Wiktionary sqwiktionary https://sq.wiktionary.org/wiki/Faqja_kryesore MediaWiki 1.47.0-wmf.17 case-sensitive Media Speciale Diskutim Përdoruesi Përdoruesi diskutim Wiktionary Wiktionary diskutim Skeda Skeda diskutim MediaWiki MediaWiki diskutim Stampa Stampa diskutim Ndihmë Ndihmë diskutim Kategoria Kategoria diskutim TimedText TimedText talk Moduli Moduli diskutim Event Event talk 0 5613 151965 149360 2026-08-30T15:03:43Z Torvalu4 1602 /* Qen j sharrrit */ 151965 wikitext text/x-wiki {{wikipedia}} ==Shqip== ===Emër=== '''qen''' ''m.'' (''sh.'' qen, ''një. e shq.'' qeni, ''sh. i shq.'' qentë) #''(Zoologji)'' [[kafshë]] [[gjitar]]e shtëpiake, [[mishngrënës]]e, me trup mesatar, që ka nuhatje shumë të mirë, që afrohet shpejt me [[njeri]]un dhe që mbahet për të ruajtur [[shtëpi|shtëpinë]], [[bagëti|bagëtinë]] etj., për [[gjah]] e për punë të tjera. #:''Qen i bardhë (i zi). Qen gjuetie langua, zagar. Qen kufiri. Qen race. Qen rrugësh. Tufë qensh. Kasollja e qenit. Qeni leh (angullin, kuit). E hëngri (e kafshoi) qeni. Lidh (lëshoj) qenin. Mbaj qen. I lëshoi qentë nga pas.'' Jetë qeni jetesë shumë e keqe. ''Gjumë qeni'' gjumë i keq, me shqetësime të shumta. ''Gjellë qensh'' ushqim i gatuar shumë keq, gjellë pa shije. Not qeni not duke lëvizur me shpejtësi brenda në ujë duart të përkulura përpara gjoksit. ''Dridhet si qen'' dridhet shumë (nga të ftohtët ose nga frika). ''Rron si qen'' jeton shumë keq. ''Hahen (zihen) si qentë. E la (e braktisi) si qen rrugëve.'' #''(fig. shar)''. Njeri i keq, i [[pabesë]] dhe shumë i ulët. ''Qen i pabesë. Qentë fashistë. Qeni i qenit. Qen bir qeni'' njeri i keq që rrjedh nga prindër të këqij. Ia tregoj unë, qenit. Qenit tregoji shkopin. fj. u. Qenit iu bëj qen fj. u. #:: Bukë qeni ''shih te'' [[bukë]], ~a. Punon si qen punon jashtë mase e në kushte shumë të vështira. Qen bahçevani (kopshti, kopshtari) ''shih te'' [[kopsht]],~i. Qen besnik i dikujt ''shih te'' [[besnik]],~e. Qen me kreshta (me gjemba) keq. ''shih te'' [[kreshtë]],~a. Qen rojë ''shih te'' [[rojë]],~a. Qen i rrahur ''shih te'' [[rrahur]] (i,e). Qen rrugësh (sokaku, zorrësh, sallhaneje) mospërf. njeri pa vlerë, që endet poshtë e përpjetë pa punë. Stan pa qen ''shih te'' [[stan]],~i. Vdiq si qen vdiq në mes vuajtjesh e mundimesh pa pasur njeri pranë. Erdhën (ikën, shkuan) me qen (me kuç) e me mace (me maç) ''shih te'' [[kuç]],~i. është për t'ua hedhur qenve ''shih te'' [[hedh]]. është qen i punës punon me ngulm, s'i ndahet punës. Dhjamë (gjalpë, djathë i mirë) në lëkurë të qenit gjë e mirë në vend të keq, plaçkë e mirë në duar të këqija. S’ia ha qeni shkopin është shumë i zgjuar e i zoti, nuk ia hedh dot njeri. Ha qen e shpend s'lë gjë pa ngrënë, ha gjithçka, përlan çdo gjë, të than tepsi e sini. Ka sa të hanë qentë (lopët) ''thjeshtligj. shih te'' [[ha]]. Kapi (zuri) qeni një lepër ''mospërf., iron.'' rastisi një herë, një gjë që rastis një herë, nuk është tregues për diçka të përgjithshme. Kapardiset si qeni në qerre fryhet shumë, mbahet si gjeli majë plehut. S’kishte ku e zinte (e kapte) qeni ''dikë'' ishte zhele-zhele, ishte i zhveshur e i zbathur; ishte shumë i varfër e i këputur. Lehin si qentë në hënëz (në hënë) keq. ''shih te'' [[hënëz]],~a. Luante qeni i kallajxhiut ''shih te'' [[kallajxhi]],~u. Luan si qeni me leckë me dikë bën si të dojë me dikë, s'e bën për asgjë, s'e vlerëson fare. :'''Ka mbetur si qeni në qerre''' *a) është dobësuar shumë sa mezi lëviz këmbët; dergjet nga sëmundja; *b) është shastisur e hutuar fare dhe nuk vlen për ndonjë punë. S'e njeh qeni të zotin është rrëmujë e madhe, s'e njeh i pari të dytin. Si qeni i lëshuar nga zinxhiri ''shih te'' [[zinxhir]],~i. E ruan si qeni mishin (si qeni mëlçitë) ''iron.'' nuk ia ndan sytë, nuk i ndahet, i është qepur këmba-këmbës (thuhet për dikë që kërkon të zhvatë medoemos diçka nga një tjetër). Rri si qen i dëbuar keq. ''shih te'' [[dëbuar]] (i,e). Shkoi (vajti) për dhjamë qeni ''shih te'' [[dhjamë]],~i. Shkojnë si qeni me macen shkojnë shumë keq njëri me tjetrin, zihen vazhdimisht. Shkoi (u vra) si qeni në vresht (në rrush) u vra ose pësoi diçka të keqe krejt rastësisht, pa asnjë shkak. I them qenit qen i vë të ligut emrin që duhet, e quaj të ligun me emrin e vet. Vajti (u fut, ra) në gojë të qenit e futi veten në rrezik. Zihen (hahen) si qentë në garroq ''shih te'' GARROQ,~I. Bleu qen dhe i doli këlysh ''shih te'' [[këlysh]],~i. Qeni leh atje ku ha fj. u. keq. thuhet kur dikush mban pa të drejtë anën e atij, nga i cili ka përftime. Sikur qeni qepën të hajë! ''shih te'' [[qepë]], ~a. Kujto (zër në gojë) qenin, rrëmbe (bëj gati) shkopin ''fj. u.'' thuhet kur dikush vjen sapo ia kemi përmendur emrin. Ku leh qen e ku del tym, ku bën daullja bum ''iron.'' atje ku ka dasmë e aheng, atje shkon (për një njeri, të cilit i pëlqen të bredhë derë me derë e festë me festë). Qeni që leh nuk të ha (nuk të kafshon); ''fj. u. shih te'' [[leh]]. Kush fle me qenin (me qentë), ngrihet me pleshta ''fj. u.'' po të shoqërohesh me njerëz të këqij, do të marrësh veset e tyre; më thuaj me kë rri, të të them se cili je. Qentë le të lehin, karvani shkon përpara ''fj.u. shih te'' [[leh]]. Bar qeni lot. ''shih te'' [[bari]] I. Dhëmbët e qenit ''shih te'' [[dhëmb]],~I 1. Kërpudhë qeni bot. ''shih te'' [[kërpudhë]],~a. Lule qeni bot. ''shih te'' [[lule]],~ja. Trofta e qenit fulterëz. Kopër qeni ''bot.''[[ maraskë.]] QEN DETI ''zool.''- [[peshkaqen|Peshkaqen]].<ref>Fjalori elektronik shpjegues FESH 1.0</ref> == Etimologjia == == Prononcimi == ==[[Në gjuhët tjera]]== <small>Dominanca e gjuhëve është marr sipas numrit të postimeve në Wikipedia, pra gjuhët me më shum postime jan marrë si gjuhë më dominante.</sm<ll> {{kre}} *{{en}}: {{përk|en|dog}} *{{ar}}: {{përk|ar|}} *{{az}}: {{përk|az|köpək}} *{{be}}: {{përk|be|}} *{{bs}}: {{përk|bs|}} *{{bg}}: {{përk|bg|}} *{{cs}}: {{përk|cs|}} *{{da}}: {{përk|da|hund}} *{{eo}}: {{përk|eo|hundo}} *{{et}}: {{përk|et|}} *{{fi}}: {{përk|fi|koira}} *{{fr}}: {{përk|fr|chien|m}} *{{de}}: {{përk|de|Hund|m}} *{{el}}: {{përk|el|σκύλος|m}} *{{he}}: {{përk|he|}} {{mes}} *{{nl}}: {{përk|nl|hond}} *{{hu}}: {{përk|hu|kutya}} *{{id}}: {{përk|id|}} *{{ia}}: {{përk|ia|}} *{{ga}}: {{përk|ga|}} *{{it}}: {{përk|it|cane|m}} *{{ja}}: {{përk|ja|}} *{{ca}}: {{përk|ca|gos|m}} *{{zh}}: {{përk|zh|}} *{{ko}}: {{përk|ko|}} *{{hr}}: {{përk|hr|pas|m}} *{{la}}: {{përk|la|canis|m}} *{{lt}}: {{përk|lt|}} *{{lv}}: {{përk|lv|}} *{{lb}}: {{përk|lb|}} {{mes}} *{{mk}}: {{përk|mk|куче|n|kuče}} *{{no}}: {{përk|no|}} *{{fa}}: {{përk|fa|}} *{{pl}}: {{përk|pl|}} *{{pt}}: {{përk|pt|}} *{{ro}}: {{përk|ro|}} *{{ru}}: {{përk|ru|собака}} *{{es}}: {{përk|es|perro|m}} *{{sv}}: {{përk|sv|hund}} *{{sk}}: {{përk|sk|}} *{{sr}}: {{përk|sr|пас|m|pas}} *{{sl}}: {{përk|sl|pes}} *{{tr}}: {{përk|tr|köpek}} *{{uk}}: {{përk|uk|}} *{{vec}}: {{përk|vec|}} {{fund}} ====Fjalë rrjedhëse==== *[[qen bariu]], [[qen besnik]], [[qen i tërbuar]], [[qen stani]] [[Kategoria:Zoologji shqip]] [[Kategoria:Me q]] [[Kategoria:Shqip]] ====Referencat==== <div class="references-small"> <references/> </div> kszfkuu3v4m1qmjma3009nu4avc6tic 151966 151965 2026-08-30T15:06:43Z Torvalu4 1602 151966 wikitext text/x-wiki {{wikipedia}} ==Shqip== ===Emër=== '''qen''' ''m.'' (''sh.'' qen, ''një. e shq.'' qeni, ''sh. i shq.'' qentë) #''(Zoologji)'' [[kafshë]] [[gjitar]]e shtëpiake, [[mishngrënës]]e, me trup mesatar, që ka nuhatje shumë të mirë, që afrohet shpejt me [[njeri]]un dhe që mbahet për të ruajtur [[shtëpi|shtëpinë]], [[bagëti|bagëtinë]] etj., për [[gjah]] e për punë të tjera. #:''Qen i bardhë (i zi). Qen gjuetie langua, zagar. Qen kufiri. Qen race. Qen rrugësh. Tufë qensh. Kasollja e qenit. Qeni leh (angullin, kuit). E hëngri (e kafshoi) qeni. Lidh (lëshoj) qenin. Mbaj qen. I lëshoi qentë nga pas.'' Jetë qeni jetesë shumë e keqe. ''Gjumë qeni'' gjumë i keq, me shqetësime të shumta. ''Gjellë