Wikipedia
sswiki
https://ss.wikipedia.org/wiki/Likhasi_Lelikhulu
MediaWiki 1.47.0-wmf.18
first-letter
Tinkundla
Lelibalulekile
Khuluma
Bantfu
Khuluma nebantfu
Wikipedia
Khuluma ngeWikipedia
Lifayela
Khuluma ngelifayela
MediaWiki
Khuluma ngeMediaWiki
iThempleti
Khuluma ngethempleti
Lusito
Khuluma ngelusito
Umkhakha
Khuluma ngemkhakha
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Umlandvo waseSwatini (incwadzi)
0
5240
42814
42811
2026-09-04T13:05:28Z
ZS Khumalo
9375
42814
wikitext
text/x-wiki
'''Umlando waseSwatini''' yincwadzi lekhuluma ngemlandvo welive lase[[Swatini]], leyabhalwa ngusomlandvo kanye nesati selulwimi leSiswati, [[J. S. M. Matsebula]].<ref>Eldredge EA. ''Interviewees from the James Stuart Collection of Oral Traditions. In: Kingdoms and Chiefdoms of Southeastern Africa: Oral Traditions and History, 1400–1830''. Rochester Studies in African History and the Diaspora. Boydell & Brewer; (2015). p.p.339</ref>
<div style="float:right; margin-left:15px; margin-bottom:10px; width 180px;">
{| class="wikitable" style="width:100%; background:#f9f9f9; border:1px solid #aaa;"
|+ style="font-size:1.2em; font-weight:bold; background:#e8e8e8; padding:8px;" | '''Umlando waseSwatini'''
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Umbhali
| style="padding:6px;" | J. S. M. Matsebula
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Inhlobo
| style="padding:6px;" | Incwadzi yemlandvo
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Kushicilelwa kwekucala
| style="padding:6px;" | 1972
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Umshicileli
| style="padding:6px;" | Longman Southern Africa
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Tinhlelo
| style="padding:6px;" | 1st (1972), 2nd, 3rd (1988)
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | ISBN
| style="padding:6px;" | 9780582031678
|}
</div>
Yashicilelwa kwekucala nga-1972, yaphindze yashicilelwa ngetinhlelo letehlukene yi-Longman Southern Africa, lokufaka ekhatsi luhlelo lwesitsatfu lwa-1988.<ref name="auto">Matsebula, J. S. M. (1972). ''A History of Swaziland'' (1st ed.). Longman Southern Africa. ISBN 9780582603240.</ref><ref name="aute">Matsebula, J. S. M. (1988). ''A History of Swaziland'' (3rd ed.). Longman Penguin Southern Africa. ISBN: 9780582031678.</ref>
==Lokucuketfwe==
Lencwadzi ilandzisa ngekutfutfuka kwetepolitiki, kwetenhlalo kanye natemasiko eSwatini, kusukela emlandvweni wangesikhatsi sekucala kuze kufike kubo-1900.<ref name="auto"/><ref name="aute/>
Letinyen tinhlelo talencwadzi letalandzela tandzisa lwati loluniketwa mayelana nemlandvo waseSwatini, futsi taba ngulomunye wemithombo lekhonjiwe ekuchazeni kwakheka kwemiphakatsi yalelive ngesikhatsi sangaphambili kwekufika kwebatfunywa bebukhosi base[[Yurophu]], kuhlangana kwalemiphakatsi kanye neluhambo lweSwatini lolwaholela ekutfoleni inkhululeko.<ref name="auto"/><ref name="aute/>
Lokucuketfwe kulencwadzi kufaka ekhatsi tihloko letisukela kubahlali bekucala kanye nekusungulwa kwemibuso nemiphakatsi yetepolitiki kuleyo ndzawo yaseSwatini, kuze kufike ekubuseni kwemakhosi lamakhulu aseSwatini, lokufaka ekhatsi Nkhosi [[Dlamini III]], Nkhosi [[Ngwane III]], Nkhosi [[Ndvungunye]], [[Sobhuza I]], Nkhosi [[Mswati II]] kanye neNkhosi [[Mbandzeni]], kanye nesikhatsi sekuphatsa kwema[Ngisi]] [[nemaBhunu]] ngesikhatsi kubusa iNkhosi [[Bhunu]] kanye neNkhosi [[Sobhuza II]].<ref name="auto"/><ref name="aute/>
== Tinkhomba ==
{{Reflist}}
dbsfbtzo8q4n4ewl85ibyj3s7llq9th
42840
42814
2026-09-05T10:14:00Z
ZS Khumalo
9375
42840
wikitext
text/x-wiki
'''Umlandvo waseSwatini''' yincwadzi lekhuluma ngemlandvo welive lase[[Swatini]], leyabhalwa ngusomlandvo kanye nesati selulwimi leSiswati, [[J. S. M. Matsebula]].<ref>Eldredge EA. ''Interviewees from the James Stuart Collection of Oral Traditions. In: Kingdoms and Chiefdoms of Southeastern Africa: Oral Traditions and History, 1400–1830''. Rochester Studies in African History and the Diaspora. Boydell & Brewer; (2015). p.p.339</ref>
<div style="float:right; margin-left:15px; margin-bottom:10px; width 180px;">
{| class="wikitable" style="width:100%; background:#f9f9f9; border:1px solid #aaa;"
|+ style="font-size:1.2em; font-weight:bold; background:#e8e8e8; padding:8px;" | '''Umlandvo waseSwatini'''
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Umbhali
| style="padding:6px;" | J. S. M. Matsebula
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Inhlobo
| style="padding:6px;" | Incwadzi yemlandvo
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Kushicilelwa kwekucala
| style="padding:6px;" | 1972
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Umshicileli
| style="padding:6px;" | Longman Southern Africa
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Tinhlelo
| style="padding:6px;" | 1st (1972), 2nd, 3rd (1988)
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | ISBN
| style="padding:6px;" | 9780582031678
|}
</div>
Yashicilelwa kwekucala nga-1972, yaphindze yashicilelwa ngetinhlelo letehlukene yi-Longman Southern Africa, lokufaka ekhatsi luhlelo lwesitsatfu lwa-1988.<ref name="auto">Matsebula, J. S. M. (1972). ''A History of Swaziland'' (1st ed.). Longman Southern Africa. ISBN 9780582603240.</ref><ref name="aute">Matsebula, J. S. M. (1988). ''A History of Swaziland'' (3rd ed.). Longman Penguin Southern Africa. ISBN: 9780582031678.</ref>
==Lokucuketfwe==
