>/* Karriera Politike */</comment>
      <origin>3058843</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9463" sha1="pl9odgoj0m2s62rvomi15wmqjs9igh9" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| honorific_prefix    = Prof. Dr.
| name                = Evis Sala
| birth_name          = 
| birth_date          = {{Birth date and age|1968|7|5}}
| birth_place         = [[Shqipëri]]
| nationality         = Shqiptare
| occupation          = Politikane, akademike, kërkuese mjekësore
| education           = Universieti i Kembrixhit
| party               = [[Partia Socialiste e Shqipërisë]]
| office              = [[Ministria e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale e Shqipërisë|Ministre e Shëndetësisë dhe Mirëqënies Sociale]]
| term_start          = 19 shtator 2025
| term_end            = 2 shtator 2026
| president           = [[Bajram Begaj]]
| primeminister       = [[Edi Rama]]
| predecessor         = [[Ogerta Manastirliu]]
| image               = [[File:ES official photo.jpg|thumb|Evis Sala, minister]]
| successor1          = [[Klodiana Spahiu]]
}}

'''Evis Sala''' (MD, PhD, FRCR, FRCP) është radiologe dhe akademike shqiptare. Ajo mbajti postin e Ministres së Shëndetësisë dhe Mirëqenies Sociale të Shqipërisë nga data 19 shtator 2025 deri në 2 shtator 2026, kur dha dorëheqjen. Znj. Sala mban gjithashtu titullin profesore e Radiologjisë në Università Cattolica del Sacro Cuore në Romë, Itali.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Evis Sala prezantohet si ministre e Shëndetësisë – Rama: Planifikohet një universitet në Fier|url=https://scantv.al/lajme/shqiperia/evis-sala-prezantohet-si-ministre-e-shendetesise-rama-planifikoh-i26710|website=Scan TV|date=20 shtator 2025|access-date=22 shtator 2025|language=sq}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Iu besua Ministria e Shëndetësisë / Kush është Evis Sala|url=https://www.cna.al/politike/iu-besua-ministria-e-shendetesise-kush-eshte-evis-sala-i439170|website=CNA|date=11 shtator 2025|access-date=22 shtator 2025|language=sq}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kryeministria.al/ministrat/evis-sala/|access-date=2026-02-09|website=www.kryeministria.al}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Një mjeke për Ministrinë e Shëndetësisë, kush është Evis Sala? {{!}} Albanian Post|url=https://albanianpost.com/nje-mjeke-per-ministrine-e-shendetesise-kush-eshte-evis-sala/|access-date=2026-02-09|website=albanianpost.com|language=sq}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gjergji |first=Paula |date=2026-09-02 |title=Jep dorëheqjen ministrja e shëndetësisë Evis Sala |url=https://tvklan.al/jep-doreheqjen-ministrja-e-shendetesise-evis-sala |access-date=2026-10-22 |website=Tv Klan |language=sq}}&lt;/ref&gt;

== Arsimi ==
[[Evis Sala|Sala]] ka përfunduar studimet për Mjekësi (MD) në [[Universiteti i Tiranës|Universitetin e Tiranës]] në vitin 1991. Ajo ka marrë titujt MPhil dhe PhD në Epidemiologji dhe Biostatistikë në [[Universiteti i Kembrixhit|Universitetin e Kembrixhit]] në vitin 2020, ku më pas ka përfunduar edhe specializimin në [[Radiologjia|Radiologji]].&lt;ref name=&quot;ProfessorEvisSala&quot;&gt;{{Cite web|title=Professor Evis Sala|url=https://crukcambridgecentre.org.uk/users/evis-sala|access-date=2026-02-09|website=crukcambridgecentre.org.uk|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Karriera akademike dhe profesionale ==
Nga viti 2012 deri në vitin 2018, Sala ka shërbyer si profesore e Radiologjisë në [[Weill Cornell Medical College]] dhe si Shefe e Shërbimit të Imazherisë Trupore në [[Memorial Sloan Kettering Cancer Center]] në Nju Jork.

Më pas, ajo ka qenë profesore e Imazherisë Onkologjike në [[Universiteti i Kembrixhit|Universitetin e Kembrixhit]] ([[Mbretëria e Bashkuar]]), ku ka bashkëdrejtuar programet Cancer Research UK Cambridge Centre Advanced Cancer Imaging dhe Integrated Cancer Medicine.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Prof Dr Evis Sala|url=https://wbu.edu.al/en/academic-staff/prof-dr-evis-sala|language=sq}}{{Lidhje e vdekur}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dr.EvisSalabhetpjesenjsissr&quot;&gt;{{Cite web|title=Dr. Evis Sala bëhet pjesë e njësisë së rëndësishme në Universitetin e Kembrixhit ku mblidhen ekspertët më të mirë nga e gjithë bota|url=https://www.balkanweb.com/dr-evis-sala-behet-pjese-e-njesise-se-rendesishme-ne-universitetin-e-kembrixhit-ku-mblidhen-ekspertet-me-te-mire-nga-e-gjithe-bota/|access-date=2026-02-09|language=sq}}&lt;/ref&gt;

Deri në shtator 2025, ajo ka shërbyer si Drejtore e Programit të Trajnimit në Radiologji në [[Università Cattolica del Sacro Cuore]] dhe si Shefe e Departamentit të Imazherisë Diagnostike dhe Radioterapisë në [[Fondazione Policlinico Universitario Agostino Gemelli IRCC]] në [[Roma|Romë]].&lt;ref name=&quot;EvisSalanderohetmemiminprestigjioz&quot;&gt;{{Cite web|last=SHQIP|date=2022-12-03|title=Evis Sala nderohet me çmimin prestigjioz në SHBA|url=https://shqip.com/evis-sala-nderohet-me-cmimin-prestigjioz-ne-shba/|access-date=2026-02-09|website=Shqip.com - Lajmet e fundit nga Shqipëria, Kosova dhe Bota|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Karriera Politike ==
Evis Sala mbajti postin e [[Ministria e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale e Shqipërisë|Ministres së Shëndetësisë dhe Mirëqenies Sociale të Shqipërisë]] nga data 19 shtator 2025 deri më 2 shtator 2026, me dorëheqjen e saj nga detyra. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Evis Sala - Ministër i Shëndetësisë dhe Mirëqenies Sociale|url=https://www.kryeministria.al/ministrat/evis-sala/|language=sq}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Prezantohet ministrja e re e Shëndetësisë, Evis Sala: Sfidë e madhe. Rrjedhja e mjekëve do të ndalet!|url=https://abcnews.al/prezantohet-ministrja-e-re-e-shendetesise-evis-sala-sfide-e-madhe-rrjedhja-e-mjekeve-do-te-ndalet/|access-date=2026-02-09|language=sq}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2025-09-20|title=Evis Sala prezantohet si ministre e Shëndetësisë/ Rama: Planifikohet hapja e një universiteti të ri në Fier|url=https://scantv.al/lajme/shqiperia/evis-sala-prezantohet-si-ministre-e-shendetesise-rama-planifikoh-i26710|access-date=2026-02-09|website=SCANTV}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2025-09-11|title=Iu besua Ministria e Shëndetësisë/ Kush është Evis Sala|url=https://www.cna.al/politike/iu-besua-ministria-e-shendetesise-kush-eshte-evis-sala-i439170|access-date=2026-02-09|website=CNA}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Kush është Evis Sala që Rama e propozoi për ministre të Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale|language=sq|url=https://360grade.al/802954/kush-eshte-evis-sala-qe-rama-e-propozoi-per-ministre-te-shendetesise-dhe-mbrojtjes-sociale/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kush është Evis Sala që Rama e propozoi për ministre të Shëndetësisë|url=https://dritare.net/ngjarjet-e-dites/kush-eshte-evis-sala-qe-rama-e-propozoi-per-ministre-te-shendet-i781518|access-date=2026-02-09|website=dritare.net}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Jep dorëheqjen nga detyra ministrja e Shëndetësisë, Evis Sala |url=https://www.balkanweb.com/lajm-i-fundit-jep-doreheqjen-nga-detyra-ministrja-e-shendetesise-evis-sala/ |access-date=2026-10-22 |language=sq}}&lt;/ref&gt;

== Kontributi shkencor ==
Kontributet e saj shkencore lidhen kryesisht me '''radiogjenomikën''' dhe përdorimin e '''inteligjencës artificiale (IA)''' në imazherinë onkologjike, përfshirë zhvillimin e metodave sasiore të imazherisë për zbulimin e tumoreve, vlerësimin e heterogjenitetit tumoral dhe parashikimin e ecurisë së sëmundjes.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2025-10-27|title=The politics of health: Evis Sala takes first steps in Albania|url=https://www.auntminnieeurope.com/imaging-informatics/artificial-intelligence/article/15770162/the-politics-of-health-evis-sala-takes-first-steps-in-albania|access-date=2026-02-09|website=AuntMinnieEurope|language=en-us}}&lt;/ref&gt;

Ajo është autore e mbi '''340 publikimeve shkencore''' në revista ndërkombëtare dhe bashkëthemeluese e kompanisë Lucida Medical, e cila zhvillon softuerë për mbështetjen e diagnostikimit të kancerit përmes IA dhe MRI.&lt;ref name=&quot;ProfessorEvisSala&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Health Literacy and Human Rights Listening and empowering people to build trust|url=https://www.coe.int/hy/web/human-rights-and-biomedicine/conference-on-health-literacy-and-human-rights/-/asset_publisher/W9DF6TrNB8IA/content/evis-sala|language=sq}}&lt;/ref&gt;

== Nderime dhe tituj ==
Në vlerësim të kontributit të saj profesional, ajo është zgjedhur '''Fellow''' e:

* [[International Cancer Imaging Society]] (2013)
* [[International Society for Magnetic Resonance in Medicine]] (2015)
* [[European Society for Urogenital Radiology]] (ESUR) (2018)

Në vitin 2022 është nderuar me titullin '''Anëtare Nderi''' nga [[Radiological Society of North America|Radiological Society of North America (RSNA)]] dhe në vitin 2024 nga Shoqata Japoneze e Radiologjisë.&lt;ref name=&quot;EvisSalanderohetmemiminprestigjioz&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Studiuesja e njohur shqiptare Evis Sala nderohet me çmimin prestigjioz në SHBA. Më parë mori edhe postin drejtues në spitalin “Gemelli” në Romë|url=https://abcnews.al/studiuesja-e-njohur-shqiptare-evis-sala-nderohet-me-cmimin-prestigjioz-ne-shba-me-pare-mori-edhe-postin-drejtues-ne-spitalin-gemelli-ne-rome/|access-date=2026-02-09|language=sq}}&lt;/ref&gt;

== Angazhime ndërkombëtare ==
Aktualisht, Sala është Presidente e zgjedhur (President-Elect) e ESUR dhe eksperte e emëruar në iniciativën [[Comprehensive Cancer Infrastructures for the European Union (CCI4EU)]].&lt;ref name=&quot;Dr.EvisSalabhetpjesenjsissr&quot; /&gt;

== Referime ==
{{Reflist}}

[[Kategoria:Biografi shqiptare]]
[[Kategoria:Politikane shqiptare]]
[[Kategoria:Akademikë shqiptarë]]
[[Kategoria:Ministra të Qeverisë së Shqipërisë]]
[[Kategoria:Lindje 1968]]</text>
      <sha1>pl9odgoj0m2s62rvomi15wmqjs9igh9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Historia e Shkupit</title>
    <ns>0</ns>
    <id>387665</id>
    <revision>
      <id>3058774</id>
      <parentid>2972271</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T13:57:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ziv</username>
        <id>165425</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Shkup1912.jpg]] → [[File:Skopje train station after Albanian rebellion, August 1912.jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] · More precise and not just a meaningless name</comment>
      <origin>3058774</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27059" sha1="kf5c1ouctk2nrgakvib5nqyhuik3pej" xml:space="preserve">'''Historia e [[Shkupi|Shkupit]]''', [[Maqedonia e Veriut]], daton të paktën që nga viti 4000 p.e.s.;&lt;ref name=&quot;Град Скопје&quot;&gt;{{Cite web|last=Град Скопје|title=Official portal of City of Skopje – History|url=http://www.skopje.gov.mk/EN/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&amp;tabid=46|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090512232543/http://www.skopje.gov.mk/EN/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&amp;tabid=46|archive-date=2009-05-12|access-date=2009-05-06|publisher=Skopje.gov.mk}}&lt;/ref&gt; mbetjet e vendbanimeve [[Neoliti|neolitike]] janë gjetur brenda [[Kalaja e Shkupit|Kalasë së vjetër Kale]] që mbikëqyr qendrën moderne të qytetit. Vendbanimi duket se është themeluar rreth asaj kohe nga [[Peonia|Paionët]], një popull që banonte në rajon. Ai u bë kryeqyteti i [[Dardania|Dardanisë]], e cila shtrihej nga [[Nishi|Naissus]] në [[Bylazora]] në shekullin e dytë p.e.s.  Zgjerimi romak në lindje e solli [[Scupi|Scupin]] nën sundimin romak në prag të shekullit të 1-rë pas Krishtit. Kur [[Perandoria Romake]] u nda në gjysmën lindore dhe perëndimore në vitin 395 pas Krishtit, Scupi ra nën sundimin [[Perandoria Bizantine|bizantin]] nga [[Kostandinopoja]] . Gjatë pjesës më të madhe të periudhës [[Mesjeta e hershme|së hershme mesjetare]], qyteti u kundërshtua midis bizantinëve dhe Perandorisë Bullgare . Ai shërbeu si kryeqytet bullgar nga viti 972 deri në vitin 992. Pas vitit 1018, ishte kryeqytet i temës bizantine të Bullgarisë pas rënies së Perandorisë së Parë Bullgare. Në vitin 1189, qyteti ishte pjesë e mbretërisë serbe&lt;ref name=&quot;Books.google.se&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ML-aXrrBrv8C&amp;pg=PA1680|title=World and Its Peoples – Google Böcker|publisher=Marshall Cavendish|year=2010|isbn=9780761479031|access-date=2010-06-14}}&lt;/ref&gt; duke u bërë më vonë kryeqyteti i [[Perandoria Serbe|Perandorisë Serbe]] . Në vitin 1392 qyteti u pushtua nga [[turqit]] [[Perandoria Osmane|osmanë]] dhe ata e quajtën qytetin '''Üsküb''' . Qyteti qëndroi nën sundimin osman për më shumë se 500 vjet. Gjatë asaj periudhe ishte i famshëm për arkitekturën e tij orientale.

Në vitin 1913, pas [[Luftërat Ballkanike|Luftërave Ballkanike]], Shkupi u bë pjesë e [[Mbretëria e Serbisë|Mbretërisë së Serbisë]], dhe pas [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]] qyteti u bë pjesë e [[Mbretëria Jugosllave|Mbretërisë së sapoformuar të Serbëve, Kroatëve dhe Sllovenëve (Mbretëria e Jugosllavisë)]] . Në [[Lufta e Dytë Botërore|Luftën e Dytë Botërore,]] qyteti u pushtua nga [[Forcat e Armatosura Bullgare|Ushtria Bullgare]], e cila bashkëpunonte me [[Gjermania naziste|gjermanët nazistë]] . Në vitin 1944, ai u bë kryeqyteti i [[Republika Socialiste e Maqedonisë|Maqedonisë Demokratike]] (më vonë [[Republika Socialiste e Maqedonisë]] ),&lt;ref&gt;Dr. Cvetan Cvetkovski, [[Universiteti &quot;Shën Kirili dhe Metodi&quot;|Skopje University]], Faculty of Law, [http://www.cecl.gr/RigasNetwork/databank/REPORTS/r1/Fyrom_R1_Cvetkovski.html &quot;Constitutional history of the Republic of Macedonia&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080327060707/http://www.cecl.gr/RigasNetwork/databank/REPORTS/r1/Fyrom_R1_Cvetkovski.html|date=2008-03-27}}, section &quot;1. Creation of the contemporary Macedonian state during the Second World War (1941–1945)&quot;, Centre for European Constitutional Law.&lt;/ref&gt; e cila ishte një shtet federal, pjesë e [[Jugosllavia Federale Demokratike|Jugosllavisë Demokratike Federale]] (më vonë [[Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë]] ). Qyteti u zhvillua me shpejtësi pas [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], por ky trend u ndërpre në vitin 1963 kur u godit nga një [[Tërmeti i Shkupit (1963)|tërmet katastrofik]] . Në vitin 1991, ai u bë qendra kryesore e [[Maqedonia e Veriut|Maqedonisë]] së pavarur.

Shkupi ishte vendlindja e Motrës së shquar fetare misionare, [[Nënë Tereza]] e [[Kalkuta|Kalkutës]] .

== Faza e hershme ==
Vendndodhja e Shkupit modern ka qenë e banuar që të paktën nga viti 4000 p.e.s. nga fiset lokale pellazge.&lt;ref name=&quot;Град Скопје&quot;/&gt; Mbetjet e vendbanimeve [[Neoliti|neolitike]] janë gjetur brenda fortesës së vjetër Kale që mbikëqyr qendrën moderne të qytetit. Njerëzit më të hershëm në Luginën e Shkupit ishin ndoshta [[Triballët]], një fis trak që mori ndikime nga keltët, skithët dhe ilirët. Më vonë zona u popullua nga [[paionët]], por në shekullin e 3-të p.e.s., Shkupi dhe zona përreth u pushtuan nga [[Dardania|dardanët]] . ''[[Scupi]]'', emri i lashtë për Shkupin, u bë kryeqyteti i Dardanisë, e cila shtrihej nga [[Nishi|Naissus]] në [[Bylazora]] në shekullin e dytë p.e.s.  Zgjerimi romak në lindje e solli Scupin nën sundimin romak në prag të shekullit të 1-rë pas Krishtit, por disa legjione nga provinca romake e Maqedonisë nga ushtria e Krasit të viteve 29-28 p.e.s., mund të kenë qenë të stacionuara atje, përpara se të vendosej komanda zyrtare perandorake në këtë zonë.&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=4Nv6SPRKqs8C&amp;q=scupi ''The Illyrians''], Author John Wilkes, Publisher Wiley-Blackwell, 1995, {{ISBN|0-631-19807-5}}, p. 213.&lt;/ref&gt; Pak më vonë, u bë pjesë e provincës së [[Mëzia|Moesia-s]] gjatë sundimit të [[Augusti|Augustit]] .&lt;ref&gt;Macedonia - Bradt Travel Guide, Author Thammy Evans, Publisher	Bradt Travel Guides, 2010, {{ISBN|1841622974}}, p. 117.&lt;/ref&gt; Me shumë mundësi, Scupi u themelua si kamp lufte, i cili u bë një qytet me status kolonie. Zgjerimi në veri të perandorisë gjatë shekullit të 1-rë para Krishtit çoi në krijimin e provincës së [[Mëzia|Moesia-s]] në kohën e [[Augusti|Augustit]], në të cilën u përfshi edhe ''Scupi'' . Pas ndarjes së provincës nga Domiciani në vitin 86 pas Krishtit, ''Scupi'' u ngrit në statusin e ''kolonisë'' dhe u bë një seli qeverisëse brenda provincës së re të [[Mëzia|Moesia Superior]] . Distrikti i quajtur [[Dardania]] (në Moesia Superior) u formua në një ''provincë të veçantë'' nga [[Diokleciani]], me kryeqytet [[Nishi|Naissus]] . Nga viti 395 pas Krishtit, ai kaloi në duart e Perandorisë Romake Lindore (ose [[Perandoria Bizantine|Bizantine]] ).

Peshkopi i parë i njohur i qytetit është [[Perigorius]], i pranishëm në Këshillin e Sardikës (343). ''Scupi'' ishte ndoshta një seli metropolitane rreth mesit të shekullit të 5-të ( Latin   ). 

== Epoka mesjetare ==
[[Skeda:Diptych_Barberini_Louvre_OA3850.JPG|majtas|parapamje|240x240px|Një reliev i perandorit [[Lista e Perandorëve Bizantinë|bizantin]] [[Justiniani I|Justiniani I.]]]]
Kur [[Perandoria Romake]] u nda në gjysmën lindore dhe perëndimore në vitin 395 pas Krishtit, Scupi ra nën sundimin [[Perandoria Bizantine|bizantin]] nga [[Kostandinopoja]] dhe u bë një qytet i rëndësishëm tregtar dhe garnizoni për rajonin. [[Lista e Perandorëve Bizantinë|Perandori bizantin]] [[Justiniani I|Justinian]] (527–65 pas Krishtit) lindi në [[Tauresiumi|Tauresium]] (rreth vitit 20&amp;nbsp;km në juglindje të Shkupit të sotëm) në vitin 483 pas Krishtit, dhe pasi Scupi u shkatërrua pothuajse plotësisht nga një tërmet në vitin 518 pas Krishtit. Justiniani ndërtoi një qytet të ri në pikën pjellore të hyrjes së lumit Lepenec në Vardar. Disa historianë besojnë se ky mund të jetë qyteti i ''Justiniana Prima'' . Gjatë pjesës më të madhe të periudhës [[Mesjeta e hershme|së hershme mesjetare]], qyteti u kundërshtua midis bizantinëve dhe Perandorisë Bullgare . Nga viti 972 deri në vitin 992 ishte kryeqyteti i Perandorisë së Parë Bullgare .&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Pavlov|first=Plamen|url=http://www.vmro-rousse.hit.bg/Pl_Pavlov.html|title=Цар Самуил и &quot;Българската епопея&quot;|publisher=VMRO Rousse|year=2002|location=Sofia, Veliko Tarnovo|language=bg|access-date=2009-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20090525122132/http://www.vmro-rousse.hit.bg/Pl_Pavlov.html|archive-date=2009-05-25|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Ishte kryeqytet i rajonit administrativ bizantin (katepanat) të Bullgarisë pas rënies së Perandorisë së Parë Bullgare në vitin 1018. Scupi ishte një vendbanim tregtar i lulëzuar, por ra në rënie pasi u godit nga një tjetër tërmet shkatërrues në fund të shekullit të 11-të. Në vitin 1189 qyteti ishte pjesë e mbretërisë serbe.&lt;ref name=&quot;Books.google.se&quot;/&gt;

Ishte kryeqytet i pronës së feudalit bullgar, më vonë perandorit Konstantin Asen, në mesin e shekullit të 13-të. Perandoria Bizantine përfitoi nga rënia e Shkupit për të rifituar ndikimin në zonë, por e humbi kontrollin mbi të përsëri në vitin 1282 nga Mbreti [[Shtjefën Millutini|Stefan Urosh II Milutin i Serbisë]] . Nipi i Milutinit, [[Stefan Dushani]], e bëri Shkupin kryeqytetin e tij, nga i cili u shpall Car në vitin 1346, duke e bërë më pas kryeqytetin e [[Perandoria Serbe|Perandorisë Serbe]] . Pas vdekjes së tij të papritur në vitin 1355, ai u pasua nga Stefan Urosh V i Serbisë, i cili nuk mundi ta mbante Perandorinë Serbe të bashkuar dhe ajo u fragmentua në shumë principata të vogla me [[Vuk Brankoviq|Vuk Branković-in,]] princin e fundit serb dhe të krishterë që e kishte Shkupin nën kontroll gjatë periudhës mesjetare derisa ra nën kontrollin osman në vitin 1392, për 520 vitet e ardhshme.

== Epoka osmane ==
[[Skeda:Aladja_Moschee01.JPG|djathtas|parapamje|213x213px|[[Çarshia e Shkupit|Xhamia e Isak Beut]] .]]
Duke e hequr sundimin bizantin në pjesën më të madhe të Ballkanit, [[turqit osmanë]] më në fund pushtuan Shkupin në vitin 1392, duke filluar një periudhë 520-vjeçare të sundimit osman.&lt;ref name=&quot;Britannica&quot;&gt;{{Cite web|year=2010|title=Macedonia :: The Ottoman Empire|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/354223/Macedonia/42800/The-Ottoman-Empire?anchor=ref476755|access-date=25 gusht 2010|publisher=Britannica}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;skopje.mk&quot;&gt;{{Cite web|year=2010|title=A brief account of the history of Skopje|url=http://www.skopje.mk/index.php?option=com_content&amp;task=blogcategory&amp;id=3&amp;Itemid=18|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090225174924/http://skopje.mk/index.php?option=com_content&amp;task=blogcategory&amp;id=3&amp;Itemid=18|archive-date=25 shkurt 2009|access-date=25 gusht 2010|publisher=skopje.mk|quote=A monk at the Saint Theodor Monastery on Mt. Vodno briefly recorded the date of the town's capture by the Turks: &quot;In the 69th year (1392) the Turks took Skopje on the 6th day of the month (January 19, 1392 according to the new calendar).}}&lt;/ref&gt; Osmanët e shpallën qytetin ''Üsküb'' dhe e quajtën atë si të tillë. Në fillim osmanët e ndanë rajonin e madh maqedon në tre vilajete, ose rrethe - Üsküb (Kosovë), Manastir dhe Selanik - dhe si më veriori prej tyre, Üsküb ishte strategjikisht i rëndësishëm për sulme të mëtejshme në Evropën qendrore.

Nën sundimin osman, qyteti u zhvendos më tej drejt pikës së hyrjes së lumit Serava në Vardar. Gjithashtu, arkitektura e qytetit ndryshoi në përputhje me rrethanat. Gjatë shekullit të 15-të, në qytet u ngritën shumë hane udhëtarësh, të tilla si Kapan An dhe Suli An, të cilat ekzistojnë edhe sot. [[Ura e gurit (Shkup)|Ura e famshme e Gurit]] e qytetit (Kameni Most) u rindërtua gjithashtu gjatë kësaj periudhe dhe banjat e famshme ''të Daud Pashës'' (tani një galeri arti modern) u ndërtuan në fund të shekullit të 15-të. Në këtë kohë, shumë [[Judejtë sefardikë|hebrenj sefardikë]] spanjollë të dëbuar nga [[Spanja]] u vendosën në Üsküb, duke shtuar në përzierjen kulturore të qytetit dhe duke rritur reputacionin tregtar të qytetit.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Ceresnjes, Ivan|year=2008|title=The Destruction of the Memory of Jewish Presence in Eastern Europe; a Case Study: Former Yugoslavia.|journal=No. 75|publisher=Jerusalem Center for Public Affairs}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Jewish Virtual Library: Skopje|url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/skoplje|access-date=20 janar 2022}}&lt;/ref&gt;

Në fillim të sundimit osman, në qytet u ngritën disa xhami dhe tokat e kishave shpesh u sekuestruan dhe u jepeshin ish-ushtarëve, ndërsa shumë kisha vetë u shndërruan me kalimin e kohës në xhami.&lt;ref name=&quot;exploringmacedonia&quot;&gt;{{Cite web|date=korrik 2005|title=The Church of St Spas - Skopje|url=http://www.exploringmacedonia.com/?ItemID=60170837F99D7A4AAF93A56C3D280825|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110527063535/http://www.exploringmacedonia.com/?ItemID=60170837F99D7A4AAF93A56C3D280825|archive-date=27 maj 2011|access-date=27 gusht 2010|publisher=National Tourism Portal of Macedonia|quote=...half of it was constructed underground, due to the 17th century edict of the Turkish Sultan that prohibited Christian structures from being higher than mosques.}}&lt;/ref&gt; Xhamitë më mbresëlënëse të ngritura gjatë kësaj periudhe të hershme përfshijnë Xhaminë Sulltan Murat ose Hjunkari, Xhaminë Aladza dhe Xhaminë Mustafa Pashë. Në vitin 1555, një tjetër tërmet goditi qytetin, duke shkatërruar pjesën më të madhe të qendrës. Periferia mbijetoi dhe qyteti vazhdoi, megjithatë, të lulëzonte me tregtarë dhe udhëtar. Raportet e udhëtimit nga epoka e numërojnë popullsinë e Üskübit diku midis 30,000 dhe 60,000 banorëve. Üskübi u pushtua shkurtimisht në vitin 1689 nga gjenerali [[Austriakët|austriak]] Piccolomini . Megjithatë, ai dhe trupat e tij nuk qëndruan për shumë kohë, pasi qyteti u përfshi shpejt nga murtaja. Me t'u tërhequr nga qyteti, trupat e Piceolominit i vunë flakën Üskübit, ndoshta për të zhdukur murtajën, megjithëse disa thonë se kjo u bë për t'u hakmarrë për rrethimin osman të [[Vjena|Vjenës]] në vitin 1683. 

Për dy shekujt në vijim, prestigji i Üskübit ra dhe deri në shekullin e 19-të popullsia e tij kishte rënë në vetëm 10,000 banorë. Megjithatë, në vitin 1873, përfundimi i hekurudhës Üsküb-Selanik (tani Shkup- [[Selaniku|Selanik]] ) solli shumë më tepër udhëtarë dhe tregtarë në qytet, kështu që rreth fillimit të shekullit të 20-të, Üskübi kishte rifituar numrin e tij të mëparshëm prej rreth 30,000 banorësh.  Drejt fundit të Perandorisë Osmane, Shkupi, së bashku me qytete të tjera në Maqedoni - [[Krusheva]] dhe Manastiri (tani [[Manastiri (qytet)|Manastiri]] ) - u bënë qendrat kryesore të lëvizjeve kryengritëse kundër sundimit osman. Shkupi ishte një lojtar kyç në [[Kryengritja Ilinden-Shpërfytyrimi|Kryengritjen e Ilindenit]] të gushtit 1903, kur popullsia vendase e rajonit shpalli shfaqjen e Republikës së Krushevës. Ndërsa Republika e Krushevës zgjati vetëm dhjetë ditë para se të shtypej nga osmanët, kjo ishte një shenjë e fillimit të fundit për sundimin osman. Pas 500 vitesh sundimi në zonë, osmanët u rrëzuan përfundimisht në vitin 1912 nga ushtria serbe gjatë [[Luftërat Ballkanike|Luftës së Parë Ballkanike]] .&lt;ref name=&quot;Britannica&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Macedonian Embassy London&quot;&gt;{{Cite web|year=2010|title=AN OUTLINE OF MACEDONIAN HISTORY FROM ANCIENT TIMES TO 1991|url=http://www.macedonianembassy.org.uk/history.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101013051103/http://www.macedonianembassy.org.uk/history.html|archive-date=13 tetor 2010|access-date=25 gusht 2010|publisher=Embassy of the Republic of Macedonia London|quote=The period of expansion of medieval states on the Balkan and in Macedonia was followed by the occupation of the Ottoman Empire in the 14th century. Macedonia remained a part of the Ottoman Empire for 500 years, i.e. until 1912}}&lt;/ref&gt;

== Luftërat Ballkanike dhe Botërore ==
[[Skeda:Skopje train station after Albanian rebellion, August 1912.jpg|parapamje|200x200px|Ushtria vullnetare shqiptare në stacionin e trenit të Shkupit pas pushtimit të qytetit në gusht 1912]]
[[Skeda:Skoplje_1912.jpg|parapamje|200x200px|Ndryshimi i emrit të qytetit nga ''Üsküb'' në ''Shkup'' në vitin 1912.]]
Si qendër administrative e rajonit, Shkupi administronte gjithashtu vilajetin e Kosovës nën sundimin osman. Kjo nuk u prit mirë nga popullsia gjithnjë e më shumë shqiptare e Kosovës, e cila preferonte të sundohej nga shqiptarët në vend të turqve (ndërsa [[Serbët në Kosovë|serbët e Kosovës]] kërkonin t'i bashkoheshin [[Mbretëria e Serbisë|Mbretërisë së Serbisë]]  ). Gjatë [[Kryengritja e vitit 1912|revoltës shqiptare të vitit 1912]], osmanët u dëbuan shpejt nga qyteti gjatë 12-15 gushtit 1912 nga popullsia vendase [[Shqiptarët|shqiptare]], kur 15,000 shqiptarë marshuan dhe pushtuan Shkupin.&lt;ref&gt;Jelavich, Barbara (1983) ''History of the Balkans: Twentieth Century'' (volume 2 of ''History of the Balkans'') Cambridge University Press, New York, page 89, {{ISBN|0-521-27459-1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Skendi436&quot;&gt;{{Cite book|last=Skendi|first=Stavro|url=https://books.google.com/books?id=8QPWCgAAQBAJ&amp;dq=%C3%9Csk%C3%BCb+August&amp;pg=PR15|title=The Albanian national awakening|publisher=Princeton University Press|year=1967|isbn=9781400847761|location=Princeton|pages=436}}&lt;/ref&gt;

Turqit, tashmë të dobët nga betejat e tjera kundër frontit të bashkuar të [[Greqia|Greqisë]], [[Serbia|Serbisë]] dhe [[Bullgaria|Bullgarisë]] gjatë [[Lufta e Parë Ballkanike|Luftës së Parë Ballkanike]], filluan të iknin.

Kur përforcimet për [[Ushtria Serbe|Ushtrinë Mbretërore Serbe]] mbërritën disa javë më vonë gjatë [[Beteja e Kumanovës|Betejës së Kumanovës]] (50&amp;nbsp;km në verilindje të Shkupit) u tregua vendimtar në dëbimin e vendosur të osmanëve nga e gjithë Maqedonia. Shkupi mbeti i pushtuar nga [[Mbretëria e Serbisë]] gjatë [[Lufta e Dytë Ballkanike|Luftës së Dytë Ballkanike]] të vitit 1913, kur fronti i mëparshëm i bashkuar filloi të luftonte midis tyre. [[Traktati i Londrës (1913)]] legjitimoi autoritetin serb në Maqedoninë bashkëkohore.  Pas shpërthimit të [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]] në vitin 1914, qyteti u pushtua nga [[Mbretëria e Bullgarisë]] . Që nga viti 1918, ai ishte pjesë e [[Mbretëria Jugosllave|Mbretërisë së Serbëve, Kroatëve dhe Sllovenëve]], dhe mbeti i tillë deri në vitin 1939, përveç një periudhe të shkurtër prej gjashtë muajsh në vitin 1920 kur Shkupi kontrollohej nga [[Lidhja e Komunistëve të Jugosllavisë|Partia Komuniste Jugosllave]] .
[[Skeda:Skopje_1913.jpg|majtas|parapamje|200x200px|Lumi Vardar në vitin 1913.]]
Periudha midis dy luftërave botërore të Jugosllavisë mbretërore pati imigracion të konsiderueshëm të serbëve etnikë në rajon. Një elitë sunduese serbe etnike dominoi mbi pjesën tjetër, duke vazhduar shtypjen e ushtruar nga sundimtarët e mëparshëm turq.&lt;ref&gt;Rossos, Andrew (2008) ''Macedonia and the Macedonians: A History'' Hoover Institution Press, Stanford, California, [[iarchive:macedoniamacedon0000ross/page/135|page 135]], {{ISBN|978-0-8179-4881-8}}&lt;/ref&gt;

Në mars të vitit 1941, kur Jugosllavia hyri në luftë, pati demonstrata të mëdha kundër luftës në rrugët e qytetit.&lt;ref&gt;Jancar-Webster, Barbara (1989) ''Women &amp; Revolution in Yugoslavia, 1941–1945'' Arden Press, Denver, Colorado, page 37, {{ISBN|0-912869-09-7}}&lt;/ref&gt; Shkupi u vu nën pushtimin gjerman më 7 prill 1941  dhe më vonë u pushtua nga forcat [[Bullgaria|bullgare]] .&lt;ref&gt;Mitrovski, Boro; Glišić, Venceslav and Ristovski, Tomo (1971) ''The Bulgarian Army in Yugoslavia 1941–1945'' (translated from ''Bugarska vojska u Jugoslaviji 1941–1945'') Medunarodna politika, Belgrade, page 35, {{OCLC|3241584}}&lt;/ref&gt; Gjatë pushtimit, Bullgaria ''i dha Shkupit një teatër kombëtar, një bibliotekë, një muze dhe për arsim të lartë Universitetin Mbreti Boris.''&lt;ref&gt;Phillips, John (2004) ''Macedonia: warlords and rebels in the Balkans'' Yale University Press, New Haven, Connecticut, [[iarchive:macedonia00john/page/32|page 32]], {{ISBN|0-300-10268-2}}&lt;/ref&gt; Megjithatë, më 11 mars 1943, e gjithë popullsia hebraike e Shkupit prej 3,286 banorësh u deportua në dhomat e gazit të kampit të përqendrimit [[Kampi i përqëndrimit Treblinka|Treblinka]] në [[Polonia|Poloninë]] e pushtuar nga gjermanët.&lt;ref&gt;Mitrovski, Boro; Glišić, Venceslav and Ristovski, Tomo (1971) ''The Bulgarian Army in Yugoslavia 1941–1945'' (translated from ''Bugarska vojska u Jugoslaviji 1941–1945'') Medunarodna politika, Belgrade, page 80, {{OCLC|3241584}}&lt;/ref&gt; Një muaj pasi komunistët morën pushtetin në shtator 1944 në [[Sofja|Sofje]], tre ushtri bullgare hynë përsëri në Jugosllavinë e pushtuar.  Më 13 nëntor, njësi të Ushtrisë së Parë dhe të Katërt Bullgare, si dhe detashmente të Ushtrisë Nacionalçlirimtare Maqedonase pushtuan Shkupin .&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=HDQn3tJkyUcC&amp;pg=PA560 ''Volume 5 of Istoria na Bŭlgarite''], Author Georgi Bakalov, TRUD Publishers, 2007, {{ISBN|954-621-235-0}}, p. 567&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=EeYhAQAAIAAJ&amp;q=+13+november+bulgaria ''The SS hunter battalions: the hidden history of the Nazi resistance movement 1944-45''], Author Perry Biddiscombe, Publisher Tempus, 2006, {{ISBN|0-7524-3938-3}}, p. 155.&lt;/ref&gt;   Pastaj iu bashkua Jugosllavisë në vitin 1944, kur u bë kryeqyteti i [[Republika Socialiste e Maqedonisë|Republikës Popullore të Maqedonisë]], e cila sapo ishte themeluar.

== Republika Socialiste e Maqedonisë ==
[[Skeda:US_army_in_Skopje_1963.jpg|majtas|parapamje|250x250px|Anëtarë të Spitalit të 8-të të Evakuimit [[Ushtria e Shteteve të Bashkuara|të Ushtrisë Amerikane]] në Shkup, Jugosllavi, pas tërmetit të vitit 1963. Njësia u dërgua me aeroplan në vendin e katastrofës për t'u ofruar kujdes mjekësor viktimave.]]
Nga viti 1945 deri në vitin 1991, Shkupi ishte kryeqyteti i [[Republika Socialiste e Maqedonisë|Republikës Socialiste të Maqedonisë]] . Qyteti u zgjerua dhe popullsia u rrit gjatë kësaj periudhe nga pak mbi 150,000 në vitin 1945 në pothuajse 600,000 në fillim të viteve 1990. Duke vazhduar të jetë i prirur ndaj fatkeqësive natyrore, qyteti u përmbyt nga lumi Vardar në vitin 1962 dhe më pas pësoi dëme të konsiderueshme nga një [[Tërmeti i Shkupit (1963)|tërmet i madh]],   me magnitudë 6.1 të [[Shkalla e Rihterit|shkallës Rihter]], i cili vrau mbi 1,000 njerëz&lt;ref name=&quot;MRT&quot;&gt;[http://www.mrt.com.mk/en//index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=3316&amp;Itemid=27 Marking the 44th anniversary of the catastrophic 1963 Skopje earthquake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930210952/http://www.mrt.com.mk/en//index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=3316&amp;Itemid=27|date=2007-09-30}} [[Radio Televizioni Maqedonas|MRT]], Thursday, 26 July 2007&lt;/ref&gt; dhe la 120,000 të tjerë pa strehë.&lt;ref name=&quot;MRT&quot; /&gt;  Tetëdhjetë përqind e qytetit u shkatërrua nga tërmeti, dhe monumente të shumta kulturore u dëmtuan rëndë. Humbjet nga tërmeti arritën në një shifër marramendëse prej 150% të PBB-së së Maqedonisë në atë kohë dhe 15% të PBB-së së Jugosllavisë. Një përpjekje e madhe ndërkombëtare për ndihmë ndihmoi që qyteti të rindërtohej shpejt, megjithëse shumë nga sharmi i tij i vjetër neoklasik humbi gjatë këtij procesi. Plani i ri kryesor i qytetit u krijua nga arkitekti kryesor japonez i atëhershëm Kenzo Tange . Rrënojat e [[Stacioni hekurudhor|stacionit të vjetër të trenit]] të Shkupit, i cili u shkatërrua në tërmet, mbeten sot si një memorial për viktimat, së bashku me një muze ngjitur.

Pothuajse të gjitha ndërtesat e bukura neoklasike të qytetit të shekujve 18 dhe 19 u shkatërruan nga tërmeti, përfshirë Teatrin Kombëtar dhe shumë ndërtesa qeveritare, si dhe pjesën më të madhe të [[Kalaja e Shkupit|Kalasë së Kalasë]] . Ndihma financiare ndërkombëtare u derdh në Shkup për të ndihmuar në rindërtimin e qytetit. Si rezultat, erdhën shumë struktura moderne (në atë kohë) [[Brutalizmi|brutaliste]] të viteve 1960, që mund të shihen edhe sot. , siç janë ndërtesa qendrore e postës dhe [[Banka Kombëtare e Maqedonisë së Veriut|Banka Kombëtare]], si dhe qindra karvanë dhe shtëpi të lëvizshme të parafabrikuara, të cilat tani janë të braktisura. Për fat të mirë, megjithatë, ashtu si me tërmetet e mëparshme, pjesa më e madhe e anës së vjetër turke të qytetit mbijetoi.

== Pavarësia ==
[[Skeda:Highrises_in_Skopje.JPG|djathtas|parapamje|Ndërtesa të larta në Shkupin modern.]]
Shkupi e bëri tranzicionin lehtësisht nga kryeqyteti i Republikës Socialiste Federative Jugosllave të Maqedonisë në kryeqytetin e Republikës së sotme të Maqedonisë. Qyteti u gjallërua ndjeshëm.  kur Shkupi strehoi selinë e ndërhyrjes së [[NATO|NATO-s]] në [[Kosova|Kosovë]] në vitet 1998 dhe 1999. Qyteti pati disa trazira gjatë vitit 2001 kur shpërtheu konflikti i brendshëm midis komunitetit [[Shqipëria|shqiptar]] dhe shumicës maqedonase për shkak të mungesës së përfaqësimit të shqiptarëve në qeveri dhe institucione të tjera shoqërore. Sot, Shkupi po përjeton një ndryshim të madh në ndërtesa, rrugë dhe dyqane. Qeveria e re [[VMRO-DPMNE|e VMRO-DPMNE-së]] e zgjedhur në korrik 2006 është zotuar të restaurojë [[Kalaja e Shkupit|fortesën Kale]] dhe të rindërtojë Shtëpinë e bukur të Ushtrisë të shekullit të 19-të, Teatrin e Vjetër Kombëtar dhe Bankën e Vjetër Kombëtare të Maqedonisë - të gjitha të shkatërruara në tërmetin e vitit 1963. Projekte të tjera në ndërtim e sipër janë Muzeu &quot;Lufta Maqedonase&quot;, Muzeu Arkeologjik i Maqedonisë, Arkivi Kombëtar i Maqedonisë, Gjykata Kushtetuese dhe një Teatër i ri Filarmonik. Stadiumi kombëtar i qytetit, [[Arena Toshe Proeski|Arena Filipi II]]&lt;ref&gt;[http://www.dnevnik.com.mk/?itemID=89976B5EB501C649B6CB54F97C08DEA8&amp;arc=1 Dnevnik newspaper] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090719211310/http://www.dnevnik.com.mk/?itemID=89976B5EB501C649B6CB54F97C08DEA8&amp;arc=1|date=2009-07-19}} {{In lang|mk}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.macedonianfootball.com/200907071426/News/Macedonia-to-host-Spain.html Macedonianfootball.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120310170157/http://www.macedonianfootball.com/200907071426/News/Macedonia-to-host-Spain.html|date=2012-03-10}}&lt;/ref&gt; dhe [[Aeroporti i Shkupit|Aeroporti Aleksandri i Madh]] i qytetit po rindërtohen dhe zgjerohen gjithashtu.&lt;ref&gt;[http://www.vecer.com.mk/default.asp?ItemID=F6618108C035A040A707A955E773DA44 Vecer Online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110928154227/http://www.vecer.com.mk/default.asp?ItemID=F6618108C035A040A707A955E773DA44|date=2011-09-28}}&lt;/ref&gt; 

Në janar të vitit 2010, qeveria njoftoi projektin Shkupi 2014, i cili synon të transformojë qendrën e Shkupit në stilin neoklasik.

== Shih edhe ==
* [[Shpallja e Pavarësisë së Kosovës]]
* [[Kronologjia e historisë së Shkupit]]
* [[Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë]]

== Referime ==
[[Kategoria:Historia e Shkupit]]</text>
      <sha1>kf5c1ouctk2nrgakvib5nqyhuik3pej</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zona e Vetme e Pagesave në Euro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>392700</id>
    <revision>
      <id>3058768</id>
      <parentid>2972958</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T13:30:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Leutrim.P</username>
        <id>113691</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3058768</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4585" sha1="ittwv1nsdecvq5cevb2fqennh4m32vj" xml:space="preserve">{{infobox geopolitical organization
| conventional_long_name = Single Euro Payments Area
| other_symbol           = [[File:Single Euro Payments Area logo.svg|200px]]
| image_map              = Single_euro_payments_area.svg
| map_caption            = {{legend|#3366FF|[[Eurozone]]}}{{legend|#33CCCC|Non-Eurozone European Union member states}}{{legend|#6633CC|Other member states of the [[European Economic Area]], and [[Switzerland]]}}{{legend|#FBFF00|SEPA member states negotiating European Union accession}}{{legend|#9933CC|Microstates participating in SEPA}}{{legend|#FF0000|United Kingdom (remaining in SEPA after [[Brexit]])&lt;ref name=epc-brexit&gt;{{cite web|url=https://www.europeanpaymentscouncil.eu/news-insights/news/brexit-1-january-2021-onwards-get-ready-end-transition-period|title=Brexit from 1 January 2021 onwards: get ready for the end of the transition period|date=2020-07-14|access-date=2020-12-31|website=[[European Payments Council]]}}&lt;/ref&gt;}}
| membership             = {{collapsible list
  |titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;
  |title = 41 polities
|{{flagcountry|Albania}} |{{flagcountry|Andorra}} |{{flagcountry|Austria}} |{{flagcountry|Belgium}} |{{flagcountry|Bulgaria}}
  |{{flagcountry|Croatia}} |{{flagcountry|Cyprus}} |{{flagcountry|Czech Republic}}
  |{{flagcountry|Denmark}} |{{flagcountry|Estonia}} |{{flagcountry|Finland}}
  |{{flagcountry|France}} |{{flagcountry|Germany}} |{{flagcountry|Greece}}
  |{{flagcountry|Hungary}} |{{flagcountry|Iceland}} |{{flagcountry|Ireland}}
  |{{flagcountry|Italy}} |{{flagcountry|Latvia}} |{{flagcountry|Liechtenstein}}
  |{{flagcountry|Lithuania}} |{{flagcountry|Luxembourg}} |{{flagcountry|Malta}}
  |{{flagcountry|Moldova}} |{{flagcountry|Monaco}} |{{flagcountry|Montenegro}}
  |{{flagcountry|Netherlands}} |{{flagcountry|North Macedonia}} |{{flagcountry|Norway}}
  |{{flagcountry|Poland}} |{{flagcountry|Portugal}} |{{flagcountry|Romania}}
  |{{flagcountry|San Marino}} |{{flagcountry|Serbia}} |{{flagcountry|Slovakia}} |{{flagcountry|Slovenia}}
  |{{flagcountry|Spain}} |{{flagcountry|Sweden}} |{{flagcountry|Switzerland}}
  |{{flagcountry|United Kingdom}} |{{flagcountry|Vatican City}}
 }}
| membership_type        = Participants
| org_type               = Uniform pan-European [[financial transaction]]s framework
| leader_title1          = Public regulator
| leader_name1           = Euro Retail Payments Board
| leader_title2          = Private regulator
| leader_name2           = European Payments Council
| currency               = [[Euro]] (€)
}}

'''Zona e Vetme e Pagesave në Euro''' ('''SEPA''') është një iniciativë e integrimit të pagesave të [[Bashkimit Evropian]] për thjeshtimin e transfertave bankare të denominuara në [[euro]]. Që nga viti 2025, SEPA kishte 41 anëtarë, të përbërë nga 27 shtetet anëtare të Bashkimit Evropian, katër shtetet anëtare të Shoqatës Evropiane të Tregtisë së Lirë (Islanda, Lihtenshtajni, Norvegjia dhe Zvicra), Mbretëria e Bashkuar, si dhe pesë vende kandidate për në BE. Disa mikroshtete marrin pjesë në skemat teknike: Andorra, Monako, San Marino dhe Qyteti i Vatikanit. Që nga viti 2025, Shqipëria, Moldavia, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut dhe Serbia janë pesë vendet që po negociojnë për t'u bashkuar me BE-në dhe që përfshihen në SEPA.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=European Commission welcomes inclusion of Moldova and North Macedonia in the Single Euro Payments Area - Enlargement and Eastern Neighbourhood|url=https://enlargement.ec.europa.eu/news/european-commission-welcomes-inclusion-moldova-and-north-macedonia-single-euro-payments-area-2025-03-06_en|access-date=2025-12-17|website=enlargement.ec.europa.eu|language=en}}&lt;/ref&gt;

SEPA mbulon kryesisht transfertat normale bankare. Metodat e pagesës që kanë veçori ose shërbime shtesë opsionale, të tilla si sistemet e pagesave me telefon celular ose karta inteligjente, nuk mbulohen drejtpërdrejt. Megjithatë, skema e pagesave të menjëhershme SEPA lehtëson produktet e pagesave edhe në pajisjet inteligjente.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Bank|first=European Central|date=2024-09-20|title=What are instant payments?|url=https://www.ecb.europa.eu/paym/retail/instant_payments/html/index.en.html|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Shiko edhe ==
* [[Marrëveshja e Tregtisë së Lirë e Evropës Qendrore]]
* [[Zona Ekonomike Evropiane]]
== Referime ==
[[Kategoria:Shërbime bankare në Bashkimin Evropian]]
[[Kategoria:Zona Ekonomike Evropiane]]
[[Kategoria:Politikë e tregut financiar të Bashkimit Evropian]]
[[Kategoria:Sisteme pagesash]]</text>
      <sha1>ittwv1nsdecvq5cevb2fqennh4m32vj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mësimi aktiv</title>
    <ns>0</ns>
    <id>392843</id>
    <revision>
      <id>3058779</id>
      <parentid>3041202</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T16:26:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Edukatori</username>
        <id>112234</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Shih edhe */</comment>
      <origin>3058779</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13358" sha1="iq75ir5h09jdmkz2gv22rddkb95tx8g" xml:space="preserve">'''Mësimi aktiv''' është &quot;një metodë mësimi në të cilën studentët janë të përfshirë në mënyrë aktive ose përjetimore në procesin e të nxënit dhe ku ka nivele të ndryshme të të nxënit aktiv, varësisht nga përfshirja e studentëve&quot;. {{Sfn|Bonwell|Eison|1991}} {{Harvard citation text|Bonwell|Eison|1991}} pohojnë se &quot;studentët marrin pjesë [në të nxënit aktiv] kur bëjnë diçka përveç dëgjimit pasiv&quot;. Sipas Hanson dhe Moser (2003), përdorimi i teknikave aktive të mësimdhënies në klasë mund të krijojë rezultate më të mira akademike për studentët. Scheyvens, Griffin, Jocoy, Liu, &amp; Bradford (2008) vunë më tej në dukje se &quot;duke përdorur strategji të të nxënit që mund të përfshijnë punë në grupe të vogla, lojë me role dhe simulime, mbledhje dhe analizë të të dhënave, të nxënit aktiv supozohet të rrisë interesin dhe motivimin e studentëve dhe të ndërtojë aftësitë e të menduarit kritik, zgjidhjes së problemeve dhe sociale të studentëve&quot;. Në një raport nga Shoqata për Studimin e Arsimit të Lartë, autorët diskutojnë një sërë metodologjish për promovimin e të nxënit aktiv. Ata citojnë literaturë që tregon se studentët duhet të bëjnë më shumë sesa thjesht të dëgjojnë për të mësuar. Ata duhet të lexojnë, të shkruajnë, të diskutojnë dhe të jenë të angazhuar në [[Zgjidhja e problemit|zgjidhjen e problemeve]] . Ky proces lidhet me tre fushat e të nxënit të referuara si njohuri, aftësi dhe qëndrime (NSH). Kjo taksonomi e sjelljeve të të nxënit mund të mendohet si &quot;qëllimet e procesit të të nxënit&quot;.  Në veçanti, studentët duhet të angazhohen në detyra të tilla të të menduarit të nivelit të lartë si analiza, sinteza dhe vlerësimi.&lt;ref name=&quot;FromExampleStudytoProblemSolvingS&quot;&gt;{{Cite journal|last=Renkl|first=Alexander|last2=Atkinson|first2=Robert K.|last3=Maier|first3=Uwe H.|last4=Staley|first4=Richard|date=1 janar 2002|title=From Example Study to Problem Solving: Smooth Transitions Help Learning|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-experimental-education_summer-2002_70_4/page/293|journal=The Journal of Experimental Education|volume=70|issue=4|pages=293–315|doi=10.1080/00220970209599510}}&lt;/ref&gt;

== Vështrim ==
Ekziston një gamë e gjerë alternativash për termin ''të nxënit aktiv'' dhe strategji specifike, të tilla si: të nxënit përmes lojës, të nxënit i bazuar në teknologji, të nxënit i bazuar në aktivitete, puna në grup, metoda e projektit, etj. Faktorët e përbashkët në këto janë disa cilësi dhe karakteristika të rëndësishme të të nxënit aktiv. Të nxënit aktiv është e kundërta e [[Mësimi pasiv|të nxënit pasiv]] ; ai është [[Mësimi me nxënësin në qendër|i përqendruar te nxënësi]], jo te mësuesi, dhe kërkon më shumë sesa thjesht dëgjim; pjesëmarrja aktive e secilit nxënës është një aspekt i domosdoshëm në të nxënit aktiv. Nxënësit duhet të bëjnë gjëra dhe njëkohësisht të mendojnë për punën e bërë dhe qëllimin pas saj, në mënyrë që të mund të rrisin aftësitë e tyre të të menduarit të nivelit të lartë.

Shumë studime kërkimore&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal|last=Roche|first=Maya|date=2016|title=PBL Trigger Design by Medical Students: An Effective Active Learning Strategy Outside the Classroom|url=http://jcdr.net/article_fulltext.asp?issn=0973-709x&amp;year=2016&amp;volume=10&amp;issue=12&amp;page=JC06&amp;issn=0973-709x&amp;id=9015|journal=Journal of Clinical and Diagnostic Research|volume=10|issue=12|pages=JC06–JC08|doi=10.7860/JCDR/2016/21813.9015|pmc=5296455|pmid=28208882}}&lt;/ref&gt; kanë vërtetuar se të mësuarit aktiv si strategji ka nxitur nivelet e arritjeve dhe disa të tjera  thonë se zotërimi i përmbajtjes është i mundur përmes strategjive aktive të të nxënit.&lt;ref&gt;Bloom, B. S., Krathwohl, D. R., &amp; Masia, B. B. (1956). Taxonomy of educational objectives: The classification of educational goals. New York, NY: David McKay Company.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FromExampleStudytoProblemSolvingS&quot; /&gt; Megjithatë, disa studentë, si dhe mësues, e kanë të vështirë të përshtaten me teknikën e re të të nxënit. {{Sfn|Bonwell|Eison|1991|p=3}}

Ka përdorime intensive të shkrim-leximit shkencor dhe sasior në të gjithë kurrikulën, dhe mësimi i bazuar në teknologji është gjithashtu shumë i kërkuar në lidhje me mësimin aktiv. 

Barnes (1989)&lt;ref name=&quot;Active_Learning.ris&quot;&gt;{{Cite book|last=Barnes|first=Douglas|title=Active Learning|publisher=Leeds University TVEI Support Project, 1989|year=1989|isbn=978-1-872364-00-1|pages=19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bloom, B. S., Krathwohl, D. R., &amp; Masia, B. B. (1956). Taxonomy of educational objectives: The classification of educational goals. New York, NY: David McKay Company.&lt;/ref&gt; sugjeroi parimet e të mësuarit aktiv:

# Qëllimshëm: rëndësia e detyrës për shqetësimet e studentëve.
# Reflektues: reflektimi i nxënësve mbi kuptimin e asaj që është mësuar.
# I negociuar: negocim i qëllimeve dhe metodave të të nxënit midis nxënësve dhe mësuesve.
# Kritike: studentët vlerësojnë mënyra dhe mjete të ndryshme të të mësuarit të përmbajtjes.
# Komplekse: nxënësit krahasojnë detyrat e të nxënit me kompleksitetet që ekzistojnë në jetën reale dhe bëjnë analiza reflektive.
# I drejtuar nga situata: nevoja e situatës merret në konsideratë me qëllim përcaktimin e detyrave të të nxënit.
# I angazhuar: detyrat e jetës reale pasqyrohen në aktivitetet e zhvilluara për të nxënit.

== Karakteristikat e mësuesit në të nxënit aktiv ==
Një studim nga Jerome I. Rotgans dhe Henk G. Schmidt tregoi një korrelacion midis karakteristikave të tre mësuesve dhe interesit situacional të nxënësve në një klasë të të nxënit aktiv.

Interesi situacional përkufizohet si &quot;vëmendje e fokusuar dhe një reagim afektiv që shkaktohet në moment nga stimujt mjedisorë, të cilët mund të zgjasin ose jo me kalimin e kohës&quot; sipas Hidi dhe Renninger.

Interesi situacional i nxënësve frymëzohet nga tre tipare të mësuesve, siç përfaqësohen në studim. Tre tiparet janë përputhshmëria sociale, ekspertiza në lëndë dhe përputhshmëria njohëse:

# Kur një mësues është shoqërisht kongruent, që do të thotë se ai/ajo ka një bashkëveprim harmonik me nxënësin, marrëdhënia pozitive u lejon nxënësve të shprehin mendimet e tyre dhe të marrin pjesë pa frikën e gabimeve. Gjithashtu, nxënësit do të bëjnë pyetje kur tema nuk është e qartë; si rezultat, ata bëhen më të interesuar për klasën.&lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;{{Cite journal|last=Rotgans|first=Jerome|date=2011|title=The role of teachers in facilitating situational interest in an active-learning classroom|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0742051X1000106X#preview-section-references|journal=Teaching and Teacher Education|volume=27|issue=1|pages=37–42|doi=10.1016/j.tate.2010.06.025|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;
# Ekspertiza në lëndë: Kur një mësues është ekspert dhe ka njohuri të gjera për lëndën që mësohet, nga nxënësit pritet të punojnë më shumë dhe të bëjnë më shumë përpjekje në punën e tyre. Në të kundërt, nëse një mësues ka më pak njohuri, nxënësit mund të humbasin interesin për të mësuar. Për më tepër, mësuesit ekspertë janë më të dobishëm për nxënësit e tyre në një mënyrë efektive. Kjo veçori do të ndikojë pozitivisht në suksesin e nxënësit gjatë procesit aktiv të të nxënit.&lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt;
# Kongruenca njohëse: Kjo ndodh kur një mësues mund të thjeshtojë konceptet e vështira dhe të përdorë terma të thjeshtë, në mënyrë që nxënësit ta kuptojnë lehtësisht temën. Mësuesi i udhëzon nxënësit në procesin e të nxënit duke bërë pyetje dhe duke i lejuar ata të ndajnë mendimet e tyre pa ndërprerje. Si rezultat, nxënësit do të besojnë në aftësinë e tyre për të mësuar vetë dhe do të zhvillojnë një mënyrë të organizuar të të menduarit rreth një teme. Prandaj, ata do të jenë më të angazhuar në një klasë mësimore aktive.&lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt;

== Përdorimi i teknologjisë ==
Përdorimi i mjeteve multimediale dhe teknologjike ndihmon në përmirësimin e atmosferës së klasës, duke rritur kështu përvojën aktive të të nxënit. Në këtë mënyrë, çdo nxënës angazhohet në mënyrë aktive në procesin e të nxënit. Mësuesit mund të përdorin filma, video, lojëra dhe aktivitete të tjera argëtuese për të rritur efektivitetin e procesit aktiv të të nxënit. Përdorimi i teknologjisë gjithashtu stimulon idenë &quot;e botës reale&quot; të të nxënit aktiv, pasi imiton përdorimin e teknologjisë jashtë klasës. Përfshirja e teknologjisë e kombinuar me të nxënit aktiv është hulumtuar dhe është gjetur një marrëdhënie midis përdorimit dhe rritjes së sjelljes pozitive, një rritjeje të të nxënit efektiv, &quot;motivimit&quot;, si dhe një lidhjeje midis nxënësve dhe botës së jashtme.&lt;ref&gt;Bloom, B. S., Krathwohl, D. R., &amp; Masia, B. B. (1956). Taxonomy of educational objectives: The classification of educational goals. New York, NY: David McKay Company.&lt;/ref&gt; Themelet teorike të këtij procesi të të nxënit janë:

# Rrjedha : Rrjedha është një koncept për të rritur nivelin e përqendrimit të studentit, ndërsa çdo individ bëhet i vetëdijshëm dhe i përfshirë plotësisht në atmosferën e të nxënit. Në përputhje me aftësitë dhe potencialin e vet, nëpërmjet vetëdijes, studentët kryejnë detyrën në fjalë. Metodologjia e parë për të matur rrjedhën ishte Mostrat e Përvojës së Csikszentmihalyi-t.
# [[Stilet e të nxënit|Stile të të nxënit]] : Përvetësimi i njohurive përmes teknikës së vet quhet stil i të nxënit. Të nxënit ndodh në përputhje me potencialin, pasi çdo fëmijë është i ndryshëm dhe ka potencial të veçantë në fusha të ndryshme. Ai i përshtatet të gjitha llojeve të nxënësve: vizualë, kinestetikë, njohës dhe afektivë. 
# Vendi i kontrollit : Personat me vend të lartë kontrolli të brendshëm besojnë se çdo situatë ose ngjarje i atribuohet burimeve dhe sjelljes së tyre. Personat me vend të lartë kontrolli të jashtëm besojnë se asgjë nuk është nën kontrollin e tyre.
# [[Motivimi|Motivimi i brendshëm]] : Motivimi i brendshëm është një faktor që merret me vetëperceptimin në lidhje me detyrën në fjalë. Interesi, qëndrimi dhe rezultatet varen nga vetëperceptimi i aktivitetit të dhënë.&lt;ref&gt;Bloom, B. S., Krathwohl, D. R., &amp; Masia, B. B. (1956). Taxonomy of educational objectives: The classification of educational goals. New York, NY: David McKay Company.&lt;/ref&gt;

== Shih edhe ==
* [[Slojdi]]
* [[Efekti i testimit]]
* [[Mjedisi i të nxënit]]
* [[Efekti i hapësirës]]
* [[Mësimi organizativ]]
* [[Hapësira e të nxënit]]
* [[Mësimdhënia në veprim]]
* [[Mësimi përmes përvojës]]
* [[Modelet organizative të shkollës]]

== Literatura ==
* Bens, I. (2005). Understanding participation. In Facilitating with ease! Core skills for facilitators, team leaders and members, managers, consultants, and trainers (2nd ed., pp.&amp;nbsp;69–77). San Francisco: Jossey Bass.
* {{cite book|last1=Bonwell|first1=C.|last2=Eison|first2=J.|year=1991|title=Active Learning: Creating Excitement in the Classroom AEHE-ERIC Higher Education Report No. 1|location=Washington, D.C.|publisher=Jossey-Bass|isbn=978-1-878380-08-1|url=https://archive.org/details/activelearningcr0000bonw|lang=en}}
* Brookfield, S. D. (2005). Discussion as the way of teaching: Tools and techniques for democratic classrooms (2nd ed.). San Francisco: Jossey-Bass.
* {{cite journal|last=Chickering|first=Arthur W.|author2=Zelda F. Gamson|title=Seven Principles for Good Practice|journal=AAHE Bulletin|date=1987|volume=39|issue=7|pages=3–7|url=http://teaching.uncc.edu/articles-books/best-practice-articles/instructional-methods/7-principles|access-date=2013-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20130128081545/http://teaching.uncc.edu/articles-books/best-practice-articles/instructional-methods/7-principles|archive-date=2013-01-28|url-status=dead|author2-link=Zelda F. Gamson|lang=en}}
* Cranton, P. (2012). Planning instruction for adult learners (3rd ed.). Toronto: Wall &amp; Emerson.
* {{cite web|last=McKinney|first=K.|year=2010|title=Active Learning. Illinois State University. Center for Teaching, Learning &amp; Technology|url=http://www.cat.ilstu.edu/resources/teachTopics/tips/newActive.php|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110911215107/http://www.cat.ilstu.edu/resources/teachTopics/tips/newActive.php|archive-date=2011-09-11|website=Center for Teaching, Learning &amp; Technology|lang=en}}
* {{cite journal|first1=Rama|last1=Radhakrishna|first2=John|last2=Ewing|first3=Naveen|last3=Chikthimmah|pages=84–85|title=Teaching Tips/Notes|journal=NACTA Journal|date=2012|volume=56|issue=3|jstor=nactajournal.56.3.82|lang=en}}
*Hanson, S., &amp; Moser, S. (2003). Reflections on a discipline-wide project: Developing active learning modules on the human dimensions of global change. Journal of Geography in Higher Education, 27(1), 17-38.

== Referime ==
[[Kategoria:Metoda të të nxënit]]
[[Kategoria:Praktika arsimore]]
[[Kategoria:Kurrikula]]
[[Kategoria:Mësim i aplikuar]]</text>
      <sha1>iq75ir5h09jdmkz2gv22rddkb95tx8g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stampa:Duhen më shumë referime/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>393587</id>
    <revision>
      <id>3058817</id>
      <parentid>2887539</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T22:36:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <origin>3058817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2415" sha1="r1ts4srvj1iotghcabdpkf9nnfwrcdw" xml:space="preserve">{{Documentation subpage}}
&lt;!-- Add categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata --&gt;
== Përdorimi ==
=== Kur të përdoret ===
Kjo [[Wikipedia:Stampa|stampë]] tregon që artikullit i duhet më shumë referime nëpër tekst. Kjo stampë duhet të përdoret vetëm aty ku ka disa referime në tekst që nuk mjaftojnë për ta mbështetur materialin e shkruar në artikull.

Më e mirë është që mos të përdoret bashkë me një stampë [[Wikipedia:Cung|cungu]], meqë cungjet kanë shumë pak gjasa të kenë referime të mira në radhë të parë.

Për artikuj që nuk kanë fare referime brenda tekstit, por përmbajnë disa burime, përdore [[Stampa:Pa fusnota]]. Përdore [[Stampa:Pa referenca]] vetëm kur s'ka as burime as referime në tekst. Nëse vetëm disa deklarata janë pa burime, konsideroje të shtosh {{T|Citim i duhur}} në fund të asaj fjalie në vend të kësaj stampe.

=== Pozita ===

Si stampë e mirëmbajtjes, duhet të vendoset pas afisheve (hatnotes) por para infoboxit dhe tekstit kryesor.

== Parametrat ==

Janë gjashtë parametra, një me pozitë, dhe pesë të emërtuar. Të gjitha parametrat janë sipas dëshirës.

* {{para|1}}{{snd}}fusha e njoftimit (p.sh. &quot;seksioni&quot;, &quot;artikulli&quot;). E parazgjedhur: &quot;artikulli&quot;.
* {{para|date}}{{snd}}emri i muajit dhe viti; p.sh. '{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}' (pa parazgjedhje)
* {{para|find}}{{snd}}fjalët kyçe për {{tl|find sources}}, parametri 1 (kërkimi me thonjëza, gërmat e sakta); parazgjedhur: titulli i faqes. 
* {{para|find2}}{{snd}}fjalët kyçe për {{tl|find sources}}, parametri 2 (kërkimi pa thonjëza, më i gjerë). Alias: &lt;code&gt;unquoted&lt;/code&gt;. 
* {{para|small}}{{snd}}vendose tek &lt;code&gt;left&lt;/code&gt; apo &lt;code&gt;no&lt;/code&gt;; detajet janë tek [[Stampa:Ambox/doc#small|Ambox]]. parazgjedhur: afishe me gjerësi standarde.
* {{para|talk}}{{snd}}titulli i faqes së diskutimit ku po mbahet diskutimi
&lt;includeonly&gt;{{sandbox other||
&lt;!-- Categories below this line; interwikis at Wikidata --&gt;

}}&lt;/includeonly&gt;
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;1&quot;: {},
		&quot;name&quot;: {},
		&quot;small&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;I vogël?&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;boolean&quot;
		},
		&quot;find2&quot;: {},
		&quot;unquoted&quot;: {},
		&quot;find&quot;: {},
		&quot;talk&quot;: {},
		&quot;date&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Muaji dhe viti i etiketimit&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;date&quot;,
			&quot;autovalue&quot;: &quot;{{subst:CURRENTMONTHNAME}} {{subst:CURRENTYEAR}}&quot;,
			&quot;suggested&quot;: true
		}
	}
}
&lt;/templatedata&gt;</text>
      <sha1>r1ts4srvj1iotghcabdpkf9nnfwrcdw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mjedisi i të nxënit</title>
    <ns>0</ns>
    <id>401691</id>
    <revision>
      <id>3058778</id>
      <parentid>3058600</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T16:25:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Edukatori</username>
        <id>112234</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Shih edhe */</comment>
      <origin>3058778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19990" sha1="bk2o94yfe6texztod76sajwyk9ie261" xml:space="preserve">[[Skeda:Elementary_school_teaches_more_than_ABCs_DVIDS218937.jpg|parapamje|Mjedisi i të nxënit është qasje edukative dhe kulturore për të gjitha llojet e nxënësve dhe aktiviteteve.]]
'''Mjedisi i të nxënit''' është një term që mund t'i referohet një qasjeje mësimore, edukative, kontekstit kulturor ose mjedisit fizik ( ''hapësirës së të nxënit'' ) në të cilin ndodhin mësimdhënia dhe të nxënit. Termi përdoret zakonisht si një alternativë përgjithësuese e &quot; [[Klasa mësimore|klasës]] &quot;,  por zakonisht i referohet kontekstit të filozofisë arsimore ose njohurive të përjetuara nga studenti dhe gjithashtu mund të përfshijë një sërë kulturash të të nxënit - etosin dhe karakteristikat e tij mbizotëruese, mënyrën se si bashkëveprojnë individët, strukturat qeverisëse dhe filozofinë. Në një kuptim shoqëror, mjedisi i të nxënit mund t'i referohet kulturës së popullsisë që i shërben dhe vendndodhjes së tyre.