qensh'' ushqim i gatuar shumë keq, gjellë pa shije. Not qeni not duke lëvizur me shpejtësi brenda në ujë duart të përkulura përpara gjoksit. ''Dridhet si qen'' dridhet shumë (nga të ftohtët ose nga frika). ''Rron si qen'' jeton shumë keq. ''Hahen (zihen) si qentë. E la (e braktisi) si qen rrugëve.'' #''(fig. shar)''. Njeri i keq, i [[pabesë]] dhe shumë i ulët. ''Qen i pabesë. Qentë fashistë. Qeni i qenit. Qen bir qeni'' njeri i keq që rrjedh nga prindër të këqij. Ia tregoj unë, qenit. Qenit tregoji shkopin. fj. u. Qenit iu bëj qen fj. u. #:: Bukë qeni ''shih te'' [[bukë]], ~a. Punon si qen punon jashtë mase e në kushte shumë të vështira. Qen bahçevani (kopshti, kopshtari) ''shih te'' [[kopsht]],~i. Qen besnik i dikujt ''shih te'' [[besnik]],~e. Qen me kreshta (me gjemba) keq. ''shih te'' [[kreshtë]],~a. Qen rojë ''shih te'' [[rojë]],~a. Qen i rrahur ''shih te'' [[rrahur]] (i,e). Qen rrugësh (sokaku, zorrësh, sallhaneje) mospërf. njeri pa vlerë, që endet poshtë e përpjetë pa punë. Stan pa qen ''shih te'' [[stan]],~i. Vdiq si qen vdiq në mes vuajtjesh e mundimesh pa pasur njeri pranë. Erdhën (ikën, shkuan) me qen (me kuç) e me mace (me maç) ''shih te'' [[kuç]],~i. është për t'ua hedhur qenve ''shih te'' [[hedh]]. është qen i punës punon me ngulm, s'i ndahet punës. Dhjamë (gjalpë, djathë i mirë) në lëkurë të qenit gjë e mirë në vend të keq, plaçkë e mirë në duar të këqija. S’ia ha qeni shkopin është shumë i zgjuar e i zoti, nuk ia hedh dot njeri. Ha qen e shpend s'lë gjë pa ngrënë, ha gjithçka, përlan çdo gjë, të than tepsi e sini. Ka sa të hanë qentë (lopët) ''thjeshtligj. shih te'' [[ha]]. Kapi (zuri) qeni një lepër ''mospërf., iron.'' rastisi një herë, një gjë që rastis një herë, nuk është tregues për diçka të përgjithshme. Kapardiset si qeni në qerre fryhet shumë, mbahet si gjeli majë plehut. S’kishte ku e zinte (e kapte) qeni ''dikë'' ishte zhele-zhele, ishte i zhveshur e i zbathur; ishte shumë i varfër e i këputur. Lehin si qentë në hënëz (në hënë) keq. ''shih te'' [[hënëz]],~a. Luante qeni i kallajxhiut ''shih te'' [[kallajxhi]],~u. Luan si qeni me leckë me dikë bën si të dojë me dikë, s'e bën për asgjë, s'e vlerëson fare. :'''Ka mbetur si qeni në qerre''' *a) është dobësuar shumë sa mezi lëviz këmbët; dergjet nga sëmundja; *b) është shastisur e hutuar fare dhe nuk vlen për ndonjë punë. S'e njeh qeni të zotin është rrëmujë e madhe, s'e njeh i pari të dytin. Si qeni i lëshuar nga zinxhiri ''shih te'' [[zinxhir]],~i. E ruan si qeni mishin (si qeni mëlçitë) ''iron.'' nuk ia ndan sytë, nuk i ndahet, i është qepur këmba-këmbës (thuhet për dikë që kërkon të zhvatë medoemos diçka nga një tjetër). Rri si qen i dëbuar keq. ''shih te'' [[dëbuar]] (i,e). Shkoi (vajti) për dhjamë qeni ''shih te'' [[dhjamë]],~i. Shkojnë si qeni me macen shkojnë shumë keq njëri me tjetrin, zihen vazhdimisht. Shkoi (u vra) si qeni në vresht (në rrush) u vra ose pësoi diçka të keqe krejt rastësisht, pa asnjë shkak. I them qenit qen i vë të ligut emrin që duhet, e quaj të ligun me emrin e vet. Vajti (u fut, ra) në gojë të qenit e futi veten në rrezik. Zihen (hahen) si qentë në garroq ''shih te'' GARROQ,~I. Bleu qen dhe i doli këlysh ''shih te'' [[këlysh]],~i. Qeni leh atje ku ha fj. u. keq. thuhet kur dikush mban pa të drejtë anën e atij, nga i cili ka përftime. Sikur qeni qepën të hajë! ''shih te'' [[qepë]], ~a. Kujto (zër në gojë) qenin, rrëmbe (bëj gati) shkopin ''fj. u.'' thuhet kur dikush vjen sapo ia kemi përmendur emrin. Ku leh qen e ku del tym, ku bën daullja bum ''iron.'' atje ku ka dasmë e aheng, atje shkon (për një njeri, të cilit i pëlqen të bredhë derë me derë e festë me festë). Qeni që leh nuk të ha (nuk të kafshon); ''fj. u. shih te'' [[leh]]. Kush fle me qenin (me qentë), ngrihet me pleshta ''fj. u.'' po të shoqërohesh me njerëz të këqij, do të marrësh veset e tyre; më thuaj me kë rri, të të them se cili je. Qentë le të lehin, karvani shkon përpara ''fj.u. shih te'' [[leh]]. Bar qeni lot. ''shih te'' [[bari]] I. Dhëmbët e qenit ''shih te'' [[dhëmb]],~I 1. Kërpudhë qeni bot. ''shih te'' [[kërpudhë]],~a. Lule qeni bot. ''shih te'' [[lule]],~ja. Trofta e qenit fulterëz. Kopër qeni ''bot.''[[ maraskë.]] QEN DETI ''zool.''- [[peshkaqen|Peshkaqen]].<ref>Fjalori elektronik shpjegues FESH 1.0</ref> ==== Etimologjia ==== ==== Shqiptimi ==== ====Fjalë rrjedhëse==== *[[qen bariu]], [[qen besnik]], [[qen i tërbuar]], [[qen stani]] ===[[Në gjuhët tjera]]=== <small>Dominanca e gjuhëve është marr sipas numrit të postimeve në Wikipedia, pra gjuhët me më shum postime jan marrë si gjuhë më dominante.</small> {{kre}} *{{en}}: {{përk|en|dog}} *{{ar}}: {{përk|ar|}} *{{az}}: {{përk|az|köpək}} *{{be}}: {{përk|be|}} *{{bs}}: {{përk|bs|}} *{{bg}}: {{përk|bg|}} *{{cs}}: {{përk|cs|}} *{{da}}: {{përk|da|hund}} *{{eo}}: {{përk|eo|hundo}} *{{et}}: {{përk|et|}} *{{fi}}: {{përk|fi|koira}} *{{fr}}: {{përk|fr|chien|m}} *{{de}}: {{përk|de|Hund|m}} *{{el}}: {{përk|el|σκύλος|m}} *{{he}}: {{përk|he|}} {{mes}} *{{nl}}: {{përk|nl|hond}} *{{hu}}: {{përk|hu|kutya}} *{{id}}: {{përk|id|}} *{{ia}}: {{përk|ia|}} *{{ga}}: {{përk|ga|}} *{{it}}: {{përk|it|cane|m}} *{{ja}}: {{përk|ja|}} *{{ca}}: {{përk|ca|gos|m}} *{{zh}}: {{përk|zh|}} *{{ko}}: {{përk|ko|}} *{{hr}}: {{përk|hr|pas|m}} *{{la}}: {{përk|la|canis|m}} *{{lt}}: {{përk|lt|}} *{{lv}}: {{përk|lv|}} *{{lb}}: {{përk|lb|}} {{mes}} *{{mk}}: {{përk|mk|куче|n|kuče}} *{{no}}: {{përk|no|}} *{{fa}}: {{përk|fa|}} *{{pl}}: {{përk|pl|}} *{{pt}}: {{përk|pt|}} *{{ro}}: {{përk|ro|}} *{{ru}}: {{përk|ru|собака}} *{{es}}: {{përk|es|perro|m}} *{{sv}}: {{përk|sv|hund}} *{{sk}}: {{përk|sk|}} *{{sr}}: {{përk|sr|пас|m|pas}} *{{sl}}: {{përk|sl|pes}} *{{tr}}: {{përk|tr|köpek}} *{{uk}}: {{përk|uk|}} *{{vec}}: {{përk|vec|}} {{fund}} [[Kategoria:Zoologji shqip]] [[Kategoria:Me q]] [[Kategoria:Shqip]] ====Referencat==== <div class="references-small"> <references/> </div> dhb33y6kxiaohvxrrngjr8nbzia5g0d 151967 151966 2026-08-30T15:09:36Z Torvalu4 1602 151967 wikitext text/x-wiki {{wikipedia}} ==Shqip== ===Emër=== '''qen''' ''m.'' (''sh.'' qen, ''një. e shq.'' qeni, ''sh. i shq.'' qentë) #''(Zoologji)'' [[kafshë]] [[gjitar]]e shtëpiake, [[mishngrënës]]e, me trup mesatar, që ka nuhatje shumë të mirë, që afrohet shpejt me [[njeri]]un dhe që mbahet për të ruajtur [[shtëpi|shtëpinë]], [[bagëti|bagëtinë]] etj., për [[gjah]] e për punë të tjera. #:''Qen i bardhë (i zi). Qen gjuetie langua, zagar. Qen kufiri. Qen race. Qen rrugësh. Tufë qensh. Kasollja e qenit. Qeni leh (angullin, kuit). E hëngri (e kafshoi) qeni. Lidh (lëshoj) qenin. Mbaj qen. I lëshoi qentë nga pas.'' Jetë qeni jetesë shumë e keqe. ''Gjumë qeni'' gjumë i keq, me shqetësime të shumta. ''Gjellë qensh'' ushqim i gatuar shumë keq, gjellë pa shije. Not qeni not duke lëvizur me shpejtësi brenda në ujë duart të përkulura përpara gjoksit. ''Dridhet si qen'' dridhet shumë (nga të ftohtët ose nga frika). ''Rron si qen'' jeton shumë keq. ''Hahen (zihen) si qentë. E la (e braktisi) si qen rrugëve.'' #''(fig. shar)''. Njeri i keq, i [[pabesë]] dhe shumë i ulët. ''Qen i pabesë. Qentë fashistë. Qeni i qenit. Qen bir qeni'' njeri i keq që rrjedh nga prindër të këqij. Ia tregoj unë, qenit. Qenit tregoji shkopin. fj. u. Qenit iu bëj qen fj. u. #:: Bukë qeni ''shih te'' [[bukë]], ~a. Punon si qen punon jashtë mase e në kushte shumë të vështira. Qen bahçevani (kopshti, kopshtari) ''shih te'' [[kopsht]],~i. Qen besnik i dikujt ''shih te'' [[besnik]],~e. Qen me kreshta (me gjemba) keq. ''shih te'' [[kreshtë]],~a. Qen rojë ''shih te'' [[rojë]],~a. Qen i rrahur ''shih te'' [[rrahur]] (i,e). Qen rrugësh (sokaku, zorrësh, sallhaneje) mospërf. njeri pa vlerë, që endet poshtë e përpjetë pa punë. Stan pa qen ''shih te'' [[stan]],~i. Vdiq si qen vdiq në mes vuajtjesh e mundimesh pa pasur njeri pranë. Erdhën (ikën, shkuan) me qen (me kuç) e me mace (me maç) ''shih