Lencwadzi ilandzisa ngekutfutfuka kwetepolitiki, kwetenhlalo kanye natemasiko eSwatini, kusukela emlandvweni wangesikhatsi sekucala kuze kufike kubo-1900.<ref name="auto"/><ref name="aute/>
Letinyen tinhlelo talencwadzi letalandzela tandzisa lwati loluniketwa mayelana nemlandvo waseSwatini, futsi taba ngulomunye wemithombo lekhonjiwe ekuchazeni kwakheka kwemiphakatsi yalelive ngesikhatsi sangaphambili kwekufika kwebatfunywa bebukhosi base[[Yurophu]], kuhlangana kwalemiphakatsi kanye neluhambo lweSwatini lolwaholela ekutfoleni inkhululeko.<ref name="auto"/><ref name="aute/>
Lokucuketfwe kulencwadzi kufaka ekhatsi tihloko letisukela kubahlali bekucala kanye nekusungulwa kwemibuso nemiphakatsi yetepolitiki kuleyo ndzawo yaseSwatini, kuze kufike ekubuseni kwemakhosi lamakhulu aseSwatini, lokufaka ekhatsi Nkhosi [[Dlamini III]], Nkhosi [[Ngwane III]], Nkhosi [[Ndvungunye]], [[Sobhuza I]], Nkhosi [[Mswati II]] kanye neNkhosi [[Mbandzeni]], kanye nesikhatsi sekuphatsa kwema[Ngisi]] [[nemaBhunu]] ngesikhatsi kubusa iNkhosi [[Bhunu]] kanye neNkhosi [[Sobhuza II]].<ref name="auto"/><ref name="aute/>
== Tinkhomba ==
{{Reflist}}
10wvf8wqxg23x7gswirdhwsetwas926
Embhuleni
0
6947
42812
2026-09-04T13:03:32Z
ZS Khumalo
9375
Yakha likhasi
42812
wikitext
text/x-wiki
'''Embhuleni''' ngumuti webukhosi we[[Emaswati|maSwati]] e[[Ningizimu Afrika]], esifundzeni sase[[Mpumalanga]]. Utholakala e[[Badplaas]] futsi uyindzawo lehlala kuyo i[[Ndvuna yaseEmbhuleni]], iNkhosana [[Makhosonke Dlamini]].<ref name="auto">''Ntshalintshali is new induna of Swazi royal tribe'', Ridge Times, 18 February 2015, 13 July 2024</ref> Embhuleni ingulenye yetindzawo eNingizimu Afrika lapho kubanjelwa khona umcimbi wemnyaka ngemnyaka we-[[Ummemo]].<ref>Thwala, J. J. ''The Significance of the Traditional Ceremony Ummemo, among Swazi'', Studies of Tribes and Tribals, Vol 15, Issue 1, 2 January 2017. Pages=23–29</ref> Sigungu lesibusako ngaphansi kweNdvuna Dlamini satiwa ngekutsi [[Sibaya saseEmbhuleni]]<ref name="auto"/> futsi simelwe e[ [Indlu Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko|Ndlini Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko]].<ref>''Prayer should be done for all', Mpumalanga News. Accessed 11 February 2023</ref><ref>''Kings and paramount chiefs of South Africa'', The African Royal Families. Accessed 23 July 2023</ref> Le ndzawo iphindze yatiwe ngekutsi '''Sigodlo saLaMagadlela''', libito lelatfola kumfati weNkhosi Mswati II, [[Gogo LaMagadlela]], lobekayi[[Ndlovukazi yaseEmbhuleni]] ngeminyaka yabo-1800.<ref>Matsebula, J.S; Mlotshwa, D.K; Mlotshwa, J.M; Ntiwane, N.D. ''The History of Emaswati in South Africa'', 2016, Mbokodo Publishers. Pages 169–187, {{ISBN|9780620653848}}</ref>
<div style="float:right; margin-left:15px; margin-bottom:10px; width:280px;">
{| class="wikitable" style="width:100%; background:#f9f9f9; border:1px solid #aaa;"
|+ style="font-size:1.2em; font-weight:bold; background:#e8e8e8; padding:8px;" | '''Embhuleni'''
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Inhlobo
| style="padding:6px;" | Umuti webukhosi
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Lelinye ligama
| style="padding:6px;" | KaGogo LaMagadlela
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Live
| style="padding:6px;" | [[iNingizimu Afrika]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Sifundza
| style="padding:6px;" | [[Mpumalanga]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Kusungulwa
| style="padding:6px;" | c. 1842
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Umsunguli
| style="padding:6px;" | [[Mswati II|Nkhosi Mswati II]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Isikhatsi
| style="padding:6px;" | UTC+2 (SAST)
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Iposi lekhodi
| style="padding:6px;" | 1190
|}
</div>
9uztvc9eat2hvb1uy3msikzjjg553by
42813
42812
2026-09-04T13:04:36Z
ZS Khumalo
9375
/* */
42813
wikitext
text/x-wiki
'''Embhuleni''' ngumuti webukhosi we[[Emaswati|maSwati]] e[[Ningizimu Afrika]], esifundzeni sase[[Mpumalanga]]. Utholakala e[[Badplaas]] futsi uyindzawo lehlala kuyo i[[Ndvuna yaseEmbhuleni]], iNkhosana [[Makhosonke Dlamini]].<ref name="auto">''Ntshalintshali is new induna of Swazi royal tribe'', Ridge Times, 18 February 2015, 13 July 2024</ref> Embhuleni ingulenye yetindzawo eNingizimu Afrika lapho kubanjelwa khona umcimbi wemnyaka ngemnyaka we-[[Ummemo]].<ref>Thwala, J. J. ''The Significance of the Traditional Ceremony Ummemo, among Swazi'', Studies of Tribes and Tribals, Vol 15, Issue 1, 2 January 2017. Pages=23–29</ref> Sigungu lesibusako ngaphansi kweNdvuna Dlamini satiwa ngekutsi [[Sibaya saseEmbhuleni]]<ref name="auto"/> futsi simelwe e[[Indlu Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko|Ndlini Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko]].<ref>''Prayer should be done for all', Mpumalanga News. Accessed 11 February 2023</ref><ref>''Kings and paramount chiefs of South Africa'', The African Royal Families. Accessed 23 July 2023</ref> Le ndzawo iphindze yatiwe ngekutsi '''Sigodlo saLaMagadlela''', libito lelatfola kumfati weNkhosi Mswati II, [[Gogo LaMagadlela]], lobekayi[[Ndlovukazi yaseEmbhuleni]] ngeminyaka yabo-1800.<ref>Matsebula, J.S; Mlotshwa, D.K; Mlotshwa, J.M; Ntiwane, N.D. ''The History of Emaswati in South Africa'', 2016, Mbokodo Publishers. Pages 169–187, {{ISBN|9780620653848}}</ref>
<div style="float:right; margin-left:15px; margin-bottom:10px; width:280px;">
{| class="wikitable" style="width:100%; background:#f9f9f9; border:1px solid #aaa;"