Mjediset e të nxënit janë shumë të larmishme në përdorim, stile të të nxënit, organizim dhe institucion arsimor. Kultura dhe konteksti i një vendi ose organizate përfshin faktorë të tillë si mënyra e të menduarit, sjelljes ose punës, e njohur edhe si kulturë organizative .  Për një mjedis të të nxënit siç është një institucion arsimor, ai përfshin gjithashtu faktorë të tillë si karakteristikat operative të instruktorëve, grupit mësimor ose institucionit; filozofia ose njohuritë e përjetuara nga studenti dhe mund të përfshijë gjithashtu një sërë kulturash të të nxënit - etosi dhe karakteristikat e tij mbizotëruese, mënyra se si bashkëveprojnë individët, strukturat qeverisëse dhe filozofia në stilet e të nxënit dhe pedagogjitë e përdorura; dhe kultura shoqërore e vendit ku zhvillohet të nxënit. Edhe pse mjediset fizike nuk përcaktojnë aktivitetet arsimore, ka prova të një marrëdhënieje midis mjediseve shkollore dhe aktiviteteve që zhvillohen atje.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Horne-Martin|first=S|date=2002|title=The classroom environment and its effects on the practice of teachers|journal=Journal of Environmental Psychology|volume=22|issue=1–2|pages=139–156|doi=10.1006/jevp.2001.0239}}&lt;/ref&gt;

== Historiku ==
Fjala japoneze për shkollë, gakuen (がくえん、学園), do të thotë &quot;kopsht mësimi&quot; ose &quot;kopsht i të mësuarit&quot;.  Fjala ''shkollë'' rrjedh nga [[Gjuha greke|greqishtja]] {{Lang|grc|σχολή}} ''( {{Lang|grc-Latn|scholē}}'' ), fillimisht do të thotë &quot; [[Koha e lirë|kohë e lirë]] &quot; dhe gjithashtu &quot;ajo në të cilën përdoret koha e lirë&quot;, por më vonë &quot;një grup të cilit i jepeshin leksione, shkollë&quot;.     [[Kopshti i fëmijëve|Kopshti]] është një fjalë gjermane, kuptimi i drejtpërdrejtë i së cilës është &quot;kopsht për fëmijët&quot;, megjithatë, termi u shpik në kuptimin metaforik të &quot;vendit ku fëmijët mund të rriten në një mënyrë natyrale&quot;.

Mësimi i drejtpërdrejtë është ndoshta metoda më e vjetër e qytetërimit të arsimit formal dhe të strukturuar dhe vazhdon të jetë një formë dominuese në të gjithë botën. Në thelbin e saj, ajo përfshin transferimin e informacionit nga ai që zotëron më shumë njohuri tek ai që ka më pak njohuri, qoftë në përgjithësi ose në lidhje me një lëndë ose ide të caktuar. [[Metoda sokratike|Metoda Sokratike]] u zhvillua më shumë se dy mijëvjeçarë më parë në përgjigje të mësimit të drejtpërdrejtë në shkollat e [[Greqia e Lashtë|Greqisë së Lashtë]] . Forma e saj [[Dialektika|dialektike]], pyetëse vazhdon të jetë një formë e rëndësishme e të mësuarit në [[Shkolla e Ligjit|shkollat perëndimore të drejtësisë]] . [[Mësimi përmes përvojës|Mësimi praktik]], një formë e të mësuarit [[Mësimi aktiv|aktiv]] dhe [[Mësimi përmes përvojës|me përvojë]], i paraprin gjuhës dhe aftësisë për të përcjellë njohuri me mjete të tjera përveç demonstrimit, është treguar të jetë një nga mjetet më efektive të të mësuarit dhe gjatë dy dekadave të fundit i është dhënë një rol gjithnjë e më i rëndësishëm në arsim.

== Karakteristikat operacionale ==
Funksionimi i objektit arsimor mund të ketë një rol përcaktues në natyrën e mjedisit të të nxënit. Karakteristikat që mund të përcaktojnë natyrën e mjedisit të të nxënit përfshijnë:

* '''Lloji i organizatës:''' [[Shkolla publike|shkollë shtetërore ose publike]], [[Shkolla private|shkollë e pavarur]], [[Shkolla e famullisë|shkollë famullitare]] ;
* '''Struktura:''' nga të strukturuara në mënyrë të ngurtë ( [[Akademia ushtarake|shkolla ushtarake]] ) deri në më pak të strukturuara ( shkolla Sudbury, lëvizja e shkollës së lirë, [[Edukimi demokratik|arsimi demokratik]], shkolla e lirë anarkiste, shkollat moderne ose shkollat Ferrer );
* '''Jo-institucional:''' [[Arsimi shtëpiak|shkollim në shtëpi]], [[Moshkollimi|pa shkollim]] ;
* '''Orari:''' kohëzgjatja dhe koha e [[Viti shkollor|vitit akademik]] (p.sh. shkollimi gjatë gjithë vitit ), oraret e mësimit dhe të aktiviteteve, kohëzgjatja e periudhës mësimore, orari bllok ;
* '''Stafi:''' numri i mësuesve, raporti nxënës-mësues, një mësues për klasë ose bashkë-mësimdhënie ;
* '''Pjesëmarrja:''' student i detyrueshëm deri në arritjen e një moshe ose standardi të caktuar;
* '''Certifikimi i mësuesve:''' shkallë të ndryshme të kualifikimeve profesionale;
* '''Vlerësimi:''' testimi dhe standardet e ofruara nga qeveria drejtpërdrejt ose tërthorazi;
* '''Partneritetet dhe mentorimi''' : marrëdhëniet midis mjediseve të të nxënit dhe subjekteve ose individëve të jashtëm në studimet e përgjithshme ose në fushat e zgjedhura;
* '''Modeli organizativ:''' departamental, i integruar, akademi, shkollë e vogël.
* '''[[Kurrikula]] :''' lëndët që përbëjnë një kurs studimi.

== Kultura shoqërore ==
&quot; [[Kultura]] &quot; në përgjithësi përkufizohet si besimet, zakonet, artet, traditat dhe vlerat e një shoqërie, grupi, vendi ose kohe.  Kjo mund të përfshijë një shkollë, komunitet, një komb ose një shtet. Kultura ndikon në sjelljen e edukatorëve, studentëve, stafit dhe komunitetit. Shpesh përcakton përmbajtjen e kurrikulës. Statusi socioekonomik i një komuniteti ndikon drejtpërdrejt në aftësinë e tij për të mbështetur një institucion mësimor; aftësinë e tij për të tërhequr edukatorë të nivelit të lartë me paga tërheqëse; një strukturë të sigurt, të mbrojtur dhe të rehatshme; dhe të sigurojë edhe nevojat themelore për studentët, të tilla si ushqimi i duhur, kujdesi shëndetësor, pushimi i duhur dhe mbështetja në shtëpi për detyrat e shtëpisë dhe për të marrë pushim të duhur.

== Pedagogjia dhe stili i të nxënit ==
Disa nga trendet kryesore në modelet arsimore gjatë shekullit të 20-të dhe fillimit të shekullit të 21-të përfshijnë arsimin progresiv, arsimin konstruktivist dhe arsimin e shekullit të 21-të të bazuar në aftësi. Këto mund të ofrohen në shkolla gjithëpërfshirëse ose të specializuara në një sërë modelesh organizative, duke përfshirë ato departamentale, integruese, të bazuara në projekte, akademi, komunitete të vogla të të nxënit dhe shkollë brenda shkollës. Secila prej këtyre mund të çiftëzohet gjithashtu, të paktën pjesërisht, me modele të të nxënit të bazuara në dizajn, [[Shkolla virtuale|shkollë virtuale]], klasë të përmbysur dhe modele [[Mësimi i përzier|të të nxënit të përzier]] .

=== Mësim pasiv ===
Mësimi pasiv, një tipar kyç i mësimdhënies së drejtpërdrejtë, ka në thelb përhapjen e pothuajse të gjithë informacionit dhe njohurive nga një burim i vetëm, mësuesi me një libër shkollor që ofron mësime në formatin e stilit të leksioneve. Ky model është bërë i njohur edhe si &quot;i urti në skenë&quot;. Një shkallë e lartë e të nxënit bëhej me anë të memorizimit. Kur arsimi publik filloi të përhapej në Evropë dhe Amerikën e Veriut nga fillimi i shekullit të 19-të, një model i mësimdhënies së drejtpërdrejtë u bë standardi dhe ka vazhduar në shekullin e 21-të. Arsimi në atë kohë ishte projektuar për të siguruar punëtorë për shoqëritë industriale në zhvillim të bazuara në fabrika, dhe ky model arsimor dhe organizimi i shkollave u bë i njohur si &quot; shkolla model fabrike &quot;, me kurrikulë, stil mësimdhënieje dhe vlerësim shumë të standardizuara dhe të përqendruara rreth nevojave dhe efikasitetit të menaxhimit të klasës dhe mësuesve.

=== Mësim aktiv ===
''Mësimi aktiv'' është një model mësimdhënieje që përqendron përgjegjësinë e të nxënit te nxënësit, jo te mësimdhënia e udhëhequr nga mësuesi, një model i quajtur edhe [[Mësimi me nxënësin në qendër|i përqendruar te nxënësi]] . Ai bazohet në premisën se për të mësuar, nxënësit duhet të bëjnë më shumë sesa thjesht të dëgjojnë: ata duhet të lexojnë, të shkruajnë, të diskutojnë ose të angazhohen në zgjidhjen e problemeve. Ai lidhet me tre fusha të të nxënit të referuara si njohuri, aftësi dhe qëndrime (KSA) (Bloom, 1956), ku nxënësit duhet të angazhohen në detyra të tilla të të menduarit të nivelit të lartë si analiza, sinteza dhe vlerësimi.  Mësimi aktiv i angazhon nxënësit në dy aspekte - duke bërë gjëra dhe duke menduar për gjërat që po bëjnë (Bonwell dhe Eison, 1991).&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Bonwell|first=Charles C.|title=Active learning : creating excitement in the classroom|url=https://archive.org/details/activelearningcr0000bonw|date=1991|publisher=School of Education and Human Development, George Washington University|others=James A. Eison|isbn=1-878380-08-7|location=Washington, D.C.|oclc=24617474}}&lt;/ref&gt; (Shih [[Taksonomia e Bloom-it|taksonominë e Bloom]] ).

==== Mësim i diferencuar ====
Mësimi i diferencuar është zhvilluar nga një ndërgjegjësim për efektivitetin e stileve të ndryshme të të nxënit, të cilat kanë dalë nga kërkimet neurologjike të fundit të shekullit të 20-të/fillimit të shekullit të 21-të dhe studimet mbi stilet e ndryshme të të nxënit. Ndërsa ndikimet e dizajnit të shkollës model fabrike në të nxënë u bënë më të dukshme, së bashku me nevojën e shfaqur për aftësi të ndryshme në fund të shekullit të 20-të, u rrit edhe nevoja për stile të ndryshme arsimore dhe konfigurime të ndryshme të mjediseve fizike të të nxënit. ''Mësimdhënia e drejtpërdrejtë'' tani po zgjerohet për të përfshirë studentët që kryejnë kërkime të pavarura ose të udhëhequra me burime të shumëfishta informacioni, diskutime më të mëdha në klasë, bashkëpunim në grup, forma të tjera të të nxënit aktiv me përvojë (praktike, të bazuara në projekte, etj.) dhe forma të tjera të të nxënit aktiv. Qasja e rolit &quot;i urtë në skenë&quot; të mësimdhënies së drejtpërdrejtë për mësuesit po shtohet ose zëvendësohet nga një qasje &quot;udhëzues në krah&quot;. Në mësimdhënien e bazuar në diferencim, mësuesi i klasës ndryshon ofrimin dhe përmbajtjen e mësimdhënies për studentët bazuar në profilin e të nxënit, nivelin e gatishmërisë dhe interesat e secilit student 

==== Arsimi progresiv ====
Arsimi progresiv është një lëvizje [[Pedagogjia|pedagogjike]] që përdor shumë parime të të nxënit aktiv që filloi në fund të shekullit të 19-të dhe ka vazhduar në forma të ndryshme deri në ditët e sotme. Termi ''progresiv'' u përdor për të dalluar këtë arsim nga [[Kurrikula|kurrikulat]] tradicionale euro-amerikane të shekullit të 19-të, të cilat ishin të rrënjosura në përgatitjen klasike për [[Universiteti|universitetin]] dhe të diferencuara fort nga [[klasa shoqërore]] . Arsimi progresiv është i rrënjosur në [[Përvoja|përvojën]] e tanishme. Shumë programe arsimore progresive përfshijnë cilësi të tilla si të nxënit duke bërë (projekte praktike, [[Mësimi përmes përvojës|të nxënit me përvojë]], kurrikulë e integruar, integrimi i [[Sipërmarrja|sipërmarrjes]], [[Zgjidhja e problemit|zgjidhja e problemeve]], [[Mendimi kritik|të menduarit kritik]], puna në grup, zhvillimi i aftësive sociale, qëllimet e të kuptuarit dhe veprimit në vend të njohurive të mësuara përmendësh, projektet [[Të mësuarit bashkëpunues|e të nxënit]] bashkëpunues, arsimi për [[Përgjegjësia shoqërore|përgjegjësinë sociale]] dhe [[Demokracia|demokracinë]], arsimi i personalizuar, integrimi i shërbimit ndaj komunitetit, përzgjedhja e përmbajtjes së lëndës bazuar në aftësitë e ardhshme që do të nevojiten, mungesa e theksit në tekstet shkollore, [[Mësimi permanent|të nxënit gjatë gjithë jetës]] dhe vlerësimi me anë të vlerësimit të projekteve dhe prodhimeve të studentëve.

==== Edukimi konstruktivist ====
Edukimi konstruktivist është një lëvizje që përfshin [[Mësimi aktiv|të nxënit aktiv]], [[Mësimi zbulues|të nxënit zbulues]] dhe ndërtimin e njohurive, dhe të gjitha versionet promovojnë eksplorimin e lirë të një nxënësi brenda një kuadri ose strukture të caktuar. Mësuesi vepron si një lehtësues i cili i inkurajon nxënësit të zbulojnë parime për veten e tyre dhe të ndërtojnë njohuri duke punuar duke iu përgjigjur pyetjeve të hapura dhe duke zgjidhur probleme të botës reale. [[Pedagogjia e Montesorit|Edukimi Montessori]] është një shembull i një qasjeje të të nxënit konstruktivist.

=== Mësimi i shekullit të 21-të ===
Një mjedis mësimor i shekullit të 21-të është një program mësimor, strategji dhe përmbajtje specifike. Të gjitha janë [[Mësimi me nxënësin në qendër|të përqendruara te nxënësi]] dhe mbështeten nga ose përfshijnë përdorimin e teknologjive moderne dixhitale. Shumë prej tyre përfshijnë komponentë kyç të të mësuarit aktiv.

[[Mësimi i përzier|Mësimi i kombinuar]] është një program mësimor në të cilin një student mëson të paktën pjesërisht përmes ofrimit të përmbajtjes dhe mësimdhënies nëpërmjet mediave dixhitale dhe online, me kontroll më të madh të studentit mbi kohën, vendin, rrugën ose ritmin sesa me të mësuarit tradicional.

[[Mësimi i personalizuar]] është një strategji arsimore që ofron pedagogji, kurrikulë dhe mjedise mësimore për të përmbushur nevojat, preferencat e të nxënit dhe interesat specifike të nxënësve individualë. Ai gjithashtu përfshin [[Mësimi i diferencuar|mësimdhënie të diferencuar]] që mbështet përparimin e nxënësve bazuar në zotërimin e lëndëve ose aftësive specifike. 

[[Aftësitë e shekullit 21]] janë një sërë aftësish, shkathtësish dhe prirjesh të të nxënit të nivelit të lartë që janë identifikuar si përmbajtje dhe rezultate të kërkuara për sukses në shoqërinë dhe vendet e punës të shekullit të 21-të nga edukatorët, udhëheqësit e biznesit, akademikët dhe agjencitë qeveritare. Këto aftësi përfshijnë lëndët kryesore ( Tre R-të ), përmbajtjen e shekullit të 21-të, bashkëpunimin, komunikimin, kreativitetin, të menduarit kritik, shkrim-leximin [[Teknologjia e informacionit dhe komunikimeve|e teknologjive të informacionit dhe komunikimit]] (TIK), aftësitë jetësore dhe vlerësimet e shekullit të 21-të.

[[Njohuritë digjitale|Njohuritë dixhitale]] po bëhen kritike për të nxënit e suksesshëm, pasi teknologjia mobile dhe personale po transformon mjediset e të nxënit dhe vendet e punës njësoj. Ajo lejon që të nxënit - duke përfshirë kërkimin, bashkëpunimin, krijimin, shkrimin, prodhimin dhe prezantimin - të ndodhë pothuajse kudo. Mjetet e saj të fuqishme mbështesin kreativitetin e mendimit - përmes bashkëpunimit, gjenerimit dhe prodhimit që nuk kërkon shkathtësi manuale. Ajo nxit personalizimin e hapësirave të të nxënit nga mësuesit dhe nxënësit, gjë që mbështet aktivitetin e të nxënit drejtpërdrejt, si dhe tërthorazi, duke ofruar një ndjenjë më të madhe pronësie dhe rëndësie.

== Klima të favorshme në klasë ==
Një klimë e favorshme në klasë është ajo që është optimale për mësimdhënien dhe të nxënit dhe ku nxënësit ndihen të sigurt dhe të kujdesur. Krijimet e tilla të klimës në klasë përfshijnë:&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|last=UNESCO|url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000370901?posInSet=2&amp;queryId=a05595b4-f5b2-48ce-b649-f8177b6036fe|title=Empowering students for just societies: a handbook for secondary school teachers|publisher=UNESCO|year=2019|isbn=978-92-3-100340-0}}&lt;/ref&gt;

* '''Modelimi i drejtësisë dhe paanshmërisë:'''

Toni i vendosur nga mësuesi luan një rol të rëndësishëm në përcaktimin e pritjeve në lidhje me sjelljen respektuese në klasë. Një mësues i qetë, i drejtë dhe transparent në lidhje me pritjet dhe sjelljen shërben si model për nxënësit. Kjo përfshin përcaktimin e pasojave të qarta dhe të përshtatshme për shkeljen e rregullave të klasës dhe shkollës, duke siguruar që ato të jenë të drejta, proporcionale dhe të shoqëruara me përforcim pozitiv.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

* '''Mundësi angazhimi pozitiv për adoleshentët:'''

Adoleshentët sjellin kreativitet, entuziazëm dhe një ndjenjë të fortë drejtësie natyrore në të nxënit dhe lojën e tyre. Kur nxënësve u jepen mundësi kuptimplote për të ofruar kontribut krijues dhe konstruktiv në planifikimin e mësimeve dhe proceset e qeverisjes së shkollës, përfitimet e pritura përfshijnë: rritjen e angazhimit; zhvillimin e aftësive në planifikim, zgjidhjen e problemeve, punën në grup dhe komunikim; dhe një ndjenjë krenarie në aktivitetet shkollore dhe përvojën e tyre të të nxënit. Përveç kësaj, gjetja e strukturës së duhur të zgjedhjes për angazhimin e nxënësve siguron këto përfitime. Zgjedhjet tepër komplekse mund të rezultojnë në rezultat negativ ose aspak në të nxënë.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

* '''Organizim i menduar mirë i klasës:'''

Klasa fizike duhet të organizohet në mënyrë që nxënësit të mund të punojnë në mënyrë të pavarur dhe të rregullojnë lehtësisht tavolinat e tyre për punë në grup. Për shembull, të kesh një hapësirë të hapur që favorizon punën në grup. Mësuesit gjithashtu mund të identifikojnë zona të hapura jashtë klasës që mund të funksionojnë për aktivitete dhe punë në grup (siç është oborri i shkollës). Përveç hapësirave të hapura, një zonë e qetë ku mësuesi mund të flasë drejtpërdrejt me nxënësit ballë për ballë lejon diskutimin e problemeve të sjelljes dhe që nxënësit të ndihen të sigurt për të diskutuar çështje të ndjeshme, larg nxënësve të tjerë.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

* '''Metodat e mësimdhënies me pjesëmarrje:'''

Mësuesit duhet të përvetësojnë metoda mësimdhënieje pjesëmarrëse për t'u lejuar nxënësve të përfitojnë nga të nxënit aktiv dhe aktivitetet praktike. Përdorimi i lojërave me role dhe arteve krijuese mund t'i ndihmojë nxënësit të kuptojnë dhe vlerësojnë përvoja dhe pikëpamje të ndryshme. Këto metoda zhvillojnë rezultate të të nxënit, të tilla si të menduarit kritik dhe aftësitë e zgjidhjes së problemeve.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

== Modelet organizative ==
Mjediset e të nxënit shpesh organizohen në gjashtë modele pedagogjike dhe fizike:

* Modeli departamental
* Model integrues
* Modeli i të mësuarit i bazuar në projekte
* Modeli i Akademisë
* Modeli i komuniteteve të vogla të të nxënit
* Modeli shkollë-brenda-shkollës

== Shih edhe ==
* [[Arsimi bashkëpunues]]
* [[Të mësuarit bashkëpunues]]
* [[Arsimi shtëpiak]]
* [[Hapësira e të nxënit]]
* [[Të nxënit e mbështetur në dukuri]]
* [[Mësim përmes shërbimit]]
* [[Mësimdhënia tematike|Mësim tematik]]
* [[Mësimi i bazuar në punë|Mësim i bazuar në punë]]

== Referime ==
[[Kategoria:Pedagogji e përgjithshme]]</text>
      <sha1>bk2o94yfe6texztod76sajwyk9ie261</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rekordet dhe statistikat e futbollit në Shqipëri</title>
    <ns>0</ns>
    <id>404882</id>
    <revision>
      <id>3058834</id>
      <parentid>3027075</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T01:38:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sadsadas</username>
        <id>51943</id>
      </contributor>
      <comment>/* Golashënuesit */</comment>
      <origin>3058834</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34345" sha1="aholu4grdkya6t9xkr7muvhrg7wn3xu" xml:space="preserve">Kjo faqe jep me detaje rekordet dhe statistikat e futbollit në [[Shqipëri]].

==Rekordet e ekipeve==
===Më shumë kampionate të fituara===
;Gjithsej
*26, [[KF Tirana|Tirana]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://boldnews.al/2023/05/29/libri-i-arte-i-superiores-ja-fituesit-e-titullit-kampion-nder-vite/|title=Libri i Artë i Superiores/ Ja fituesit e titullit kampion ndër vite|publisher=BoldNews.al|language=sq|date=29 maj 2023|access-date=5 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

;Rresht
*6, [[KF Skënderbeu|Skënderbeu]] (nga sezoni 2010–11 e deri në sezonin 2015–16)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://top-channel.tv/2016/05/19/skenderbeu-ne-guinness-skuadra-e-vetme-qe-fiton-6-here-resht-titullin-kampion/|title=Skënderbeu në “Guinness”, skuadra e vetme që fiton 6 herë resht titullin kampion|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=19 maj 2016|access-date=5 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;
*4, [[FC Dinamo City|Dinamo]] (nga sezoni 1950 e deri në sezonin 1953)
*3, Tirana (nga sezoni 1930 e deri në sezonin 1932)
*3, Tirana (nga sezoni 1934 e deri në sezonin 1937)
*3, [[FK Partizani|Partizani]] (nga sezoni 1947 e deri në sezonin 1949)
*3, Partizani (nga sezoni 1957 e deri në sezonin 1959)
*3, Partizani (nga sezoni 1961 e deri në sezonin 1964)
*3, Dinamo (nga sezoni 1975 e deri në sezonin 1977)
*3, Tirana (nga sezoni 1994–95 e deri në sezonin 1996–97)
*3, Tirana (nga sezoni 2002–03 e deri në sezonin 2004–05)
*3, [[KF Egnatia|Egnatia]] (nga sezoni 2023–24 e deri në sezonin 2025–26)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.balkanweb.com/video-kryeveper-e-egnatias-fiton-titullin-e-3-te-radhazi-kampion/#gsc.tab=0|title=VIDEO/ Kryevepër e Egnatias, fiton titullin e 3-të radhazi kampion|publisher=BalkanWeb.com|language=sq|date=31 maj 2026|access-date=5 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

===Më shumë sezone në Kategorinë Superiore===
*87, Tirana (90 nëse llogariten tre sezonet e luajtura gjatë kohës së Luftës së Dytë Botërore, të cilat nuk njihen nga [[Federata Shqiptare e Futbollit]])

;Më shumë ndeshje
*2240, Tirana

;Më shumë fitore
*1124, Tirana

;Më shumë barazime
*644, Teuta

;Më shumë humbje
*789, Teuta 

;Më shumë pikë
*3309, Tirana

;Më shumë pikë në një sezon
*84, Tirana (sezoni 2004–05)

;Më pak pikë në një sezon
*2, Laçi (sezoni 2004–05)&lt;ref name=&quot;Laçi&quot;&gt;{{cite web|url=https://gazetasi.al/1930-2020-klubet-me-te-dobeta-ne-historine-e-futbollit-shqiptar/|title=1930–2020, klubet më të dobëta në historinë e futbollit shqiptar|publisher=Gazeta Si|language=sq|date=3 shkurt 2020|access-date=17 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

;Më shumë gola në një sezon
*90, Tirana (sezoni 2003–04)

;Më pak gola në një sezon
*13, Laçi (sezoni 2004–05)&lt;ref name=&quot;Laçi&quot;/&gt;

;Më shumë fitore në një sezon
*26, Tirana (sezoni 2004–05)

;Më pak fitore në një sezon
*0, Laçi (sezoni 2004–05)&lt;ref name=&quot;Laçi&quot;/&gt;

===Kategoria e Parë===
;Më shumë tituj
*9, [[KS Luftëtari|Luftëtari]]

==Rekordet e lojtarëve==
===Më shumë kampionate të fituar===
*9, {{flamuri|Shqipëria}} [[Nevil Dede]] (8 me Tiranën, 1 me [[KF Elbasani|Elbasanin]])
*9, {{flamuri|Shqipëria}} [[Xhevdet Shaqiri]] (1 me Vllazninë, 2 me Partizanin, 6 me Dinamon)&lt;ref name=&quot;Shaqiri&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.shkodrasport.com/personazh-xhevdet-shaqiri-trajneri-me-i-suksessem-ne-historine-e-futbollit-shkodran/|title=PERSONAZH/ Xhevdet Shaqiri, trajneri më i suksessëm në historinë e futbollit shkodran|publisher=Shkodra Sport|language=sq|date=7 qershor 2022|access-date=5 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

;Më shumë tituj me një ekip
*8, {{flamuri|Shqipëria}} Nevil Dede (të gjitha me Tiranën)

;Më shumë tituj rresht
*8, {{flamuri|Shqipëria}} Xhevdet Shaqiri (nga sezoni 1948 e deri në sezonin 1956)&lt;ref name=&quot;Shaqiri&quot;/&gt;
*6, {{flamuri|Shqipëria}} [[Orges Shehi]] (nga sezoni 2010–11 deri në sezonin 2015–16 me Skënderbeun)&lt;ref name=&quot;Gjashtë tituj rresht&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.panorama.com.al/sport/epoka-skenderbejane-e-futbollit-te-korces/#gsc.tab=0|title=Epoka “skënderbejane” e futbollit të Korçës|publisher=Panorama Sport|language=sq|author=Besnik Dizdari|date=26 maj 2016|access-date=5 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;
*6, {{flamuri|Shqipëria}} [[Renato Arapi]] (nga sezoni 2010–11 deri në sezonin 2015–16 me Skënderbeun)&lt;ref name=&quot;Gjashtë tituj rresht&quot;/&gt;
*6, {{flamuri|Shqipëria}} [[Bledi Shkëmbi]] (nga sezoni 2010–11 deri në sezonin 2015–16 me Skënderbeun)&lt;ref name=&quot;Gjashtë tituj rresht&quot;/&gt;

;Lojtari i huaj me më shumë tituj
*6, {{flamuri|Kroacia}} [[Marko Radaš]] (të gjitha me Skënderbeun)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://newsport.al/tete-sezone-dhe-shtate-trofe-me-skenderbeun-marko-radas-perfundon-ne-kategorine-e-dyte|title=Tetë sezone dhe shtatë trofe me Skënderbeun, Marko Radas përfundon në Kategorinë e Dytë|publisher=Newsport.al|language=sq|date=31 janar 2020|access-date=5 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

===Lojtarët me më shumë ndeshje===
{| class=&quot;wikitable sortable nowrap&quot;
!Rend
!Komb.
!width=&quot;150px&quot; | Lojtari
!width=&quot;80px&quot; | Periudha
!width=&quot;70px&quot; | Ndeshje 
!width=&quot;70px&quot; | Gola
|- align=&quot;center&quot;
|1
|{{flamuri|Shqipëria}}
| align=&quot;left&quot; |[[Orges Shehi]]
|1994–2008||639||0
|- align=&quot;center&quot;
|2
|{{flamuri|Shqipëria}}
| align=&quot;left&quot; |[[Ilion Lika]]
|1999–2024||484||0
|- align=&quot;center&quot;
|3
|{{flamuri|Shqipëria}}
| align=&quot;left&quot; |[[Arjan Pisha]]
|1993–2015||478||19
|- align=&quot;center&quot;
|4
|{{flamuri|Shqipëria}}
| align=&quot;left&quot; |[[Gjergji Muzaka]]
|2001–2020||474||109
|- align=&quot;center&quot;
|5
|{{flamuri|Shqipëria}}
| align=&quot;left&quot; |[[Daniel Xhafaj]]
|1995–2015||457||204
|- align=&quot;center&quot;
|6
|{{flamuri|Shqipëria}}
| align=&quot;left&quot; |[[Blendi Nallbani]]
|1986–2010||453||1
|- align=&quot;center&quot;
|7
|{{flamuri|Shqipëria}}
| align=&quot;left&quot; |[[Elvis Sina]]
|1999–2014||447||9
|- align=&quot;center&quot;
|8
|{{flamuri|Shqipëria}}
| align=&quot;left&quot; |[[Emiljano Vila]]*
|2005–vazhdon||428||70
|- align=&quot;center&quot;
|9
|{{flamuri|Shqipëria}}
| align=&quot;left&quot; |[[Renato Malota]]
|2007–2025||401||20
|- align=&quot;center&quot;
|10
|{{flamuri|Shqipëria}}
| align=&quot;left&quot; |[[Alban Hoxha]]
|2005–2026||393||0
|- align=&quot;center&quot;
|-
|}

;Lojtari që ka luajtur me më shumë klube të ndryshme në Kategorinë Superiore
11, {{flamuri|Shqipëria}} [[Sebino Plaku]] (Partizani, Besëlidhja, Laçi, Apolonia, Dinamo, Tirana, Flamurtari, Kastrioti, Skënderbeu, Korabi, Kamza)&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://boldnews.al/2022/05/26/sebino-plaku-i-jep-fund-futbollit-te-luajtur-korca-stacioni-me-i-bukur-i-karrieres/|title=Sebino Plaku i jep fund futbollit të luajtur: Korça stacioni më i bukur i karrierës!|publisher=BoldNews.al|language=sq|date=26 maj 2022|access-date=4 janar 2025}}&lt;/ref&gt;

;Më shumë sezone në Kategorinë Superiore
*24, {{flamuri|Shqipëria}} Ilion Lika dhe Orges shehi

;Lojtari më i vjetër që luan në një ndeshje të Kategorisë Superiore
*43 vjeç, 4 muaj e 17 ditë, {{flamuri|Shqipëria}} Ilion Lika (3 tetor 2023, Tirana* 0–3 Laçi)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.panorama.com.al/sport/dhjete-lojtaret-me-te-vjeter-ne-bote-ne-liste-edhe-ilion-lika/#gsc.tab=0|title=Dhjetë lojtarët më të vjetër në botë, në listë edhe Ilion Lika|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=14 mars 2024|access-date=14 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

===Golashënuesit===
;Golashënuesit më të mirë të Kategorisë Superiore
{| class=&quot;wikitable sortable nowrap&quot;
!Rend
!Komb.
!width=&quot;150px&quot; | Lojtari
!width=&quot;80px&quot; | Vitet
!width=&quot;70px&quot; | Gola
!width=&quot;70px&quot; | Ndsh
!width=&quot;60px&quot; | Mesatarja
|- align=&quot;center&quot;
|1
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Vioresin Sinani]]
|1996–2012||207||369||{{#expr: 207/369 round 2}}
|- align=&quot;center&quot;
|2
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Daniel Xhafaj]]
|1995–2015||204||457||{{#expr: 204/457 round 2}}
|- align=&quot;center&quot;
|3
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Refik Resmja]]
|1948–1964||184||130||{{#expr: 184/130 round 2}}
|- align=&quot;center&quot;
|4
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Indrit Fortuzi]]
|1990–2008||168||270||{{#expr: 168/270 round 2}}
|- align=&quot;center&quot;
|5
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Panajot Pano]]
|1957–1975||144||238||{{#expr: 144/238 round 2}}
|- align=&quot;center&quot;
|6
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Agustin Kola]]
|1977–1997||140||298+||{{#expr: 140/298 round 2}}
|- align=&quot;center&quot;
|7
|{{flamuri|Kroacia}}
|align=left|[[Pero Pejić]]
|2000–2018||138||208||{{#expr: 138/208 round 2}}
|- align=&quot;center&quot;
|8
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Arben Minga]]
|1975–1996||136||387||{{#expr: 136/387 round 2}}
|- align=&quot;center&quot;
|9
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Ilir Përnaska]]
|1967–1981||136||?||
|- align=&quot;center&quot;
|10
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Skënder Jareci]]
|1947–1963||132||?||
|} 

;Golashënuesi më i mirë në Kategorinë Superiore
*207, {{flamuri|Shqipëria}} [[Vioresin Sinani]]&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.panorama.com.al/sport/sinani-thote-mjaft-e-mbyll-si-futbollist-ne-fund-te-ketij-sezoni/|title=Vioresin Sinani thotë mjaft: E mbyll si futbollist në fund të këtij edicioni|publisher=Panorama Sport|language=sq|author=Admir Uruçi|date=12 janar 2012|access-date=1 janar 2015}}&lt;/ref&gt;

;Lojtari shqiptar me më shumë gola në histori
*315, {{flamuri|Shqipëria}} [[Hamdi Salihi]]{{efn-ua|Hamdi Salihi ka shënuar 303 në nivel klubesh. Përveç në Shqipëri, ai ka shënuar në shtete si Austria, Shtetet e Bashkuara, Kina dhe Izraeli. Ai gjithashtu ka 11 gola me ekipin kombëtar dhe 1 gol me ekipin nën-21.}}

;Më shumë gola në një sezon
*59, {{flamuri|Shqipëria}} [[Refik Resmja]], sezoni 1951&lt;ref name=&quot;Refik Resmja&quot;&gt;{{cite news|url=http://worldwidesoccerstories.blogspot.com/2013/05/refik-resmja-partizani-tirana-1951.html|title=Refik Resmja (Partizani Tirana), 1951|publisher=Soccer Stories|language=en|date=19 gusht 2015|access-date=19 gusht 2015}}&lt;/ref&gt;

;Më shumë gola me një klub të vetëm 
*180, {{flamuri|Shqipëria}} Refik Resmja (të gjitha me Partizanin)&lt;ref name=&quot;Refik Resmja&quot;/&gt;

;Më shumë tregolësha
*10, {{flamuri|Shqipëria}} Refik Resmja&lt;ref name=&quot;Refik Resmja&quot;/&gt;

;Më shumë tregolësha në një sezon
*10 në sezonin 1951, {{flamuri|Shqipëria}} Refik Resmja (rekord botëror)&lt;ref name=&quot;Refik Resmja1&quot;&gt;{{cite news|url=http://worldwidesoccerstories.blogspot.com/2013/05/refik-resmja-partizani-tirana-1951.html|title=Refik Resmja (Partizani Tirana), 1951|publisher=Soccer Stories|language=en|date=19 gusht 2015|access-date=19 gusht 2015|archive-date=8 dhjetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208165954/http://worldwidesoccerstories.blogspot.com/2013/05/refik-resmja-partizani-tirana-1951.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Refik Resmja&quot;/&gt;

;Koha më e shpejtë për të shënuar tregolësh
*17 minuta {{flamuri|Shqipëria}} [[Orjand Abazaj]] (Apolonia 2–3 Kastrioti*, sezoni 2006–07)
*17 minuta {{flamuri|Shqipëria}} [[Endri Bakiu]] (Apolonia 6–5 Tomori*, sezoni 2011–12)&lt;ref name=&quot;Bakiu&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.footballdatabase.eu/en/match/overview/705913-apolonia_fier-tomori_berat|title=Apolonia 6–5 Tomori|publisher=Football Database|language=en|date=12 maj 2012|access-date=7 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

;Koha më e shpejtë për të shënuar katër gola
*30 minuta {{flamuri|Shqipëria}} Endri Bakiu (Apolonia 6–5 Tomori*, sezoni 2011–12)&lt;ref name=&quot;Bakiu&quot;/&gt;

;Lojtari i huaj me më shumë gola
*138, {{flamuri|Kroacia}} [[Pero Pejić]]&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.panorama.com.al/sport/ekskluzive-ish-sulmuesi-rrefen-karrieren-dhe-analizon-kampionatin-pero-pejic-dinamo-afer-zemres-shqiperia-me-mungon/#gsc.tab=0|title=EKSKLUZIVE/ Ish-sulmuesi rrëfen karrierën dhe analizon kampionatin, Pero Pejiç: Dinamo afër zemrës, Shqipëria më mungon|publisher=Panorama Sport|language=sq|author=Erjon Allaraj|date=3 tetor 2025|access-date=1 janar 2026}}&lt;/ref&gt;

;Goli më i shpejtë i shënuar
*7 sekonda, {{flamuri|Shqipëria}} [[Migen Memelli]] (Flamurtari 1–2 Tirana*, 5 prill 2009)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.arkivalajmeve.com/Memelli-goli-me-i-shpejte-shqiptar.223779/|title=Memelli, goli më i shpejtë shqiptar|publisher=Arkiva Shqiptare e Lajmeve|work=Gazeta Shqip|language=sq|date=7 prill 2009|accessdate=6 gusht 2018|archive-date=6 gusht 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180806181620/http://www.arkivalajmeve.com/Memelli-goli-me-i-shpejte-shqiptar.223779/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

;Goli më i shpejtë i shënuar nga një lojtar i huaj
*12 sekonda, {{flamuri|Serbia}} [[Stevan Raçiq|Stefan Račić]] (*Partizani 1–0 Elbasani, 20 dhjetor 2014)&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.panorama-sport.com/ballina/kategoria-superiore-luhet-takimi-i-dyte-i-javes-se-18-te-live-elbasani-partizani-0-0/|title=Partizani triumfon në Elbasan për 12 sekonda, Laçi fundos Apoloninë|date=20 dhjetor 2014|publisher=Panorama Sport|language=sq|accessdate=6 prill 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150322234117/http://www.panorama-sport.com/ballina/kategoria-superiore-luhet-takimi-i-dyte-i-javes-se-18-te-live-elbasani-partizani-0-0/|archive-date=22 mars 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

;Distanca më e largët e një goli të shënuar
*80 metra, {{flamuri|Shqipëria}} [[Klajdi Kuka]] (Tërbuni* 1–2 Kukësi, 14 maj 2016)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://us.soccerway.com/matches/2016/05/14/albania/super-league/ks-terbuni-puke/ks-perparimi-kukes/2074155/|title=Tërbuni Pukë vs. Kukësi 1 – 2|publisher=Soccerway|language=en|date=15 maj 2016|accessdate=4 shtator 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://alb365.com/portieri-terbunit-shenon-gol-nga-porta-ne-porte-video/|title=Portieri i Tërbunit shënon gol nga porta në portë (video)|work=ALB365 - NEWS -|trans-title=Tërbuni's goalkeeper scores a goal from goal to goal (video)|publisher=alb365.com|language=sq|date=15 maj 2016|accessdate=4 shtator 2018|archive-date=4 shtator 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180904175443/https://alb365.com/portieri-terbunit-shenon-gol-nga-porta-ne-porte-video/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

;Lojtari që ka shënuar me më shumë klube të ndryshme në Kategorinë Superiore
*11, {{flamuri|Shqipëria}} [[Sebino Plaku]] (Partizani, Besëlidhja, Laçi, Apolonia, Dinamo, Tirana, Flamurtari, Kastrioti, Skënderbeu, Korabi, Kamza)

;Lojtari që ka shënuar më shumë kundër klubeve të ndryshme
*22, {{flamuri|Shqipëria}} [[Gerhard Progni]]

;Lojtari që ka shënuar më shumë kundër klubeve të ndryshme në një sezon 
*11, {{flamuri|Shqipëria}} Migen Memelli (sezoni 2008–09)
*11, {{flamuri|Serbia}} [[Lazar Popović]] (sezoni 2012–13)

;Lojtari që ka shënuar më shumë gola në sezonin debutues me një klub
*29, {{flamuri|Shqipëria}} [[Hamdi Salihi]] (për Tiranën në sezonin 2005–06)

;Lojtari që ka shënuar në më shumë ndeshje rresht në Kategorinë Superiore
*10, {{flamuri|Shqipëria}} [[Xhevahir Sukaj]]&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.botasot.info/sport-plus/467908/xhevahir-sukaj-eshte-heroi-i-partizanit/|title=Xhevahir Sukaj është heroi i Partizanit|publisher=Botasot.info|language=sq|date=18 tetor 2015|access-date=1 janar 2026}}&lt;/ref&gt;

;Golashënuesi më i mirë në Kategorinë e Parë
*165, {{flamuri|Shqipëria}} [[Mikel Canka]]

;Më shumë gola në një sezon të Kategorisë së Parë
*27, {{flamuri|Shqipëria}} [[Kreshnik Ivanaj]] (sezoni 2011–12)&lt;ref name=&quot;Ivanaj&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.panorama.com.al/sport/gola-fiktive-estrada-goleadoresh/|title=Gola fiktivë, estrada goleadorësh|publisher=Botasot.info|language=sq|date=18 tetor 2015|access-date=1 janar 2026}}&lt;/ref&gt;

;Më shumë gola në një ndeshje të Kategorisë së Parë
*6, {{flamuri|Shqipëria}} Kreshnik Ivanaj (Burreli* 7–3 Gramozi, 12 maj 2012)&lt;ref name=&quot;Ivanaj&quot;/&gt;

;Futbollistët shqiptar me më shumë gola në Kupën Ballkanike
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; | Rend
! scope=&quot;col&quot; | Lojtari
! scope=&quot;col&quot; | Gola
! scope=&quot;col&quot; | {{Abbr|Ndsh|Ndeshje}}
! scope=&quot;col&quot; | Edicionet
! scope=&quot;col&quot; | Klubi(et) (Gola/Ndsh)
|-
| 1
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Përnaska, Ilir&quot; | [[Ilir Përnaska]]
| 7
| ?
| 1975, 1976
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Tirana (4/?)}}, {{nowrap|Dinamo (3/?)}}
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 2
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Vorfi, Lorenc&quot; | [[Lorenc Vorfi]]
| 5
| ?
| 1961–63, 1963–64, 1969
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Dinamo (5/?)}}
|-
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Zëri, Vasillaq&quot; | [[Vasillaq Zëri]]
| 5
| ?
| 1972, 1976
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Shkëndija Tiranë (2/?)}}, {{nowrap|Dinamo (3/?)}}
|-
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Murati, Agim&quot; | [[Agim Murati]]
| 5
| ?
| 1974, 1979
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Partizani (5/?)}}
|-
| 5
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Kola, Agustin&quot; | [[Agustin Kola]]
| 4
| ?
| 1981–83, 1990–91
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Tirana (4/?)}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 6
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Pano, Panajot&quot; | [[Panajot Pano]]
| 3
| ?
| 1966–67, 1970
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Partizani (3/?)}}
|-
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Çupi, Spirro&quot; | [[Spirro Çupi]]
| 3
| ?
| 1980–81
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Flamurtari (3/?)}}
|-
| rowspan=&quot;7&quot; | 8
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Zhega, Medin&quot; | [[Medin Zhega]]
| 2
| ?
| 1969
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Dinamo (2/?)}}
|-
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Çeço, Iljaz&quot; | [[Iljaz Çeço]]
| 2
| ?
| 1969
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Dinamo (2/?)}}
|-
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Cutra, Taip&quot; | [[Taip Cutra]]
| 2
| ?
| 1969
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Dinamo (2/?)}}
|-
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Janku, Agim&quot; | [[Agim Janku]]
| 2
| ?
| 1970
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Partizani (2/?)}}
|-
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Zengla, Luan&quot; | [[Luan Zengla]]
| 2
| ?
| 1975
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Tirana (2/?)}}
|-
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Dibra, Petrit&quot; | [[Petrit Dibra]]
| 2
| ?
| 1975, 1976
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Tirana (1/?)}}, {{nowrap|Dinamo (1/?)}}
|-
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Kovaçi, Përparim&quot; | [[Përparim Kovaçi]]
| 2
| ?
| 1980–81
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Flamurtari (2/?)}}
|}

===Portierët===
;Lista e portierëve me më shumë minuta pa pësuar gol
{| class=wikitable
!Rend.
!width=&quot;50px&quot; | Komb.
!width=&quot;150px&quot; | Lojtari
!width=&quot;70px&quot; | Klubi
!width=&quot;70px&quot; | Sezoni 
!width=&quot;70px&quot; | Minuta
|- align=&quot;center&quot;
|1
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Alban Hoxha]]
|[[FK Partizani|Partizani]]||2014–15||1,084
|- align=&quot;center&quot;
|2
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Bujar Gogunja]]&lt;ref name=&quot;Gogunja&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.panorama.com.al/sport/labinoti-i-elbasanit-1984-dhe-bujar-gogunja-1037/#gsc.tab=0|title=Labinoti i Elbasanit 1984 dhe Bujar Gogunja “1037”|publisher=Panorama Sport|language=sq|author=Besnik Dizdari|date=25 mars 2015|accessdate=18 korrik 2026}}&lt;/ref&gt;
|[[KF Elbasani|Labinoti Elbasan]]||1983–84||1,037
|- align=&quot;center&quot;
|3
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Kujtim Shtama]]
|[[KS Teuta|Teuta]]||1993–94||927
|- align=&quot;center&quot;
|4
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Raqi Pisku]]
|Partizani||1951||905
|- align=&quot;center&quot;
|5
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Dodë Tahiri]]
|[[KF Vllaznia|Vllaznia]]||1945||898
|- align=&quot;center&quot;
|6
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Qemal Vogli]]
|[[KS Dinamo|Dinamo]]||1952||840
|- align=&quot;center&quot;
|7
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Anesti Arapi]]
|[[Flamurtari FC|Flamurtari]]||1990–91||827
|- align=&quot;center&quot;
|8
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Xhevahir Kapllani]]
|Teuta||1993–94||824
|- align=&quot;center&quot;
|9
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Foto Strakosha]]
|Dinamo||1989–90||695
|}

;Portieri me më shumë minuta pa pësuar gol në Kategorinë Superiore
*1,084, {{flamuri|Shqipëria}} Alban Hoxha (sezoni 2014–15)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://top-channel.tv/2014/12/13/superiore-alban-hoxha-vendos-rekord-te-ri-peson-gol-pas-1084-minutash/|title=Superiore, Alban Hoxha vendos rekord të ri: Pëson gol pas 1084 minutash|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=13 dhjetor 2014|access-date=5 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

;Portieri me më shumë minuta pa pësuar gol në të gjitha kompeticionet
*1,227, {{flamuri|Shqipëria}} Kujtim Shtama (ndeshjet në kampionat dhe kupë në sezonin 1993–94)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://durreslajm.al/portieri-kujtim-shtama-ne-vendin-e-71-te-ne-bote/|title=Portieri Kujtim Shtama në vendin e 71-të në botë|publisher=Durrës Lajm|language=sq|date=26 mars 2012|access-date=5 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

;Më shumë ndeshje pa pësuar gol
*187, {{flamuri|Shqipëria}} Orges Shehi{{efn-ua|Statistikat janë llogaritur nga sezoni 2006–07 e deri në fund të karrierës. Nuk ka informacion para kësaj periudhe.}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.footballdatabase.eu/en/player/details/50012-orges-shehi|title=Orges Shehi|publisher=Football Database|language=en|access-date=8 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

;Portieri me më shumë ndeshje rresht pa pësuar gol
*11, {{flamuri|Shqipëria}} Alban Hoxha (sezoni 2014–15)
*11, {{flamuri|Shqipëria}} Bujar Gogunja (sezoni 1983–84)&lt;ref name=&quot;Gogunja&quot;/&gt;

;Portieri me më shumë gola në futbollin shqiptar
*12, {{flamuri|Shqipëria}} [[Mario Bytyçi]] (të gjitha me penallti){{efn-ua|Isli Hidi gjithashtu ka shënuar 12 gola, megjithatë, një nga golat ai e ka shënuar në Qipro.}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://abcnews.al/penalltia-e-fundit-per-mario-bytycin-i-thote-stop-futbollit-te-luajtur/|title=Penalltia e fundit për Mario Bytyçin, i thotë “stop” futbollit të luajtur|website=abcnews.al|language=sq|date=1 shkurt 2020|access-date=8 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

;Portieri me më shumë gola në Kategorinë Superiore
*10, {{flamuri|Shqipëria}} [[Isli Hidi]] (të gjitha me penallti)

==Transferimet==
{|class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible&quot;
|+ {{Nowrap|Transferimet më të shtrenjta në futbollin shqiptar}}
|-
!scope=&quot;row&quot; data-sort-type=&quot;number&quot;|Rend
!scope=&quot;row&quot;|Lojtari
!scope=&quot;row&quot;|Nga
!scope=&quot;row&quot;|Te
!scope=&quot;row&quot;|Pozicioni
!scope=&quot;row&quot;|Shuma
!scope=&quot;row&quot;|Viti
!scope=&quot;row&quot;|{{abbr|Ref.|Referimi}}
|- 
!1
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Xhuliano Skuka]]
|[[FK Partizani|Partizani]]
|{{flamuri|Franca}} [[FC Metz|Metz]]
|[[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]]
|1.4 milion €
|2023
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/skuka-eshte-transferimi-rekord-per-futbollin-shqiptar-drejtuesi-i-partizanit-konfirmon-ja-pse-xhuliano-zgjodhi-francen/|title=“Skuka është transferimi rekord për futbollin shqiptar”, drejtuesi i Partizanit konfirmon: Ja pse Xhuliano zgjodhi Francën|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=23 janar 2023|access-date=30 janar 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
!2
|{{flamuri|Nigeria}} [[Peter Olayinka]]
|[[KF Skënderbeu|Skënderbeu]]
|{{flamuri|Belgjika}} Gent
|[[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]]
|1.1 milion €
|2021
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://newsport.al/1-1-milione-euro-per-skenderbeun-peter-olayinka-nuk-ndalet|title=1.1 milionë euro për Skënderbeun, Peter Olayinka nuk ndalet|publisher=BoldNews.al|language=sq|access-date=1 janar 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
!rowspan=2|3
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Eduard Abazaj]]
|[[FC Dinamo City|Dinamo]]
|{{flamuri|Kroacia}} [[HNK Hajduk Split|Hajduk Split]]
|[[Mbrojtësi (futboll)|Mbrojtës]]
|1 milion €
|1990
|style=&quot;text-align:center;&quot;|
|-
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Liridon Latifi]]
|[[KF Skënderbeu|Skënderbeu]]
|{{flamuri|Hungaria}} [[Puskás Akadémia FC|Puskás Akadémia]]
|[[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]]
|1 milion €
|2017
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.panorama.com.al/sport/merr-fund-telenovela-latifi-mesfushori-shitet-ne-hungari-ja-sa-perfiton-skenderbeu/|title=Merr fund &quot;telenovela&quot; Latifi, mesfushori shitet në Hungari. Ja sa përfiton Skënderbeu|publisher=Panorama Sport|language=sq|author=Llazi Saro|date=14 gusht 2017|accessdate=25 gusht 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
!5
|{{flamuri|Kosova}} [[Baton Zabërgja]]
|[[FC Dinamo City|Dinamo]]
|{{flamuri|Ukraina}} [[FC Kharkiv|FC Kharkiv]]
|Sulmues
|800,000 €
|2025
|style=&quot;text-align:center;&quot;|
|-
!6
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Kristal Abazaj]]
|[[KF Skënderbeu|Skënderbeu]]
|{{flamuri|Belgjika}} [[R.S.C. Anderlecht|Anderlecht]]
|[[Sulmuesi (futboll)|Anësor]]
|750,000 €
|2018
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://top-channel.tv/2018/04/16/zbulohet-shuma-qe-pagoi-anderlechti-per-abazajn/|title=Zbulohet shuma që pagoi Anderlechti për Abazajn|trans-title=The sum Anderlecht paid for Abazaj is discovered|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=16 prill 2018|accessdate=17 prill 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
!7
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Sindrit Guri]]
|[[FK Kukësi|Kukësi]]
|{{flamuri|Belgjika}} [[K.V. Oostende|Oostende]]
|[[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]]
|710,000 €
|2018
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.panorama.com.al/sport/ekskluzive-haris-fakic-dhe-4-lojtare-te-skenderbeut-afer-kukesit/|title=Ekskluzive/ Haris Fakiç dhe 4 lojtarë të Skënderbeut, afër Kukësit|trans-title=Exclusive/ Haris Fakić and 4 Skënderbeu players, near Kukësi|publisher=Panorama Sport|language=sq|author=Skerdilaid Sulozeqi|date=18 maj 2018|accessdate=28 maj 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
!rowspan=2|8
|{{flamuri|Nigeria}} [[Peter Itodo]]
|[[FC Dinamo City|Dinamo]]
|{{flamuri|Ukraina}} [[FC Kharkiv|FC Kharkiv]]
|Sulmues
|700,000 €
|2025
|style=&quot;text-align:center;&quot;|
|-
|{{flamuri|Gambia}} [[Mustapha Koma]]
|[[FC Dinamo City|Dinamo]]
|{{flamuri|Belgjika}} [[K.R.C. Genk|Genk]]
|Sulmues
|700,000 €
|2026
|style=&quot;text-align:center;&quot;|
|-
!rowspan=2|10
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Ernest Muçi]]
|[[KF Tirana|Tirana]]
|{{flamuri|Polonia}} [[Legia Varshava]]
|[[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]]
|650,000 €
|2018
|style=&quot;text-align:center;&quot;|
|-
|{{flamuri|Kongo}} [[Merveille Ndockyt]]
|[[KF Tirana|Tirana]]
|{{flamuri|Spanja}} [[Getafe CF|Getafe]]
|[[Mesfushori|Mesfushor]]
|650,000 €
|2017
|style=&quot;text-align:center;&quot;|
|-
!rowspan=2|12
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Simon Simoni]]
|[[FC Dinamo City|Dinamo]]
|{{flamuri|Gjermania}} [[Eintracht Frankfurt]]
|[[Portieri|Portier]]
|600,000 €
|2022
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://profis.eintracht.de/news/simon-simoni-verstaerkt-die-eintracht-146823|title=Simon Simoni verstärkt die Eintracht|language=de|website=profis.eintracht.de|date=1 janar 2023|accessdate=1 janar 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{flamuri|Kongo}} [[Chandrel Massanga]]
|[[FK Partizani|Partizani]]
|{{flamuri|Turqia}} [[Hatayspor]]
|[[Mesfushori|Mesfushor]]
|600,000 €
|2023
|style=&quot;text-align:center;&quot;|
|-
!14
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Redon Xhixha]]
|[[KF Tirana|Tirana]]
|{{flamuri|Azerbajxhani}} [[Qarabağ FK|Qarabağ]]
|[[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]]
|550,000 €
|2023
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.balkanweb.com/zyrtare-redon-xhixha-firmos-ne-azerbajxhan-qarabag-njofton-per-blerjen-e-re-me-video-speciale/#gsc.tab=0|title=Zyrtare, Redon Xhixha firmos në Azerbajxhan, Qarabag njofton për blerjen e re me video speciale|language=sq|publisher=BalkanWeb.com|date=24 janar 2023|accessdate=1 janar 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
!rowspan=4|15
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Taulant Seferi]]
|[[KF Tirana|Tirana]]
|{{flamuri|Ukraina}} [[FC Vorskla Poltava|Vorskla Poltava]]
|[[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]]
|500,000 €
|2022
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.balkanweb.com/largohesh-si-kampion-nga-tirona-kampione-klubi-bardheblu-falenderon-seferin-jemi-shtepi-per-ty/|title=Largohesh si kampion nga Tirona kampione, klubi bardheblu falënderon Seferin: Jemi shtëpi për ty|publisher=BalkanWeb.com|language=sq|date=22 gusht 2022|access-date=27 mars 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Arinaldo Rrapaj]]
|[[FK Partizani|Partizani]]
|{{flamuri|Ukraina}} [[FC Kolos Kovalivka|Kolos Kovalivka]]
|[[Mesfushori|Mesfushor]]
|500,000 $
|2025
|style=&quot;text-align:center;&quot;|
|-
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Erjon Bogdani]]
|[[FK Partizani|Partizani]]
|{{flamuri|Turqia}} [[Gençlerbirliği S.K.|Gençlerbirliği]]
|[[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]]
|500,000 $
|1998
|style=&quot;text-align:center;&quot;|
|-
|{{flamuri|Senegali}} [[Maguette Gueye]]
|[[FK Partizani|Partizani]]
|{{flamuri|Spanja}} [[Racing de Santander|Racing Santander]]
|[[Mesfushori|Mesfushor]]
|500,000 $
|2024
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.marca.com/futbol/racing-santander/2024/08/22/66c74348e2704ef4b18b457c.html|title=Maguette Gueye, nuevo refuerzo del Racing|publisher=[[Marca (gazetë)|Marca]]|language=es|date=22 gusht 2024|accessdate=22 gusht 2024}}&lt;/ref&gt;
|}

==Trajnerët==
;Trajneri me më kampionate të fituara
*6, {{flamuri|Shqipëria}} [[Selman Stërmasi]] (1930, 1931, 1932, 1934, 1936, 1937){{efn-ua|Selman Stërmasi ka pasur rolin e lojtarit-trajner te Tirana gjatë periudhës 1930–37.}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://exit.al/kur-selman-stermasit-i-ndalohej-hyrja-ne-stadium/|title=Kur Selman Stërmasit i ndalohej hyrja në stadium|website=exit.al|language=sq|date=13 qershor 2020|access-date=8 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

*6, {{flamuri|Shqipëria}} [[Zihni Gjinali]] (1950, 1951, 1952, 1953, 1955, 1956){{efn-ua|Zihni Gjinali ka pasur rolin e lojtarit-trajner te Dinamo gjatë periudhës 1950–56.}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.panorama.com.al/sport/ja-pse-e-doja-fort-zihni-gjinalin/#gsc.tab=0|title=Ja pse e doja fort Zihni Gjinalin|publisher=Panorama Sport|language=sq|author=Adriatik Dosti|date=1 gusht 2022|access-date=8 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

;Trajneri me më shumë kampionate të fituara rresht
*4, {{flamuri|Shqipëria}} [[Mirel Josa]] (2012–13, 2013–14, 2014–15, 2015–16)

;Trajneri që ka fituar më shumë me klube të ndryshme
*3, {{flamuri|Shqipëria}} [[Ilir Daja]] (Elbasani 2005–06, Dinamo 2007–08 dhe Skënderbeu 2017–18)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.vizionplus.tv/profil-ilir-daja-psikologu-i-rekordeve-dhe-sukseseve-te-medha-ne-futbollin-shqiptar/|title=Profil/ Ilir Daja, “psikologu” i rekordeve dhe sukseseve të mëdha në futbollin shqiptar|publisher=Vizion Plus|language=sq|date=23 tetor 2025|access-date=8 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

==Klubet më të suksesshme==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:97%&quot;
|-
! rowspan=2 width=9% |Klubi
! colspan=5 width=9% |[[Federata Shqiptare e Futbollit|FSHF]]
! colspan=2 width=9% |[[UEFA]]
! rowspan=2 width=9% |Gjithsej
|-
! width=9% class=&quot;sortable&quot;|[[Kategoria Superiore]]
! width=9% class=&quot;sortable&quot;|[[Kupa e futbollit e Shqipërisë|Kupa e Shqipërisë]]
! width=9% class=&quot;sortable&quot;|[[Superkupa e Shqipërisë]]
! width=9% class=&quot;sortable&quot;|[[Kategoria e Parë]]{{efn-ua|Kategoria e Parë nuk konsiderohet trofe madhor.}}
! width=9% class=&quot;sortable&quot;|Gjithsej
! width=9% class=&quot;sortable&quot;|[[Kupa Ballkanike për Klube|Kupa Ballkanike]]
! width=9% class=&quot;sortable&quot;|Gjithsej
|-
|[[KF Tirana|Tirana]]||align=center|'''26'''||align=center|'''16'''||align=center|'''12'''||align=center|1||bgcolor=#F0F0F0 align=center|'''55'''|| align=center|0||align=center|0||align=center|'''55'''
|-
|[[FC Dinamo City|Dinamo]]||align=center|18||align=center|15||align=center|3||align=center|0||bgcolor=#F0F0F0 align=center|'''36'''|| align=center|0||align=center|0||align=center|'''36'''
|-
|[[FK Partizani|Partizani]]||align=center|17||align=center|15||align=center|3||align=center|1||bgcolor=#F0F0F0 align=center|'''36'''|| align=center|1||align=center|1||align=center|'''37'''
|-
|[[KF Vllaznia|Vllaznia]]||align=center|10||align=center|8||align=center|2||align=center|2||bgcolor=#F0F0F0 align=center|'''22'''|| align=center|0||align=center|0||align=center|'''22'''
|-
|[[KF Skënderbeu|Skënderbeu]]||align=center|8||align=center|1||align=center|3||align=center|4||bgcolor=#F0F0F0 align=center|'''16'''|| align=center|0||align=center|0||align=center|'''16'''
|-
|[[KF Teuta|Teuta]]||align=center|2||align=center|4||align=center|2||align=center|2||bgcolor=#F0F0F0 align=center|'''10'''|| align=center|0||align=center|0||align=center|'''10'''
|-
|[[KF Egnatia|Egnatia]]||align=center|3||align=center|2||align=center|1||align=center|2||bgcolor=#F0F0F0 align=center|'''8'''|| align=center|0||align=center|0||align=center|'''8'''
|}

==Futbolli i femrave==
===Ekipet===
;Më shumë tituj
*13, Vllaznia&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.shkodrasport.com/titulli-shkon-ne-shtepi-vllaznia-e-femrave-shpallet-kampione-e-shqiperise-per-te-13-ten-here-rradhazi/|title=Titulli shkon ‘në shtëpi’. Vllaznia e femrave shpallet kampione e Shqipërisë për të 13-tën herë rradhazi|publisher=Shkodra Sport|language=sq|date=29 maj 2026|access-date=1 korrik 2026}}&lt;/ref&gt;

;Më shumë tituj rresht
*13, Vllaznia&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://newsmaxbalkans.al/sport/futboll/50009/vllaznia-nuk-njeh-rivale-ne-futbollin-e-femrave-shpallet-per-here-te-13-te-kampione-e-shqiperise/news|title=Vllaznia nuk njeh rivalë në futbollin e femrave, shpallet për herë të 13-të kampione e Shqipërisë|publisher=Newsmax Balkans|language=sq|date=29 maj 2026|access-date=1 korrik 2026}}&lt;/ref&gt;

;Fitorja më e madhe
*30–0, Kinostudio–The Door, 22 prill 2017

===Lojtaret===
;Lojtarja shqiptare me më shumë gola në histori 
*935, {{flamuri|Shqipëria}} [[Megi Doçi]]{{efn-ua|Megi Doçi është golashënuesja e tretë më e mirë në historinë e futbollit të femrave si dhe golashënuesja më e mirë aktive.}}&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.shkodrasport.com/foto-lajm-vioresin-sinani-megi-doci-historia-e-golit-shqiptar/|title=FOTO- LAJM/ Vioresin Sinani &amp; Megi Doçi, historia e golit shqiptar|publisher=Shkodra Sport|language=sq|date=5 maj 2023|access-date=1 janar 2025}}&lt;/ref&gt;

;Më shumë gola në Kategorinë Superiore për Femra
*830, {{flamuri|Shqipëria}} Megi Doçi

;Më shumë gola në një sezon
*88, {{flamuri|Shqipëria}} Megi Doçi (sezoni 2019–20)

;Më shumë herë golashënuesja e sezonit
*10, {{flamuri|Shqipëria}} Megi Doçi

;Më shumë gola në kompeticionet evropiane me një klub shqiptar
*14, {{flamuri|Shqipëria}} Megi Doçi{{efn-ua|Megi Doçi ka shënuar 13 gola me Vllazninë dhe 1 me Adën e Velipojës. Vllaznia është vazhdimi i klubit të Adës.}}

;Më shumë gola në një ndeshje
*9, {{flamuri|Shqipëria}} Megi Doçi (Vllaznia 9–0 Pogradeci, 21 prill 2019)&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://reporteri.net/sport/superfutbollistja-shqiptare-megi-doci-shenon-9-gola-ne-nje-ndeshje/|title=Superfutbollistja shqiptare Megi Doçi shënon 9 gola në një ndeshje|publisher=Reporteri.net|language=sq|date=25 prill 2019|access-date=1 janar 2025}}&lt;/ref&gt;

==Shënime==
{{notelist-ua}}
== Referime ==
{{Reflist}}

[[Kategoria:Futbolli në Shqipëri]]</text>
      <sha1>aholu4grdkya6t9xkr7muvhrg7wn3xu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058835</id>
      <parentid>3058834</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T01:54:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sadsadas</username>
        <id>51943</id>
      </contributor>
      <comment>/* Golashënuesit */</comment>
      <origin>3058835</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34558" sha1="8u1ceriydkcw8ypslolqamdwbp1b5ae" xml:space="preserve">Kjo faqe jep me detaje rekordet dhe statistikat e futbollit në [[Shqipëri]].