te'' [[kuç]],~i. është për t'ua hedhur qenve ''shih te'' [[hedh]]. është qen i punës punon me ngulm, s'i ndahet punës. Dhjamë (gjalpë, djathë i mirë) në lëkurë të qenit gjë e mirë në vend të keq, plaçkë e mirë në duar të këqija. S’ia ha qeni shkopin është shumë i zgjuar e i zoti, nuk ia hedh dot njeri. Ha qen e shpend s'lë gjë pa ngrënë, ha gjithçka, përlan çdo gjë, të than tepsi e sini. Ka sa të hanë qentë (lopët) ''thjeshtligj. shih te'' [[ha]]. Kapi (zuri) qeni një lepër ''mospërf., iron.'' rastisi një herë, një gjë që rastis një herë, nuk është tregues për diçka të përgjithshme. Kapardiset si qeni në qerre fryhet shumë, mbahet si gjeli majë plehut. S’kishte ku e zinte (e kapte) qeni ''dikë'' ishte zhele-zhele, ishte i zhveshur e i zbathur; ishte shumë i varfër e i këputur. Lehin si qentë në hënëz (në hënë) keq. ''shih te'' [[hënëz]],~a. Luante qeni i kallajxhiut ''shih te'' [[kallajxhi]],~u. Luan si qeni me leckë me dikë bën si të dojë me dikë, s'e bën për asgjë, s'e vlerëson fare. :'''Ka mbetur si qeni në qerre''' *a) është dobësuar shumë sa mezi lëviz këmbët; dergjet nga sëmundja; *b) është shastisur e hutuar fare dhe nuk vlen për ndonjë punë. S'e njeh qeni të zotin është rrëmujë e madhe, s'e njeh i pari të dytin. Si qeni i lëshuar nga zinxhiri ''shih te'' [[zinxhir]],~i. E ruan si qeni mishin (si qeni mëlçitë) ''iron.'' nuk ia ndan sytë, nuk i ndahet, i është qepur këmba-këmbës (thuhet për dikë që kërkon të zhvatë medoemos diçka nga një tjetër). Rri si qen i dëbuar keq. ''shih te'' [[dëbuar]] (i,e). Shkoi (vajti) për dhjamë qeni ''shih te'' [[dhjamë]],~i. Shkojnë si qeni me macen shkojnë shumë keq njëri me tjetrin, zihen vazhdimisht. Shkoi (u vra) si qeni në vresht (në rrush) u vra ose pësoi diçka të keqe krejt rastësisht, pa asnjë shkak. I them qenit qen i vë të ligut emrin që duhet, e quaj të ligun me emrin e vet. Vajti (u fut, ra) në gojë të qenit e futi veten në rrezik. Zihen (hahen) si qentë në garroq ''shih te'' GARROQ,~I. Bleu qen dhe i doli këlysh ''shih te'' [[këlysh]],~i. Qeni leh atje ku ha fj. u. keq. thuhet kur dikush mban pa të drejtë anën e atij, nga i cili ka përftime. Sikur qeni qepën të hajë! ''shih te'' [[qepë]], ~a. Kujto (zër në gojë) qenin, rrëmbe (bëj gati) shkopin ''fj. u.'' thuhet kur dikush vjen sapo ia kemi përmendur emrin. Ku leh qen e ku del tym, ku bën daullja bum ''iron.'' atje ku ka dasmë e aheng, atje shkon (për një njeri, të cilit i pëlqen të bredhë derë me derë e festë me festë). Qeni që leh nuk të ha (nuk të kafshon); ''fj. u. shih te'' [[leh]]. Kush fle me qenin (me qentë), ngrihet me pleshta ''fj. u.'' po të shoqërohesh me njerëz të këqij, do të marrësh veset e tyre; më thuaj me kë rri, të të them se cili je. Qentë le të lehin, karvani shkon përpara ''fj.u. shih te'' [[leh]]. Bar qeni lot. ''shih te'' [[bari]] I. Dhëmbët e qenit ''shih te'' [[dhëmb]],~I 1. Kërpudhë qeni bot. ''shih te'' [[kërpudhë]],~a. Lule qeni bot. ''shih te'' [[lule]],~ja. Trofta e qenit fulterëz. Kopër qeni ''bot.''[[ maraskë.]] QEN DETI ''zool.''- [[peshkaqen|Peshkaqen]].<ref>Fjalori elektronik shpjegues FESH 1.0</ref> ==== Etimologjia ==== ==== Shqiptimi ==== ====Fjalët e prejardhura==== *[[qen bariu]], [[qen besnik]], [[qen i tërbuar]], [[qen stani]] ====[[Në gjuhët tjera]]==== <small>Dominanca e gjuhëve është marr sipas numrit të postimeve në Wikipedia, pra gjuhët me më shum postime jan marrë si gjuhë më dominante.</small> {{kre}} *{{en}}: {{përk|en|dog}} *{{ar}}: {{përk|ar|}} *{{az}}: {{përk|az|köpək}} *{{be}}: {{përk|be|}} *{{bs}}: {{përk|bs|}} *{{bg}}: {{përk|bg|}} *{{cs}}: {{përk|cs|}} *{{da}}: {{përk|da|hund}} *{{eo}}: {{përk|eo|hundo}} *{{et}}: {{përk|et|}} *{{fi}}: {{përk|fi|koira}} *{{fr}}: {{përk|fr|chien|m}} *{{de}}: {{përk|de|Hund|m}} *{{el}}: {{përk|el|σκύλος|m}} *{{he}}: {{përk|he|}} {{mes}} *{{nl}}: {{përk|nl|hond}} *{{hu}}: {{përk|hu|kutya}} *{{id}}: {{përk|id|}} *{{ia}}: {{përk|ia|}} *{{ga}}: {{përk|ga|}} *{{it}}: {{përk|it|cane|m}} *{{ja}}: {{përk|ja|}} *{{ca}}: {{përk|ca|gos|m}} *{{zh}}: {{përk|zh|}} *{{ko}}: {{përk|ko|}} *{{hr}}: {{përk|hr|pas|m}} *{{la}}: {{përk|la|canis|m}} *{{lt}}: {{përk|lt|}} *{{lv}}: {{përk|lv|}} *{{lb}}: {{përk|lb|}} {{mes}} *{{mk}}: {{përk|mk|куче|n|kuče}} *{{no}}: {{përk|no|}} *{{fa}}: {{përk|fa|}} *{{pl}}: {{përk|pl|}} *{{pt}}: {{përk|pt|}} *{{ro}}: {{përk|ro|}} *{{ru}}: {{përk|ru|собака}} *{{es}}: {{përk|es|perro|m}} *{{sv}}: {{përk|sv|hund}} *{{sk}}: {{përk|sk|}} *{{sr}}: {{përk|sr|пас|m|pas}} *{{sl}}: {{përk|sl|pes}} *{{tr}}: {{përk|tr|köpek}} *{{uk}}: {{përk|uk|}} *{{vec}}: {{përk|vec|}} {{fund}} ====Referencat==== <div class="references-small"> <references/> </div> [[Kategoria:Zoologji shqip]] [[Kategoria:Me q]] [[Kategoria:Shqip]] dt3bhaqzx2pbrp7tcdggvsphsi4qlb6 151968 151967 2026-08-30T15:14:19Z Torvalu4 1602 /* Shqiptimi */ 151968 wikitext text/x-wiki {{wikipedia}} ==Shqip== ===Emër=== '''qen''' ''m.'' (''sh.'' qen, ''një. e shq.'' qeni, ''sh. i shq.'' qentë) #''(Zoologji)'' [[kafshë]] [[gjitar]]e shtëpiake, [[mishngrënës]]e, me trup mesatar, që ka nuhatje shumë të mirë, që afrohet shpejt me [[njeri]]un dhe që mbahet për të ruajtur [[shtëpi|shtëpinë]], [[bagëti|bagëtinë]] etj., për [[gjah]] e për punë të tjera. #:''Qen i bardhë (i zi). Qen gjuetie langua, zagar. Qen kufiri. Qen race. Qen rrugësh. Tufë qensh. Kasollja e qenit. Qeni leh (angullin, kuit). E hëngri (e kafshoi) qeni. Lidh (lëshoj) qenin. Mbaj qen. I lëshoi qentë nga pas.'' Jetë qeni jetesë shumë e keqe. ''Gjumë qeni'' gjumë i keq, me shqetësime të shumta. ''Gjellë qensh'' ushqim i gatuar shumë keq, gjellë pa shije. Not qeni not duke lëvizur me shpejtësi brenda në ujë duart të përkulura përpara gjoksit. ''Dridhet si qen'' dridhet shumë (nga të ftohtët ose nga frika). ''Rron si qen'' jeton shumë keq. ''Hahen (zihen) si qentë. E la (e braktisi) si qen rrugëve.'' #''(fig. shar)''. Njeri i keq, i [[pabesë]] dhe shumë i ulët. ''Qen i pabesë. Qentë fashistë. Qeni i qenit. Qen bir qeni'' njeri i keq që rrjedh nga prindër të këqij. Ia tregoj unë, qenit. Qenit tregoji shkopin. fj. u. Qenit iu bëj qen fj. u. #:: Bukë qeni ''shih te'' [[bukë]], ~a. Punon si qen punon jashtë mase e në kushte shumë të vështira. Qen bahçevani (kopshti, kopshtari) ''shih te'' [[kopsht]],~i. Qen besnik i dikujt ''shih te'' [[besnik]],~e. Qen me kreshta (me gjemba) keq. ''shih te'' [[kreshtë]],~a. Qen rojë ''shih te'' [[rojë]],~a. Qen i rrahur ''shih te'' [[rrahur]] (i,e). Qen rrugësh (sokaku, zorrësh, sallhaneje) mospërf. njeri pa vlerë, që endet poshtë e përpjetë pa punë. Stan pa qen ''shih te'' [[stan]],~i. Vdiq si qen vdiq në mes vuajtjesh e mundimesh pa pasur njeri pranë. Erdhën (ikën, shkuan) me qen (me kuç) e me mace (me maç) ''shih te'' [[kuç]],~i. është për t'ua hedhur qenve ''shih te'' [[hedh]]. është qen i punës punon me ngulm, s'i ndahet punës. Dhjamë (gjalpë, djathë i mirë) në lëkurë të qenit gjë e mirë në vend të keq, plaçkë e mirë në duar të këqija. S’ia ha qeni shkopin është shumë i zgjuar e i zoti, nuk ia hedh dot njeri. Ha qen e shpend s'lë gjë pa ngrënë, ha gjithçka, përlan çdo gjë, të than tepsi e sini. Ka sa të hanë qentë (lopët) ''thjeshtligj. shih te'' [[ha]]. Kapi (zuri) qeni një lepër ''mospërf., iron.'' rastisi një herë, një gjë që rastis një herë, nuk është tregues për diçka të përgjithshme. Kapardiset si qeni në qerre fryhet shumë, mbahet si gjeli majë plehut. S’kishte ku e zinte (e kapte) qeni ''dikë'' ishte zhele-zhele, ishte i zhveshur e i zbathur; ishte shumë i varfër e i këputur. Lehin si qentë në hënëz (në hënë) keq. ''shih te'' [[hënëz]],~a. Luante qeni i kallajxhiut ''shih te'' [[kallajxhi]],~u. Luan si qeni me leckë me dikë bën si të dojë me dikë, s'e bën për asgjë, s'e vlerëson fare. :'''Ka mbetur si qeni në qerre''' *a) është dobësuar shumë sa mezi lëviz këmbët; dergjet nga sëmundja; *b) është shastisur e hutuar fare