Wiktionary sqwiktionary https://sq.wiktionary.org/wiki/Faqja_kryesore MediaWiki 1.47.0-wmf.18 case-sensitive Media Speciale Diskutim Përdoruesi Përdoruesi diskutim Wiktionary Wiktionary diskutim Skeda Skeda diskutim MediaWiki MediaWiki diskutim Stampa Stampa diskutim Ndihmë Ndihmë diskutim Kategoria Kategoria diskutim TimedText TimedText talk Moduli Moduli diskutim Event Event talk 0 5613 151996 151972 2026-09-01T15:43:20Z Torvalu4 1602 /* Referencat */ 151996 wikitext text/x-wiki {{wikipedia}} ==Shqip== ===Emër=== '''qen''' ''m.'' (''sh.'' qen, ''një. e shq.'' qeni, ''sh. i shq.'' qentë) #''(Zoologji)'' [[kafshë]] [[gjitar]]e shtëpiake, [[mishngrënës]]e, me trup mesatar, që ka nuhatje shumë të mirë, që afrohet shpejt me [[njeri]]un dhe që mbahet për të ruajtur [[shtëpi|shtëpinë]], [[bagëti|bagëtinë]] etj., për [[gjah]] e për punë të tjera. #:''Qen i bardhë (i zi). Qen gjuetie langua, zagar. Qen kufiri. Qen race. Qen rrugësh. Tufë qensh. Kasollja e qenit. Qeni leh (angullin, kuit). E hëngri (e kafshoi) qeni. Lidh (lëshoj) qenin. Mbaj qen. I lëshoi qentë nga pas.'' Jetë qeni jetesë shumë e keqe. ''Gjumë qeni'' gjumë i keq, me shqetësime të shumta. ''Gjellë qensh'' ushqim i gatuar shumë keq, gjellë pa shije. Not qeni not duke lëvizur me shpejtësi brenda në ujë duart të përkulura përpara gjoksit. ''Dridhet si qen'' dridhet shumë (nga të ftohtët ose nga frika). ''Rron si qen'' jeton shumë keq. ''Hahen (zihen) si qentë. E la (e braktisi) si qen rrugëve.'' #''(fig. shar)''. Njeri i keq, i [[pabesë]] dhe shumë i ulët. ''Qen i pabesë. Qentë fashistë. Qeni i qenit. Qen bir qeni'' njeri i keq që rrjedh nga prindër të këqij. Ia tregoj unë, qenit. Qenit tregoji shkopin. fj. u. Qenit iu bëj qen fj. u. #:: Bukë qeni ''shih te'' [[bukë]], ~a. Punon si qen punon jashtë mase e në kushte shumë të vështira. Qen bahçevani (kopshti, kopshtari) ''shih te'' [[kopsht]],~i. Qen besnik i dikujt ''shih te'' [[besnik]],~e. Qen me kreshta (me gjemba) keq. ''shih te'' [[kreshtë]],~a. Qen rojë ''shih te'' [[rojë]],~a. Qen i rrahur ''shih te'' [[rrahur]] (i,e). Qen rrugësh (sokaku, zorrësh, sallhaneje) mospërf. njeri pa vlerë, që endet poshtë e përpjetë pa punë. Stan pa qen ''shih te'' [[stan]],~i. Vdiq si qen vdiq në mes vuajtjesh e mundimesh pa pasur njeri pranë. Erdhën (ikën, shkuan) me qen (me kuç) e me mace (me maç) ''shih te'' [[kuç]],~i. është për t'ua hedhur qenve ''shih te'' [[hedh]]. është qen i punës punon me ngulm, s'i ndahet punës. Dhjamë (gjalpë, djathë i mirë) në lëkurë të qenit gjë e mirë në vend të keq, plaçkë e mirë në duar të këqija. S’ia ha qeni shkopin është shumë i zgjuar e i zoti, nuk ia hedh dot njeri. Ha qen e shpend s'lë gjë pa ngrënë, ha gjithçka, përlan çdo gjë, të than tepsi e sini. Ka sa të hanë qentë (lopët) ''thjeshtligj. shih te'' [[ha]]. Kapi (zuri) qeni një lepër ''mospërf., iron.'' rastisi një herë, një gjë që rastis një herë, nuk është tregues për diçka të përgjithshme. Kapardiset si qeni në qerre fryhet shumë, mbahet si gjeli majë plehut. S’kishte ku e zinte (e kapte) qeni ''dikë'' ishte zhele-zhele, ishte i zhveshur e i zbathur; ishte shumë i varfër e i këputur. Lehin si qentë në hënëz (në hënë) keq. ''shih te'' [[hënëz]],~a. Luante qeni i kallajxhiut ''shih te'' [[kallajxhi]],~u. Luan si qeni me leckë me dikë bën si të dojë me dikë, s'e bën për asgjë, s'e vlerëson fare. :'''Ka mbetur si qeni në qerre''' *a) është dobësuar shumë sa mezi lëviz këmbët; dergjet nga sëmundja; *b) është shastisur e hutuar fare dhe nuk vlen për ndonjë punë. S'e njeh qeni të zotin është rrëmujë e madhe, s'e njeh i pari të dytin. Si qeni i lëshuar nga zinxhiri ''shih te'' [[zinxhir]],~i. E ruan