==Rekordet e ekipeve==
===Më shumë kampionate të fituara===
;Gjithsej
*26, [[KF Tirana|Tirana]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://boldnews.al/2023/05/29/libri-i-arte-i-superiores-ja-fituesit-e-titullit-kampion-nder-vite/|title=Libri i Artë i Superiores/ Ja fituesit e titullit kampion ndër vite|publisher=BoldNews.al|language=sq|date=29 maj 2023|access-date=5 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

;Rresht
*6, [[KF Skënderbeu|Skënderbeu]] (nga sezoni 2010–11 e deri në sezonin 2015–16)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://top-channel.tv/2016/05/19/skenderbeu-ne-guinness-skuadra-e-vetme-qe-fiton-6-here-resht-titullin-kampion/|title=Skënderbeu në “Guinness”, skuadra e vetme që fiton 6 herë resht titullin kampion|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=19 maj 2016|access-date=5 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;
*4, [[FC Dinamo City|Dinamo]] (nga sezoni 1950 e deri në sezonin 1953)
*3, Tirana (nga sezoni 1930 e deri në sezonin 1932)
*3, Tirana (nga sezoni 1934 e deri në sezonin 1937)
*3, [[FK Partizani|Partizani]] (nga sezoni 1947 e deri në sezonin 1949)
*3, Partizani (nga sezoni 1957 e deri në sezonin 1959)
*3, Partizani (nga sezoni 1961 e deri në sezonin 1964)
*3, Dinamo (nga sezoni 1975 e deri në sezonin 1977)
*3, Tirana (nga sezoni 1994–95 e deri në sezonin 1996–97)
*3, Tirana (nga sezoni 2002–03 e deri në sezonin 2004–05)
*3, [[KF Egnatia|Egnatia]] (nga sezoni 2023–24 e deri në sezonin 2025–26)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.balkanweb.com/video-kryeveper-e-egnatias-fiton-titullin-e-3-te-radhazi-kampion/#gsc.tab=0|title=VIDEO/ Kryevepër e Egnatias, fiton titullin e 3-të radhazi kampion|publisher=BalkanWeb.com|language=sq|date=31 maj 2026|access-date=5 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

===Më shumë sezone në Kategorinë Superiore===
*87, Tirana (90 nëse llogariten tre sezonet e luajtura gjatë kohës së Luftës së Dytë Botërore, të cilat nuk njihen nga [[Federata Shqiptare e Futbollit]])

;Më shumë ndeshje
*2240, Tirana

;Më shumë fitore
*1124, Tirana

;Më shumë barazime
*644, Teuta

;Më shumë humbje
*789, Teuta 

;Më shumë pikë
*3309, Tirana

;Më shumë pikë në një sezon
*84, Tirana (sezoni 2004–05)

;Më pak pikë në një sezon
*2, Laçi (sezoni 2004–05)&lt;ref name=&quot;Laçi&quot;&gt;{{cite web|url=https://gazetasi.al/1930-2020-klubet-me-te-dobeta-ne-historine-e-futbollit-shqiptar/|title=1930–2020, klubet më të dobëta në historinë e futbollit shqiptar|publisher=Gazeta Si|language=sq|date=3 shkurt 2020|access-date=17 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

;Më shumë gola në një sezon
*90, Tirana (sezoni 2003–04)

;Më pak gola në një sezon
*13, Laçi (sezoni 2004–05)&lt;ref name=&quot;Laçi&quot;/&gt;

;Më shumë fitore në një sezon
*26, Tirana (sezoni 2004–05)

;Më pak fitore në një sezon
*0, Laçi (sezoni 2004–05)&lt;ref name=&quot;Laçi&quot;/&gt;

===Kategoria e Parë===
;Më shumë tituj
*9, [[KS Luftëtari|Luftëtari]]

==Rekordet e lojtarëve==
===Më shumë kampionate të fituar===
*9, {{flamuri|Shqipëria}} [[Nevil Dede]] (8 me Tiranën, 1 me [[KF Elbasani|Elbasanin]])
*9, {{flamuri|Shqipëria}} [[Xhevdet Shaqiri]] (1 me Vllazninë, 2 me Partizanin, 6 me Dinamon)&lt;ref name=&quot;Shaqiri&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.shkodrasport.com/personazh-xhevdet-shaqiri-trajneri-me-i-suksessem-ne-historine-e-futbollit-shkodran/|title=PERSONAZH/ Xhevdet Shaqiri, trajneri më i suksessëm në historinë e futbollit shkodran|publisher=Shkodra Sport|language=sq|date=7 qershor 2022|access-date=5 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

;Më shumë tituj me një ekip
*8, {{flamuri|Shqipëria}} Nevil Dede (të gjitha me Tiranën)

;Më shumë tituj rresht
*8, {{flamuri|Shqipëria}} Xhevdet Shaqiri (nga sezoni 1948 e deri në sezonin 1956)&lt;ref name=&quot;Shaqiri&quot;/&gt;
*6, {{flamuri|Shqipëria}} [[Orges Shehi]] (nga sezoni 2010–11 deri në sezonin 2015–16 me Skënderbeun)&lt;ref name=&quot;Gjashtë tituj rresht&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.panorama.com.al/sport/epoka-skenderbejane-e-futbollit-te-korces/#gsc.tab=0|title=Epoka “skënderbejane” e futbollit të Korçës|publisher=Panorama Sport|language=sq|author=Besnik Dizdari|date=26 maj 2016|access-date=5 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;
*6, {{flamuri|Shqipëria}} [[Renato Arapi]] (nga sezoni 2010–11 deri në sezonin 2015–16 me Skënderbeun)&lt;ref name=&quot;Gjashtë tituj rresht&quot;/&gt;
*6, {{flamuri|Shqipëria}} [[Bledi Shkëmbi]] (nga sezoni 2010–11 deri në sezonin 2015–16 me Skënderbeun)&lt;ref name=&quot;Gjashtë tituj rresht&quot;/&gt;

;Lojtari i huaj me më shumë tituj
*6, {{flamuri|Kroacia}} [[Marko Radaš]] (të gjitha me Skënderbeun)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://newsport.al/tete-sezone-dhe-shtate-trofe-me-skenderbeun-marko-radas-perfundon-ne-kategorine-e-dyte|title=Tetë sezone dhe shtatë trofe me Skënderbeun, Marko Radas përfundon në Kategorinë e Dytë|publisher=Newsport.al|language=sq|date=31 janar 2020|access-date=5 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

===Lojtarët me më shumë ndeshje===
{| class=&quot;wikitable sortable nowrap&quot;
!Rend
!Komb.
!width=&quot;150px&quot; | Lojtari
!width=&quot;80px&quot; | Periudha
!width=&quot;70px&quot; | Ndeshje 
!width=&quot;70px&quot; | Gola
|- align=&quot;center&quot;
|1
|{{flamuri|Shqipëria}}
| align=&quot;left&quot; |[[Orges Shehi]]
|1994–2008||639||0
|- align=&quot;center&quot;
|2
|{{flamuri|Shqipëria}}
| align=&quot;left&quot; |[[Ilion Lika]]
|1999–2024||484||0
|- align=&quot;center&quot;
|3
|{{flamuri|Shqipëria}}
| align=&quot;left&quot; |[[Arjan Pisha]]
|1993–2015||478||19
|- align=&quot;center&quot;
|4
|{{flamuri|Shqipëria}}
| align=&quot;left&quot; |[[Gjergji Muzaka]]
|2001–2020||474||109
|- align=&quot;center&quot;
|5
|{{flamuri|Shqipëria}}
| align=&quot;left&quot; |[[Daniel Xhafaj]]
|1995–2015||457||204
|- align=&quot;center&quot;
|6
|{{flamuri|Shqipëria}}
| align=&quot;left&quot; |[[Blendi Nallbani]]
|1986–2010||453||1
|- align=&quot;center&quot;
|7
|{{flamuri|Shqipëria}}
| align=&quot;left&quot; |[[Elvis Sina]]
|1999–2014||447||9
|- align=&quot;center&quot;
|8
|{{flamuri|Shqipëria}}
| align=&quot;left&quot; |[[Emiljano Vila]]*
|2005–vazhdon||428||70
|- align=&quot;center&quot;
|9
|{{flamuri|Shqipëria}}
| align=&quot;left&quot; |[[Renato Malota]]
|2007–2025||401||20
|- align=&quot;center&quot;
|10
|{{flamuri|Shqipëria}}
| align=&quot;left&quot; |[[Alban Hoxha]]
|2005–2026||393||0
|- align=&quot;center&quot;
|-
|}

;Lojtari që ka luajtur me më shumë klube të ndryshme në Kategorinë Superiore
11, {{flamuri|Shqipëria}} [[Sebino Plaku]] (Partizani, Besëlidhja, Laçi, Apolonia, Dinamo, Tirana, Flamurtari, Kastrioti, Skënderbeu, Korabi, Kamza)&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://boldnews.al/2022/05/26/sebino-plaku-i-jep-fund-futbollit-te-luajtur-korca-stacioni-me-i-bukur-i-karrieres/|title=Sebino Plaku i jep fund futbollit të luajtur: Korça stacioni më i bukur i karrierës!|publisher=BoldNews.al|language=sq|date=26 maj 2022|access-date=4 janar 2025}}&lt;/ref&gt;

;Më shumë sezone në Kategorinë Superiore
*24, {{flamuri|Shqipëria}} Ilion Lika dhe Orges shehi

;Lojtari më i vjetër që luan në një ndeshje të Kategorisë Superiore
*43 vjeç, 4 muaj e 17 ditë, {{flamuri|Shqipëria}} Ilion Lika (3 tetor 2023, Tirana* 0–3 Laçi)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.panorama.com.al/sport/dhjete-lojtaret-me-te-vjeter-ne-bote-ne-liste-edhe-ilion-lika/#gsc.tab=0|title=Dhjetë lojtarët më të vjetër në botë, në listë edhe Ilion Lika|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=14 mars 2024|access-date=14 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

===Golashënuesit===
;Golashënuesit më të mirë të Kategorisë Superiore
{| class=&quot;wikitable sortable nowrap&quot;
!Rend
!Komb.
!width=&quot;150px&quot; | Lojtari
!width=&quot;80px&quot; | Vitet
!width=&quot;70px&quot; | Gola
!width=&quot;70px&quot; | Ndsh
!width=&quot;60px&quot; | Mesatarja
|- align=&quot;center&quot;
|1
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Vioresin Sinani]]
|1996–2012||207||369||{{#expr: 207/369 round 2}}
|- align=&quot;center&quot;
|2
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Daniel Xhafaj]]
|1995–2015||204||457||{{#expr: 204/457 round 2}}
|- align=&quot;center&quot;
|3
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Refik Resmja]]
|1948–1964||184||130||{{#expr: 184/130 round 2}}
|- align=&quot;center&quot;
|4
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Indrit Fortuzi]]
|1990–2008||168||270||{{#expr: 168/270 round 2}}
|- align=&quot;center&quot;
|5
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Panajot Pano]]
|1957–1975||144||238||{{#expr: 144/238 round 2}}
|- align=&quot;center&quot;
|6
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Agustin Kola]]
|1977–1997||140||298+||{{#expr: 140/298 round 2}}
|- align=&quot;center&quot;
|7
|{{flamuri|Kroacia}}
|align=left|[[Pero Pejić]]
|2000–2018||138||208||{{#expr: 138/208 round 2}}
|- align=&quot;center&quot;
|8
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Arben Minga]]
|1975–1996||136||387||{{#expr: 136/387 round 2}}
|- align=&quot;center&quot;
|9
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Ilir Përnaska]]
|1967–1981||136||?||
|- align=&quot;center&quot;
|10
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Skënder Jareci]]
|1947–1963||132||?||
|} 

;Golashënuesi më i mirë në Kategorinë Superiore
*207, {{flamuri|Shqipëria}} [[Vioresin Sinani]]&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.panorama.com.al/sport/sinani-thote-mjaft-e-mbyll-si-futbollist-ne-fund-te-ketij-sezoni/|title=Vioresin Sinani thotë mjaft: E mbyll si futbollist në fund të këtij edicioni|publisher=Panorama Sport|language=sq|author=Admir Uruçi|date=12 janar 2012|access-date=1 janar 2015}}&lt;/ref&gt;

;Lojtari shqiptar me më shumë gola në histori
*315, {{flamuri|Shqipëria}} [[Hamdi Salihi]]{{efn-ua|Hamdi Salihi ka shënuar 303 në nivel klubesh. Përveç në Shqipëri, ai ka shënuar në shtete si Austria, Shtetet e Bashkuara, Kina dhe Izraeli. Ai gjithashtu ka 11 gola me ekipin kombëtar dhe 1 gol me ekipin nën-21.}}

;Më shumë gola në një sezon
*59, {{flamuri|Shqipëria}} [[Refik Resmja]], sezoni 1951&lt;ref name=&quot;Refik Resmja&quot;&gt;{{cite news|url=http://worldwidesoccerstories.blogspot.com/2013/05/refik-resmja-partizani-tirana-1951.html|title=Refik Resmja (Partizani Tirana), 1951|publisher=Soccer Stories|language=en|date=19 gusht 2015|access-date=19 gusht 2015}}&lt;/ref&gt;

;Më shumë gola me një klub të vetëm 
*180, {{flamuri|Shqipëria}} Refik Resmja (të gjitha me Partizanin)&lt;ref name=&quot;Refik Resmja&quot;/&gt;

;Më shumë tregolësha
*10, {{flamuri|Shqipëria}} Refik Resmja&lt;ref name=&quot;Refik Resmja&quot;/&gt;

;Më shumë tregolësha në një sezon
*10 në sezonin 1951, {{flamuri|Shqipëria}} Refik Resmja (rekord botëror)&lt;ref name=&quot;Refik Resmja1&quot;&gt;{{cite news|url=http://worldwidesoccerstories.blogspot.com/2013/05/refik-resmja-partizani-tirana-1951.html|title=Refik Resmja (Partizani Tirana), 1951|publisher=Soccer Stories|language=en|date=19 gusht 2015|access-date=19 gusht 2015|archive-date=8 dhjetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208165954/http://worldwidesoccerstories.blogspot.com/2013/05/refik-resmja-partizani-tirana-1951.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Refik Resmja&quot;/&gt;

;Koha më e shpejtë për të shënuar tregolësh
*17 minuta {{flamuri|Shqipëria}} [[Orjand Abazaj]] (Apolonia 2–3 Kastrioti*, sezoni 2006–07)
*17 minuta {{flamuri|Shqipëria}} [[Endri Bakiu]] (Apolonia 6–5 Tomori*, sezoni 2011–12)&lt;ref name=&quot;Bakiu&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.footballdatabase.eu/en/match/overview/705913-apolonia_fier-tomori_berat|title=Apolonia 6–5 Tomori|publisher=Football Database|language=en|date=12 maj 2012|access-date=7 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

;Koha më e shpejtë për të shënuar katër gola
*30 minuta {{flamuri|Shqipëria}} Endri Bakiu (Apolonia 6–5 Tomori*, sezoni 2011–12)&lt;ref name=&quot;Bakiu&quot;/&gt;

;Lojtari i huaj me më shumë gola
*138, {{flamuri|Kroacia}} [[Pero Pejić]]&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.panorama.com.al/sport/ekskluzive-ish-sulmuesi-rrefen-karrieren-dhe-analizon-kampionatin-pero-pejic-dinamo-afer-zemres-shqiperia-me-mungon/#gsc.tab=0|title=EKSKLUZIVE/ Ish-sulmuesi rrëfen karrierën dhe analizon kampionatin, Pero Pejiç: Dinamo afër zemrës, Shqipëria më mungon|publisher=Panorama Sport|language=sq|author=Erjon Allaraj|date=3 tetor 2025|access-date=1 janar 2026}}&lt;/ref&gt;

;Goli më i shpejtë i shënuar
*7 sekonda, {{flamuri|Shqipëria}} [[Migen Memelli]] (Flamurtari 1–2 Tirana*, 5 prill 2009)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.arkivalajmeve.com/Memelli-goli-me-i-shpejte-shqiptar.223779/|title=Memelli, goli më i shpejtë shqiptar|publisher=Arkiva Shqiptare e Lajmeve|work=Gazeta Shqip|language=sq|date=7 prill 2009|accessdate=6 gusht 2018|archive-date=6 gusht 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180806181620/http://www.arkivalajmeve.com/Memelli-goli-me-i-shpejte-shqiptar.223779/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

;Goli më i shpejtë i shënuar nga një lojtar i huaj
*12 sekonda, {{flamuri|Serbia}} [[Stevan Raçiq|Stefan Račić]] (*Partizani 1–0 Elbasani, 20 dhjetor 2014)&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.panorama-sport.com/ballina/kategoria-superiore-luhet-takimi-i-dyte-i-javes-se-18-te-live-elbasani-partizani-0-0/|title=Partizani triumfon në Elbasan për 12 sekonda, Laçi fundos Apoloninë|date=20 dhjetor 2014|publisher=Panorama Sport|language=sq|accessdate=6 prill 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150322234117/http://www.panorama-sport.com/ballina/kategoria-superiore-luhet-takimi-i-dyte-i-javes-se-18-te-live-elbasani-partizani-0-0/|archive-date=22 mars 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

;Distanca më e largët e një goli të shënuar
*80 metra, {{flamuri|Shqipëria}} [[Klajdi Kuka]] (Tërbuni* 1–2 Kukësi, 14 maj 2016)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://us.soccerway.com/matches/2016/05/14/albania/super-league/ks-terbuni-puke/ks-perparimi-kukes/2074155/|title=Tërbuni Pukë vs. Kukësi 1 – 2|publisher=Soccerway|language=en|date=15 maj 2016|accessdate=4 shtator 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://alb365.com/portieri-terbunit-shenon-gol-nga-porta-ne-porte-video/|title=Portieri i Tërbunit shënon gol nga porta në portë (video)|work=ALB365 - NEWS -|trans-title=Tërbuni's goalkeeper scores a goal from goal to goal (video)|publisher=alb365.com|language=sq|date=15 maj 2016|accessdate=4 shtator 2018|archive-date=4 shtator 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180904175443/https://alb365.com/portieri-terbunit-shenon-gol-nga-porta-ne-porte-video/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

;Lojtari që ka shënuar me më shumë klube të ndryshme në Kategorinë Superiore
*11, {{flamuri|Shqipëria}} [[Sebino Plaku]] (Partizani, Besëlidhja, Laçi, Apolonia, Dinamo, Tirana, Flamurtari, Kastrioti, Skënderbeu, Korabi, Kamza)

;Lojtari që ka shënuar më shumë kundër klubeve të ndryshme
*22, {{flamuri|Shqipëria}} [[Gerhard Progni]]

;Lojtari që ka shënuar më shumë kundër klubeve të ndryshme në një sezon 
*11, {{flamuri|Shqipëria}} Migen Memelli (sezoni 2008–09)
*11, {{flamuri|Serbia}} [[Lazar Popović]] (sezoni 2012–13)

;Lojtari që ka shënuar më shumë gola në sezonin debutues me një klub
*29, {{flamuri|Shqipëria}} [[Hamdi Salihi]] (për Tiranën në sezonin 2005–06)

;Lojtari që ka shënuar në më shumë ndeshje rresht në Kategorinë Superiore
*10, {{flamuri|Shqipëria}} [[Xhevahir Sukaj]]&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.botasot.info/sport-plus/467908/xhevahir-sukaj-eshte-heroi-i-partizanit/|title=Xhevahir Sukaj është heroi i Partizanit|publisher=Botasot.info|language=sq|date=18 tetor 2015|access-date=1 janar 2026}}&lt;/ref&gt;

;Golashënuesi më i mirë në Kategorinë e Parë
*165, {{flamuri|Shqipëria}} [[Mikel Canka]]

;Më shumë gola në një sezon të Kategorisë së Parë
*27, {{flamuri|Shqipëria}} [[Kreshnik Ivanaj]] (sezoni 2011–12)&lt;ref name=&quot;Ivanaj&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.panorama.com.al/sport/gola-fiktive-estrada-goleadoresh/|title=Gola fiktivë, estrada goleadorësh|publisher=Botasot.info|language=sq|date=18 tetor 2015|access-date=1 janar 2026}}&lt;/ref&gt;

;Më shumë gola në një ndeshje të Kategorisë së Parë
*6, {{flamuri|Shqipëria}} Kreshnik Ivanaj (Burreli* 7–3 Gramozi, 12 maj 2012)&lt;ref name=&quot;Ivanaj&quot;/&gt;

;Futbollistët shqiptar me më shumë gola në Kupën Ballkanike&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.rsssf.org/tablesb/balkan-club.html|title=Balkan Cup|publisher=RSSSF|language=en|author1=Karel Stokkermans|author2=Romeo Ionescu|date=29 korrik 2010|access-date=15 tetor 2026}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; | Rend
! scope=&quot;col&quot; | Lojtari
! scope=&quot;col&quot; | Gola
! scope=&quot;col&quot; | {{Abbr|Ndsh|Ndeshje}}
! scope=&quot;col&quot; | Edicionet
! scope=&quot;col&quot; | Klubi(et) (Gola/Ndsh)
|-
| 1
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Përnaska, Ilir&quot; | [[Ilir Përnaska]]
| 7
| ?
| 1975, 1976
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Tirana (4/?)}}, {{nowrap|Dinamo (3/?)}}
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 2
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Vorfi, Lorenc&quot; | [[Lorenc Vorfi]]
| 5
| ?
| 1961–63, 1963–64, 1969
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Dinamo (5/?)}}
|-
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Zëri, Vasillaq&quot; | [[Vasillaq Zëri]]
| 5
| ?
| 1972, 1976
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Shkëndija Tiranë (2/?)}}, {{nowrap|Dinamo (3/?)}}
|-
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Murati, Agim&quot; | [[Agim Murati]]
| 5
| ?
| 1974, 1979
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Partizani (5/?)}}
|-
| 5
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Kola, Agustin&quot; | [[Agustin Kola]]
| 4
| ?
| 1981–83, 1990–91
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Tirana (4/?)}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 6
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Pano, Panajot&quot; | [[Panajot Pano]]
| 3
| ?
| 1966–67, 1970
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Partizani (3/?)}}
|-
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Çupi, Spirro&quot; | [[Spirro Çupi]]
| 3
| ?
| 1980–81
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Flamurtari (3/?)}}
|-
| rowspan=&quot;7&quot; | 8
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Zhega, Medin&quot; | [[Medin Zhega]]
| 2
| ?
| 1969
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Dinamo (2/?)}}
|-
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Çeço, Iljaz&quot; | [[Iljaz Çeço]]
| 2
| ?
| 1969
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Dinamo (2/?)}}
|-
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Cutra, Taip&quot; | [[Taip Cutra]]
| 2
| ?
| 1969
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Dinamo (2/?)}}
|-
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Janku, Agim&quot; | [[Agim Janku]]
| 2
| ?
| 1970
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Partizani (2/?)}}
|-
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Zengla, Luan&quot; | [[Luan Zengla]]
| 2
| ?
| 1975
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Tirana (2/?)}}
|-
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Dibra, Petrit&quot; | [[Petrit Dibra]]
| 2
| ?
| 1975, 1976
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Tirana (1/?)}}, {{nowrap|Dinamo (1/?)}}
|-
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Kovaçi, Përparim&quot; | [[Përparim Kovaçi]]
| 2
| ?
| 1980–81
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Flamurtari (2/?)}}
|}

===Portierët===
;Lista e portierëve me më shumë minuta pa pësuar gol
{| class=wikitable
!Rend.
!width=&quot;50px&quot; | Komb.
!width=&quot;150px&quot; | Lojtari
!width=&quot;70px&quot; | Klubi
!width=&quot;70px&quot; | Sezoni 
!width=&quot;70px&quot; | Minuta
|- align=&quot;center&quot;
|1
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Alban Hoxha]]
|[[FK Partizani|Partizani]]||2014–15||1,084
|- align=&quot;center&quot;
|2
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Bujar Gogunja]]&lt;ref name=&quot;Gogunja&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.panorama.com.al/sport/labinoti-i-elbasanit-1984-dhe-bujar-gogunja-1037/#gsc.tab=0|title=Labinoti i Elbasanit 1984 dhe Bujar Gogunja “1037”|publisher=Panorama Sport|language=sq|author=Besnik Dizdari|date=25 mars 2015|accessdate=18 korrik 2026}}&lt;/ref&gt;
|[[KF Elbasani|Labinoti Elbasan]]||1983–84||1,037
|- align=&quot;center&quot;
|3
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Kujtim Shtama]]
|[[KS Teuta|Teuta]]||1993–94||927
|- align=&quot;center&quot;
|4
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Raqi Pisku]]
|Partizani||1951||905
|- align=&quot;center&quot;
|5
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Dodë Tahiri]]
|[[KF Vllaznia|Vllaznia]]||1945||898
|- align=&quot;center&quot;
|6
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Qemal Vogli]]
|[[KS Dinamo|Dinamo]]||1952||840
|- align=&quot;center&quot;
|7
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Anesti Arapi]]
|[[Flamurtari FC|Flamurtari]]||1990–91||827
|- align=&quot;center&quot;
|8
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Xhevahir Kapllani]]
|Teuta||1993–94||824
|- align=&quot;center&quot;
|9
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Foto Strakosha]]
|Dinamo||1989–90||695
|}

;Portieri me më shumë minuta pa pësuar gol në Kategorinë Superiore
*1,084, {{flamuri|Shqipëria}} Alban Hoxha (sezoni 2014–15)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://top-channel.tv/2014/12/13/superiore-alban-hoxha-vendos-rekord-te-ri-peson-gol-pas-1084-minutash/|title=Superiore, Alban Hoxha vendos rekord të ri: Pëson gol pas 1084 minutash|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=13 dhjetor 2014|access-date=5 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

;Portieri me më shumë minuta pa pësuar gol në të gjitha kompeticionet
*1,227, {{flamuri|Shqipëria}} Kujtim Shtama (ndeshjet në kampionat dhe kupë në sezonin 1993–94)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://durreslajm.al/portieri-kujtim-shtama-ne-vendin-e-71-te-ne-bote/|title=Portieri Kujtim Shtama në vendin e 71-të në botë|publisher=Durrës Lajm|language=sq|date=26 mars 2012|access-date=5 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

;Më shumë ndeshje pa pësuar gol
*187, {{flamuri|Shqipëria}} Orges Shehi{{efn-ua|Statistikat janë llogaritur nga sezoni 2006–07 e deri në fund të karrierës. Nuk ka informacion para kësaj periudhe.}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.footballdatabase.eu/en/player/details/50012-orges-shehi|title=Orges Shehi|publisher=Football Database|language=en|access-date=8 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

;Portieri me më shumë ndeshje rresht pa pësuar gol
*11, {{flamuri|Shqipëria}} Alban Hoxha (sezoni 2014–15)
*11, {{flamuri|Shqipëria}} Bujar Gogunja (sezoni 1983–84)&lt;ref name=&quot;Gogunja&quot;/&gt;

;Portieri me më shumë gola në futbollin shqiptar
*12, {{flamuri|Shqipëria}} [[Mario Bytyçi]] (të gjitha me penallti){{efn-ua|Isli Hidi gjithashtu ka shënuar 12 gola, megjithatë, një nga golat ai e ka shënuar në Qipro.}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://abcnews.al/penalltia-e-fundit-per-mario-bytycin-i-thote-stop-futbollit-te-luajtur/|title=Penalltia e fundit për Mario Bytyçin, i thotë “stop” futbollit të luajtur|website=abcnews.al|language=sq|date=1 shkurt 2020|access-date=8 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

;Portieri me më shumë gola në Kategorinë Superiore
*10, {{flamuri|Shqipëria}} [[Isli Hidi]] (të gjitha me penallti)

==Transferimet==
{|class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible&quot;
|+ {{Nowrap|Transferimet më të shtrenjta në futbollin shqiptar}}
|-
!scope=&quot;row&quot; data-sort-type=&quot;number&quot;|Rend
!scope=&quot;row&quot;|Lojtari
!scope=&quot;row&quot;|Nga
!scope=&quot;row&quot;|Te
!scope=&quot;row&quot;|Pozicioni
!scope=&quot;row&quot;|Shuma
!scope=&quot;row&quot;|Viti
!scope=&quot;row&quot;|{{abbr|Ref.|Referimi}}
|- 
!1
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Xhuliano Skuka]]
|[[FK Partizani|Partizani]]
|{{flamuri|Franca}} [[FC Metz|Metz]]
|[[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]]
|1.4 milion €
|2023
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/skuka-eshte-transferimi-rekord-per-futbollin-shqiptar-drejtuesi-i-partizanit-konfirmon-ja-pse-xhuliano-zgjodhi-francen/|title=“Skuka është transferimi rekord për futbollin shqiptar”, drejtuesi i Partizanit konfirmon: Ja pse Xhuliano zgjodhi Francën|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=23 janar 2023|access-date=30 janar 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
!2
|{{flamuri|Nigeria}} [[Peter Olayinka]]
|[[KF Skënderbeu|Skënderbeu]]
|{{flamuri|Belgjika}} Gent
|[[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]]
|1.1 milion €
|2021
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://newsport.al/1-1-milione-euro-per-skenderbeun-peter-olayinka-nuk-ndalet|title=1.1 milionë euro për Skënderbeun, Peter Olayinka nuk ndalet|publisher=BoldNews.al|language=sq|access-date=1 janar 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
!rowspan=2|3
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Eduard Abazaj]]
|[[FC Dinamo City|Dinamo]]
|{{flamuri|Kroacia}} [[HNK Hajduk Split|Hajduk Split]]
|[[Mbrojtësi (futboll)|Mbrojtës]]
|1 milion €
|1990
|style=&quot;text-align:center;&quot;|
|-
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Liridon Latifi]]
|[[KF Skënderbeu|Skënderbeu]]
|{{flamuri|Hungaria}} [[Puskás Akadémia FC|Puskás Akadémia]]
|[[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]]
|1 milion €
|2017
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.panorama.com.al/sport/merr-fund-telenovela-latifi-mesfushori-shitet-ne-hungari-ja-sa-perfiton-skenderbeu/|title=Merr fund &quot;telenovela&quot; Latifi, mesfushori shitet në Hungari. Ja sa përfiton Skënderbeu|publisher=Panorama Sport|language=sq|author=Llazi Saro|date=14 gusht 2017|accessdate=25 gusht 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
!5
|{{flamuri|Kosova}} [[Baton Zabërgja]]
|[[FC Dinamo City|Dinamo]]
|{{flamuri|Ukraina}} [[FC Kharkiv|FC Kharkiv]]
|Sulmues
|800,000 €
|2025
|style=&quot;text-align:center;&quot;|
|-
!6
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Kristal Abazaj]]
|[[KF Skënderbeu|Skënderbeu]]
|{{flamuri|Belgjika}} [[R.S.C. Anderlecht|Anderlecht]]
|[[Sulmuesi (futboll)|Anësor]]
|750,000 €
|2018
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://top-channel.tv/2018/04/16/zbulohet-shuma-qe-pagoi-anderlechti-per-abazajn/|title=Zbulohet shuma që pagoi Anderlechti për Abazajn|trans-title=The sum Anderlecht paid for Abazaj is discovered|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=16 prill 2018|accessdate=17 prill 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
!7
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Sindrit Guri]]
|[[FK Kukësi|Kukësi]]
|{{flamuri|Belgjika}} [[K.V. Oostende|Oostende]]
|[[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]]
|710,000 €
|2018
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.panorama.com.al/sport/ekskluzive-haris-fakic-dhe-4-lojtare-te-skenderbeut-afer-kukesit/|title=Ekskluzive/ Haris Fakiç dhe 4 lojtarë të Skënderbeut, afër Kukësit|trans-title=Exclusive/ Haris Fakić and 4 Skënderbeu players, near Kukësi|publisher=Panorama Sport|language=sq|author=Skerdilaid Sulozeqi|date=18 maj 2018|accessdate=28 maj 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
!rowspan=2|8
|{{flamuri|Nigeria}} [[Peter Itodo]]
|[[FC Dinamo City|Dinamo]]
|{{flamuri|Ukraina}} [[FC Kharkiv|FC Kharkiv]]
|Sulmues
|700,000 €
|2025
|style=&quot;text-align:center;&quot;|
|-
|{{flamuri|Gambia}} [[Mustapha Koma]]
|[[FC Dinamo City|Dinamo]]
|{{flamuri|Belgjika}} [[K.R.C. Genk|Genk]]
|Sulmues
|700,000 €
|2026
|style=&quot;text-align:center;&quot;|
|-
!rowspan=2|10
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Ernest Muçi]]
|[[KF Tirana|Tirana]]
|{{flamuri|Polonia}} [[Legia Varshava]]
|[[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]]
|650,000 €
|2018
|style=&quot;text-align:center;&quot;|
|-
|{{flamuri|Kongo}} [[Merveille Ndockyt]]
|[[KF Tirana|Tirana]]
|{{flamuri|Spanja}} [[Getafe CF|Getafe]]
|[[Mesfushori|Mesfushor]]
|650,000 €
|2017
|style=&quot;text-align:center;&quot;|
|-
!rowspan=2|12
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Simon Simoni]]
|[[FC Dinamo City|Dinamo]]
|{{flamuri|Gjermania}} [[Eintracht Frankfurt]]
|[[Portieri|Portier]]
|600,000 €
|2022
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://profis.eintracht.de/news/simon-simoni-verstaerkt-die-eintracht-146823|title=Simon Simoni verstärkt die Eintracht|language=de|website=profis.eintracht.de|date=1 janar 2023|accessdate=1 janar 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{flamuri|Kongo}} [[Chandrel Massanga]]
|[[FK Partizani|Partizani]]
|{{flamuri|Turqia}} [[Hatayspor]]
|[[Mesfushori|Mesfushor]]
|600,000 €
|2023
|style=&quot;text-align:center;&quot;|
|-
!14
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Redon Xhixha]]
|[[KF Tirana|Tirana]]
|{{flamuri|Azerbajxhani}} [[Qarabağ FK|Qarabağ]]
|[[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]]
|550,000 €
|2023
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.balkanweb.com/zyrtare-redon-xhixha-firmos-ne-azerbajxhan-qarabag-njofton-per-blerjen-e-re-me-video-speciale/#gsc.tab=0|title=Zyrtare, Redon Xhixha firmos në Azerbajxhan, Qarabag njofton për blerjen e re me video speciale|language=sq|publisher=BalkanWeb.com|date=24 janar 2023|accessdate=1 janar 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
!rowspan=4|15
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Taulant Seferi]]
|[[KF Tirana|Tirana]]
|{{flamuri|Ukraina}} [[FC Vorskla Poltava|Vorskla Poltava]]
|[[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]]
|500,000 €
|2022
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.balkanweb.com/largohesh-si-kampion-nga-tirona-kampione-klubi-bardheblu-falenderon-seferin-jemi-shtepi-per-ty/|title=Largohesh si kampion nga Tirona kampione, klubi bardheblu falënderon Seferin: Jemi shtëpi për ty|publisher=BalkanWeb.com|language=sq|date=22 gusht 2022|access-date=27 mars 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Arinaldo Rrapaj]]
|[[FK Partizani|Partizani]]
|{{flamuri|Ukraina}} [[FC Kolos Kovalivka|Kolos Kovalivka]]
|[[Mesfushori|Mesfushor]]
|500,000 $
|2025
|style=&quot;text-align:center;&quot;|
|-
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Erjon Bogdani]]
|[[FK Partizani|Partizani]]
|{{flamuri|Turqia}} [[Gençlerbirliği S.K.|Gençlerbirliği]]
|[[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]]
|500,000 $
|1998
|style=&quot;text-align:center;&quot;|
|-
|{{flamuri|Senegali}} [[Maguette Gueye]]
|[[FK Partizani|Partizani]]
|{{flamuri|Spanja}} [[Racing de Santander|Racing Santander]]
|[[Mesfushori|Mesfushor]]
|500,000 $
|2024
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.marca.com/futbol/racing-santander/2024/08/22/66c74348e2704ef4b18b457c.html|title=Maguette Gueye, nuevo refuerzo del Racing|publisher=[[Marca (gazetë)|Marca]]|language=es|date=22 gusht 2024|accessdate=22 gusht 2024}}&lt;/ref&gt;
|}

==Trajnerët==
;Trajneri me më kampionate të fituara
*6, {{flamuri|Shqipëria}} [[Selman Stërmasi]] (1930, 1931, 1932, 1934, 1936, 1937){{efn-ua|Selman Stërmasi ka pasur rolin e lojtarit-trajner te Tirana gjatë periudhës 1930–37.}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://exit.al/kur-selman-stermasit-i-ndalohej-hyrja-ne-stadium/|title=Kur Selman Stërmasit i ndalohej hyrja në stadium|website=exit.al|language=sq|date=13 qershor 2020|access-date=8 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

*6, {{flamuri|Shqipëria}} [[Zihni Gjinali]] (1950, 1951, 1952, 1953, 1955, 1956){{efn-ua|Zihni Gjinali ka pasur rolin e lojtarit-trajner te Dinamo gjatë periudhës 1950–56.}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.panorama.com.al/sport/ja-pse-e-doja-fort-zihni-gjinalin/#gsc.tab=0|title=Ja pse e doja fort Zihni Gjinalin|publisher=Panorama Sport|language=sq|author=Adriatik Dosti|date=1 gusht 2022|access-date=8 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

;Trajneri me më shumë kampionate të fituara rresht
*4, {{flamuri|Shqipëria}} [[Mirel Josa]] (2012–13, 2013–14, 2014–15, 2015–16)

;Trajneri që ka fituar më shumë me klube të ndryshme
*3, {{flamuri|Shqipëria}} [[Ilir Daja]] (Elbasani 2005–06, Dinamo 2007–08 dhe Skënderbeu 2017–18)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.vizionplus.tv/profil-ilir-daja-psikologu-i-rekordeve-dhe-sukseseve-te-medha-ne-futbollin-shqiptar/|title=Profil/ Ilir Daja, “psikologu” i rekordeve dhe sukseseve të mëdha në futbollin shqiptar|publisher=Vizion Plus|language=sq|date=23 tetor 2025|access-date=8 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

==Klubet më të suksesshme==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:97%&quot;
|-
! rowspan=2 width=9% |Klubi
! colspan=5 width=9% |[[Federata Shqiptare e Futbollit|FSHF]]
! colspan=2 width=9% |[[UEFA]]
! rowspan=2 width=9% |Gjithsej
|-
! width=9% class=&quot;sortable&quot;|[[Kategoria Superiore]]
! width=9% class=&quot;sortable&quot;|[[Kupa e futbollit e Shqipërisë|Kupa e Shqipërisë]]
! width=9% class=&quot;sortable&quot;|[[Superkupa e Shqipërisë]]
! width=9% class=&quot;sortable&quot;|[[Kategoria e Parë]]{{efn-ua|Kategoria e Parë nuk konsiderohet trofe madhor.}}
! width=9% class=&quot;sortable&quot;|Gjithsej
! width=9% class=&quot;sortable&quot;|[[Kupa Ballkanike për Klube|Kupa Ballkanike]]
! width=9% class=&quot;sortable&quot;|Gjithsej
|-
|[[KF Tirana|Tirana]]||align=center|'''26'''||align=center|'''16'''||align=center|'''12'''||align=center|1||bgcolor=#F0F0F0 align=center|'''55'''|| align=center|0||align=center|0||align=center|'''55'''
|-
|[[FC Dinamo City|Dinamo]]||align=center|18||align=center|15||align=center|3||align=center|0||bgcolor=#F0F0F0 align=center|'''36'''|| align=center|0||align=center|0||align=center|'''36'''
|-
|[[FK Partizani|Partizani]]||align=center|17||align=center|15||align=center|3||align=center|1||bgcolor=#F0F0F0 align=center|'''36'''|| align=center|1||align=center|1||align=center|'''37'''
|-
|[[KF Vllaznia|Vllaznia]]||align=center|10||align=center|8||align=center|2||align=center|2||bgcolor=#F0F0F0 align=center|'''22'''|| align=center|0||align=center|0||align=center|'''22'''
|-
|[[KF Skënderbeu|Skënderbeu]]||align=center|8||align=center|1||align=center|3||align=center|4||bgcolor=#F0F0F0 align=center|'''16'''|| align=center|0||align=center|0||align=center|'''16'''
|-
|[[KF Teuta|Teuta]]||align=center|2||align=center|4||align=center|2||align=center|2||bgcolor=#F0F0F0 align=center|'''10'''|| align=center|0||align=center|0||align=center|'''10'''
|-
|[[KF Egnatia|Egnatia]]||align=center|3||align=center|2||align=center|1||align=center|2||bgcolor=#F0F0F0 align=center|'''8'''|| align=center|0||align=center|0||align=center|'''8'''
|}

==Futbolli i femrave==
===Ekipet===
;Më shumë tituj
*13, Vllaznia&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.shkodrasport.com/titulli-shkon-ne-shtepi-vllaznia-e-femrave-shpallet-kampione-e-shqiperise-per-te-13-ten-here-rradhazi/|title=Titulli shkon ‘në shtëpi’. Vllaznia e femrave shpallet kampione e Shqipërisë për të 13-tën herë rradhazi|publisher=Shkodra Sport|language=sq|date=29 maj 2026|access-date=1 korrik 2026}}&lt;/ref&gt;

;Më shumë tituj rresht
*13, Vllaznia&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://newsmaxbalkans.al/sport/futboll/50009/vllaznia-nuk-njeh-rivale-ne-futbollin-e-femrave-shpallet-per-here-te-13-te-kampione-e-shqiperise/news|title=Vllaznia nuk njeh rivalë në futbollin e femrave, shpallet për herë të 13-të kampione e Shqipërisë|publisher=Newsmax Balkans|language=sq|date=29 maj 2026|access-date=1 korrik 2026}}&lt;/ref&gt;

;Fitorja më e madhe
*30–0, Kinostudio–The Door, 22 prill 2017

===Lojtaret===
;Lojtarja shqiptare me më shumë gola në histori 
*935, {{flamuri|Shqipëria}} [[Megi Doçi]]{{efn-ua|Megi Doçi është golashënuesja e tretë më e mirë në historinë e futbollit të femrave si dhe golashënuesja më e mirë aktive.}}&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.shkodrasport.com/foto-lajm-vioresin-sinani-megi-doci-historia-e-golit-shqiptar/|title=FOTO- LAJM/ Vioresin Sinani &amp; Megi Doçi, historia e golit shqiptar|publisher=Shkodra Sport|language=sq|date=5 maj 2023|access-date=1 janar 2025}}&lt;/ref&gt;

;Më shumë gola në Kategorinë Superiore për Femra
*830, {{flamuri|Shqipëria}} Megi Doçi

;Më shumë gola në një sezon
*88, {{flamuri|Shqipëria}} Megi Doçi (sezoni 2019–20)

;Më shumë herë golashënuesja e sezonit
*10, {{flamuri|Shqipëria}} Megi Doçi

;Më shumë gola në kompeticionet evropiane me një klub shqiptar
*14, {{flamuri|Shqipëria}} Megi Doçi{{efn-ua|Megi Doçi ka shënuar 13 gola me Vllazninë dhe 1 me Adën e Velipojës. Vllaznia është vazhdimi i klubit të Adës.}}

;Më shumë gola në një ndeshje
*9, {{flamuri|Shqipëria}} Megi Doçi (Vllaznia 9–0 Pogradeci, 21 prill 2019)&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://reporteri.net/sport/superfutbollistja-shqiptare-megi-doci-shenon-9-gola-ne-nje-ndeshje/|title=Superfutbollistja shqiptare Megi Doçi shënon 9 gola në një ndeshje|publisher=Reporteri.net|language=sq|date=25 prill 2019|access-date=1 janar 2025}}&lt;/ref&gt;

==Shënime==
{{notelist-ua}}
== Referime ==
{{Reflist}}

[[Kategoria:Futbolli në Shqipëri]]</text>
      <sha1>8u1ceriydkcw8ypslolqamdwbp1b5ae</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058836</id>
      <parentid>3058835</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T01:58:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sadsadas</username>
        <id>51943</id>
      </contributor>
      <comment>/* Klubet më të suksesshme */</comment>
      <origin>3058836</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35151" sha1="1mj1cqt2xeconn19sq77axzmrxlejwx" xml:space="preserve">Kjo faqe jep me detaje rekordet dhe statistikat e futbollit në [[Shqipëri]].

==Rekordet e ekipeve==
===Më shumë kampionate të fituara===
;Gjithsej
*26, [[KF Tirana|Tirana]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://boldnews.al/2023/05/29/libri-i-arte-i-superiores-ja-fituesit-e-titullit-kampion-nder-vite/|title=Libri i Artë i Superiores/ Ja fituesit e titullit kampion ndër vite|publisher=BoldNews.al|language=sq|date=29 maj 2023|access-date=5 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

;Rresht
*6, [[KF Skënderbeu|Skënderbeu]] (nga sezoni 2010–11 e deri në sezonin 2015–16)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://top-channel.tv/2016/05/19/skenderbeu-ne-guinness-skuadra-e-vetme-qe-fiton-6-here-resht-titullin-kampion/|title=Skënderbeu në “Guinness”, skuadra e vetme që fiton 6 herë resht titullin kampion|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=19 maj 2016|access-date=5 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;
*4, [[FC Dinamo City|Dinamo]] (nga sezoni 1950 e deri në sezonin 1953)
*3, Tirana (nga sezoni 1930 e deri në sezonin 1932)
*3, Tirana (nga sezoni 1934 e deri në sezonin 1937)
*3, [[FK Partizani|Partizani]] (nga sezoni 1947 e deri në sezonin 1949)
*3, Partizani (nga sezoni 1957 e deri në sezonin 1959)
*3, Partizani (nga sezoni 1961 e deri në sezonin 1964)
*3, Dinamo (nga sezoni 1975 e deri në sezonin 1977)
*3, Tirana (nga sezoni 1994–95 e deri në sezonin 1996–97)
*3, Tirana (nga sezoni 2002–03 e deri në sezonin 2004–05)
*3, [[KF Egnatia|Egnatia]] (nga sezoni 2023–24 e deri në sezonin 2025–26)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.balkanweb.com/video-kryeveper-e-egnatias-fiton-titullin-e-3-te-radhazi-kampion/#gsc.tab=0|title=VIDEO/ Kryevepër e Egnatias, fiton titullin e 3-të radhazi kampion|publisher=BalkanWeb.com|language=sq|date=31 maj 2026|access-date=5 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

===Më shumë sezone në Kategorinë Superiore===
*87, Tirana (90 nëse llogariten tre sezonet e luajtura gjatë kohës së Luftës së Dytë Botërore, të cilat nuk njihen nga [[Federata Shqiptare e Futbollit]])

;Më shumë ndeshje
*2240, Tirana

;Më shumë fitore
*1124, Tirana

;Më shumë barazime
*644, Teuta

;Më shumë humbje
*789, Teuta 

;Më shumë pikë
*3309, Tirana

;Më shumë pikë në një sezon
*84, Tirana (sezoni 2004–05)

;Më pak pikë në një sezon
*2, Laçi (sezoni 2004–05)&lt;ref name=&quot;Laçi&quot;&gt;{{cite web|url=https://gazetasi.al/1930-2020-klubet-me-te-dobeta-ne-historine-e-futbollit-shqiptar/|title=1930–2020, klubet më të dobëta në historinë e futbollit shqiptar|publisher=Gazeta Si|language=sq|date=3 shkurt 2020|access-date=17 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

;Më shumë gola në një sezon
*90, Tirana (sezoni 2003–04)

;Më pak gola në një sezon
*13, Laçi (sezoni 2004–05)&lt;ref name=&quot;Laçi&quot;/&gt;

;Më shumë fitore në një sezon
*26, Tirana (sezoni 2004–05)

;Më pak fitore në një sezon
*0, Laçi (sezoni 2004–05)&lt;ref name=&quot;Laçi&quot;/&gt;

===Kategoria e Parë===
;Më shumë tituj
*9, [[KS Luftëtari|Luftëtari]]

==Rekordet e lojtarëve==
===Më shumë kampionate të fituar===
*9, {{flamuri|Shqipëria}} [[Nevil Dede]] (8 me Tiranën, 1 me [[KF Elbasani|Elbasanin]])
*9, {{flamuri|Shqipëria}} [[Xhevdet Shaqiri]] (1 me Vllazninë, 2 me Partizanin, 6 me Dinamon)&lt;ref name=&quot;Shaqiri&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.shkodrasport.com/personazh-xhevdet-shaqiri-trajneri-me-i-suksessem-ne-historine-e-futbollit-shkodran/|title=PERSONAZH/ Xhevdet Shaqiri, trajneri më i suksessëm në historinë e futbollit shkodran|publisher=Shkodra Sport|language=sq|date=7 qershor 2022|access-date=5 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

;Më shumë tituj me një ekip
*8, {{flamuri|Shqipëria}} Nevil Dede (të gjitha me Tiranën)

;Më shumë tituj rresht
*8, {{flamuri|Shqipëria}} Xhevdet Shaqiri (nga sezoni 1948 e deri në sezonin 1956)&lt;ref name=&quot;Shaqiri&quot;/&gt;
*6, {{flamuri|Shqipëria}} [[Orges Shehi]] (nga sezoni 2010–11 deri në sezonin 2015–16 me Skënderbeun)&lt;ref name=&quot;Gjashtë tituj rresht&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.panorama.com.al/sport/epoka-skenderbejane-e-futbollit-te-korces/#gsc.tab=0|title=Epoka “skënderbejane” e futbollit të Korçës|publisher=Panorama Sport|language=sq|author=Besnik Dizdari|date=26 maj 2016|access-date=5 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;
*6, {{flamuri|Shqipëria}} [[Renato Arapi]] (nga sezoni 2010–11 deri në sezonin 2015–16 me Skënderbeun)&lt;ref name=&quot;Gjashtë tituj rresht&quot;/&gt;
*6, {{flamuri|Shqipëria}} [[Bledi Shkëmbi]] (nga sezoni 2010–11 deri në sezonin 2015–16 me Skënderbeun)&lt;ref name=&quot;Gjashtë tituj rresht&quot;/&gt;

;Lojtari i huaj me më shumë tituj
*6, {{flamuri|Kroacia}} [[Marko Radaš]] (të gjitha me Skënderbeun)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://newsport.al/tete-sezone-dhe-shtate-trofe-me-skenderbeun-marko-radas-perfundon-ne-kategorine-e-dyte|title=Tetë sezone dhe shtatë trofe me Skënderbeun, Marko Radas përfundon në Kategorinë e Dytë|publisher=Newsport.al|language=sq|date=31 janar 2020|access-date=5 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

===Lojtarët me më shumë ndeshje===
{| class=&quot;wikitable sortable nowrap&quot;
!Rend
!Komb.
!width=&quot;150px&quot; | Lojtari
!width=&quot;80px&quot; | Periudha
!width=&quot;70px&quot; | Ndeshje 
!width=&quot;70px&quot; | Gola
|- align=&quot;center&quot;
|1
|{{flamuri|Shqipëria}}
| align=&quot;left&quot; |[[Orges Shehi]]
|1994–2008||639||0
|- align=&quot;center&quot;
|2
|{{flamuri|Shqipëria}}
| align=&quot;left&quot; |[[Ilion Lika]]
|1999–2024||484||0
|- align=&quot;center&quot;
|3
|{{flamuri|Shqipëria}}
| align=&quot;left&quot; |[[Arjan Pisha]]
|1993–2015||478||19
|- align=&quot;center&quot;
|4
|{{flamuri|Shqipëria}}
| align=&quot;left&quot; |[[Gjergji Muzaka]]
|2001–2020||474||109
|- align=&quot;center&quot;
|5
|{{flamuri|Shqipëria}}
| align=&quot;left&quot; |[[Daniel Xhafaj]]
|1995–2015||457||204
|- align=&quot;center&quot;
|6
|{{flamuri|Shqipëria}}
| align=&quot;left&quot; |[[Blendi Nallbani]]
|1986–2010||453||1
|- align=&quot;center&quot;
|7
|{{flamuri|Shqipëria}}
| align=&quot;left&quot; |[[Elvis Sina]]
|1999–2014||447||9
|- align=&quot;center&quot;
|8
|{{flamuri|Shqipëria}}
| align=&quot;left&quot; |[[Emiljano Vila]]*
|2005–vazhdon||428||70
|- align=&quot;center&quot;
|9
|{{flamuri|Shqipëria}}
| align=&quot;left&quot; |[[Renato Malota]]
|2007–2025||401||20
|- align=&quot;center&quot;
|10
|{{flamuri|Shqipëria}}
| align=&quot;left&quot; |[[Alban Hoxha]]
|2005–2026||393||0
|- align=&quot;center&quot;
|-
|}

;Lojtari që ka luajtur me më shumë klube të ndryshme në Kategorinë Superiore
11, {{flamuri|Shqipëria}} [[Sebino Plaku]] (Partizani, Besëlidhja, Laçi, Apolonia, Dinamo, Tirana, Flamurtari, Kastrioti, Skënderbeu, Korabi, Kamza)&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://boldnews.al/2022/05/26/sebino-plaku-i-jep-fund-futbollit-te-luajtur-korca-stacioni-me-i-bukur-i-karrieres/|title=Sebino Plaku i jep fund futbollit të luajtur: Korça stacioni më i bukur i karrierës!|publisher=BoldNews.al|language=sq|date=26 maj 2022|access-date=4 janar 2025}}&lt;/ref&gt;

;Më shumë sezone në Kategorinë Superiore
*24, {{flamuri|Shqipëria}} Ilion Lika dhe Orges shehi

;Lojtari më i vjetër që luan në një ndeshje të Kategorisë Superiore
*43 vjeç, 4 muaj e 17 ditë, {{flamuri|Shqipëria}} Ilion Lika (3 tetor 2023, Tirana* 0–3 Laçi)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.panorama.com.al/sport/dhjete-lojtaret-me-te-vjeter-ne-bote-ne-liste-edhe-ilion-lika/#gsc.tab=0|title=Dhjetë lojtarët më të vjetër në botë, në listë edhe Ilion Lika|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=14 mars 2024|access-date=14 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

===Golashënuesit===
;Golashënuesit më të mirë të Kategorisë Superiore
{| class=&quot;wikitable sortable nowrap&quot;
!Rend
!Komb.
!width=&quot;150px&quot; | Lojtari
!width=&quot;80px&quot; | Vitet
!width=&quot;70px&quot; | Gola
!width=&quot;70px&quot; | Ndsh
!width=&quot;60px&quot; | Mesatarja
|- align=&quot;center&quot;
|1
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Vioresin Sinani]]
|1996–2012||207||369||{{#expr: 207/369 round 2}}
|- align=&quot;center&quot;
|2
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Daniel Xhafaj]]
|1995–2015||204||457||{{#expr: 204/457 round 2}}
|- align=&quot;center&quot;
|3
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Refik Resmja]]
|1948–1964||184||130||{{#expr: 184/130 round 2}}
|- align=&quot;center&quot;
|4
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Indrit Fortuzi]]
|1990–2008||168||270||{{#expr: 168/270 round 2}}
|- align=&quot;center&quot;
|5
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Panajot Pano]]
|1957–1975||144||238||{{#expr: 144/238 round 2}}
|- align=&quot;center&quot;
|6
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Agustin Kola]]
|1977–1997||140||298+||{{#expr: 140/298 round 2}}
|- align=&quot;center&quot;
|7
|{{flamuri|Kroacia}}
|align=left|[[Pero Pejić]]
|2000–2018||138||208||{{#expr: 138/208 round 2}}
|- align=&quot;center&quot;
|8
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Arben Minga]]
|1975–1996||136||387||{{#expr: 136/387 round 2}}
|- align=&quot;center&quot;
|9
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Ilir Përnaska]]
|1967–1981||136||?||
|- align=&quot;center&quot;
|10
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Skënder Jareci]]
|1947–1963||132||?||
|} 

;Golashënuesi më i mirë në Kategorinë Superiore
*207, {{flamuri|Shqipëria}} [[Vioresin Sinani]]&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.panorama.com.al/sport/sinani-thote-mjaft-e-mbyll-si-futbollist-ne-fund-te-ketij-sezoni/|title=Vioresin Sinani thotë mjaft: E mbyll si futbollist në fund të këtij edicioni|publisher=Panorama Sport|language=sq|author=Admir Uruçi|date=12 janar 2012|access-date=1 janar 2015}}&lt;/ref&gt;

;Lojtari shqiptar me më shumë gola në histori
*315, {{flamuri|Shqipëria}} [[Hamdi Salihi]]{{efn-ua|Hamdi Salihi ka shënuar 303 në nivel klubesh. Përveç në Shqipëri, ai ka shënuar në shtete si Austria, Shtetet e Bashkuara, Kina dhe Izraeli. Ai gjithashtu ka 11 gola me ekipin kombëtar dhe 1 gol me ekipin nën-21.}}

;Më shumë gola në një sezon
*59, {{flamuri|Shqipëria}} [[Refik Resmja]], sezoni 1951&lt;ref name=&quot;Refik Resmja&quot;&gt;{{cite news|url=http://worldwidesoccerstories.blogspot.com/2013/05/refik-resmja-partizani-tirana-1951.html|title=Refik Resmja (Partizani Tirana), 1951|publisher=Soccer Stories|language=en|date=19 gusht 2015|access-date=19 gusht 2015}}&lt;/ref&gt;

;Më shumë gola me një klub të vetëm 
*180, {{flamuri|Shqipëria}} Refik Resmja (të gjitha me Partizanin)&lt;ref name=&quot;Refik Resmja&quot;/&gt;

;Më shumë tregolësha
*10, {{flamuri|Shqipëria}} Refik Resmja&lt;ref name=&quot;Refik Resmja&quot;/&gt;

;Më shumë tregolësha në një sezon
*10 në sezonin 1951, {{flamuri|Shqipëria}} Refik Resmja (rekord botëror)&lt;ref name=&quot;Refik Resmja1&quot;&gt;{{cite news|url=http://worldwidesoccerstories.blogspot.com/2013/05/refik-resmja-partizani-tirana-1951.html|title=Refik Resmja (Partizani Tirana), 1951|publisher=Soccer Stories|language=en|date=19 gusht 2015|access-date=19 gusht 2015|archive-date=8 dhjetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208165954/http://worldwidesoccerstories.blogspot.com/2013/05/refik-resmja-partizani-tirana-1951.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Refik Resmja&quot;/&gt;

;Koha më e shpejtë për të shënuar tregolësh
*17 minuta {{flamuri|Shqipëria}} [[Orjand Abazaj]] (Apolonia 2–3 Kastrioti*, sezoni 2006–07)
*17 minuta {{flamuri|Shqipëria}} [[Endri Bakiu]] (Apolonia 6–5 Tomori*, sezoni 2011–12)&lt;ref name=&quot;Bakiu&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.footballdatabase.eu/en/match/overview/705913-apolonia_fier-tomori_berat|title=Apolonia 6–5 Tomori|publisher=Football Database|language=en|date=12 maj 2012|access-date=7 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

;Koha më e shpejtë për të shënuar katër gola
*30 minuta {{flamuri|Shqipëria}} Endri Bakiu (Apolonia 6–5 Tomori*, sezoni 2011–12)&lt;ref name=&quot;Bakiu&quot;/&gt;

;Lojtari i huaj me më shumë gola
*138, {{flamuri|Kroacia}} [[Pero Pejić]]&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.panorama.com.al/sport/ekskluzive-ish-sulmuesi-rrefen-karrieren-dhe-analizon-kampionatin-pero-pejic-dinamo-afer-zemres-shqiperia-me-mungon/#gsc.tab=0|title=EKSKLUZIVE/ Ish-sulmuesi rrëfen karrierën dhe analizon kampionatin, Pero Pejiç: Dinamo afër zemrës, Shqipëria më mungon|publisher=Panorama Sport|language=sq|author=Erjon Allaraj|date=3 tetor 2025|access-date=1 janar 2026}}&lt;/ref&gt;

;Goli më i shpejtë i shënuar
*7 sekonda, {{flamuri|Shqipëria}} [[Migen Memelli]] (Flamurtari 1–2 Tirana*, 5 prill 2009)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.arkivalajmeve.com/Memelli-goli-me-i-shpejte-shqiptar.223779/|title=Memelli, goli më i shpejtë shqiptar|publisher=Arkiva Shqiptare e Lajmeve|work=Gazeta Shqip|language=sq|date=7 prill 2009|accessdate=6 gusht 2018|archive-date=6 gusht 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180806181620/http://www.arkivalajmeve.com/Memelli-goli-me-i-shpejte-shqiptar.223779/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

;Goli më i shpejtë i shënuar nga një lojtar i huaj
*12 sekonda, {{flamuri|Serbia}} [[Stevan Raçiq|Stefan Račić]] (*Partizani 1–0 Elbasani, 20 dhjetor 2014)&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.panorama-sport.com/ballina/kategoria-superiore-luhet-takimi-i-dyte-i-javes-se-18-te-live-elbasani-partizani-0-0/|title=Partizani triumfon në Elbasan për 12 sekonda, Laçi fundos Apoloninë|date=20 dhjetor 2014|publisher=Panorama Sport|language=sq|accessdate=6 prill 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150322234117/http://www.panorama-sport.com/ballina/kategoria-superiore-luhet-takimi-i-dyte-i-javes-se-18-te-live-elbasani-partizani-0-0/|archive-date=22 mars 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

;Distanca më e largët e një goli të shënuar
*80 metra, {{flamuri|Shqipëria}} [[Klajdi Kuka]] (Tërbuni* 1–2 Kukësi, 14 maj 2016)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://us.soccerway.com/matches/2016/05/14/albania/super-league/ks-terbuni-puke/ks-perparimi-kukes/2074155/|title=Tërbuni Pukë vs. Kukësi 1 – 2|publisher=Soccerway|language=en|date=15 maj 2016|accessdate=4 shtator 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://alb365.com/portieri-terbunit-shenon-gol-nga-porta-ne-porte-video/|title=Portieri i Tërbunit shënon gol nga porta në portë (video)|work=ALB365 - NEWS -|trans-title=Tërbuni's goalkeeper scores a goal from goal to goal (video)|publisher=alb365.com|language=sq|date=15 maj 2016|accessdate=4 shtator 2018|archive-date=4 shtator 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180904175443/https://alb365.com/portieri-terbunit-shenon-gol-nga-porta-ne-porte-video/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

;Lojtari që ka shënuar me më shumë klube të ndryshme në Kategorinë Superiore
*11, {{flamuri|Shqipëria}} [[Sebino Plaku]] (Partizani, Besëlidhja, Laçi, Apolonia, Dinamo, Tirana, Flamurtari, Kastrioti, Skënderbeu, Korabi, Kamza)

;Lojtari që ka shënuar më shumë kundër klubeve të ndryshme
*22, {{flamuri|Shqipëria}} [[Gerhard Progni]]

;Lojtari që ka shënuar më shumë kundër klubeve të ndryshme në një sezon 
*11, {{flamuri|Shqipëria}} Migen Memelli (sezoni 2008–09)
*11, {{flamuri|Serbia}} [[Lazar Popović]] (sezoni 2012–13)

;Lojtari që ka shënuar më shumë gola në sezonin debutues me një klub
*29, {{flamuri|Shqipëria}} [[Hamdi Salihi]] (për Tiranën në sezonin 2005–06)

;Lojtari që ka shënuar në më shumë ndeshje rresht në Kategorinë Superiore
*10, {{flamuri|Shqipëria}} [[Xhevahir Sukaj]]&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.botasot.info/sport-plus/467908/xhevahir-sukaj-eshte-heroi-i-partizanit/|title=Xhevahir Sukaj është heroi i Partizanit|publisher=Botasot.info|language=sq|date=18 tetor 2015|access-date=1 janar 2026}}&lt;/ref&gt;

;Golashënuesi më i mirë në Kategorinë e Parë
*165, {{flamuri|Shqipëria}} [[Mikel Canka]]

;Më shumë gola në një sezon të Kategorisë së Parë
*27, {{flamuri|Shqipëria}} [[Kreshnik Ivanaj]] (sezoni 2011–12)&lt;ref name=&quot;Ivanaj&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.panorama.com.al/sport/gola-fiktive-estrada-goleadoresh/|title=Gola fiktivë, estrada goleadorësh|publisher=Botasot.info|language=sq|date=18 tetor 2015|access-date=1 janar 2026}}&lt;/ref&gt;

;Më shumë gola në një ndeshje të Kategorisë së Parë
*6, {{flamuri|Shqipëria}} Kreshnik Ivanaj (Burreli* 7–3 Gramozi, 12 maj 2012)&lt;ref name=&quot;Ivanaj&quot;/&gt;

;Futbollistët shqiptar me më shumë gola në Kupën Ballkanike&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.rsssf.org/tablesb/balkan-club.html|title=Balkan Cup|publisher=RSSSF|language=en|author1=Karel Stokkermans|author2=Romeo Ionescu|date=29 korrik 2010|access-date=15 tetor 2026}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; | Rend
! scope=&quot;col&quot; | Lojtari
! scope=&quot;col&quot; | Gola
! scope=&quot;col&quot; | {{Abbr|Ndsh|Ndeshje}}
! scope=&quot;col&quot; | Edicionet
! scope=&quot;col&quot; | Klubi(et) (Gola/Ndsh)
|-
| 1
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Përnaska, Ilir&quot; | [[Ilir Përnaska]]
| 7
| ?
| 1975, 1976
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Tirana (4/?)}}, {{nowrap|Dinamo (3/?)}}
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 2
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Vorfi, Lorenc&quot; | [[Lorenc Vorfi]]
| 5
| ?
| 1961–63, 1963–64, 1969
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Dinamo (5/?)}}
|-
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Zëri, Vasillaq&quot; | [[Vasillaq Zëri]]
| 5
| ?
| 1972, 1976
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Shkëndija Tiranë (2/?)}}, {{nowrap|Dinamo (3/?)}}
|-
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Murati, Agim&quot; | [[Agim Murati]]
| 5
| ?
| 1974, 1979
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Partizani (5/?)}}
|-
| 5
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Kola, Agustin&quot; | [[Agustin Kola]]
| 4
| ?
| 1981–83, 1990–91
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Tirana (4/?)}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 6
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Pano, Panajot&quot; | [[Panajot Pano]]
| 3
| ?
| 1966–67, 1970
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Partizani (3/?)}}
|-
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Çupi, Spirro&quot; | [[Spirro Çupi]]
| 3
| ?
| 1980–81
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Flamurtari (3/?)}}
|-
| rowspan=&quot;7&quot; | 8
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Zhega, Medin&quot; | [[Medin Zhega]]
| 2
| ?
| 1969
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Dinamo (2/?)}}
|-
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Çeço, Iljaz&quot; | [[Iljaz Çeço]]
| 2
| ?
| 1969
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Dinamo (2/?)}}
|-
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Cutra, Taip&quot; | [[Taip Cutra]]
| 2
| ?
| 1969
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Dinamo (2/?)}}
|-
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Janku, Agim&quot; | [[Agim Janku]]
| 2
| ?
| 1970
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Partizani (2/?)}}
|-
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Zengla, Luan&quot; | [[Luan Zengla]]
| 2
| ?
| 1975
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Tirana (2/?)}}
|-
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Dibra, Petrit&quot; | [[Petrit Dibra]]
| 2
| ?
| 1975, 1976
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Tirana (1/?)}}, {{nowrap|Dinamo (1/?)}}
|-
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Kovaçi, Përparim&quot; | [[Përparim Kovaçi]]
| 2
| ?
| 1980–81
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Flamurtari (2/?)}}
|}

===Portierët===
;Lista e portierëve me më shumë minuta pa pësuar gol
{| class=wikitable
!Rend.
!width=&quot;50px&quot; | Komb.
!width=&quot;150px&quot; | Lojtari
!width=&quot;70px&quot; | Klubi
!width=&quot;70px&quot; | Sezoni 
!width=&quot;70px&quot; | Minuta
|- align=&quot;center&quot;
|1
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Alban Hoxha]]
|[[FK Partizani|Partizani]]||2014–15||1,084
|- align=&quot;center&quot;
|2
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Bujar Gogunja]]&lt;ref name=&quot;Gogunja&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.panorama.com.al/sport/labinoti-i-elbasanit-1984-dhe-bujar-gogunja-1037/#gsc.tab=0|title=Labinoti i Elbasanit 1984 dhe Bujar Gogunja “1037”|publisher=Panorama Sport|language=sq|author=Besnik Dizdari|date=25 mars 2015|accessdate=18 korrik 2026}}&lt;/ref&gt;
|[[KF Elbasani|Labinoti Elbasan]]||1983–84||1,037
|- align=&quot;center&quot;
|3
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Kujtim Shtama]]
|[[KS Teuta|Teuta]]||1993–94||927
|- align=&quot;center&quot;
|4
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Raqi Pisku]]
|Partizani||1951||905
|- align=&quot;center&quot;
|5
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Dodë Tahiri]]
|[[KF Vllaznia|Vllaznia]]||1945||898
|- align=&quot;center&quot;
|6
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Qemal Vogli]]
|[[KS Dinamo|Dinamo]]||1952||840
|- align=&quot;center&quot;
|7
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Anesti Arapi]]
|[[Flamurtari FC|Flamurtari]]||1990–91||827
|- align=&quot;center&quot;
|8
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Xhevahir Kapllani]]
|Teuta||1993–94||824
|- align=&quot;center&quot;
|9
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Foto Strakosha]]
|Dinamo||1989–90||695
|}

;Portieri me më shumë minuta pa pësuar gol në Kategorinë Superiore
*1,084, {{flamuri|Shqipëria}} Alban Hoxha (sezoni 2014–15)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://top-channel.tv/2014/12/13/superiore-alban-hoxha-vendos-rekord-te-ri-peson-gol-pas-1084-minutash/|title=Superiore, Alban Hoxha vendos rekord të ri: Pëson gol pas 1084 minutash|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=13 dhjetor 2014|access-date=5 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

;Portieri me më shumë minuta pa pësuar gol në të gjitha kompeticionet
*1,227, {{flamuri|Shqipëria}} Kujtim Shtama (ndeshjet në kampionat dhe kupë në sezonin 1993–94)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://durreslajm.al/portieri-kujtim-shtama-ne-vendin-e-71-te-ne-bote/|title=Portieri Kujtim Shtama në vendin e 71-të në botë|publisher=Durrës Lajm|language=sq|date=26 mars 2012|access-date=5 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

;Më shumë ndeshje pa pësuar gol
*187, {{flamuri|Shqipëria}} Orges Shehi{{efn-ua|Statistikat janë llogaritur nga sezoni 2006–07 e deri në fund të karrierës. Nuk ka informacion para kësaj periudhe.}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.footballdatabase.eu/en/player/details/50012-orges-shehi|title=Orges Shehi|publisher=Football Database|language=en|access-date=8 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

;Portieri me më shumë ndeshje rresht pa pësuar gol
*11, {{flamuri|Shqipëria}} Alban Hoxha (sezoni 2014–15)
*11, {{flamuri|Shqipëria}} Bujar Gogunja (sezoni 1983–84)&lt;ref name=&quot;Gogunja&quot;/&gt;

;Portieri me më shumë gola në futbollin shqiptar
*12, {{flamuri|Shqipëria}} [[Mario Bytyçi]] (të gjitha me penallti){{efn-ua|Isli Hidi gjithashtu ka shënuar 12 gola, megjithatë, një nga golat ai e ka shënuar në Qipro.}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://abcnews.al/penalltia-e-fundit-per-mario-bytycin-i-thote-stop-futbollit-te-luajtur/|title=Penalltia e fundit për Mario Bytyçin, i thotë “stop” futbollit të luajtur|website=abcnews.al|language=sq|date=1 shkurt 2020|access-date=8 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

;Portieri me më shumë gola në Kategorinë Superiore
*10, {{flamuri|Shqipëria}} [[Isli Hidi]] (të gjitha me penallti)

==Transferimet==
{|class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible&quot;
|+ {{Nowrap|Transferimet më të shtrenjta në futbollin shqiptar}}
|-
!scope=&quot;row&quot; data-sort-type=&quot;number&quot;|Rend
!scope=&quot;row&quot;|Lojtari
!scope=&quot;row&quot;|Nga
!scope=&quot;row&quot;|Te
!scope=&quot;row&quot;|Pozicioni
!scope=&quot;row&quot;|Shuma
!scope=&quot;row&quot;|Viti
!scope=&quot;row&quot;|{{abbr|Ref.|Referimi}}
|- 
!1
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Xhuliano Skuka]]
|[[FK Partizani|Partizani]]
|{{flamuri|Franca}} [[FC Metz|Metz]]
|[[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]]
|1.4 milion €
|2023
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/skuka-eshte-transferimi-rekord-per-futbollin-shqiptar-drejtuesi-i-partizanit-konfirmon-ja-pse-xhuliano-zgjodhi-francen/|title=“Skuka është transferimi rekord për futbollin shqiptar”, drejtuesi i Partizanit konfirmon: Ja pse Xhuliano zgjodhi Francën|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=23 janar 2023|access-date=30 janar 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
!2
|{{flamuri|Nigeria}} [[Peter Olayinka]]
|[[KF Skënderbeu|Skënderbeu]]
|{{flamuri|Belgjika}} Gent
|[[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]]
|1.1 milion €
|2021
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://newsport.al/1-1-milione-euro-per-skenderbeun-peter-olayinka-nuk-ndalet|title=1.1 milionë euro për Skënderbeun, Peter Olayinka nuk ndalet|publisher=BoldNews.al|language=sq|access-date=1 janar 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
!rowspan=2|3
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Eduard Abazaj]]
|[[FC Dinamo City|Dinamo]]
|{{flamuri|Kroacia}} [[HNK Hajduk Split|Hajduk Split]]
|[[Mbrojtësi (futboll)|Mbrojtës]]
|1 milion €
|1990
|style=&quot;text-align:center;&quot;|
|-
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Liridon Latifi]]
|[[KF Skënderbeu|Skënderbeu]]
|{{flamuri|Hungaria}} [[Puskás Akadémia FC|Puskás Akadémia]]
|[[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]]
|1 milion €
|2017
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.panorama.com.al/sport/merr-fund-telenovela-latifi-mesfushori-shitet-ne-hungari-ja-sa-perfiton-skenderbeu/|title=Merr fund &quot;telenovela&quot; Latifi, mesfushori shitet në Hungari. Ja sa përfiton Skënderbeu|publisher=Panorama Sport|language=sq|author=Llazi Saro|date=14 gusht 2017|accessdate=25 gusht 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
!5
|{{flamuri|Kosova}} [[Baton Zabërgja]]
|[[FC Dinamo City|Dinamo]]
|{{flamuri|Ukraina}} [[FC Kharkiv|FC Kharkiv]]
|Sulmues
|800,000 €
|2025
|style=&quot;text-align:center;&quot;|
|-
!6
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Kristal Abazaj]]
|[[KF Skënderbeu|Skënderbeu]]
|{{flamuri|Belgjika}} [[R.S.C. Anderlecht|Anderlecht]]
|[[Sulmuesi (futboll)|Anësor]]
|750,000 €
|2018
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://top-channel.tv/2018/04/16/zbulohet-shuma-qe-pagoi-anderlechti-per-abazajn/|title=Zbulohet shuma që pagoi Anderlechti për Abazajn|trans-title=The sum Anderlecht paid for Abazaj is discovered|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=16 prill 2018|accessdate=17 prill 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
!7
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Sindrit Guri]]
|[[FK Kukësi|Kukësi]]
|{{flamuri|Belgjika}} [[K.V. Oostende|Oostende]]
|[[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]]
|710,000 €
|2018
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.panorama.com.al/sport/ekskluzive-haris-fakic-dhe-4-lojtare-te-skenderbeut-afer-kukesit/|title=Ekskluzive/ Haris Fakiç dhe 4 lojtarë të Skënderbeut, afër Kukësit|trans-title=Exclusive/ Haris Fakić and 4 Skënderbeu players, near Kukësi|publisher=Panorama Sport|language=sq|author=Skerdilaid Sulozeqi|date=18 maj 2018|accessdate=28 maj 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
!rowspan=2|8
|{{flamuri|Nigeria}} [[Peter Itodo]]
|[[FC Dinamo City|Dinamo]]
|{{flamuri|Ukraina}} [[FC Kharkiv|FC Kharkiv]]
|Sulmues
|700,000 €
|2025
|style=&quot;text-align:center;&quot;|
|-
|{{flamuri|Gambia}} [[Mustapha Koma]]
|[[FC Dinamo City|Dinamo]]
|{{flamuri|Belgjika}} [[K.R.C. Genk|Genk]]
|Sulmues
|700,000 €
|2026
|style=&quot;text-align:center;&quot;|
|-
!rowspan=2|10
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Ernest Muçi]]
|[[KF Tirana|Tirana]]
|{{flamuri|Polonia}} [[Legia Varshava]]
|[[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]]
|650,000 €
|2018
|style=&quot;text-align:center;&quot;|
|-
|{{flamuri|Kongo}} [[Merveille Ndockyt]]
|[[KF Tirana|Tirana]]
|{{flamuri|Spanja}} [[Getafe CF|Getafe]]
|[[Mesfushori|Mesfushor]]
|650,000 €
|2017
|style=&quot;text-align:center;&quot;|
|-
!rowspan=2|12
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Simon Simoni]]
|[[FC Dinamo City|Dinamo]]
|{{flamuri|Gjermania}} [[Eintracht Frankfurt]]
|[[Portieri|Portier]]
|600,000 €
|2022
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://profis.eintracht.de/news/simon-simoni-verstaerkt-die-eintracht-146823|title=Simon Simoni verstärkt die Eintracht|language=de|website=profis.eintracht.de|date=1 janar 2023|accessdate=1 janar 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{flamuri|Kongo}} [[Chandrel Massanga]]
|[[FK Partizani|Partizani]]
|{{flamuri|Turqia}} [[Hatayspor]]
|[[Mesfushori|Mesfushor]]
|600,000 €
|2023
|style=&quot;text-align:center;&quot;|
|-
!14
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Redon Xhixha]]
|[[KF Tirana|Tirana]]
|{{flamuri|Azerbajxhani}} [[Qarabağ FK|Qarabağ]]
|[[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]]
|550,000 €
|2023
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.balkanweb.com/zyrtare-redon-xhixha-firmos-ne-azerbajxhan-qarabag-njofton-per-blerjen-e-re-me-video-speciale/#gsc.tab=0|title=Zyrtare, Redon Xhixha firmos në Azerbajxhan, Qarabag njofton për blerjen e re me video speciale|language=sq|publisher=BalkanWeb.com|date=24 janar 2023|accessdate=1 janar 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
!rowspan=4|15
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Taulant Seferi]]
|[[KF Tirana|Tirana]]
|{{flamuri|Ukraina}} [[FC Vorskla Poltava|Vorskla Poltava]]
|[[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]]
|500,000 €
|2022
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.balkanweb.com/largohesh-si-kampion-nga-tirona-kampione-klubi-bardheblu-falenderon-seferin-jemi-shtepi-per-ty/|title=Largohesh si kampion nga Tirona kampione, klubi bardheblu falënderon Seferin: Jemi shtëpi për ty|publisher=BalkanWeb.com|language=sq|date=22 gusht 2022|access-date=27 mars 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Arinaldo Rrapaj]]
|[[FK Partizani|Partizani]]
|{{flamuri|Ukraina}} [[FC Kolos Kovalivka|Kolos Kovalivka]]
|[[Mesfushori|Mesfushor]]
|500,000 $
|2025
|style=&quot;text-align:center;&quot;|
|-
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Erjon Bogdani]]
|[[FK Partizani|Partizani]]
|{{flamuri|Turqia}} [[Gençlerbirliği S.K.|Gençlerbirliği]]
|[[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]]
|500,000 $
|1998
|style=&quot;text-align:center;&quot;|
|-
|{{flamuri|Senegali}} [[Maguette Gueye]]
|[[FK Partizani|Partizani]]
|{{flamuri|Spanja}} [[Racing de Santander|Racing Santander]]
|[[Mesfushori|Mesfushor]]
|500,000 $
|2024
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.marca.com/futbol/racing-santander/2024/08/22/66c74348e2704ef4b18b457c.html|title=Maguette Gueye, nuevo refuerzo del Racing|publisher=[[Marca (gazetë)|Marca]]|language=es|date=22 gusht 2024|accessdate=22 gusht 2024}}&lt;/ref&gt;
|}