dhe nuk vlen për ndonjë punë. S'e njeh qeni të zotin është rrëmujë e madhe, s'e njeh i pari të dytin. Si qeni i lëshuar nga zinxhiri ''shih te'' [[zinxhir]],~i. E ruan si qeni mishin (si qeni mëlçitë) ''iron.'' nuk ia ndan sytë, nuk i ndahet, i është qepur këmba-këmbës (thuhet për dikë që kërkon të zhvatë medoemos diçka nga një tjetër). Rri si qen i dëbuar keq. ''shih te'' [[dëbuar]] (i,e). Shkoi (vajti) për dhjamë qeni ''shih te'' [[dhjamë]],~i. Shkojnë si qeni me macen shkojnë shumë keq njëri me tjetrin, zihen vazhdimisht. Shkoi (u vra) si qeni në vresht (në rrush) u vra ose pësoi diçka të keqe krejt rastësisht, pa asnjë shkak. I them qenit qen i vë të ligut emrin që duhet, e quaj të ligun me emrin e vet. Vajti (u fut, ra) në gojë të qenit e futi veten në rrezik. Zihen (hahen) si qentë në garroq ''shih te'' GARROQ,~I. Bleu qen dhe i doli këlysh ''shih te'' [[këlysh]],~i. Qeni leh atje ku ha fj. u. keq. thuhet kur dikush mban pa të drejtë anën e atij, nga i cili ka përftime. Sikur qeni qepën të hajë! ''shih te'' [[qepë]], ~a. Kujto (zër në gojë) qenin, rrëmbe (bëj gati) shkopin ''fj. u.'' thuhet kur dikush vjen sapo ia kemi përmendur emrin. Ku leh qen e ku del tym, ku bën daullja bum ''iron.'' atje ku ka dasmë e aheng, atje shkon (për një njeri, të cilit i pëlqen të bredhë derë me derë e festë me festë). Qeni që leh nuk të ha (nuk të kafshon); ''fj. u. shih te'' [[leh]]. Kush fle me qenin (me qentë), ngrihet me pleshta ''fj. u.'' po të shoqërohesh me njerëz të këqij, do të marrësh veset e tyre; më thuaj me kë rri, të të them se cili je. Qentë le të lehin, karvani shkon përpara ''fj.u. shih te'' [[leh]]. Bar qeni lot. ''shih te'' [[bari]] I. Dhëmbët e qenit ''shih te'' [[dhëmb]],~I 1. Kërpudhë qeni bot. ''shih te'' [[kërpudhë]],~a. Lule qeni bot. ''shih te'' [[lule]],~ja. Trofta e qenit fulterëz. Kopër qeni ''bot.''[[ maraskë.]] QEN DETI ''zool.''- [[peshkaqen|Peshkaqen]].<ref>Fjalori elektronik shpjegues FESH 1.0</ref> ==== Etimologjia ==== ==== Shqiptimi ==== * {{AFN|/cɕɛn/}} ====Fjalët e prejardhura==== *[[qen bariu]], [[qen besnik]], [[qen i tërbuar]], [[qen stani]] ====[[Në gjuhët tjera]]==== <small>Dominanca e gjuhëve është marr sipas numrit të postimeve në Wikipedia, pra gjuhët me më shum postime jan marrë si gjuhë më dominante.</small> {{kre}} *{{en}}: {{përk|en|dog}} *{{ar}}: {{përk|ar|}} *{{az}}: {{përk|az|köpək}} *{{be}}: {{përk|be|}} *{{bs}}: {{përk|bs|}} *{{bg}}: {{përk|bg|}} *{{cs}}: {{përk|cs|}} *{{da}}: {{përk|da|hund}} *{{eo}}: {{përk|eo|hundo}} *{{et}}: {{përk|et|}} *{{fi}}: {{përk|fi|koira}} *{{fr}}: {{përk|fr|chien|m}} *{{de}}: {{përk|de|Hund|m}} *{{el}}: {{përk|el|σκύλος|m}} *{{he}}: {{përk|he|}} {{mes}} *{{nl}}: {{përk|nl|hond}} *{{hu}}: {{përk|hu|kutya}} *{{id}}: {{përk|id|}} *{{ia}}: {{përk|ia|}} *{{ga}}: {{përk|ga|}} *{{it}}: {{përk|it|cane|m}} *{{ja}}: {{përk|ja|}} *{{ca}}: {{përk|ca|gos|m}} *{{zh}}: {{përk|zh|}} *{{ko}}: {{përk|ko|}} *{{hr}}: {{përk|hr|pas|m}} *{{la}}: {{përk|la|canis|m}} *{{lt}}: {{përk|lt|}} *{{lv}}: {{përk|lv|}} *{{lb}}: {{përk|lb|}} {{mes}} *{{mk}}: {{përk|mk|куче|n|kuče}} *{{no}}: {{përk|no|}} *{{fa}}: {{përk|fa|}} *{{pl}}: {{përk|pl|}} *{{pt}}: {{përk|pt|}} *{{ro}}: {{përk|ro|}} *{{ru}}: {{përk|ru|собака}} *{{es}}: {{përk|es|perro|m}} *{{sv}}: {{përk|sv|hund}} *{{sk}}: {{përk|sk|}} *{{sr}}: {{përk|sr|пас|m|pas}} *{{sl}}: {{përk|sl|pes}} *{{tr}}: {{përk|tr|köpek}} *{{uk}}: {{përk|uk|}} *{{vec}}: {{përk|vec|}} {{fund}} ====Referencat==== <div class="references-small"> <references/> </div> [[Kategoria:Zoologji shqip]] [[Kategoria:Me q]] [[Kategoria:Shqip]] d6v9q4c5p502y2aquhtu9eqbjesa45l 151969 151968 2026-08-30T15:17:58Z Torvalu4 1602 /* Etimologjia */ 151969 wikitext text/x-wiki {{wikipedia}} ==Shqip== ===Emër=== '''qen''' ''m.'' (''sh.'' qen, ''një. e shq.'' qeni, ''sh. i shq.'' qentë) #''(Zoologji)'' [[kafshë]] [[gjitar]]e shtëpiake, [[mishngrënës]]e, me trup mesatar, që ka nuhatje shumë të mirë, që afrohet shpejt me [[njeri]]un dhe që mbahet për të ruajtur [[shtëpi|shtëpinë]], [[bagëti|bagëtinë]] etj., për [[gjah]] e për punë të tjera. #:''Qen i bardhë (i zi). Qen gjuetie langua, zagar. Qen kufiri. Qen race. Qen rrugësh. Tufë qensh. Kasollja e qenit. Qeni leh (angullin, kuit). E hëngri (e kafshoi) qeni. Lidh (lëshoj) qenin. Mbaj qen. I lëshoi qentë nga pas.'' Jetë qeni jetesë shumë e keqe. ''Gjumë qeni'' gjumë i keq, me shqetësime të shumta. ''Gjellë qensh'' ushqim i gatuar shumë keq, gjellë pa shije. Not qeni not duke lëvizur me shpejtësi brenda në ujë duart të përkulura përpara gjoksit. ''Dridhet si qen'' dridhet shumë (nga të ftohtët ose nga frika). ''Rron si qen'' jeton shumë keq. ''Hahen (zihen) si qentë. E la (e braktisi) si qen rrugëve.'' #''(fig. shar)''. Njeri i keq, i [[pabesë]] dhe shumë i ulët. ''Qen i pabesë. Qentë fashistë. Qeni i qenit. Qen bir qeni'' njeri i keq që rrjedh nga prindër të këqij. Ia tregoj unë, qenit. Qenit tregoji shkopin. fj. u. Qenit iu bëj qen fj. u. #:: Bukë qeni ''shih te'' [[bukë]], ~a. Punon si qen punon jashtë mase e në kushte shumë të vështira. Qen bahçevani (kopshti, kopshtari) ''shih te'' [[kopsht]],~i. Qen besnik i dikujt ''shih te'' [[besnik]],~e. Qen me kreshta (me gjemba) keq. ''shih te'' [[kreshtë]],~a. Qen rojë ''shih te'' [[rojë]],~a. Qen i rrahur ''shih te'' [[rrahur]] (i,e). Qen rrugësh (sokaku, zorrësh, sallhaneje) mospërf. njeri pa vlerë, që endet poshtë e përpjetë pa punë. Stan pa qen ''shih te'' [[stan]],~i. Vdiq si qen vdiq në mes vuajtjesh e mundimesh pa pasur njeri pranë. Erdhën (ikën, shkuan) me qen (me kuç) e me mace (me maç) ''shih te'' [[kuç]],~i. është për t'ua hedhur qenve ''shih te'' [[hedh]]. është qen i punës punon me ngulm, s'i ndahet punës. Dhjamë (gjalpë, djathë i mirë) në lëkurë të qenit gjë e mirë në vend të keq, plaçkë e mirë në duar të këqija. S’ia ha qeni shkopin është shumë i zgjuar e i zoti, nuk ia hedh dot njeri. Ha qen e shpend s'lë gjë pa ngrënë, ha gjithçka, përlan çdo gjë, të than tepsi e sini. Ka sa të hanë qentë (lopët) ''thjeshtligj. shih te'' [[ha]]. Kapi (zuri) qeni një lepër ''mospërf., iron.'' rastisi një herë, një gjë që rastis një herë, nuk është tregues për diçka të përgjithshme. Kapardiset si qeni në qerre fryhet shumë, mbahet si gjeli majë plehut. S’kishte ku e zinte (e kapte) qeni ''dikë'' ishte zhele-zhele, ishte i zhveshur e i zbathur; ishte shumë i varfër e i këputur. Lehin si qentë në hënëz (në hënë) keq. ''shih te'' [[hënëz]],~a. Luante qeni i kallajxhiut ''shih te'' [[kallajxhi]],~u. Luan si qeni me leckë me dikë bën si të dojë me dikë, s'e bën për asgjë, s'e vlerëson fare. :'''Ka mbetur si qeni në qerre''' *a) është dobësuar shumë sa mezi lëviz këmbët; dergjet nga sëmundja; *b) është shastisur e hutuar fare dhe nuk vlen për ndonjë punë. S'e njeh qeni të zotin është rrëmujë e madhe, s'e njeh i pari të dytin. Si qeni i lëshuar nga zinxhiri ''shih te'' [[zinxhir]],~i. E ruan si qeni mishin (si qeni mëlçitë) ''iron.'' nuk ia ndan sytë, nuk i ndahet, i është qepur këmba-këmbës (thuhet për dikë që kërkon të zhvatë medoemos diçka nga një tjetër). Rri si qen i dëbuar keq. ''shih te'' [[dëbuar]] (i,e). Shkoi (vajti) për dhjamë qeni ''shih te'' [[dhjamë]],~i. Shkojnë si qeni me macen shkojnë shumë keq njëri me tjetrin, zihen vazhdimisht. Shkoi (u vra) si qeni në vresht (në rrush) u vra ose pësoi diçka të keqe krejt rastësisht, pa asnjë shkak. I them qenit qen i vë të ligut emrin që duhet, e quaj të ligun me emrin e vet. Vajti (u fut, ra) në gojë të qenit e futi veten në rrezik. Zihen (hahen) si qentë në garroq ''shih te'' GARROQ,~I. Bleu qen dhe i doli këlysh ''shih te'' [[këlysh]],~i. Qeni leh atje ku ha fj. u. keq. thuhet kur dikush mban pa të drejtë anën e atij, nga i cili ka përftime. Sikur qeni qepën të hajë! ''shih te'' [[qepë]], ~a. Kujto (zër në gojë) qenin, rrëmbe (bëj gati) shkopin ''fj. u.'' thuhet kur dikush vjen sapo ia kemi përmendur emrin. Ku leh qen e ku del tym, ku bën daullja bum ''iron.'' atje ku ka dasmë e aheng, atje shkon (për një njeri, të cilit i pëlqen të bredhë derë me derë e festë me festë). Qeni që leh nuk të ha (nuk të kafshon); ''fj. u. shih te'' [[leh]]. Kush fle me qenin (me qentë), ngrihet me pleshta ''fj. u.'' po të shoqërohesh me njerëz të këqij, do të marrësh veset e tyre; më thuaj me kë rri, të të them se cili je. Qentë le të lehin, karvani shkon përpara ''fj.u. shih te'' [[leh]]. Bar qeni lot. ''shih te'' [[bari]] I. Dhëmbët e qenit ''shih te'' [[dhëmb]],~I 1. Kërpudhë qeni bot. ''shih te'' [[kërpudhë]],~a. Lule qeni bot. ''shih te'' [[lule]],~ja. Trofta e qenit fulterëz. Kopër qeni ''bot.''