|+ style="font-size:1.2em; font-weight:bold; background:#e8e8e8; padding:8px;" | '''Embhuleni'''
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Inhlobo
| style="padding:6px;" | Umuti webukhosi
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Lelinye ligama
| style="padding:6px;" | KaGogo LaMagadlela
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Live
| style="padding:6px;" | [[iNingizimu Afrika]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Sifundza
| style="padding:6px;" | [[Mpumalanga]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Kusungulwa
| style="padding:6px;" | c. 1842
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Umsunguli
| style="padding:6px;" | [[Mswati II|Nkhosi Mswati II]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Isikhatsi
| style="padding:6px;" | UTC+2 (SAST)
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Iposi lekhodi
| style="padding:6px;" | 1190
|}
</div>
hb0344zvbkf88k81n1mjd9vb1caw3t0
42815
42813
2026-09-04T13:06:25Z
ZS Khumalo
9375
/* */
42815
wikitext
text/x-wiki
'''Embhuleni''' ngumuti webukhosi we[[Emaswati|maSwati]] e[[Ningizimu Afrika]], esifundzeni sase[[Mpumalanga]]. Utholakala e[[Badplaas]] futsi uyindzawo lehlala kuyo i[[Ndvuna yaseEmbhuleni]], iNkhosana [[Makhosonke Dlamini]].<ref name="auto">''Ntshalintshali is new induna of Swazi royal tribe'', Ridge Times, 18 February 2015, 13 July 2024</ref> Embhuleni ingulenye yetindzawo eNingizimu Afrika lapho kubanjelwa khona umcimbi wemnyaka ngemnyaka we-[[Ummemo]].<ref>Thwala, J. J. ''The Significance of the Traditional Ceremony Ummemo, among Swazi'', Studies of Tribes and Tribals, Vol 15, Issue 1, 2 January 2017. Pages=23–29</ref> Sigungu lesibusako ngaphansi kweNdvuna Dlamini satiwa ngekutsi [[Sibaya saseEmbhuleni]]<ref name="auto"/> futsi simelwe e[[Indlu Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko|Ndlini Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko]].<ref>''Prayer should be done for all', Mpumalanga News. Accessed 11 February 2023</ref><ref>''Kings and paramount chiefs of South Africa'', The African Royal Families. Accessed 23 July 2023</ref> Le ndzawo iphindze yatiwe ngekutsi '''Sigodlo saLaMagadlela''', libito lelatfola kumfati weNkhosi Mswati II, [[Gogo LaMagadlela]], lobekayi[[Ndlovukazi yaseEmbhuleni]] ngeminyaka yabo-1800.<ref>Matsebula, J.S; Mlotshwa, D.K; Mlotshwa, J.M; Ntiwane, N.D. ''The History of Emaswati in South Africa'', 2016, Mbokodo Publishers. Pages 169–187, {{ISBN|9780620653848}}</ref>
<div style="float:right; margin-left:15px; margin-bottom:10px; width:280px;">
{| class="wikitable" style="width:100%; background:#f9f9f9; border:1px solid #aaa;"
|+ style="font-size:1.2em; font-weight:bold; background:#e8e8e8; padding:8px;" | '''Embhuleni'''
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Inhlobo
| style="padding:6px;" | Umuti webukhosi
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Lelinye ligama
| style="padding:6px;" | KaGogo LaMagadlela
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Live
| style="padding:6px;" | [[iNingizimu Afrika]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Sifundza
| style="padding:6px;" | [[Mpumalanga]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Kusungulwa
| style="padding:6px;" | c. 1842
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Umsunguli
| style="padding:6px;" | [[Mswati II|Nkhosi Mswati II]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Isikhatsi
| style="padding:6px;" | UTC+2 (SAST)
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Iposi lekhodi
| style="padding:6px;" | 1190
|}
</div>
==Umlando==
tdmfsfj115cfeq6dqtz5gc1rduv3qt8
42816
42815
2026-09-04T13:11:29Z
ZS Khumalo
9375
/* Umlandvo */
42816
wikitext
text/x-wiki
'''Embhuleni''' ngumuti webukhosi we[[Emaswati|maSwati]] e[[Ningizimu Afrika]], esifundzeni sase[[Mpumalanga]]. Utholakala e[[Badplaas]] futsi uyindzawo lehlala kuyo i[[Ndvuna yaseEmbhuleni]], iNkhosana [[Makhosonke Dlamini]].<ref name="auto">''Ntshalintshali is new induna of Swazi royal tribe'', Ridge Times, 18 February 2015, 13 July 2024</ref> Embhuleni ingulenye yetindzawo eNingizimu Afrika lapho kubanjelwa khona umcimbi wemnyaka ngemnyaka we-[[Ummemo]].<ref>Thwala, J. J. ''The Significance of the Traditional Ceremony Ummemo, among Swazi'', Studies of Tribes and Tribals, Vol 15, Issue 1, 2 January 2017. Pages=23–29</ref> Sigungu lesibusako ngaphansi kweNdvuna Dlamini satiwa ngekutsi [[Sibaya saseEmbhuleni]]<ref name="auto"/> futsi simelwe e[[Indlu Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko|Ndlini Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko]].<ref>''Prayer should be done for all', Mpumalanga News. Accessed 11 February 2023</ref><ref>''Kings and paramount chiefs of South Africa'', The African Royal Families. Accessed 23 July 2023</ref> Le ndzawo iphindze yatiwe ngekutsi '''Sigodlo saLaMagadlela''', libito lelatfola kumfati weNkhosi Mswati II, [[Gogo LaMagadlela]], lobekayi[[Ndlovukazi yaseEmbhuleni]] ngeminyaka yabo-1800.<ref>Matsebula, J.S; Mlotshwa, D.K; Mlotshwa, J.M; Ntiwane, N.D. ''The History of Emaswati in South Africa'', 2016, Mbokodo Publishers. Pages 169–187, {{ISBN|9780620653848}}</ref>
<div style="float:right; margin-left:15px; margin-bottom:10px; width:280px;">
{| class="wikitable" style="width:100%; background:#f9f9f9; border:1px solid #aaa;"
|+ style="font-size:1.2em; font-weight:bold; background:#e8e8e8; padding:8px;" | '''Embhuleni'''