==Trajnerët==
;Trajneri me më kampionate të fituara
*6, {{flamuri|Shqipëria}} [[Selman Stërmasi]] (1930, 1931, 1932, 1934, 1936, 1937){{efn-ua|Selman Stërmasi ka pasur rolin e lojtarit-trajner te Tirana gjatë periudhës 1930–37.}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://exit.al/kur-selman-stermasit-i-ndalohej-hyrja-ne-stadium/|title=Kur Selman Stërmasit i ndalohej hyrja në stadium|website=exit.al|language=sq|date=13 qershor 2020|access-date=8 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

*6, {{flamuri|Shqipëria}} [[Zihni Gjinali]] (1950, 1951, 1952, 1953, 1955, 1956){{efn-ua|Zihni Gjinali ka pasur rolin e lojtarit-trajner te Dinamo gjatë periudhës 1950–56.}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.panorama.com.al/sport/ja-pse-e-doja-fort-zihni-gjinalin/#gsc.tab=0|title=Ja pse e doja fort Zihni Gjinalin|publisher=Panorama Sport|language=sq|author=Adriatik Dosti|date=1 gusht 2022|access-date=8 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

;Trajneri me më shumë kampionate të fituara rresht
*4, {{flamuri|Shqipëria}} [[Mirel Josa]] (2012–13, 2013–14, 2014–15, 2015–16)

;Trajneri që ka fituar më shumë me klube të ndryshme
*3, {{flamuri|Shqipëria}} [[Ilir Daja]] (Elbasani 2005–06, Dinamo 2007–08 dhe Skënderbeu 2017–18)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.vizionplus.tv/profil-ilir-daja-psikologu-i-rekordeve-dhe-sukseseve-te-medha-ne-futbollin-shqiptar/|title=Profil/ Ilir Daja, “psikologu” i rekordeve dhe sukseseve të mëdha në futbollin shqiptar|publisher=Vizion Plus|language=sq|date=23 tetor 2025|access-date=8 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

==Klubet më të suksesshme==
Tirana është klubi më i suksesshëm shqiptar në histori me 54 trofe madhor. Ata janë ekipi me më shumë kampionate, kupa dhe superkupa të fituara. Partizani është ekipi i vetëm që ka fituar trofe ndërkombëtar; ''të kuqtë'' fituan [[Kupa Ballkanike për Klube|Kupën Ballkanike]] në vitin 1970.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://partizani.net/2022/07/03/kupa-ballkanike-trofeu-i-vetem-nderkombetar-per-klubet-shqiptare/|title=Kupa Ballkanike, trofeu i vetëm ndërkombëtar për klubet shqiptare|publisher=FK Partizani|language=sq|date=3 korrik 2022|access-date=20 tetor 2026}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:97%&quot;
|-
! rowspan=2 width=9% |Klubi
! colspan=5 width=9% |[[Federata Shqiptare e Futbollit|FSHF]]
! colspan=2 width=9% |[[UEFA]]
! rowspan=2 width=9% |Gjithsej
|-
! width=9% class=&quot;sortable&quot;|[[Kategoria Superiore]]
! width=9% class=&quot;sortable&quot;|[[Kupa e futbollit e Shqipërisë|Kupa e Shqipërisë]]
! width=9% class=&quot;sortable&quot;|[[Superkupa e Shqipërisë]]
! width=9% class=&quot;sortable&quot;|[[Kategoria e Parë]]{{efn-ua|Kategoria e Parë nuk konsiderohet trofe madhor.}}
! width=9% class=&quot;sortable&quot;|Gjithsej
! width=9% class=&quot;sortable&quot;|[[Kupa Ballkanike për Klube|Kupa Ballkanike]]
! width=9% class=&quot;sortable&quot;|Gjithsej
|-
|[[KF Tirana|Tirana]]||align=center|'''26'''||align=center|'''16'''||align=center|'''12'''||align=center|1||bgcolor=#F0F0F0 align=center|'''55'''|| align=center|0||align=center|0||align=center|'''55'''
|-
|[[FC Dinamo City|Dinamo]]||align=center|18||align=center|15||align=center|3||align=center|0||bgcolor=#F0F0F0 align=center|'''36'''|| align=center|0||align=center|0||align=center|'''36'''
|-
|[[FK Partizani|Partizani]]||align=center|17||align=center|15||align=center|3||align=center|1||bgcolor=#F0F0F0 align=center|'''36'''|| align=center|1||align=center|1||align=center|'''37'''
|-
|[[KF Vllaznia|Vllaznia]]||align=center|10||align=center|8||align=center|2||align=center|2||bgcolor=#F0F0F0 align=center|'''22'''|| align=center|0||align=center|0||align=center|'''22'''
|-
|[[KF Skënderbeu|Skënderbeu]]||align=center|8||align=center|1||align=center|3||align=center|4||bgcolor=#F0F0F0 align=center|'''16'''|| align=center|0||align=center|0||align=center|'''16'''
|-
|[[KF Teuta|Teuta]]||align=center|2||align=center|4||align=center|2||align=center|2||bgcolor=#F0F0F0 align=center|'''10'''|| align=center|0||align=center|0||align=center|'''10'''
|-
|[[KF Egnatia|Egnatia]]||align=center|3||align=center|2||align=center|1||align=center|2||bgcolor=#F0F0F0 align=center|'''8'''|| align=center|0||align=center|0||align=center|'''8'''
|}

==Futbolli i femrave==
===Ekipet===
;Më shumë tituj
*13, Vllaznia&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.shkodrasport.com/titulli-shkon-ne-shtepi-vllaznia-e-femrave-shpallet-kampione-e-shqiperise-per-te-13-ten-here-rradhazi/|title=Titulli shkon ‘në shtëpi’. Vllaznia e femrave shpallet kampione e Shqipërisë për të 13-tën herë rradhazi|publisher=Shkodra Sport|language=sq|date=29 maj 2026|access-date=1 korrik 2026}}&lt;/ref&gt;

;Më shumë tituj rresht
*13, Vllaznia&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://newsmaxbalkans.al/sport/futboll/50009/vllaznia-nuk-njeh-rivale-ne-futbollin-e-femrave-shpallet-per-here-te-13-te-kampione-e-shqiperise/news|title=Vllaznia nuk njeh rivalë në futbollin e femrave, shpallet për herë të 13-të kampione e Shqipërisë|publisher=Newsmax Balkans|language=sq|date=29 maj 2026|access-date=1 korrik 2026}}&lt;/ref&gt;

;Fitorja më e madhe
*30–0, Kinostudio–The Door, 22 prill 2017

===Lojtaret===
;Lojtarja shqiptare me më shumë gola në histori 
*935, {{flamuri|Shqipëria}} [[Megi Doçi]]{{efn-ua|Megi Doçi është golashënuesja e tretë më e mirë në historinë e futbollit të femrave si dhe golashënuesja më e mirë aktive.}}&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.shkodrasport.com/foto-lajm-vioresin-sinani-megi-doci-historia-e-golit-shqiptar/|title=FOTO- LAJM/ Vioresin Sinani &amp; Megi Doçi, historia e golit shqiptar|publisher=Shkodra Sport|language=sq|date=5 maj 2023|access-date=1 janar 2025}}&lt;/ref&gt;

;Më shumë gola në Kategorinë Superiore për Femra
*830, {{flamuri|Shqipëria}} Megi Doçi

;Më shumë gola në një sezon
*88, {{flamuri|Shqipëria}} Megi Doçi (sezoni 2019–20)

;Më shumë herë golashënuesja e sezonit
*10, {{flamuri|Shqipëria}} Megi Doçi

;Më shumë gola në kompeticionet evropiane me një klub shqiptar
*14, {{flamuri|Shqipëria}} Megi Doçi{{efn-ua|Megi Doçi ka shënuar 13 gola me Vllazninë dhe 1 me Adën e Velipojës. Vllaznia është vazhdimi i klubit të Adës.}}

;Më shumë gola në një ndeshje
*9, {{flamuri|Shqipëria}} Megi Doçi (Vllaznia 9–0 Pogradeci, 21 prill 2019)&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://reporteri.net/sport/superfutbollistja-shqiptare-megi-doci-shenon-9-gola-ne-nje-ndeshje/|title=Superfutbollistja shqiptare Megi Doçi shënon 9 gola në një ndeshje|publisher=Reporteri.net|language=sq|date=25 prill 2019|access-date=1 janar 2025}}&lt;/ref&gt;

==Shënime==
{{notelist-ua}}
== Referime ==
{{Reflist}}

[[Kategoria:Futbolli në Shqipëri]]</text>
      <sha1>1mj1cqt2xeconn19sq77axzmrxlejwx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058837</id>
      <parentid>3058836</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T02:02:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sadsadas</username>
        <id>51943</id>
      </contributor>
      <comment>/* Futbolli i femrave */</comment>
      <origin>3058837</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35519" sha1="7225iykw8lvgmtskseokn70j3uto1o0" xml:space="preserve">Kjo faqe jep me detaje rekordet dhe statistikat e futbollit në [[Shqipëri]].

==Rekordet e ekipeve==
===Më shumë kampionate të fituara===
;Gjithsej
*26, [[KF Tirana|Tirana]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://boldnews.al/2023/05/29/libri-i-arte-i-superiores-ja-fituesit-e-titullit-kampion-nder-vite/|title=Libri i Artë i Superiores/ Ja fituesit e titullit kampion ndër vite|publisher=BoldNews.al|language=sq|date=29 maj 2023|access-date=5 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

;Rresht
*6, [[KF Skënderbeu|Skënderbeu]] (nga sezoni 2010–11 e deri në sezonin 2015–16)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://top-channel.tv/2016/05/19/skenderbeu-ne-guinness-skuadra-e-vetme-qe-fiton-6-here-resht-titullin-kampion/|title=Skënderbeu në “Guinness”, skuadra e vetme që fiton 6 herë resht titullin kampion|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=19 maj 2016|access-date=5 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;
*4, [[FC Dinamo City|Dinamo]] (nga sezoni 1950 e deri në sezonin 1953)
*3, Tirana (nga sezoni 1930 e deri në sezonin 1932)
*3, Tirana (nga sezoni 1934 e deri në sezonin 1937)
*3, [[FK Partizani|Partizani]] (nga sezoni 1947 e deri në sezonin 1949)
*3, Partizani (nga sezoni 1957 e deri në sezonin 1959)
*3, Partizani (nga sezoni 1961 e deri në sezonin 1964)
*3, Dinamo (nga sezoni 1975 e deri në sezonin 1977)
*3, Tirana (nga sezoni 1994–95 e deri në sezonin 1996–97)
*3, Tirana (nga sezoni 2002–03 e deri në sezonin 2004–05)
*3, [[KF Egnatia|Egnatia]] (nga sezoni 2023–24 e deri në sezonin 2025–26)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.balkanweb.com/video-kryeveper-e-egnatias-fiton-titullin-e-3-te-radhazi-kampion/#gsc.tab=0|title=VIDEO/ Kryevepër e Egnatias, fiton titullin e 3-të radhazi kampion|publisher=BalkanWeb.com|language=sq|date=31 maj 2026|access-date=5 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

===Më shumë sezone në Kategorinë Superiore===
*87, Tirana (90 nëse llogariten tre sezonet e luajtura gjatë kohës së Luftës së Dytë Botërore, të cilat nuk njihen nga [[Federata Shqiptare e Futbollit]])

;Më shumë ndeshje
*2240, Tirana

;Më shumë fitore
*1124, Tirana

;Më shumë barazime
*644, Teuta

;Më shumë humbje
*789, Teuta 

;Më shumë pikë
*3309, Tirana

;Më shumë pikë në një sezon
*84, Tirana (sezoni 2004–05)

;Më pak pikë në një sezon
*2, Laçi (sezoni 2004–05)&lt;ref name=&quot;Laçi&quot;&gt;{{cite web|url=https://gazetasi.al/1930-2020-klubet-me-te-dobeta-ne-historine-e-futbollit-shqiptar/|title=1930–2020, klubet më të dobëta në historinë e futbollit shqiptar|publisher=Gazeta Si|language=sq|date=3 shkurt 2020|access-date=17 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

;Më shumë gola në një sezon
*90, Tirana (sezoni 2003–04)

;Më pak gola në një sezon
*13, Laçi (sezoni 2004–05)&lt;ref name=&quot;Laçi&quot;/&gt;

;Më shumë fitore në një sezon
*26, Tirana (sezoni 2004–05)

;Më pak fitore në një sezon
*0, Laçi (sezoni 2004–05)&lt;ref name=&quot;Laçi&quot;/&gt;

===Kategoria e Parë===
;Më shumë tituj
*9, [[KS Luftëtari|Luftëtari]]

==Rekordet e lojtarëve==
===Më shumë kampionate të fituar===
*9, {{flamuri|Shqipëria}} [[Nevil Dede]] (8 me Tiranën, 1 me [[KF Elbasani|Elbasanin]])
*9, {{flamuri|Shqipëria}} [[Xhevdet Shaqiri]] (1 me Vllazninë, 2 me Partizanin, 6 me Dinamon)&lt;ref name=&quot;Shaqiri&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.shkodrasport.com/personazh-xhevdet-shaqiri-trajneri-me-i-suksessem-ne-historine-e-futbollit-shkodran/|title=PERSONAZH/ Xhevdet Shaqiri, trajneri më i suksessëm në historinë e futbollit shkodran|publisher=Shkodra Sport|language=sq|date=7 qershor 2022|access-date=5 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

;Më shumë tituj me një ekip
*8, {{flamuri|Shqipëria}} Nevil Dede (të gjitha me Tiranën)

;Më shumë tituj rresht
*8, {{flamuri|Shqipëria}} Xhevdet Shaqiri (nga sezoni 1948 e deri në sezonin 1956)&lt;ref name=&quot;Shaqiri&quot;/&gt;
*6, {{flamuri|Shqipëria}} [[Orges Shehi]] (nga sezoni 2010–11 deri në sezonin 2015–16 me Skënderbeun)&lt;ref name=&quot;Gjashtë tituj rresht&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.panorama.com.al/sport/epoka-skenderbejane-e-futbollit-te-korces/#gsc.tab=0|title=Epoka “skënderbejane” e futbollit të Korçës|publisher=Panorama Sport|language=sq|author=Besnik Dizdari|date=26 maj 2016|access-date=5 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;
*6, {{flamuri|Shqipëria}} [[Renato Arapi]] (nga sezoni 2010–11 deri në sezonin 2015–16 me Skënderbeun)&lt;ref name=&quot;Gjashtë tituj rresht&quot;/&gt;
*6, {{flamuri|Shqipëria}} [[Bledi Shkëmbi]] (nga sezoni 2010–11 deri në sezonin 2015–16 me Skënderbeun)&lt;ref name=&quot;Gjashtë tituj rresht&quot;/&gt;

;Lojtari i huaj me më shumë tituj
*6, {{flamuri|Kroacia}} [[Marko Radaš]] (të gjitha me Skënderbeun)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://newsport.al/tete-sezone-dhe-shtate-trofe-me-skenderbeun-marko-radas-perfundon-ne-kategorine-e-dyte|title=Tetë sezone dhe shtatë trofe me Skënderbeun, Marko Radas përfundon në Kategorinë e Dytë|publisher=Newsport.al|language=sq|date=31 janar 2020|access-date=5 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

===Lojtarët me më shumë ndeshje===
{| class=&quot;wikitable sortable nowrap&quot;
!Rend
!Komb.
!width=&quot;150px&quot; | Lojtari
!width=&quot;80px&quot; | Periudha
!width=&quot;70px&quot; | Ndeshje 
!width=&quot;70px&quot; | Gola
|- align=&quot;center&quot;
|1
|{{flamuri|Shqipëria}}
| align=&quot;left&quot; |[[Orges Shehi]]
|1994–2008||639||0
|- align=&quot;center&quot;
|2
|{{flamuri|Shqipëria}}
| align=&quot;left&quot; |[[Ilion Lika]]
|1999–2024||484||0
|- align=&quot;center&quot;
|3
|{{flamuri|Shqipëria}}
| align=&quot;left&quot; |[[Arjan Pisha]]
|1993–2015||478||19
|- align=&quot;center&quot;
|4
|{{flamuri|Shqipëria}}
| align=&quot;left&quot; |[[Gjergji Muzaka]]
|2001–2020||474||109
|- align=&quot;center&quot;
|5
|{{flamuri|Shqipëria}}
| align=&quot;left&quot; |[[Daniel Xhafaj]]
|1995–2015||457||204
|- align=&quot;center&quot;
|6
|{{flamuri|Shqipëria}}
| align=&quot;left&quot; |[[Blendi Nallbani]]
|1986–2010||453||1
|- align=&quot;center&quot;
|7
|{{flamuri|Shqipëria}}
| align=&quot;left&quot; |[[Elvis Sina]]
|1999–2014||447||9
|- align=&quot;center&quot;
|8
|{{flamuri|Shqipëria}}
| align=&quot;left&quot; |[[Emiljano Vila]]*
|2005–vazhdon||428||70
|- align=&quot;center&quot;
|9
|{{flamuri|Shqipëria}}
| align=&quot;left&quot; |[[Renato Malota]]
|2007–2025||401||20
|- align=&quot;center&quot;
|10
|{{flamuri|Shqipëria}}
| align=&quot;left&quot; |[[Alban Hoxha]]
|2005–2026||393||0
|- align=&quot;center&quot;
|-
|}

;Lojtari që ka luajtur me më shumë klube të ndryshme në Kategorinë Superiore
11, {{flamuri|Shqipëria}} [[Sebino Plaku]] (Partizani, Besëlidhja, Laçi, Apolonia, Dinamo, Tirana, Flamurtari, Kastrioti, Skënderbeu, Korabi, Kamza)&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://boldnews.al/2022/05/26/sebino-plaku-i-jep-fund-futbollit-te-luajtur-korca-stacioni-me-i-bukur-i-karrieres/|title=Sebino Plaku i jep fund futbollit të luajtur: Korça stacioni më i bukur i karrierës!|publisher=BoldNews.al|language=sq|date=26 maj 2022|access-date=4 janar 2025}}&lt;/ref&gt;

;Më shumë sezone në Kategorinë Superiore
*24, {{flamuri|Shqipëria}} Ilion Lika dhe Orges shehi

;Lojtari më i vjetër që luan në një ndeshje të Kategorisë Superiore
*43 vjeç, 4 muaj e 17 ditë, {{flamuri|Shqipëria}} Ilion Lika (3 tetor 2023, Tirana* 0–3 Laçi)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.panorama.com.al/sport/dhjete-lojtaret-me-te-vjeter-ne-bote-ne-liste-edhe-ilion-lika/#gsc.tab=0|title=Dhjetë lojtarët më të vjetër në botë, në listë edhe Ilion Lika|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=14 mars 2024|access-date=14 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

===Golashënuesit===
;Golashënuesit më të mirë të Kategorisë Superiore
{| class=&quot;wikitable sortable nowrap&quot;
!Rend
!Komb.
!width=&quot;150px&quot; | Lojtari
!width=&quot;80px&quot; | Vitet
!width=&quot;70px&quot; | Gola
!width=&quot;70px&quot; | Ndsh
!width=&quot;60px&quot; | Mesatarja
|- align=&quot;center&quot;
|1
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Vioresin Sinani]]
|1996–2012||207||369||{{#expr: 207/369 round 2}}
|- align=&quot;center&quot;
|2
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Daniel Xhafaj]]
|1995–2015||204||457||{{#expr: 204/457 round 2}}
|- align=&quot;center&quot;
|3
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Refik Resmja]]
|1948–1964||184||130||{{#expr: 184/130 round 2}}
|- align=&quot;center&quot;
|4
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Indrit Fortuzi]]
|1990–2008||168||270||{{#expr: 168/270 round 2}}
|- align=&quot;center&quot;
|5
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Panajot Pano]]
|1957–1975||144||238||{{#expr: 144/238 round 2}}
|- align=&quot;center&quot;
|6
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Agustin Kola]]
|1977–1997||140||298+||{{#expr: 140/298 round 2}}
|- align=&quot;center&quot;
|7
|{{flamuri|Kroacia}}
|align=left|[[Pero Pejić]]
|2000–2018||138||208||{{#expr: 138/208 round 2}}
|- align=&quot;center&quot;
|8
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Arben Minga]]
|1975–1996||136||387||{{#expr: 136/387 round 2}}
|- align=&quot;center&quot;
|9
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Ilir Përnaska]]
|1967–1981||136||?||
|- align=&quot;center&quot;
|10
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Skënder Jareci]]
|1947–1963||132||?||
|} 

;Golashënuesi më i mirë në Kategorinë Superiore
*207, {{flamuri|Shqipëria}} [[Vioresin Sinani]]&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.panorama.com.al/sport/sinani-thote-mjaft-e-mbyll-si-futbollist-ne-fund-te-ketij-sezoni/|title=Vioresin Sinani thotë mjaft: E mbyll si futbollist në fund të këtij edicioni|publisher=Panorama Sport|language=sq|author=Admir Uruçi|date=12 janar 2012|access-date=1 janar 2015}}&lt;/ref&gt;

;Lojtari shqiptar me më shumë gola në histori
*315, {{flamuri|Shqipëria}} [[Hamdi Salihi]]{{efn-ua|Hamdi Salihi ka shënuar 303 në nivel klubesh. Përveç në Shqipëri, ai ka shënuar në shtete si Austria, Shtetet e Bashkuara, Kina dhe Izraeli. Ai gjithashtu ka 11 gola me ekipin kombëtar dhe 1 gol me ekipin nën-21.}}

;Më shumë gola në një sezon
*59, {{flamuri|Shqipëria}} [[Refik Resmja]], sezoni 1951&lt;ref name=&quot;Refik Resmja&quot;&gt;{{cite news|url=http://worldwidesoccerstories.blogspot.com/2013/05/refik-resmja-partizani-tirana-1951.html|title=Refik Resmja (Partizani Tirana), 1951|publisher=Soccer Stories|language=en|date=19 gusht 2015|access-date=19 gusht 2015}}&lt;/ref&gt;

;Më shumë gola me një klub të vetëm 
*180, {{flamuri|Shqipëria}} Refik Resmja (të gjitha me Partizanin)&lt;ref name=&quot;Refik Resmja&quot;/&gt;

;Më shumë tregolësha
*10, {{flamuri|Shqipëria}} Refik Resmja&lt;ref name=&quot;Refik Resmja&quot;/&gt;

;Më shumë tregolësha në një sezon
*10 në sezonin 1951, {{flamuri|Shqipëria}} Refik Resmja (rekord botëror)&lt;ref name=&quot;Refik Resmja1&quot;&gt;{{cite news|url=http://worldwidesoccerstories.blogspot.com/2013/05/refik-resmja-partizani-tirana-1951.html|title=Refik Resmja (Partizani Tirana), 1951|publisher=Soccer Stories|language=en|date=19 gusht 2015|access-date=19 gusht 2015|archive-date=8 dhjetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208165954/http://worldwidesoccerstories.blogspot.com/2013/05/refik-resmja-partizani-tirana-1951.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Refik Resmja&quot;/&gt;

;Koha më e shpejtë për të shënuar tregolësh
*17 minuta {{flamuri|Shqipëria}} [[Orjand Abazaj]] (Apolonia 2–3 Kastrioti*, sezoni 2006–07)
*17 minuta {{flamuri|Shqipëria}} [[Endri Bakiu]] (Apolonia 6–5 Tomori*, sezoni 2011–12)&lt;ref name=&quot;Bakiu&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.footballdatabase.eu/en/match/overview/705913-apolonia_fier-tomori_berat|title=Apolonia 6–5 Tomori|publisher=Football Database|language=en|date=12 maj 2012|access-date=7 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

;Koha më e shpejtë për të shënuar katër gola
*30 minuta {{flamuri|Shqipëria}} Endri Bakiu (Apolonia 6–5 Tomori*, sezoni 2011–12)&lt;ref name=&quot;Bakiu&quot;/&gt;

;Lojtari i huaj me më shumë gola
*138, {{flamuri|Kroacia}} [[Pero Pejić]]&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.panorama.com.al/sport/ekskluzive-ish-sulmuesi-rrefen-karrieren-dhe-analizon-kampionatin-pero-pejic-dinamo-afer-zemres-shqiperia-me-mungon/#gsc.tab=0|title=EKSKLUZIVE/ Ish-sulmuesi rrëfen karrierën dhe analizon kampionatin, Pero Pejiç: Dinamo afër zemrës, Shqipëria më mungon|publisher=Panorama Sport|language=sq|author=Erjon Allaraj|date=3 tetor 2025|access-date=1 janar 2026}}&lt;/ref&gt;

;Goli më i shpejtë i shënuar
*7 sekonda, {{flamuri|Shqipëria}} [[Migen Memelli]] (Flamurtari 1–2 Tirana*, 5 prill 2009)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.arkivalajmeve.com/Memelli-goli-me-i-shpejte-shqiptar.223779/|title=Memelli, goli më i shpejtë shqiptar|publisher=Arkiva Shqiptare e Lajmeve|work=Gazeta Shqip|language=sq|date=7 prill 2009|accessdate=6 gusht 2018|archive-date=6 gusht 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180806181620/http://www.arkivalajmeve.com/Memelli-goli-me-i-shpejte-shqiptar.223779/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

;Goli më i shpejtë i shënuar nga një lojtar i huaj
*12 sekonda, {{flamuri|Serbia}} [[Stevan Raçiq|Stefan Račić]] (*Partizani 1–0 Elbasani, 20 dhjetor 2014)&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.panorama-sport.com/ballina/kategoria-superiore-luhet-takimi-i-dyte-i-javes-se-18-te-live-elbasani-partizani-0-0/|title=Partizani triumfon në Elbasan për 12 sekonda, Laçi fundos Apoloninë|date=20 dhjetor 2014|publisher=Panorama Sport|language=sq|accessdate=6 prill 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150322234117/http://www.panorama-sport.com/ballina/kategoria-superiore-luhet-takimi-i-dyte-i-javes-se-18-te-live-elbasani-partizani-0-0/|archive-date=22 mars 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

;Distanca më e largët e një goli të shënuar
*80 metra, {{flamuri|Shqipëria}} [[Klajdi Kuka]] (Tërbuni* 1–2 Kukësi, 14 maj 2016)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://us.soccerway.com/matches/2016/05/14/albania/super-league/ks-terbuni-puke/ks-perparimi-kukes/2074155/|title=Tërbuni Pukë vs. Kukësi 1 – 2|publisher=Soccerway|language=en|date=15 maj 2016|accessdate=4 shtator 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://alb365.com/portieri-terbunit-shenon-gol-nga-porta-ne-porte-video/|title=Portieri i Tërbunit shënon gol nga porta në portë (video)|work=ALB365 - NEWS -|trans-title=Tërbuni's goalkeeper scores a goal from goal to goal (video)|publisher=alb365.com|language=sq|date=15 maj 2016|accessdate=4 shtator 2018|archive-date=4 shtator 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180904175443/https://alb365.com/portieri-terbunit-shenon-gol-nga-porta-ne-porte-video/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

;Lojtari që ka shënuar me më shumë klube të ndryshme në Kategorinë Superiore
*11, {{flamuri|Shqipëria}} [[Sebino Plaku]] (Partizani, Besëlidhja, Laçi, Apolonia, Dinamo, Tirana, Flamurtari, Kastrioti, Skënderbeu, Korabi, Kamza)

;Lojtari që ka shënuar më shumë kundër klubeve të ndryshme
*22, {{flamuri|Shqipëria}} [[Gerhard Progni]]

;Lojtari që ka shënuar më shumë kundër klubeve të ndryshme në një sezon 
*11, {{flamuri|Shqipëria}} Migen Memelli (sezoni 2008–09)
*11, {{flamuri|Serbia}} [[Lazar Popović]] (sezoni 2012–13)

;Lojtari që ka shënuar më shumë gola në sezonin debutues me një klub
*29, {{flamuri|Shqipëria}} [[Hamdi Salihi]] (për Tiranën në sezonin 2005–06)

;Lojtari që ka shënuar në më shumë ndeshje rresht në Kategorinë Superiore
*10, {{flamuri|Shqipëria}} [[Xhevahir Sukaj]]&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.botasot.info/sport-plus/467908/xhevahir-sukaj-eshte-heroi-i-partizanit/|title=Xhevahir Sukaj është heroi i Partizanit|publisher=Botasot.info|language=sq|date=18 tetor 2015|access-date=1 janar 2026}}&lt;/ref&gt;

;Golashënuesi më i mirë në Kategorinë e Parë
*165, {{flamuri|Shqipëria}} [[Mikel Canka]]

;Më shumë gola në një sezon të Kategorisë së Parë
*27, {{flamuri|Shqipëria}} [[Kreshnik Ivanaj]] (sezoni 2011–12)&lt;ref name=&quot;Ivanaj&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.panorama.com.al/sport/gola-fiktive-estrada-goleadoresh/|title=Gola fiktivë, estrada goleadorësh|publisher=Botasot.info|language=sq|date=18 tetor 2015|access-date=1 janar 2026}}&lt;/ref&gt;

;Më shumë gola në një ndeshje të Kategorisë së Parë
*6, {{flamuri|Shqipëria}} Kreshnik Ivanaj (Burreli* 7–3 Gramozi, 12 maj 2012)&lt;ref name=&quot;Ivanaj&quot;/&gt;

;Futbollistët shqiptar me më shumë gola në Kupën Ballkanike&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.rsssf.org/tablesb/balkan-club.html|title=Balkan Cup|publisher=RSSSF|language=en|author1=Karel Stokkermans|author2=Romeo Ionescu|date=29 korrik 2010|access-date=15 tetor 2026}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; | Rend
! scope=&quot;col&quot; | Lojtari
! scope=&quot;col&quot; | Gola
! scope=&quot;col&quot; | {{Abbr|Ndsh|Ndeshje}}
! scope=&quot;col&quot; | Edicionet
! scope=&quot;col&quot; | Klubi(et) (Gola/Ndsh)
|-
| 1
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Përnaska, Ilir&quot; | [[Ilir Përnaska]]
| 7
| ?
| 1975, 1976
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Tirana (4/?)}}, {{nowrap|Dinamo (3/?)}}
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 2
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Vorfi, Lorenc&quot; | [[Lorenc Vorfi]]
| 5
| ?
| 1961–63, 1963–64, 1969
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Dinamo (5/?)}}
|-
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Zëri, Vasillaq&quot; | [[Vasillaq Zëri]]
| 5
| ?
| 1972, 1976
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Shkëndija Tiranë (2/?)}}, {{nowrap|Dinamo (3/?)}}
|-
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Murati, Agim&quot; | [[Agim Murati]]
| 5
| ?
| 1974, 1979
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Partizani (5/?)}}
|-
| 5
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Kola, Agustin&quot; | [[Agustin Kola]]
| 4
| ?
| 1981–83, 1990–91
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Tirana (4/?)}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 6
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Pano, Panajot&quot; | [[Panajot Pano]]
| 3
| ?
| 1966–67, 1970
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Partizani (3/?)}}
|-
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Çupi, Spirro&quot; | [[Spirro Çupi]]
| 3
| ?
| 1980–81
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Flamurtari (3/?)}}
|-
| rowspan=&quot;7&quot; | 8
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Zhega, Medin&quot; | [[Medin Zhega]]
| 2
| ?
| 1969
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Dinamo (2/?)}}
|-
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Çeço, Iljaz&quot; | [[Iljaz Çeço]]
| 2
| ?
| 1969
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Dinamo (2/?)}}
|-
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Cutra, Taip&quot; | [[Taip Cutra]]
| 2
| ?
| 1969
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Dinamo (2/?)}}
|-
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Janku, Agim&quot; | [[Agim Janku]]
| 2
| ?
| 1970
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Partizani (2/?)}}
|-
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Zengla, Luan&quot; | [[Luan Zengla]]
| 2
| ?
| 1975
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Tirana (2/?)}}
|-
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Dibra, Petrit&quot; | [[Petrit Dibra]]
| 2
| ?
| 1975, 1976
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Tirana (1/?)}}, {{nowrap|Dinamo (1/?)}}
|-
! scope=&quot;row&quot; data-sort-value=&quot;Kovaçi, Përparim&quot; | [[Përparim Kovaçi]]
| 2
| ?
| 1980–81
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|Flamurtari (2/?)}}
|}

===Portierët===
;Lista e portierëve me më shumë minuta pa pësuar gol
{| class=wikitable
!Rend.
!width=&quot;50px&quot; | Komb.
!width=&quot;150px&quot; | Lojtari
!width=&quot;70px&quot; | Klubi
!width=&quot;70px&quot; | Sezoni 
!width=&quot;70px&quot; | Minuta
|- align=&quot;center&quot;
|1
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Alban Hoxha]]
|[[FK Partizani|Partizani]]||2014–15||1,084
|- align=&quot;center&quot;
|2
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Bujar Gogunja]]&lt;ref name=&quot;Gogunja&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.panorama.com.al/sport/labinoti-i-elbasanit-1984-dhe-bujar-gogunja-1037/#gsc.tab=0|title=Labinoti i Elbasanit 1984 dhe Bujar Gogunja “1037”|publisher=Panorama Sport|language=sq|author=Besnik Dizdari|date=25 mars 2015|accessdate=18 korrik 2026}}&lt;/ref&gt;
|[[KF Elbasani|Labinoti Elbasan]]||1983–84||1,037
|- align=&quot;center&quot;
|3
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Kujtim Shtama]]
|[[KS Teuta|Teuta]]||1993–94||927
|- align=&quot;center&quot;
|4
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Raqi Pisku]]
|Partizani||1951||905
|- align=&quot;center&quot;
|5
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Dodë Tahiri]]
|[[KF Vllaznia|Vllaznia]]||1945||898
|- align=&quot;center&quot;
|6
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Qemal Vogli]]
|[[KS Dinamo|Dinamo]]||1952||840
|- align=&quot;center&quot;
|7
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Anesti Arapi]]
|[[Flamurtari FC|Flamurtari]]||1990–91||827
|- align=&quot;center&quot;
|8
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Xhevahir Kapllani]]
|Teuta||1993–94||824
|- align=&quot;center&quot;
|9
|{{flamuri|Shqipëria}}
|align=left|[[Foto Strakosha]]
|Dinamo||1989–90||695
|}

;Portieri me më shumë minuta pa pësuar gol në Kategorinë Superiore
*1,084, {{flamuri|Shqipëria}} Alban Hoxha (sezoni 2014–15)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://top-channel.tv/2014/12/13/superiore-alban-hoxha-vendos-rekord-te-ri-peson-gol-pas-1084-minutash/|title=Superiore, Alban Hoxha vendos rekord të ri: Pëson gol pas 1084 minutash|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=13 dhjetor 2014|access-date=5 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

;Portieri me më shumë minuta pa pësuar gol në të gjitha kompeticionet
*1,227, {{flamuri|Shqipëria}} Kujtim Shtama (ndeshjet në kampionat dhe kupë në sezonin 1993–94)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://durreslajm.al/portieri-kujtim-shtama-ne-vendin-e-71-te-ne-bote/|title=Portieri Kujtim Shtama në vendin e 71-të në botë|publisher=Durrës Lajm|language=sq|date=26 mars 2012|access-date=5 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

;Më shumë ndeshje pa pësuar gol
*187, {{flamuri|Shqipëria}} Orges Shehi{{efn-ua|Statistikat janë llogaritur nga sezoni 2006–07 e deri në fund të karrierës. Nuk ka informacion para kësaj periudhe.}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.footballdatabase.eu/en/player/details/50012-orges-shehi|title=Orges Shehi|publisher=Football Database|language=en|access-date=8 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

;Portieri me më shumë ndeshje rresht pa pësuar gol
*11, {{flamuri|Shqipëria}} Alban Hoxha (sezoni 2014–15)
*11, {{flamuri|Shqipëria}} Bujar Gogunja (sezoni 1983–84)&lt;ref name=&quot;Gogunja&quot;/&gt;

;Portieri me më shumë gola në futbollin shqiptar
*12, {{flamuri|Shqipëria}} [[Mario Bytyçi]] (të gjitha me penallti){{efn-ua|Isli Hidi gjithashtu ka shënuar 12 gola, megjithatë, një nga golat ai e ka shënuar në Qipro.}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://abcnews.al/penalltia-e-fundit-per-mario-bytycin-i-thote-stop-futbollit-te-luajtur/|title=Penalltia e fundit për Mario Bytyçin, i thotë “stop” futbollit të luajtur|website=abcnews.al|language=sq|date=1 shkurt 2020|access-date=8 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

;Portieri me më shumë gola në Kategorinë Superiore
*10, {{flamuri|Shqipëria}} [[Isli Hidi]] (të gjitha me penallti)

==Transferimet==
{|class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible&quot;
|+ {{Nowrap|Transferimet më të shtrenjta në futbollin shqiptar}}
|-
!scope=&quot;row&quot; data-sort-type=&quot;number&quot;|Rend
!scope=&quot;row&quot;|Lojtari
!scope=&quot;row&quot;|Nga
!scope=&quot;row&quot;|Te
!scope=&quot;row&quot;|Pozicioni
!scope=&quot;row&quot;|Shuma
!scope=&quot;row&quot;|Viti
!scope=&quot;row&quot;|{{abbr|Ref.|Referimi}}
|- 
!1
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Xhuliano Skuka]]
|[[FK Partizani|Partizani]]
|{{flamuri|Franca}} [[FC Metz|Metz]]
|[[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]]
|1.4 milion €
|2023
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/skuka-eshte-transferimi-rekord-per-futbollin-shqiptar-drejtuesi-i-partizanit-konfirmon-ja-pse-xhuliano-zgjodhi-francen/|title=“Skuka është transferimi rekord për futbollin shqiptar”, drejtuesi i Partizanit konfirmon: Ja pse Xhuliano zgjodhi Francën|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=23 janar 2023|access-date=30 janar 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
!2
|{{flamuri|Nigeria}} [[Peter Olayinka]]
|[[KF Skënderbeu|Skënderbeu]]
|{{flamuri|Belgjika}} Gent
|[[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]]
|1.1 milion €
|2021
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://newsport.al/1-1-milione-euro-per-skenderbeun-peter-olayinka-nuk-ndalet|title=1.1 milionë euro për Skënderbeun, Peter Olayinka nuk ndalet|publisher=BoldNews.al|language=sq|access-date=1 janar 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
!rowspan=2|3
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Eduard Abazaj]]
|[[FC Dinamo City|Dinamo]]
|{{flamuri|Kroacia}} [[HNK Hajduk Split|Hajduk Split]]
|[[Mbrojtësi (futboll)|Mbrojtës]]
|1 milion €
|1990
|style=&quot;text-align:center;&quot;|
|-
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Liridon Latifi]]
|[[KF Skënderbeu|Skënderbeu]]
|{{flamuri|Hungaria}} [[Puskás Akadémia FC|Puskás Akadémia]]
|[[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]]
|1 milion €
|2017
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.panorama.com.al/sport/merr-fund-telenovela-latifi-mesfushori-shitet-ne-hungari-ja-sa-perfiton-skenderbeu/|title=Merr fund &quot;telenovela&quot; Latifi, mesfushori shitet në Hungari. Ja sa përfiton Skënderbeu|publisher=Panorama Sport|language=sq|author=Llazi Saro|date=14 gusht 2017|accessdate=25 gusht 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
!5
|{{flamuri|Kosova}} [[Baton Zabërgja]]
|[[FC Dinamo City|Dinamo]]
|{{flamuri|Ukraina}} [[FC Kharkiv|FC Kharkiv]]
|Sulmues
|800,000 €
|2025
|style=&quot;text-align:center;&quot;|
|-
!6
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Kristal Abazaj]]
|[[KF Skënderbeu|Skënderbeu]]
|{{flamuri|Belgjika}} [[R.S.C. Anderlecht|Anderlecht]]
|[[Sulmuesi (futboll)|Anësor]]
|750,000 €
|2018
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://top-channel.tv/2018/04/16/zbulohet-shuma-qe-pagoi-anderlechti-per-abazajn/|title=Zbulohet shuma që pagoi Anderlechti për Abazajn|trans-title=The sum Anderlecht paid for Abazaj is discovered|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=16 prill 2018|accessdate=17 prill 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
!7
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Sindrit Guri]]
|[[FK Kukësi|Kukësi]]
|{{flamuri|Belgjika}} [[K.V. Oostende|Oostende]]
|[[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]]
|710,000 €
|2018
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.panorama.com.al/sport/ekskluzive-haris-fakic-dhe-4-lojtare-te-skenderbeut-afer-kukesit/|title=Ekskluzive/ Haris Fakiç dhe 4 lojtarë të Skënderbeut, afër Kukësit|trans-title=Exclusive/ Haris Fakić and 4 Skënderbeu players, near Kukësi|publisher=Panorama Sport|language=sq|author=Skerdilaid Sulozeqi|date=18 maj 2018|accessdate=28 maj 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
!rowspan=2|8
|{{flamuri|Nigeria}} [[Peter Itodo]]
|[[FC Dinamo City|Dinamo]]
|{{flamuri|Ukraina}} [[FC Kharkiv|FC Kharkiv]]
|Sulmues
|700,000 €
|2025
|style=&quot;text-align:center;&quot;|
|-
|{{flamuri|Gambia}} [[Mustapha Koma]]
|[[FC Dinamo City|Dinamo]]
|{{flamuri|Belgjika}} [[K.R.C. Genk|Genk]]
|Sulmues
|700,000 €
|2026
|style=&quot;text-align:center;&quot;|
|-
!rowspan=2|10
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Ernest Muçi]]
|[[KF Tirana|Tirana]]
|{{flamuri|Polonia}} [[Legia Varshava]]
|[[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]]
|650,000 €
|2018
|style=&quot;text-align:center;&quot;|
|-
|{{flamuri|Kongo}} [[Merveille Ndockyt]]
|[[KF Tirana|Tirana]]
|{{flamuri|Spanja}} [[Getafe CF|Getafe]]
|[[Mesfushori|Mesfushor]]
|650,000 €
|2017
|style=&quot;text-align:center;&quot;|
|-
!rowspan=2|12
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Simon Simoni]]
|[[FC Dinamo City|Dinamo]]
|{{flamuri|Gjermania}} [[Eintracht Frankfurt]]
|[[Portieri|Portier]]
|600,000 €
|2022
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://profis.eintracht.de/news/simon-simoni-verstaerkt-die-eintracht-146823|title=Simon Simoni verstärkt die Eintracht|language=de|website=profis.eintracht.de|date=1 janar 2023|accessdate=1 janar 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{flamuri|Kongo}} [[Chandrel Massanga]]
|[[FK Partizani|Partizani]]
|{{flamuri|Turqia}} [[Hatayspor]]
|[[Mesfushori|Mesfushor]]
|600,000 €
|2023
|style=&quot;text-align:center;&quot;|
|-
!14
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Redon Xhixha]]
|[[KF Tirana|Tirana]]
|{{flamuri|Azerbajxhani}} [[Qarabağ FK|Qarabağ]]
|[[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]]
|550,000 €
|2023
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.balkanweb.com/zyrtare-redon-xhixha-firmos-ne-azerbajxhan-qarabag-njofton-per-blerjen-e-re-me-video-speciale/#gsc.tab=0|title=Zyrtare, Redon Xhixha firmos në Azerbajxhan, Qarabag njofton për blerjen e re me video speciale|language=sq|publisher=BalkanWeb.com|date=24 janar 2023|accessdate=1 janar 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
!rowspan=4|15
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Taulant Seferi]]
|[[KF Tirana|Tirana]]
|{{flamuri|Ukraina}} [[FC Vorskla Poltava|Vorskla Poltava]]
|[[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]]
|500,000 €
|2022
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.balkanweb.com/largohesh-si-kampion-nga-tirona-kampione-klubi-bardheblu-falenderon-seferin-jemi-shtepi-per-ty/|title=Largohesh si kampion nga Tirona kampione, klubi bardheblu falënderon Seferin: Jemi shtëpi për ty|publisher=BalkanWeb.com|language=sq|date=22 gusht 2022|access-date=27 mars 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Arinaldo Rrapaj]]
|[[FK Partizani|Partizani]]
|{{flamuri|Ukraina}} [[FC Kolos Kovalivka|Kolos Kovalivka]]
|[[Mesfushori|Mesfushor]]
|500,000 $
|2025
|style=&quot;text-align:center;&quot;|
|-
|{{flamuri|Shqipëria}} [[Erjon Bogdani]]
|[[FK Partizani|Partizani]]
|{{flamuri|Turqia}} [[Gençlerbirliği S.K.|Gençlerbirliği]]
|[[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]]
|500,000 $
|1998
|style=&quot;text-align:center;&quot;|
|-
|{{flamuri|Senegali}} [[Maguette Gueye]]
|[[FK Partizani|Partizani]]
|{{flamuri|Spanja}} [[Racing de Santander|Racing Santander]]
|[[Mesfushori|Mesfushor]]
|500,000 $
|2024
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.marca.com/futbol/racing-santander/2024/08/22/66c74348e2704ef4b18b457c.html|title=Maguette Gueye, nuevo refuerzo del Racing|publisher=[[Marca (gazetë)|Marca]]|language=es|date=22 gusht 2024|accessdate=22 gusht 2024}}&lt;/ref&gt;
|}

==Trajnerët==
;Trajneri me më kampionate të fituara
*6, {{flamuri|Shqipëria}} [[Selman Stërmasi]] (1930, 1931, 1932, 1934, 1936, 1937){{efn-ua|Selman Stërmasi ka pasur rolin e lojtarit-trajner te Tirana gjatë periudhës 1930–37.}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://exit.al/kur-selman-stermasit-i-ndalohej-hyrja-ne-stadium/|title=Kur Selman Stërmasit i ndalohej hyrja në stadium|website=exit.al|language=sq|date=13 qershor 2020|access-date=8 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

*6, {{flamuri|Shqipëria}} [[Zihni Gjinali]] (1950, 1951, 1952, 1953, 1955, 1956){{efn-ua|Zihni Gjinali ka pasur rolin e lojtarit-trajner te Dinamo gjatë periudhës 1950–56.}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.panorama.com.al/sport/ja-pse-e-doja-fort-zihni-gjinalin/#gsc.tab=0|title=Ja pse e doja fort Zihni Gjinalin|publisher=Panorama Sport|language=sq|author=Adriatik Dosti|date=1 gusht 2022|access-date=8 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

;Trajneri me më shumë kampionate të fituara rresht
*4, {{flamuri|Shqipëria}} [[Mirel Josa]] (2012–13, 2013–14, 2014–15, 2015–16)

;Trajneri që ka fituar më shumë me klube të ndryshme
*3, {{flamuri|Shqipëria}} [[Ilir Daja]] (Elbasani 2005–06, Dinamo 2007–08 dhe Skënderbeu 2017–18)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.vizionplus.tv/profil-ilir-daja-psikologu-i-rekordeve-dhe-sukseseve-te-medha-ne-futbollin-shqiptar/|title=Profil/ Ilir Daja, “psikologu” i rekordeve dhe sukseseve të mëdha në futbollin shqiptar|publisher=Vizion Plus|language=sq|date=23 tetor 2025|access-date=8 gusht 2026}}&lt;/ref&gt;

==Klubet më të suksesshme==
Tirana është klubi më i suksesshëm shqiptar në histori me 54 trofe madhor. Ata janë ekipi me më shumë kampionate, kupa dhe superkupa të fituara. Partizani është ekipi i vetëm që ka fituar trofe ndërkombëtar; ''të kuqtë'' fituan [[Kupa Ballkanike për Klube|Kupën Ballkanike]] në vitin 1970.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://partizani.net/2022/07/03/kupa-ballkanike-trofeu-i-vetem-nderkombetar-per-klubet-shqiptare/|title=Kupa Ballkanike, trofeu i vetëm ndërkombëtar për klubet shqiptare|publisher=FK Partizani|language=sq|date=3 korrik 2022|access-date=20 tetor 2026}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:97%&quot;
|-
! rowspan=2 width=9% |Klubi
! colspan=5 width=9% |[[Federata Shqiptare e Futbollit|FSHF]]
! colspan=2 width=9% |[[UEFA]]
! rowspan=2 width=9% |Gjithsej
|-
! width=9% class=&quot;sortable&quot;|[[Kategoria Superiore]]
! width=9% class=&quot;sortable&quot;|[[Kupa e futbollit e Shqipërisë|Kupa e Shqipërisë]]
! width=9% class=&quot;sortable&quot;|[[Superkupa e Shqipërisë]]
! width=9% class=&quot;sortable&quot;|[[Kategoria e Parë]]{{efn-ua|Kategoria e Parë nuk konsiderohet trofe madhor.}}
! width=9% class=&quot;sortable&quot;|Gjithsej
! width=9% class=&quot;sortable&quot;|[[Kupa Ballkanike për Klube|Kupa Ballkanike]]
! width=9% class=&quot;sortable&quot;|Gjithsej
|-
|[[KF Tirana|Tirana]]||align=center|'''26'''||align=center|'''16'''||align=center|'''12'''||align=center|1||bgcolor=#F0F0F0 align=center|'''55'''|| align=center|0||align=center|0||align=center|'''55'''
|-
|[[FC Dinamo City|Dinamo]]||align=center|18||align=center|15||align=center|3||align=center|0||bgcolor=#F0F0F0 align=center|'''36'''|| align=center|0||align=center|0||align=center|'''36'''
|-
|[[FK Partizani|Partizani]]||align=center|17||align=center|15||align=center|3||align=center|1||bgcolor=#F0F0F0 align=center|'''36'''|| align=center|1||align=center|1||align=center|'''37'''
|-
|[[KF Vllaznia|Vllaznia]]||align=center|10||align=center|8||align=center|2||align=center|2||bgcolor=#F0F0F0 align=center|'''22'''|| align=center|0||align=center|0||align=center|'''22'''
|-
|[[KF Skënderbeu|Skënderbeu]]||align=center|8||align=center|1||align=center|3||align=center|4||bgcolor=#F0F0F0 align=center|'''16'''|| align=center|0||align=center|0||align=center|'''16'''
|-
|[[KF Teuta|Teuta]]||align=center|2||align=center|4||align=center|2||align=center|2||bgcolor=#F0F0F0 align=center|'''10'''|| align=center|0||align=center|0||align=center|'''10'''
|-
|[[KF Egnatia|Egnatia]]||align=center|3||align=center|2||align=center|1||align=center|2||bgcolor=#F0F0F0 align=center|'''8'''|| align=center|0||align=center|0||align=center|'''8'''
|}

==Futbolli i femrave==
===Ekipet===
;Më shumë tituj
*13, Vllaznia&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.shkodrasport.com/titulli-shkon-ne-shtepi-vllaznia-e-femrave-shpallet-kampione-e-shqiperise-per-te-13-ten-here-rradhazi/|title=Titulli shkon ‘në shtëpi’. Vllaznia e femrave shpallet kampione e Shqipërisë për të 13-tën herë rradhazi|publisher=Shkodra Sport|language=sq|date=29 maj 2026|access-date=1 korrik 2026}}&lt;/ref&gt;

;Më shumë tituj rresht
*13, Vllaznia&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://newsmaxbalkans.al/sport/futboll/50009/vllaznia-nuk-njeh-rivale-ne-futbollin-e-femrave-shpallet-per-here-te-13-te-kampione-e-shqiperise/news|title=Vllaznia nuk njeh rivalë në futbollin e femrave, shpallet për herë të 13-të kampione e Shqipërisë|publisher=Newsmax Balkans|language=sq|date=29 maj 2026|access-date=1 korrik 2026}}&lt;/ref&gt;

;Fitorja më e madhe
*30–0, Kinostudio–The Door, 22 prill 2017&lt;ref name=&quot;Kinostudio&quot;&gt;{{cite news|url=https://newsport.al/foto-cudira-nga-futbolli-shqiptar-ping-pong-dhe-30-0|title=Foto/ Çudira nga futbolli shqiptar, &quot;ping pong&quot; dhe...30-0|publisher=Newsport.al|language=sq|date=22 prill 2017|access-date=1 korrik 2026}}&lt;/ref&gt;

===Lojtaret===
;Lojtarja shqiptare me më shumë gola në histori 
*935, {{flamuri|Shqipëria}} [[Megi Doçi]]{{efn-ua|Megi Doçi është golashënuesja e tretë më e mirë në historinë e futbollit të femrave si dhe golashënuesja më e mirë aktive.}}&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.shkodrasport.com/foto-lajm-vioresin-sinani-megi-doci-historia-e-golit-shqiptar/|title=FOTO- LAJM/ Vioresin Sinani &amp; Megi Doçi, historia e golit shqiptar|publisher=Shkodra Sport|language=sq|date=5 maj 2023|access-date=1 janar 2025}}&lt;/ref&gt;

;Më shumë gola në Kategorinë Superiore për Femra
*830, {{flamuri|Shqipëria}} Megi Doçi

;Më shumë gola në një sezon
*88, {{flamuri|Shqipëria}} Megi Doçi (sezoni 2019–20)

;Më shumë herë golashënuesja e sezonit
*10, {{flamuri|Shqipëria}} Megi Doçi

;Më shumë gola në kompeticionet evropiane me një klub shqiptar
*14, {{flamuri|Shqipëria}} Megi Doçi{{efn-ua|Megi Doçi ka shënuar 13 gola me Vllazninë dhe 1 me Adën e Velipojës. Vllaznia është vazhdimi i klubit të Adës.}}

;Më shumë gola në një ndeshje
*9, {{flamuri|Shqipëria}} Esi Lufo (Kinostudio 30–0 The Door, 22 prill 2017)&lt;ref name=&quot;Kinostudio&quot;/&gt;
*9, {{flamuri|Shqipëria}} Megi Doçi (Vllaznia 9–0 Pogradeci, 21 prill 2019)&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://reporteri.net/sport/superfutbollistja-shqiptare-megi-doci-shenon-9-gola-ne-nje-ndeshje/|title=Superfutbollistja shqiptare Megi Doçi shënon 9 gola në një ndeshje|publisher=Reporteri.net|language=sq|date=25 prill 2019|access-date=1 janar 2025}}&lt;/ref&gt;

==Shënime==
{{notelist-ua}}
== Referime ==
{{Reflist}}

[[Kategoria:Futbolli në Shqipëri]]</text>
      <sha1>7225iykw8lvgmtskseokn70j3uto1o0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Administrata/Kontrollues/Kërkesa/ Siar O</title>
    <ns>4</ns>
    <id>407877</id>
    <revision>
      <id>3058788</id>
      <parentid>3058717</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T20:39:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Siar O</username>
        <id>126613</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Privacy.</comment>
      <origin>3058788</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1186" sha1="arh00k5rfdndpgv6mpfmtelqlf5i5qn" xml:space="preserve">&lt;!-- Mos e ndryshoni pjesën më poshtë. --&gt;
== [[Wikipedia:Administrata/Kontrollues/Kërkesa/&amp;#32;Siar O|&amp;#32;Siar O]] ==
{{User|&amp;#32;Siar O}}
&lt;br /&gt;
&lt;!-- Mos e ndryshoni pjesën më lartë. --&gt;
&lt;!-- Shpjegoni arsyen e kërkesës më poshtë. Mos harroni të firmosni! --&gt;
Përshëndetje. Dëshiroj të paraqes një kërkesë për të marrë të drejtën e kontrolluesit në Wikipedia Shqip. Jam kontribues aktiv dhe me përvojë si në Wikipedia-n shqip ashtu edhe në Wikimedia Commons. Fokusi im kryesor është krijimi dhe përditësimi i artikujve që lidhen me institucionet shtetërore, si dhe përditësimi i imazheve dhe logove përkatëse. Kjo punë kërkon shpesh konfirmimin e ndryshimeve kur përditësohet informacioni apo kur hapet një faqe e re, ndaj kjo e drejtë do ta lehtësonte ndjeshëm procesin e punës duke respektuar gjithmonë rregullat dhe udhëzimet e projektit. Faleminderit për konsideratën! [[Përdoruesi:Siar O]] ([[Përdoruesi diskutim:Siar O|diskutimet]]) 20 tetor 2026 16:49 (CEST)
=== Diskutimi ===
{{U bë}} - Puna e mbarë! - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 21 tetor 2026 09:31 (CEST)</text>
      <sha1>arh00k5rfdndpgv6mpfmtelqlf5i5qn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Përdoruesi diskutim:Sobhao</title>
    <ns>3</ns>
    <id>407917</id>
    <revision>
      <id>3058766</id>
      <timestamp>2026-10-21T12:57:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Komuniteti</username>
        <id>117282</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Mirëpritje</comment>
      <origin>3058766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="145" sha1="kflieygahpy2mzs9dp43nuve25g5qv6" xml:space="preserve">{{Stampa:Tung|name=Sobhao}}

-- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 21 tetor 2026 14:57 (CEST)</text>
      <sha1>kflieygahpy2mzs9dp43nuve25g5qv6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>SEPA</title>
    <ns>0</ns>
    <id>407918</id>
    <redirect title="Zona e Vetme e Pagesave në Euro" />
    <revision>
      <id>3058769</id>
      <timestamp>2026-10-21T13:31:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Leutrim.P</username>
        <id>113691</id>
      </contributor>
      <comment>Faqja u ridrejtua te [[Zona e Vetme e Pagesave në Euro]]</comment>
      <origin>3058769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="eg2lsd0hhxb468sh9rip8ogy1thym9m" xml:space="preserve">#RIDREJTO [[Zona e Vetme e Pagesave në Euro]]</text>
      <sha1>eg2lsd0hhxb468sh9rip8ogy1thym9m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Përdoruesi diskutim:Altinsh</title>
    <ns>3</ns>
    <id>407919</id>
    <revision>
      <id>3058780</id>
      <timestamp>2026-10-21T17:01:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Komuniteti</username>
        <id>117282</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Mirëpritje</comment>
      <origin>3058780</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146" sha1="hz8fzeoz01fojquqyogkqkbc85fqviw" xml:space="preserve">{{Stampa:Tung|name=Altinsh}}

-- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 21 tetor 2026 19:01 (CEST)</text>
      <sha1>hz8fzeoz01fojquqyogkqkbc85fqviw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Përdoruesi diskutim:Blertonsadrija19</title>
    <ns>3</ns>
    <id>407920</id>
    <revision>
      <id>3058782</id>
      <timestamp>2026-10-21T17:14:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Komuniteti</username>
        <id>117282</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Mirëpritje</comment>
      <origin>3058782</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="155" sha1="4om8h8ui796q1kto3v095hy0phju8z4" xml:space="preserve">{{Stampa:Tung|name=Blertonsadrija19}}

-- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 21 tetor 2026 19:14 (CEST)</text>
      <sha1>4om8h8ui796q1kto3v095hy0phju8z4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Përdoruesi diskutim:ARS boli</title>
    <ns>3</ns>
    <id>407921</id>
    <revision>
      <id>3058785</id>
      <timestamp>2026-10-21T18:51:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Komuniteti</username>
        <id>117282</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Mirëpritje</comment>
      <origin>3058785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="147" sha1="1xby851vam7s79ol96jcji8uoc33y90" xml:space="preserve">{{Stampa:Tung|name=ARS boli}}

-- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 21 tetor 2026 20:51 (CEST)</text>
      <sha1>1xby851vam7s79ol96jcji8uoc33y90</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Përdoruesi diskutim:Arselajdo Gega</title>
    <ns>3</ns>
    <id>407922</id>
    <revision>
      <id>3058787</id>
      <timestamp>2026-10-21T20:16:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Komuniteti</username>
        <id>117282</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Mirëpritje</comment>
      <origin>3058787</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="153" sha1="fqjn2mu6lowjql5zw24c0d8b6mstb6x" xml:space="preserve">{{Stampa:Tung|name=Arselajdo Gega}}

-- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 21 tetor 2026 22:16 (CEST)</text>
      <sha1>fqjn2mu6lowjql5zw24c0d8b6mstb6x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tingulli i Lirisë (film)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>407923</id>
    <redirect title="Tingulli i Lirisë" />
    <revision>
      <id>3058790</id>
      <timestamp>2026-10-21T20:39:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Οἶδα</username>
        <id>183988</id>
      </contributor>
      <comment>Οἶδα zhvendosi faqen [[Tingulli i Lirisë (film)]] te [[Tingulli i Lirisë]]</comment>
      <origin>3058790</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="5b3xqbi4sj7j1zo5x1yj8lbfj4ie2om" xml:space="preserve">#RIDREJTO [[Tingulli i Lirisë]]</text>
      <sha1>5b3xqbi4sj7j1zo5x1yj8lbfj4ie2om</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cikli i të nxënit</title>
    <ns>0</ns>
    <id>407924</id>
    <revision>
      <id>3058793</id>
      <timestamp>2026-10-21T21:29:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Edukatori</username>
        <id>112234</id>
      </contributor>
      <comment>Krijuar nga përkthimi i faqes &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1322696099|Learning cycle]]&quot;</comment>
      <origin>3058793</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12981" sha1="llphddzaoovhobv6ypkmgip70tfbmft" xml:space="preserve">
'''Cikli i të nxënit''' është një model strukturues i pedagogjisë dhe psikologjisë arsimore që shpjegon se si individët e shndërrojnë përvojën e drejtpërdrejtë në njohuri, shprehi dhe qëndrime të qëndrueshme. Ai bazohet në parimin se të nxënit nuk është një proces linear apo statik, por një proces ciklik dhe vazhdueshëm ku çdo përfundim shërben si pikënisje për një nivel më të lartë të kuptuarit.

== John Dewey ==
Në vitin 1933 (bazuar në punën e botuar për herë të parë në vitin 1910), [[John Dewey]] përshkroi pesë faza ose aspekte të mendimit reflektiv:
 

== Kurt Lewin ==
Në vitet 1940, Kurt Lewin zhvilloi kërkimin në veprim dhe përshkroi një cikël të:

# Planifikimi
# Veprim
# Zbulimi i fakteve, rreth rezultatit të veprimit

Lewin theksoi veçanërisht nevojën për gjetjen e fakteve, të cilën ai mendonte se i mungonte shumë punës në menaxhim dhe punë sociale. Ai e krahasoi këtë me ushtrinë ku
 

== Kolb dhe Fry ==
Në filli të viteve 1970, [[David A. Kolb]] dhe Ronald E. Fry zhvilluan modelin e të mësuarit me anë të përvojës (ELM), i përbërë nga katër elementë: &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Kolb |first=David A. |title=Theories of group processes |last2=Fry |first2=Ronald E. |date=1975 |publisher=Wiley |isbn=978-0471171171 |editor-last=Cooper |editor-first=Cary L. |series=Wiley series on individuals, groups, and organizations |location=London; New York |pages=33–58 |chapter=Towards an applied theory of experiential learning |oclc=1103318 |author-link=David A. Kolb}}&lt;/ref&gt;

# Përvojë konkrete
# Vëzhgimi dhe reflektimi mbi atë përvojë
# Formimi i koncepteve abstrakte bazuar në reflektim
# Testimi i koncepteve të reja

Testimi i koncepteve të reja jep përvojë konkrete e cila mund të vërehet dhe reflektohet mbi të, duke lejuar që cikli të vazhdojë.

Kolb e integroi këtë cikël të të nxënit me një teori të [[Stilet e të nxënit|stileve të të nxënit]], ku secili stil preferon dy nga katër pjesët e ciklit. Cikli është [[wiktionary:quadrisect|i ndarë në katër pjesë]] nga një bosht horizontal dhe një bosht vertikal. Boshti vertikal përfaqëson mënyrën se si mund të kuptohet njohuria, nëpërmjet ''përvojës konkrete'' ose nëpërmjet ''konceptualizimit abstrakt'', ose nga një kombinim i të dyjave. Boshti horizontal përfaqëson mënyrën se si transformohet ose ndërtohet njohuria nëpërmjet ''vëzhgimit reflektues'' ose ''eksperimentimit aktiv'' . Këto dy akse formojnë katër kuadrantët që mund të shihen si katër faza: përvoja konkrete (VK), vëzhgimi reflektues (VR), konceptualizimi abstrakt (VA) dhe eksperimentimi aktiv (EAK) dhe si katër stile të të nxënit: divergjent, asimilues, konvergjent dhe akomodues. &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Abdulwahed |first=Mahmoud |last2=Nagy |first2=Zoltan K. |date=July 2009 |title=Applying Kolb's experiential learning cycle for laboratory education |url=https://figshare.com/articles/Applying_Kolb_s_experiential_learning_cycle_for_laboratory_education/9242909 |journal=[[Journal of Engineering Education]] |volume=98 |issue=3 |pages=283–294 |doi=10.1002/j.2168-9830.2009.tb01025.x}}&lt;/ref&gt; Koncepti i stileve të të nxënit është kritikuar, shih {{Section link|Learning styles|Criticism}} .

== Honey dhe Mumford ==
Në vitet 1980, Peter Honey dhe Alan Mumford i zhvilluan idetë e Kolb dhe Fry në një cikël mësimi paksa të ndryshëm. &lt;ref name=&quot;Mumford&quot;&gt;{{Cite book |last=Mumford |first=Alan |title=Action learning at work |publisher=Gower |year=1997 |isbn=978-0566078903 |location=Aldershot, Hampshire; Brookfield, VT |page=121 |chapter=Putting learning styles to work |oclc=35777384 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=rgOoHgxObfwC&amp;pg=PA121}}&lt;/ref&gt; Fazat janë:

# ''Të bësh'' diçka, të kesh një përvojë
# ''Duke reflektuar'' mbi përvojën
# ''Duke përfunduar'' nga përvoja, duke zhvilluar një teori
# ''Planifikimi'' i hapave të ardhshëm, për të zbatuar ose testuar teorinë

Ndërkohë që cikli mund të hyjë në cilëndo nga katër fazat, një cikël duhet të përfundohet për të dhënë të nxënit që do të ndryshojë sjelljen. Cikli mund të kryhet disa herë për të ndërtuar shtresa të të nxënit.

Honey dhe Mumford u dhanë emra (të quajtur edhe ''[[Stilet e të nxënit|stile të të nxënit]]'' ) njerëzve që preferojnë të hyjnë në cikël në faza të ndryshme: ''Aktivist'', ''Reflektues'', ''Teorik'' dhe ''Pragmatist'' . Pyetësori i stileve të të nxënit i Honey dhe Mumford është kritikuar për besueshmëri dhe vlefshmëri të dobët. &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Klein |first=Britt |last2=McCall |first2=Louise |last3=Austin |first3=David |last4=Piterman |first4=Leon |date=January 2007 |title=A psychometric evaluation of the Learning Styles Questionnaire: 40-item version |journal=[[British Journal of Educational Technology]] |volume=38 |issue=1 |pages=23–32 |doi=10.1111/j.1467-8535.2006.00599.x}}&lt;/ref&gt;

== 5E ==
Në fund të viteve 1980, cikli i të nxënit 5E u zhvillua nga Studimi i Kurrikulës së Shkencave Biologjike, posaçërisht për t'u përdorur në mësimdhënien e shkencës. &lt;ref name=&quot;NASA&quot;&gt;{{Cite web |date=24 February 2012 |title=5Es Overview: The 5E instructional model |url=http://www.nasa.gov/audience/foreducators/nasaeclips/5eteachingmodels/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080923034649/http://www.nasa.gov/audience/foreducators/nasaeclips/5eteachingmodels/index.html |archive-date=23 September 2008 |access-date=31 January 2013 |website=nasa.gov |publisher=[[NASA]]}}&lt;/ref&gt; Cikli i të mësuarit ka katër faza:

# ''Angazho'', në të cilin kapet interesi i një studenti dhe përcaktohet tema.
# ''Eksploro'', në të cilin studentit i lejohet të ndërtojë njohuri mbi temën përmes pyetjeve dhe vëzhgimit të lehtësuar.
# ''Shpjego'', në të cilin studentëve u kërkohet të shpjegojnë atë që kanë zbuluar dhe instruktori drejton një diskutim mbi temën për të përsosur të kuptuarit e studentëve.
# ''Zgjerim'', në të cilin studentëve u kërkohet të zbatojnë atë që kanë mësuar në situata të ndryshme por të ngjashme, dhe instruktori i udhëzon studentët drejt temës tjetër të diskutimit.