[[ maraskë.]] QEN DETI ''zool.''- [[peshkaqen|Peshkaqen]].<ref>Fjalori elektronik shpjegues FESH 1.0</ref> ==== Etimologjia ==== : Është huazim nga latinishte ''canis''. ==== Shqiptimi ==== * {{AFN|/cɕɛn/}} ====Fjalët e prejardhura==== *[[qen bariu]], [[qen besnik]], [[qen i tërbuar]], [[qen stani]] ====[[Në gjuhët tjera]]==== <small>Dominanca e gjuhëve është marr sipas numrit të postimeve në Wikipedia, pra gjuhët me më shum postime jan marrë si gjuhë më dominante.</small> {{kre}} *{{en}}: {{përk|en|dog}} *{{ar}}: {{përk|ar|}} *{{az}}: {{përk|az|köpək}} *{{be}}: {{përk|be|}} *{{bs}}: {{përk|bs|}} *{{bg}}: {{përk|bg|}} *{{cs}}: {{përk|cs|}} *{{da}}: {{përk|da|hund}} *{{eo}}: {{përk|eo|hundo}} *{{et}}: {{përk|et|}} *{{fi}}: {{përk|fi|koira}} *{{fr}}: {{përk|fr|chien|m}} *{{de}}: {{përk|de|Hund|m}} *{{el}}: {{përk|el|σκύλος|m}} *{{he}}: {{përk|he|}} {{mes}} *{{nl}}: {{përk|nl|hond}} *{{hu}}: {{përk|hu|kutya}} *{{id}}: {{përk|id|}} *{{ia}}: {{përk|ia|}} *{{ga}}: {{përk|ga|}} *{{it}}: {{përk|it|cane|m}} *{{ja}}: {{përk|ja|}} *{{ca}}: {{përk|ca|gos|m}} *{{zh}}: {{përk|zh|}} *{{ko}}: {{përk|ko|}} *{{hr}}: {{përk|hr|pas|m}} *{{la}}: {{përk|la|canis|m}} *{{lt}}: {{përk|lt|}} *{{lv}}: {{përk|lv|}} *{{lb}}: {{përk|lb|}} {{mes}} *{{mk}}: {{përk|mk|куче|n|kuče}} *{{no}}: {{përk|no|}} *{{fa}}: {{përk|fa|}} *{{pl}}: {{përk|pl|}} *{{pt}}: {{përk|pt|}} *{{ro}}: {{përk|ro|}} *{{ru}}: {{përk|ru|собака}} *{{es}}: {{përk|es|perro|m}} *{{sv}}: {{përk|sv|hund}} *{{sk}}: {{përk|sk|}} *{{sr}}: {{përk|sr|пас|m|pas}} *{{sl}}: {{përk|sl|pes}} *{{tr}}: {{përk|tr|köpek}} *{{uk}}: {{përk|uk|}} *{{vec}}: {{përk|vec|}} {{fund}} ====Referencat==== <div class="references-small"> <references/> </div> [[Kategoria:Zoologji shqip]] [[Kategoria:Me q]] [[Kategoria:Shqip]] mqppwdakh3e54g828b269iefmgi4pif 151970 151969 2026-08-30T15:40:41Z Torvalu4 1602 /* Etimologjia */ 151970 wikitext text/x-wiki {{wikipedia}} ==Shqip== ===Emër=== '''qen''' ''m.'' (''sh.'' qen, ''një. e shq.'' qeni, ''sh. i shq.'' qentë) #''(Zoologji)'' [[kafshë]] [[gjitar]]e shtëpiake, [[mishngrënës]]e, me trup mesatar, që ka nuhatje shumë të mirë, që afrohet shpejt me [[njeri]]un dhe që mbahet për të ruajtur [[shtëpi|shtëpinë]], [[bagëti|bagëtinë]] etj., për [[gjah]] e për punë të tjera. #:''Qen i bardhë (i zi). Qen gjuetie langua, zagar. Qen kufiri. Qen race. Qen rrugësh. Tufë qensh. Kasollja e qenit. Qeni leh (angullin, kuit). E hëngri (e kafshoi) qeni. Lidh (lëshoj) qenin. Mbaj qen. I lëshoi qentë nga pas.'' Jetë qeni jetesë shumë e keqe. ''Gjumë qeni'' gjumë i keq, me shqetësime të shumta. ''Gjellë qensh'' ushqim i gatuar shumë keq, gjellë pa shije. Not qeni not duke lëvizur me shpejtësi brenda në ujë duart të përkulura përpara gjoksit. ''Dridhet si qen'' dridhet shumë (nga të ftohtët ose nga frika). ''Rron si qen'' jeton shumë keq. ''Hahen (zihen) si qentë. E la (e braktisi) si qen rrugëve.'' #''(fig. shar)''. Njeri i keq, i [[pabesë]] dhe shumë i ulët. ''Qen i pabesë. Qentë fashistë. Qeni i qenit. Qen bir qeni'' njeri i keq që rrjedh nga prindër të këqij. Ia tregoj unë, qenit. Qenit tregoji shkopin. fj. u. Qenit iu bëj qen fj. u. #:: Bukë qeni ''shih te'' [[bukë]], ~a. Punon si qen punon jashtë mase e në kushte shumë të vështira. Qen bahçevani (kopshti, kopshtari) ''shih te'' [[kopsht]],~i. Qen besnik i dikujt ''shih te'' [[besnik]],~e. Qen me kreshta (me gjemba) keq. ''shih te'' [[kreshtë]],~a. Qen rojë ''shih te'' [[rojë]],~a. Qen i rrahur ''shih te'' [[rrahur]] (i,e). Qen rrugësh (sokaku, zorrësh, sallhaneje) mospërf. njeri pa vlerë, që endet poshtë e përpjetë pa punë. Stan pa qen ''shih te'' [[stan]],~i. Vdiq si qen vdiq në mes vuajtjesh e mundimesh pa pasur njeri pranë. Erdhën (ikën, shkuan) me qen (me kuç) e me mace (me maç) ''shih te'' [[kuç]],~i. është për t'ua hedhur qenve ''shih te'' [[hedh]]. është qen i punës punon me ngulm, s'i ndahet punës. Dhjamë (gjalpë, djathë i mirë) në lëkurë të qenit gjë e mirë në vend të keq, plaçkë e mirë në duar të këqija. S’ia ha qeni shkopin është shumë i zgjuar e i zoti, nuk ia hedh dot njeri. Ha qen e shpend s'lë gjë pa ngrënë, ha gjithçka, përlan çdo gjë, të than tepsi e sini. Ka sa të hanë qentë (lopët) ''thjeshtligj. shih te'' [[ha]]. Kapi (zuri) qeni një lepër ''mospërf., iron.'' rastisi një herë, një gjë që rastis një herë, nuk është tregues për diçka të përgjithshme. Kapardiset si qeni në qerre fryhet shumë, mbahet si gjeli majë plehut. S’kishte ku e zinte (e kapte) qeni ''dikë'' ishte zhele-zhele, ishte i zhveshur e i zbathur; ishte shumë i varfër e i këputur. Lehin si qentë në hënëz (në hënë) keq. ''shih te'' [[hënëz]],~a. Luante qeni i kallajxhiut ''shih te'' [[kallajxhi]],~u. Luan si qeni me leckë me dikë bën si të dojë me dikë, s'e bën për asgjë, s'e vlerëson fare. :'''Ka mbetur si qeni në qerre''' *a) është dobësuar shumë sa mezi lëviz këmbët; dergjet nga sëmundja; *b) është shastisur e hutuar fare dhe nuk vlen për ndonjë punë. S'e njeh qeni të zotin është rrëmujë e madhe, s'e njeh i pari të dytin. Si qeni i lëshuar nga zinxhiri ''shih te'' [[zinxhir]],~i. E ruan si qeni mishin (si qeni mëlçitë) ''iron.'' nuk ia ndan sytë, nuk i ndahet, i është qepur këmba-këmbës (thuhet për dikë që kërkon të zhvatë medoemos diçka nga një tjetër). Rri si qen i dëbuar keq. ''shih te'' [[dëbuar]] (i,e). Shkoi (vajti) për dhjamë qeni ''shih te'' [[dhjamë]],~i. Shkojnë si qeni me macen shkojnë shumë keq njëri me tjetrin, zihen vazhdimisht. Shkoi (u vra) si qeni në vresht (në rrush) u vra ose pësoi diçka të keqe krejt rastësisht, pa asnjë shkak. I them qenit qen i vë të ligut emrin që duhet, e quaj të ligun me emrin e vet. Vajti (u fut, ra) në gojë të qenit e futi veten në rrezik. Zihen (hahen) si qentë në garroq ''shih te'' GARROQ,~I. Bleu qen dhe i doli këlysh ''shih te'' [[këlysh]],~i. Qeni leh atje ku ha fj. u. keq. thuhet kur dikush mban pa të drejtë anën e atij, nga i cili ka përftime. Sikur qeni qepën të hajë! ''shih te'' [[qepë]], ~a. Kujto (zër në gojë) qenin, rrëmbe (bëj gati) shkopin ''fj. u.'' thuhet kur dikush vjen sapo ia kemi përmendur emrin. Ku leh qen e ku del tym, ku bën daullja bum ''iron.'' atje ku ka dasmë e aheng, atje shkon (për një njeri, të cilit i pëlqen të bredhë derë me derë e festë me festë). Qeni që leh nuk të ha (nuk të kafshon); ''fj. u. shih te'' [[leh]]. Kush fle me qenin (me qentë), ngrihet me pleshta ''fj. u.'' po të shoqërohesh me njerëz të këqij, do të marrësh veset e tyre; më thuaj me kë rri, të të them se cili je. Qentë le të lehin, karvani shkon përpara ''fj.u. shih te'' [[leh]]. Bar qeni lot. ''shih te'' [[bari]] I. Dhëmbët e qenit ''shih te'' [[dhëmb]],~I 1. Kërpudhë qeni bot. ''shih te'' [[kërpudhë]],~a. Lule qeni bot. ''shih te'' [[lule]],~ja. Trofta e qenit fulterëz. Kopër qeni ''bot.''[[ maraskë.]] QEN DETI ''zool.''- [[peshkaqen|Peshkaqen]].<ref>Fjalori elektronik shpjegues FESH 1.0</ref> ==== Etimologjia ==== : Është huazim nga latinishtja ''canis''. ==== Shqiptimi ==== * {{AFN|/cɕɛn/}} ====Fjalët e prejardhura==== *[[qen bariu]], [[qen besnik]], [[qen i tërbuar]], [[qen stani]] ====[[Në gjuhët tjera]]==== <small>Dominanca e gjuhëve është marr sipas numrit të postimeve në Wikipedia, pra gjuhët me më shum postime jan marrë si gjuhë më dominante.