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Inhlobo
| style="padding:6px;" | Umuti webukhosi
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Lelinye ligama
| style="padding:6px;" | KaGogo LaMagadlela
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Live
| style="padding:6px;" | [[iNingizimu Afrika]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Sifundza
| style="padding:6px;" | [[Mpumalanga]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Kusungulwa
| style="padding:6px;" | c. 1842
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Umsunguli
| style="padding:6px;" | [[Mswati II|Nkhosi Mswati II]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Isikhatsi
| style="padding:6px;" | UTC+2 (SAST)
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Iposi lekhodi
| style="padding:6px;" | 1190
|}
</div>
==Umlandvo==
Sigodlo saseEmbhuleni sabakhona kusukela cishe nga-1842.<ref>''South Africa orders blacks out of 142-year-old village'', Washington Post, 13 January 1984. Accessed 13 July 2024</ref> Sasungulwa yiNkhosi Mswati II njengendzawo yelibutfo ngenhloso yekuvikela umhlaba weSwatini ekuhlaselweni lokungahle kwentiwe nge[[EmaPedi|maPedi]].<ref>Matsebula, J.S.M. ''[[Umlandvo waseSwatini|A History of Swaziland]]'', 1980,Creda Press, Cape Town</ref>
p2k2uqbnbx1v6asfibsumdc3rvd29x7
42817
42816
2026-09-04T13:12:37Z
ZS Khumalo
9375
/* */
42817
wikitext
text/x-wiki
'''Embhuleni''' ngumuti webukhosi we[[Emaswati|maSwati]] e[[Ningizimu Afrika]], esifundzeni sase[[Mpumalanga]]. Utholakala e[[Badplaas]] futsi uyindzawo lehlala kuyo i[[Ndvuna yaseEmbhuleni]], iNkhosana [[Makhosonke Dlamini]].<ref name="auto">''Ntshalintshali is new induna of Swazi royal tribe'', Ridge Times, 18 February 2015, 13 July 2024</ref> Embhuleni ingulenye yetindzawo eNingizimu Afrika lapho kubanjelwa khona umcimbi wemnyaka ngemnyaka we-[[Ummemo]].<ref>Thwala, J. J. ''The Significance of the Traditional Ceremony Ummemo, among Swazi'', Studies of Tribes and Tribals, Vol 15, Issue 1, 2 January 2017. Pages=23–29</ref> Sigungu lesibusako ngaphansi kweNdvuna Dlamini satiwa ngekutsi [[Sibaya saseEmbhuleni]]<ref name="auto"/> futsi simelwe e[[Indlu Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko|Ndlini Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko]].<ref>''Prayer should be done for all', Mpumalanga News. Accessed 11 February 2023</ref><ref>''Kings and paramount chiefs of South Africa'', The African Royal Families. Accessed 23 July 2023</ref> Le ndzawo iphindze yatiwe ngekutsi '''Sigodlo saLaMagadlela''', libito lelatfola kumfati weNkhosi Mswati II, [[Gogo LaMagadlela]], lobekayi[[Ndlovukazi yaseEmbhuleni]] ngeminyaka yabo-1800.<ref>Matsebula, J.S; Mlotshwa, D.K; Mlotshwa, J.M; Ntiwane, N.D. ''The History of Emaswati in South Africa'', 2016, Mbokodo Publishers. Pages 169–187, ISBN 9780620653848</ref>
<div style="float:right; margin-left:15px; margin-bottom:10px; width:280px;">
{| class="wikitable" style="width:100%; background:#f9f9f9; border:1px solid #aaa;"
|+ style="font-size:1.2em; font-weight:bold; background:#e8e8e8; padding:8px;" | '''Embhuleni'''
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Inhlobo
| style="padding:6px;" | Umuti webukhosi
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Lelinye ligama
| style="padding:6px;" | KaGogo LaMagadlela
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Live
| style="padding:6px;" | [[iNingizimu Afrika]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Sifundza
| style="padding:6px;" | [[Mpumalanga]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Kusungulwa
| style="padding:6px;" | c. 1842
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Umsunguli
| style="padding:6px;" | [[Mswati II|Nkhosi Mswati II]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Isikhatsi
| style="padding:6px;" | UTC+2 (SAST)
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Iposi lekhodi
| style="padding:6px;" | 1190
|}
</div>
==Umlandvo==
Sigodlo saseEmbhuleni sabakhona kusukela cishe nga-1842.<ref>''South Africa orders blacks out of 142-year-old village'', Washington Post, 13 January 1984. Accessed 13 July 2024</ref> Sasungulwa yiNkhosi Mswati II njengendzawo yelibutfo ngenhloso yekuvikela umhlaba weSwatini ekuhlaselweni lokungahle kwentiwe nge[[EmaPedi|maPedi]].<ref>Matsebula, J.S.M. ''[[Umlandvo waseSwatini|A History of Swaziland]]'', 1980,Creda Press, Cape Town</ref>
e44304gwmt17919ugqqgancpvclsynv
42818
42817
2026-09-04T13:16:37Z
ZS Khumalo
9375
/* */
42818
wikitext
text/x-wiki
'''Embhuleni''' ngumuti webukhosi we[[Emaswati|maSwati]] e[[Ningizimu Afrika]], esifundzeni sase[[Mpumalanga]]. Utholakala e[[Badplaas]] futsi uyindzawo lehlala kuyo i[[Ndvuna yaseEmbhuleni]], iNkhosana [[Makhosonke Dlamini]].<ref name="auto">''Ntshalintshali is new induna of Swazi royal tribe'', Ridge Times, 18 February 2015, 13 July 2024</ref> Embhuleni ingulenye yetindzawo eNingizimu Afrika lapho kubanjelwa khona umcimbi wemnyaka ngemnyaka we-[[Ummemo]].<ref>Thwala, J. J. ''The Significance of the Traditional Ceremony Ummemo, among Swazi'', Studies of Tribes and Tribals, Vol 15, Issue 1, 2 January 2017. Pages=23–29</ref> Sigungu lesibusako ngaphansi kweNdvuna Dlamini satiwa ngekutsi [[Sibaya saseEmbhuleni]]<ref name="auto"/> futsi simelwe e[[Indlu Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko|Ndlini Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko]].<ref>''Prayer should be done for all', Mpumalanga News. Accessed 11 February 2023</ref><ref>''Kings and paramount chiefs of South Africa'', The African Royal Families. Accessed 23 July 2023</ref> Le ndzawo iphindze yatiwe ngekutsi '''Sigodlo saLaMagadlela''', libito lelatfola kumfati weNkhosi Mswati II, [[Gogo LaMagadlela]], lobekayi[[Ndlovukazi yaseEmbhuleni]] ngeminyaka yabo-1800.<ref>Matsebula, J.S; Mlotshwa, D.K; Mlotshwa, J.M; Ntiwane, N.D. ''The History of Emaswati in South Africa'', 2016, Mbokodo Publishers. Pages 169–187, ISBN 9780620653848</ref>
