Wikipedia
srnwiki
https://srn.wikipedia.org/wiki/Fesipapira
MediaWiki 1.47.0-wmf.4
first-letter
Media
Spesyal
Taki
Masyin
Taki fu masyin
Wikipedia
Taki fu Wikipedia
Gefre
Taki fu gefre
MediaWiki
Taki fu MediaWiki
Ankra
Taki fu ankra
Yepi
Taki fu yepi
Guru
Taki fu guru
TimedText
TimedText talk
Module
Overleg module
Event
Event talk
Ankra:MunPapira/03-2008
10
197
40200
40160
2026-06-02T01:02:23Z
CommonsDelinker
174
Replacing Atom.svg with [[File:Helium_atom_(not_to_scale).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name) · Naming according meaning.).
40200
wikitext
text/x-wiki
[[Image:Helium atom (not to scale).svg|thumb|right|100px|Wan atomi fu [[Helimi|helimi]]. A koru, nanga tu protoni (redi) nanga tu nutroni (grun), e ben umgi nanga tu elektroni (geri).]]
Wan '''atomi''' e ben fu pasa [[Sabi fu skotriki|skykundi]] elementi a pikinsu nogi leki sodani rekonisibili bustono. Da e ben fu disi rei pasa pikinr elementeri parti pe a atomi u e ben.
Pasa ala skykundi nanga nutrukundi yguskapi fu a opo aldoti fukon materiali e ben skaki na den yguskapi fu atomi. Da e ben da-um wan srotobigripi ini disi skoro. Den yguskapi fu atomi leki kompleti sey studeri ini a atomifisika.
Ini nanganen [[Son|son]], nutronison nanga blaka olo kon ok materiala fu dy no u atomi e ben bu. A studi fu sisi -fru aldoti perspektifi strangunen- formu fu materiala e ben a treni fu a plasmafisika nanga a astrofisika.
<small><center>[[Atomi|Leysi pasa]] - [http://incubator.wikimedia.org/w/index.php?title=Template:MunPapira/04-2008&action=edit Kenki trawan mun] - [[Wikipedia:Mun Papira|Praposi]]</center></small>
<noinclude>[[Guru:Wp/srn]]
[[Guru:Fruwondruwiwiri Ankra]]
[[Guru:Peprewoysi fu a mun]]
</noinclude>
sd5s2l36xii8l7bknltx3ate1gl2378
Atomi
0
516
40201
40159
2026-06-02T01:02:26Z
CommonsDelinker
174
Replacing Atom.svg with [[File:Helium_atom_(not_to_scale).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name) · Naming according meaning.).
40201
wikitext
text/x-wiki
[[Gefre:Helium atom (not to scale).svg|thumb|right|150px|Wan atomi fu [[helimi]]. A koru, nanga tu protoni (redi) nanga tu nutroni (grun), e ben umgi nanga tu elektroni (geri).]]
Wan '''atomi''' e ben fu pasa [[Sabi fu skotriki|skykundi]] elementi a pikinsu nogi leki sodani rekonisibili bustono. Da e ben fu disi rei pasa pikinr elementeri parti pe a atomi u e ben.
Pasa ala skykundi nanga [[Sabi fu natru|nutrukundi]] yguskapi fu a opo aldoti fukon materiali e ben skaki na den yguskapi fu atomi. Da e ben da-um wan srotobigripi ini disi skoro. Den yguskapi fu atomi leki kompleti sey studeri ini a atomifisika.
Ini nanganen [[son]], nutronison nanga blaka olo kon ok materiala fu dy no u atomi e ben bu. A studi fu sisi -fru aldoti perspektifi strangunen- formu fu materiala e ben a treni fu a plasmafisika nanga a astrofisika.