</small> {{kre}} *{{en}}: {{përk|en|dog}} *{{ar}}: {{përk|ar|}} *{{az}}: {{përk|az|köpək}} *{{be}}: {{përk|be|}} *{{bs}}: {{përk|bs|}} *{{bg}}: {{përk|bg|}} *{{cs}}: {{përk|cs|}} *{{da}}: {{përk|da|hund}} *{{eo}}: {{përk|eo|hundo}} *{{et}}: {{përk|et|}} *{{fi}}: {{përk|fi|koira}} *{{fr}}: {{përk|fr|chien|m}} *{{de}}: {{përk|de|Hund|m}} *{{el}}: {{përk|el|σκύλος|m}} *{{he}}: {{përk|he|}} {{mes}} *{{nl}}: {{përk|nl|hond}} *{{hu}}: {{përk|hu|kutya}} *{{id}}: {{përk|id|}} *{{ia}}: {{përk|ia|}} *{{ga}}: {{përk|ga|}} *{{it}}: {{përk|it|cane|m}} *{{ja}}: {{përk|ja|}} *{{ca}}: {{përk|ca|gos|m}} *{{zh}}: {{përk|zh|}} *{{ko}}: {{përk|ko|}} *{{hr}}: {{përk|hr|pas|m}} *{{la}}: {{përk|la|canis|m}} *{{lt}}: {{përk|lt|}} *{{lv}}: {{përk|lv|}} *{{lb}}: {{përk|lb|}} {{mes}} *{{mk}}: {{përk|mk|куче|n|kuče}} *{{no}}: {{përk|no|}} *{{fa}}: {{përk|fa|}} *{{pl}}: {{përk|pl|}} *{{pt}}: {{përk|pt|}} *{{ro}}: {{përk|ro|}} *{{ru}}: {{përk|ru|собака}} *{{es}}: {{përk|es|perro|m}} *{{sv}}: {{përk|sv|hund}} *{{sk}}: {{përk|sk|}} *{{sr}}: {{përk|sr|пас|m|pas}} *{{sl}}: {{përk|sl|pes}} *{{tr}}: {{përk|tr|köpek}} *{{uk}}: {{përk|uk|}} *{{vec}}: {{përk|vec|}} {{fund}} ====Referencat==== <div class="references-small"> <references/> </div> [[Kategoria:Zoologji shqip]] [[Kategoria:Me q]] [[Kategoria:Shqip]] 5b5oq1tf0ipmnhhg7brr3uma0p8itj0 151971 151970 2026-08-30T19:17:35Z Torvalu4 1602 /* Fjalët e prejardhura */ 151971 wikitext text/x-wiki {{wikipedia}} ==Shqip== ===Emër=== '''qen''' ''m.'' (''sh.'' qen, ''një. e shq.'' qeni, ''sh. i shq.'' qentë) #''(Zoologji)'' [[kafshë]] [[gjitar]]e shtëpiake, [[mishngrënës]]e, me trup mesatar, që ka nuhatje shumë të mirë, që afrohet shpejt me [[njeri]]un dhe që mbahet për të ruajtur [[shtëpi|shtëpinë]], [[bagëti|bagëtinë]] etj., për [[gjah]] e për punë të tjera. #:''Qen i bardhë (i zi). Qen gjuetie langua, zagar. Qen kufiri. Qen race. Qen rrugësh. Tufë qensh. Kasollja e qenit. Qeni leh (angullin, kuit). E hëngri (e kafshoi) qeni. Lidh (lëshoj) qenin. Mbaj qen. I lëshoi qentë nga pas.'' Jetë qeni jetesë shumë e keqe. ''Gjumë qeni'' gjumë i keq, me shqetësime të shumta. ''Gjellë qensh'' ushqim i gatuar shumë keq, gjellë pa shije. Not qeni not duke lëvizur me shpejtësi brenda në ujë duart të përkulura përpara gjoksit. ''Dridhet si qen'' dridhet shumë (nga të ftohtët ose nga frika). ''Rron si qen'' jeton shumë keq. ''Hahen (zihen) si qentë. E la (e braktisi) si qen rrugëve.'' #''(fig. shar)''. Njeri i keq, i [[pabesë]] dhe shumë i ulët. ''Qen i pabesë. Qentë fashistë. Qeni i qenit. Qen bir qeni'' njeri i keq që rrjedh nga prindër të këqij. Ia tregoj unë, qenit. Qenit tregoji shkopin. fj. u. Qenit iu bëj qen fj. u. #:: Bukë qeni ''shih te'' [[bukë]], ~a. Punon si qen punon jashtë mase e në kushte shumë të vështira. Qen bahçevani (kopshti, kopshtari) ''shih te'' [[kopsht]],~i. Qen besnik i dikujt ''shih te'' [[besnik]],~e. Qen me kreshta (me gjemba) keq. ''shih te'' [[kreshtë]],~a. Qen rojë ''shih te'' [[rojë]],~a. Qen i rrahur ''shih te'' [[rrahur]] (i,e). Qen rrugësh (sokaku, zorrësh, sallhaneje) mospërf. njeri pa vlerë, që endet poshtë e përpjetë pa punë. Stan pa qen ''shih te'' [[stan]],~i. Vdiq si qen vdiq në mes vuajtjesh e mundimesh pa pasur njeri pranë. Erdhën (ikën, shkuan) me qen (me kuç) e me mace (me maç) ''shih te'' [[kuç]],~i. është për t'ua hedhur qenve ''shih te'' [[hedh]]. është qen i punës punon me ngulm, s'i ndahet punës. Dhjamë (gjalpë, djathë i mirë) në lëkurë të qenit gjë e mirë në vend të keq, plaçkë e mirë në duar të këqija. S’ia ha qeni shkopin është shumë i zgjuar e i zoti, nuk ia hedh dot njeri. Ha qen e shpend s'lë gjë pa ngrënë, ha gjithçka, përlan çdo gjë, të than tepsi e sini. Ka sa të hanë qentë (lopët) ''thjeshtligj. shih te'' [[ha]]. Kapi (zuri) qeni një lepër ''mospërf., iron.'' rastisi një herë, një gjë që rastis një herë, nuk është tregues për diçka të përgjithshme. Kapardiset si qeni në qerre fryhet shumë, mbahet si gjeli majë plehut. S’kishte ku e zinte (e kapte) qeni ''dikë'' ishte zhele-zhele, ishte i zhveshur e i zbathur; ishte shumë i varfër e i këputur. Lehin si qentë në hënëz (në hënë) keq. ''shih te'' [[hënëz]],~a. Luante qeni i kallajxhiut ''shih te'' [[kallajxhi]],~u. Luan si qeni me leckë me dikë bën si të dojë me dikë, s'e bën për asgjë, s'e vlerëson fare. :'''Ka mbetur si qeni në qerre''' *a) është dobësuar shumë sa mezi lëviz këmbët; dergjet nga sëmundja; *b) është shastisur e hutuar fare dhe nuk vlen për ndonjë punë. S'e njeh qeni të zotin është rrëmujë e madhe, s'e njeh i pari të dytin. Si qeni i lëshuar nga zinxhiri ''shih te'' [[zinxhir]],~i. E ruan si qeni mishin (si qeni mëlçitë) ''iron.'' nuk ia ndan sytë, nuk i ndahet, i është qepur këmba-këmbës (thuhet për dikë që kërkon të zhvatë medoemos diçka nga një tjetër). Rri si qen i dëbuar keq. ''shih te'' [[dëbuar]] (i,e). Shkoi (vajti) për dhjamë qeni ''shih te'' [[dhjamë]],~i. Shkojnë si qeni me macen shkojnë shumë keq njëri me tjetrin, zihen vazhdimisht. Shkoi (u vra) si qeni në vresht (në rrush) u vra ose pësoi diçka të keqe krejt rastësisht, pa asnjë shkak. I them qenit qen i vë të ligut emrin që duhet, e quaj të ligun me emrin e vet. Vajti (u fut, ra) në gojë të qenit e futi veten në rrezik. Zihen (hahen) si qentë në garroq ''shih te'' GARROQ,~I. Bleu qen dhe i doli këlysh ''shih te'' [[këlysh]],~i. Qeni leh atje ku ha fj. u. keq. thuhet kur dikush mban pa të drejtë anën e atij, nga i cili ka përftime. Sikur qeni qepën të hajë! ''shih te'' [[qepë]], ~a. Kujto (zër në gojë) qenin, rrëmbe (bëj gati) shkopin ''fj. u.'' thuhet kur dikush vjen sapo ia kemi përmendur emrin. Ku leh qen e ku del tym, ku bën daullja bum ''iron.'' atje ku ka dasmë e aheng, atje shkon (për një njeri, të cilit i pëlqen të bredhë derë me derë e festë me festë). Qeni që leh nuk të ha (nuk të kafshon); ''fj. u. shih te'' [[leh]]. Kush fle me qenin (me qentë), ngrihet me pleshta ''fj. u.'' po të shoqërohesh me njerëz të këqij, do të marrësh veset e tyre; më thuaj me kë rri, të të them se cili je. Qentë le të lehin, karvani shkon përpara ''fj.u. shih te'' [[leh]]. Bar qeni lot. ''shih te'' [[bari]] I. Dhëmbët e qenit ''shih te'' [[dhëmb]],~I 1. Kërpudhë qeni bot. ''shih te'' [[kërpudhë]],~a. Lule qeni bot. ''shih te'' [[lule]],~ja. Trofta e qenit fulterëz. Kopër qeni ''bot.''[[ maraskë.]] QEN DETI ''zool.''- [[peshkaqen|Peshkaqen]].<ref>Fjalori elektronik shpjegues FESH 1.0</ref> ==== Etimologjia ==== : Është huazim nga latinishtja ''canis''. ==== Shqiptimi ==== * {{AFN|/cɕɛn/}} ====Fjalët e prejardhura==== *''Rrjedhoja'': [[qene]], [[qençe]], [[qenëri]], [[qenoj]], [[qenor]] *''Kompozita'': [[breshkaqen]], [[peshkagen]], [[qen-ujk]] *[[qen bariu]], [[qen besnik]], [[qen deti]], [[qen gjahu]], [[qen roje]], [[qen i tërbuar]], [[qen stani]] ====[[Në gjuhët tjera]]==== <small>Dominanca e gjuhëve është marr sipas numrit të postimeve në Wikipedia, pra gjuhët me më shum postime jan marrë si gjuhë më dominante.