<div style="float:right; margin-left:15px; margin-bottom:10px; width:280px;">
{| class="wikitable" style="width:100%; background:#f9f9f9; border:1px solid #aaa;"
|+ style="font-size:1.2em; font-weight:bold; background:#e8e8e8; padding:8px;" | '''Embhuleni'''
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Inhlobo
| style="padding:6px;" | Umuti webukhosi
|-
| [[File:Embhuleni.jpg| thumb]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Lelinye ligama
| style="padding:6px;" | KaGogo LaMagadlela
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Live
| style="padding:6px;" | [[iNingizimu Afrika]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Sifundza
| style="padding:6px;" | [[Mpumalanga]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Kusungulwa
| style="padding:6px;" | c. 1842
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Umsunguli
| style="padding:6px;" | [[Mswati II|Nkhosi Mswati II]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Isikhatsi
| style="padding:6px;" | UTC+2 (SAST)
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Iposi lekhodi
| style="padding:6px;" | 1190
|}
</div>
==Umlandvo==
Sigodlo saseEmbhuleni sabakhona kusukela cishe nga-1842.<ref>''South Africa orders blacks out of 142-year-old village'', Washington Post, 13 January 1984. Accessed 13 July 2024</ref> Sasungulwa yiNkhosi Mswati II njengendzawo yelibutfo ngenhloso yekuvikela umhlaba weSwatini ekuhlaselweni lokungahle kwentiwe nge[[EmaPedi|maPedi]].<ref>Matsebula, J.S.M. ''[[Umlandvo waseSwatini|A History of Swaziland]]'', 1980,Creda Press, Cape Town</ref>
77p5acr2z303wqb7vkl9pbfu372enzj
42819
42818
2026-09-04T13:17:33Z
ZS Khumalo
9375
/* */
42819
wikitext
text/x-wiki
'''Embhuleni''' ngumuti webukhosi we[[Emaswati|maSwati]] e[[Ningizimu Afrika]], esifundzeni sase[[Mpumalanga]]. Utholakala e[[Badplaas]] futsi uyindzawo lehlala kuyo i[[Ndvuna yaseEmbhuleni]], iNkhosana [[Makhosonke Dlamini]].<ref name="auto">''Ntshalintshali is new induna of Swazi royal tribe'', Ridge Times, 18 February 2015, 13 July 2024</ref> Embhuleni ingulenye yetindzawo eNingizimu Afrika lapho kubanjelwa khona umcimbi wemnyaka ngemnyaka we-[[Ummemo]].<ref>Thwala, J. J. ''The Significance of the Traditional Ceremony Ummemo, among Swazi'', Studies of Tribes and Tribals, Vol 15, Issue 1, 2 January 2017. Pages=23–29</ref> Sigungu lesibusako ngaphansi kweNdvuna Dlamini satiwa ngekutsi [[Sibaya saseEmbhuleni]]<ref name="auto"/> futsi simelwe e[[Indlu Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko|Ndlini Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko]].<ref>''Prayer should be done for all', Mpumalanga News. Accessed 11 February 2023</ref><ref>''Kings and paramount chiefs of South Africa'', The African Royal Families. Accessed 23 July 2023</ref> Le ndzawo iphindze yatiwe ngekutsi '''Sigodlo saLaMagadlela''', libito lelatfola kumfati weNkhosi Mswati II, [[Gogo LaMagadlela]], lobekayi[[Ndlovukazi yaseEmbhuleni]] ngeminyaka yabo-1800.<ref>Matsebula, J.S; Mlotshwa, D.K; Mlotshwa, J.M; Ntiwane, N.D. ''The History of Emaswati in South Africa'', 2016, Mbokodo Publishers. Pages 169–187, ISBN 9780620653848</ref>
<div style="float:right; margin-left:15px; margin-bottom:10px; width:280px;">
{| class="wikitable" style="width:100%; background:#f9f9f9; border:1px solid #aaa;"
|+ style="font-size:1.2em; font-weight:bold; background:#e8e8e8; padding:8px;" | '''Embhuleni'''
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Inhlobo
| style="padding:6px;" | Umuti webukhosi
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Lelinye ligama
| style="padding:6px;" | KaGogo LaMagadlela
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Live
| style="padding:6px;" | [[iNingizimu Afrika]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Sifundza
| style="padding:6px;" | [[Mpumalanga]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Kusungulwa
| style="padding:6px;" | c. 1842
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Umsunguli
| style="padding:6px;" | [[Mswati II|Nkhosi Mswati II]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Isikhatsi
| style="padding:6px;" | UTC+2 (SAST)
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Iposi lekhodi
| style="padding:6px;" | 1190
|}
</div>
==Umlandvo==
Sigodlo saseEmbhuleni sabakhona kusukela cishe nga-1842.<ref>''South Africa orders blacks out of 142-year-old village'', Washington Post, 13 January 1984. Accessed 13 July 2024</ref> Sasungulwa yiNkhosi Mswati II njengendzawo yelibutfo ngenhloso yekuvikela umhlaba weSwatini ekuhlaselweni lokungahle kwentiwe nge[[EmaPedi|maPedi]].<ref>Matsebula, J.S.M. ''[[Umlandvo waseSwatini|A History of Swaziland]]'', 1980,Creda Press, Cape Town</ref>
e44304gwmt17919ugqqgancpvclsynv
42820
42819
2026-09-04T13:19:04Z
ZS Khumalo
9375
/* Umlandvo */
42820
wikitext
text/x-wiki