E-ja e pestë qëndron për ''Evaluate ose Vlerëso'', në të cilën instruktori vëzhgon njohuritë dhe të kuptuarit e secilit student dhe i udhëheq studentët të vlerësojnë nëse ajo që kanë mësuar është e vërtetë. Vlerësimi duhet të zhvillohet gjatë gjithë ciklit, jo brenda një faze të caktuar.

== Korniza &quot;Nis, Bëj Pyetje, Vepro&quot; (LIA) ==
Korniza LIA u hartua nga ekipi i Lidhjeve Fillore të Akademisë Australiane të Shkencave për të adresuar një nevojë të deklaruar nga mësuesit e anketuar për një burim online që &quot;u lejon mësuesve të zgjedhin, përshtatin dhe ndërtojnë lehtësisht programin e tyre të punës brenda kuadrit të kurrikulës shkencore të Australisë&quot;. Në përputhje me përvetësimin e vazhdueshëm të Versionit 9.0 të Kurrikulës Australiane në vitin 2024, po zhvillohet një paketë e re burimesh online për klasat nga klasa e parë deri në vitin e 10-të, të cilat përputhen me kurrikulën e përditësuar dhe me kornizën LIA, duke ruajtur mësime më të adaptueshme dhe të përcaktuara qartë për mësuesit gjatë zbatimit. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last=Silvester |first=H |last2=Lawrence |first2=J |date=February 2025 |title=Launch, Inquire, Act—A framework for teaching and learning science |url=https://search.informit.org/doi/abs/10.3316/informit.T2025031900013800133312281 |journal=Australian Science Teachers Association |volume=71 |issue=1}}&lt;/ref&gt;

Korniza LIA fillon me fazën e “Nisjes”, e cila është hartuar për të angazhuar studentët dhe për të ofruar si motivim ashtu edhe kontekst për të nxënit e tyre. Faza e Nisjes i inkurajon nxënësit të fillojnë kërkime shkencore mbi një temë përmes përvojave të përbashkëta që lidhen me jetën e tyre (për shembull, duke i bërë nxënësit të hyjnë në një klasë të errët me të gjithë energjinë elektrike të fikur për të demonstruar rëndësinë e energjisë elektrike). Kjo u lejon të gjithë studentëve të zhvillojnë një gjuhë të përbashkët dhe siguron barazi në të nxënë. Më pas vjen faza “Bëj pyetje”, e cila përbëhet nga cikle hetimi, duke nxitur thellimin e të kuptuarit. Nxënësit përmirësojnë njohuritë e tyre për një temë nëpërmjet pyetjeve, hetimeve dhe integrimit kontekstual (për shembull, si mund të bëhet një elektrik dore me një bateri, tela dhe një llambë: duke eksperimentuar me forma të ndryshme qarqesh). Faza e fundit, “Vepro”, synon t’i fuqizojë studentët që të veprojnë mbi bazën e njohurive dhe aftësive të tyre të sapo fituara. I inkurajon studentët të kenë liri veprimi duke hartuar mënyra të reja për të bashkëvepruar me botën nëpërmjet shkencës (për shembull, duke përdorur eksperimentet e tyre me qarqet për të hartuar një produkt elektrik për të mbështetur njerëzit në rast ndërprerjeje të energjisë). &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Alistair Smith ==
Në vitet 1990, Alistair Smith zhvilloi accelerated learning cycle, gjithashtu për përdorim në mësimdhënie. &lt;ref name=&quot;Wegerif&quot;&gt;{{Cite web |last=Wegerif |first=Rupert |title=Review of ''Accelerated Learning in the Classroom'', by Alistair Smith |url=http://elac.ex.ac.uk/dialogiceducation/userfiles/Review%20of%20Accelerated%20Learning.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20140517132716/http://elac.ex.ac.uk/dialogiceducation/userfiles/Review%20of%20Accelerated%20Learning.pdf |archive-date=17 May 2014 |access-date=16 May 2014 |publisher=[[University of Exeter]]}}&lt;/ref&gt; Fazat janë: &lt;ref name=&quot;Smith&quot;&gt;{{Cite book |last=Smith |first=Alistair |url=https://archive.org/details/acceleratedlearn0000smit_c4t0 |title=Accelerated learning in the classroom |date=1996 |publisher=Network Educational Press |isbn=978-1855390348 |series=School effectiveness series |location=Stafford; Williston, VT |oclc=36747433 |url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

# Krijoni një mjedis mbështetës të të nxënit - të sigurt, por stimulues
# Lidhni të nxënit – njohuri të dobishme që tashmë i kemi
# Jepni pamjen e përgjithshme
# Përshkruani rezultatet e të nxënit që duam të arrijmë
# Hyrje – informacion i ri për të aktivizuar aktivitetin
# Aktiviteti
# Demonstroni gjetjet e aktivitetit
# Rishikimi për rikthim dhe ruajtje

Ndryshe nga ciklet e tjera të të nxënit, hapi 8 normalisht pasohet nga hapi 2, në vend të hapit 1.

== ALACT ==
Në vitet 2000, Fred Korthagen dhe Angelo Vasalos (dhe të tjerë) zhvilluan modelin ALACT, posaçërisht për përdorim në zhvillimin personal. &lt;ref name=&quot;Korthagen2005&quot;&gt;{{Cite journal |last=Korthagen |first=Fred A. J. |last2=Vasalos |first2=Angelo |date=February 2005 |title=Levels in reflection: core reflection as a means to enhance professional growth |url=http://kernreflectie.nl/Media/pdf/Levels%20in%20reflection.pdf |url-status=dead |journal=Teachers and Teaching |volume=11 |issue=1 |pages=47–71 |doi=10.1080/1354060042000337093 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304033203/http://kernreflectie.nl/Media/pdf/Levels%20in%20reflection.pdf |archive-date=2016-03-04 |access-date=2015-03-09}}&lt;/ref&gt; Pesë fazat e ciklit ALACT janë:

# Veprimi
# Duke parë prapa në veprim
# Aspektet e ndërgjegjësimit thelbësor
# Krijimi i metodave alternative të veprimit
# Prova

Ashtu si me Kolbin dhe Fryn, gjyqi është një veprim që mund të rishikohet. Korthagen dhe Vasalos renditën ndërhyrjet e trajnerëve për secilën fazë. &lt;ref name=&quot;Korthagen2005&quot; /&gt; 

Korthagen dhe Vasalos përshkruan gjithashtu një model qepësh të &quot;niveleve të reflektimit&quot; (nga e brendshme në të jashtme: misioni, identiteti, besimet, kompetencat, sjellja, mjedisi) të frymëzuar nga hierarkia e llojeve logjike të Gregory Bateson . &lt;ref name=&quot;Korthagen2005&quot; /&gt; Në vitin 2010, ata e lidhën modelin e tyre të të mësuarit reflektues me praktikën e [[Ndërgjegjësimi|vetëdijes]] dhe me Teorinë U të Otto Scharmer, e cila, në kontrast me një cikël të të mësuarit, thekson reflektimin mbi një të ardhme të dëshiruar në vend të përvojës së kaluar. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Korthagen |first=Fred A. J. |title=Handbook of reflection and reflective inquiry |last2=Vasalos |first2=Angelo |date=2010 |publisher=Springer |isbn=9780387857435 |editor-last=Lyons |editor-first=Nona |location=New York |pages=529–552 |chapter=Going to the core: deepening reflection by connecting the person to the profession |citeseerx=10.1.1.486.6428 |doi=10.1007/978-0-387-85744-2_27 |oclc=664583984 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=2nOpVDNKMBYC&amp;pg=PA529}}&lt;/ref&gt; {{Rp|539–545}}

=== Nivelet e reflektimit ===

== Shih edhe ==
 
[[Kategoria:Mësim]]
[[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]]</text>
      <sha1>llphddzaoovhobv6ypkmgip70tfbmft</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058794</id>
      <parentid>3058793</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T21:30:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Edukatori</username>
        <id>112234</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3058794</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12980" sha1="ekpy1feqf0eb1ye3107uh9g0wd4cxxc" xml:space="preserve">
'''Cikli i të nxënit''' është një model strukturues i pedagogjisë dhe psikologjisë arsimore që shpjegon se si individët e shndërrojnë përvojën e drejtpërdrejtë në njohuri, shprehi dhe qëndrime të qëndrueshme. Ai bazohet në parimin se të nxënit nuk është një proces linear apo statik, por një proces ciklik dhe vazhdueshëm ku çdo përfundim shërben si pikënisje për një nivel më të lartë të kuptuarit.

== John Dewey ==
Në vitin 1933 (bazuar në punën e botuar për herë të parë në vitin 1910), [[John Dewey]] përshkroi pesë faza ose aspekte të mendimit reflektiv:
 

== Kurt Lewin ==
Në vitet 1940, Kurt Lewin zhvilloi kërkimin në veprim dhe përshkroi një cikël të:

# Planifikimi
# Veprim
# Zbulimi i fakteve, rreth rezultatit të veprimit

Lewin theksoi veçanërisht nevojën për gjetjen e fakteve, të cilën ai mendonte se i mungonte shumë punës në menaxhim dhe punë sociale. Ai e krahasoi këtë me ushtrinë ku
 

== Kolb dhe Fry ==
Në filli të viteve 1970, [[David A. Kolb]] dhe Ronald E. Fry zhvilluan modelin e të mësuarit me anë të përvojës (ELM), i përbërë nga katër elementë: &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Kolb |first=David A. |title=Theories of group processes |last2=Fry |first2=Ronald E. |date=1975 |publisher=Wiley |isbn=978-0471171171 |editor-last=Cooper |editor-first=Cary L. |series=Wiley series on individuals, groups, and organizations |location=London; New York |pages=33–58 |chapter=Towards an applied theory of experiential learning |oclc=1103318 |author-link=David A. Kolb}}&lt;/ref&gt;

# Përvojë konkrete
# Vëzhgimi dhe reflektimi mbi atë përvojë
# Formimi i koncepteve abstrakte bazuar në reflektim
# Testimi i koncepteve të reja

Testimi i koncepteve të reja jep përvojë konkrete e cila mund të vërehet dhe reflektohet mbi të, duke lejuar që cikli të vazhdojë.

Kolb e integroi këtë cikël të të nxënit me një teori të [[Stilet e të nxënit|stileve të të nxënit]], ku secili stil preferon dy nga katër pjesët e ciklit. Cikli është [[wiktionary:quadrisect|i ndarë në katër pjesë]] nga një bosht horizontal dhe një bosht vertikal. Boshti vertikal përfaqëson mënyrën se si mund të kuptohet njohuria, nëpërmjet ''përvojës konkrete'' ose nëpërmjet ''konceptualizimit abstrakt'', ose nga një kombinim i të dyjave. Boshti horizontal përfaqëson mënyrën se si transformohet ose ndërtohet njohuria nëpërmjet ''vëzhgimit reflektues'' ose ''eksperimentimit aktiv'' . Këto dy akse formojnë katër kuadrantët që mund të shihen si katër faza: përvoja konkrete (VK), vëzhgimi reflektues (VR), konceptualizimi abstrakt (VA) dhe eksperimentimi aktiv (EAK) dhe si katër stile të të nxënit: divergjent, asimilues, konvergjent dhe akomodues. &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Abdulwahed |first=Mahmoud |last2=Nagy |first2=Zoltan K. |date=July 2009 |title=Applying Kolb's experiential learning cycle for laboratory education |url=https://figshare.com/articles/Applying_Kolb_s_experiential_learning_cycle_for_laboratory_education/9242909 |journal=[[Journal of Engineering Education]] |volume=98 |issue=3 |pages=283–294 |doi=10.1002/j.2168-9830.2009.tb01025.x}}&lt;/ref&gt; Koncepti i stileve të të nxënit është kritikuar, shih {{Section link|Learning styles|Criticism}} .

== Honey dhe Mumford ==
Në vitet 1980, Peter Honey dhe Alan Mumford i zhvilluan idetë e Kolb dhe Fry në një cikël mësimi paksa të ndryshëm. &lt;ref name=&quot;Mumford&quot;&gt;{{Cite book |last=Mumford |first=Alan |title=Action learning at work |publisher=Gower |year=1997 |isbn=978-0566078903 |location=Aldershot, Hampshire; Brookfield, VT |page=121 |chapter=Putting learning styles to work |oclc=35777384 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=rgOoHgxObfwC&amp;pg=PA121}}&lt;/ref&gt; Fazat janë:

# ''Të bësh'' diçka, të kesh një përvojë
# ''Duke reflektuar'' mbi përvojën
# ''Duke përfunduar'' nga përvoja, duke zhvilluar një teori
# ''Planifikimi'' i hapave të ardhshëm, për të zbatuar ose testuar teorinë

Ndërkohë që cikli mund të hyjë në cilëndo nga katër fazat, një cikël duhet të përfundohet për të dhënë të nxënit që do të ndryshojë sjelljen. Cikli mund të kryhet disa herë për të ndërtuar shtresa të të nxënit.

Honey dhe Mumford u dhanë emra (të quajtur edhe ''[[Stilet e të nxënit|stile të të nxënit]]'' ) njerëzve që preferojnë të hyjnë në cikël në faza të ndryshme: ''Aktivist'', ''Reflektues'', ''Teorik'' dhe ''Pragmatist'' . Pyetësori i stileve të të nxënit i Honey dhe Mumford është kritikuar për besueshmëri dhe vlefshmëri të dobët. &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Klein |first=Britt |last2=McCall |first2=Louise |last3=Austin |first3=David |last4=Piterman |first4=Leon |date=January 2007 |title=A psychometric evaluation of the Learning Styles Questionnaire: 40-item version |journal=[[British Journal of Educational Technology]] |volume=38 |issue=1 |pages=23–32 |doi=10.1111/j.1467-8535.2006.00599.x}}&lt;/ref&gt;

== 5E ==
Në fund të viteve 1980, cikli i të nxënit 5E u zhvillua nga Studimi i Kurrikulës së Shkencave Biologjike, posaçërisht për t'u përdorur në mësimdhënien e shkencës. &lt;ref name=&quot;NASA&quot;&gt;{{Cite web |date=24 February 2012 |title=5Es Overview: The 5E instructional model |url=http://www.nasa.gov/audience/foreducators/nasaeclips/5eteachingmodels/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080923034649/http://www.nasa.gov/audience/foreducators/nasaeclips/5eteachingmodels/index.html |archive-date=23 September 2008 |access-date=31 January 2013 |website=nasa.gov |publisher=[[NASA]]}}&lt;/ref&gt; Cikli i të mësuarit ka katër faza:

# ''Angazho'', në të cilin kapet interesi i një studenti dhe përcaktohet tema.
# ''Eksploro'', në të cilin studentit i lejohet të ndërtojë njohuri mbi temën përmes pyetjeve dhe vëzhgimit të lehtësuar.
# ''Shpjego'', në të cilin studentëve u kërkohet të shpjegojnë atë që kanë zbuluar dhe instruktori drejton një diskutim mbi temën për të përsosur të kuptuarit e studentëve.
# ''Zgjerim'', në të cilin studentëve u kërkohet të zbatojnë atë që kanë mësuar në situata të ndryshme por të ngjashme, dhe instruktori i udhëzon studentët drejt temës tjetër të diskutimit.

E-ja e pestë qëndron për ''Evaluate ose Vlerëso'', në të cilën instruktori vëzhgon njohuritë dhe të kuptuarit e secilit student dhe i udhëheq studentët të vlerësojnë nëse ajo që kanë mësuar është e vërtetë. Vlerësimi duhet të zhvillohet gjatë gjithë ciklit, jo brenda një faze të caktuar.

== Korniza &quot;Nis, Bëj Pyetje, Vepro&quot; (LIA) ==
Korniza LIA u hartua nga ekipi i Lidhjeve Fillore të Akademisë Australiane të Shkencave për të adresuar një nevojë të deklaruar nga mësuesit e anketuar për një burim online që &quot;u lejon mësuesve të zgjedhin, përshtatin dhe ndërtojnë lehtësisht programin e tyre të punës brenda kuadrit të kurrikulës shkencore të Australisë&quot;. Në përputhje me përvetësimin e vazhdueshëm të Versionit 9.0 të Kurrikulës Australiane në vitin 2024, po zhvillohet një paketë e re burimesh online për klasat nga klasa e parë deri në vitin e 10-të, të cilat përputhen me kurrikulën e përditësuar dhe me kornizën LIA, duke ruajtur mësime më të adaptueshme dhe të përcaktuara qartë për mësuesit gjatë zbatimit. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last=Silvester |first=H |last2=Lawrence |first2=J |date=February 2025 |title=Launch, Inquire, Act—A framework for teaching and learning science |url=https://search.informit.org/doi/abs/10.3316/informit.T2025031900013800133312281 |journal=Australian Science Teachers Association |volume=71 |issue=1}}&lt;/ref&gt;

Korniza LIA fillon me fazën e “Nisjes”, e cila është hartuar për të angazhuar studentët dhe për të ofruar si motivim ashtu edhe kontekst për të nxënit e tyre. Faza e Nisjes i inkurajon nxënësit të fillojnë kërkime shkencore mbi një temë përmes përvojave të përbashkëta që lidhen me jetën e tyre (për shembull, duke i bërë nxënësit të hyjnë në një klasë të errët me të gjithë energjinë elektrike të fikur për të demonstruar rëndësinë e energjisë elektrike). Kjo u lejon të gjithë studentëve të zhvillojnë një gjuhë të përbashkët dhe siguron barazi në të nxënë. Më pas vjen faza “Bëj pyetje”, e cila përbëhet nga cikle hetimi, duke nxitur thellimin e të kuptuarit. Nxënësit përmirësojnë njohuritë e tyre për një temë nëpërmjet pyetjeve, hetimeve dhe integrimit kontekstual (për shembull, si mund të bëhet një elektrik dore me një bateri, tela dhe një llambë: duke eksperimentuar me forma të ndryshme qarqesh). Faza e fundit, “Vepro”, synon t’i fuqizojë studentët që të veprojnë mbi bazën e njohurive dhe aftësive të tyre të sapo fituara. I inkurajon studentët të kenë liri veprimi duke hartuar mënyra të reja për të bashkëvepruar me botën nëpërmjet shkencës (për shembull, duke përdorur eksperimentet e tyre me qarqet për të hartuar një produkt elektrik për të mbështetur njerëzit në rast ndërprerjeje të energjisë). &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Alistair Smith ==
Në vitet 1990, Alistair Smith zhvilloi accelerated learning cycle, gjithashtu për përdorim në mësimdhënie. &lt;ref name=&quot;Wegerif&quot;&gt;{{Cite web |last=Wegerif |first=Rupert |title=Review of ''Accelerated Learning in the Classroom'', by Alistair Smith |url=http://elac.ex.ac.uk/dialogiceducation/userfiles/Review%20of%20Accelerated%20Learning.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20140517132716/http://elac.ex.ac.uk/dialogiceducation/userfiles/Review%20of%20Accelerated%20Learning.pdf |archive-date=17 May 2014 |access-date=16 May 2014 |publisher=[[University of Exeter]]}}&lt;/ref&gt; Fazat janë: &lt;ref name=&quot;Smith&quot;&gt;{{Cite book |last=Smith |first=Alistair |url=https://archive.org/details/acceleratedlearn0000smit_c4t0 |title=Accelerated learning in the classroom |date=1996 |publisher=Network Educational Press |isbn=978-1855390348 |series=School effectiveness series |location=Stafford; Williston, VT |oclc=36747433 |url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

# Krijoni një mjedis mbështetës të të nxënit - të sigurt, por stimulues
# Lidhni të nxënit – njohuri të dobishme që tashmë i kemi
# Jepni pamjen e përgjithshme
# Përshkruani rezultatet e të nxënit që duam të arrijmë
# Hyrje – informacion i ri për të aktivizuar aktivitetin
# Aktiviteti
# Demonstroni gjetjet e aktivitetit
# Rishikimi për rikthim dhe ruajtje

Ndryshe nga ciklet e tjera të të nxënit, hapi 8 normalisht pasohet nga hapi 2, në vend të hapit 1.

== ALACT ==
Në vitet 2000, Fred Korthagen dhe Angelo Vasalos (dhe të tjerë) zhvilluan modelin ALACT, posaçërisht për përdorim në zhvillimin personal. &lt;ref name=&quot;Korthagen2005&quot;&gt;{{Cite journal |last=Korthagen |first=Fred A. J. |last2=Vasalos |first2=Angelo |date=February 2005 |title=Levels in reflection: core reflection as a means to enhance professional growth |url=http://kernreflectie.nl/Media/pdf/Levels%20in%20reflection.pdf |url-status=dead |journal=Teachers and Teaching |volume=11 |issue=1 |pages=47–71 |doi=10.1080/1354060042000337093 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304033203/http://kernreflectie.nl/Media/pdf/Levels%20in%20reflection.pdf |archive-date=2016-03-04 |access-date=2015-03-09}}&lt;/ref&gt; Pesë fazat e ciklit ALACT janë:

# Veprimi
# Duke parë prapa në veprim
# Aspektet e ndërgjegjësimit thelbësor
# Krijimi i metodave alternative të veprimit
# Prova

Ashtu si me Kolbin dhe Fryn, gjyqi është një veprim që mund të rishikohet. Korthagen dhe Vasalos renditën ndërhyrjet e trajnerëve për secilën fazë. &lt;ref name=&quot;Korthagen2005&quot; /&gt; 

=== Nivelet e reflektimit ===
Korthagen dhe Vasalos përshkruan gjithashtu një model qepësh të &quot;niveleve të reflektimit&quot; (nga e brendshme në të jashtme: misioni, identiteti, besimet, kompetencat, sjellja, mjedisi) të frymëzuar nga hierarkia e llojeve logjike të Gregory Bateson . &lt;ref name=&quot;Korthagen2005&quot; /&gt; Në vitin 2010, ata e lidhën modelin e tyre të të mësuarit reflektues me praktikën e [[Ndërgjegjësimi|vetëdijes]] dhe me Teorinë U të Otto Scharmer, e cila, në kontrast me një cikël të të mësuarit, thekson reflektimin mbi një të ardhme të dëshiruar në vend të përvojës së kaluar. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Korthagen |first=Fred A. J. |title=Handbook of reflection and reflective inquiry |last2=Vasalos |first2=Angelo |date=2010 |publisher=Springer |isbn=9780387857435 |editor-last=Lyons |editor-first=Nona |location=New York |pages=529–552 |chapter=Going to the core: deepening reflection by connecting the person to the profession |citeseerx=10.1.1.486.6428 |doi=10.1007/978-0-387-85744-2_27 |oclc=664583984 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=2nOpVDNKMBYC&amp;pg=PA529}}&lt;/ref&gt; {{Rp|539–545}}

== Shih edhe ==
 
[[Kategoria:Mësim]]
[[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]]</text>
      <sha1>ekpy1feqf0eb1ye3107uh9g0wd4cxxc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058795</id>
      <parentid>3058794</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T21:31:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Edukatori</username>
        <id>112234</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>removed [[Category:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>3058795</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12930" sha1="mjq6jq9nfxibbpvho513r5fuh1a6fw5" xml:space="preserve">
'''Cikli i të nxënit''' është një model strukturues i pedagogjisë dhe psikologjisë arsimore që shpjegon se si individët e shndërrojnë përvojën e drejtpërdrejtë në njohuri, shprehi dhe qëndrime të qëndrueshme. Ai bazohet në parimin se të nxënit nuk është një proces linear apo statik, por një proces ciklik dhe vazhdueshëm ku çdo përfundim shërben si pikënisje për një nivel më të lartë të kuptuarit.

== John Dewey ==
Në vitin 1933 (bazuar në punën e botuar për herë të parë në vitin 1910), [[John Dewey]] përshkroi pesë faza ose aspekte të mendimit reflektiv:
 

== Kurt Lewin ==
Në vitet 1940, Kurt Lewin zhvilloi kërkimin në veprim dhe përshkroi një cikël të:

# Planifikimi
# Veprim
# Zbulimi i fakteve, rreth rezultatit të veprimit

Lewin theksoi veçanërisht nevojën për gjetjen e fakteve, të cilën ai mendonte se i mungonte shumë punës në menaxhim dhe punë sociale. Ai e krahasoi këtë me ushtrinë ku
 

== Kolb dhe Fry ==
Në filli të viteve 1970, [[David A. Kolb]] dhe Ronald E. Fry zhvilluan modelin e të mësuarit me anë të përvojës (ELM), i përbërë nga katër elementë: &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Kolb |first=David A. |title=Theories of group processes |last2=Fry |first2=Ronald E. |date=1975 |publisher=Wiley |isbn=978-0471171171 |editor-last=Cooper |editor-first=Cary L. |series=Wiley series on individuals, groups, and organizations |location=London; New York |pages=33–58 |chapter=Towards an applied theory of experiential learning |oclc=1103318 |author-link=David A. Kolb}}&lt;/ref&gt;

# Përvojë konkrete
# Vëzhgimi dhe reflektimi mbi atë përvojë
# Formimi i koncepteve abstrakte bazuar në reflektim
# Testimi i koncepteve të reja

Testimi i koncepteve të reja jep përvojë konkrete e cila mund të vërehet dhe reflektohet mbi të, duke lejuar që cikli të vazhdojë.

Kolb e integroi këtë cikël të të nxënit me një teori të [[Stilet e të nxënit|stileve të të nxënit]], ku secili stil preferon dy nga katër pjesët e ciklit. Cikli është [[wiktionary:quadrisect|i ndarë në katër pjesë]] nga një bosht horizontal dhe një bosht vertikal. Boshti vertikal përfaqëson mënyrën se si mund të kuptohet njohuria, nëpërmjet ''përvojës konkrete'' ose nëpërmjet ''konceptualizimit abstrakt'', ose nga një kombinim i të dyjave. Boshti horizontal përfaqëson mënyrën se si transformohet ose ndërtohet njohuria nëpërmjet ''vëzhgimit reflektues'' ose ''eksperimentimit aktiv'' . Këto dy akse formojnë katër kuadrantët që mund të shihen si katër faza: përvoja konkrete (VK), vëzhgimi reflektues (VR), konceptualizimi abstrakt (VA) dhe eksperimentimi aktiv (EAK) dhe si katër stile të të nxënit: divergjent, asimilues, konvergjent dhe akomodues. &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Abdulwahed |first=Mahmoud |last2=Nagy |first2=Zoltan K. |date=July 2009 |title=Applying Kolb's experiential learning cycle for laboratory education |url=https://figshare.com/articles/Applying_Kolb_s_experiential_learning_cycle_for_laboratory_education/9242909 |journal=[[Journal of Engineering Education]] |volume=98 |issue=3 |pages=283–294 |doi=10.1002/j.2168-9830.2009.tb01025.x}}&lt;/ref&gt; Koncepti i stileve të të nxënit është kritikuar, shih {{Section link|Learning styles|Criticism}} .

== Honey dhe Mumford ==
Në vitet 1980, Peter Honey dhe Alan Mumford i zhvilluan idetë e Kolb dhe Fry në një cikël mësimi paksa të ndryshëm. &lt;ref name=&quot;Mumford&quot;&gt;{{Cite book |last=Mumford |first=Alan |title=Action learning at work |publisher=Gower |year=1997 |isbn=978-0566078903 |location=Aldershot, Hampshire; Brookfield, VT |page=121 |chapter=Putting learning styles to work |oclc=35777384 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=rgOoHgxObfwC&amp;pg=PA121}}&lt;/ref&gt; Fazat janë:

# ''Të bësh'' diçka, të kesh një përvojë
# ''Duke reflektuar'' mbi përvojën
# ''Duke përfunduar'' nga përvoja, duke zhvilluar një teori
# ''Planifikimi'' i hapave të ardhshëm, për të zbatuar ose testuar teorinë

Ndërkohë që cikli mund të hyjë në cilëndo nga katër fazat, një cikël duhet të përfundohet për të dhënë të nxënit që do të ndryshojë sjelljen. Cikli mund të kryhet disa herë për të ndërtuar shtresa të të nxënit.

Honey dhe Mumford u dhanë emra (të quajtur edhe ''[[Stilet e të nxënit|stile të të nxënit]]'' ) njerëzve që preferojnë të hyjnë në cikël në faza të ndryshme: ''Aktivist'', ''Reflektues'', ''Teorik'' dhe ''Pragmatist'' . Pyetësori i stileve të të nxënit i Honey dhe Mumford është kritikuar për besueshmëri dhe vlefshmëri të dobët. &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Klein |first=Britt |last2=McCall |first2=Louise |last3=Austin |first3=David |last4=Piterman |first4=Leon |date=January 2007 |title=A psychometric evaluation of the Learning Styles Questionnaire: 40-item version |journal=[[British Journal of Educational Technology]] |volume=38 |issue=1 |pages=23–32 |doi=10.1111/j.1467-8535.2006.00599.x}}&lt;/ref&gt;

== 5E ==
Në fund të viteve 1980, cikli i të nxënit 5E u zhvillua nga Studimi i Kurrikulës së Shkencave Biologjike, posaçërisht për t'u përdorur në mësimdhënien e shkencës. &lt;ref name=&quot;NASA&quot;&gt;{{Cite web |date=24 February 2012 |title=5Es Overview: The 5E instructional model |url=http://www.nasa.gov/audience/foreducators/nasaeclips/5eteachingmodels/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080923034649/http://www.nasa.gov/audience/foreducators/nasaeclips/5eteachingmodels/index.html |archive-date=23 September 2008 |access-date=31 January 2013 |website=nasa.gov |publisher=[[NASA]]}}&lt;/ref&gt; Cikli i të mësuarit ka katër faza:

# ''Angazho'', në të cilin kapet interesi i një studenti dhe përcaktohet tema.
# ''Eksploro'', në të cilin studentit i lejohet të ndërtojë njohuri mbi temën përmes pyetjeve dhe vëzhgimit të lehtësuar.
# ''Shpjego'', në të cilin studentëve u kërkohet të shpjegojnë atë që kanë zbuluar dhe instruktori drejton një diskutim mbi temën për të përsosur të kuptuarit e studentëve.
# ''Zgjerim'', në të cilin studentëve u kërkohet të zbatojnë atë që kanë mësuar në situata të ndryshme por të ngjashme, dhe instruktori i udhëzon studentët drejt temës tjetër të diskutimit.

E-ja e pestë qëndron për ''Evaluate ose Vlerëso'', në të cilën instruktori vëzhgon njohuritë dhe të kuptuarit e secilit student dhe i udhëheq studentët të vlerësojnë nëse ajo që kanë mësuar është e vërtetë. Vlerësimi duhet të zhvillohet gjatë gjithë ciklit, jo brenda një faze të caktuar.

== Korniza &quot;Nis, Bëj Pyetje, Vepro&quot; (LIA) ==
Korniza LIA u hartua nga ekipi i Lidhjeve Fillore të Akademisë Australiane të Shkencave për të adresuar një nevojë të deklaruar nga mësuesit e anketuar për një burim online që &quot;u lejon mësuesve të zgjedhin, përshtatin dhe ndërtojnë lehtësisht programin e tyre të punës brenda kuadrit të kurrikulës shkencore të Australisë&quot;. Në përputhje me përvetësimin e vazhdueshëm të Versionit 9.0 të Kurrikulës Australiane në vitin 2024, po zhvillohet një paketë e re burimesh online për klasat nga klasa e parë deri në vitin e 10-të, të cilat përputhen me kurrikulën e përditësuar dhe me kornizën LIA, duke ruajtur mësime më të adaptueshme dhe të përcaktuara qartë për mësuesit gjatë zbatimit. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last=Silvester |first=H |last2=Lawrence |first2=J |date=February 2025 |title=Launch, Inquire, Act—A framework for teaching and learning science |url=https://search.informit.org/doi/abs/10.3316/informit.T2025031900013800133312281 |journal=Australian Science Teachers Association |volume=71 |issue=1}}&lt;/ref&gt;

Korniza LIA fillon me fazën e “Nisjes”, e cila është hartuar për të angazhuar studentët dhe për të ofruar si motivim ashtu edhe kontekst për të nxënit e tyre. Faza e Nisjes i inkurajon nxënësit të fillojnë kërkime shkencore mbi një temë përmes përvojave të përbashkëta që lidhen me jetën e tyre (për shembull, duke i bërë nxënësit të hyjnë në një klasë të errët me të gjithë energjinë elektrike të fikur për të demonstruar rëndësinë e energjisë elektrike). Kjo u lejon të gjithë studentëve të zhvillojnë një gjuhë të përbashkët dhe siguron barazi në të nxënë. Më pas vjen faza “Bëj pyetje”, e cila përbëhet nga cikle hetimi, duke nxitur thellimin e të kuptuarit. Nxënësit përmirësojnë njohuritë e tyre për një temë nëpërmjet pyetjeve, hetimeve dhe integrimit kontekstual (për shembull, si mund të bëhet një elektrik dore me një bateri, tela dhe një llambë: duke eksperimentuar me forma të ndryshme qarqesh). Faza e fundit, “Vepro”, synon t’i fuqizojë studentët që të veprojnë mbi bazën e njohurive dhe aftësive të tyre të sapo fituara. I inkurajon studentët të kenë liri veprimi duke hartuar mënyra të reja për të bashkëvepruar me botën nëpërmjet shkencës (për shembull, duke përdorur eksperimentet e tyre me qarqet për të hartuar një produkt elektrik për të mbështetur njerëzit në rast ndërprerjeje të energjisë). &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Alistair Smith ==
Në vitet 1990, Alistair Smith zhvilloi accelerated learning cycle, gjithashtu për përdorim në mësimdhënie. &lt;ref name=&quot;Wegerif&quot;&gt;{{Cite web |last=Wegerif |first=Rupert |title=Review of ''Accelerated Learning in the Classroom'', by Alistair Smith |url=http://elac.ex.ac.uk/dialogiceducation/userfiles/Review%20of%20Accelerated%20Learning.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20140517132716/http://elac.ex.ac.uk/dialogiceducation/userfiles/Review%20of%20Accelerated%20Learning.pdf |archive-date=17 May 2014 |access-date=16 May 2014 |publisher=[[University of Exeter]]}}&lt;/ref&gt; Fazat janë: &lt;ref name=&quot;Smith&quot;&gt;{{Cite book |last=Smith |first=Alistair |url=https://archive.org/details/acceleratedlearn0000smit_c4t0 |title=Accelerated learning in the classroom |date=1996 |publisher=Network Educational Press |isbn=978-1855390348 |series=School effectiveness series |location=Stafford; Williston, VT |oclc=36747433 |url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

# Krijoni një mjedis mbështetës të të nxënit - të sigurt, por stimulues
# Lidhni të nxënit – njohuri të dobishme që tashmë i kemi
# Jepni pamjen e përgjithshme
# Përshkruani rezultatet e të nxënit që duam të arrijmë
# Hyrje – informacion i ri për të aktivizuar aktivitetin
# Aktiviteti
# Demonstroni gjetjet e aktivitetit
# Rishikimi për rikthim dhe ruajtje

Ndryshe nga ciklet e tjera të të nxënit, hapi 8 normalisht pasohet nga hapi 2, në vend të hapit 1.

== ALACT ==
Në vitet 2000, Fred Korthagen dhe Angelo Vasalos (dhe të tjerë) zhvilluan modelin ALACT, posaçërisht për përdorim në zhvillimin personal. &lt;ref name=&quot;Korthagen2005&quot;&gt;{{Cite journal |last=Korthagen |first=Fred A. J. |last2=Vasalos |first2=Angelo |date=February 2005 |title=Levels in reflection: core reflection as a means to enhance professional growth |url=http://kernreflectie.nl/Media/pdf/Levels%20in%20reflection.pdf |url-status=dead |journal=Teachers and Teaching |volume=11 |issue=1 |pages=47–71 |doi=10.1080/1354060042000337093 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304033203/http://kernreflectie.nl/Media/pdf/Levels%20in%20reflection.pdf |archive-date=2016-03-04 |access-date=2015-03-09}}&lt;/ref&gt; Pesë fazat e ciklit ALACT janë:

# Veprimi
# Duke parë prapa në veprim
# Aspektet e ndërgjegjësimit thelbësor
# Krijimi i metodave alternative të veprimit
# Prova

Ashtu si me Kolbin dhe Fryn, gjyqi është një veprim që mund të rishikohet. Korthagen dhe Vasalos renditën ndërhyrjet e trajnerëve për secilën fazë. &lt;ref name=&quot;Korthagen2005&quot; /&gt; 

=== Nivelet e reflektimit ===
Korthagen dhe Vasalos përshkruan gjithashtu një model qepësh të &quot;niveleve të reflektimit&quot; (nga e brendshme në të jashtme: misioni, identiteti, besimet, kompetencat, sjellja, mjedisi) të frymëzuar nga hierarkia e llojeve logjike të Gregory Bateson . &lt;ref name=&quot;Korthagen2005&quot; /&gt; Në vitin 2010, ata e lidhën modelin e tyre të të mësuarit reflektues me praktikën e [[Ndërgjegjësimi|vetëdijes]] dhe me Teorinë U të Otto Scharmer, e cila, në kontrast me një cikël të të mësuarit, thekson reflektimin mbi një të ardhme të dëshiruar në vend të përvojës së kaluar. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Korthagen |first=Fred A. J. |title=Handbook of reflection and reflective inquiry |last2=Vasalos |first2=Angelo |date=2010 |publisher=Springer |isbn=9780387857435 |editor-last=Lyons |editor-first=Nona |location=New York |pages=529–552 |chapter=Going to the core: deepening reflection by connecting the person to the profession |citeseerx=10.1.1.486.6428 |doi=10.1007/978-0-387-85744-2_27 |oclc=664583984 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=2nOpVDNKMBYC&amp;pg=PA529}}&lt;/ref&gt; {{Rp|539–545}}

== Shih edhe ==
 
[[Kategoria:Mësim]]</text>
      <sha1>mjq6jq9nfxibbpvho513r5fuh1a6fw5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058796</id>
      <parentid>3058795</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T21:37:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Edukatori</username>
        <id>112234</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* John Dewey */</comment>
      <origin>3058796</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14995" sha1="c7nu6e4dp8ecorg9r4pan65dnk59qp8" xml:space="preserve">
'''Cikli i të nxënit''' është një model strukturues i pedagogjisë dhe psikologjisë arsimore që shpjegon se si individët e shndërrojnë përvojën e drejtpërdrejtë në njohuri, shprehi dhe qëndrime të qëndrueshme. Ai bazohet në parimin se të nxënit nuk është një proces linear apo statik, por një proces ciklik dhe vazhdueshëm ku çdo përfundim shërben si pikënisje për një nivel më të lartë të kuptuarit.

== John Dewey ==
Në vitin 1933 (bazuar në punën e botuar për herë të parë në vitin 1910), [[John Dewey]] përshkroi pesë faza ose aspekte të mendimit reflektiv:
{{blockquote|„Në mes, si gjendje të mendimit, janë (1) sugjerimet, në të cilat mendja kërcejnë përpara drejt një zgjidhjeje të mundshme; (2) një intelektualizim i vështirësisë apo hutimit të ndjerë (të përjetuar drejtpërdrejt) në një problem që duhet zgjidhur, një pyetje për të cilën duhet kërkuar përgjigjja; (3) përdorimi i një sugjerimi pas tjetrit si ide udhëheqëse, apo hipotezë, për të nisur dhe udhëhequr vëzhgimin dhe veprimtaritë e tjera në mbledhjen e lëndës faktike; (4) elaborimi mendor i idesë apo supozimit si ide apo supozim (arsyetimi, në kuptimin në të cilin arsyetimi është një pjesë, e jo e tëra e përfundimit); dhe (5) testimin e hipotezës përmes veprimit të hapur apo imagjinar.&lt;ref&gt;In between, as states of thinking, are (1) suggestions, in which the mind leaps forward to a possible solution; (2) an intellectualization of the difficulty or perplexity that has been felt (directly experienced) into a problem to be solved, a question for which the answer must be sought; (3) the use of one suggestion after another as a leading idea, or hypothesis, to initiate and guide observation and other operations in the collection of factual material; (4) the mental elaboration of the idea or supposition as an idea or supposition (reasoning, in the sense in which reasoning is a part, not the whole of inference); and (5) testing the hypothesis by overt or imaginative action. [[John Dewey]] : ''How We Think'', revised edition, 1933&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite book |last=Dewey |first=John |author-link=John Dewey |date=1933 |title=How we think: a restatement of the relation of reflective thinking to the educative process |edition=Revised |location=Boston; New York |publisher=D.C. Heath and Company |page=[https://archive.org/details/howwethinkrestat00dewerich/page/107 107] |oclc=603884 |url=https://archive.org/details/howwethinkrestat00dewerich |url-access=registration}} The original edition was published in 1910: {{OCLC|194219}}.&lt;/ref&gt;}}

— John Dewey, How Wee Think, botimi i rishikuar, 1933

== Kurt Lewin ==
Në vitet 1940, Kurt Lewin zhvilloi kërkimin në veprim dhe përshkroi një cikël të:

# Planifikimi
# Veprim
# Zbulimi i fakteve, rreth rezultatit të veprimit

Lewin theksoi veçanërisht nevojën për gjetjen e fakteve, të cilën ai mendonte se i mungonte shumë punës në menaxhim dhe punë sociale. Ai e krahasoi këtë me ushtrinë ku
 

== Kolb dhe Fry ==
Në filli të viteve 1970, [[David A. Kolb]] dhe Ronald E. Fry zhvilluan modelin e të mësuarit me anë të përvojës (ELM), i përbërë nga katër elementë: &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Kolb |first=David A. |title=Theories of group processes |last2=Fry |first2=Ronald E. |date=1975 |publisher=Wiley |isbn=978-0471171171 |editor-last=Cooper |editor-first=Cary L. |series=Wiley series on individuals, groups, and organizations |location=London; New York |pages=33–58 |chapter=Towards an applied theory of experiential learning |oclc=1103318 |author-link=David A. Kolb}}&lt;/ref&gt;

# Përvojë konkrete
# Vëzhgimi dhe reflektimi mbi atë përvojë
# Formimi i koncepteve abstrakte bazuar në reflektim
# Testimi i koncepteve të reja

Testimi i koncepteve të reja jep përvojë konkrete e cila mund të vërehet dhe reflektohet mbi të, duke lejuar që cikli të vazhdojë.

Kolb e integroi këtë cikël të të nxënit me një teori të [[Stilet e të nxënit|stileve të të nxënit]], ku secili stil preferon dy nga katër pjesët e ciklit. Cikli është [[wiktionary:quadrisect|i ndarë në katër pjesë]] nga një bosht horizontal dhe një bosht vertikal. Boshti vertikal përfaqëson mënyrën se si mund të kuptohet njohuria, nëpërmjet ''përvojës konkrete'' ose nëpërmjet ''konceptualizimit abstrakt'', ose nga një kombinim i të dyjave. Boshti horizontal përfaqëson mënyrën se si transformohet ose ndërtohet njohuria nëpërmjet ''vëzhgimit reflektues'' ose ''eksperimentimit aktiv'' . Këto dy akse formojnë katër kuadrantët që mund të shihen si katër faza: përvoja konkrete (VK), vëzhgimi reflektues (VR), konceptualizimi abstrakt (VA) dhe eksperimentimi aktiv (EAK) dhe si katër stile të të nxënit: divergjent, asimilues, konvergjent dhe akomodues. &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Abdulwahed |first=Mahmoud |last2=Nagy |first2=Zoltan K. |date=July 2009 |title=Applying Kolb's experiential learning cycle for laboratory education |url=https://figshare.com/articles/Applying_Kolb_s_experiential_learning_cycle_for_laboratory_education/9242909 |journal=[[Journal of Engineering Education]] |volume=98 |issue=3 |pages=283–294 |doi=10.1002/j.2168-9830.2009.tb01025.x}}&lt;/ref&gt; Koncepti i stileve të të nxënit është kritikuar, shih {{Section link|Learning styles|Criticism}} .

== Honey dhe Mumford ==
Në vitet 1980, Peter Honey dhe Alan Mumford i zhvilluan idetë e Kolb dhe Fry në një cikël mësimi paksa të ndryshëm. &lt;ref name=&quot;Mumford&quot;&gt;{{Cite book |last=Mumford |first=Alan |title=Action learning at work |publisher=Gower |year=1997 |isbn=978-0566078903 |location=Aldershot, Hampshire; Brookfield, VT |page=121 |chapter=Putting learning styles to work |oclc=35777384 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=rgOoHgxObfwC&amp;pg=PA121}}&lt;/ref&gt; Fazat janë:

# ''Të bësh'' diçka, të kesh një përvojë
# ''Duke reflektuar'' mbi përvojën
# ''Duke përfunduar'' nga përvoja, duke zhvilluar një teori
# ''Planifikimi'' i hapave të ardhshëm, për të zbatuar ose testuar teorinë

Ndërkohë që cikli mund të hyjë në cilëndo nga katër fazat, një cikël duhet të përfundohet për të dhënë të nxënit që do të ndryshojë sjelljen. Cikli mund të kryhet disa herë për të ndërtuar shtresa të të nxënit.

Honey dhe Mumford u dhanë emra (të quajtur edhe ''[[Stilet e të nxënit|stile të të nxënit]]'' ) njerëzve që preferojnë të hyjnë në cikël në faza të ndryshme: ''Aktivist'', ''Reflektues'', ''Teorik'' dhe ''Pragmatist'' . Pyetësori i stileve të të nxënit i Honey dhe Mumford është kritikuar për besueshmëri dhe vlefshmëri të dobët. &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Klein |first=Britt |last2=McCall |first2=Louise |last3=Austin |first3=David |last4=Piterman |first4=Leon |date=January 2007 |title=A psychometric evaluation of the Learning Styles Questionnaire: 40-item version |journal=[[British Journal of Educational Technology]] |volume=38 |issue=1 |pages=23–32 |doi=10.1111/j.1467-8535.2006.00599.x}}&lt;/ref&gt;

== 5E ==
Në fund të viteve 1980, cikli i të nxënit 5E u zhvillua nga Studimi i Kurrikulës së Shkencave Biologjike, posaçërisht për t'u përdorur në mësimdhënien e shkencës. &lt;ref name=&quot;NASA&quot;&gt;{{Cite web |date=24 February 2012 |title=5Es Overview: The 5E instructional model |url=http://www.nasa.gov/audience/foreducators/nasaeclips/5eteachingmodels/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080923034649/http://www.nasa.gov/audience/foreducators/nasaeclips/5eteachingmodels/index.html |archive-date=23 September 2008 |access-date=31 January 2013 |website=nasa.gov |publisher=[[NASA]]}}&lt;/ref&gt; Cikli i të mësuarit ka katër faza:

# ''Angazho'', në të cilin kapet interesi i një studenti dhe përcaktohet tema.
# ''Eksploro'', në të cilin studentit i lejohet të ndërtojë njohuri mbi temën përmes pyetjeve dhe vëzhgimit të lehtësuar.
# ''Shpjego'', në të cilin studentëve u kërkohet të shpjegojnë atë që kanë zbuluar dhe instruktori drejton një diskutim mbi temën për të përsosur të kuptuarit e studentëve.
# ''Zgjerim'', në të cilin studentëve u kërkohet të zbatojnë atë që kanë mësuar në situata të ndryshme por të ngjashme, dhe instruktori i udhëzon studentët drejt temës tjetër të diskutimit.

E-ja e pestë qëndron për ''Evaluate ose Vlerëso'', në të cilën instruktori vëzhgon njohuritë dhe të kuptuarit e secilit student dhe i udhëheq studentët të vlerësojnë nëse ajo që kanë mësuar është e vërtetë. Vlerësimi duhet të zhvillohet gjatë gjithë ciklit, jo brenda një faze të caktuar.

== Korniza &quot;Nis, Bëj Pyetje, Vepro&quot; (LIA) ==
Korniza LIA u hartua nga ekipi i Lidhjeve Fillore të Akademisë Australiane të Shkencave për të adresuar një nevojë të deklaruar nga mësuesit e anketuar për një burim online që &quot;u lejon mësuesve të zgjedhin, përshtatin dhe ndërtojnë lehtësisht programin e tyre të punës brenda kuadrit të kurrikulës shkencore të Australisë&quot;. Në përputhje me përvetësimin e vazhdueshëm të Versionit 9.0 të Kurrikulës Australiane në vitin 2024, po zhvillohet një paketë e re burimesh online për klasat nga klasa e parë deri në vitin e 10-të, të cilat përputhen me kurrikulën e përditësuar dhe me kornizën LIA, duke ruajtur mësime më të adaptueshme dhe të përcaktuara qartë për mësuesit gjatë zbatimit. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last=Silvester |first=H |last2=Lawrence |first2=J |date=February 2025 |title=Launch, Inquire, Act—A framework for teaching and learning science |url=https://search.informit.org/doi/abs/10.3316/informit.T2025031900013800133312281 |journal=Australian Science Teachers Association |volume=71 |issue=1}}&lt;/ref&gt;

Korniza LIA fillon me fazën e “Nisjes”, e cila është hartuar për të angazhuar studentët dhe për të ofruar si motivim ashtu edhe kontekst për të nxënit e tyre. Faza e Nisjes i inkurajon nxënësit të fillojnë kërkime shkencore mbi një temë përmes përvojave të përbashkëta që lidhen me jetën e tyre (për shembull, duke i bërë nxënësit të hyjnë në një klasë të errët me të gjithë energjinë elektrike të fikur për të demonstruar rëndësinë e energjisë elektrike). Kjo u lejon të gjithë studentëve të zhvillojnë një gjuhë të përbashkët dhe siguron barazi në të nxënë. Më pas vjen faza “Bëj pyetje”, e cila përbëhet nga cikle hetimi, duke nxitur thellimin e të kuptuarit. Nxënësit përmirësojnë njohuritë e tyre për një temë nëpërmjet pyetjeve, hetimeve dhe integrimit kontekstual (për shembull, si mund të bëhet një elektrik dore me një bateri, tela dhe një llambë: duke eksperimentuar me forma të ndryshme qarqesh). Faza e fundit, “Vepro”, synon t’i fuqizojë studentët që të veprojnë mbi bazën e njohurive dhe aftësive të tyre të sapo fituara. I inkurajon studentët të kenë liri veprimi duke hartuar mënyra të reja për të bashkëvepruar me botën nëpërmjet shkencës (për shembull, duke përdorur eksperimentet e tyre me qarqet për të hartuar një produkt elektrik për të mbështetur njerëzit në rast ndërprerjeje të energjisë). &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Alistair Smith ==
Në vitet 1990, Alistair Smith zhvilloi accelerated learning cycle, gjithashtu për përdorim në mësimdhënie. &lt;ref name=&quot;Wegerif&quot;&gt;{{Cite web |last=Wegerif |first=Rupert |title=Review of ''Accelerated Learning in the Classroom'', by Alistair Smith |url=http://elac.ex.ac.uk/dialogiceducation/userfiles/Review%20of%20Accelerated%20Learning.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20140517132716/http://elac.ex.ac.uk/dialogiceducation/userfiles/Review%20of%20Accelerated%20Learning.pdf |archive-date=17 May 2014 |access-date=16 May 2014 |publisher=[[University of Exeter]]}}&lt;/ref&gt; Fazat janë: &lt;ref name=&quot;Smith&quot;&gt;{{Cite book |last=Smith |first=Alistair |url=https://archive.org/details/acceleratedlearn0000smit_c4t0 |title=Accelerated learning in the classroom |date=1996 |publisher=Network Educational Press |isbn=978-1855390348 |series=School effectiveness series |location=Stafford; Williston, VT |oclc=36747433 |url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

# Krijoni një mjedis mbështetës të të nxënit - të sigurt, por stimulues
# Lidhni të nxënit – njohuri të dobishme që tashmë i kemi
# Jepni pamjen e përgjithshme
# Përshkruani rezultatet e të nxënit që duam të arrijmë
# Hyrje – informacion i ri për të aktivizuar aktivitetin
# Aktiviteti
# Demonstroni gjetjet e aktivitetit
# Rishikimi për rikthim dhe ruajtje

Ndryshe nga ciklet e tjera të të nxënit, hapi 8 normalisht pasohet nga hapi 2, në vend të hapit 1.

== ALACT ==
Në vitet 2000, Fred Korthagen dhe Angelo Vasalos (dhe të tjerë) zhvilluan modelin ALACT, posaçërisht për përdorim në zhvillimin personal. &lt;ref name=&quot;Korthagen2005&quot;&gt;{{Cite journal |last=Korthagen |first=Fred A. J. |last2=Vasalos |first2=Angelo |date=February 2005 |title=Levels in reflection: core reflection as a means to enhance professional growth |url=http://kernreflectie.nl/Media/pdf/Levels%20in%20reflection.pdf |url-status=dead |journal=Teachers and Teaching |volume=11 |issue=1 |pages=47–71 |doi=10.1080/1354060042000337093 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304033203/http://kernreflectie.nl/Media/pdf/Levels%20in%20reflection.pdf |archive-date=2016-03-04 |access-date=2015-03-09}}&lt;/ref&gt; Pesë fazat e ciklit ALACT janë:

# Veprimi
# Duke parë prapa në veprim
# Aspektet e ndërgjegjësimit thelbësor
# Krijimi i metodave alternative të veprimit
# Prova

Ashtu si me Kolbin dhe Fryn, gjyqi është një veprim që mund të rishikohet. Korthagen dhe Vasalos renditën ndërhyrjet e trajnerëve për secilën fazë. &lt;ref name=&quot;Korthagen2005&quot; /&gt; 

=== Nivelet e reflektimit ===
Korthagen dhe Vasalos përshkruan gjithashtu një model qepësh të &quot;niveleve të reflektimit&quot; (nga e brendshme në të jashtme: misioni, identiteti, besimet, kompetencat, sjellja, mjedisi) të frymëzuar nga hierarkia e llojeve logjike të Gregory Bateson . &lt;ref name=&quot;Korthagen2005&quot; /&gt; Në vitin 2010, ata e lidhën modelin e tyre të të mësuarit reflektues me praktikën e [[Ndërgjegjësimi|vetëdijes]] dhe me Teorinë U të Otto Scharmer, e cila, në kontrast me një cikël të të mësuarit, thekson reflektimin mbi një të ardhme të dëshiruar në vend të përvojës së kaluar. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Korthagen |first=Fred A. J. |title=Handbook of reflection and reflective inquiry |last2=Vasalos |first2=Angelo |date=2010 |publisher=Springer |isbn=9780387857435 |editor-last=Lyons |editor-first=Nona |location=New York |pages=529–552 |chapter=Going to the core: deepening reflection by connecting the person to the profession |citeseerx=10.1.1.486.6428 |doi=10.1007/978-0-387-85744-2_27 |oclc=664583984 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=2nOpVDNKMBYC&amp;pg=PA529}}&lt;/ref&gt; {{Rp|539–545}}

== Shih edhe ==
 
[[Kategoria:Mësim]]</text>
      <sha1>c7nu6e4dp8ecorg9r4pan65dnk59qp8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058797</id>
      <parentid>3058796</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T21:38:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Edukatori</username>
        <id>112234</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Kurt Lewin */</comment>
      <origin>3058797</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16303" sha1="2xwj4s981y6d7uqix22wrksyfhqg1tq" xml:space="preserve">
'''Cikli i të nxënit''' është një model strukturues i pedagogjisë dhe psikologjisë arsimore që shpjegon se si individët e shndërrojnë përvojën e drejtpërdrejtë në njohuri, shprehi dhe qëndrime të qëndrueshme. Ai bazohet në parimin se të nxënit nuk është një proces linear apo statik, por një proces ciklik dhe vazhdueshëm ku çdo përfundim shërben si pikënisje për një nivel më të lartë të kuptuarit.

== John Dewey ==
Në vitin 1933 (bazuar në punën e botuar për herë të parë në vitin 1910), [[John Dewey]] përshkroi pesë faza ose aspekte të mendimit reflektiv:
{{blockquote|„Në mes, si gjendje të mendimit, janë (1) sugjerimet, në të cilat mendja kërcejnë përpara drejt një zgjidhjeje të mundshme; (2) një intelektualizim i vështirësisë apo hutimit të ndjerë (të përjetuar drejtpërdrejt) në një problem që duhet zgjidhur, një pyetje për të cilën duhet kërkuar përgjigjja; (3) përdorimi i një sugjerimi pas tjetrit si ide udhëheqëse, apo hipotezë, për të nisur dhe udhëhequr vëzhgimin dhe veprimtaritë e tjera në mbledhjen e lëndës faktike; (4) elaborimi mendor i idesë apo supozimit si ide apo supozim (arsyetimi, në kuptimin në të cilin arsyetimi është një pjesë, e jo e tëra e përfundimit); dhe (5) testimin e hipotezës përmes veprimit të hapur apo imagjinar.&lt;ref&gt;In between, as states of thinking, are (1) suggestions, in which the mind leaps forward to a possible solution; (2) an intellectualization of the difficulty or perplexity that has been felt (directly experienced) into a problem to be solved, a question for which the answer must be sought; (3) the use of one suggestion after another as a leading idea, or hypothesis, to initiate and guide observation and other operations in the collection of factual material; (4) the mental elaboration of the idea or supposition as an idea or supposition (reasoning, in the sense in which reasoning is a part, not the whole of inference); and (5) testing the hypothesis by overt or imaginative action. [[John Dewey]] : ''How We Think'', revised edition, 1933&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite book |last=Dewey |first=John |author-link=John Dewey |date=1933 |title=How we think: a restatement of the relation of reflective thinking to the educative process |edition=Revised |location=Boston; New York |publisher=D.C. Heath and Company |page=[https://archive.org/details/howwethinkrestat00dewerich/page/107 107] |oclc=603884 |url=https://archive.org/details/howwethinkrestat00dewerich |url-access=registration}} The original edition was published in 1910: {{OCLC|194219}}.&lt;/ref&gt;}}

— John Dewey, How Wee Think, botimi i rishikuar, 1933

== Kurt Lewin ==
Në vitet 1940, Kurt Lewin zhvilloi kërkimin në veprim dhe përshkroi një cikël të:

# Planifikimi
# Veprim
# Zbulimi i fakteve, rreth rezultatit të veprimit

Lewin theksoi veçanërisht nevojën për gjetjen e fakteve, të cilën ai mendonte se i mungonte shumë punës në menaxhim dhe punë sociale. Ai e krahasoi këtë me ushtrinë ku {{blockquote|the attack is pressed home and immediately a reconnaissance plane follows with the one objective of determining as accurately and objectively as possible the new situation. This reconnaissance or fact-finding has four functions. First it should evaluate the action. It shows whether what has been achieved is above or below expectation. Secondly, it gives the planners a chance to learn, that is, to gather new general insight, for instance, regarding the strength and weakness of certain weapons or techniques of action. Thirdly, this fact-finding should serve as a basis for correctly planning the next step. Finally, it serves as a basis for modifying the &quot;overall plan.&quot;|[[Kurt Lewin]]|Action Research and Minority Problems, 1946&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Lewin |first=Kurt |author-link=Kurt Lewin |date=November 1946 |title=Action research and minority problems |journal=[[Journal of Social Issues]] |volume=2 |issue=4 |pages=34–46 |doi=10.1111/j.1540-4560.1946.tb02295.x |url=http://bscw.wineme.fb5.uni-siegen.de/pub/nj_bscw.cgi/d759359/5_1_ActionResearchandMinortyProblems.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20130810203435/http://bscw.wineme.fb5.uni-siegen.de/pub/nj_bscw.cgi/d759359/5_1_ActionResearchandMinortyProblems.pdf |archive-date=2013-08-10 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}}
 

== Kolb dhe Fry ==
Në filli të viteve 1970, [[David A. Kolb]] dhe Ronald E. Fry zhvilluan modelin e të mësuarit me anë të përvojës (ELM), i përbërë nga katër elementë: &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Kolb |first=David A. |title=Theories of group processes |last2=Fry |first2=Ronald E. |date=1975 |publisher=Wiley |isbn=978-0471171171 |editor-last=Cooper |editor-first=Cary L. |series=Wiley series on individuals, groups, and organizations |location=London; New York |pages=33–58 |chapter=Towards an applied theory of experiential learning |oclc=1103318 |author-link=David A. Kolb}}&lt;/ref&gt;

# Përvojë konkrete
# Vëzhgimi dhe reflektimi mbi atë përvojë
# Formimi i koncepteve abstrakte bazuar në reflektim
# Testimi i koncepteve të reja

Testimi i koncepteve të reja jep përvojë konkrete e cila mund të vërehet dhe reflektohet mbi të, duke lejuar që cikli të vazhdojë.

Kolb e integroi këtë cikël të të nxënit me një teori të [[Stilet e të nxënit|stileve të të nxënit]], ku secili stil preferon dy nga katër pjesët e ciklit. Cikli është [[wiktionary:quadrisect|i ndarë në katër pjesë]] nga një bosht horizontal dhe një bosht vertikal. Boshti vertikal përfaqëson mënyrën se si mund të kuptohet njohuria, nëpërmjet ''përvojës konkrete'' ose nëpërmjet ''konceptualizimit abstrakt'', ose nga një kombinim i të dyjave. Boshti horizontal përfaqëson mënyrën se si transformohet ose ndërtohet njohuria nëpërmjet ''vëzhgimit reflektues'' ose ''eksperimentimit aktiv'' . Këto dy akse formojnë katër kuadrantët që mund të shihen si katër faza: përvoja konkrete (VK), vëzhgimi reflektues (VR), konceptualizimi abstrakt (VA) dhe eksperimentimi aktiv (EAK) dhe si katër stile të të nxënit: divergjent, asimilues, konvergjent dhe akomodues. &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Abdulwahed |first=Mahmoud |last2=Nagy |first2=Zoltan K. |date=July 2009 |title=Applying Kolb's experiential learning cycle for laboratory education |url=https://figshare.com/articles/Applying_Kolb_s_experiential_learning_cycle_for_laboratory_education/9242909 |journal=[[Journal of Engineering Education]] |volume=98 |issue=3 |pages=283–294 |doi=10.1002/j.2168-9830.2009.tb01025.x}}&lt;/ref&gt; Koncepti i stileve të të nxënit është kritikuar, shih {{Section link|Learning styles|Criticism}} .

== Honey dhe Mumford ==
Në vitet 1980, Peter Honey dhe Alan Mumford i zhvilluan idetë e Kolb dhe Fry në një cikël mësimi paksa të ndryshëm. &lt;ref name=&quot;Mumford&quot;&gt;{{Cite book |last=Mumford |first=Alan |title=Action learning at work |publisher=Gower |year=1997 |isbn=978-0566078903 |location=Aldershot, Hampshire; Brookfield, VT |page=121 |chapter=Putting learning styles to work |oclc=35777384 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=rgOoHgxObfwC&amp;pg=PA121}}&lt;/ref&gt; Fazat janë:

# ''Të bësh'' diçka, të kesh një përvojë
# ''Duke reflektuar'' mbi përvojën
# ''Duke përfunduar'' nga përvoja, duke zhvilluar një teori
# ''Planifikimi'' i hapave të ardhshëm, për të zbatuar ose testuar teorinë

Ndërkohë që cikli mund të hyjë në cilëndo nga katër fazat, një cikël duhet të përfundohet për të dhënë të nxënit që do të ndryshojë sjelljen. Cikli mund të kryhet disa herë për të ndërtuar shtresa të të nxënit.

Honey dhe Mumford u dhanë emra (të quajtur edhe ''[[Stilet e të nxënit|stile të të nxënit]]'' ) njerëzve që preferojnë të hyjnë në cikël në faza të ndryshme: ''Aktivist'', ''Reflektues'', ''Teorik'' dhe ''Pragmatist'' . Pyetësori i stileve të të nxënit i Honey dhe Mumford është kritikuar për besueshmëri dhe vlefshmëri të dobët. &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Klein |first=Britt |last2=McCall |first2=Louise |last3=Austin |first3=David |last4=Piterman |first4=Leon |date=January 2007 |title=A psychometric evaluation of the Learning Styles Questionnaire: 40-item version |journal=[[British Journal of Educational Technology]] |volume=38 |issue=1 |pages=23–32 |doi=10.1111/j.1467-8535.2006.00599.x}}&lt;/ref&gt;

== 5E ==
Në fund të viteve 1980, cikli i të nxënit 5E u zhvillua nga Studimi i Kurrikulës së Shkencave Biologjike, posaçërisht për t'u përdorur në mësimdhënien e shkencës. &lt;ref name=&quot;NASA&quot;&gt;{{Cite web |date=24 February 2012 |title=5Es Overview: The 5E instructional model |url=http://www.nasa.gov/audience/foreducators/nasaeclips/5eteachingmodels/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080923034649/http://www.nasa.gov/audience/foreducators/nasaeclips/5eteachingmodels/index.html |archive-date=23 September 2008 |access-date=31 January 2013 |website=nasa.gov |publisher=[[NASA]]}}&lt;/ref&gt; Cikli i të mësuarit ka katër faza:

# ''Angazho'', në të cilin kapet interesi i një studenti dhe përcaktohet tema.
# ''Eksploro'', në të cilin studentit i lejohet të ndërtojë njohuri mbi temën përmes pyetjeve dhe vëzhgimit të lehtësuar.
# ''Shpjego'', në të cilin studentëve u kërkohet të shpjegojnë atë që kanë zbuluar dhe instruktori drejton një diskutim mbi temën për të përsosur të kuptuarit e studentëve.
# ''Zgjerim'', në të cilin studentëve u kërkohet të zbatojnë atë që kanë mësuar në situata të ndryshme por të ngjashme, dhe instruktori i udhëzon studentët drejt temës tjetër të diskutimit.

E-ja e pestë qëndron për ''Evaluate ose Vlerëso'', në të cilën instruktori vëzhgon njohuritë dhe të kuptuarit e secilit student dhe i udhëheq studentët të vlerësojnë nëse ajo që kanë mësuar është e vërtetë. Vlerësimi duhet të zhvillohet gjatë gjithë ciklit, jo brenda një faze të caktuar.

== Korniza &quot;Nis, Bëj Pyetje, Vepro&quot; (LIA) ==
Korniza LIA u hartua nga ekipi i Lidhjeve Fillore të Akademisë Australiane të Shkencave për të adresuar një nevojë të deklaruar nga mësuesit e anketuar për një burim online që &quot;u lejon mësuesve të zgjedhin, përshtatin dhe ndërtojnë lehtësisht programin e tyre të punës brenda kuadrit të kurrikulës shkencore të Australisë&quot;. Në përputhje me përvetësimin e vazhdueshëm të Versionit 9.0 të Kurrikulës Australiane në vitin 2024, po zhvillohet një paketë e re burimesh online për klasat nga klasa e parë deri në vitin e 10-të, të cilat përputhen me kurrikulën e përditësuar dhe me kornizën LIA, duke ruajtur mësime më të adaptueshme dhe të përcaktuara qartë për mësuesit gjatë zbatimit. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last=Silvester |first=H |last2=Lawrence |first2=J |date=February 2025 |title=Launch, Inquire, Act—A framework for teaching and learning science |url=https://search.informit.org/doi/abs/10.3316/informit.T2025031900013800133312281 |journal=Australian Science Teachers Association |volume=71 |issue=1}}&lt;/ref&gt;

Korniza LIA fillon me fazën e “Nisjes”, e cila është hartuar për të angazhuar studentët dhe për të ofruar si motivim ashtu edhe kontekst për të nxënit e tyre. Faza e Nisjes i inkurajon nxënësit të fillojnë kërkime shkencore mbi një temë përmes përvojave të përbashkëta që lidhen me jetën e tyre (për shembull, duke i bërë nxënësit të hyjnë në një klasë të errët me të gjithë energjinë elektrike të fikur për të demonstruar rëndësinë e energjisë elektrike). Kjo u lejon të gjithë studentëve të zhvillojnë një gjuhë të përbashkët dhe siguron barazi në të nxënë. Më pas vjen faza “Bëj pyetje”, e cila përbëhet nga cikle hetimi, duke nxitur thellimin e të kuptuarit. Nxënësit përmirësojnë njohuritë e tyre për një temë nëpërmjet pyetjeve, hetimeve dhe integrimit kontekstual (për shembull, si mund të bëhet një elektrik dore me një bateri, tela dhe një llambë: duke eksperimentuar me forma të ndryshme qarqesh). Faza e fundit, “Vepro”, synon t’i fuqizojë studentët që të veprojnë mbi bazën e njohurive dhe aftësive të tyre të sapo fituara. I inkurajon studentët të kenë liri veprimi duke hartuar mënyra të reja për të bashkëvepruar me botën nëpërmjet shkencës (për shembull, duke përdorur eksperimentet e tyre me qarqet për të hartuar një produkt elektrik për të mbështetur njerëzit në rast ndërprerjeje të energjisë). &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Alistair Smith ==
Në vitet 1990, Alistair Smith zhvilloi accelerated learning cycle, gjithashtu për përdorim në mësimdhënie. &lt;ref name=&quot;Wegerif&quot;&gt;{{Cite web |last=Wegerif |first=Rupert |title=Review of ''Accelerated Learning in the Classroom'', by Alistair Smith |url=http://elac.ex.ac.uk/dialogiceducation/userfiles/Review%20of%20Accelerated%20Learning.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20140517132716/http://elac.ex.ac.uk/dialogiceducation/userfiles/Review%20of%20Accelerated%20Learning.pdf |archive-date=17 May 2014 |access-date=16 May 2014 |publisher=[[University of Exeter]]}}&lt;/ref&gt; Fazat janë: &lt;ref name=&quot;Smith&quot;&gt;{{Cite book |last=Smith |first=Alistair |url=https://archive.org/details/acceleratedlearn0000smit_c4t0 |title=Accelerated learning in the classroom |date=1996 |publisher=Network Educational Press |isbn=978-1855390348 |series=School effectiveness series |location=Stafford; Williston, VT |oclc=36747433 |url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

# Krijoni një mjedis mbështetës të të nxënit - të sigurt, por stimulues
# Lidhni të nxënit – njohuri të dobishme që tashmë i kemi
# Jepni pamjen e përgjithshme
# Përshkruani rezultatet e të nxënit që duam të arrijmë
# Hyrje – informacion i ri për të aktivizuar aktivitetin
# Aktiviteti
# Demonstroni gjetjet e aktivitetit
# Rishikimi për rikthim dhe ruajtje

Ndryshe nga ciklet e tjera të të nxënit, hapi 8 normalisht pasohet nga hapi 2, në vend të hapit 1.