</small> {{kre}} *{{en}}: {{përk|en|dog}} *{{ar}}: {{përk|ar|}} *{{az}}: {{përk|az|köpək}} *{{be}}: {{përk|be|}} *{{bs}}: {{përk|bs|}} *{{bg}}: {{përk|bg|}} *{{cs}}: {{përk|cs|}} *{{da}}: {{përk|da|hund}} *{{eo}}: {{përk|eo|hundo}} *{{et}}: {{përk|et|}} *{{fi}}: {{përk|fi|koira}} *{{fr}}: {{përk|fr|chien|m}} *{{de}}: {{përk|de|Hund|m}} *{{el}}: {{përk|el|σκύλος|m}} *{{he}}: {{përk|he|}} {{mes}} *{{nl}}: {{përk|nl|hond}} *{{hu}}: {{përk|hu|kutya}} *{{id}}: {{përk|id|}} *{{ia}}: {{përk|ia|}} *{{ga}}: {{përk|ga|}} *{{it}}: {{përk|it|cane|m}} *{{ja}}: {{përk|ja|}} *{{ca}}: {{përk|ca|gos|m}} *{{zh}}: {{përk|zh|}} *{{ko}}: {{përk|ko|}} *{{hr}}: {{përk|hr|pas|m}} *{{la}}: {{përk|la|canis|m}} *{{lt}}: {{përk|lt|}} *{{lv}}: {{përk|lv|}} *{{lb}}: {{përk|lb|}} {{mes}} *{{mk}}: {{përk|mk|куче|n|kuče}} *{{no}}: {{përk|no|}} *{{fa}}: {{përk|fa|}} *{{pl}}: {{përk|pl|}} *{{pt}}: {{përk|pt|}} *{{ro}}: {{përk|ro|}} *{{ru}}: {{përk|ru|собака}} *{{es}}: {{përk|es|perro|m}} *{{sv}}: {{përk|sv|hund}} *{{sk}}: {{përk|sk|}} *{{sr}}: {{përk|sr|пас|m|pas}} *{{sl}}: {{përk|sl|pes}} *{{tr}}: {{përk|tr|köpek}} *{{uk}}: {{përk|uk|}} *{{vec}}: {{përk|vec|}} {{fund}} ====Referencat==== <div class="references-small"> <references/> </div> [[Kategoria:Zoologji shqip]] [[Kategoria:Me q]] [[Kategoria:Shqip]] 9ijd775bck39wytc1c6umrlfqscjisl 151972 151971 2026-08-30T19:19:00Z Torvalu4 1602 /* Fjalët e prejardhura */ 151972 wikitext text/x-wiki {{wikipedia}} ==Shqip== ===Emër=== '''qen''' ''m.'' (''sh.'' qen, ''një. e shq.'' qeni, ''sh. i shq.'' qentë) #''(Zoologji)'' [[kafshë]] [[gjitar]]e shtëpiake, [[mishngrënës]]e, me trup mesatar, që ka nuhatje shumë të mirë, që afrohet shpejt me [[njeri]]un dhe që mbahet për të ruajtur [[shtëpi|shtëpinë]], [[bagëti|bagëtinë]] etj., për [[gjah]] e për punë të tjera. #:''Qen i bardhë (i zi). Qen gjuetie langua, zagar. Qen kufiri. Qen race. Qen rrugësh. Tufë qensh. Kasollja e qenit. Qeni leh (angullin, kuit). E hëngri (e kafshoi) qeni. Lidh (lëshoj) qenin. Mbaj qen. I lëshoi qentë nga pas.'' Jetë qeni jetesë shumë e keqe. ''Gjumë qeni'' gjumë i keq, me shqetësime të shumta. ''Gjellë qensh'' ushqim i gatuar shumë keq, gjellë pa shije. Not qeni not duke lëvizur me shpejtësi brenda në ujë duart të përkulura përpara gjoksit. ''Dridhet si qen'' dridhet shumë (nga të ftohtët ose nga frika). ''Rron si qen'' jeton shumë keq. ''Hahen (zihen) si qentë. E la (e braktisi) si qen rrugëve.'' #''(fig. shar)''. Njeri i keq, i [[pabesë]] dhe shumë i ulët. ''Qen i pabesë. Qentë fashistë. Qeni i qenit. Qen bir qeni'' njeri i keq që rrjedh nga prindër të këqij. Ia tregoj unë, qenit. Qenit tregoji shkopin. fj. u. Qenit iu bëj qen fj. u. #:: Bukë qeni ''shih te'' [[bukë]], ~a. Punon si qen punon jashtë mase e në kushte shumë të vështira. Qen bahçevani (kopshti, kopshtari) ''shih te'' [[kopsht]],~i. Qen besnik i dikujt ''shih te'' [[besnik]],~e. Qen me kreshta (me gjemba) keq. ''shih te'' [[kreshtë]],~a. Qen rojë ''shih te'' [[rojë]],~a. Qen i rrahur ''shih te'' [[rrahur]] (i,e). Qen rrugësh (sokaku, zorrësh, sallhaneje) mospërf. njeri pa vlerë, që endet poshtë e përpjetë pa punë. Stan pa qen ''shih te'' [[stan]],~i. Vdiq si qen vdiq në mes vuajtjesh e mundimesh pa pasur njeri pranë. Erdhën (ikën, shkuan) me qen (me kuç) e me mace (me maç) ''shih te'' [[kuç]],~i. është për t'ua hedhur qenve ''shih te'' [[hedh]]. është qen i punës punon me ngulm, s'i ndahet punës. Dhjamë (gjalpë, djathë i mirë) në lëkurë të qenit gjë e mirë në vend të keq, plaçkë e mirë në duar të këqija. S’ia ha qeni shkopin është shumë i zgjuar e i zoti, nuk ia hedh dot njeri. Ha qen e shpend s'lë gjë pa ngrënë, ha gjithçka, përlan çdo gjë, të than tepsi e sini. Ka sa të hanë qentë (lopët) ''thjeshtligj. shih te'' [[ha]]. Kapi (zuri) qeni një lepër ''mospërf., iron.'' rastisi një herë, një gjë që rastis një herë, nuk është tregues për diçka të përgjithshme. Kapardiset si qeni në qerre fryhet shumë, mbahet si gjeli majë plehut. S’kishte ku e zinte (e kapte) qeni ''dikë'' ishte zhele-zhele, ishte i zhveshur e i zbathur; ishte shumë i varfër e i këputur. Lehin si qentë në hënëz (në hënë) keq. ''shih te'' [[hënëz]],~a. Luante qeni i kallajxhiut ''shih te'' [[kallajxhi]],~u. Luan si qeni me leckë me dikë bën si të dojë me dikë, s'e bën për asgjë, s'e vlerëson fare. :'''Ka mbetur si qeni në qerre''' *a) është dobësuar shumë sa mezi lëviz këmbët; dergjet nga sëmundja; *b) është shastisur e hutuar fare dhe nuk vlen për ndonjë punë. S'e njeh qeni të zotin është rrëmujë e madhe, s'e njeh i pari të dytin. Si qeni i lëshuar nga zinxhiri ''shih te'' [[zinxhir]],~i. E ruan si qeni mishin (si qeni mëlçitë) ''iron.'' nuk ia ndan sytë, nuk i ndahet, i është qepur këmba-këmbës (thuhet për dikë që kërkon të zhvatë medoemos diçka nga një tjetër). Rri si qen i dëbuar keq. ''shih te'' [[dëbuar]] (i,e). Shkoi (vajti) për dhjamë qeni ''shih te'' [[dhjamë]],~i. Shkojnë si qeni me macen shkojnë shumë keq njëri me tjetrin, zihen vazhdimisht. Shkoi (u vra) si qeni në vresht (në rrush) u vra ose pësoi diçka të keqe krejt rastësisht, pa asnjë shkak. I them qenit qen i vë të ligut emrin që duhet, e quaj të ligun me emrin e vet. Vajti (u fut, ra) në gojë të qenit e futi veten në rrezik. Zihen (hahen) si qentë në garroq ''shih te'' GARROQ,~I. Bleu qen dhe i doli këlysh ''shih te'' [[këlysh]],~i. Qeni leh atje ku ha fj. u. keq. thuhet kur dikush mban pa të drejtë anën e atij, nga i cili ka përftime. Sikur qeni qepën të hajë! ''shih te'' [[qepë]], ~a. Kujto (zër në gojë) qenin, rrëmbe (bëj gati) shkopin ''fj. u.'' thuhet kur dikush vjen sapo ia kemi përmendur emrin. Ku leh qen e ku del tym, ku bën daullja bum ''iron.'' atje ku ka dasmë e aheng, atje shkon (për një njeri, të cilit i pëlqen të bredhë derë me derë e festë me festë). Qeni që leh nuk të ha (nuk të kafshon); ''fj. u. shih te'' [[leh]]. Kush fle me qenin (me qentë), ngrihet me pleshta ''fj. u.'' po të shoqërohesh me njerëz të këqij, do të marrësh veset e tyre; më thuaj me kë rri, të të them se cili je. Qentë le të lehin, karvani shkon përpara ''fj.u. shih te'' [[leh]]. Bar qeni lot. ''shih te'' [[bari]] I. Dhëmbët e qenit ''shih te'' [[dhëmb]],~I 1. Kërpudhë qeni bot. ''shih te'' [[kërpudhë]],~a. Lule qeni bot. ''shih te'' [[lule]],~ja. Trofta e qenit fulterëz. Kopër qeni ''bot.''[[ maraskë.]] QEN DETI ''zool.''- [[peshkaqen|Peshkaqen]].<ref>Fjalori elektronik shpjegues FESH 1.0</ref> ==== Etimologjia ==== : Është huazim nga latinishtja ''canis''. ==== Shqiptimi ==== * {{AFN|/cɕɛn/}} ====Fjalët e prejardhura==== *''Rrjedhoja'': [[qene]], [[qençe]], [[qenëri]], [[qenoj]], [[qenor]] *''Kompozita'': [[breshkaqen]], [[peshkaqen]], [[qen-ujk]] *[[qen bariu]], [[qen besnik]], [[qen deti]], [[qen gjahu]], [[qen roje]], [[qen i tërbuar]], [[qen stani]] ====[[Në gjuhët tjera]]==== <small>Dominanca e gjuhëve është marr sipas numrit të postimeve në Wikipedia, pra gjuhët me më shum postime jan marrë si gjuhë më dominante.</small> {{kre}} *{{en}}: {{përk|en|dog}} *{{ar}}: {{përk|ar|}} *{{az}}: {{përk|az|köpək}} *{{be}}: {{përk|be|}} *{{bs}}: {{përk|bs|}} *{{bg}}: {{përk|bg|}} *{{cs}}: {{përk|cs|}} *{{da}}: {{përk|da|hund}} *{{eo}}: {{përk|eo|hundo}} *{{et}}: {{përk|et|}} *{{fi}}: {{përk|fi|koira}} *{{fr}}: {{përk|fr|chien|m}} *{{de}}: {{përk|de|Hund|m}} *{{el}}: {{përk|el|σκύλος|m}} *{{he}}: {{përk|he|}} {{mes}} *{{nl}}: {{përk|nl|hond}} *{{hu}}: {{përk|hu|kutya}} *{{id}}: {{përk|id|}} *{{ia}}: {{përk|ia|}} *{{ga}}: {{përk|ga|}} *{{it}}: {{përk|it|cane|m}} *{{ja}}: {{përk|ja|}} *{{ca}}: {{përk|ca|gos|m}} *{{zh}}: {{përk|zh|}} *{{ko}}: {{përk|ko|}} *{{hr}}: {{përk|hr|pas|m}} *{{la}}: {{përk|la|canis|m}} *{{lt}}: {{përk|lt|}} *{{lv}}: {{përk|lv|}} *{{lb}}: {{përk|lb|}} {{mes}} *{{mk}}: {{përk|mk|куче|n|kuče}} *{{no}}: {{përk|no|}} *{{fa}}: {{përk|fa|}} *{{pl}}: {{përk|pl|}} *{{pt}}: {{përk|pt|}} *{{ro}}: {{përk|ro|}} *{{ru}}: {{përk|ru|собака}} *{{es}}: {{përk|es|perro|m}} *{{sv}}: {{përk|sv|hund}} *{{sk}}: {{përk|sk|}} *{{sr}}: {{përk|sr|пас|m|pas}} *{{sl}}: {{përk|sl|pes}} *{{tr}}: {{përk|tr|köpek}} *{{uk}}: {{përk|uk|}} *{{vec}}: {{përk|vec|}} {{fund}} ====Referencat==== <div class="references-small"> <references/> </div> [[Kategoria:Zoologji shqip]] [[Kategoria:Me q]] [[Kategoria:Shqip]] lp21kvwwcw4ptkpz76jytezrlwiqsjv 0 41799 151980 151956 2026-08-31T11:10:00Z GrafiXal 6077 /* Emër */ 151980 wikitext text/x-wiki ==Shqip== ===Etimologjia=== {{prejardhja|Nga [[:w:Gjuha proto-shqipe|gjuha proto-shqipe]] ''*dī́tan''|nga [[:w:Gjuha proto-indo-evropiane|gjuha proto-indo-evropiane]] ''*dih₂-t-'' ("dritë", "ndriçim", "rrezatim").