si qeni mishin (si qeni mëlçitë) ''iron.'' nuk ia ndan sytë, nuk i ndahet, i është qepur këmba-këmbës (thuhet për dikë që kërkon të zhvatë medoemos diçka nga një tjetër). Rri si qen i dëbuar keq. ''shih te'' [[dëbuar]] (i,e). Shkoi (vajti) për dhjamë qeni ''shih te'' [[dhjamë]],~i. Shkojnë si qeni me macen shkojnë shumë keq njëri me tjetrin, zihen vazhdimisht. Shkoi (u vra) si qeni në vresht (në rrush) u vra ose pësoi diçka të keqe krejt rastësisht, pa asnjë shkak. I them qenit qen i vë të ligut emrin që duhet, e quaj të ligun me emrin e vet. Vajti (u fut, ra) në gojë të qenit e futi veten në rrezik. Zihen (hahen) si qentë në garroq ''shih te'' GARROQ,~I. Bleu qen dhe i doli këlysh ''shih te'' [[këlysh]],~i. Qeni leh atje ku ha fj. u. keq. thuhet kur dikush mban pa të drejtë anën e atij, nga i cili ka përftime. Sikur qeni qepën të hajë! ''shih te'' [[qepë]], ~a. Kujto (zër në gojë) qenin, rrëmbe (bëj gati) shkopin ''fj. u.'' thuhet kur dikush vjen sapo ia kemi përmendur emrin. Ku leh qen e ku del tym, ku bën daullja bum ''iron.'' atje ku ka dasmë e aheng, atje shkon (për një njeri, të cilit i pëlqen të bredhë derë me derë e festë me festë). Qeni që leh nuk të ha (nuk të kafshon); ''fj. u. shih te'' [[leh]]. Kush fle me qenin (me qentë), ngrihet me pleshta ''fj. u.'' po të shoqërohesh me njerëz të këqij, do të marrësh veset e tyre; më thuaj me kë rri, të të them se cili je. Qentë le të lehin, karvani shkon përpara ''fj.u. shih te'' [[leh]]. Bar qeni lot. ''shih te'' [[bari]] I. Dhëmbët e qenit ''shih te'' [[dhëmb]],~I 1. Kërpudhë qeni bot. ''shih te'' [[kërpudhë]],~a. Lule qeni bot. ''shih te'' [[lule]],~ja. Trofta e qenit fulterëz. Kopër qeni ''bot.''[[ maraskë.]] QEN DETI ''zool.''- [[peshkaqen|Peshkaqen]].<ref>Fjalori elektronik shpjegues FESH 1.0</ref> ==== Etimologjia ==== : Është huazim nga latinishtja ''canis''. ==== Shqiptimi ==== * {{AFN|/cɕɛn/}} ====Fjalët e prejardhura==== *''Rrjedhoja'': [[qene]], [[qençe]], [[qenëri]], [[qenoj]], [[qenor]] *''Kompozita'': [[breshkaqen]], [[peshkaqen]], [[qen-ujk]] *[[qen bariu]], [[qen besnik]], [[qen deti]], [[qen gjahu]], [[qen roje]], [[qen i tërbuar]], [[qen stani]] ====[[Në gjuhët tjera]]==== <small>Dominanca e gjuhëve është marr sipas numrit të postimeve në Wikipedia, pra gjuhët me më shum postime jan marrë si gjuhë më dominante.</small> {{kre}} *{{en}}: {{përk|en|dog}} *{{ar}}: {{përk|ar|}} *{{az}}: {{përk|az|köpək}} *{{be}}: {{përk|be|}} *{{bs}}: {{përk|bs|}} *{{bg}}: {{përk|bg|}} *{{cs}}: {{përk|cs|}} *{{da}}: {{përk|da|hund}} *{{eo}}: {{përk|eo|hundo}} *{{et}}: {{përk|et|}} *{{fi}}: {{përk|fi|koira}} *{{fr}}: {{përk|fr|chien|m}} *{{de}}: {{përk|de|Hund|m}} *{{el}}: {{përk|el|σκύλος|m}} *{{he}}: {{përk|he|}} {{mes}} *{{nl}}: {{përk|nl|hond}} *{{hu}}: {{përk|hu|kutya}} *{{id}}: {{përk|id|}} *{{ia}}: {{përk|ia|}} *{{ga}}: {{përk|ga|}} *{{it}}: {{përk|it|cane|m}} *{{ja}}: {{përk|ja|}} *{{ca}}: {{përk|ca|gos|m}} *{{zh}}: {{përk|zh|}} *{{ko}}: {{përk|ko|}} *{{hr}}: {{përk|hr|pas|m}} *{{la}}: {{përk|la|canis|m}} *{{lt}}: {{përk|lt|}} *{{lv}}: {{përk|lv|}} *{{lb}}: {{përk|lb|}} {{mes}} *{{mk}}: {{përk|mk|куче|n|kuče}} *{{no}}: {{përk|no|}} *{{fa}}: {{përk|fa|}} *{{pl}}: {{përk|pl|}} *{{pt}}: {{përk|pt|}} *{{ro}}: {{përk|ro|}} *{{ru}}: {{përk|ru|собака}} *{{es}}: {{përk|es|perro|m}} *{{sv}}: {{përk|sv|hund}} *{{sk}}: {{përk|sk|}} *{{sr}}: {{përk|sr|пас|m|pas}} *{{sl}}: {{përk|sl|pes}} *{{tr}}: {{përk|tr|köpek}} *{{uk}}: {{përk|uk|}} *{{vec}}: {{përk|vec|}} {{fund}} ====Referimet==== <div class="references-small"> <references/> </div> [[Kategoria:Zoologji shqip]] [[Kategoria:Me q]] [[Kategoria:Shqip]] luqc95ap6dfj994frf65jqdyzue8ud5