'''Embhuleni''' ngumuti webukhosi we[[Emaswati|maSwati]] e[[Ningizimu Afrika]], esifundzeni sase[[Mpumalanga]]. Utholakala e[[Badplaas]] futsi uyindzawo lehlala kuyo i[[Ndvuna yaseEmbhuleni]], iNkhosana [[Makhosonke Dlamini]].<ref name="auto">''Ntshalintshali is new induna of Swazi royal tribe'', Ridge Times, 18 February 2015, 13 July 2024</ref> Embhuleni ingulenye yetindzawo eNingizimu Afrika lapho kubanjelwa khona umcimbi wemnyaka ngemnyaka we-[[Ummemo]].<ref>Thwala, J. J. ''The Significance of the Traditional Ceremony Ummemo, among Swazi'', Studies of Tribes and Tribals, Vol 15, Issue 1, 2 January 2017. Pages=23–29</ref> Sigungu lesibusako ngaphansi kweNdvuna Dlamini satiwa ngekutsi [[Sibaya saseEmbhuleni]]<ref name="auto"/> futsi simelwe e[[Indlu Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko|Ndlini Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko]].<ref>''Prayer should be done for all', Mpumalanga News. Accessed 11 February 2023</ref><ref>''Kings and paramount chiefs of South Africa'', The African Royal Families. Accessed 23 July 2023</ref> Le ndzawo iphindze yatiwe ngekutsi '''Sigodlo saLaMagadlela''', libito lelatfola kumfati weNkhosi Mswati II, [[Gogo LaMagadlela]], lobekayi[[Ndlovukazi yaseEmbhuleni]] ngeminyaka yabo-1800.<ref>Matsebula, J.S; Mlotshwa, D.K; Mlotshwa, J.M; Ntiwane, N.D. ''The History of Emaswati in South Africa'', 2016, Mbokodo Publishers. Pages 169–187, ISBN 9780620653848</ref>
<div style="float:right; margin-left:15px; margin-bottom:10px; width:280px;">
{| class="wikitable" style="width:100%; background:#f9f9f9; border:1px solid #aaa;"
|+ style="font-size:1.2em; font-weight:bold; background:#e8e8e8; padding:8px;" | '''Embhuleni'''
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Inhlobo
| style="padding:6px;" | Umuti webukhosi
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Lelinye ligama
| style="padding:6px;" | KaGogo LaMagadlela
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Live
| style="padding:6px;" | [[iNingizimu Afrika]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Sifundza
| style="padding:6px;" | [[Mpumalanga]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Kusungulwa
| style="padding:6px;" | c. 1842
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Umsunguli
| style="padding:6px;" | [[Mswati II|Nkhosi Mswati II]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Isikhatsi
| style="padding:6px;" | UTC+2 (SAST)
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Iposi lekhodi
| style="padding:6px;" | 1190
|}
</div>
==Umlandvo==
[[File:Embhuleni.jpg| thumb| Bantfu Embhuleni ngesikhatsi se [[Mmemo]]]]
Sigodlo saseEmbhuleni sabakhona kusukela cishe nga-1842.<ref>''South Africa orders blacks out of 142-year-old village'', Washington Post, 13 January 1984. Accessed 13 July 2024</ref> Sasungulwa yiNkhosi Mswati II njengendzawo yelibutfo ngenhloso yekuvikela umhlaba weSwatini ekuhlaselweni lokungahle kwentiwe nge[[EmaPedi|maPedi]].<ref>Matsebula, J.S.M. ''[[Umlandvo waseSwatini|A History of Swaziland]]'', 1980,Creda Press, Cape Town</ref>
h8bs3zh80ljzui7cqzwyrmvbomyse1q
42821
42820
2026-09-04T13:19:47Z
ZS Khumalo
9375
/* */
42821
wikitext
text/x-wiki
'''Embhuleni''' ngumuti webukhosi we[[Emaswati|maSwati]] e[[Ningizimu Afrika]], esifundzeni sase[[Mpumalanga]]. Utholakala e[[Badplaas]] futsi uyindzawo lehlala kuyo i[[Ndvuna yaseEmbhuleni]], iNkhosana [[Makhosonke Dlamini]].<ref name="auto">''Ntshalintshali is new induna of Swazi royal tribe'', Ridge Times, 18 February 2015, 13 July 2024</ref>
<div style="float:right; margin-left:15px; margin-bottom:10px; width:280px;">
{| class="wikitable" style="width:100%; background:#f9f9f9; border:1px solid #aaa;"
|+ style="font-size:1.2em; font-weight:bold; background:#e8e8e8; padding:8px;" | '''Embhuleni'''
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Inhlobo
| style="padding:6px;" | Umuti webukhosi
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Lelinye ligama
| style="padding:6px;" | KaGogo LaMagadlela
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Live
| style="padding:6px;" | [[iNingizimu Afrika]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Sifundza
| style="padding:6px;" | [[Mpumalanga]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Kusungulwa
| style="padding:6px;" | c. 1842
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Umsunguli
| style="padding:6px;" | [[Mswati II|Nkhosi Mswati II]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Isikhatsi
| style="padding:6px;" | UTC+2 (SAST)
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Iposi lekhodi
| style="padding:6px;" | 1190
|}
</div>
Embhuleni ingulenye yetindzawo eNingizimu Afrika lapho kubanjelwa khona umcimbi wemnyaka ngemnyaka we-[[Ummemo]].<ref>Thwala, J. J. ''The Significance of the Traditional Ceremony Ummemo, among Swazi'', Studies of Tribes and Tribals, Vol 15, Issue 1, 2 January 2017. Pages=23–29</ref> Sigungu lesibusako ngaphansi kweNdvuna Dlamini satiwa ngekutsi [[Sibaya saseEmbhuleni]]<ref name="auto"/> futsi simelwe e[[Indlu Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko|Ndlini Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko]].<ref>''Prayer should be done for all', Mpumalanga News. Accessed 11 February 2023</ref><ref>''Kings and paramount chiefs of South Africa'', The African Royal Families. Accessed 23 July 2023</ref> Le ndzawo iphindze yatiwe ngekutsi '''Sigodlo saLaMagadlela''', libito lelatfola kumfati weNkhosi Mswati II, [[Gogo LaMagadlela]], lobekayi[[Ndlovukazi yaseEmbhuleni]] ngeminyaka yabo-1800.<ref>Matsebula, J.S; Mlotshwa, D.K; Mlotshwa, J.M; Ntiwane, N.D. ''The History of Emaswati in South Africa'', 2016, Mbokodo Publishers. Pages 169–187, ISBN 9780620653848</ref>