== ALACT ==
Në vitet 2000, Fred Korthagen dhe Angelo Vasalos (dhe të tjerë) zhvilluan modelin ALACT, posaçërisht për përdorim në zhvillimin personal. &lt;ref name=&quot;Korthagen2005&quot;&gt;{{Cite journal |last=Korthagen |first=Fred A. J. |last2=Vasalos |first2=Angelo |date=February 2005 |title=Levels in reflection: core reflection as a means to enhance professional growth |url=http://kernreflectie.nl/Media/pdf/Levels%20in%20reflection.pdf |url-status=dead |journal=Teachers and Teaching |volume=11 |issue=1 |pages=47–71 |doi=10.1080/1354060042000337093 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304033203/http://kernreflectie.nl/Media/pdf/Levels%20in%20reflection.pdf |archive-date=2016-03-04 |access-date=2015-03-09}}&lt;/ref&gt; Pesë fazat e ciklit ALACT janë:

# Veprimi
# Duke parë prapa në veprim
# Aspektet e ndërgjegjësimit thelbësor
# Krijimi i metodave alternative të veprimit
# Prova

Ashtu si me Kolbin dhe Fryn, gjyqi është një veprim që mund të rishikohet. Korthagen dhe Vasalos renditën ndërhyrjet e trajnerëve për secilën fazë. &lt;ref name=&quot;Korthagen2005&quot; /&gt; 

=== Nivelet e reflektimit ===
Korthagen dhe Vasalos përshkruan gjithashtu një model qepësh të &quot;niveleve të reflektimit&quot; (nga e brendshme në të jashtme: misioni, identiteti, besimet, kompetencat, sjellja, mjedisi) të frymëzuar nga hierarkia e llojeve logjike të Gregory Bateson . &lt;ref name=&quot;Korthagen2005&quot; /&gt; Në vitin 2010, ata e lidhën modelin e tyre të të mësuarit reflektues me praktikën e [[Ndërgjegjësimi|vetëdijes]] dhe me Teorinë U të Otto Scharmer, e cila, në kontrast me një cikël të të mësuarit, thekson reflektimin mbi një të ardhme të dëshiruar në vend të përvojës së kaluar. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Korthagen |first=Fred A. J. |title=Handbook of reflection and reflective inquiry |last2=Vasalos |first2=Angelo |date=2010 |publisher=Springer |isbn=9780387857435 |editor-last=Lyons |editor-first=Nona |location=New York |pages=529–552 |chapter=Going to the core: deepening reflection by connecting the person to the profession |citeseerx=10.1.1.486.6428 |doi=10.1007/978-0-387-85744-2_27 |oclc=664583984 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=2nOpVDNKMBYC&amp;pg=PA529}}&lt;/ref&gt; {{Rp|539–545}}

== Shih edhe ==
 
[[Kategoria:Mësim]]</text>
      <sha1>2xwj4s981y6d7uqix22wrksyfhqg1tq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058798</id>
      <parentid>3058797</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T21:40:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Edukatori</username>
        <id>112234</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3058798</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16374" sha1="415mhk0qnes6hkvita5r259zpptf2eh" xml:space="preserve">
'''Cikli i të nxënit''' është një model strukturues i pedagogjisë dhe psikologjisë arsimore që shpjegon se si individët e shndërrojnë përvojën e drejtpërdrejtë në njohuri, shprehi dhe qëndrime të qëndrueshme. Ai bazohet në parimin se të nxënit nuk është një proces linear apo statik, por një proces ciklik dhe vazhdueshëm ku çdo përfundim shërben si pikënisje për një nivel më të lartë të kuptuarit.

== John Dewey ==
Në vitin 1933 (bazuar në punën e botuar për herë të parë në vitin 1910), [[John Dewey]] përshkroi pesë faza ose aspekte të mendimit reflektiv:
{{blockquote|„Në mes, si gjendje të mendimit, janë (1) sugjerimet, në të cilat mendja kërcejnë përpara drejt një zgjidhjeje të mundshme; (2) një intelektualizim i vështirësisë apo hutimit të ndjerë (të përjetuar drejtpërdrejt) në një problem që duhet zgjidhur, një pyetje për të cilën duhet kërkuar përgjigjja; (3) përdorimi i një sugjerimi pas tjetrit si ide udhëheqëse, apo hipotezë, për të nisur dhe udhëhequr vëzhgimin dhe veprimtaritë e tjera në mbledhjen e lëndës faktike; (4) elaborimi mendor i idesë apo supozimit si ide apo supozim (arsyetimi, në kuptimin në të cilin arsyetimi është një pjesë, e jo e tëra e përfundimit); dhe (5) testimin e hipotezës përmes veprimit të hapur apo imagjinar.&lt;ref&gt;In between, as states of thinking, are (1) suggestions, in which the mind leaps forward to a possible solution; (2) an intellectualization of the difficulty or perplexity that has been felt (directly experienced) into a problem to be solved, a question for which the answer must be sought; (3) the use of one suggestion after another as a leading idea, or hypothesis, to initiate and guide observation and other operations in the collection of factual material; (4) the mental elaboration of the idea or supposition as an idea or supposition (reasoning, in the sense in which reasoning is a part, not the whole of inference); and (5) testing the hypothesis by overt or imaginative action. [[John Dewey]] : ''How We Think'', revised edition, 1933&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite book |last=Dewey |first=John |author-link=John Dewey |date=1933 |title=How we think: a restatement of the relation of reflective thinking to the educative process |edition=Revised |location=Boston; New York |publisher=D.C. Heath and Company |page=[https://archive.org/details/howwethinkrestat00dewerich/page/107 107] |oclc=603884 |url=https://archive.org/details/howwethinkrestat00dewerich |url-access=registration}} The original edition was published in 1910: {{OCLC|194219}}.&lt;/ref&gt;}}

— John Dewey, How Wee Think, botimi i rishikuar, 1933

== Kurt Lewin ==
Në vitet 1940, Kurt Lewin zhvilloi kërkimin në veprim dhe përshkroi një cikël të:

# Planifikimi
# Veprim
# Zbulimi i fakteve, rreth rezultatit të veprimit

Lewin theksoi veçanërisht nevojën për gjetjen e fakteve, të cilën ai mendonte se i mungonte shumë punës në menaxhim dhe punë sociale. Ai e krahasoi këtë me ushtrinë ku {{blockquote|the attack is pressed home and immediately a reconnaissance plane follows with the one objective of determining as accurately and objectively as possible the new situation. This reconnaissance or fact-finding has four functions. First it should evaluate the action. It shows whether what has been achieved is above or below expectation. Secondly, it gives the planners a chance to learn, that is, to gather new general insight, for instance, regarding the strength and weakness of certain weapons or techniques of action. Thirdly, this fact-finding should serve as a basis for correctly planning the next step. Finally, it serves as a basis for modifying the &quot;overall plan.&quot;|[[Kurt Lewin]]|Action Research and Minority Problems, 1946&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Lewin |first=Kurt |author-link=Kurt Lewin |date=November 1946 |title=Action research and minority problems |journal=[[Journal of Social Issues]] |volume=2 |issue=4 |pages=34–46 |doi=10.1111/j.1540-4560.1946.tb02295.x |url=http://bscw.wineme.fb5.uni-siegen.de/pub/nj_bscw.cgi/d759359/5_1_ActionResearchandMinortyProblems.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20130810203435/http://bscw.wineme.fb5.uni-siegen.de/pub/nj_bscw.cgi/d759359/5_1_ActionResearchandMinortyProblems.pdf |archive-date=2013-08-10 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}}

== Kolb dhe Fry ==
Në filli të viteve 1970, [[David A. Kolb]] dhe Ronald E. Fry zhvilluan modelin e të mësuarit me anë të përvojës (ELM), i përbërë nga katër elementë: &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Kolb |first=David A. |title=Theories of group processes |last2=Fry |first2=Ronald E. |date=1975 |publisher=Wiley |isbn=978-0471171171 |editor-last=Cooper |editor-first=Cary L. |series=Wiley series on individuals, groups, and organizations |location=London; New York |pages=33–58 |chapter=Towards an applied theory of experiential learning |oclc=1103318 |author-link=David A. Kolb}}&lt;/ref&gt;

# Përvojë konkrete
# Vëzhgimi dhe reflektimi mbi atë përvojë
# Formimi i koncepteve abstrakte bazuar në reflektim
# Testimi i koncepteve të reja

Testimi i koncepteve të reja jep përvojë konkrete e cila mund të vërehet dhe reflektohet mbi të, duke lejuar që cikli të vazhdojë.

Kolb e integroi këtë cikël të të nxënit me një teori të [[Stilet e të nxënit|stileve të të nxënit]], ku secili stil preferon dy nga katër pjesët e ciklit. Cikli është [[wiktionary:quadrisect|i ndarë në katër pjesë]] nga një bosht horizontal dhe një bosht vertikal. Boshti vertikal përfaqëson mënyrën se si mund të kuptohet njohuria, nëpërmjet ''përvojës konkrete'' ose nëpërmjet ''konceptualizimit abstrakt'', ose nga një kombinim i të dyjave. Boshti horizontal përfaqëson mënyrën se si transformohet ose ndërtohet njohuria nëpërmjet ''vëzhgimit reflektues'' ose ''eksperimentimit aktiv'' . Këto dy akse formojnë katër kuadrantët që mund të shihen si katër faza: përvoja konkrete (VK), vëzhgimi reflektues (VR), konceptualizimi abstrakt (VA) dhe eksperimentimi aktiv (EAK) dhe si katër stile të të nxënit: divergjent, asimilues, konvergjent dhe akomodues. &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Abdulwahed |first=Mahmoud |last2=Nagy |first2=Zoltan K. |date=July 2009 |title=Applying Kolb's experiential learning cycle for laboratory education |url=https://figshare.com/articles/Applying_Kolb_s_experiential_learning_cycle_for_laboratory_education/9242909 |journal=[[Journal of Engineering Education]] |volume=98 |issue=3 |pages=283–294 |doi=10.1002/j.2168-9830.2009.tb01025.x}}&lt;/ref&gt; Koncepti i stileve të të nxënit është kritikuar, shih {{Section link|Learning styles|Criticism}} .

== Honey dhe Mumford ==
Në vitet 1980, Peter Honey dhe Alan Mumford i zhvilluan idetë e Kolb dhe Fry në një cikël mësimi paksa të ndryshëm. &lt;ref name=&quot;Mumford&quot;&gt;{{Cite book |last=Mumford |first=Alan |title=Action learning at work |publisher=Gower |year=1997 |isbn=978-0566078903 |location=Aldershot, Hampshire; Brookfield, VT |page=121 |chapter=Putting learning styles to work |oclc=35777384 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=rgOoHgxObfwC&amp;pg=PA121}}&lt;/ref&gt; Fazat janë:

# ''Të bësh'' diçka, të kesh një përvojë
# ''Duke reflektuar'' mbi përvojën
# ''Duke përfunduar'' nga përvoja, duke zhvilluar një teori
# ''Planifikimi'' i hapave të ardhshëm, për të zbatuar ose testuar teorinë

Ndërkohë që cikli mund të hyjë në cilëndo nga katër fazat, një cikël duhet të përfundohet për të dhënë të nxënit që do të ndryshojë sjelljen. Cikli mund të kryhet disa herë për të ndërtuar shtresa të të nxënit.

Honey dhe Mumford u dhanë emra (të quajtur edhe ''[[Stilet e të nxënit|stile të të nxënit]]'' ) njerëzve që preferojnë të hyjnë në cikël në faza të ndryshme: ''Aktivist'', ''Reflektues'', ''Teorik'' dhe ''Pragmatist'' . Pyetësori i stileve të të nxënit i Honey dhe Mumford është kritikuar për besueshmëri dhe vlefshmëri të dobët. &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Klein |first=Britt |last2=McCall |first2=Louise |last3=Austin |first3=David |last4=Piterman |first4=Leon |date=January 2007 |title=A psychometric evaluation of the Learning Styles Questionnaire: 40-item version |journal=[[British Journal of Educational Technology]] |volume=38 |issue=1 |pages=23–32 |doi=10.1111/j.1467-8535.2006.00599.x}}&lt;/ref&gt;

== 5E ==
Në fund të viteve 1980, cikli i të nxënit 5E u zhvillua nga Studimi i Kurrikulës së Shkencave Biologjike, posaçërisht për t'u përdorur në mësimdhënien e shkencës. &lt;ref name=&quot;NASA&quot;&gt;{{Cite web |date=24 February 2012 |title=5Es Overview: The 5E instructional model |url=http://www.nasa.gov/audience/foreducators/nasaeclips/5eteachingmodels/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080923034649/http://www.nasa.gov/audience/foreducators/nasaeclips/5eteachingmodels/index.html |archive-date=23 September 2008 |access-date=31 January 2013 |website=nasa.gov |publisher=[[NASA]]}}&lt;/ref&gt; Cikli i të mësuarit ka katër faza:

# ''Angazho'', në të cilin kapet interesi i një studenti dhe përcaktohet tema.
# ''Eksploro'', në të cilin studentit i lejohet të ndërtojë njohuri mbi temën përmes pyetjeve dhe vëzhgimit të lehtësuar.
# ''Shpjego'', në të cilin studentëve u kërkohet të shpjegojnë atë që kanë zbuluar dhe instruktori drejton një diskutim mbi temën për të përsosur të kuptuarit e studentëve.
# ''Zgjerim'', në të cilin studentëve u kërkohet të zbatojnë atë që kanë mësuar në situata të ndryshme por të ngjashme, dhe instruktori i udhëzon studentët drejt temës tjetër të diskutimit.

E-ja e pestë qëndron për ''Evaluate ose Vlerëso'', në të cilën instruktori vëzhgon njohuritë dhe të kuptuarit e secilit student dhe i udhëheq studentët të vlerësojnë nëse ajo që kanë mësuar është e vërtetë. Vlerësimi duhet të zhvillohet gjatë gjithë ciklit, jo brenda një faze të caktuar.

== Korniza &quot;Nis, Bëj Pyetje, Vepro&quot; (LIA) ==
Korniza LIA u hartua nga ekipi i Lidhjeve Fillore të Akademisë Australiane të Shkencave për të adresuar një nevojë të deklaruar nga mësuesit e anketuar për një burim online që &quot;u lejon mësuesve të zgjedhin, përshtatin dhe ndërtojnë lehtësisht programin e tyre të punës brenda kuadrit të kurrikulës shkencore të Australisë&quot;. Në përputhje me përvetësimin e vazhdueshëm të Versionit 9.0 të Kurrikulës Australiane në vitin 2024, po zhvillohet një paketë e re burimesh online për klasat nga klasa e parë deri në vitin e 10-të, të cilat përputhen me kurrikulën e përditësuar dhe me kornizën LIA, duke ruajtur mësime më të adaptueshme dhe të përcaktuara qartë për mësuesit gjatë zbatimit. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last=Silvester |first=H |last2=Lawrence |first2=J |date=February 2025 |title=Launch, Inquire, Act—A framework for teaching and learning science |url=https://search.informit.org/doi/abs/10.3316/informit.T2025031900013800133312281 |journal=Australian Science Teachers Association |volume=71 |issue=1}}&lt;/ref&gt;

Korniza LIA fillon me fazën e “Nisjes”, e cila është hartuar për të angazhuar studentët dhe për të ofruar si motivim ashtu edhe kontekst për të nxënit e tyre. Faza e Nisjes i inkurajon nxënësit të fillojnë kërkime shkencore mbi një temë përmes përvojave të përbashkëta që lidhen me jetën e tyre (për shembull, duke i bërë nxënësit të hyjnë në një klasë të errët me të gjithë energjinë elektrike të fikur për të demonstruar rëndësinë e energjisë elektrike). Kjo u lejon të gjithë studentëve të zhvillojnë një gjuhë të përbashkët dhe siguron barazi në të nxënë. Më pas vjen faza “Bëj pyetje”, e cila përbëhet nga cikle hetimi, duke nxitur thellimin e të kuptuarit. Nxënësit përmirësojnë njohuritë e tyre për një temë nëpërmjet pyetjeve, hetimeve dhe integrimit kontekstual (për shembull, si mund të bëhet një elektrik dore me një bateri, tela dhe një llambë: duke eksperimentuar me forma të ndryshme qarqesh). Faza e fundit, “Vepro”, synon t’i fuqizojë studentët që të veprojnë mbi bazën e njohurive dhe aftësive të tyre të sapo fituara. I inkurajon studentët të kenë liri veprimi duke hartuar mënyra të reja për të bashkëvepruar me botën nëpërmjet shkencës (për shembull, duke përdorur eksperimentet e tyre me qarqet për të hartuar një produkt elektrik për të mbështetur njerëzit në rast ndërprerjeje të energjisë). &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Alistair Smith ==
Në vitet 1990, Alistair Smith zhvilloi accelerated learning cycle, gjithashtu për përdorim në mësimdhënie. &lt;ref name=&quot;Wegerif&quot;&gt;{{Cite web |last=Wegerif |first=Rupert |title=Review of ''Accelerated Learning in the Classroom'', by Alistair Smith |url=http://elac.ex.ac.uk/dialogiceducation/userfiles/Review%20of%20Accelerated%20Learning.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20140517132716/http://elac.ex.ac.uk/dialogiceducation/userfiles/Review%20of%20Accelerated%20Learning.pdf |archive-date=17 May 2014 |access-date=16 May 2014 |publisher=[[University of Exeter]]}}&lt;/ref&gt; Fazat janë: &lt;ref name=&quot;Smith&quot;&gt;{{Cite book |last=Smith |first=Alistair |url=https://archive.org/details/acceleratedlearn0000smit_c4t0 |title=Accelerated learning in the classroom |date=1996 |publisher=Network Educational Press |isbn=978-1855390348 |series=School effectiveness series |location=Stafford; Williston, VT |oclc=36747433 |url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

# Krijoni një mjedis mbështetës të të nxënit - të sigurt, por stimulues
# Lidhni të nxënit – njohuri të dobishme që tashmë i kemi
# Jepni pamjen e përgjithshme
# Përshkruani rezultatet e të nxënit që duam të arrijmë
# Hyrje – informacion i ri për të aktivizuar aktivitetin
# Aktiviteti
# Demonstroni gjetjet e aktivitetit
# Rishikimi për rikthim dhe ruajtje

Ndryshe nga ciklet e tjera të të nxënit, hapi 8 normalisht pasohet nga hapi 2, në vend të hapit 1.

== ALACT ==
Në vitet 2000, Fred Korthagen dhe Angelo Vasalos (dhe të tjerë) zhvilluan modelin ALACT, posaçërisht për përdorim në zhvillimin personal. &lt;ref name=&quot;Korthagen2005&quot;&gt;{{Cite journal |last=Korthagen |first=Fred A. J. |last2=Vasalos |first2=Angelo |date=February 2005 |title=Levels in reflection: core reflection as a means to enhance professional growth |url=http://kernreflectie.nl/Media/pdf/Levels%20in%20reflection.pdf |url-status=dead |journal=Teachers and Teaching |volume=11 |issue=1 |pages=47–71 |doi=10.1080/1354060042000337093 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304033203/http://kernreflectie.nl/Media/pdf/Levels%20in%20reflection.pdf |archive-date=2016-03-04 |access-date=2015-03-09}}&lt;/ref&gt; Pesë fazat e ciklit ALACT janë:

# Veprimi
# Duke parë prapa në veprim
# Aspektet e ndërgjegjësimit thelbësor
# Krijimi i metodave alternative të veprimit
# Prova

Ashtu si me Kolbin dhe Fryn, gjyqi është një veprim që mund të rishikohet. Korthagen dhe Vasalos renditën ndërhyrjet e trajnerëve për secilën fazë. &lt;ref name=&quot;Korthagen2005&quot; /&gt; 

=== Nivelet e reflektimit ===
Korthagen dhe Vasalos përshkruan gjithashtu një model qepësh të &quot;niveleve të reflektimit&quot; (nga e brendshme në të jashtme: misioni, identiteti, besimet, kompetencat, sjellja, mjedisi) të frymëzuar nga hierarkia e llojeve logjike të Gregory Bateson . &lt;ref name=&quot;Korthagen2005&quot; /&gt; Në vitin 2010, ata e lidhën modelin e tyre të të mësuarit reflektues me praktikën e [[Ndërgjegjësimi|vetëdijes]] dhe me Teorinë U të Otto Scharmer, e cila, në kontrast me një cikël të të mësuarit, thekson reflektimin mbi një të ardhme të dëshiruar në vend të përvojës së kaluar. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Korthagen |first=Fred A. J. |title=Handbook of reflection and reflective inquiry |last2=Vasalos |first2=Angelo |date=2010 |publisher=Springer |isbn=9780387857435 |editor-last=Lyons |editor-first=Nona |location=New York |pages=529–552 |chapter=Going to the core: deepening reflection by connecting the person to the profession |citeseerx=10.1.1.486.6428 |doi=10.1007/978-0-387-85744-2_27 |oclc=664583984 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=2nOpVDNKMBYC&amp;pg=PA529}}&lt;/ref&gt; {{Rp|539–545}}

== Shih edhe ==
* [[Mësimi]]
* [[Të nxënit]]
* [[Psikologjia shkollore]]

== Referime ==

[[Kategoria:Mësim]]</text>
      <sha1>415mhk0qnes6hkvita5r259zpptf2eh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058799</id>
      <parentid>3058798</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T21:43:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Edukatori</username>
        <id>112234</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Kurt Lewin */</comment>
      <origin>3058799</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17175" sha1="048vpf1vzcwodfnujkbb60hbvn416bf" xml:space="preserve">
'''Cikli i të nxënit''' është një model strukturues i pedagogjisë dhe psikologjisë arsimore që shpjegon se si individët e shndërrojnë përvojën e drejtpërdrejtë në njohuri, shprehi dhe qëndrime të qëndrueshme. Ai bazohet në parimin se të nxënit nuk është një proces linear apo statik, por një proces ciklik dhe vazhdueshëm ku çdo përfundim shërben si pikënisje për një nivel më të lartë të kuptuarit.

== John Dewey ==
Në vitin 1933 (bazuar në punën e botuar për herë të parë në vitin 1910), [[John Dewey]] përshkroi pesë faza ose aspekte të mendimit reflektiv:
{{blockquote|„Në mes, si gjendje të mendimit, janë (1) sugjerimet, në të cilat mendja kërcejnë përpara drejt një zgjidhjeje të mundshme; (2) një intelektualizim i vështirësisë apo hutimit të ndjerë (të përjetuar drejtpërdrejt) në një problem që duhet zgjidhur, një pyetje për të cilën duhet kërkuar përgjigjja; (3) përdorimi i një sugjerimi pas tjetrit si ide udhëheqëse, apo hipotezë, për të nisur dhe udhëhequr vëzhgimin dhe veprimtaritë e tjera në mbledhjen e lëndës faktike; (4) elaborimi mendor i idesë apo supozimit si ide apo supozim (arsyetimi, në kuptimin në të cilin arsyetimi është një pjesë, e jo e tëra e përfundimit); dhe (5) testimin e hipotezës përmes veprimit të hapur apo imagjinar.&lt;ref&gt;In between, as states of thinking, are (1) suggestions, in which the mind leaps forward to a possible solution; (2) an intellectualization of the difficulty or perplexity that has been felt (directly experienced) into a problem to be solved, a question for which the answer must be sought; (3) the use of one suggestion after another as a leading idea, or hypothesis, to initiate and guide observation and other operations in the collection of factual material; (4) the mental elaboration of the idea or supposition as an idea or supposition (reasoning, in the sense in which reasoning is a part, not the whole of inference); and (5) testing the hypothesis by overt or imaginative action. [[John Dewey]] : ''How We Think'', revised edition, 1933&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite book |last=Dewey |first=John |author-link=John Dewey |date=1933 |title=How we think: a restatement of the relation of reflective thinking to the educative process |edition=Revised |location=Boston; New York |publisher=D.C. Heath and Company |page=[https://archive.org/details/howwethinkrestat00dewerich/page/107 107] |oclc=603884 |url=https://archive.org/details/howwethinkrestat00dewerich |url-access=registration}} The original edition was published in 1910: {{OCLC|194219}}.&lt;/ref&gt;}}

— John Dewey, How Wee Think, botimi i rishikuar, 1933

== Kurt Lewin ==
Në vitet 1940, Kurt Lewin zhvilloi kërkimin në veprim dhe përshkroi një cikël të:

# Planifikimi
# Veprim
# Zbulimi i fakteve, rreth rezultatit të veprimit

Lewin theksoi veçanërisht nevojën për gjetjen e fakteve, të cilën ai mendonte se i mungonte shumë punës në menaxhim dhe punë sociale. Ai e krahasoi këtë me ushtrinë ku: {{blockquote|sulmi kryhet deri në fund dhe menjëherë më pas vijon një aeroplan vëzhgimi me të vetmin qëllim që të përcaktojë sa më saktë dhe sa më objektivisht të jetë e mundur situatën e re. Ky vëzhgim apo mbledhje e fakteve ka katër funksione. Së pari, ai duhet të vlerësojë veprimin. Ai tregon nëse ajo që është arritur është mbi apo nën pritshmëritë. Së dyti, u jep planifikuesve mundësinë të mësojnë, domethënë, të mbledhin njohuri të reja të përgjithshme, për shembull, lidhur me fortësinë dhe dobësinë e armëve të caktuara apo teknikave të veprimit. Së treti, kjo mbledhje e fakteve duhet të shërbejë si bazë për të planifikuar saktë hapin e radhës. Së fundi, ajo shërben si bazë për modifikimin e &quot;planit të përgjithshëm&quot;. &lt;ref&gt;the attack is pressed home and immediately a reconnaissance plane follows with the one objective of determining as accurately and objectively as possible the new situation. This reconnaissance or fact-finding has four functions. First it should evaluate the action. It shows whether what has been achieved is above or below expectation. Secondly, it gives the planners a chance to learn, that is, to gather new general insight, for instance, regarding the strength and weakness of certain weapons or techniques of action. Thirdly, this fact-finding should serve as a basis for correctly planning the next step. Finally, it serves as a basis for modifying the &quot;overall plan.&quot;|[[Kurt Lewin]]|Action Research and Minority Problems, 1946 &lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite journal |last=Lewin |first=Kurt |author-link=Kurt Lewin |date=November 1946 |title=Action research and minority problems |journal=[[Journal of Social Issues]] |volume=2 |issue=4 |pages=34–46 |doi=10.1111/j.1540-4560.1946.tb02295.x |url=http://bscw.wineme.fb5.uni-siegen.de/pub/nj_bscw.cgi/d759359/5_1_ActionResearchandMinortyProblems.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20130810203435/http://bscw.wineme.fb5.uni-siegen.de/pub/nj_bscw.cgi/d759359/5_1_ActionResearchandMinortyProblems.pdf |archive-date=2013-08-10 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}}

== Kolb dhe Fry ==
Në filli të viteve 1970, [[David A. Kolb]] dhe Ronald E. Fry zhvilluan modelin e të mësuarit me anë të përvojës (ELM), i përbërë nga katër elementë: &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Kolb |first=David A. |title=Theories of group processes |last2=Fry |first2=Ronald E. |date=1975 |publisher=Wiley |isbn=978-0471171171 |editor-last=Cooper |editor-first=Cary L. |series=Wiley series on individuals, groups, and organizations |location=London; New York |pages=33–58 |chapter=Towards an applied theory of experiential learning |oclc=1103318 |author-link=David A. Kolb}}&lt;/ref&gt;

# Përvojë konkrete
# Vëzhgimi dhe reflektimi mbi atë përvojë
# Formimi i koncepteve abstrakte bazuar në reflektim
# Testimi i koncepteve të reja

Testimi i koncepteve të reja jep përvojë konkrete e cila mund të vërehet dhe reflektohet mbi të, duke lejuar që cikli të vazhdojë.

Kolb e integroi këtë cikël të të nxënit me një teori të [[Stilet e të nxënit|stileve të të nxënit]], ku secili stil preferon dy nga katër pjesët e ciklit. Cikli është [[wiktionary:quadrisect|i ndarë në katër pjesë]] nga një bosht horizontal dhe një bosht vertikal. Boshti vertikal përfaqëson mënyrën se si mund të kuptohet njohuria, nëpërmjet ''përvojës konkrete'' ose nëpërmjet ''konceptualizimit abstrakt'', ose nga një kombinim i të dyjave. Boshti horizontal përfaqëson mënyrën se si transformohet ose ndërtohet njohuria nëpërmjet ''vëzhgimit reflektues'' ose ''eksperimentimit aktiv'' . Këto dy akse formojnë katër kuadrantët që mund të shihen si katër faza: përvoja konkrete (VK), vëzhgimi reflektues (VR), konceptualizimi abstrakt (VA) dhe eksperimentimi aktiv (EAK) dhe si katër stile të të nxënit: divergjent, asimilues, konvergjent dhe akomodues. &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Abdulwahed |first=Mahmoud |last2=Nagy |first2=Zoltan K. |date=July 2009 |title=Applying Kolb's experiential learning cycle for laboratory education |url=https://figshare.com/articles/Applying_Kolb_s_experiential_learning_cycle_for_laboratory_education/9242909 |journal=[[Journal of Engineering Education]] |volume=98 |issue=3 |pages=283–294 |doi=10.1002/j.2168-9830.2009.tb01025.x}}&lt;/ref&gt; Koncepti i stileve të të nxënit është kritikuar, shih {{Section link|Learning styles|Criticism}} .

== Honey dhe Mumford ==
Në vitet 1980, Peter Honey dhe Alan Mumford i zhvilluan idetë e Kolb dhe Fry në një cikël mësimi paksa të ndryshëm. &lt;ref name=&quot;Mumford&quot;&gt;{{Cite book |last=Mumford |first=Alan |title=Action learning at work |publisher=Gower |year=1997 |isbn=978-0566078903 |location=Aldershot, Hampshire; Brookfield, VT |page=121 |chapter=Putting learning styles to work |oclc=35777384 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=rgOoHgxObfwC&amp;pg=PA121}}&lt;/ref&gt; Fazat janë:

# ''Të bësh'' diçka, të kesh një përvojë
# ''Duke reflektuar'' mbi përvojën
# ''Duke përfunduar'' nga përvoja, duke zhvilluar një teori
# ''Planifikimi'' i hapave të ardhshëm, për të zbatuar ose testuar teorinë

Ndërkohë që cikli mund të hyjë në cilëndo nga katër fazat, një cikël duhet të përfundohet për të dhënë të nxënit që do të ndryshojë sjelljen. Cikli mund të kryhet disa herë për të ndërtuar shtresa të të nxënit.

Honey dhe Mumford u dhanë emra (të quajtur edhe ''[[Stilet e të nxënit|stile të të nxënit]]'' ) njerëzve që preferojnë të hyjnë në cikël në faza të ndryshme: ''Aktivist'', ''Reflektues'', ''Teorik'' dhe ''Pragmatist'' . Pyetësori i stileve të të nxënit i Honey dhe Mumford është kritikuar për besueshmëri dhe vlefshmëri të dobët. &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Klein |first=Britt |last2=McCall |first2=Louise |last3=Austin |first3=David |last4=Piterman |first4=Leon |date=January 2007 |title=A psychometric evaluation of the Learning Styles Questionnaire: 40-item version |journal=[[British Journal of Educational Technology]] |volume=38 |issue=1 |pages=23–32 |doi=10.1111/j.1467-8535.2006.00599.x}}&lt;/ref&gt;

== 5E ==
Në fund të viteve 1980, cikli i të nxënit 5E u zhvillua nga Studimi i Kurrikulës së Shkencave Biologjike, posaçërisht për t'u përdorur në mësimdhënien e shkencës. &lt;ref name=&quot;NASA&quot;&gt;{{Cite web |date=24 February 2012 |title=5Es Overview: The 5E instructional model |url=http://www.nasa.gov/audience/foreducators/nasaeclips/5eteachingmodels/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080923034649/http://www.nasa.gov/audience/foreducators/nasaeclips/5eteachingmodels/index.html |archive-date=23 September 2008 |access-date=31 January 2013 |website=nasa.gov |publisher=[[NASA]]}}&lt;/ref&gt; Cikli i të mësuarit ka katër faza:

# ''Angazho'', në të cilin kapet interesi i një studenti dhe përcaktohet tema.
# ''Eksploro'', në të cilin studentit i lejohet të ndërtojë njohuri mbi temën përmes pyetjeve dhe vëzhgimit të lehtësuar.
# ''Shpjego'', në të cilin studentëve u kërkohet të shpjegojnë atë që kanë zbuluar dhe instruktori drejton një diskutim mbi temën për të përsosur të kuptuarit e studentëve.
# ''Zgjerim'', në të cilin studentëve u kërkohet të zbatojnë atë që kanë mësuar në situata të ndryshme por të ngjashme, dhe instruktori i udhëzon studentët drejt temës tjetër të diskutimit.

E-ja e pestë qëndron për ''Evaluate ose Vlerëso'', në të cilën instruktori vëzhgon njohuritë dhe të kuptuarit e secilit student dhe i udhëheq studentët të vlerësojnë nëse ajo që kanë mësuar është e vërtetë. Vlerësimi duhet të zhvillohet gjatë gjithë ciklit, jo brenda një faze të caktuar.

== Korniza &quot;Nis, Bëj Pyetje, Vepro&quot; (LIA) ==
Korniza LIA u hartua nga ekipi i Lidhjeve Fillore të Akademisë Australiane të Shkencave për të adresuar një nevojë të deklaruar nga mësuesit e anketuar për një burim online që &quot;u lejon mësuesve të zgjedhin, përshtatin dhe ndërtojnë lehtësisht programin e tyre të punës brenda kuadrit të kurrikulës shkencore të Australisë&quot;. Në përputhje me përvetësimin e vazhdueshëm të Versionit 9.0 të Kurrikulës Australiane në vitin 2024, po zhvillohet një paketë e re burimesh online për klasat nga klasa e parë deri në vitin e 10-të, të cilat përputhen me kurrikulën e përditësuar dhe me kornizën LIA, duke ruajtur mësime më të adaptueshme dhe të përcaktuara qartë për mësuesit gjatë zbatimit. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last=Silvester |first=H |last2=Lawrence |first2=J |date=February 2025 |title=Launch, Inquire, Act—A framework for teaching and learning science |url=https://search.informit.org/doi/abs/10.3316/informit.T2025031900013800133312281 |journal=Australian Science Teachers Association |volume=71 |issue=1}}&lt;/ref&gt;

Korniza LIA fillon me fazën e “Nisjes”, e cila është hartuar për të angazhuar studentët dhe për të ofruar si motivim ashtu edhe kontekst për të nxënit e tyre. Faza e Nisjes i inkurajon nxënësit të fillojnë kërkime shkencore mbi një temë përmes përvojave të përbashkëta që lidhen me jetën e tyre (për shembull, duke i bërë nxënësit të hyjnë në një klasë të errët me të gjithë energjinë elektrike të fikur për të demonstruar rëndësinë e energjisë elektrike). Kjo u lejon të gjithë studentëve të zhvillojnë një gjuhë të përbashkët dhe siguron barazi në të nxënë. Më pas vjen faza “Bëj pyetje”, e cila përbëhet nga cikle hetimi, duke nxitur thellimin e të kuptuarit. Nxënësit përmirësojnë njohuritë e tyre për një temë nëpërmjet pyetjeve, hetimeve dhe integrimit kontekstual (për shembull, si mund të bëhet një elektrik dore me një bateri, tela dhe një llambë: duke eksperimentuar me forma të ndryshme qarqesh). Faza e fundit, “Vepro”, synon t’i fuqizojë studentët që të veprojnë mbi bazën e njohurive dhe aftësive të tyre të sapo fituara. I inkurajon studentët të kenë liri veprimi duke hartuar mënyra të reja për të bashkëvepruar me botën nëpërmjet shkencës (për shembull, duke përdorur eksperimentet e tyre me qarqet për të hartuar një produkt elektrik për të mbështetur njerëzit në rast ndërprerjeje të energjisë). &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Alistair Smith ==
Në vitet 1990, Alistair Smith zhvilloi accelerated learning cycle, gjithashtu për përdorim në mësimdhënie. &lt;ref name=&quot;Wegerif&quot;&gt;{{Cite web |last=Wegerif |first=Rupert |title=Review of ''Accelerated Learning in the Classroom'', by Alistair Smith |url=http://elac.ex.ac.uk/dialogiceducation/userfiles/Review%20of%20Accelerated%20Learning.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20140517132716/http://elac.ex.ac.uk/dialogiceducation/userfiles/Review%20of%20Accelerated%20Learning.pdf |archive-date=17 May 2014 |access-date=16 May 2014 |publisher=[[University of Exeter]]}}&lt;/ref&gt; Fazat janë: &lt;ref name=&quot;Smith&quot;&gt;{{Cite book |last=Smith |first=Alistair |url=https://archive.org/details/acceleratedlearn0000smit_c4t0 |title=Accelerated learning in the classroom |date=1996 |publisher=Network Educational Press |isbn=978-1855390348 |series=School effectiveness series |location=Stafford; Williston, VT |oclc=36747433 |url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

# Krijoni një mjedis mbështetës të të nxënit - të sigurt, por stimulues
# Lidhni të nxënit – njohuri të dobishme që tashmë i kemi
# Jepni pamjen e përgjithshme
# Përshkruani rezultatet e të nxënit që duam të arrijmë
# Hyrje – informacion i ri për të aktivizuar aktivitetin
# Aktiviteti
# Demonstroni gjetjet e aktivitetit
# Rishikimi për rikthim dhe ruajtje

Ndryshe nga ciklet e tjera të të nxënit, hapi 8 normalisht pasohet nga hapi 2, në vend të hapit 1.

== ALACT ==
Në vitet 2000, Fred Korthagen dhe Angelo Vasalos (dhe të tjerë) zhvilluan modelin ALACT, posaçërisht për përdorim në zhvillimin personal. &lt;ref name=&quot;Korthagen2005&quot;&gt;{{Cite journal |last=Korthagen |first=Fred A. J. |last2=Vasalos |first2=Angelo |date=February 2005 |title=Levels in reflection: core reflection as a means to enhance professional growth |url=http://kernreflectie.nl/Media/pdf/Levels%20in%20reflection.pdf |url-status=dead |journal=Teachers and Teaching |volume=11 |issue=1 |pages=47–71 |doi=10.1080/1354060042000337093 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304033203/http://kernreflectie.nl/Media/pdf/Levels%20in%20reflection.pdf |archive-date=2016-03-04 |access-date=2015-03-09}}&lt;/ref&gt; Pesë fazat e ciklit ALACT janë:

# Veprimi
# Duke parë prapa në veprim
# Aspektet e ndërgjegjësimit thelbësor
# Krijimi i metodave alternative të veprimit
# Prova

Ashtu si me Kolbin dhe Fryn, gjyqi është një veprim që mund të rishikohet. Korthagen dhe Vasalos renditën ndërhyrjet e trajnerëve për secilën fazë. &lt;ref name=&quot;Korthagen2005&quot; /&gt; 

=== Nivelet e reflektimit ===
Korthagen dhe Vasalos përshkruan gjithashtu një model qepësh të &quot;niveleve të reflektimit&quot; (nga e brendshme në të jashtme: misioni, identiteti, besimet, kompetencat, sjellja, mjedisi) të frymëzuar nga hierarkia e llojeve logjike të Gregory Bateson . &lt;ref name=&quot;Korthagen2005&quot; /&gt; Në vitin 2010, ata e lidhën modelin e tyre të të mësuarit reflektues me praktikën e [[Ndërgjegjësimi|vetëdijes]] dhe me Teorinë U të Otto Scharmer, e cila, në kontrast me një cikël të të mësuarit, thekson reflektimin mbi një të ardhme të dëshiruar në vend të përvojës së kaluar. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Korthagen |first=Fred A. J. |title=Handbook of reflection and reflective inquiry |last2=Vasalos |first2=Angelo |date=2010 |publisher=Springer |isbn=9780387857435 |editor-last=Lyons |editor-first=Nona |location=New York |pages=529–552 |chapter=Going to the core: deepening reflection by connecting the person to the profession |citeseerx=10.1.1.486.6428 |doi=10.1007/978-0-387-85744-2_27 |oclc=664583984 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=2nOpVDNKMBYC&amp;pg=PA529}}&lt;/ref&gt; {{Rp|539–545}}

== Shih edhe ==
* [[Mësimi]]
* [[Të nxënit]]
* [[Psikologjia shkollore]]

== Referime ==

[[Kategoria:Mësim]]</text>
      <sha1>048vpf1vzcwodfnujkbb60hbvn416bf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058812</id>
      <parentid>3058799</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T22:05:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Edukatori</username>
        <id>112234</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3058812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17129" sha1="iav8chy7w5vq5izsjs0e1k5d14x3ewq" xml:space="preserve">
'''Cikli i të nxënit''' është një model strukturues i pedagogjisë dhe psikologjisë arsimore që shpjegon se si individët e shndërrojnë përvojën e drejtpërdrejtë në njohuri, shprehi dhe qëndrime të qëndrueshme. Ai bazohet në parimin se të nxënit nuk është një proces linear apo statik, por një proces ciklik dhe vazhdueshëm ku çdo përfundim shërben si pikënisje për një nivel më të lartë të kuptuarit.

== John Dewey ==
Në vitin 1933 (bazuar në punën e botuar për herë të parë në vitin 1910), [[John Dewey]] përshkroi pesë faza ose aspekte të mendimit reflektiv:
{{blockquote|„Në mes, si gjendje të mendimit, janë (1) sugjerimet, në të cilat mendja kërcejnë përpara drejt një zgjidhjeje të mundshme; (2) një intelektualizim i vështirësisë apo hutimit të ndjerë (të përjetuar drejtpërdrejt) në një problem që duhet zgjidhur, një pyetje për të cilën duhet kërkuar përgjigjja; (3) përdorimi i një sugjerimi pas tjetrit si ide udhëheqëse, apo hipotezë, për të nisur dhe udhëhequr vëzhgimin dhe veprimtaritë e tjera në mbledhjen e lëndës faktike; (4) elaborimi mendor i idesë apo supozimit si ide apo supozim (arsyetimi, në kuptimin në të cilin arsyetimi është një pjesë, e jo e tëra e përfundimit); dhe (5) testimin e hipotezës përmes veprimit të hapur apo imagjinar.&lt;ref&gt;In between, as states of thinking, are (1) suggestions, in which the mind leaps forward to a possible solution; (2) an intellectualization of the difficulty or perplexity that has been felt (directly experienced) into a problem to be solved, a question for which the answer must be sought; (3) the use of one suggestion after another as a leading idea, or hypothesis, to initiate and guide observation and other operations in the collection of factual material; (4) the mental elaboration of the idea or supposition as an idea or supposition (reasoning, in the sense in which reasoning is a part, not the whole of inference); and (5) testing the hypothesis by overt or imaginative action. [[John Dewey]] : ''How We Think'', revised edition, 1933&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite book |last=Dewey |first=John |author-link=John Dewey |date=1933 |title=How we think: a restatement of the relation of reflective thinking to the educative process |edition=Revised |location=Boston; New York |publisher=D.C. Heath and Company |page=[https://archive.org/details/howwethinkrestat00dewerich/page/107 107] |oclc=603884 |url=https://archive.org/details/howwethinkrestat00dewerich |url-access=registration}} The original edition was published in 1910: {{OCLC|194219}}.&lt;/ref&gt;}}

— John Dewey, How Wee Think, botimi i rishikuar, 1933

== Kurt Lewin ==
Në vitet 1940, Kurt Lewin zhvilloi kërkimin në veprim dhe përshkroi një cikël të:

# Planifikimi
# Veprim
# Zbulimi i fakteve, rreth rezultatit të veprimit

Lewin theksoi veçanërisht nevojën për gjetjen e fakteve, të cilën ai mendonte se i mungonte shumë punës në menaxhim dhe punë sociale. Ai e krahasoi këtë me ushtrinë ku: {{blockquote|sulmi kryhet deri në fund dhe menjëherë më pas vijon një aeroplan vëzhgimi me të vetmin qëllim që të përcaktojë sa më saktë dhe sa më objektivisht të jetë e mundur situatën e re. Ky vëzhgim apo mbledhje e fakteve ka katër funksione. Së pari, ai duhet të vlerësojë veprimin. Ai tregon nëse ajo që është arritur është mbi apo nën pritshmëritë. Së dyti, u jep planifikuesve mundësinë të mësojnë, domethënë, të mbledhin njohuri të reja të përgjithshme, për shembull, lidhur me fortësinë dhe dobësinë e armëve të caktuara apo teknikave të veprimit. Së treti, kjo mbledhje e fakteve duhet të shërbejë si bazë për të planifikuar saktë hapin e radhës. Së fundi, ajo shërben si bazë për modifikimin e &quot;planit të përgjithshëm&quot;. &lt;ref&gt;the attack is pressed home and immediately a reconnaissance plane follows with the one objective of determining as accurately and objectively as possible the new situation. This reconnaissance or fact-finding has four functions. First it should evaluate the action. It shows whether what has been achieved is above or below expectation. Secondly, it gives the planners a chance to learn, that is, to gather new general insight, for instance, regarding the strength and weakness of certain weapons or techniques of action. Thirdly, this fact-finding should serve as a basis for correctly planning the next step. Finally, it serves as a basis for modifying the &quot;overall plan.&quot;|[[Kurt Lewin]]|Action Research and Minority Problems, 1946 &lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite journal |last=Lewin |first=Kurt |author-link=Kurt Lewin |date=1946 |title=Action research and minority problems |journal=[[Journal of Social Issues]] |volume=2 |issue=4 |pages=34–46 |doi=10.1111/j.1540-4560.1946.tb02295.x |url=http://bscw.wineme.fb5.uni-siegen.de/pub/nj_bscw.cgi/d759359/5_1_ActionResearchandMinortyProblems.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20130810203435/http://bscw.wineme.fb5.uni-siegen.de/pub/nj_bscw.cgi/d759359/5_1_ActionResearchandMinortyProblems.pdf |archive-date=2013-08-10 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}}

== Kolb dhe Fry ==
Në filli të viteve 1970, [[David A. Kolb]] dhe Ronald E. Fry zhvilluan modelin e të mësuarit me anë të përvojës (ELM), i përbërë nga katër elementë: &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Kolb |first=David A. |title=Theories of group processes |last2=Fry |first2=Ronald E. |date=1975 |publisher=Wiley |isbn=978-0471171171 |editor-last=Cooper |editor-first=Cary L. |series=Wiley series on individuals, groups, and organizations |location=London; New York |pages=33–58 |chapter=Towards an applied theory of experiential learning |oclc=1103318 |author-link=David A. Kolb}}&lt;/ref&gt;

# Përvojë konkrete
# Vëzhgimi dhe reflektimi mbi atë përvojë
# Formimi i koncepteve abstrakte bazuar në reflektim
# Testimi i koncepteve të reja

Testimi i koncepteve të reja jep përvojë konkrete e cila mund të vërehet dhe reflektohet mbi të, duke lejuar që cikli të vazhdojë.

Kolb e integroi këtë cikël të të nxënit me një teori të [[Stilet e të nxënit|stileve të të nxënit]], ku secili stil preferon dy nga katër pjesët e ciklit. Cikli është [[wiktionary:quadrisect|i ndarë në katër pjesë]] nga një bosht horizontal dhe një bosht vertikal. Boshti vertikal përfaqëson mënyrën se si mund të kuptohet njohuria, nëpërmjet ''përvojës konkrete'' ose nëpërmjet ''konceptualizimit abstrakt'', ose nga një kombinim i të dyjave. Boshti horizontal përfaqëson mënyrën se si transformohet ose ndërtohet njohuria nëpërmjet ''vëzhgimit reflektues'' ose ''eksperimentimit aktiv'' . Këto dy akse formojnë katër kuadrantët që mund të shihen si katër faza: përvoja konkrete (VK), vëzhgimi reflektues (VR), konceptualizimi abstrakt (VA) dhe eksperimentimi aktiv (EAK) dhe si katër stile të të nxënit: divergjent, asimilues, konvergjent dhe akomodues. &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Abdulwahed |first=Mahmoud |last2=Nagy |first2=Zoltan K. |date=2009 |title=Applying Kolb's experiential learning cycle for laboratory education |url=https://figshare.com/articles/Applying_Kolb_s_experiential_learning_cycle_for_laboratory_education/9242909 |journal=[[Journal of Engineering Education]] |volume=98 |issue=3 |pages=283–294 |doi=10.1002/j.2168-9830.2009.tb01025.x}}&lt;/ref&gt; Koncepti i stileve të të nxënit është kritikuar, shih {{Section link|Learning styles|Criticism}} .

== Honey dhe Mumford ==
Në vitet 1980, Peter Honey dhe Alan Mumford i zhvilluan idetë e Kolb dhe Fry në një cikël mësimi paksa të ndryshëm. &lt;ref name=&quot;Mumford&quot;&gt;{{Cite book |last=Mumford |first=Alan |title=Action learning at work |publisher=Gower |year=1997 |isbn=978-0566078903 |location=Aldershot, Hampshire; Brookfield, VT |page=121 |chapter=Putting learning styles to work |oclc=35777384 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=rgOoHgxObfwC&amp;pg=PA121}}&lt;/ref&gt; Fazat janë:

# ''Të bësh'' diçka, të kesh një përvojë
# ''Duke reflektuar'' mbi përvojën
# ''Duke përfunduar'' nga përvoja, duke zhvilluar një teori
# ''Planifikimi'' i hapave të ardhshëm, për të zbatuar ose testuar teorinë

Ndërkohë që cikli mund të hyjë në cilëndo nga katër fazat, një cikël duhet të përfundohet për të dhënë të nxënit që do të ndryshojë sjelljen. Cikli mund të kryhet disa herë për të ndërtuar shtresa të të nxënit.

Honey dhe Mumford u dhanë emra (të quajtur edhe ''[[Stilet e të nxënit|stile të të nxënit]]'' ) njerëzve që preferojnë të hyjnë në cikël në faza të ndryshme: ''Aktivist'', ''Reflektues'', ''Teorik'' dhe ''Pragmatist'' . Pyetësori i stileve të të nxënit i Honey dhe Mumford është kritikuar për besueshmëri dhe vlefshmëri të dobët. &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Klein |first=Britt |last2=McCall |first2=Louise |last3=Austin |first3=David |last4=Piterman |first4=Leon |date=2007 |title=A psychometric evaluation of the Learning Styles Questionnaire: 40-item version |journal=[[British Journal of Educational Technology]] |volume=38 |issue=1 |pages=23–32 |doi=10.1111/j.1467-8535.2006.00599.x}}&lt;/ref&gt;

== 5E ==
Në fund të viteve 1980, cikli i të nxënit 5E u zhvillua nga Studimi i Kurrikulës së Shkencave Biologjike, posaçërisht për t'u përdorur në mësimdhënien e shkencës. &lt;ref name=&quot;NASA&quot;&gt;{{Cite web |date=24 shkurt 2012 |title=5Es Overview: The 5E instructional model |url=http://www.nasa.gov/audience/foreducators/nasaeclips/5eteachingmodels/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080923034649/http://www.nasa.gov/audience/foreducators/nasaeclips/5eteachingmodels/index.html |archive-date=23 shtator 2008 |access-date=31 janar 2013 |website=nasa.gov |publisher=[[NASA]]}}&lt;/ref&gt; Cikli i të mësuarit ka katër faza:

# ''Angazho'', në të cilin kapet interesi i një studenti dhe përcaktohet tema.
# ''Eksploro'', në të cilin studentit i lejohet të ndërtojë njohuri mbi temën përmes pyetjeve dhe vëzhgimit të lehtësuar.
# ''Shpjego'', në të cilin studentëve u kërkohet të shpjegojnë atë që kanë zbuluar dhe instruktori drejton një diskutim mbi temën për të përsosur të kuptuarit e studentëve.
# ''Zgjerim'', në të cilin studentëve u kërkohet të zbatojnë atë që kanë mësuar në situata të ndryshme por të ngjashme, dhe instruktori i udhëzon studentët drejt temës tjetër të diskutimit.

E-ja e pestë qëndron për ''Evaluate ose Vlerëso'', në të cilën instruktori vëzhgon njohuritë dhe të kuptuarit e secilit student dhe i udhëheq studentët të vlerësojnë nëse ajo që kanë mësuar është e vërtetë. Vlerësimi duhet të zhvillohet gjatë gjithë ciklit, jo brenda një faze të caktuar.

== Korniza &quot;Nis, Bëj Pyetje, Vepro&quot; (LIA) ==
Korniza LIA u hartua nga ekipi i Lidhjeve Fillore të Akademisë Australiane të Shkencave për të adresuar një nevojë të deklaruar nga mësuesit e anketuar për një burim online që &quot;u lejon mësuesve të zgjedhin, përshtatin dhe ndërtojnë lehtësisht programin e tyre të punës brenda kuadrit të kurrikulës shkencore të Australisë&quot;. Në përputhje me përvetësimin e vazhdueshëm të Versionit 9.0 të Kurrikulës Australiane në vitin 2024, po zhvillohet një paketë e re burimesh online për klasat nga klasa e parë deri në vitin e 10-të, të cilat përputhen me kurrikulën e përditësuar dhe me kornizën LIA, duke ruajtur mësime më të adaptueshme dhe të përcaktuara qartë për mësuesit gjatë zbatimit. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last=Silvester |first=H |last2=Lawrence |first2=J |date=2025 |title=Launch, Inquire, Act—A framework for teaching and learning science |url=https://search.informit.org/doi/abs/10.3316/informit.T2025031900013800133312281 |journal=Australian Science Teachers Association |volume=71 |issue=1}}&lt;/ref&gt;

Korniza LIA fillon me fazën e “Nisjes”, e cila është hartuar për të angazhuar studentët dhe për të ofruar si motivim ashtu edhe kontekst për të nxënit e tyre. Faza e Nisjes i inkurajon nxënësit të fillojnë kërkime shkencore mbi një temë përmes përvojave të përbashkëta që lidhen me jetën e tyre (për shembull, duke i bërë nxënësit të hyjnë në një klasë të errët me të gjithë energjinë elektrike të fikur për të demonstruar rëndësinë e energjisë elektrike). Kjo u lejon të gjithë studentëve të zhvillojnë një gjuhë të përbashkët dhe siguron barazi në të nxënë. Më pas vjen faza “Bëj pyetje”, e cila përbëhet nga cikle hetimi, duke nxitur thellimin e të kuptuarit. Nxënësit përmirësojnë njohuritë e tyre për një temë nëpërmjet pyetjeve, hetimeve dhe integrimit kontekstual (për shembull, si mund të bëhet një elektrik dore me një bateri, tela dhe një llambë: duke eksperimentuar me forma të ndryshme qarqesh). Faza e fundit, “Vepro”, synon t’i fuqizojë studentët që të veprojnë mbi bazën e njohurive dhe aftësive të tyre të sapo fituara. I inkurajon studentët të kenë liri veprimi duke hartuar mënyra të reja për të bashkëvepruar me botën nëpërmjet shkencës (për shembull, duke përdorur eksperimentet e tyre me qarqet për të hartuar një produkt elektrik për të mbështetur njerëzit në rast ndërprerjeje të energjisë). &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Alistair Smith ==
Në vitet 1990, Alistair Smith zhvilloi accelerated learning cycle, gjithashtu për përdorim në mësimdhënie. &lt;ref name=&quot;Wegerif&quot;&gt;{{Cite web |last=Wegerif |first=Rupert |title=Review of ''Accelerated Learning in the Classroom'', by Alistair Smith |url=http://elac.ex.ac.uk/dialogiceducation/userfiles/Review%20of%20Accelerated%20Learning.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20140517132716/http://elac.ex.ac.uk/dialogiceducation/userfiles/Review%20of%20Accelerated%20Learning.pdf |archive-date=17 maj 2014 |access-date=16 maj 2014 |publisher=[[University of Exeter]]}}&lt;/ref&gt; Fazat janë: &lt;ref name=&quot;Smith&quot;&gt;{{Cite book |last=Smith |first=Alistair |url=https://archive.org/details/acceleratedlearn0000smit_c4t0 |title=Accelerated learning in the classroom |date=1996 |publisher=Network Educational Press |isbn=978-1855390348 |series=School effectiveness series |location=Stafford; Williston, VT |oclc=36747433 |url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

# Krijoni një mjedis mbështetës të të nxënit - të sigurt, por stimulues
# Lidhni të nxënit – njohuri të dobishme që tashmë i kemi
# Jepni pamjen e përgjithshme
# Përshkruani rezultatet e të nxënit që duam të arrijmë
# Hyrje – informacion i ri për të aktivizuar aktivitetin
# Aktiviteti
# Demonstroni gjetjet e aktivitetit
# Rishikimi për rikthim dhe ruajtje

Ndryshe nga ciklet e tjera të të nxënit, hapi 8 normalisht pasohet nga hapi 2, në vend të hapit 1.

== ALACT ==
Në vitet 2000, Fred Korthagen dhe Angelo Vasalos (dhe të tjerë) zhvilluan modelin ALACT, posaçërisht për përdorim në zhvillimin personal. &lt;ref name=&quot;Korthagen2005&quot;&gt;{{Cite journal |last=Korthagen |first=Fred A. J. |last2=Vasalos |first2=Angelo |date=2005 |title=Levels in reflection: core reflection as a means to enhance professional growth |url=http://kernreflectie.nl/Media/pdf/Levels%20in%20reflection.pdf |url-status=dead |journal=Teachers and Teaching |volume=11 |issue=1 |pages=47–71 |doi=10.1080/1354060042000337093 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304033203/http://kernreflectie.nl/Media/pdf/Levels%20in%20reflection.pdf |archive-date=2016-03-04 |access-date=2015-03-09}}&lt;/ref&gt; Pesë fazat e ciklit ALACT janë:

# Veprimi
# Duke parë prapa në veprim
# Aspektet e ndërgjegjësimit thelbësor
# Krijimi i metodave alternative të veprimit
# Prova

Ashtu si me Kolbin dhe Fryn, gjyqi është një veprim që mund të rishikohet. Korthagen dhe Vasalos renditën ndërhyrjet e trajnerëve për secilën fazë. &lt;ref name=&quot;Korthagen2005&quot; /&gt; 

=== Nivelet e reflektimit ===
Korthagen dhe Vasalos përshkruan gjithashtu një model qepësh të &quot;niveleve të reflektimit&quot; (nga e brendshme në të jashtme: misioni, identiteti, besimet, kompetencat, sjellja, mjedisi) të frymëzuar nga hierarkia e llojeve logjike të Gregory Bateson . &lt;ref name=&quot;Korthagen2005&quot; /&gt; Në vitin 2010, ata e lidhën modelin e tyre të të mësuarit reflektues me praktikën e [[Ndërgjegjësimi|vetëdijes]] dhe me Teorinë U të Otto Scharmer, e cila, në kontrast me një cikël të të mësuarit, thekson reflektimin mbi një të ardhme të dëshiruar në vend të përvojës së kaluar. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Korthagen |first=Fred A. J. |title=Handbook of reflection and reflective inquiry |last2=Vasalos |first2=Angelo |date=2010 |publisher=Springer |isbn=9780387857435 |editor-last=Lyons |editor-first=Nona |location=New York |pages=529–552 |chapter=Going to the core: deepening reflection by connecting the person to the profession |citeseerx=10.1.1.486.6428 |doi=10.1007/978-0-387-85744-2_27 |oclc=664583984 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=2nOpVDNKMBYC&amp;pg=PA529}}&lt;/ref&gt; {{Rp|539–545}}

== Shih edhe ==
* [[Mësimi]]
* [[Të nxënit]]
* [[Psikologjia shkollore]]

== Referime ==

[[Kategoria:Mësim]]</text>
      <sha1>iav8chy7w5vq5izsjs0e1k5d14x3ewq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kurt Lewin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>407925</id>
    <revision>
      <id>3058800</id>
      <timestamp>2026-10-21T21:52:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Edukatori</username>
        <id>112234</id>
      </contributor>
      <comment>Krijuar nga përkthimi i faqes &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1374524729|Kurt Lewin]]&quot;</comment>
      <origin>3058800</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18889" sha1="32dbg5p1dk2sr8etc60az9gwxnodu2y" xml:space="preserve">
'''Kurt Zadek Lewin''' &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Reclaiming Kurt Lewin |url=https://jewishcurrents.org/reclaiming-kurt-lewin |website=Jewish Currents |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Scatena |first=Donatella |date=2018-05-28 |title=Perceiving the void and the living being to build new environment friendly urban spaces |url=https://journals.vilniustech.lt/index.php/JAU/article/view/2024 |journal=Journal of Architecture and Urbanism |volume=42 |issue=1 |pages=40–45 |doi=10.3846/jau.2018.2024 |issn=2029-7955 |doi-access=free |hdl-access=free}}&lt;/ref&gt; ose '''Kurt Tsadek Lewin''' &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Lewin |first=Miriam |date=1992 |title=The Impact of Kurt Lewin's Life on the Place of Social Issues in His Work |url=https://spssi.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1540-4560.1992.tb00880.x |journal=Journal of Social Issues |language=en |volume=48 |issue=2 |pages=15–29 |doi=10.1111/j.1540-4560.1992.tb00880.x |issn=0022-4537 |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; (9 shtator 1890 – 12 shkurt 1947) ishte një [[Psikologu|psikolog]] gjermano-amerikan, i njohur si një nga pionierët modernë të psikologjisë [[Psikologjia shoqërore|sociale]], [[Psikologjia industriale dhe organizative|organizative]] dhe të aplikuar në Shtetet e Bashkuara.  Gjatë karrierës së tij profesionale, kërkimet dhe shkrimet akademike të Lewin përqendrohen në kërkimin e aplikuar, kërkimin në veprim dhe komunikimin në grup.

Lewin njihet shpesh si &quot;themeluesi i psikologjisë sociale&quot; dhe ishte një nga të parët që studioi dinamikën e grupit dhe zhvillimin organizativ . Një ''anketë e Rishikimit të Psikologjisë së Përgjithshme'', e botuar në vitin 2002, e renditi Lewin si psikologun e 18-të më të cituar të shekullit të 20-të. &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Haggbloom |first=Steven J. |last2=Warnick |first2=Renee |last3=Warnick |first3=Jason E. |last4=Jones |first4=Vinessa K. |last5=Yarbrough |first5=Gary L. |last6=Russell |first6=Tenea M. |last7=Borecky |first7=Chris M. |last8=McGahhey |first8=Reagan |last9=Powell |first9=John L. III |last10=Beavers |first10=Jamie |last11=Monte |first11=Emmanuelle |year=2002 |title=The 100 most eminent psychologists of the 20th century |url=http://www.apa.org/monitor/julaug02/eminent.aspx |journal=Review of General Psychology |volume=6 |issue=2 |pages=139–52 |doi=10.1037/1089-2680.6.2.139}}&lt;/ref&gt; Gjatë karrierës së tij, ai ishte i lidhur me disa universitete amerikane dhe evropiane, duke përfshirë [[Universiteti i Humboldit në Berlin|Universitetin e Berlinit]], [[Cornell University|Universitetin Cornell]], [[Instituti i Teknologjisë në Masaçusets|MIT]], [[Universiteti Stanford|Universitetin Stanford]] dhe Universitetin e Ajovës .

Lewin lindi në vitin 1890 në një familje [[Judejtë|hebreje]] në Mogilno, Qarku i Mogilnos, Provinca e Posenit, [[Prusia]] në [[Polonia|Poloninë]] e sotme, një qytet i vogël me rreth 5,000 banorë në atë kohë, rreth 150 prej të cilëve ishin hebrenj. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last=Lewin |first=Miriam |date=1992 |title=The Impact of Kurt Lewin's Life on the Place of Social Issues in His Work |journal=Journal of Social Issues |volume=48 |issue=2 |pages=15–29 |doi=10.1111/j.1540-4560.1992.tb00880.x}}&lt;/ref&gt; Lewin mori një edukim ortodoks hebraik në shtëpi. &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal |last=Bargal |first=David |date=1998 |title=Kurt Lewin and the First Attempts to Establish a Department of Psychology at the Hebrew University |journal=Minerva: A Review of Science, Learning and Policy |volume=36 |issue=1 |pages=49–68 |doi=10.1023/a:1004334520382 |pmid=11620064}}&lt;/ref&gt; Ai ishte një nga katër fëmijët e lindur në një familje të klasës së mesme. Babai i tij zotëronte një dyqan të vogël të mallrave të ndryshme dhe familja jetonte në një apartament sipër dyqanit. Babai i tij, Leopold, drejtonte një fermë së bashku me vëllanë e tij, Maksin; megjithatë, ferma ishte ligjërisht në pronësi të një të krishteri sepse hebrenjve nuk u lejohej të zotëronin ferma në atë kohë. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Biografia ==


Në vitin 1905, Lewin u zhvendos me familjen e tij në [[Berlini|Berlin]], në mënyrë që Lewin dhe vëllezërit e tij të mund të merrnin një arsimim më të mirë. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Nga viti 1905 deri në vitin 1908, Lewin studioi në gjimnazin Kaiserin Augusta, ku mori një arsimim klasik humanist. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Në vitin 1909, ai hyri në Universitetin e Freiburgut për të studiuar mjekësi, por u transferua në Universitetin [[Universiteti i Mynihut|Ludwig-Maximilians-Universität München]] për të studiuar biologji. Në Universitetin Ludwig-Maximilians të Mynihut, ai u përfshi në lëvizjet [[Socializmi|socialiste]] dhe [[Të drejtat e grave|për të drejtat e grave]] rreth kësaj kohe. 

Në prill të vitit 1910, Lewin u transferua në [[Universiteti i Humboldit në Berlin|Universitetin Mbretëror Friedrich Wilhelm të Berlinit]], ku ishte ende student i mjekësisë. Deri në semestrin e Pashkëve të vitit 1911, interesat e tij ishin zhvendosur drejt [[Filozofia|filozofisë]] . Deri në verën e vitit 1911, shumica e kurseve të tij ishin në [[Psikologjia|psikologji]] . &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Ndërsa ishte në Universitetin Friedrich Wihelm të Berlinit, Lewin ndoqi 14 kurse me Carl Stumpf (1848–1936). &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Karriera ==
Kur filloi [[Lufta e Parë Botërore]], ai shërbeu në [[Ushtria Perandorake Gjermane|Ushtrinë Perandorake Gjermane]], gjatë së cilës pësoi një plagë lufte dhe u kthye në Universitetin Friedrich Wilhelm të Berlinit për të përfunduar [[Doktor i Filozofisë|doktoraturën]] . Lewin shkroi një propozim disertacioni duke i kërkuar Stumpf-it të ishte mbikëqyrësi i tij, dhe Stumpf pranoi. Edhe pse Lewin punoi nën drejtimin e Stumpf për të përfunduar disertacionin e tij, marrëdhënia e tyre nuk përfshinte shumë komunikim. Lewin studioi shoqatat, vullnetin dhe qëllimin për disertacionin e tij, por nuk e diskutoi këtë me Stumpf deri në provimin e tij të fundit të doktoraturës. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Lewin fillimisht ishte i përfshirë në shkollat e psikologjisë së sjelljes përpara se të ndryshonte drejtim në kërkim dhe të ndërmerrte punë me psikologë të shkollës së psikologjisë Gestalt, përfshirë [[Max Wertheimer]] dhe [[Wolfgang Kohler|Wolfgang Köhler]] . Ai gjithashtu u bashkua me Institutin Psikologjik të [[Universiteti i Humboldit në Berlin|Universitetit Friedrich Wilhelm të Berlinit]], ku dha leksione dhe seminare si mbi filozofinë ashtu edhe mbi psikologjinë.  Ai shërbeu si profesor në Universitetin Friedrich Wilhelm të Berlinit nga viti 1926 deri në vitin 1932, gjatë së cilës kohë kreu eksperimente rreth gjendjeve të tensionit, nevojave, motivimit dhe të nxënit. &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Në vitin 1933, Lewin ishte përpjekur të negocionte një pozicion mësimdhënieje si kryetar i psikologjisë dhe të krijonte një institut kërkimor në [[Universiteti Hebre i Jeruzalemit|Universitetin Hebraik]] në [[Jeruzalemi|Jerusalem]] . &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Lewin shpesh shoqërohej me [[Marksizmi kulturor|Shkollën e hershme të Frankfurtit]], e cila e kishte origjinën nga një grup me ndikim [[Marksizmi|marksistësh]] kryesisht hebrenj në Institutin për Kërkime Sociale në Gjermani. Por kur [[Adolf Hitleri]] erdhi në pushtet në [[Gjermania Naziste|Gjermaninë naziste]] në vitin 1933, anëtarët e Institutit u shpërbënë dhe u zhvendosën në Angli dhe më pas në Shtetet e Bashkuara. Po atë vit, ai u takua me Eric Trist, nga Klinika Tavistock e Londrës. Trist u impresionua nga teoritë e tij dhe vazhdoi t'i përdorte ato në studimet e tij mbi ushtarët gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]] .

Në gusht të vitit 1933, Lewin emigroi në SHBA, ku në vitin 1940 u bë shtetas i natyralizuar . Disa vjet pasi u zhvendos në SHBA, Lewin filloi t'u kërkonte njerëzve ta shqiptonin emrin e tij si &quot;Lou-in&quot; në vend të &quot;Le-veen&quot;, sepse shqiptimi i gabuar i emrit të tij nga amerikanët kishte çuar në shumë thirrje telefonike të humbura. Megjithatë, pak para vdekjes së tij, ai filloi t'u kërkonte studentëve dhe kolegëve të përdornin shqiptimin e saktë (&quot;Le-veen&quot;) sepse ky ishte shqiptimi që ai preferonte. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Më parë, në vitin 1930, ai kaloi gjashtë muaj si profesor vizitor në [[Universiteti Stanford|Universitetin e Stanfordit]] .  Pas emigrimit të tij në SHBA, Lewin punoi në [[Cornell University|Universitetin Cornell]], në Stacionin Kërkimor të Mirëqenies së Fëmijëve në Ajova në Universitetin e Ajovës dhe si drejtor i Qendrës për Dinamikat e Grupit në [[Instituti i Teknologjisë në Masaçusets|MIT]] .

Pas [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], Lewin u përfshi në rehabilitimin psikologjik të ish-banorëve të kampeve të personave të zhvendosur me Dr. Jacob Fine në Shkollën Mjekësore të Harvardit . Kur Trist dhe ATM Wilson i shkruan Lewin duke i propozuar një revistë në partneritet me Institutin e tyre të sapothemeluar Tavistock dhe grupin e tij në MIT, Lewin u pajtua. Revista Tavistock, ''Human Relations'', u themelua me dy punime të hershme nga Lewin të titulluara &quot;Kufijtë në Dinamikat e Grupit&quot;. Lewin dha mësim për një kohë në [[Duke University|Universitetin Duke]] . &lt;ref&gt;King, W.[http://www.phy.duke.edu/history/DistinguishedFaculty/HerthaSponer/RefugeeScholarsAtDukeUniversity.pdf &quot;Refugee Scholars At Duke University&quot;]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130309174135/https://www.phy.duke.edu/history/DistinguishedFaculty/HerthaSponer/RefugeeScholarsAtDukeUniversity.pdf|date=9 March 2013}}. Retrieved on 26 August 2012.&lt;/ref&gt;

Lewin shpiku nocionin e identitetit gjenital,  i cili ka fituar njëfarë rëndësie në teori të ndryshme të [[Hapësirë-koha|hapësirë-kohës]] dhe fushave të lidhura me të.  Për shembull, ai prezantoi konceptin e hapësirës hodologjike ose rrugën më të thjeshtë të arritur përmes zgjidhjes së fushave të ndryshme të forcave, kundërshtimeve dhe tensioneve sipas qëllimeve të tyre. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Batcho |first=James |title=Terrence Malick's Unseeing Cinema: Memory, Time and Audibility |date=2018 |publisher=Springer |isbn=978-3-319-76420-7 |location=Cham |page=69}}&lt;/ref&gt;

Lewin propozoi gjithashtu perspektivën interaktiviste të Herbert Blumer të vitit 1937 si një alternativë ndaj debatit natyrë kundrejt edukimit . Lewin sugjeroi që as natyra (prirjet e lindura) dhe as edukimi (si [[Përvoja|përvojat]] në [[Jeta personale|jetë]] i formojnë individët) vetëm nuk mund të shpjegojnë sjelljen dhe personalitetet e individëve, por përkundrazi, si natyra ashtu edhe edukimi bashkëveprojnë për të formësuar çdo person. Kjo ide u paraqit në formën e ekuacionit të Lewin-it për sjelljen, ''B'' = ''ƒ'' ( ''P'', ''E'' ), që do të thotë se sjellja (B) është një funksion (f) i karakteristikave personale (P) dhe karakteristikave mjedisore (E).