== Bu fu wan atomi ==
[[Gefre:Bouw materie.PNG|thumb|right|250px|opobu fu materiala]]
Wan atomi e ben u wan utesi pikin, positifi lay atomikoru nanga wan diameter fu sowe 10<sup>-14</sup> meter (10 femtometer) dy e ben opo bu u [[protoni]] (a protoni e ben positifi lay) nanga [[nutroni]] (nutrali lay); nanga da-um wan loto fu negatifi lay [[elektroni]] nanga wan diameter ini a ordru fu 10<sup>-10</sup> meter (100 pikometer). A loto fu elektroni blifi ronum a koru siti via a elektrisi anari ini a positifi lay koru nanga den negatifi lay elektroni, korutayi e nen. Wan strangu simpli gefre fu wan atomi e ben gi ini a bofuben ilustrasi.
A studi fu a atomikoru e ben a treni fu a korufisika/ A e ben abli den bustono fu a koru pasa tu spliti ini pasa pikinr subatomeri parti. Disi e ben a treni fu a hey-enesifisika.
== Sortu atomi ==
Atomi kan ondrosky sey na a teri fu protoni ini a koru. Disi teri e nen si a atominumro. Wan skotriki dy e ben u atomi nanga a selfi atominumro e nen si wan elementi. Da e ben sinsi 2006 pasa leki 118 ski elementi noni, pefu wan teri sonen no opo a aldoti frukon. Den elementi sey rangskiki ini a [[periodiki sistemi]].
Leki wan atomi no a selfi teri fu [[elektroni]] nanga [[protoni]] e abi e ben disi atomi wan so nen [[ioni]]. Leki wan atomi pasa elektroni leki protoni e abi e ben a atomi no nutrali lay, ma negatifi lay. Leki wan atomi pasa protoni leki elektroni e abi e ben a atomi no nutrali lay, ma positifi lay.
A e ben abli taki den atomi fu wan elementi no a selfi teri fu nutroni ini a koru e abi. Da ten e ben dati atomi wan [[isotopi]]. Isotopi e abi den selfi kemisi ma trawan fisisi yguskapi. Pasa elementi e abi pasa leki wan isotopi. Dananga e ben a posibili nanga koruspliti nanga korufusi nyunr atomi tu produseri, ma disi e ben oftoten instabili nanga ondrogo radio aktifi frufadon.
Da e ben gassi dy u lusi atomi e ben, disi e ben frunen den ediligassi, leki [[argoni]], ma disi e ben tru fu a dampu fu [[kwiki]] tu. Pasar atomi e kan si ok organiseri ini [[molekuli]]. Watradampu funen e ben u watramolekuli dy e ben opobu u tu [[Watraskotriki|watraskotriki-atomi]] nanga wán [[Swaskotriki|swaskotriki-atomi]].
{{Flosi Grati}}
[[Guru:Sabi fu natru]]
[[Guru:Sabi fu skotriki]]
3la2xbra3c5yfw0325ruqwrh8vak717
Ankra:Fesipapira/Flosi grati/7
10
1566
40202
40158
2026-06-02T01:02:32Z
CommonsDelinker
174
Replacing Atom.svg with [[File:Helium_atom_(not_to_scale).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name) · Naming according meaning.).
40202
wikitext
text/x-wiki
[[Gefre:Helium atom (not to scale).svg|thumb|right|150px|Wan atomi fu [[helimi]]. A koru, nanga tu protoni (redi) nanga tu nutroni (grun), e ben umgi nanga tu elektroni (geri).]]
Wan '''atomi''' e ben fu pasa [[Sabi fu skotriki|skykundi]] elementi a pikinsu nogi leki sodani rekonisibili bustono. Da e ben fu disi rei pasa pikinr elementeri parti pe a atomi u e ben.
Pasa ala skykundi nanga [[Sabi fu natru|nutrukundi]] yguskapi fu a opo aldoti fukon materiali e ben skaki na den yguskapi fu atomi. Da e ben da-um wan srotobigripi ini disi skoro. Den yguskapi fu atomi leki kompleti sey studeri ini a atomifisika.
Ini nanganen [[son]], nutronison nanga blaka olo kon ok materiala fu dy no u atomi e ben bu. A studi fu sisi -fru aldoti perspektifi strangunen- formu fu materiala e ben a treni fu a plasmafisika nanga a astrofisika.
<br>
'''[[Atomi|Leisi a sten...]]'''
9twdjqt1420we7wbuheeani88f3sttn