==Umlandvo==
[[File:Embhuleni.jpg| thumb| Bantfu Embhuleni ngesikhatsi se [[Mmemo]]]]
Sigodlo saseEmbhuleni sabakhona kusukela cishe nga-1842.<ref>''South Africa orders blacks out of 142-year-old village'', Washington Post, 13 January 1984. Accessed 13 July 2024</ref> Sasungulwa yiNkhosi Mswati II njengendzawo yelibutfo ngenhloso yekuvikela umhlaba weSwatini ekuhlaselweni lokungahle kwentiwe nge[[EmaPedi|maPedi]].<ref>Matsebula, J.S.M. ''[[Umlandvo waseSwatini|A History of Swaziland]]'', 1980,Creda Press, Cape Town</ref>
m8h1vxjbjimekr8uas5eepcbkrc8p8g
42822
42821
2026-09-04T13:20:03Z
ZS Khumalo
9375
/* */
42822
wikitext
text/x-wiki
'''Embhuleni''' ngumuti webukhosi we[[Emaswati|maSwati]] e[[Ningizimu Afrika]], esifundzeni sase[[Mpumalanga]]. Utholakala e[[Badplaas]] futsi uyindzawo lehlala kuyo i[[Ndvuna yaseEmbhuleni]], iNkhosana [[Makhosonke Dlamini]].<ref name="auto">''Ntshalintshali is new induna of Swazi royal tribe'', Ridge Times, 18 February 2015, 13 July 2024</ref>
<div style="float:right; margin-left:15px; margin-bottom:10px; width:280px;">
{| class="wikitable" style="width:100%; background:#f9f9f9; border:1px solid #aaa;"
|+ style="font-size:1.2em; font-weight:bold; background:#e8e8e8; padding:8px;" | '''Embhuleni'''
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Inhlobo
| style="padding:6px;" | Umuti webukhosi
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Lelinye ligama
| style="padding:6px;" | KaGogo LaMagadlela
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Live
| style="padding:6px;" | [[iNingizimu Afrika]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Sifundza
| style="padding:6px;" | [[Mpumalanga]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Kusungulwa
| style="padding:6px;" | c. 1842
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Umsunguli
| style="padding:6px;" | [[Mswati II|Nkhosi Mswati II]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Isikhatsi
| style="padding:6px;" | UTC+2 (SAST)
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Iposi lekhodi
| style="padding:6px;" | 1190
|}
</div>
Embhuleni ingulenye yetindzawo eNingizimu Afrika lapho kubanjelwa khona umcimbi wemnyaka ngemnyaka we-[[Ummemo]].<ref>Thwala, J. J. ''The Significance of the Traditional Ceremony Ummemo, among Swazi'', Studies of Tribes and Tribals, Vol 15, Issue 1, 2 January 2017. Pages=23–29</ref> Sigungu lesibusako ngaphansi kweNdvuna Dlamini satiwa ngekutsi [[Sibaya saseEmbhuleni]]<ref name="auto"/> futsi simelwe e[[Indlu Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko|Ndlini Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko]].<ref>''Prayer should be done for all', Mpumalanga News. Accessed 11 February 2023</ref><ref>''Kings and paramount chiefs of South Africa'', The African Royal Families. Accessed 23 July 2023</ref> Le ndzawo iphindze yatiwe ngekutsi '''Sigodlo saLaMagadlela''', libito lelatfola kumfati weNkhosi Mswati II, [[Gogo LaMagadlela]], lobekayi[[Ndlovukazi yaseEmbhuleni]] ngeminyaka yabo-1800.<ref>Matsebula, J.S; Mlotshwa, D.K; Mlotshwa, J.M; Ntiwane, N.D. ''The History of Emaswati in South Africa'', 2016, Mbokodo Publishers. Pages 169–187, ISBN 9780620653848</ref>
==Umlandvo==
[[File:Embhuleni.jpg| thumb| Bantfu Embhuleni ngesikhatsi se [[Mmemo]]]]
Sigodlo saseEmbhuleni sabakhona kusukela cishe nga-1842.<ref>''South Africa orders blacks out of 142-year-old village'', Washington Post, 13 January 1984. Accessed 13 July 2024</ref> Sasungulwa yiNkhosi Mswati II njengendzawo yelibutfo ngenhloso yekuvikela umhlaba weSwatini ekuhlaselweni lokungahle kwentiwe nge[[EmaPedi|maPedi]].<ref>Matsebula, J.S.M. ''[[Umlandvo waseSwatini|A History of Swaziland]]'', 1980,Creda Press, Cape Town</ref>
e3img9furvv8i16kzhi157dabcy5fh0
42823
42822
2026-09-04T13:20:47Z
ZS Khumalo
9375
/* */
42823
wikitext
text/x-wiki
'''Embhuleni''' ngumuti webukhosi we[[Emaswati|maSwati]] e[[Ningizimu Afrika]], esifundzeni sase[[Mpumalanga]]. Utholakala e[[Badplaas]] futsi uyindzawo lehlala kuyo i[[Ndvuna yaseEmbhuleni]], iNkhosana [[Makhosonke Dlamini]].<ref name="auto">''Ntshalintshali is new induna of Swazi royal tribe'', Ridge Times, 18 February 2015, 13 July 2024</ref> Embhuleni ingulenye yetindzawo eNingizimu Afrika lapho kubanjelwa khona umcimbi wemnyaka ngemnyaka we-[[Ummemo]].<ref>Thwala, J. J. ''The Significance of the Traditional Ceremony Ummemo, among Swazi'', Studies of Tribes and Tribals, Vol 15, Issue 1, 2 January 2017. Pages=23–29</ref> Sigungu lesibusako ngaphansi kweNdvuna Dlamini satiwa ngekutsi [[Sibaya saseEmbhuleni]]<ref name="auto"/> futsi simelwe e[[Indlu Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko|Ndlini Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko]].<ref>''Prayer should be done for all', Mpumalanga News. Accessed 11 February 2023</ref><ref>''Kings and paramount chiefs of South Africa'', The African Royal Families. Accessed 23 July 2023</ref> Le ndzawo iphindze yatiwe ngekutsi '''Sigodlo saLaMagadlela''', libito lelatfola kumfati weNkhosi Mswati II, [[Gogo LaMagadlela]], lobekayi[[Ndlovukazi yaseEmbhuleni]] ngeminyaka yabo-1800.<ref>Matsebula, J.S; Mlotshwa, D.K; Mlotshwa, J.M; Ntiwane, N.D. ''The History of Emaswati in South Africa'', 2016, Mbokodo Publishers. Pages 169–187, ISBN 9780620653848</ref>
<div style="float:right; margin-left:15px; margin-bottom:10px; width:280px;">