Studiuesit në vitet 1930 gëzoheshin nga frika se, duke iu përkushtuar kërkimit të aplikuar, do ta shpërqendronin disiplinën nga kërkimi bazë mbi problemet shkencore dhe do të krijonin një binar të rremë nëse kërkimi zhvillohej për vazhdimësinë e disiplinës së tyre përkatëse apo për zbatim praktik. &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt; Pavarësisht këtij debati brenda [[Shkenca shoqërore|shkencave shoqërore]] në atë kohë, Lewin argumentoi se &quot;hulumtimi i aplikuar mund të kryhet me rigorozitet dhe se propozimet teorike mund të testohen në kërkimin e aplikuar&quot;. &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt; Rrënja e këtij binariteti të veçantë dukej se rridhte nga normat epistemologjike të pranishme brenda shkencave të forta - ku dallimi ishte shumë më i theksuar; Kurt Lewin argumentoi se kjo ishte në kundërshtim me natyrën e shkencave shoqërore. Me ndihmën e studiuesve, përfshirë Paul Lazarsfeld, ekzistonte një metodë përmes së cilës mund të siguroheshin para për kërkime në një mënyrë të qëndrueshme. Lewin i ka inkurajuar studiuesit të zhvillojnë teori që mund të përdoren për të adresuar probleme të rëndësishme sociale. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Wheelan |first=Susan A. |title=The Handbook of Group Research and Practice |date=2005 |publisher=SAGE |isbn=0-7619-2958-4 |location=Thousand Oaks, CA |page=13}}&lt;/ref&gt;

Për të demonstruar përkushtimin e tij ndaj kërkimit të aplikuar dhe për të vërtetuar më tej se kishte vlerë në testimin e propozimeve të tij teorike, Lewin u bë një &quot;mjeshtër në transpozimin e një problemi të përditshëm në një eksperiment psikologjik&quot;. &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt; Lewin, në fillimet e tij, mori një moment në dukje banal midis tij dhe një kamerieri dhe e shndërroi atë në fillimet e hulumtimit të tij në terren, të cilin Lewin e arsyetoi se &quot;qëllimi për të kryer një detyrë specifike ndërton një tension psikologjik, i cili lirohet kur detyra e synuar përfundon&quot; në të njëjtën kohë me teorinë e [[Sigmund Freud]] se &quot;dëshirat vazhdojnë derisa të plotësohen&quot;. &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt; Ky vëzhgim i rastësishëm nisi demonstrimin e &quot;ekzistencës së tensioneve psikike&quot;, themelore për teorinë e fushës së Lewin-it. &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt;

Ndërsa kërkimi i aplikuar ndihmoi në zhvillimin e Lewin në një teoricien praktik, ajo që e përcaktoi më tej atë si akademik dhe një pararendës ishte ''kërkimi i tij në veprim'', një term që ai e shpiku vetë. &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt; Lewin ishte gjithnjë e më i interesuar në konceptet e migrimit dhe identitetit hebre. Ai ishte i hutuar nga koncepti se si, ndërsa një individ distancohej nga kryerja e identitetit hebre në aspektin e shprehjes dhe performancës fetare, ata prapëseprapë konsideroheshin hebrenj në sytë e [[Nazizmi|nazistëve]] . Ky koncept i mohimit të identitetit të dikujt dhe promovimi i vetë-urrejtjes si një formë e përballimit të shtypjes së një grupi dominues përfaqësonte krizën e migrimit të vetë Lewin në Shtetet e Bashkuara. &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt; Lewin, siç e përshkroi studenti dhe kolegu i tij Ron Lippitt, &quot;kishte një ndjeshmëri të thellë ndaj problemeve sociale dhe një angazhim për të përdorur burimet e tij si shkencëtar social për të bërë diçka rreth tyre&quot;.

Në filli të viteve 1940, ai vizatoi një trekëndësh për të përfaqësuar ndërvarësinë e kërkimit, trajnimit dhe veprimit në prodhimin e ndryshimeve shoqërore. &quot; &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{Cite book |last=Rogers |first=Everett |title=A History of Communication Study: A Biographical Approach |date=1994 |publisher=The Free Press |location=NY}}&lt;/ref&gt; Ky diagramim i interesave dhe veprimeve të një akademiku brenda këtij triangulimi jep një pjesë interesante të qasjes ndaj Lewin dhe kontributeve të tij. Në vend që të shënohej drejtësia sociale si fillimi ose fundi, ajo ishte e rrënjosur në çdo veprim akademik që ndërmori Lewin. Ishte kjo pikëpamje dhe paradigmë e veçantë botërore që e çoi më tej kërkimin e tij dhe përcaktoi saktësisht se si ai do t'i përdorte gjetjet nga kërkimi i tij në terren. Për më tepër, e gjitha kjo reflektonte mbi Lewinin si burrë dhe mënyrën e tij të përballimit të ngjarjeve të periudhës së tij kohore. Ky përkushtim ndaj kërkimit në veprim ishte ndoshta një mënyrë për të zgjidhur një disonancë midis udhëtimit të tij në Amerikë dhe mënyrës se si e la veten në [[Polonia|Poloninë]] e sotme.

Psikologë të shquar të mentoruar nga Lewin përfshinin [[Leon Festinger]] (1919–1989), i cili u bë i njohur për teorinë e tij të disonancës njohëse (1956), psikologun mjedisor Roger Barker, Bluma Zeigarnik dhe Morton Deutsch, themeluesin e teorisë dhe praktikës moderne të zgjidhjes së konflikteve.

Në vitin 1917, Lewin u martua me Maria Landsberg. Në vitin 1919, çifti pati një vajzë, Esther Agnes, dhe në vitin 1922, lindi djali i tyre, Fritz Reuven. Ata u divorcuan rreth vitit 1927 dhe Maria emigroi në [[Mandati britanik i Palestinës|Palestinën e Mandatuar]] me fëmijët. Në vitin 1929, Lewin u martua me Gertrud Weiss. Vajza e tyre Miriam lindi në vitin 1931, dhe djali i tyre Daniel lindi në vitin 1933. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Në vitin 1947, Lewin vdiq nga pamjaftueshmëria kardiake në Newtonville, Massachusetts, dhe u varros në Varrezat Mount Auburn në Cambridge, Massachusetts . Gruaja e tij vdiq në vitin 1987.

== Publikime kryesore ==

* Lewin, K. (1935). [https://archive.org/download/in.ernet.dli.2015.18586/2015.18586.A-Dynamic-Theory-Of--Personality.pdf Një teori dinamike e personalitetit] . Nju Jork: McGraw-Hill .
* Lewin, K. (1936). [[iarchive:principlesoftopo00lewirich|Parimet e psikologjisë topologjike]] . Nju Jork: McGraw-Hill .
* Lewin, K. (1938). [https://psycnet.apa.org/PsycBOOKS/toc/13613 Përfaqësimi konceptual dhe matja e forcave psikologjike] . Durham, NC: Shtëpia Botuese e Universitetit Duke .
* Lewin, K., dhe Gertrude W. Lewin (Red.) (1948). [[iarchive:resolvingsocialc00lewi|Zgjidhja e konflikteve sociale: punime të zgjedhura mbi dinamikën e grupit (1935–1946)]] . Nju Jork: Harper dhe Vëllezërit .
* Lewin, K., dhe Dorwin Cartwright (Red.) (1951). [[iarchive:fieldtheoryinsoc00lewi|Teoria e fushës në shkencat shoqërore]] . Nju Jork: Harper .
* Lewin, K., (vitet 1950?). Vetëurrejtje midis hebrenjve Identifikimi me grupin hebre. Johanesburg Departamenti i Informacionit i Federatës së Shoqatave Studentore Hebraike dhe Sioniste të Afrikës së Jugut.
* Lewin, K. (1997). [https://archive.org/download/in.ernet.dli.2015.197012/2015.197012.Resolving-Social-Conflicts.pdf Zgjidhja e konflikteve sociale dhe Teoria e fushës në shkencat sociale] . Uashington, DC: [[Shoqata Amerikane e Psikologjisë]] .
* Lewin, K., dhe Martin Gold (Red.). (1999). [https://www.apa.org/pubs/books/4315780 Shkencëtari i plotë shoqëror: një lexues i Kurt Lewin] . Uashington, DC: [[Shoqata Amerikane e Psikologjisë]] .
* Lewin, K., (1980). Kurt Lewin Werkausgabe në gjermanisht (Veprat e mbledhura të Kurt Lewin) Red. Karl Friedrich Graumann, Stuttgart, Klett; 4 numra, përmban disa vepra, të cilat u botuan nga pasuria ose nuk u përkthyen kurrë në anglisht.
* Lewin, K. (2009). Kurt Lewin Schriften nga Psikologjia e Angewandten. Aufsätze, Vorträge, Rezensionen në gjermanisht, Ed. Helmut E. Lück, Vjenë, Verlag Wolfgang Krammer,{{ISBN|978-3-901811-46-3}} ; përmban disa artikuj të pabotuar

== Shih edhe ==

* [[Historia e psikologjisë]]
[[Kategoria:Vdekje 1947]]
[[Kategoria:Lindje 1890]]
[[Kategoria:Artikuj me hKarta]]
[[Kategoria:Njerëz nga Moglino]]
[[Kategoria:Psikologë amerikanë të shekullit 20]]
[[Kategoria:Psikologë gjermanë të shekullit 20]]
[[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]]</text>
      <sha1>32dbg5p1dk2sr8etc60az9gwxnodu2y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058801</id>
      <parentid>3058800</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T21:54:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Edukatori</username>
        <id>112234</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3058801</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18887" sha1="ry4apj1lbqixoj2v5cya4vdnzly6aym" xml:space="preserve">
'''Kurt Zadek Lewin''' &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Reclaiming Kurt Lewin |url=https://jewishcurrents.org/reclaiming-kurt-lewin |website=Jewish Currents |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Scatena |first=Donatella |date=2018-05-28 |title=Perceiving the void and the living being to build new environment friendly urban spaces |url=https://journals.vilniustech.lt/index.php/JAU/article/view/2024 |journal=Journal of Architecture and Urbanism |volume=42 |issue=1 |pages=40–45 |doi=10.3846/jau.2018.2024 |issn=2029-7955 |doi-access=free |hdl-access=free}}&lt;/ref&gt; ose '''Kurt Tsadek Lewin''' &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Lewin |first=Miriam |date=1992 |title=The Impact of Kurt Lewin's Life on the Place of Social Issues in His Work |url=https://spssi.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1540-4560.1992.tb00880.x |journal=Journal of Social Issues |language=en |volume=48 |issue=2 |pages=15–29 |doi=10.1111/j.1540-4560.1992.tb00880.x |issn=0022-4537 |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; (9 shtator 1890 – 12 shkurt 1947) ishte një [[Psikologu|psikolog]] gjermano-amerikan, i njohur si një nga pionierët modernë të psikologjisë [[Psikologjia shoqërore|sociale]], [[Psikologjia industriale dhe organizative|organizative]] dhe të aplikuar në Shtetet e Bashkuara.  Gjatë karrierës së tij profesionale, kërkimet dhe shkrimet akademike të Lewin përqendrohen në kërkimin e aplikuar, kërkimin në veprim dhe komunikimin në grup.

Lewin njihet shpesh si &quot;themeluesi i psikologjisë sociale&quot; dhe ishte një nga të parët që studioi dinamikën e grupit dhe zhvillimin organizativ . Një ''anketë e Rishikimit të Psikologjisë së Përgjithshme'', e botuar në vitin 2002, e renditi Lewin si psikologun e 18-të më të cituar të shekullit të 20-të. &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Haggbloom |first=Steven J. |last2=Warnick |first2=Renee |last3=Warnick |first3=Jason E. |last4=Jones |first4=Vinessa K. |last5=Yarbrough |first5=Gary L. |last6=Russell |first6=Tenea M. |last7=Borecky |first7=Chris M. |last8=McGahhey |first8=Reagan |last9=Powell |first9=John L. III |last10=Beavers |first10=Jamie |last11=Monte |first11=Emmanuelle |year=2002 |title=The 100 most eminent psychologists of the 20th century |url=http://www.apa.org/monitor/julaug02/eminent.aspx |journal=Review of General Psychology |volume=6 |issue=2 |pages=139–52 |doi=10.1037/1089-2680.6.2.139}}&lt;/ref&gt; Gjatë karrierës së tij, ai ishte i lidhur me disa universitete amerikane dhe evropiane, duke përfshirë [[Universiteti i Humboldit në Berlin|Universitetin e Berlinit]], [[Cornell University|Universitetin Cornell]], [[Instituti i Teknologjisë në Masaçusets|MIT]], [[Universiteti Stanford|Universitetin Stanford]] dhe Universitetin e Ajovës .

== Biografia ==
Lewin lindi në vitin 1890 në një familje [[Judejtë|hebreje]] në Mogilno, Qarku i Mogilnos, Provinca e Posenit, [[Prusia]] në [[Polonia|Poloninë]] e sotme, një qytet i vogël me rreth 5,000 banorë në atë kohë, rreth 150 prej të cilëve ishin hebrenj. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last=Lewin |first=Miriam |date=1992 |title=The Impact of Kurt Lewin's Life on the Place of Social Issues in His Work |journal=Journal of Social Issues |volume=48 |issue=2 |pages=15–29 |doi=10.1111/j.1540-4560.1992.tb00880.x}}&lt;/ref&gt; Lewin mori një edukim ortodoks hebraik në shtëpi. &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal |last=Bargal |first=David |date=1998 |title=Kurt Lewin and the First Attempts to Establish a Department of Psychology at the Hebrew University |journal=Minerva: A Review of Science, Learning and Policy |volume=36 |issue=1 |pages=49–68 |doi=10.1023/a:1004334520382 |pmid=11620064}}&lt;/ref&gt; Ai ishte një nga katër fëmijët e lindur në një familje të klasës së mesme. Babai i tij zotëronte një dyqan të vogël të mallrave të ndryshme dhe familja jetonte në një apartament sipër dyqanit. Babai i tij, Leopold, drejtonte një fermë së bashku me vëllanë e tij, Maksin; megjithatë, ferma ishte ligjërisht në pronësi të një të krishteri sepse hebrenjve nuk u lejohej të zotëronin ferma në atë kohë. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Në vitin 1905, Lewin u zhvendos me familjen e tij në [[Berlini|Berlin]], në mënyrë që Lewin dhe vëllezërit e tij të mund të merrnin një arsimim më të mirë. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Nga viti 1905 deri në vitin 1908, Lewin studioi në gjimnazin Kaiserin Augusta, ku mori një arsimim klasik humanist. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Në vitin 1909, ai hyri në Universitetin e Freiburgut për të studiuar mjekësi, por u transferua në Universitetin [[Universiteti i Mynihut|Ludwig-Maximilians-Universität München]] për të studiuar biologji. Në Universitetin Ludwig-Maximilians të Mynihut, ai u përfshi në lëvizjet [[Socializmi|socialiste]] dhe [[Të drejtat e grave|për të drejtat e grave]] rreth kësaj kohe. 

Në prill të vitit 1910, Lewin u transferua në [[Universiteti i Humboldit në Berlin|Universitetin Mbretëror Friedrich Wilhelm të Berlinit]], ku ishte ende student i mjekësisë. Deri në semestrin e Pashkëve të vitit 1911, interesat e tij ishin zhvendosur drejt [[Filozofia|filozofisë]] . Deri në verën e vitit 1911, shumica e kurseve të tij ishin në [[Psikologjia|psikologji]] . &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Ndërsa ishte në Universitetin Friedrich Wihelm të Berlinit, Lewin ndoqi 14 kurse me Carl Stumpf (1848–1936). &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Kur filloi [[Lufta e Parë Botërore]], ai shërbeu në [[Ushtria Perandorake Gjermane|Ushtrinë Perandorake Gjermane]], gjatë së cilës pësoi një plagë lufte dhe u kthye në Universitetin Friedrich Wilhelm të Berlinit për të përfunduar [[Doktor i Filozofisë|doktoraturën]] . Lewin shkroi një propozim disertacioni duke i kërkuar Stumpf-it të ishte mbikëqyrësi i tij, dhe Stumpf pranoi. Edhe pse Lewin punoi nën drejtimin e Stumpf për të përfunduar disertacionin e tij, marrëdhënia e tyre nuk përfshinte shumë komunikim. Lewin studioi shoqatat, vullnetin dhe qëllimin për disertacionin e tij, por nuk e diskutoi këtë me Stumpf deri në provimin e tij të fundit të doktoraturës. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Karriera ==
Lewin fillimisht ishte i përfshirë në shkollat e psikologjisë së sjelljes përpara se të ndryshonte drejtim në kërkim dhe të ndërmerrte punë me psikologë të shkollës së psikologjisë Gestalt, përfshirë [[Max Wertheimer]] dhe [[Wolfgang Kohler|Wolfgang Köhler]] . Ai gjithashtu u bashkua me Institutin Psikologjik të [[Universiteti i Humboldit në Berlin|Universitetit Friedrich Wilhelm të Berlinit]], ku dha leksione dhe seminare si mbi filozofinë ashtu edhe mbi psikologjinë.  Ai shërbeu si profesor në Universitetin Friedrich Wilhelm të Berlinit nga viti 1926 deri në vitin 1932, gjatë së cilës kohë kreu eksperimente rreth gjendjeve të tensionit, nevojave, motivimit dhe të nxënit. &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Në vitin 1933, Lewin ishte përpjekur të negocionte një pozicion mësimdhënieje si kryetar i psikologjisë dhe të krijonte një institut kërkimor në [[Universiteti Hebre i Jeruzalemit|Universitetin Hebraik]] në [[Jeruzalemi|Jerusalem]] . &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Lewin shpesh shoqërohej me [[Marksizmi kulturor|Shkollën e hershme të Frankfurtit]], e cila e kishte origjinën nga një grup me ndikim [[Marksizmi|marksistësh]] kryesisht hebrenj në Institutin për Kërkime Sociale në Gjermani. Por kur [[Adolf Hitleri]] erdhi në pushtet në [[Gjermania Naziste|Gjermaninë naziste]] në vitin 1933, anëtarët e Institutit u shpërbënë dhe u zhvendosën në Angli dhe më pas në Shtetet e Bashkuara. Po atë vit, ai u takua me Eric Trist, nga Klinika Tavistock e Londrës. Trist u impresionua nga teoritë e tij dhe vazhdoi t'i përdorte ato në studimet e tij mbi ushtarët gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]] .

Në gusht të vitit 1933, Lewin emigroi në SHBA, ku në vitin 1940 u bë shtetas i natyralizuar . Disa vjet pasi u zhvendos në SHBA, Lewin filloi t'u kërkonte njerëzve ta shqiptonin emrin e tij si &quot;Lou-in&quot; në vend të &quot;Le-veen&quot;, sepse shqiptimi i gabuar i emrit të tij nga amerikanët kishte çuar në shumë thirrje telefonike të humbura. Megjithatë, pak para vdekjes së tij, ai filloi t'u kërkonte studentëve dhe kolegëve të përdornin shqiptimin e saktë (&quot;Le-veen&quot;) sepse ky ishte shqiptimi që ai preferonte. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Më parë, në vitin 1930, ai kaloi gjashtë muaj si profesor vizitor në [[Universiteti Stanford|Universitetin e Stanfordit]] .  Pas emigrimit të tij në SHBA, Lewin punoi në [[Cornell University|Universitetin Cornell]], në Stacionin Kërkimor të Mirëqenies së Fëmijëve në Ajova në Universitetin e Ajovës dhe si drejtor i Qendrës për Dinamikat e Grupit në [[Instituti i Teknologjisë në Masaçusets|MIT]] .

Pas [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], Lewin u përfshi në rehabilitimin psikologjik të ish-banorëve të kampeve të personave të zhvendosur me Dr. Jacob Fine në Shkollën Mjekësore të Harvardit . Kur Trist dhe ATM Wilson i shkruan Lewin duke i propozuar një revistë në partneritet me Institutin e tyre të sapothemeluar Tavistock dhe grupin e tij në MIT, Lewin u pajtua. Revista Tavistock, ''Human Relations'', u themelua me dy punime të hershme nga Lewin të titulluara &quot;Kufijtë në Dinamikat e Grupit&quot;. Lewin dha mësim për një kohë në [[Duke University|Universitetin Duke]] . &lt;ref&gt;King, W.[http://www.phy.duke.edu/history/DistinguishedFaculty/HerthaSponer/RefugeeScholarsAtDukeUniversity.pdf &quot;Refugee Scholars At Duke University&quot;]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130309174135/https://www.phy.duke.edu/history/DistinguishedFaculty/HerthaSponer/RefugeeScholarsAtDukeUniversity.pdf|date=9 March 2013}}. Retrieved on 26 August 2012.&lt;/ref&gt;

Lewin shpiku nocionin e identitetit gjenital,  i cili ka fituar njëfarë rëndësie në teori të ndryshme të [[Hapësirë-koha|hapësirë-kohës]] dhe fushave të lidhura me të.  Për shembull, ai prezantoi konceptin e hapësirës hodologjike ose rrugën më të thjeshtë të arritur përmes zgjidhjes së fushave të ndryshme të forcave, kundërshtimeve dhe tensioneve sipas qëllimeve të tyre. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Batcho |first=James |title=Terrence Malick's Unseeing Cinema: Memory, Time and Audibility |date=2018 |publisher=Springer |isbn=978-3-319-76420-7 |location=Cham |page=69}}&lt;/ref&gt;

Lewin propozoi gjithashtu perspektivën interaktiviste të Herbert Blumer të vitit 1937 si një alternativë ndaj debatit natyrë kundrejt edukimit . Lewin sugjeroi që as natyra (prirjet e lindura) dhe as edukimi (si [[Përvoja|përvojat]] në [[Jeta personale|jetë]] i formojnë individët) vetëm nuk mund të shpjegojnë sjelljen dhe personalitetet e individëve, por përkundrazi, si natyra ashtu edhe edukimi bashkëveprojnë për të formësuar çdo person. Kjo ide u paraqit në formën e ekuacionit të Lewin-it për sjelljen, ''B'' = ''ƒ'' ( ''P'', ''E'' ), që do të thotë se sjellja (B) është një funksion (f) i karakteristikave personale (P) dhe karakteristikave mjedisore (E).

Studiuesit në vitet 1930 gëzoheshin nga frika se, duke iu përkushtuar kërkimit të aplikuar, do ta shpërqendronin disiplinën nga kërkimi bazë mbi problemet shkencore dhe do të krijonin një binar të rremë nëse kërkimi zhvillohej për vazhdimësinë e disiplinës së tyre përkatëse apo për zbatim praktik. &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt; Pavarësisht këtij debati brenda [[Shkenca shoqërore|shkencave shoqërore]] në atë kohë, Lewin argumentoi se &quot;hulumtimi i aplikuar mund të kryhet me rigorozitet dhe se propozimet teorike mund të testohen në kërkimin e aplikuar&quot;. &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt; Rrënja e këtij binariteti të veçantë dukej se rridhte nga normat epistemologjike të pranishme brenda shkencave të forta - ku dallimi ishte shumë më i theksuar; Kurt Lewin argumentoi se kjo ishte në kundërshtim me natyrën e shkencave shoqërore. Me ndihmën e studiuesve, përfshirë Paul Lazarsfeld, ekzistonte një metodë përmes së cilës mund të siguroheshin para për kërkime në një mënyrë të qëndrueshme. Lewin i ka inkurajuar studiuesit të zhvillojnë teori që mund të përdoren për të adresuar probleme të rëndësishme sociale. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Wheelan |first=Susan A. |title=The Handbook of Group Research and Practice |date=2005 |publisher=SAGE |isbn=0-7619-2958-4 |location=Thousand Oaks, CA |page=13}}&lt;/ref&gt;

Për të demonstruar përkushtimin e tij ndaj kërkimit të aplikuar dhe për të vërtetuar më tej se kishte vlerë në testimin e propozimeve të tij teorike, Lewin u bë një &quot;mjeshtër në transpozimin e një problemi të përditshëm në një eksperiment psikologjik&quot;. &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt; Lewin, në fillimet e tij, mori një moment në dukje banal midis tij dhe një kamerieri dhe e shndërroi atë në fillimet e hulumtimit të tij në terren, të cilin Lewin e arsyetoi se &quot;qëllimi për të kryer një detyrë specifike ndërton një tension psikologjik, i cili lirohet kur detyra e synuar përfundon&quot; në të njëjtën kohë me teorinë e [[Sigmund Freud]] se &quot;dëshirat vazhdojnë derisa të plotësohen&quot;. &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt; Ky vëzhgim i rastësishëm nisi demonstrimin e &quot;ekzistencës së tensioneve psikike&quot;, themelore për teorinë e fushës së Lewin-it. &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt;

Ndërsa kërkimi i aplikuar ndihmoi në zhvillimin e Lewin në një teoricien praktik, ajo që e përcaktoi më tej atë si akademik dhe një pararendës ishte ''kërkimi i tij në veprim'', një term që ai e shpiku vetë. &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt; Lewin ishte gjithnjë e më i interesuar në konceptet e migrimit dhe identitetit hebre. Ai ishte i hutuar nga koncepti se si, ndërsa një individ distancohej nga kryerja e identitetit hebre në aspektin e shprehjes dhe performancës fetare, ata prapëseprapë konsideroheshin hebrenj në sytë e [[Nazizmi|nazistëve]] . Ky koncept i mohimit të identitetit të dikujt dhe promovimi i vetë-urrejtjes si një formë e përballimit të shtypjes së një grupi dominues përfaqësonte krizën e migrimit të vetë Lewin në Shtetet e Bashkuara. &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt; Lewin, siç e përshkroi studenti dhe kolegu i tij Ron Lippitt, &quot;kishte një ndjeshmëri të thellë ndaj problemeve sociale dhe një angazhim për të përdorur burimet e tij si shkencëtar social për të bërë diçka rreth tyre&quot;.

Në filli të viteve 1940, ai vizatoi një trekëndësh për të përfaqësuar ndërvarësinë e kërkimit, trajnimit dhe veprimit në prodhimin e ndryshimeve shoqërore. &quot; &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{Cite book |last=Rogers |first=Everett |title=A History of Communication Study: A Biographical Approach |date=1994 |publisher=The Free Press |location=NY}}&lt;/ref&gt; Ky diagramim i interesave dhe veprimeve të një akademiku brenda këtij triangulimi jep një pjesë interesante të qasjes ndaj Lewin dhe kontributeve të tij. Në vend që të shënohej drejtësia sociale si fillimi ose fundi, ajo ishte e rrënjosur në çdo veprim akademik që ndërmori Lewin. Ishte kjo pikëpamje dhe paradigmë e veçantë botërore që e çoi më tej kërkimin e tij dhe përcaktoi saktësisht se si ai do t'i përdorte gjetjet nga kërkimi i tij në terren. Për më tepër, e gjitha kjo reflektonte mbi Lewinin si burrë dhe mënyrën e tij të përballimit të ngjarjeve të periudhës së tij kohore. Ky përkushtim ndaj kërkimit në veprim ishte ndoshta një mënyrë për të zgjidhur një disonancë midis udhëtimit të tij në Amerikë dhe mënyrës se si e la veten në [[Polonia|Poloninë]] e sotme.

Psikologë të shquar të mentoruar nga Lewin përfshinin [[Leon Festinger]] (1919–1989), i cili u bë i njohur për teorinë e tij të disonancës njohëse (1956), psikologun mjedisor Roger Barker, Bluma Zeigarnik dhe Morton Deutsch, themeluesin e teorisë dhe praktikës moderne të zgjidhjes së konflikteve.

Në vitin 1917, Lewin u martua me Maria Landsberg. Në vitin 1919, çifti pati një vajzë, Esther Agnes, dhe në vitin 1922, lindi djali i tyre, Fritz Reuven. Ata u divorcuan rreth vitit 1927 dhe Maria emigroi në [[Mandati britanik i Palestinës|Palestinën e Mandatuar]] me fëmijët. Në vitin 1929, Lewin u martua me Gertrud Weiss. Vajza e tyre Miriam lindi në vitin 1931, dhe djali i tyre Daniel lindi në vitin 1933. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Në vitin 1947, Lewin vdiq nga pamjaftueshmëria kardiake në Newtonville, Massachusetts, dhe u varros në Varrezat Mount Auburn në Cambridge, Massachusetts . Gruaja e tij vdiq në vitin 1987.

== Publikime kryesore ==

* Lewin, K. (1935). [https://archive.org/download/in.ernet.dli.2015.18586/2015.18586.A-Dynamic-Theory-Of--Personality.pdf Një teori dinamike e personalitetit] . Nju Jork: McGraw-Hill .
* Lewin, K. (1936). [[iarchive:principlesoftopo00lewirich|Parimet e psikologjisë topologjike]] . Nju Jork: McGraw-Hill .
* Lewin, K. (1938). [https://psycnet.apa.org/PsycBOOKS/toc/13613 Përfaqësimi konceptual dhe matja e forcave psikologjike] . Durham, NC: Shtëpia Botuese e Universitetit Duke .
* Lewin, K., dhe Gertrude W. Lewin (Red.) (1948). [[iarchive:resolvingsocialc00lewi|Zgjidhja e konflikteve sociale: punime të zgjedhura mbi dinamikën e grupit (1935–1946)]] . Nju Jork: Harper dhe Vëllezërit .
* Lewin, K., dhe Dorwin Cartwright (Red.) (1951). [[iarchive:fieldtheoryinsoc00lewi|Teoria e fushës në shkencat shoqërore]] . Nju Jork: Harper .
* Lewin, K., (vitet 1950?). Vetëurrejtje midis hebrenjve Identifikimi me grupin hebre. Johanesburg Departamenti i Informacionit i Federatës së Shoqatave Studentore Hebraike dhe Sioniste të Afrikës së Jugut.
* Lewin, K. (1997). [https://archive.org/download/in.ernet.dli.2015.197012/2015.197012.Resolving-Social-Conflicts.pdf Zgjidhja e konflikteve sociale dhe Teoria e fushës në shkencat sociale] . Uashington, DC: [[Shoqata Amerikane e Psikologjisë]] .
* Lewin, K., dhe Martin Gold (Red.). (1999). [https://www.apa.org/pubs/books/4315780 Shkencëtari i plotë shoqëror: një lexues i Kurt Lewin] . Uashington, DC: [[Shoqata Amerikane e Psikologjisë]] .
* Lewin, K., (1980). Kurt Lewin Werkausgabe në gjermanisht (Veprat e mbledhura të Kurt Lewin) Red. Karl Friedrich Graumann, Stuttgart, Klett; 4 numra, përmban disa vepra, të cilat u botuan nga pasuria ose nuk u përkthyen kurrë në anglisht.
* Lewin, K. (2009). Kurt Lewin Schriften nga Psikologjia e Angewandten. Aufsätze, Vorträge, Rezensionen në gjermanisht, Ed. Helmut E. Lück, Vjenë, Verlag Wolfgang Krammer,{{ISBN|978-3-901811-46-3}} ; përmban disa artikuj të pabotuar

== Shih edhe ==

* [[Historia e psikologjisë]]
[[Kategoria:Vdekje 1947]]
[[Kategoria:Lindje 1890]]
[[Kategoria:Artikuj me hKarta]]
[[Kategoria:Njerëz nga Moglino]]
[[Kategoria:Psikologë amerikanë të shekullit 20]]
[[Kategoria:Psikologë gjermanë të shekullit 20]]
[[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]]</text>
      <sha1>ry4apj1lbqixoj2v5cya4vdnzly6aym</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058802</id>
      <parentid>3058801</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T21:54:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Edukatori</username>
        <id>112234</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3058802</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18903" sha1="owbjb47fn70r8vsvrt8b5i3nu7gbpdk" xml:space="preserve">
'''Kurt Zadek Lewin''' &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Reclaiming Kurt Lewin |url=https://jewishcurrents.org/reclaiming-kurt-lewin |website=Jewish Currents |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Scatena |first=Donatella |date=2018-05-28 |title=Perceiving the void and the living being to build new environment friendly urban spaces |url=https://journals.vilniustech.lt/index.php/JAU/article/view/2024 |journal=Journal of Architecture and Urbanism |volume=42 |issue=1 |pages=40–45 |doi=10.3846/jau.2018.2024 |issn=2029-7955 |doi-access=free |hdl-access=free}}&lt;/ref&gt; ose '''Kurt Tsadek Lewin''' &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Lewin |first=Miriam |date=1992 |title=The Impact of Kurt Lewin's Life on the Place of Social Issues in His Work |url=https://spssi.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1540-4560.1992.tb00880.x |journal=Journal of Social Issues |language=en |volume=48 |issue=2 |pages=15–29 |doi=10.1111/j.1540-4560.1992.tb00880.x |issn=0022-4537 |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; (9 shtator 1890 – 12 shkurt 1947) ishte një [[Psikologu|psikolog]] gjermano-amerikan, i njohur si një nga pionierët modernë të psikologjisë [[Psikologjia shoqërore|sociale]], [[Psikologjia industriale dhe organizative|organizative]] dhe të aplikuar në Shtetet e Bashkuara.  Gjatë karrierës së tij profesionale, kërkimet dhe shkrimet akademike të Lewin përqendrohen në kërkimin e aplikuar, kërkimin në veprim dhe komunikimin në grup.

Lewin njihet shpesh si &quot;themeluesi i psikologjisë sociale&quot; dhe ishte një nga të parët që studioi dinamikën e grupit dhe zhvillimin organizativ . Një ''anketë e Rishikimit të Psikologjisë së Përgjithshme'', e botuar në vitin 2002, e renditi Lewin si psikologun e 18-të më të cituar të shekullit të 20-të. &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Haggbloom |first=Steven J. |last2=Warnick |first2=Renee |last3=Warnick |first3=Jason E. |last4=Jones |first4=Vinessa K. |last5=Yarbrough |first5=Gary L. |last6=Russell |first6=Tenea M. |last7=Borecky |first7=Chris M. |last8=McGahhey |first8=Reagan |last9=Powell |first9=John L. III |last10=Beavers |first10=Jamie |last11=Monte |first11=Emmanuelle |year=2002 |title=The 100 most eminent psychologists of the 20th century |url=http://www.apa.org/monitor/julaug02/eminent.aspx |journal=Review of General Psychology |volume=6 |issue=2 |pages=139–52 |doi=10.1037/1089-2680.6.2.139}}&lt;/ref&gt; Gjatë karrierës së tij, ai ishte i lidhur me disa universitete amerikane dhe evropiane, duke përfshirë [[Universiteti i Humboldit në Berlin|Universitetin e Berlinit]], [[Cornell University|Universitetin Cornell]], [[Instituti i Teknologjisë në Masaçusets|MIT]], [[Universiteti Stanford|Universitetin Stanford]] dhe Universitetin e Ajovës .

== Biografia ==
Lewin lindi në vitin 1890 në një familje [[Judejtë|hebreje]] në Mogilno, Qarku i Mogilnos, Provinca e Posenit, [[Prusia]] në [[Polonia|Poloninë]] e sotme, një qytet i vogël me rreth 5,000 banorë në atë kohë, rreth 150 prej të cilëve ishin hebrenj. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last=Lewin |first=Miriam |date=1992 |title=The Impact of Kurt Lewin's Life on the Place of Social Issues in His Work |journal=Journal of Social Issues |volume=48 |issue=2 |pages=15–29 |doi=10.1111/j.1540-4560.1992.tb00880.x}}&lt;/ref&gt; Lewin mori një edukim ortodoks hebraik në shtëpi. &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal |last=Bargal |first=David |date=1998 |title=Kurt Lewin and the First Attempts to Establish a Department of Psychology at the Hebrew University |journal=Minerva: A Review of Science, Learning and Policy |volume=36 |issue=1 |pages=49–68 |doi=10.1023/a:1004334520382 |pmid=11620064}}&lt;/ref&gt; Ai ishte një nga katër fëmijët e lindur në një familje të klasës së mesme. Babai i tij zotëronte një dyqan të vogël të mallrave të ndryshme dhe familja jetonte në një apartament sipër dyqanit. Babai i tij, Leopold, drejtonte një fermë së bashku me vëllanë e tij, Maksin; megjithatë, ferma ishte ligjërisht në pronësi të një të krishteri sepse hebrenjve nuk u lejohej të zotëronin ferma në atë kohë. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Në vitin 1905, Lewin u zhvendos me familjen e tij në [[Berlini|Berlin]], në mënyrë që Lewin dhe vëllezërit e tij të mund të merrnin një arsimim më të mirë. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Nga viti 1905 deri në vitin 1908, Lewin studioi në gjimnazin Kaiserin Augusta, ku mori një arsimim klasik humanist. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Në vitin 1909, ai hyri në Universitetin e Freiburgut për të studiuar mjekësi, por u transferua në Universitetin [[Universiteti i Mynihut|Ludwig-Maximilians-Universität München]] për të studiuar biologji. Në Universitetin Ludwig-Maximilians të Mynihut, ai u përfshi në lëvizjet [[Socializmi|socialiste]] dhe [[Të drejtat e grave|për të drejtat e grave]] rreth kësaj kohe. 

Në prill të vitit 1910, Lewin u transferua në [[Universiteti i Humboldit në Berlin|Universitetin Mbretëror Friedrich Wilhelm të Berlinit]], ku ishte ende student i mjekësisë. Deri në semestrin e Pashkëve të vitit 1911, interesat e tij ishin zhvendosur drejt [[Filozofia|filozofisë]] . Deri në verën e vitit 1911, shumica e kurseve të tij ishin në [[Psikologjia|psikologji]] . &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Ndërsa ishte në Universitetin Friedrich Wihelm të Berlinit, Lewin ndoqi 14 kurse me Carl Stumpf (1848–1936). &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Kur filloi [[Lufta e Parë Botërore]], ai shërbeu në [[Ushtria Perandorake Gjermane|Ushtrinë Perandorake Gjermane]], gjatë së cilës pësoi një plagë lufte dhe u kthye në Universitetin Friedrich Wilhelm të Berlinit për të përfunduar [[Doktor i Filozofisë|doktoraturën]] . Lewin shkroi një propozim disertacioni duke i kërkuar Stumpf-it të ishte mbikëqyrësi i tij, dhe Stumpf pranoi. Edhe pse Lewin punoi nën drejtimin e Stumpf për të përfunduar disertacionin e tij, marrëdhënia e tyre nuk përfshinte shumë komunikim. Lewin studioi shoqatat, vullnetin dhe qëllimin për disertacionin e tij, por nuk e diskutoi këtë me Stumpf deri në provimin e tij të fundit të doktoraturës. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Karriera ==
Lewin fillimisht ishte i përfshirë në shkollat e psikologjisë së sjelljes përpara se të ndryshonte drejtim në kërkim dhe të ndërmerrte punë me psikologë të shkollës së psikologjisë Gestalt, përfshirë [[Max Wertheimer]] dhe [[Wolfgang Kohler|Wolfgang Köhler]] . Ai gjithashtu u bashkua me Institutin Psikologjik të [[Universiteti i Humboldit në Berlin|Universitetit Friedrich Wilhelm të Berlinit]], ku dha leksione dhe seminare si mbi filozofinë ashtu edhe mbi psikologjinë.  Ai shërbeu si profesor në Universitetin Friedrich Wilhelm të Berlinit nga viti 1926 deri në vitin 1932, gjatë së cilës kohë kreu eksperimente rreth gjendjeve të tensionit, nevojave, motivimit dhe të nxënit. &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Në vitin 1933, Lewin ishte përpjekur të negocionte një pozicion mësimdhënieje si kryetar i psikologjisë dhe të krijonte një institut kërkimor në [[Universiteti Hebre i Jeruzalemit|Universitetin Hebraik]] në [[Jeruzalemi|Jerusalem]] . &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Lewin shpesh shoqërohej me [[Marksizmi kulturor|Shkollën e hershme të Frankfurtit]], e cila e kishte origjinën nga një grup me ndikim [[Marksizmi|marksistësh]] kryesisht hebrenj në Institutin për Kërkime Sociale në Gjermani. Por kur [[Adolf Hitleri]] erdhi në pushtet në [[Gjermania Naziste|Gjermaninë naziste]] në vitin 1933, anëtarët e Institutit u shpërbënë dhe u zhvendosën në Angli dhe më pas në Shtetet e Bashkuara. Po atë vit, ai u takua me Eric Trist, nga Klinika Tavistock e Londrës. Trist u impresionua nga teoritë e tij dhe vazhdoi t'i përdorte ato në studimet e tij mbi ushtarët gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]] .

Në gusht të vitit 1933, Lewin emigroi në SHBA, ku në vitin 1940 u bë shtetas i natyralizuar . Disa vjet pasi u zhvendos në SHBA, Lewin filloi t'u kërkonte njerëzve ta shqiptonin emrin e tij si &quot;Lou-in&quot; në vend të &quot;Le-veen&quot;, sepse shqiptimi i gabuar i emrit të tij nga amerikanët kishte çuar në shumë thirrje telefonike të humbura. Megjithatë, pak para vdekjes së tij, ai filloi t'u kërkonte studentëve dhe kolegëve të përdornin shqiptimin e saktë (&quot;Le-veen&quot;) sepse ky ishte shqiptimi që ai preferonte. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Më parë, në vitin 1930, ai kaloi gjashtë muaj si profesor vizitor në [[Universiteti Stanford|Universitetin e Stanfordit]] .  Pas emigrimit të tij në SHBA, Lewin punoi në [[Cornell University|Universitetin Cornell]], në Stacionin Kërkimor të Mirëqenies së Fëmijëve në Ajova në Universitetin e Ajovës dhe si drejtor i Qendrës për Dinamikat e Grupit në [[Instituti i Teknologjisë në Masaçusets|MIT]] .

Pas [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], Lewin u përfshi në rehabilitimin psikologjik të ish-banorëve të kampeve të personave të zhvendosur me Dr. Jacob Fine në Shkollën Mjekësore të Harvardit . Kur Trist dhe ATM Wilson i shkruan Lewin duke i propozuar një revistë në partneritet me Institutin e tyre të sapothemeluar Tavistock dhe grupin e tij në MIT, Lewin u pajtua. Revista Tavistock, ''Human Relations'', u themelua me dy punime të hershme nga Lewin të titulluara &quot;Kufijtë në Dinamikat e Grupit&quot;. Lewin dha mësim për një kohë në [[Duke University|Universitetin Duke]] . &lt;ref&gt;King, W.[http://www.phy.duke.edu/history/DistinguishedFaculty/HerthaSponer/RefugeeScholarsAtDukeUniversity.pdf &quot;Refugee Scholars At Duke University&quot;]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130309174135/https://www.phy.duke.edu/history/DistinguishedFaculty/HerthaSponer/RefugeeScholarsAtDukeUniversity.pdf|date=9 March 2013}}. Retrieved on 26 August 2012.&lt;/ref&gt;

Lewin shpiku nocionin e identitetit gjenital,  i cili ka fituar njëfarë rëndësie në teori të ndryshme të [[Hapësirë-koha|hapësirë-kohës]] dhe fushave të lidhura me të.  Për shembull, ai prezantoi konceptin e hapësirës hodologjike ose rrugën më të thjeshtë të arritur përmes zgjidhjes së fushave të ndryshme të forcave, kundërshtimeve dhe tensioneve sipas qëllimeve të tyre. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Batcho |first=James |title=Terrence Malick's Unseeing Cinema: Memory, Time and Audibility |date=2018 |publisher=Springer |isbn=978-3-319-76420-7 |location=Cham |page=69}}&lt;/ref&gt;

Lewin propozoi gjithashtu perspektivën interaktiviste të Herbert Blumer të vitit 1937 si një alternativë ndaj debatit natyrë kundrejt edukimit . Lewin sugjeroi që as natyra (prirjet e lindura) dhe as edukimi (si [[Përvoja|përvojat]] në [[Jeta personale|jetë]] i formojnë individët) vetëm nuk mund të shpjegojnë sjelljen dhe personalitetet e individëve, por përkundrazi, si natyra ashtu edhe edukimi bashkëveprojnë për të formësuar çdo person. Kjo ide u paraqit në formën e ekuacionit të Lewin-it për sjelljen, ''B'' = ''ƒ'' ( ''P'', ''E'' ), që do të thotë se sjellja (B) është një funksion (f) i karakteristikave personale (P) dhe karakteristikave mjedisore (E).

Studiuesit në vitet 1930 gëzoheshin nga frika se, duke iu përkushtuar kërkimit të aplikuar, do ta shpërqendronin disiplinën nga kërkimi bazë mbi problemet shkencore dhe do të krijonin një binar të rremë nëse kërkimi zhvillohej për vazhdimësinë e disiplinës së tyre përkatëse apo për zbatim praktik. &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt; Pavarësisht këtij debati brenda [[Shkenca shoqërore|shkencave shoqërore]] në atë kohë, Lewin argumentoi se &quot;hulumtimi i aplikuar mund të kryhet me rigorozitet dhe se propozimet teorike mund të testohen në kërkimin e aplikuar&quot;. &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt; Rrënja e këtij binariteti të veçantë dukej se rridhte nga normat epistemologjike të pranishme brenda shkencave të forta - ku dallimi ishte shumë më i theksuar; Kurt Lewin argumentoi se kjo ishte në kundërshtim me natyrën e shkencave shoqërore. Me ndihmën e studiuesve, përfshirë Paul Lazarsfeld, ekzistonte një metodë përmes së cilës mund të siguroheshin para për kërkime në një mënyrë të qëndrueshme. Lewin i ka inkurajuar studiuesit të zhvillojnë teori që mund të përdoren për të adresuar probleme të rëndësishme sociale. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Wheelan |first=Susan A. |title=The Handbook of Group Research and Practice |date=2005 |publisher=SAGE |isbn=0-7619-2958-4 |location=Thousand Oaks, CA |page=13}}&lt;/ref&gt;

Për të demonstruar përkushtimin e tij ndaj kërkimit të aplikuar dhe për të vërtetuar më tej se kishte vlerë në testimin e propozimeve të tij teorike, Lewin u bë një &quot;mjeshtër në transpozimin e një problemi të përditshëm në një eksperiment psikologjik&quot;. &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt; Lewin, në fillimet e tij, mori një moment në dukje banal midis tij dhe një kamerieri dhe e shndërroi atë në fillimet e hulumtimit të tij në terren, të cilin Lewin e arsyetoi se &quot;qëllimi për të kryer një detyrë specifike ndërton një tension psikologjik, i cili lirohet kur detyra e synuar përfundon&quot; në të njëjtën kohë me teorinë e [[Sigmund Freud]] se &quot;dëshirat vazhdojnë derisa të plotësohen&quot;. &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt; Ky vëzhgim i rastësishëm nisi demonstrimin e &quot;ekzistencës së tensioneve psikike&quot;, themelore për teorinë e fushës së Lewin-it. &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt;

Ndërsa kërkimi i aplikuar ndihmoi në zhvillimin e Lewin në një teoricien praktik, ajo që e përcaktoi më tej atë si akademik dhe një pararendës ishte ''kërkimi i tij në veprim'', një term që ai e shpiku vetë. &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt; Lewin ishte gjithnjë e më i interesuar në konceptet e migrimit dhe identitetit hebre. Ai ishte i hutuar nga koncepti se si, ndërsa një individ distancohej nga kryerja e identitetit hebre në aspektin e shprehjes dhe performancës fetare, ata prapëseprapë konsideroheshin hebrenj në sytë e [[Nazizmi|nazistëve]] . Ky koncept i mohimit të identitetit të dikujt dhe promovimi i vetë-urrejtjes si një formë e përballimit të shtypjes së një grupi dominues përfaqësonte krizën e migrimit të vetë Lewin në Shtetet e Bashkuara. &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt; Lewin, siç e përshkroi studenti dhe kolegu i tij Ron Lippitt, &quot;kishte një ndjeshmëri të thellë ndaj problemeve sociale dhe një angazhim për të përdorur burimet e tij si shkencëtar social për të bërë diçka rreth tyre&quot;.

Në filli të viteve 1940, ai vizatoi një trekëndësh për të përfaqësuar ndërvarësinë e kërkimit, trajnimit dhe veprimit në prodhimin e ndryshimeve shoqërore. &quot; &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{Cite book |last=Rogers |first=Everett |title=A History of Communication Study: A Biographical Approach |date=1994 |publisher=The Free Press |location=NY}}&lt;/ref&gt; Ky diagramim i interesave dhe veprimeve të një akademiku brenda këtij triangulimi jep një pjesë interesante të qasjes ndaj Lewin dhe kontributeve të tij. Në vend që të shënohej drejtësia sociale si fillimi ose fundi, ajo ishte e rrënjosur në çdo veprim akademik që ndërmori Lewin. Ishte kjo pikëpamje dhe paradigmë e veçantë botërore që e çoi më tej kërkimin e tij dhe përcaktoi saktësisht se si ai do t'i përdorte gjetjet nga kërkimi i tij në terren. Për më tepër, e gjitha kjo reflektonte mbi Lewinin si burrë dhe mënyrën e tij të përballimit të ngjarjeve të periudhës së tij kohore. Ky përkushtim ndaj kërkimit në veprim ishte ndoshta një mënyrë për të zgjidhur një disonancë midis udhëtimit të tij në Amerikë dhe mënyrës se si e la veten në [[Polonia|Poloninë]] e sotme.

Psikologë të shquar të mentoruar nga Lewin përfshinin [[Leon Festinger]] (1919–1989), i cili u bë i njohur për teorinë e tij të disonancës njohëse (1956), psikologun mjedisor Roger Barker, Bluma Zeigarnik dhe Morton Deutsch, themeluesin e teorisë dhe praktikës moderne të zgjidhjes së konflikteve.

Në vitin 1917, Lewin u martua me Maria Landsberg. Në vitin 1919, çifti pati një vajzë, Esther Agnes, dhe në vitin 1922, lindi djali i tyre, Fritz Reuven. Ata u divorcuan rreth vitit 1927 dhe Maria emigroi në [[Mandati britanik i Palestinës|Palestinën e Mandatuar]] me fëmijët. Në vitin 1929, Lewin u martua me Gertrud Weiss. Vajza e tyre Miriam lindi në vitin 1931, dhe djali i tyre Daniel lindi në vitin 1933. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Në vitin 1947, Lewin vdiq nga pamjaftueshmëria kardiake në Newtonville, Massachusetts, dhe u varros në Varrezat Mount Auburn në Cambridge, Massachusetts . Gruaja e tij vdiq në vitin 1987.

== Publikime kryesore ==

* Lewin, K. (1935). [https://archive.org/download/in.ernet.dli.2015.18586/2015.18586.A-Dynamic-Theory-Of--Personality.pdf Një teori dinamike e personalitetit] . Nju Jork: McGraw-Hill .
* Lewin, K. (1936). [[iarchive:principlesoftopo00lewirich|Parimet e psikologjisë topologjike]] . Nju Jork: McGraw-Hill .
* Lewin, K. (1938). [https://psycnet.apa.org/PsycBOOKS/toc/13613 Përfaqësimi konceptual dhe matja e forcave psikologjike] . Durham, NC: Shtëpia Botuese e Universitetit Duke .
* Lewin, K., dhe Gertrude W. Lewin (Red.) (1948). [[iarchive:resolvingsocialc00lewi|Zgjidhja e konflikteve sociale: punime të zgjedhura mbi dinamikën e grupit (1935–1946)]] . Nju Jork: Harper dhe Vëllezërit .
* Lewin, K., dhe Dorwin Cartwright (Red.) (1951). [[iarchive:fieldtheoryinsoc00lewi|Teoria e fushës në shkencat shoqërore]] . Nju Jork: Harper .
* Lewin, K., (vitet 1950?). Vetëurrejtje midis hebrenjve Identifikimi me grupin hebre. Johanesburg Departamenti i Informacionit i Federatës së Shoqatave Studentore Hebraike dhe Sioniste të Afrikës së Jugut.
* Lewin, K. (1997). [https://archive.org/download/in.ernet.dli.2015.197012/2015.197012.Resolving-Social-Conflicts.pdf Zgjidhja e konflikteve sociale dhe Teoria e fushës në shkencat sociale] . Uashington, DC: [[Shoqata Amerikane e Psikologjisë]] .
* Lewin, K., dhe Martin Gold (Red.). (1999). [https://www.apa.org/pubs/books/4315780 Shkencëtari i plotë shoqëror: një lexues i Kurt Lewin] . Uashington, DC: [[Shoqata Amerikane e Psikologjisë]] .
* Lewin, K., (1980). Kurt Lewin Werkausgabe në gjermanisht (Veprat e mbledhura të Kurt Lewin) Red. Karl Friedrich Graumann, Stuttgart, Klett; 4 numra, përmban disa vepra, të cilat u botuan nga pasuria ose nuk u përkthyen kurrë në anglisht.
* Lewin, K. (2009). Kurt Lewin Schriften nga Psikologjia e Angewandten. Aufsätze, Vorträge, Rezensionen në gjermanisht, Ed. Helmut E. Lück, Vjenë, Verlag Wolfgang Krammer,{{ISBN|978-3-901811-46-3}} ; përmban disa artikuj të pabotuar

== Shih edhe ==
* [[Historia e psikologjisë]]

== Referime ==

[[Kategoria:Vdekje 1947]]
[[Kategoria:Lindje 1890]]
[[Kategoria:Artikuj me hKarta]]
[[Kategoria:Njerëz nga Moglino]]
[[Kategoria:Psikologë amerikanë të shekullit 20]]
[[Kategoria:Psikologë gjermanë të shekullit 20]]
[[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]]</text>
      <sha1>owbjb47fn70r8vsvrt8b5i3nu7gbpdk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058803</id>
      <parentid>3058802</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T21:55:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Edukatori</username>
        <id>112234</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>removed [[Category:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>3058803</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18853" sha1="68hre54vjkr1w2ewv2sqwrd2lt2wxv9" xml:space="preserve">
'''Kurt Zadek Lewin''' &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Reclaiming Kurt Lewin |url=https://jewishcurrents.org/reclaiming-kurt-lewin |website=Jewish Currents |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Scatena |first=Donatella |date=2018-05-28 |title=Perceiving the void and the living being to build new environment friendly urban spaces |url=https://journals.vilniustech.lt/index.php/JAU/article/view/2024 |journal=Journal of Architecture and Urbanism |volume=42 |issue=1 |pages=40–45 |doi=10.3846/jau.2018.2024 |issn=2029-7955 |doi-access=free |hdl-access=free}}&lt;/ref&gt; ose '''Kurt Tsadek Lewin''' &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Lewin |first=Miriam |date=1992 |title=The Impact of Kurt Lewin's Life on the Place of Social Issues in His Work |url=https://spssi.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1540-4560.1992.tb00880.x |journal=Journal of Social Issues |language=en |volume=48 |issue=2 |pages=15–29 |doi=10.1111/j.1540-4560.1992.tb00880.x |issn=0022-4537 |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; (9 shtator 1890 – 12 shkurt 1947) ishte një [[Psikologu|psikolog]] gjermano-amerikan, i njohur si një nga pionierët modernë të psikologjisë [[Psikologjia shoqërore|sociale]], [[Psikologjia industriale dhe organizative|organizative]] dhe të aplikuar në Shtetet e Bashkuara.  Gjatë karrierës së tij profesionale, kërkimet dhe shkrimet akademike të Lewin përqendrohen në kërkimin e aplikuar, kërkimin në veprim dhe komunikimin në grup.

Lewin njihet shpesh si &quot;themeluesi i psikologjisë sociale&quot; dhe ishte një nga të parët që studioi dinamikën e grupit dhe zhvillimin organizativ . Një ''anketë e Rishikimit të Psikologjisë së Përgjithshme'', e botuar në vitin 2002, e renditi Lewin si psikologun e 18-të më të cituar të shekullit të 20-të. &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Haggbloom |first=Steven J. |last2=Warnick |first2=Renee |last3=Warnick |first3=Jason E. |last4=Jones |first4=Vinessa K. |last5=Yarbrough |first5=Gary L. |last6=Russell |first6=Tenea M. |last7=Borecky |first7=Chris M. |last8=McGahhey |first8=Reagan |last9=Powell |first9=John L. III |last10=Beavers |first10=Jamie |last11=Monte |first11=Emmanuelle |year=2002 |title=The 100 most eminent psychologists of the 20th century |url=http://www.apa.org/monitor/julaug02/eminent.aspx |journal=Review of General Psychology |volume=6 |issue=2 |pages=139–52 |doi=10.1037/1089-2680.6.2.139}}&lt;/ref&gt; Gjatë karrierës së tij, ai ishte i lidhur me disa universitete amerikane dhe evropiane, duke përfshirë [[Universiteti i Humboldit në Berlin|Universitetin e Berlinit]], [[Cornell University|Universitetin Cornell]], [[Instituti i Teknologjisë në Masaçusets|MIT]], [[Universiteti Stanford|Universitetin Stanford]] dhe Universitetin e Ajovës .

== Biografia ==
Lewin lindi në vitin 1890 në një familje [[Judejtë|hebreje]] në Mogilno, Qarku i Mogilnos, Provinca e Posenit, [[Prusia]] në [[Polonia|Poloninë]] e sotme, një qytet i vogël me rreth 5,000 banorë në atë kohë, rreth 150 prej të cilëve ishin hebrenj. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last=Lewin |first=Miriam |date=1992 |title=The Impact of Kurt Lewin's Life on the Place of Social Issues in His Work |journal=Journal of Social Issues |volume=48 |issue=2 |pages=15–29 |doi=10.1111/j.1540-4560.1992.tb00880.x}}&lt;/ref&gt; Lewin mori një edukim ortodoks hebraik në shtëpi. &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal |last=Bargal |first=David |date=1998 |title=Kurt Lewin and the First Attempts to Establish a Department of Psychology at the Hebrew University |journal=Minerva: A Review of Science, Learning and Policy |volume=36 |issue=1 |pages=49–68 |doi=10.1023/a:1004334520382 |pmid=11620064}}&lt;/ref&gt; Ai ishte një nga katër fëmijët e lindur në një familje të klasës së mesme. Babai i tij zotëronte një dyqan të vogël të mallrave të ndryshme dhe familja jetonte në një apartament sipër dyqanit. Babai i tij, Leopold, drejtonte një fermë së bashku me vëllanë e tij, Maksin; megjithatë, ferma ishte ligjërisht në pronësi të një të krishteri sepse hebrenjve nuk u lejohej të zotëronin ferma në atë kohë. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Në vitin 1905, Lewin u zhvendos me familjen e tij në [[Berlini|Berlin]], në mënyrë që Lewin dhe vëllezërit e tij të mund të merrnin një arsimim më të mirë. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Nga viti 1905 deri në vitin 1908, Lewin studioi në gjimnazin Kaiserin Augusta, ku mori një arsimim klasik humanist. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Në vitin 1909, ai hyri në Universitetin e Freiburgut për të studiuar mjekësi, por u transferua në Universitetin [[Universiteti i Mynihut|Ludwig-Maximilians-Universität München]] për të studiuar biologji. Në Universitetin Ludwig-Maximilians të Mynihut, ai u përfshi në lëvizjet [[Socializmi|socialiste]] dhe [[Të drejtat e grave|për të drejtat e grave]] rreth kësaj kohe. 

Në prill të vitit 1910, Lewin u transferua në [[Universiteti i Humboldit në Berlin|Universitetin Mbretëror Friedrich Wilhelm të Berlinit]], ku ishte ende student i mjekësisë. Deri në semestrin e Pashkëve të vitit 1911, interesat e tij ishin zhvendosur drejt [[Filozofia|filozofisë]] . Deri në verën e vitit 1911, shumica e kurseve të tij ishin në [[Psikologjia|psikologji]] . &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Ndërsa ishte në Universitetin Friedrich Wihelm të Berlinit, Lewin ndoqi 14 kurse me Carl Stumpf (1848–1936). &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Kur filloi [[Lufta e Parë Botërore]], ai shërbeu në [[Ushtria Perandorake Gjermane|Ushtrinë Perandorake Gjermane]], gjatë së cilës pësoi një plagë lufte dhe u kthye në Universitetin Friedrich Wilhelm të Berlinit për të përfunduar [[Doktor i Filozofisë|doktoraturën]] . Lewin shkroi një propozim disertacioni duke i kërkuar Stumpf-it të ishte mbikëqyrësi i tij, dhe Stumpf pranoi. Edhe pse Lewin punoi nën drejtimin e Stumpf për të përfunduar disertacionin e tij, marrëdhënia e tyre nuk përfshinte shumë komunikim. Lewin studioi shoqatat, vullnetin dhe qëllimin për disertacionin e tij, por nuk e diskutoi këtë me Stumpf deri në provimin e tij të fundit të doktoraturës. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Karriera ==
Lewin fillimisht ishte i përfshirë në shkollat e psikologjisë së sjelljes përpara se të ndryshonte drejtim në kërkim dhe të ndërmerrte punë me psikologë të shkollës së psikologjisë Gestalt, përfshirë [[Max Wertheimer]] dhe [[Wolfgang Kohler|Wolfgang Köhler]] . Ai gjithashtu u bashkua me Institutin Psikologjik të [[Universiteti i Humboldit në Berlin|Universitetit Friedrich Wilhelm të Berlinit]], ku dha leksione dhe seminare si mbi filozofinë ashtu edhe mbi psikologjinë.  Ai shërbeu si profesor në Universitetin Friedrich Wilhelm të Berlinit nga viti 1926 deri në vitin 1932, gjatë së cilës kohë kreu eksperimente rreth gjendjeve të tensionit, nevojave, motivimit dhe të nxënit. &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Në vitin 1933, Lewin ishte përpjekur të negocionte një pozicion mësimdhënieje si kryetar i psikologjisë dhe të krijonte një institut kërkimor në [[Universiteti Hebre i Jeruzalemit|Universitetin Hebraik]] në [[Jeruzalemi|Jerusalem]] . &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Lewin shpesh shoqërohej me [[Marksizmi kulturor|Shkollën e hershme të Frankfurtit]], e cila e kishte origjinën nga një grup me ndikim [[Marksizmi|marksistësh]] kryesisht hebrenj në Institutin për Kërkime Sociale në Gjermani. Por kur [[Adolf Hitleri]] erdhi në pushtet në [[Gjermania Naziste|Gjermaninë naziste]] në vitin 1933, anëtarët e Institutit u shpërbënë dhe u zhvendosën në Angli dhe më pas në Shtetet e Bashkuara. Po atë vit, ai u takua me Eric Trist, nga Klinika Tavistock e Londrës. Trist u impresionua nga teoritë e tij dhe vazhdoi t'i përdorte ato në studimet e tij mbi ushtarët gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]] .

Në gusht të vitit 1933, Lewin emigroi në SHBA, ku në vitin 1940 u bë shtetas i natyralizuar . Disa vjet pasi u zhvendos në SHBA, Lewin filloi t'u kërkonte njerëzve ta shqiptonin emrin e tij si &quot;Lou-in&quot; në vend të &quot;Le-veen&quot;, sepse shqiptimi i gabuar i emrit të tij nga amerikanët kishte çuar në shumë thirrje telefonike të humbura. Megjithatë, pak para vdekjes së tij, ai filloi t'u kërkonte studentëve dhe kolegëve të përdornin shqiptimin e saktë (&quot;Le-veen&quot;) sepse ky ishte shqiptimi që ai preferonte. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Më parë, në vitin 1930, ai kaloi gjashtë muaj si profesor vizitor në [[Universiteti Stanford|Universitetin e Stanfordit]] .  Pas emigrimit të tij në SHBA, Lewin punoi në [[Cornell University|Universitetin Cornell]], në Stacionin Kërkimor të Mirëqenies së Fëmijëve në Ajova në Universitetin e Ajovës dhe si drejtor i Qendrës për Dinamikat e Grupit në [[Instituti i Teknologjisë në Masaçusets|MIT]] .

Pas [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], Lewin u përfshi në rehabilitimin psikologjik të ish-banorëve të kampeve të personave të zhvendosur me Dr. Jacob Fine në Shkollën Mjekësore të Harvardit . Kur Trist dhe ATM Wilson i shkruan Lewin duke i propozuar një revistë në partneritet me Institutin e tyre të sapothemeluar Tavistock dhe grupin e tij në MIT, Lewin u pajtua. Revista Tavistock, ''Human Relations'', u themelua me dy punime të hershme nga Lewin të titulluara &quot;Kufijtë në Dinamikat e Grupit&quot;. Lewin dha mësim për një kohë në [[Duke University|Universitetin Duke]] . &lt;ref&gt;King, W.[http://www.phy.duke.edu/history/DistinguishedFaculty/HerthaSponer/RefugeeScholarsAtDukeUniversity.pdf &quot;Refugee Scholars At Duke University&quot;]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130309174135/https://www.phy.duke.edu/history/DistinguishedFaculty/HerthaSponer/RefugeeScholarsAtDukeUniversity.pdf|date=9 March 2013}}. Retrieved on 26 August 2012.&lt;/ref&gt;

Lewin shpiku nocionin e identitetit gjenital,  i cili ka fituar njëfarë rëndësie në teori të ndryshme të [[Hapësirë-koha|hapësirë-kohës]] dhe fushave të lidhura me të.  Për shembull, ai prezantoi konceptin e hapësirës hodologjike ose rrugën më të thjeshtë të arritur përmes zgjidhjes së fushave të ndryshme të forcave, kundërshtimeve dhe tensioneve sipas qëllimeve të tyre. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Batcho |first=James |title=Terrence Malick's Unseeing Cinema: Memory, Time and Audibility |date=2018 |publisher=Springer |isbn=978-3-319-76420-7 |location=Cham |page=69}}&lt;/ref&gt;

Lewin propozoi gjithashtu perspektivën interaktiviste të Herbert Blumer të vitit 1937 si një alternativë ndaj debatit natyrë kundrejt edukimit . Lewin sugjeroi që as natyra (prirjet e lindura) dhe as edukimi (si [[Përvoja|përvojat]] në [[Jeta personale|jetë]] i formojnë individët) vetëm nuk mund të shpjegojnë sjelljen dhe personalitetet e individëve, por përkundrazi, si natyra ashtu edhe edukimi bashkëveprojnë për të formësuar çdo person. Kjo ide u paraqit në formën e ekuacionit të Lewin-it për sjelljen, ''B'' = ''ƒ'' ( ''P'', ''E'' ), që do të thotë se sjellja (B) është një funksion (f) i karakteristikave personale (P) dhe karakteristikave mjedisore (E).

Studiuesit në vitet 1930 gëzoheshin nga frika se, duke iu përkushtuar kërkimit të aplikuar, do ta shpërqendronin disiplinën nga kërkimi bazë mbi problemet shkencore dhe do të krijonin një binar të rremë nëse kërkimi zhvillohej për vazhdimësinë e disiplinës së tyre përkatëse apo për zbatim praktik. &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt; Pavarësisht këtij debati brenda [[Shkenca shoqërore|shkencave shoqërore]] në atë kohë, Lewin argumentoi se &quot;hulumtimi i aplikuar mund të kryhet me rigorozitet dhe se propozimet teorike mund të testohen në kërkimin e aplikuar&quot;. &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt; Rrënja e këtij binariteti të veçantë dukej se rridhte nga normat epistemologjike të pranishme brenda shkencave të forta - ku dallimi ishte shumë më i theksuar; Kurt Lewin argumentoi se kjo ishte në kundërshtim me natyrën e shkencave shoqërore. Me ndihmën e studiuesve, përfshirë Paul Lazarsfeld, ekzistonte një metodë përmes së cilës mund të siguroheshin para për kërkime në një mënyrë të qëndrueshme. Lewin i ka inkurajuar studiuesit të zhvillojnë teori që mund të përdoren për të adresuar probleme të rëndësishme sociale. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Wheelan |first=Susan A. |title=The Handbook of Group Research and Practice |date=2005 |publisher=SAGE |isbn=0-7619-2958-4 |location=Thousand Oaks, CA |page=13}}&lt;/ref&gt;

Për të demonstruar përkushtimin e tij ndaj kërkimit të aplikuar dhe për të vërtetuar më tej se kishte vlerë në testimin e propozimeve të tij teorike, Lewin u bë një &quot;mjeshtër në transpozimin e një problemi të përditshëm në një eksperiment psikologjik&quot;. &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt; Lewin, në fillimet e tij, mori një moment në dukje banal midis tij dhe një kamerieri dhe e shndërroi atë në fillimet e hulumtimit të tij në terren, të cilin Lewin e arsyetoi se &quot;qëllimi për të kryer një detyrë specifike ndërton një tension psikologjik, i cili lirohet kur detyra e synuar përfundon&quot; në të njëjtën kohë me teorinë e [[Sigmund Freud]] se &quot;dëshirat vazhdojnë derisa të plotësohen&quot;. &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt; Ky vëzhgim i rastësishëm nisi demonstrimin e &quot;ekzistencës së tensioneve psikike&quot;, themelore për teorinë e fushës së Lewin-it. &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt;

Ndërsa kërkimi i aplikuar ndihmoi në zhvillimin e Lewin në një teoricien praktik, ajo që e përcaktoi më tej atë si akademik dhe një pararendës ishte ''kërkimi i tij në veprim'', një term që ai e shpiku vetë. &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt; Lewin ishte gjithnjë e më i interesuar në konceptet e migrimit dhe identitetit hebre. Ai ishte i hutuar nga koncepti se si, ndërsa një individ distancohej nga kryerja e identitetit hebre në aspektin e shprehjes dhe performancës fetare, ata prapëseprapë konsideroheshin hebrenj në sytë e [[Nazizmi|nazistëve]] . Ky koncept i mohimit të identitetit të dikujt dhe promovimi i vetë-urrejtjes si një formë e përballimit të shtypjes së një grupi dominues përfaqësonte krizën e migrimit të vetë Lewin në Shtetet e Bashkuara. &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt; Lewin, siç e përshkroi studenti dhe kolegu i tij Ron Lippitt, &quot;kishte një ndjeshmëri të thellë ndaj problemeve sociale dhe një angazhim për të përdorur burimet e tij si shkencëtar social për të bërë diçka rreth tyre&quot;.