|tjetër=Shikoni nga [[:w:gjuha sanskrite|gjuha sanskrite]] fjalën ''[[दीप्]]'' (''dīp'', "shkëlqen") për më shumë. Është e mundur që ta ketë përforcuar fjala [[diēs]] nga [[:w:gjuha latine|gjuhën latine]].}} ===Emër=== {{sq-emër|ditë|a|femërore|ë|ët}} # Koha kur lind dielli e derisa perëndon, koha që kur {{sql|gdhij|gdhin}} e derisa {{sql|ngrysem|ngryset}}; drita e diellit gjatë kësaj kohe; moti gjatë kësaj kohe. #: {{kund|natë}}. #: {{sq-shembull|'''Ditë''' e gjatë (e shkurtër).|'''Ditë''' të bukura.|'''Ditë''' të kthjellëta (të vrenjtura).|'''Ditë''' e ftohtë (e nxehtë). {{sql|gjithë ditën e ditës|Gjithë '''ditën''' e '''ditës'''}}.|Gjatë '''ditës'''.|Fillimi (mesi, mbarimi) i '''ditës'''.|Zgjatet (rritet, shkurtohet, zvogëlohet) '''dita'''.|Pa hapur (pa gdhirë, pa zbardhur) '''dita'''.|Sa pa rënë '''dita'''.|E bëri '''ditë'''.|'''Ditë''' me re (me shi, me diell).}} # Koha prej njëzet e katër orësh, gjatë së cilës {{sql|Toka bën një rrotullim të plotë rreth boshtit të vet; koha prej njëzet e katër orësh, që llogaritet zakonisht prej mesnate në mesnatë dhe që merret si masë. #: {{sq-shembull|'''Ditë''' kalendarike.|{{sql|ditë diellore|'''Ditë''' diellore}}.|{{sql|ditë hënore|'''Ditë''' hënore]]}}.|'''Ditët''' e [[vitit]] (e [[muajit]], e [[javës]]).|Para (pas) disa '''ditësh'''.|Kaluan edhe dy '''ditë'''.|Mbushi pesë '''ditë''' foshnja.|Ka shumë '''ditë''' që s'e kam parë.}} # Një kohë e caktuar brenda javës, muajit a vitit, gjatë së cilës kryhet a vazhdon një punë, një veprimtari; koha e zënë ose jo me një punë a veprimtari; koha e punës brenda njëzet e katër orëve; puna që bëhet gjatë kësaj kohe. #: {{sq-shembull|'''Ditë''' e lodhshme (e ngarkuar, e qetë).|'''Ditë''' pune.|'''Ditë''' mësimi.|[[ditë punëtore|'''Ditë''' punëtore]].|'''Ditë''' aksioni.|'''Ditë''' pazari.|'''Ditë''' pushimi.|'''Ditë''' feste.|'''Dita''' e punës.|'''Dita''' e pastrimit.|Nxënës (student) i '''ditës'''.|Shërbimi i '''ditës'''.|Roja e '''ditës'''.|Paguhen për '''ditën''' e sotme (e djeshme, e nesërme).|I shkoi (i iku) '''dita'''.|Ka munguar pesë '''ditë'''.|Ka bërë dy '''ditë''' më shumë.|Do (kërkon) dy '''ditë''' kjo punë.|E paguante me '''ditë'''.}} # {{bised}} Paga për punën brenda njëzet e katër orëve, pagë ditore. #: {{sq-shembull|'''Ditë''' e plotë.|I dha (ia preu) '''ditën'''.|I ecte '''dita'''.|E kishte '''ditën''' të ulët (të lartë).}} # Një datë kalendarike, e cila lidhet me një ngjarje të caktuar. #: {{sq-shembull|'''Ditë''' e shënuar.|{{sql|Dita e Çlirimit|'''Dita''' e Çlirimit}} ({{sql|Dita e Pavarësisë|e Pavarësisë}}).|{{sql|Dita e Mësuesit|'''Dita''' e Mësuesit}} ({{sql|Dita e Gruas|e Gruas}}, {{sql|Dita e Pionierit|e Pionierit}}, {{sql|Dita e Fëmijëve|e Fëmijëve}}, {{sql|Dita e Ushtrisë|e Ushtrisë}}, {{sql|Dita e Shtypit|e Shtypit}}, {{sql|Dita e Dëshmorëve|e Dëshmorëve}}).|'''Dita''' e 1 Majit.|[[Dita e Verës]].|'''Dita''' e stërvitjes (e provimit).|'''Dita''' e lindjes.|'''Dita''' e martesës.|'''Dita''' e zgjedhjeve.|'''Dita''' e [[pashkës]] (e [[bajramit]]).|'''Dita''' e takimit me prindërit.|'''Ditë''' zie.|Caktuan (prenë) '''ditën'''.|Kam '''ditën''' për kontroll (për vizitë).}} # {{vet}} Pjesë e një periudhe të jetës së njeriut, të një epoke etj.; koha që lidhet me një moshë, me një epokë a me një periudhë të caktuar; vetë kjo moshë, kjo epokë a kjo periudhë. #: {{sq-shembull|'''Ditët''' e rinisë (e pleqërisë, e vajzërisë, e djalërisë).|Në '''ditët''' tona...|Në ato '''ditë'''.|Ishin '''ditë''' të bukura (të rënda, të vështira, të gëzuara, të stuhishme, të arta).}} # {{kryes}} Koha sa jeton dikush; jeta e njeriut. #: {{sq-shembull|I ngrysi '''ditët'''.|Shtynte '''ditët'''.}} # Masë popullore për kohën sa zgjat një udhëtim, një punë etj. #: {{sq-shembull|Tri '''ditë''' udhë me këmbë (me kalë).|Duhen dhjetë '''ditë''' punë për të bërë murin (për të hapur kanalin, për të lëruar arat).}} # Kohë e pacaktuar; çast, kohë. #: {{sq-shembull|Që '''ditën'''...|'''Ditën''' që...|{{sql|edhe sot e kësaj dite|Edhe sot e kësaj '''dite'''}}...|Sot e gjithë '''ditën'''.|Do të vijë '''dita''' kur... do të vijë ajo '''ditë'''.}} # {{si|mbiemër|ditës}} }} ===Frazeologji=== Nga dita në ditë a) shumë shpejt, në njërën prej ditëve më të afërme, së afërmi; b) për çdo ditë që kalon, nga njëra ditë në tjetrën. Ditë e natë vazhdimisht, pa pushim. Në ditë të pikës shih te PIK/Ë,~A. Në mes (në pikë) të ditës sheshit; hapur. Ia preu ditën (orën, jetën) dikujt shih te PRES I. Rendi i ditës shih te REND,~I II. Në sy të ditës shih te SY,~RI 9. Urdhër dite shih tek URDH/ËR,~RI 2. Ç'je bërë në (më) këtë ditë! ç'arrite në këtë gjendje të keqe!, ç'je katandisur kështu! T'u bëftë dita një mijë! ur. t'u zgjattë jeta, rrofsh e qofsh sa malet! S'i ka bërë ende ditët edhe mospërf. është ende i vogël e pa përvojë, s'është bërë ende për diçka. E bëj natën ditë shih te NAT/Ë, ~A. Bli ditë e shko shih te BLEJ. Është në ditë të errët shih tek ERRËT (i, e). Ishte në ditë (në pikë) të hallit shih te HALL,~I. Është në ditët e veta është gati të lindë, do të lindë së shpejti (për gruan shtatzënë). Janë (ndryshojnë) si nata me ditën shih te NAT/Ë,~A. Është (vë, mbetet) në rendin e ditës shih te REND,~I II. S'ka dasmë çdo ditë (për ditë) fj.u. shih te DASM/Ë,~A. I ka ditët të shkurtra shih te SHKURTËR (i, e). Më tepër ditë se kuleç është në gjendje të vështirë ekonomike, nuk i del buka. Erdhi dita e tij erdhi koha e çasti kur dikush mund të plotësojë dëshirat a qëllimet që ka pasur a kur dikush bëhet i fuqishëm, i pushtetshëm. Kur të bëhen dy ditë bashkë iron. asnjëherë, kurrë. Dita ka sy e nata ka veshë fj. u. shih te VESH,~I. Kush ka ditën të mos presë mesditën fj. u. dita do shfrytëzuar që në mëngjes, s'duhet shtyrë puna për më vonë. Paraja e bardhë për ditë të zezë vjet. shih te PARA,~JA. S'shëndoshet (s'majmet) kau ditën që do të theret fj. u. shih te KA,~U. Ditë polare pjesë e vitit në zonat a rrethet polare, gjatë së cilës Dielli nuk perëndon për afro një gjysmë viti. ====Lakimi==== {{sq-lak-emër |1 = ditë |2 = dita |3 = dita |4 = ditët |5 = një ditë |6 = disa ditëve |7 = ditës |8 = ditëve |9 = një dite |10 = disa ditëve |11 = ditës |12 = ditëve |13 = prej disa ditësh }} [[Kategoria:Me d]] [[Kategoria:Shqip]] acvap9is6crhdm3ixno1roitetjuq8l 0 50242 151973 2026-08-31T01:50:31Z Balamax 1016 Krijoi faqen me "==Volapük== === Prononcimi === * {{AFN|/kom.ˈpad/}} ===Emër=== '''flughaveno''' , SHUM '''[[kompads]]''' # [[busull]] [[Kategoria:Emra volapük]] [[Kategoria:Volapük]]" 151973 wikitext text/x-wiki ==Volapük== === Prononcimi === * {{AFN|/kom.ˈpad/}} ===Emër=== '''flughaveno''' , SHUM '''[[kompads]]''' # [[busull]] [[Kategoria:Emra volapük]] [[Kategoria:Volapük]] binkol65kderlmwogoazqzxr2yi03xi 151974 151973 2026-08-31T01:51:10Z Balamax 1016 /* Emër */ 151974 wikitext text/x-wiki ==Volapük== === Prononcimi === * {{AFN|/kom.ˈpad/}} ===Emër=== '''kompad''' , SHUM '''[[kompads]]''' # [[busull]] [[Kategoria:Emra volapük]] [[Kategoria:Volapük]] ntp4h7ujmyuyais0cuhpmq5l2ozqlv5 10 50243 151975 2026-08-31T10:58:35Z GrafiXal 6077 /* */ 151975 wikitext text/x-wiki {{#if:{{{1|}}}|[[{{{1}}}#Shqip]]}} 9szqd7dvt4m6mwzl1t3isbqlwgy2epu 151976 151975 2026-08-31T10:58:52Z GrafiXal 6077 /* */ 151976 wikitext text/x-wiki {{#if:{{{1|}}}|[[{{{1}}}#Shqip]]}} <noinclude>{{Documentation}}</noinclude> t3382qebdw67gspvxs9c9135t6kev43 151977 151976 2026-08-31T11:02:26Z GrafiXal 6077 /* */ 151977 wikitext text/x-wiki [[{{{1}}}#Shqip{{#if:{{{2|}}}||{{{2}}}}}]] <noinclude>{{Documentation}}</noinclude> 2yrgl4ib9y6frcp3s0gwaqwno6tn0y1 151978 151977 2026-08-31T11:03:56Z GrafiXal 6077 /* */ 151978 wikitext text/x-wiki [[{{{1}}}#Shqip|{{{2}}}]] <noinclude>{{Documentation}}</noinclude> 1hyrv4y293qolj0fh49fb22e3a4t4wc 151979 151978 2026-08-31T11:04:19Z GrafiXal 6077 /* */ 151979 wikitext text/x-wiki [[{{{1}}}#Shqip|{{{2}}}]]<noinclude>{{Documentation}}</noinclude> 53z66i9jtdd7u8s9ced3uxz0xhtr4yr