Në filli të viteve 1940, ai vizatoi një trekëndësh për të përfaqësuar ndërvarësinë e kërkimit, trajnimit dhe veprimit në prodhimin e ndryshimeve shoqërore. &quot; &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{Cite book |last=Rogers |first=Everett |title=A History of Communication Study: A Biographical Approach |date=1994 |publisher=The Free Press |location=NY}}&lt;/ref&gt; Ky diagramim i interesave dhe veprimeve të një akademiku brenda këtij triangulimi jep një pjesë interesante të qasjes ndaj Lewin dhe kontributeve të tij. Në vend që të shënohej drejtësia sociale si fillimi ose fundi, ajo ishte e rrënjosur në çdo veprim akademik që ndërmori Lewin. Ishte kjo pikëpamje dhe paradigmë e veçantë botërore që e çoi më tej kërkimin e tij dhe përcaktoi saktësisht se si ai do t'i përdorte gjetjet nga kërkimi i tij në terren. Për më tepër, e gjitha kjo reflektonte mbi Lewinin si burrë dhe mënyrën e tij të përballimit të ngjarjeve të periudhës së tij kohore. Ky përkushtim ndaj kërkimit në veprim ishte ndoshta një mënyrë për të zgjidhur një disonancë midis udhëtimit të tij në Amerikë dhe mënyrës se si e la veten në [[Polonia|Poloninë]] e sotme.

Psikologë të shquar të mentoruar nga Lewin përfshinin [[Leon Festinger]] (1919–1989), i cili u bë i njohur për teorinë e tij të disonancës njohëse (1956), psikologun mjedisor Roger Barker, Bluma Zeigarnik dhe Morton Deutsch, themeluesin e teorisë dhe praktikës moderne të zgjidhjes së konflikteve.

Në vitin 1917, Lewin u martua me Maria Landsberg. Në vitin 1919, çifti pati një vajzë, Esther Agnes, dhe në vitin 1922, lindi djali i tyre, Fritz Reuven. Ata u divorcuan rreth vitit 1927 dhe Maria emigroi në [[Mandati britanik i Palestinës|Palestinën e Mandatuar]] me fëmijët. Në vitin 1929, Lewin u martua me Gertrud Weiss. Vajza e tyre Miriam lindi në vitin 1931, dhe djali i tyre Daniel lindi në vitin 1933. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Në vitin 1947, Lewin vdiq nga pamjaftueshmëria kardiake në Newtonville, Massachusetts, dhe u varros në Varrezat Mount Auburn në Cambridge, Massachusetts . Gruaja e tij vdiq në vitin 1987.

== Publikime kryesore ==

* Lewin, K. (1935). [https://archive.org/download/in.ernet.dli.2015.18586/2015.18586.A-Dynamic-Theory-Of--Personality.pdf Një teori dinamike e personalitetit] . Nju Jork: McGraw-Hill .
* Lewin, K. (1936). [[iarchive:principlesoftopo00lewirich|Parimet e psikologjisë topologjike]] . Nju Jork: McGraw-Hill .
* Lewin, K. (1938). [https://psycnet.apa.org/PsycBOOKS/toc/13613 Përfaqësimi konceptual dhe matja e forcave psikologjike] . Durham, NC: Shtëpia Botuese e Universitetit Duke .
* Lewin, K., dhe Gertrude W. Lewin (Red.) (1948). [[iarchive:resolvingsocialc00lewi|Zgjidhja e konflikteve sociale: punime të zgjedhura mbi dinamikën e grupit (1935–1946)]] . Nju Jork: Harper dhe Vëllezërit .
* Lewin, K., dhe Dorwin Cartwright (Red.) (1951). [[iarchive:fieldtheoryinsoc00lewi|Teoria e fushës në shkencat shoqërore]] . Nju Jork: Harper .
* Lewin, K., (vitet 1950?). Vetëurrejtje midis hebrenjve Identifikimi me grupin hebre. Johanesburg Departamenti i Informacionit i Federatës së Shoqatave Studentore Hebraike dhe Sioniste të Afrikës së Jugut.
* Lewin, K. (1997). [https://archive.org/download/in.ernet.dli.2015.197012/2015.197012.Resolving-Social-Conflicts.pdf Zgjidhja e konflikteve sociale dhe Teoria e fushës në shkencat sociale] . Uashington, DC: [[Shoqata Amerikane e Psikologjisë]] .
* Lewin, K., dhe Martin Gold (Red.). (1999). [https://www.apa.org/pubs/books/4315780 Shkencëtari i plotë shoqëror: një lexues i Kurt Lewin] . Uashington, DC: [[Shoqata Amerikane e Psikologjisë]] .
* Lewin, K., (1980). Kurt Lewin Werkausgabe në gjermanisht (Veprat e mbledhura të Kurt Lewin) Red. Karl Friedrich Graumann, Stuttgart, Klett; 4 numra, përmban disa vepra, të cilat u botuan nga pasuria ose nuk u përkthyen kurrë në anglisht.
* Lewin, K. (2009). Kurt Lewin Schriften nga Psikologjia e Angewandten. Aufsätze, Vorträge, Rezensionen në gjermanisht, Ed. Helmut E. Lück, Vjenë, Verlag Wolfgang Krammer,{{ISBN|978-3-901811-46-3}} ; përmban disa artikuj të pabotuar

== Shih edhe ==
* [[Historia e psikologjisë]]

== Referime ==

[[Kategoria:Vdekje 1947]]
[[Kategoria:Lindje 1890]]
[[Kategoria:Artikuj me hKarta]]
[[Kategoria:Njerëz nga Moglino]]
[[Kategoria:Psikologë amerikanë të shekullit 20]]
[[Kategoria:Psikologë gjermanë të shekullit 20]]</text>
      <sha1>68hre54vjkr1w2ewv2sqwrd2lt2wxv9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058807</id>
      <parentid>3058803</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T21:58:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Edukatori</username>
        <id>112234</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>removed [[Category:Njerëz nga Moglino]]; added [[Category:Njerëz nga Mogilno]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>3058807</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18853" sha1="sf0f6kl65gcxvgejgc21h20z7e95nee" xml:space="preserve">
'''Kurt Zadek Lewin''' &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Reclaiming Kurt Lewin |url=https://jewishcurrents.org/reclaiming-kurt-lewin |website=Jewish Currents |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Scatena |first=Donatella |date=2018-05-28 |title=Perceiving the void and the living being to build new environment friendly urban spaces |url=https://journals.vilniustech.lt/index.php/JAU/article/view/2024 |journal=Journal of Architecture and Urbanism |volume=42 |issue=1 |pages=40–45 |doi=10.3846/jau.2018.2024 |issn=2029-7955 |doi-access=free |hdl-access=free}}&lt;/ref&gt; ose '''Kurt Tsadek Lewin''' &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Lewin |first=Miriam |date=1992 |title=The Impact of Kurt Lewin's Life on the Place of Social Issues in His Work |url=https://spssi.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1540-4560.1992.tb00880.x |journal=Journal of Social Issues |language=en |volume=48 |issue=2 |pages=15–29 |doi=10.1111/j.1540-4560.1992.tb00880.x |issn=0022-4537 |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; (9 shtator 1890 – 12 shkurt 1947) ishte një [[Psikologu|psikolog]] gjermano-amerikan, i njohur si një nga pionierët modernë të psikologjisë [[Psikologjia shoqërore|sociale]], [[Psikologjia industriale dhe organizative|organizative]] dhe të aplikuar në Shtetet e Bashkuara.  Gjatë karrierës së tij profesionale, kërkimet dhe shkrimet akademike të Lewin përqendrohen në kërkimin e aplikuar, kërkimin në veprim dhe komunikimin në grup.

Lewin njihet shpesh si &quot;themeluesi i psikologjisë sociale&quot; dhe ishte një nga të parët që studioi dinamikën e grupit dhe zhvillimin organizativ . Një ''anketë e Rishikimit të Psikologjisë së Përgjithshme'', e botuar në vitin 2002, e renditi Lewin si psikologun e 18-të më të cituar të shekullit të 20-të. &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Haggbloom |first=Steven J. |last2=Warnick |first2=Renee |last3=Warnick |first3=Jason E. |last4=Jones |first4=Vinessa K. |last5=Yarbrough |first5=Gary L. |last6=Russell |first6=Tenea M. |last7=Borecky |first7=Chris M. |last8=McGahhey |first8=Reagan |last9=Powell |first9=John L. III |last10=Beavers |first10=Jamie |last11=Monte |first11=Emmanuelle |year=2002 |title=The 100 most eminent psychologists of the 20th century |url=http://www.apa.org/monitor/julaug02/eminent.aspx |journal=Review of General Psychology |volume=6 |issue=2 |pages=139–52 |doi=10.1037/1089-2680.6.2.139}}&lt;/ref&gt; Gjatë karrierës së tij, ai ishte i lidhur me disa universitete amerikane dhe evropiane, duke përfshirë [[Universiteti i Humboldit në Berlin|Universitetin e Berlinit]], [[Cornell University|Universitetin Cornell]], [[Instituti i Teknologjisë në Masaçusets|MIT]], [[Universiteti Stanford|Universitetin Stanford]] dhe Universitetin e Ajovës .

== Biografia ==
Lewin lindi në vitin 1890 në një familje [[Judejtë|hebreje]] në Mogilno, Qarku i Mogilnos, Provinca e Posenit, [[Prusia]] në [[Polonia|Poloninë]] e sotme, një qytet i vogël me rreth 5,000 banorë në atë kohë, rreth 150 prej të cilëve ishin hebrenj. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last=Lewin |first=Miriam |date=1992 |title=The Impact of Kurt Lewin's Life on the Place of Social Issues in His Work |journal=Journal of Social Issues |volume=48 |issue=2 |pages=15–29 |doi=10.1111/j.1540-4560.1992.tb00880.x}}&lt;/ref&gt; Lewin mori një edukim ortodoks hebraik në shtëpi. &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal |last=Bargal |first=David |date=1998 |title=Kurt Lewin and the First Attempts to Establish a Department of Psychology at the Hebrew University |journal=Minerva: A Review of Science, Learning and Policy |volume=36 |issue=1 |pages=49–68 |doi=10.1023/a:1004334520382 |pmid=11620064}}&lt;/ref&gt; Ai ishte një nga katër fëmijët e lindur në një familje të klasës së mesme. Babai i tij zotëronte një dyqan të vogël të mallrave të ndryshme dhe familja jetonte në një apartament sipër dyqanit. Babai i tij, Leopold, drejtonte një fermë së bashku me vëllanë e tij, Maksin; megjithatë, ferma ishte ligjërisht në pronësi të një të krishteri sepse hebrenjve nuk u lejohej të zotëronin ferma në atë kohë. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Në vitin 1905, Lewin u zhvendos me familjen e tij në [[Berlini|Berlin]], në mënyrë që Lewin dhe vëllezërit e tij të mund të merrnin një arsimim më të mirë. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Nga viti 1905 deri në vitin 1908, Lewin studioi në gjimnazin Kaiserin Augusta, ku mori një arsimim klasik humanist. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Në vitin 1909, ai hyri në Universitetin e Freiburgut për të studiuar mjekësi, por u transferua në Universitetin [[Universiteti i Mynihut|Ludwig-Maximilians-Universität München]] për të studiuar biologji. Në Universitetin Ludwig-Maximilians të Mynihut, ai u përfshi në lëvizjet [[Socializmi|socialiste]] dhe [[Të drejtat e grave|për të drejtat e grave]] rreth kësaj kohe. 

Në prill të vitit 1910, Lewin u transferua në [[Universiteti i Humboldit në Berlin|Universitetin Mbretëror Friedrich Wilhelm të Berlinit]], ku ishte ende student i mjekësisë. Deri në semestrin e Pashkëve të vitit 1911, interesat e tij ishin zhvendosur drejt [[Filozofia|filozofisë]] . Deri në verën e vitit 1911, shumica e kurseve të tij ishin në [[Psikologjia|psikologji]] . &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Ndërsa ishte në Universitetin Friedrich Wihelm të Berlinit, Lewin ndoqi 14 kurse me Carl Stumpf (1848–1936). &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Kur filloi [[Lufta e Parë Botërore]], ai shërbeu në [[Ushtria Perandorake Gjermane|Ushtrinë Perandorake Gjermane]], gjatë së cilës pësoi një plagë lufte dhe u kthye në Universitetin Friedrich Wilhelm të Berlinit për të përfunduar [[Doktor i Filozofisë|doktoraturën]] . Lewin shkroi një propozim disertacioni duke i kërkuar Stumpf-it të ishte mbikëqyrësi i tij, dhe Stumpf pranoi. Edhe pse Lewin punoi nën drejtimin e Stumpf për të përfunduar disertacionin e tij, marrëdhënia e tyre nuk përfshinte shumë komunikim. Lewin studioi shoqatat, vullnetin dhe qëllimin për disertacionin e tij, por nuk e diskutoi këtë me Stumpf deri në provimin e tij të fundit të doktoraturës. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Karriera ==
Lewin fillimisht ishte i përfshirë në shkollat e psikologjisë së sjelljes përpara se të ndryshonte drejtim në kërkim dhe të ndërmerrte punë me psikologë të shkollës së psikologjisë Gestalt, përfshirë [[Max Wertheimer]] dhe [[Wolfgang Kohler|Wolfgang Köhler]] . Ai gjithashtu u bashkua me Institutin Psikologjik të [[Universiteti i Humboldit në Berlin|Universitetit Friedrich Wilhelm të Berlinit]], ku dha leksione dhe seminare si mbi filozofinë ashtu edhe mbi psikologjinë.  Ai shërbeu si profesor në Universitetin Friedrich Wilhelm të Berlinit nga viti 1926 deri në vitin 1932, gjatë së cilës kohë kreu eksperimente rreth gjendjeve të tensionit, nevojave, motivimit dhe të nxënit. &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Në vitin 1933, Lewin ishte përpjekur të negocionte një pozicion mësimdhënieje si kryetar i psikologjisë dhe të krijonte një institut kërkimor në [[Universiteti Hebre i Jeruzalemit|Universitetin Hebraik]] në [[Jeruzalemi|Jerusalem]] . &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Lewin shpesh shoqërohej me [[Marksizmi kulturor|Shkollën e hershme të Frankfurtit]], e cila e kishte origjinën nga një grup me ndikim [[Marksizmi|marksistësh]] kryesisht hebrenj në Institutin për Kërkime Sociale në Gjermani. Por kur [[Adolf Hitleri]] erdhi në pushtet në [[Gjermania Naziste|Gjermaninë naziste]] në vitin 1933, anëtarët e Institutit u shpërbënë dhe u zhvendosën në Angli dhe më pas në Shtetet e Bashkuara. Po atë vit, ai u takua me Eric Trist, nga Klinika Tavistock e Londrës. Trist u impresionua nga teoritë e tij dhe vazhdoi t'i përdorte ato në studimet e tij mbi ushtarët gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]] .

Në gusht të vitit 1933, Lewin emigroi në SHBA, ku në vitin 1940 u bë shtetas i natyralizuar . Disa vjet pasi u zhvendos në SHBA, Lewin filloi t'u kërkonte njerëzve ta shqiptonin emrin e tij si &quot;Lou-in&quot; në vend të &quot;Le-veen&quot;, sepse shqiptimi i gabuar i emrit të tij nga amerikanët kishte çuar në shumë thirrje telefonike të humbura. Megjithatë, pak para vdekjes së tij, ai filloi t'u kërkonte studentëve dhe kolegëve të përdornin shqiptimin e saktë (&quot;Le-veen&quot;) sepse ky ishte shqiptimi që ai preferonte. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Më parë, në vitin 1930, ai kaloi gjashtë muaj si profesor vizitor në [[Universiteti Stanford|Universitetin e Stanfordit]] .  Pas emigrimit të tij në SHBA, Lewin punoi në [[Cornell University|Universitetin Cornell]], në Stacionin Kërkimor të Mirëqenies së Fëmijëve në Ajova në Universitetin e Ajovës dhe si drejtor i Qendrës për Dinamikat e Grupit në [[Instituti i Teknologjisë në Masaçusets|MIT]] .

Pas [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], Lewin u përfshi në rehabilitimin psikologjik të ish-banorëve të kampeve të personave të zhvendosur me Dr. Jacob Fine në Shkollën Mjekësore të Harvardit . Kur Trist dhe ATM Wilson i shkruan Lewin duke i propozuar një revistë në partneritet me Institutin e tyre të sapothemeluar Tavistock dhe grupin e tij në MIT, Lewin u pajtua. Revista Tavistock, ''Human Relations'', u themelua me dy punime të hershme nga Lewin të titulluara &quot;Kufijtë në Dinamikat e Grupit&quot;. Lewin dha mësim për një kohë në [[Duke University|Universitetin Duke]] . &lt;ref&gt;King, W.[http://www.phy.duke.edu/history/DistinguishedFaculty/HerthaSponer/RefugeeScholarsAtDukeUniversity.pdf &quot;Refugee Scholars At Duke University&quot;]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130309174135/https://www.phy.duke.edu/history/DistinguishedFaculty/HerthaSponer/RefugeeScholarsAtDukeUniversity.pdf|date=9 March 2013}}. Retrieved on 26 August 2012.&lt;/ref&gt;

Lewin shpiku nocionin e identitetit gjenital,  i cili ka fituar njëfarë rëndësie në teori të ndryshme të [[Hapësirë-koha|hapësirë-kohës]] dhe fushave të lidhura me të.  Për shembull, ai prezantoi konceptin e hapësirës hodologjike ose rrugën më të thjeshtë të arritur përmes zgjidhjes së fushave të ndryshme të forcave, kundërshtimeve dhe tensioneve sipas qëllimeve të tyre. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Batcho |first=James |title=Terrence Malick's Unseeing Cinema: Memory, Time and Audibility |date=2018 |publisher=Springer |isbn=978-3-319-76420-7 |location=Cham |page=69}}&lt;/ref&gt;

Lewin propozoi gjithashtu perspektivën interaktiviste të Herbert Blumer të vitit 1937 si një alternativë ndaj debatit natyrë kundrejt edukimit . Lewin sugjeroi që as natyra (prirjet e lindura) dhe as edukimi (si [[Përvoja|përvojat]] në [[Jeta personale|jetë]] i formojnë individët) vetëm nuk mund të shpjegojnë sjelljen dhe personalitetet e individëve, por përkundrazi, si natyra ashtu edhe edukimi bashkëveprojnë për të formësuar çdo person. Kjo ide u paraqit në formën e ekuacionit të Lewin-it për sjelljen, ''B'' = ''ƒ'' ( ''P'', ''E'' ), që do të thotë se sjellja (B) është një funksion (f) i karakteristikave personale (P) dhe karakteristikave mjedisore (E).

Studiuesit në vitet 1930 gëzoheshin nga frika se, duke iu përkushtuar kërkimit të aplikuar, do ta shpërqendronin disiplinën nga kërkimi bazë mbi problemet shkencore dhe do të krijonin një binar të rremë nëse kërkimi zhvillohej për vazhdimësinë e disiplinës së tyre përkatëse apo për zbatim praktik. &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt; Pavarësisht këtij debati brenda [[Shkenca shoqërore|shkencave shoqërore]] në atë kohë, Lewin argumentoi se &quot;hulumtimi i aplikuar mund të kryhet me rigorozitet dhe se propozimet teorike mund të testohen në kërkimin e aplikuar&quot;. &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt; Rrënja e këtij binariteti të veçantë dukej se rridhte nga normat epistemologjike të pranishme brenda shkencave të forta - ku dallimi ishte shumë më i theksuar; Kurt Lewin argumentoi se kjo ishte në kundërshtim me natyrën e shkencave shoqërore. Me ndihmën e studiuesve, përfshirë Paul Lazarsfeld, ekzistonte një metodë përmes së cilës mund të siguroheshin para për kërkime në një mënyrë të qëndrueshme. Lewin i ka inkurajuar studiuesit të zhvillojnë teori që mund të përdoren për të adresuar probleme të rëndësishme sociale. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Wheelan |first=Susan A. |title=The Handbook of Group Research and Practice |date=2005 |publisher=SAGE |isbn=0-7619-2958-4 |location=Thousand Oaks, CA |page=13}}&lt;/ref&gt;

Për të demonstruar përkushtimin e tij ndaj kërkimit të aplikuar dhe për të vërtetuar më tej se kishte vlerë në testimin e propozimeve të tij teorike, Lewin u bë një &quot;mjeshtër në transpozimin e një problemi të përditshëm në një eksperiment psikologjik&quot;. &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt; Lewin, në fillimet e tij, mori një moment në dukje banal midis tij dhe një kamerieri dhe e shndërroi atë në fillimet e hulumtimit të tij në terren, të cilin Lewin e arsyetoi se &quot;qëllimi për të kryer një detyrë specifike ndërton një tension psikologjik, i cili lirohet kur detyra e synuar përfundon&quot; në të njëjtën kohë me teorinë e [[Sigmund Freud]] se &quot;dëshirat vazhdojnë derisa të plotësohen&quot;. &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt; Ky vëzhgim i rastësishëm nisi demonstrimin e &quot;ekzistencës së tensioneve psikike&quot;, themelore për teorinë e fushës së Lewin-it. &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt;

Ndërsa kërkimi i aplikuar ndihmoi në zhvillimin e Lewin në një teoricien praktik, ajo që e përcaktoi më tej atë si akademik dhe një pararendës ishte ''kërkimi i tij në veprim'', një term që ai e shpiku vetë. &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt; Lewin ishte gjithnjë e më i interesuar në konceptet e migrimit dhe identitetit hebre. Ai ishte i hutuar nga koncepti se si, ndërsa një individ distancohej nga kryerja e identitetit hebre në aspektin e shprehjes dhe performancës fetare, ata prapëseprapë konsideroheshin hebrenj në sytë e [[Nazizmi|nazistëve]] . Ky koncept i mohimit të identitetit të dikujt dhe promovimi i vetë-urrejtjes si një formë e përballimit të shtypjes së një grupi dominues përfaqësonte krizën e migrimit të vetë Lewin në Shtetet e Bashkuara. &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt; Lewin, siç e përshkroi studenti dhe kolegu i tij Ron Lippitt, &quot;kishte një ndjeshmëri të thellë ndaj problemeve sociale dhe një angazhim për të përdorur burimet e tij si shkencëtar social për të bërë diçka rreth tyre&quot;.

Në filli të viteve 1940, ai vizatoi një trekëndësh për të përfaqësuar ndërvarësinë e kërkimit, trajnimit dhe veprimit në prodhimin e ndryshimeve shoqërore. &quot; &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{Cite book |last=Rogers |first=Everett |title=A History of Communication Study: A Biographical Approach |date=1994 |publisher=The Free Press |location=NY}}&lt;/ref&gt; Ky diagramim i interesave dhe veprimeve të një akademiku brenda këtij triangulimi jep një pjesë interesante të qasjes ndaj Lewin dhe kontributeve të tij. Në vend që të shënohej drejtësia sociale si fillimi ose fundi, ajo ishte e rrënjosur në çdo veprim akademik që ndërmori Lewin. Ishte kjo pikëpamje dhe paradigmë e veçantë botërore që e çoi më tej kërkimin e tij dhe përcaktoi saktësisht se si ai do t'i përdorte gjetjet nga kërkimi i tij në terren. Për më tepër, e gjitha kjo reflektonte mbi Lewinin si burrë dhe mënyrën e tij të përballimit të ngjarjeve të periudhës së tij kohore. Ky përkushtim ndaj kërkimit në veprim ishte ndoshta një mënyrë për të zgjidhur një disonancë midis udhëtimit të tij në Amerikë dhe mënyrës se si e la veten në [[Polonia|Poloninë]] e sotme.

Psikologë të shquar të mentoruar nga Lewin përfshinin [[Leon Festinger]] (1919–1989), i cili u bë i njohur për teorinë e tij të disonancës njohëse (1956), psikologun mjedisor Roger Barker, Bluma Zeigarnik dhe Morton Deutsch, themeluesin e teorisë dhe praktikës moderne të zgjidhjes së konflikteve.

Në vitin 1917, Lewin u martua me Maria Landsberg. Në vitin 1919, çifti pati një vajzë, Esther Agnes, dhe në vitin 1922, lindi djali i tyre, Fritz Reuven. Ata u divorcuan rreth vitit 1927 dhe Maria emigroi në [[Mandati britanik i Palestinës|Palestinën e Mandatuar]] me fëmijët. Në vitin 1929, Lewin u martua me Gertrud Weiss. Vajza e tyre Miriam lindi në vitin 1931, dhe djali i tyre Daniel lindi në vitin 1933. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Në vitin 1947, Lewin vdiq nga pamjaftueshmëria kardiake në Newtonville, Massachusetts, dhe u varros në Varrezat Mount Auburn në Cambridge, Massachusetts . Gruaja e tij vdiq në vitin 1987.

== Publikime kryesore ==

* Lewin, K. (1935). [https://archive.org/download/in.ernet.dli.2015.18586/2015.18586.A-Dynamic-Theory-Of--Personality.pdf Një teori dinamike e personalitetit] . Nju Jork: McGraw-Hill .
* Lewin, K. (1936). [[iarchive:principlesoftopo00lewirich|Parimet e psikologjisë topologjike]] . Nju Jork: McGraw-Hill .
* Lewin, K. (1938). [https://psycnet.apa.org/PsycBOOKS/toc/13613 Përfaqësimi konceptual dhe matja e forcave psikologjike] . Durham, NC: Shtëpia Botuese e Universitetit Duke .
* Lewin, K., dhe Gertrude W. Lewin (Red.) (1948). [[iarchive:resolvingsocialc00lewi|Zgjidhja e konflikteve sociale: punime të zgjedhura mbi dinamikën e grupit (1935–1946)]] . Nju Jork: Harper dhe Vëllezërit .
* Lewin, K., dhe Dorwin Cartwright (Red.) (1951). [[iarchive:fieldtheoryinsoc00lewi|Teoria e fushës në shkencat shoqërore]] . Nju Jork: Harper .
* Lewin, K., (vitet 1950?). Vetëurrejtje midis hebrenjve Identifikimi me grupin hebre. Johanesburg Departamenti i Informacionit i Federatës së Shoqatave Studentore Hebraike dhe Sioniste të Afrikës së Jugut.
* Lewin, K. (1997). [https://archive.org/download/in.ernet.dli.2015.197012/2015.197012.Resolving-Social-Conflicts.pdf Zgjidhja e konflikteve sociale dhe Teoria e fushës në shkencat sociale] . Uashington, DC: [[Shoqata Amerikane e Psikologjisë]] .
* Lewin, K., dhe Martin Gold (Red.). (1999). [https://www.apa.org/pubs/books/4315780 Shkencëtari i plotë shoqëror: një lexues i Kurt Lewin] . Uashington, DC: [[Shoqata Amerikane e Psikologjisë]] .
* Lewin, K., (1980). Kurt Lewin Werkausgabe në gjermanisht (Veprat e mbledhura të Kurt Lewin) Red. Karl Friedrich Graumann, Stuttgart, Klett; 4 numra, përmban disa vepra, të cilat u botuan nga pasuria ose nuk u përkthyen kurrë në anglisht.
* Lewin, K. (2009). Kurt Lewin Schriften nga Psikologjia e Angewandten. Aufsätze, Vorträge, Rezensionen në gjermanisht, Ed. Helmut E. Lück, Vjenë, Verlag Wolfgang Krammer,{{ISBN|978-3-901811-46-3}} ; përmban disa artikuj të pabotuar

== Shih edhe ==
* [[Historia e psikologjisë]]

== Referime ==

[[Kategoria:Vdekje 1947]]
[[Kategoria:Lindje 1890]]
[[Kategoria:Artikuj me hKarta]]
[[Kategoria:Njerëz nga Mogilno]]
[[Kategoria:Psikologë amerikanë të shekullit 20]]
[[Kategoria:Psikologë gjermanë të shekullit 20]]</text>
      <sha1>sf0f6kl65gcxvgejgc21h20z7e95nee</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoria:Njerëz nga Mogilno</title>
    <ns>14</ns>
    <id>407926</id>
    <revision>
      <id>3058804</id>
      <timestamp>2026-10-21T21:55:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Edukatori</username>
        <id>112234</id>
      </contributor>
      <comment>Faqe e re: [[Kategoria:Njerëz sipas vendlindjes]]</comment>
      <origin>3058804</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="2ov827brjixvf79057hmjnkvuihbehk" xml:space="preserve">[[Kategoria:Njerëz sipas vendlindjes]]</text>
      <sha1>2ov827brjixvf79057hmjnkvuihbehk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058805</id>
      <parentid>3058804</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T21:57:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Edukatori</username>
        <id>112234</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Edukatori zhvendosi faqen [[Kategoria:Njerëz nga Moglino]] te [[Kategoria:Njerëz nga Mogilno]]</comment>
      <origin>3058804</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="2ov827brjixvf79057hmjnkvuihbehk" xml:space="preserve">[[Kategoria:Njerëz sipas vendlindjes]]</text>
      <sha1>2ov827brjixvf79057hmjnkvuihbehk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoria:Njerëz nga Moglino</title>
    <ns>14</ns>
    <id>407927</id>
    <redirect title="Kategoria:Njerëz nga Mogilno" />
    <revision>
      <id>3058806</id>
      <timestamp>2026-10-21T21:57:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Edukatori</username>
        <id>112234</id>
      </contributor>
      <comment>Edukatori zhvendosi faqen [[Kategoria:Njerëz nga Moglino]] te [[Kategoria:Njerëz nga Mogilno]]</comment>
      <origin>3058806</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="tbmk51o9obho944zlxesp7l2mzi71uj" xml:space="preserve">#RIDREJTO [[:Kategoria:Njerëz nga Mogilno]]</text>
      <sha1>tbmk51o9obho944zlxesp7l2mzi71uj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoria:Psikologë amerikanë të shekullit 20</title>
    <ns>14</ns>
    <id>407928</id>
    <revision>
      <id>3058808</id>
      <timestamp>2026-10-21T21:59:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Edukatori</username>
        <id>112234</id>
      </contributor>
      <comment>Faqe e re: [[Kategoria:Psikologë amerikanë]]</comment>
      <origin>3058808</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="1xei7rt36qht09llnco0zeyhx773f1o" xml:space="preserve">[[Kategoria:Psikologë amerikanë]]</text>
      <sha1>1xei7rt36qht09llnco0zeyhx773f1o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058809</id>
      <parentid>3058808</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T22:00:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Edukatori</username>
        <id>112234</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:Psikologë të shekullit XX]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>3058809</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77" sha1="92kvq9lswxqa8cg31qd2ps72la097w5" xml:space="preserve">[[Kategoria:Psikologë amerikanë]]
[[Kategoria:Psikologë të shekullit XX]]</text>
      <sha1>92kvq9lswxqa8cg31qd2ps72la097w5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoria:Psikologë gjermanë të shekullit 20</title>
    <ns>14</ns>
    <id>407929</id>
    <revision>
      <id>3058810</id>
      <timestamp>2026-10-21T22:01:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Edukatori</username>
        <id>112234</id>
      </contributor>
      <comment>Faqe e re: [[Kategoria:Psikologë gjermanë]]</comment>
      <origin>3058810</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="4vkjxudizut15gbcqfi9kqexlldhcn4" xml:space="preserve">[[Kategoria:Psikologë gjermanë]]</text>
      <sha1>4vkjxudizut15gbcqfi9kqexlldhcn4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058811</id>
      <parentid>3058810</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T22:01:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Edukatori</username>
        <id>112234</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:Psikologë të shekullit XX]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>3058811</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76" sha1="tn33tn5qhest5xu5tfs8gxal30uh8pr" xml:space="preserve">[[Kategoria:Psikologë gjermanë]]
[[Kategoria:Psikologë të shekullit XX]]</text>
      <sha1>tn33tn5qhest5xu5tfs8gxal30uh8pr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Përdoruesi diskutim:Proletariati1</title>
    <ns>3</ns>
    <id>407931</id>
    <revision>
      <id>3058819</id>
      <timestamp>2026-10-21T23:17:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Komuniteti</username>
        <id>117282</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Mirëpritje</comment>
      <origin>3058819</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="152" sha1="pk83s4g5i76lbea1oge0z94b0uhyn06" xml:space="preserve">{{Stampa:Tung|name=Proletariati1}}

-- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 22 tetor 2026 01:17 (CEST)</text>
      <sha1>pk83s4g5i76lbea1oge0z94b0uhyn06</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kronologjia e Shkupit</title>
    <ns>0</ns>
    <id>407932</id>
    <revision>
      <id>3058821</id>
      <timestamp>2026-10-21T23:35:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klasapunëtore</username>
        <id>194204</id>
      </contributor>
      <comment>Krijuar nga përkthimi i faqes &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1331722006|Timeline of Skopje]]&quot;</comment>
      <origin>3058821</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5720" sha1="54h9w3w9kz709qw12orahwh1dx0majm" xml:space="preserve">Më poshtë është një kronologji e [[Historia e Shkupit|historisë]] së [[Lista e qyteteve në Maqedoni të Veriut|qytetit]] të [[Shkupi|Shkupit]], [[Maqedonia e Veriut]] .

* 6th C. CE - [[Kalaja e Shkupit|Skopje Fortress]] built.
*

== Periudha Antike dhe e Mesjetës ==

* '''Shekulli VI–V p.e.s. –''' Zona e Shkupit zhvillohet si një vendbanim i rëndësishëm i '''dardanëve''' (fisi ilir që banonte në këtë rajon). Ndërtohet fortifikimi i hershëm në Kalanë e Shkupit.
* '''Shekulli II p.e.s. – II e.s. –''' '''Skupi dardan''' bie nën sundimin romak dhe zhvillohet si një ''colonia'' e rëndësishme ushtarake e tregtare e provincës së Moezisë së Epërme.
* '''518 e.s. –''' Tërmet i fuqishëm shkatërron Skupin antik.
* '''Shekulli VI e.s. –''' Perandori me origjinë dardane/ilire, '''Justiniani I''', e rindërton qytetin pranë vendndodhjes së vjetër dhe e emërton ''Justiniana Prima''.
* '''585–837 e.s. –''' Dukuritë e dyndjeve sllave dhe vendosja e tyre në rajon.
* '''837–1282 e.s. –''' Periudhë sundimi bizantin dhe bullgar; qyteti kalon nën pushtete të ndryshme me zhvillim të luhatshëm tregtar.
* '''1282 –''' Mbretëria Serbe e Nemanjiçëve e pushton qytetin.
* '''1346 –''' Kurorëzimi i Stefan Dushanit si Perandor në Shkup; qyteti bëhet qendër administrative e perandorisë së tij të shkurtër.
* '''1391 –''' Osmanët marrin pushtetin; qyteti merr emrin osman ''Üsküb'' (Shkup) dhe bëhet qendër e Sanxhakut të Shkupit, ku një pjesë e madhe e popullsisë vendase shqiptare integrohet në rrjetin urban e tregtar. 

== Periudha Osmane dhe Rilindja Kombëtare Shqiptare ==

* '''1436 –''' Ndërtohet Xhamia e Sulltan Muratit.
* '''1469 –''' Ndërtohet Ura e Gurit mbi lumin Vardhar.
* '''1492 –''' Ndërtohet Xhamia e Mustafa Pashës në Çarshinë e Vjetër.
* '''1555 –''' Tërmet i fuqishëm godet qytetin.
* '''1689 –''' ''Tetor:'' Zjarri i madh i Shkupit gjatë luftërave austro-osmane (gjenerali Piccolomini i vë zjarrin qytetit).
* '''1878 –''' '''Krijimi i Vilajetit të Kosovës:''' Shkupi bëhet më vonë kryeqendra administrative e Vilajetit të Kosovës, duke u kthyer në një nga qendrat kryesore politike, kulturore e arsimore të shqiptarëve.
* '''1880 –''' '''Kuvendi i Shkupit:''' Veprimtarët e Lidhjes së Prizrenit mblidhen në Shkup për të kërkuar autonominë administrative të trevave shqiptare.
* '''1910 –''' '''Kongresi i Shkupit:''' Mbahet kongresi arsimor shqiptar për mbarëvajtjen e shkollave shqipe dhe zbatimin e alfabetit të Manastirit.
* '''1912 –'''
** '''Gusht:''' '''Çlirimi i Shkupit nga Kryengritësit Shqiptarë:''' Udhëheqësit e Kryengritjes së Përgjithshme Shqiptare (Hasan Prishtina, Bajram Curri, Idriz Seferi, Isa Boletini etj.) hyjnë triumfalisht në Shkup me mijëra luftëtarë, duke detyruar Perandorinë Osmane të pranojë kërkesat e tyre.
** '''Tetor–Nëntor:''' Pushtimi serb gjatë Luftës së Parë Ballkanike; Shkupi shkëputet nga trulli politik shqiptar sipas Traktatit të Londrës (1913).
** 

== Shekulli i 20-të ==

* '''1918 –''' Qyteti përfshihet në Mbretërinë e Serbëve, Kroatëve dhe Sllovenëve (më vonë Mbretëria Jugosllave); fillon politika e kolonizimit dhe e presionit mbi popullsinë shqiptare.
* '''1941 –''' Pushtimi nga forcat e Boshtit (gjermane e bullgare).
* '''1944 –''' ''13 Nëntor:'' Ushtria Bullgare dhe forcat partizane marrin kontrollin e qytetit.
* '''1945 –''' Shkupi bëhet kryeqytet i Republikës Socialiste të Maqedonisë brenda Jugosllavisë federale.
* '''1963 –''' ''26 Korrik:'' Tërmeti shkatërrues prej 6.1 shkallësh godet Shkupin; vijon rindërtimi ndërkombëtar i qytetit.
* '''1968 –''' '''Demonstratat Shqiptare të vitit 1968:''' Shqiptarët në Shkup dhe qytete të tjera organizojnë protesta masive duke kërkuar të drejta kombëtare, përdorimin zyrtar të flamurit kombëtar shqiptar dhe barazi arsimore e politike.
* '''1976 –''' Administrata e qytetit ndahet në komuna, përfshirë '''Çairin''', si qendër kryesore e popullsisë shqiptare në Shkup.
* '''1991 –''' Shkupi bëhet kryeqytet i Republikës së Pavarur të Maqedonisë. Shqiptarët bojkotojnë referendumin e pavarësisë për shkak të mosnjohjes së statusit të tyre si popull shtetformues.
* '''1998 –''' Demonstrata dhe protesta të popullsisë shqiptare për arsimin e lartë në gjuhën shqipe dhe të drejtat civile.

== Shekulli XXI ==

* '''2001 –'''
** '''Konflikti i Armatosur:''' Përplasja ushtarake mes Ushtrisë Çlirimtare Kombëtare (UÇK) dhe forcave të sigurimit shtetëror.
** '''Marrëveshja e Ohrit:''' Nënshkruhet marrëveshja politike që i jep popullit shqiptar status të avancuar zyrtar, përdorim të gjuhës shqipe dhe decentralizim administrativ.
* '''2004 –''' Riorganizimi territorial i Shkupit: Komuna e '''Sarajit''' i bashkohet Qytetit të Shkupit, duke rritur përqindjen e popullsisë shqiptare në kryeqytet në mbi 20% dhe duke zyrtarizuar përdorimin e gjuhës shqipe në nivel komunal/qyteti.
* '''2009 –''' Hapet Shtëpia Përkujtimore e '''Nënë Terezës''' (Anjezë Gonxhe Bojaxhiut), e lindur në Shkup në vitin 1910.
* '''2010–2014 –''' Projekti kontrovers &quot;Skopje 2014&quot; ndryshon pamjen arkitekturore të qendrës së qytetit, duke nxitur reagime dhe debate publike rreth mënjanimit të trashëgimisë ilire, osmane dhe shqiptare.
* '''2019 –''' Zbatimi i Ligjit për Përdorimin e Gjuhëve e zyrtarizon më tej gjuhën shqipe në institucionet e larta shtetërore me sede në Shkup.
 
[[Kategoria:Historia e Shkupit]]
[[Kategoria:Gabime CS1: Data ISBN]]
[[Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Mungon shtëpia botuese te vendodhja]]</text>
      <sha1>54h9w3w9kz709qw12orahwh1dx0majm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058822</id>
      <parentid>3058821</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T23:37:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klasapunëtore</username>
        <id>194204</id>
      </contributor>
      <origin>3058822</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5722" sha1="ghi9z7q8bv7t3eeguu4e3t49ea062kv" xml:space="preserve">Më poshtë është një kronologji e [[Historia e Shkupit|historisë]] së [[Lista e qyteteve në Maqedoni të Veriut|qytetit]] të [[Shkupi|Shkupit]], [[Maqedonia e Veriut]] .

== Periudha Antike dhe e Mesjetës ==

* '''Shekulli VI–V p.e.s. –''' Zona e Shkupit zhvillohet si një vendbanim i rëndësishëm i '''dardanëve''' (fisi ilir që banonte në këtë rajon). Ndërtohet fortifikimi i hershëm në Kalanë e Shkupit.
* '''Shekulli II p.e.s. – II e.s. –''' '''Skupi dardan''' bie nën sundimin romak dhe zhvillohet si një ''colonia'' e rëndësishme ushtarake e tregtare e provincës së Moezisë së Epërme.
* '''518 e.s. –''' Tërmet i fuqishëm shkatërron Skupin antik.
* '''Shekulli VI e.s. –''' Perandori me origjinë dardane/ilire, '''Justiniani I''', e rindërton qytetin pranë vendndodhjes së vjetër dhe e emërton ''Justiniana Prima''.
* '''585–837 e.s. –''' Dukuritë e dyndjeve sllave dhe vendosja e tyre në rajon.
* '''837–1282 e.s. –''' Periudhë sundimi bizantin dhe bullgar; qyteti kalon nën pushtete të ndryshme me zhvillim të luhatshëm tregtar.
* '''1282 –''' Mbretëria Serbe e Nemanjiçëve e pushton qytetin.
* '''1346 –''' Kurorëzimi i Stefan Dushanit si Perandor në Shkup; qyteti bëhet qendër administrative e perandorisë së tij të shkurtër.
* '''1391 –''' Osmanët marrin pushtetin; qyteti merr emrin osman ''Üsküb'' (Shkup) dhe bëhet qendër e Sanxhakut të Shkupit, ku një pjesë e madhe e popullsisë vendase shqiptare integrohet në rrjetin urban e tregtar. 

== Periudha Osmane dhe Rilindja Kombëtare Shqiptare ==

* '''1436 –''' Ndërtohet Xhamia e Sulltan Muratit.
* '''1469 –''' Ndërtohet Ura e Gurit mbi lumin Vardhar.
* '''1492 –''' Ndërtohet Xhamia e Mustafa Pashës në Çarshinë e Vjetër.
* '''1555 –''' Tërmet i fuqishëm godet qytetin.
* '''1689 –''' ''Tetor:'' Zjarri i madh i Shkupit gjatë luftërave austro-osmane (gjenerali Piccolomini i vë zjarrin qytetit).
* '''1878 –''' '''Krijimi i Vilajetit të Kosovës:''' Shkupi bëhet më vonë kryeqendra administrative e Vilajetit të Kosovës, duke u kthyer në një nga qendrat kryesore politike, kulturore e arsimore të shqiptarëve.
* '''1880 –''' '''Kuvendi i Shkupit:''' Veprimtarët e Lidhjes së Prizrenit mblidhen në Shkup për të kërkuar autonominë administrative të trevave shqiptare.
* '''1910 –''' '''Kongresi i Shkupit:''' Mbahet kongresi arsimor shqiptar për mbarëvajtjen e shkollave shqipe dhe zbatimin e alfabetit të Manastirit.
* '''1912 –'''
** '''Gusht:''' '''Çlirimi i Shkupit nga Kryengritësit Shqiptarë:''' Udhëheqësit e Kryengritjes së Përgjithshme Shqiptare (Hasan Prishtina, Bajram Curri, Idriz Seferi, Isa Boletini etj.) hyjnë triumfalisht në Shkup me mijëra luftëtarë, duke detyruar Perandorinë Osmane të pranojë kërkesat e tyre.
** '''Tetor–Nëntor:''' Pushtimi serb gjatë Luftës së Parë Ballkanike; Shkupi shkëputet nga trulli politik shqiptar sipas Traktatit të Londrës (1913).
** 

== Shekulli i 20-të ==

* '''1918 –''' Qyteti përfshihet në Mbretërinë e Serbëve, Kroatëve dhe Sllovenëve (më vonë Mbretëria Jugosllave); fillon politika e kolonizimit dhe e presionit mbi popullsinë shqiptare.
* '''1941 –''' Pushtimi nga forcat e Boshtit (gjermane e bullgare).
* '''1944 –''' ''13 Nëntor:'' Ushtria Bullgare dhe forcat partizane marrin kontrollin e qytetit.
* '''1945 –''' Shkupi bëhet kryeqytet i Republikës Socialiste të Maqedonisë brenda Jugosllavisë federale.
* '''1963 –''' ''26 Korrik:'' Tërmeti shkatërrues prej 6.1 shkallësh godet Shkupin; vijon rindërtimi ndërkombëtar i qytetit.
* '''1968 –''' '''Demonstratat Shqiptare të vitit 1968:''' Shqiptarët në Shkup dhe qytete të tjera organizojnë protesta masive duke kërkuar të drejta kombëtare, përdorimin zyrtar të flamurit kombëtar shqiptar dhe barazi arsimore e politike.
* '''1976 –''' Administrata e qytetit ndahet në komuna, përfshirë '''Çairin''', si qendër kryesore e popullsisë shqiptare në Shkup.
* '''1991 –''' Shkupi bëhet kryeqytet i Republikës së Pavarur të Maqedonisë. Shqiptarët bojkotojnë referendumin e pavarësisë për shkak të mosnjohjes së statusit të tyre si popull shtetformues.
* '''1998 –''' Demonstrata dhe protesta të popullsisë shqiptare për arsimin e lartë në gjuhën shqipe dhe të drejtat civile.

== Shekulli XXI ==

* '''2001 –'''
** '''Konflikti i Armatosur:''' Përplasja ushtarake mes Ushtrisë Çlirimtare Kombëtare (UÇK) dhe forcave të sigurimit shtetëror.
** '''Marrëveshja e Ohrit:''' Nënshkruhet marrëveshja politike që i jep popullit shqiptar status të avancuar zyrtar, përdorim të gjuhës shqipe dhe decentralizim administrativ.
* '''2004 –''' Riorganizimi territorial i Shkupit: Komuna e '''Sarajit''' i bashkohet Qytetit të Shkupit, duke rritur përqindjen e popullsisë shqiptare në kryeqytet në mbi 20% dhe duke zyrtarizuar përdorimin e gjuhës shqipe në nivel komunal/qyteti.
* '''2009 –''' Hapet Shtëpia Përkujtimore e '''Nënë Terezës''' (Anjezë Gonxhe Bojaxhiut), e lindur në Shkup në vitin 1910.
* '''2010–2014 –''' Projekti kontrovers &quot;Skopje 2014&quot; ndryshon pamjen arkitekturore të qendrës së qytetit, duke nxitur reagime dhe debate publike rreth mënjanimit të trashëgimisë ilire, osmane dhe shqiptare.
* '''2019 –''' Zbatimi i Ligjit për Përdorimin e Gjuhëve e zyrtarizon më tej gjuhën shqipe në institucionet e larta shtetërore me sede në Shkup.

== Shih edhe ==
* [[Qyteti i Shkupit]]
* [[Historia e Shkupit]]

[[Kategoria:Historia e Shkupit]]
[[Kategoria:Gabime CS1: Data ISBN]]
[[Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Mungon shtëpia botuese te vendodhja]]</text>
      <sha1>ghi9z7q8bv7t3eeguu4e3t49ea062kv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058823</id>
      <parentid>3058822</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T23:39:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klasapunëtore</username>
        <id>194204</id>
      </contributor>
      <origin>3058823</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7750" sha1="r3urr8qrnr3wy8u6onnr1ccy7o6ub1t" xml:space="preserve">Më poshtë është një kronologji e [[Historia e Shkupit|historisë]] së [[Lista e qyteteve në Maqedoni të Veriut|qytetit]] të [[Shkupi|Shkupit]], [[Maqedonia e Veriut]] .

== Periudha Antike dhe e Mesjetës ==

* '''Shekulli VI–V p.e.s. –''' Zona e Shkupit zhvillohet si një vendbanim i rëndësishëm i '''dardanëve''' (fisi ilir që banonte në këtë rajon). Ndërtohet fortifikimi i hershëm në Kalanë e Shkupit.
* '''Shekulli II p.e.s. – II e.s. –''' '''Skupi dardan''' bie nën sundimin romak dhe zhvillohet si një ''colonia'' e rëndësishme ushtarake e tregtare e provincës së Moezisë së Epërme.
* '''518 e.s. –''' Tërmet i fuqishëm shkatërron Skupin antik.
* '''Shekulli VI e.s. –''' Perandori me origjinë dardane/ilire, '''Justiniani I''', e rindërton qytetin pranë vendndodhjes së vjetër dhe e emërton ''Justiniana Prima''.
* '''585–837 e.s. –''' Dukuritë e dyndjeve sllave dhe vendosja e tyre në rajon.
* '''837–1282 e.s. –''' Periudhë sundimi bizantin dhe bullgar; qyteti kalon nën pushtete të ndryshme me zhvillim të luhatshëm tregtar.
* '''1282 –''' Mbretëria Serbe e Nemanjiçëve e pushton qytetin.
* '''1346 –''' Kurorëzimi i Stefan Dushanit si Perandor në Shkup; qyteti bëhet qendër administrative e perandorisë së tij të shkurtër.
* '''1391 –''' Osmanët marrin pushtetin; qyteti merr emrin osman ''Üsküb'' (Shkup) dhe bëhet qendër e Sanxhakut të Shkupit, ku një pjesë e madhe e popullsisë vendase shqiptare integrohet në rrjetin urban e tregtar. 

== Periudha Osmane dhe Rilindja Kombëtare Shqiptare ==

* '''1436 –''' Ndërtohet Xhamia e Sulltan Muratit.
* '''1469 –''' Ndërtohet Ura e Gurit mbi lumin Vardhar.
* '''1492 –''' Ndërtohet Xhamia e Mustafa Pashës në Çarshinë e Vjetër.
* '''1555 –''' Tërmet i fuqishëm godet qytetin.
* '''1689 –''' ''Tetor:'' Zjarri i madh i Shkupit gjatë luftërave austro-osmane (gjenerali Piccolomini i vë zjarrin qytetit).
* '''1878 –''' '''Krijimi i Vilajetit të Kosovës:''' Shkupi bëhet më vonë kryeqendra administrative e Vilajetit të Kosovës, duke u kthyer në një nga qendrat kryesore politike, kulturore e arsimore të shqiptarëve.
* '''1880 –''' '''Kuvendi i Shkupit:''' Veprimtarët e Lidhjes së Prizrenit mblidhen në Shkup për të kërkuar autonominë administrative të trevave shqiptare.
* '''1910 –''' '''Kongresi i Shkupit:''' Mbahet kongresi arsimor shqiptar për mbarëvajtjen e shkollave shqipe dhe zbatimin e alfabetit të Manastirit.
* '''1912 –'''
** '''Gusht:''' '''Çlirimi i Shkupit nga Kryengritësit Shqiptarë:''' Udhëheqësit e Kryengritjes së Përgjithshme Shqiptare (Hasan Prishtina, Bajram Curri, Idriz Seferi, Isa Boletini etj.) hyjnë triumfalisht në Shkup me mijëra luftëtarë, duke detyruar Perandorinë Osmane të pranojë kërkesat e tyre.
** '''Tetor–Nëntor:''' Pushtimi serb gjatë Luftës së Parë Ballkanike; Shkupi shkëputet nga trulli politik shqiptar sipas Traktatit të Londrës (1913).
** 

== Shekulli i 20-të ==

* '''1918 –''' Qyteti përfshihet në Mbretërinë e Serbëve, Kroatëve dhe Sllovenëve (më vonë Mbretëria Jugosllave); fillon politika e kolonizimit dhe e presionit mbi popullsinë shqiptare.
* '''1941 –''' Pushtimi nga forcat e Boshtit (gjermane e bullgare).
* '''1944 –''' ''13 Nëntor:'' Ushtria Bullgare dhe forcat partizane marrin kontrollin e qytetit.
* '''1945 –''' Shkupi bëhet kryeqytet i Republikës Socialiste të Maqedonisë brenda Jugosllavisë federale.
* '''1963 –''' ''26 Korrik:'' Tërmeti shkatërrues prej 6.1 shkallësh godet Shkupin; vijon rindërtimi ndërkombëtar i qytetit.
* '''1968 –''' '''Demonstratat Shqiptare të vitit 1968:''' Shqiptarët në Shkup dhe qytete të tjera organizojnë protesta masive duke kërkuar të drejta kombëtare, përdorimin zyrtar të flamurit kombëtar shqiptar dhe barazi arsimore e politike.
* '''1976 –''' Administrata e qytetit ndahet në komuna, përfshirë '''Çairin''', si qendër kryesore e popullsisë shqiptare në Shkup.
* '''1991 –''' Shkupi bëhet kryeqytet i Republikës së Pavarur të Maqedonisë. Shqiptarët bojkotojnë referendumin e pavarësisë për shkak të mosnjohjes së statusit të tyre si popull shtetformues.
* '''1998 –''' Demonstrata dhe protesta të popullsisë shqiptare për arsimin e lartë në gjuhën shqipe dhe të drejtat civile.

== Shekulli XXI ==

* '''2001 –'''
** '''Konflikti i Armatosur:''' Përplasja ushtarake mes Ushtrisë Çlirimtare Kombëtare (UÇK) dhe forcave të sigurimit shtetëror.
** '''Marrëveshja e Ohrit:''' Nënshkruhet marrëveshja politike që i jep popullit shqiptar status të avancuar zyrtar, përdorim të gjuhës shqipe dhe decentralizim administrativ.
* '''2004 –''' Riorganizimi territorial i Shkupit: Komuna e '''Sarajit''' i bashkohet Qytetit të Shkupit, duke rritur përqindjen e popullsisë shqiptare në kryeqytet në mbi 20% dhe duke zyrtarizuar përdorimin e gjuhës shqipe në nivel komunal/qyteti.
* '''2009 –''' Hapet Shtëpia Përkujtimore e '''Nënë Terezës''' (Anjezë Gonxhe Bojaxhiut), e lindur në Shkup në vitin 1910.
* '''2010–2014 –''' Projekti kontrovers &quot;Skopje 2014&quot; ndryshon pamjen arkitekturore të qendrës së qytetit, duke nxitur reagime dhe debate publike rreth mënjanimit të trashëgimisë ilire, osmane dhe shqiptare.
* '''2019 –''' Zbatimi i Ligjit për Përdorimin e Gjuhëve e zyrtarizon më tej gjuhën shqipe në institucionet e larta shtetërore me sede në Shkup.

== Shih edhe ==
* [[Qyteti i Shkupit]]
* [[Historia e Shkupit]]

== Literatura ==
* {{cite book|author=Edward Brown |title=A Brief Account of Some Travels in Hungaria, Servia, Bulgaria, Macedonia, Thessaly, Austria, Styria, Carinthia, Carniola, and Friuli |year=1673 |location=London |publisher= Benj. Tooke |chapter=Skopia |chapter-url= https://books.google.com/books?id=_uhXAAAAcAAJ&amp;pg=PA47 |author-link=Edward Browne (physician) }}
* {{citation |author=A.J. Evans |title=Antiquarian Researches in Illyricum |volume=3-4 |pages=79–152 |year=1885 |location=England |publisher=Nichols &amp; Sons |chapter=Scupi, Skopia, and the Birthplace of Justinian 
|hdl=2027/pst.000006247065 |author-link=Arthur Evans }}
* {{Cite EB1911|wstitle= Usküb |volume= 27 | page = 811 |date=1910 |ref= {{harvid|Britannica|1910}} |short= 1}}
* {{cite book |title=Catholic Encyclopedia |chapter=Archdiocese of Scopia |chapter-url= https://archive.org/stream/catholicencyclop13herbuoft#page/609/mode/1up |location=New York |year=1913 |author=Anthony Lawrence Gancevic 
|title-link=Catholic Encyclopedia }}
* {{cite book |chapter=Üsküb |author=Fehim Bajraktarević |publisher =E.J. Brill |title=Encyclopaedia of Islam |year=1936 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=ro--tXw_hxMC |page=1052+ 
| ref = {{harvid|Bajraktarević|1936}}
|title-link=Encyclopaedia of Islam |isbn=9789004097940 }}
* {{cite book |editor=Trudy Ring |title=Southern Europe |series=International Dictionary of Historic Places |volume=3 |year= 1996 |publisher=Fitzroy Dearborn |oclc=31045650 |chapter=Skopje |author=Randall J. Van Vynckt 
| ref = {{harvid|Van Vynckt|1996}}
}}
* {{cite journal |title=Skopje |journal=Cities |author=S. Bouzarovski |year=2011 |volume=28 |issue=3 |pages=265–277 |doi=10.1016/j.cities.2010.05.002
|url=https://pure.manchester.ac.uk/ws/files/27397046/POST-PEER-REVIEW-PUBLISHERS.PDF }}
* {{cite book|author=Roman A. Cybriwsky|title=Capital Cities around the World: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture |year= 2013|publisher=[[ABC-CLIO]] |isbn=978-1-61069-248-9 |chapter=Skopje |page=281+ 
}}
[[Kategoria:Historia e Shkupit]]
[[Kategoria:Gabime CS1: Data ISBN]]
[[Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Mungon shtëpia botuese te vendodhja]]</text>
      <sha1>r3urr8qrnr3wy8u6onnr1ccy7o6ub1t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Përdoruesi diskutim:Rodkdj</title>
    <ns>3</ns>
    <id>407933</id>
    <revision>
      <id>3058838</id>
      <timestamp>2026-10-22T03:54:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Komuniteti</username>
        <id>117282</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Mirëpritje</comment>
      <origin>3058838</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="145" sha1="7dvkvgsh3t0j1ycbd9t9jca7tcdt5y2" xml:space="preserve">{{Stampa:Tung|name=Rodkdj}}

-- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 22 tetor 2026 05:54 (CEST)</text>
      <sha1>7dvkvgsh3t0j1ycbd9t9jca7tcdt5y2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Përdoruesi diskutim:Laurin Duhani</title>
    <ns>3</ns>
    <id>407934</id>
    <revision>
      <id>3058844</id>
      <timestamp>2026-10-22T10:29:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Komuniteti</username>
        <id>117282</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Mirëpritje</comment>
      <origin>3058844</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="152" sha1="k4gv3rrlp0wb77qzzag84qo0w42k8xa" xml:space="preserve">{{Stampa:Tung|name=Laurin Duhani}}

-- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 22 tetor 2026 12:29 (CEST)</text>
      <sha1>k4gv3rrlp0wb77qzzag84qo0w42k8xa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Përdoruesi:GabrielaK99/Kontakt</title>
    <ns>2</ns>
    <id>407935</id>
    <revision>
      <id>3058847</id>
      <timestamp>2026-10-22T11:48:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GabrielaK99</username>
        <id>194701</id>
      </contributor>
      <comment>Krijimi i draftit të artikullit për Kontakt</comment>
      <origin>3058847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9270" sha1="opwlsetwix57oj7pduo4uloj0nm5ixq" xml:space="preserve">'''Kontakt sh.p.k.''' është një kompani shqiptare e ndërtimit dhe zhvillimit të pasurive të paluajtshme, me seli në [[Tiranë]]. E themeluar në vitin 1999,&lt;ref name=&quot;KontaktHistory&quot;&gt;{{cite web
 |title=The Development History of Kontakt Company
 |url=https://www.kontakt.al/en/about-us/background
 |website=Kontakt
 |access-date=22 tetor 2026
}}&lt;/ref&gt; veprimtaria e saj përfshin zhvillimin e komplekseve rezidenciale, masterplaneve dhe projekteve urbane.

Një studim akademik i botuar nga [[Springer Nature]] në vitin 2024 e përfshin Kontakt, së bashku me Balfin Group dhe Orion Construction, ndër kompanitë më të mëdha të ndërtimit në Shqipëri dhe si subjekte me pjesë të konsiderueshme në tregun vendas.&lt;ref name=&quot;Springer&quot;&gt;{{cite book
 |last1=Nano
 |first1=Xhesila
 |last2=Kripa
 |first2=Dorina
 |chapter=Stakeholders’ Engagement in CE Approach on the Built Environment, Albania Case
 |title=Lecture Notes in Civil Engineering
 |volume=489
 |year=2024
 |publisher=Springer Nature
 |url=https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-031-57800-7_34
 |access-date=22 tetor 2026
}}&lt;/ref&gt;

I njëjti studim trajton gjithashtu orientimin e kompanive të mëdha të sektorit drejt praktikave që lidhen me hapësirat e gjelbra, përdorimin e materialeve ekologjike, reduktimin e mbetjeve të ndërtimit, energjinë e rinovueshme dhe standardet ISO.&lt;ref name=&quot;Springer&quot; /&gt;

Në projekte të ndryshme, Kontakt ka bashkëpunuar me studio shqiptare dhe ndërkombëtare të arkitekturës, përfshirë [[Office for Metropolitan Architecture]] (OMA), [[Studio Libeskind]], Cityförster, Bolles+Wilson, Selgascano, FRPO, BLOX Architects dhe UNStudio, krahas departamentit të saj të projektimit.

Portofoli i kompanisë përfshin projekte të përfunduara dhe në zhvillim si 4 Shkurti Residence, AnA Residences, Homeplan, Eagle in Flight, Magnet, Mangalem 21, Ursa, Leo &amp; Sirius, Marga 1, Marga 2, SiRI 1, SiRI 2, Kaimi, Kadiu, Oxa Residence, AbA 1, Pyjet e Drilonit, AbA 2, Ballada, Nokia, PaskOne, Naya dhe Samba.

== Historia ==

Kontakt u themelua në Tiranë në vitin 1999.&lt;ref name=&quot;KontaktHistory&quot; /&gt; Me kalimin e viteve, aktiviteti i kompanisë u zgjerua nga ndërtimi drejt zhvillimit të komplekseve rezidenciale dhe masterplaneve urbane.

Një prej zhvillimeve të para të kompanisë të dokumentuara nga një studio ndërkombëtare ishte '''Magnet Housing Master Plan''', i projektuar nga Studio Libeskind. Projekti daton në periudhën 2008–2014 dhe Studio Libeskind e identifikon atë si projektin e saj të parë në Shqipëri, me Kontakt si klient.&lt;ref name=&quot;Magnet&quot;&gt;{{cite web
 |title=Magnet Housing Master Plan
 |url=https://libeskind.com/work/tirana-2/
 |website=Studio Libeskind
 |access-date=22 tetor 2026
}}&lt;/ref&gt;

Brenda masterplanit Magnet u realizua edhe '''Eagle in Flight''', një ndërtesë rezidenciale dhe multifunksionale e përfunduar në vitin 2014.&lt;ref name=&quot;Eagle&quot;&gt;{{cite web
 |title=Eagle in Flight
 |url=https://libeskind.com/work/eagle-in-flight/
 |website=Studio Libeskind
 |access-date=22 tetor 2026
}}&lt;/ref&gt;

Në vitin 2013 u përfundua '''AnA Residences''', një kompleks i projektuar nga Cityförster me Kontakt sh.p.k. si klient.&lt;ref name=&quot;ANA&quot;&gt;{{cite web
 |title=ANA Residences, Tirana
 |url=https://www.cityfoerster.net/projects/ana_residences-55-2.html
 |website=Cityförster
 |access-date=22 tetor 2026
}}&lt;/ref&gt;

Një fazë tjetër e zhvillimit të kompanisë lidhet me bashkëpunimin me '''OMA'''. '''Mangalem 21''' u zhvillua gjatë periudhës 2015–2023 dhe u pasua nga projekte të tjera të projektuara ose zhvilluara në bashkëpunim me studion, përfshirë Ballada, Nokia, PaskOne dhe Naya.&lt;ref name=&quot;MangalemOMA&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Nokia&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Naya&quot; /&gt;

Bashkëpunimet e kompanisë me studio të tjera arkitekturore përfshijnë gjithashtu Bolles+Wilson për 4 Shkurti Residence, BLOX Architects për projekte si Marga 1, SiRI 1, SiRI 2 dhe Kaimi, Selgascano dhe FRPO për Pyjet e Drilonit dhe AbA 2, si dhe UNStudio për projektin Samba.

== Projektet ==

Portofoli i zhvillimeve të Kontakt përfshin:

* '''4 Shkurti Residence''' — Bolles+Wilson
* '''AnA Residences''' — Cityförster
* '''Homeplan''' — Kontakt Architects
* '''Eagle in Flight''' — Studio Libeskind
* '''Magnet Housing Master Plan''' — Studio Libeskind
* '''Mangalem 21''' — OMA
* '''Ursa, Leo &amp; Sirius''' — Kontakt Architects
* '''Marga 1''' — BLOX Architects
* '''Marga 2''' — Kontakt Architects
* '''SiRI 1''' — BLOX Architects
* '''SiRI 2''' — BLOX Architects
* '''Kaimi''' — BLOX Architects
* '''Kadiu''' — Kontakt Architects
* '''Oxa Residence''' — Kontakt Architects
* '''AbA 1''' — Kontakt Architects
* '''Pyjet e Drilonit''' — Selgascano + FRPO
* '''AbA 2''' — Selgascano + FRPO
* '''Ballada''' — OMA
* '''Nokia''' — OMA
* '''PaskOne''' — OMA
* '''Naya''' — OMA
* '''Samba''' — UNStudio

=== Magnet ===

'''Magnet Housing Master Plan''' është një zhvillim rezidencial në Tiranë i projektuar nga Studio Libeskind për Kontakt. Projekti shtrihet në rreth 10 acres dhe daton në periudhën 2008–2014.&lt;ref name=&quot;Magnet&quot; /&gt;

Masterplani u organizua rreth një sistemi oborresh të gjelbëruara të lidhura me rrugë për këmbësorë dhe biçikleta. Ndërtesat ndryshojnë në lartësi, orientim dhe tipologji, ndërsa hapësirat qendrore përfshijnë funksione rezidenciale dhe tregtare.&lt;ref name=&quot;Magnet&quot; /&gt;

=== Eagle in Flight ===

'''Eagle in Flight''' është pjesë e masterplanit Magnet dhe është projektuar nga Studio Libeskind për Kontakt.&lt;ref name=&quot;Eagle&quot; /&gt;

Ndërtesa u përfundua në vitin 2014 dhe përbëhet nga 13 kate dhe 115 njësi, me një sipërfaqe mbi tokë prej 13,184 m².&lt;ref name=&quot;Eagle&quot; /&gt;

=== AnA Residences ===

'''AnA Residences''' është një kompleks rezidencial pranë Qytetit Studenti në Tiranë, i projektuar nga Cityförster.&lt;ref name=&quot;ANA&quot; /&gt;

Cityförster identifikon Kontakt sh.p.k. si klient të projektit. Kompleksi ka një sipërfaqe bruto prej 17,559 m² dhe u përfundua në vitin 2013.&lt;ref name=&quot;ANA&quot; /&gt;

=== Mangalem 21 ===

'''Mangalem 21''' është një masterplan rezidencial në pjesën lindore të Tiranës, i zhvilluar në bashkëpunim me OMA.&lt;ref name=&quot;MangalemOMA&quot;&gt;{{cite web
 |title=Mangalem 21
 |url=https://www.oma.com/projects/mangalem-21
 |website=Office for Metropolitan Architecture
 |access-date=22 tetor 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MangalemAD&quot;&gt;{{cite web
 |title=Mangalem 21 / OMA + Kontakt.Ltd
 |url=https://www.archdaily.com/1032202/mangalem-21-oma-plus-kontaktd
 |website=ArchDaily
 |date=30 korrik 2025
 |access-date=22 tetor 2026
}}&lt;/ref&gt;

OMA identifikon Kontakt si klient të projektit dhe e daton zhvillimin në periudhën 2015–2023.&lt;ref name=&quot;MangalemOMA&quot; /&gt;

Në vitin 2025, projekti u publikua nga revista ndërkombëtare e arkitekturës ''ArchDaily'', e cila krediton OMA dhe Kontakt.Ltd si arkitektë, OMA si arkitekt kryesor dhe Kontakt Ltd për menaxhimin e projektit. Sipas publikimit, Mangalem 21 ka një sipërfaqe prej rreth 120,000 m².&lt;ref name=&quot;MangalemAD&quot; /&gt;

Trualli mbi të cilin zhvillohet masterplani ka një diferencë lartësie prej rreth 27 metrash ndërmjet pikës më të ulët dhe asaj më të lartë.&lt;ref name=&quot;MangalemOMA&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;MangalemAD&quot; /&gt;

=== Ballada ===

'''Ballada''' është një kompleks rezidencial në Tiranë, i zhvilluar nga Kontakt dhe i lidhur me bashkëpunimin e kompanisë me OMA.

Në qershor 2026, ekipi i OMA zhvilloi një vizitë në kantierin e Ballada për të ndjekur ecurinë dhe fazat e realizimit të projektit.&lt;ref name=&quot;Ballada&quot;&gt;{{cite web
 |title=Newsroom
 |url=https://www.kontakt.al/en/newsroom
 |website=Kontakt
 |access-date=22 tetor 2026
}}&lt;/ref&gt;

=== Oxa Residence ===

'''Oxa Residence''' është një kompleks rezidencial në Linzë, Tiranë. TAP Albania e identifikon projektin si të realizuar nga Kontakt sh.p.k. dhe me status të përfunduar.&lt;ref name=&quot;Oxa&quot;&gt;{{cite web
 |title=Rezidenca Oxa
 |url=https://taprojekt.com/pages/projekt/rezidenca-oxa
 |website=TAP Albania
 |access-date=22 tetor 2026
}}&lt;/ref&gt;

=== Nokia ===

'''Nokia''' është një zhvillim rezidencial i Kontakt në Tiranë, i konceptuar në bashkëpunim me OMA.&lt;ref name=&quot;Nokia&quot;&gt;{{cite web
 |title=Nokia
 |url=https://www.kontakt.al/en/nokia
 |website=Kontakt
 |access-date=22 tetor 2026
}}&lt;/ref&gt;

Koncepti arkitektonik ndjek pjerrësinë e terrenit dhe përdor një organizim të shkallëzuar, apartamente me orientim të dyfishtë dhe një oborr të brendshëm.&lt;ref name=&quot;Nokia&quot; /&gt;

=== Naya ===

'''Naya''' është një zhvillim rezidencial në zonën e Shkozës, pranë Unazës së Madhe të Tiranës. Në vitin 2026, Kontakt e prezantoi projektin me koncept arkitektonik nga OMA.&lt;ref name=&quot;Naya&quot;&gt;{{cite web
 |title=OMA në Tiranë: Naya, projekti që po ndryshon hartën urbane
 |url=https://www.kontakt.al/en/node/48403
 |website=Kontakt
 |date=17 qershor 2026
 |access-date=22 tetor 2026
}}&lt;/ref&gt;

Sipas informacionit të publikuar nga kompania, Naya zhvillohet në një truall prej 7,648 m², përbëhet nga katër blloqe banimi dhe parashikon rreth 380 apartamente, njësi shërbimi dhe parkim nëntokësor.&lt;ref name=&quot;Naya&quot; /&gt;

== Referenca ==

{{Reflist}}

== Lidhje të jashtme ==

* [https://www.kontakt.al/ Faqja zyrtare e Kontakt]</text>
      <sha1>opwlsetwix57oj7pduo4uloj0nm5ixq</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>