{| class="wikitable" style="width:100%; background:#f9f9f9; border:1px solid #aaa;"
|+ style="font-size:1.2em; font-weight:bold; background:#e8e8e8; padding:8px;" | '''Embhuleni'''
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Inhlobo
| style="padding:6px;" | Umuti webukhosi
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Lelinye ligama
| style="padding:6px;" | KaGogo LaMagadlela
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Live
| style="padding:6px;" | [[iNingizimu Afrika]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Sifundza
| style="padding:6px;" | [[Mpumalanga]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Kusungulwa
| style="padding:6px;" | c. 1842
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Umsunguli
| style="padding:6px;" | [[Mswati II|Nkhosi Mswati II]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Isikhatsi
| style="padding:6px;" | UTC+2 (SAST)
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Iposi lekhodi
| style="padding:6px;" | 1190
|}
</div>
==Umlandvo==
[[File:Embhuleni.jpg| thumb| Bantfu Embhuleni ngesikhatsi se [[Mmemo]]]]
Sigodlo saseEmbhuleni sabakhona kusukela cishe nga-1842.<ref>''South Africa orders blacks out of 142-year-old village'', Washington Post, 13 January 1984. Accessed 13 July 2024</ref> Sasungulwa yiNkhosi Mswati II njengendzawo yelibutfo ngenhloso yekuvikela umhlaba weSwatini ekuhlaselweni lokungahle kwentiwe nge[[EmaPedi|maPedi]].<ref>Matsebula, J.S.M. ''[[Umlandvo waseSwatini|A History of Swaziland]]'', 1980,Creda Press, Cape Town</ref>
h8bs3zh80ljzui7cqzwyrmvbomyse1q
42824
42823
2026-09-04T13:36:06Z
ZS Khumalo
9375
42824
wikitext
text/x-wiki
'''Embhuleni''' ngumuti webukhosi we[[Emaswati|maSwati]] e[[Ningizimu Afrika]], esifundzeni sase[[Mpumalanga]]. Utholakala e[[Badplaas]] futsi uyindzawo lehlala kuyo i[[Ndvuna yaseEmbhuleni]], iNkhosana [[Makhosonke Dlamini]].<ref name="auto">''Ntshalintshali is new induna of Swazi royal tribe'', Ridge Times, 18 February 2015, 13 July 2024</ref> Embhuleni ingulenye yetindzawo eNingizimu Afrika lapho kubanjelwa khona umcimbi wemnyaka ngemnyaka we-[[Ummemo]].<ref>Thwala, J. J. ''The Significance of the Traditional Ceremony Ummemo, among Swazi'', Studies of Tribes and Tribals, Vol 15, Issue 1, 2 January 2017. Pages=23–29</ref> Sigungu lesibusako ngaphansi kweNdvuna Dlamini satiwa ngekutsi [[Sibaya saseEmbhuleni]]<ref name="auto"/> futsi simelwe e[[Indlu Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko|Ndlini Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko]].<ref>''Prayer should be done for all', Mpumalanga News. Accessed 11 February 2023</ref><ref>''Kings and paramount chiefs of South Africa'', The African Royal Families. Accessed 23 July 2023</ref> Le ndzawo iphindze yatiwe ngekutsi '''Sigodlo saLaMagadlela''', libito lelatfola kumfati weNkhosi Mswati II, [[Gogo LaMagadlela]], lobekayi[[Ndlovukazi yaseEmbhuleni]] ngeminyaka yabo-1800.<ref>Matsebula, J.S; Mlotshwa, D.K; Mlotshwa, J.M; Ntiwane, N.D. ''The History of Emaswati in South Africa'', 2016, Mbokodo Publishers. Pages 169–187, ISBN 9780620653848</ref>
<div style="float:right; margin-left:15px; margin-bottom:10px; width:280px;">
{| class="wikitable" style="width:100%; background:#f9f9f9; border:1px solid #aaa;"
|+ style="font-size:1.2em; font-weight:bold; background:#e8e8e8; padding:8px;" | '''Embhuleni'''
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Inhlobo
| style="padding:6px;" | Umuti webukhosi
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Lelinye ligama
| style="padding:6px;" | KaGogo LaMagadlela
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Live
| style="padding:6px;" | [[iNingizimu Afrika]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Sifundza
| style="padding:6px;" | [[Mpumalanga]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Kusungulwa
| style="padding:6px;" | c. 1842
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Umsunguli
| style="padding:6px;" | [[Mswati II|Nkhosi Mswati II]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Isikhatsi
| style="padding:6px;" | UTC+2 (SAST)
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Iposi lekhodi
| style="padding:6px;" | 1190
|}
</div>
==Umlandvo==
[[File:Embhuleni.jpg| thumb| Bantfu Embhuleni ngesikhatsi se [[Mmemo]]]]
Sigodlo saseEmbhuleni sabakhona kusukela cishe nga-1842.<ref>''South Africa orders blacks out of 142-year-old village'', Washington Post, 13 January 1984. Accessed 13 July 2024</ref> Sasungulwa yiNkhosi Mswati II njengendzawo yelibutfo ngenhloso yekuvikela umhlaba weSwatini ekuhlaselweni lokungahle kwentiwe nge[[EmaPedi|maPedi]].<ref>Matsebula, J.S.M. ''[[Umlandvo waseSwatini|A History of Swaziland]]'', 1980,Creda Press, Cape Town</ref>
Indzawo yekucala yekuhlala kwebukhosi eEmbhuleni yakhiwa e[[Tjakastad]], ngaphansi kwe[[Ntsaba uMkhingoma]].<ref>Myburg, A.C. ''The Tribes of Barberton District'', Government Printer, 1949, Pretoria</ref><ref>Myburg, A.C. ''Chiefs and Tribes of Nelspruit District'', 1949, Department of Regional and Land Affairs, Pretoria</ref> Lomunye webafati beNkhosi Mswati II, iNdlovukazi Ngodzela Mkhonta, bekahlala lapho ekucaleni, kwase kutsi ngekuhamba kwesikhatsi kwafika naMakhosikati Butsikati naMnkabi, labebatfunyelwe kutsi batohlala khona njengebafati beNkhosi. Noko, Ngodzela wabuyiselwa e[[Swatini]] ngemuva kwekusolwa ngekutsi wafihla kukhohlakala kwalomunye umfati waMswati II, Ndzinga Jele.
2bz68vshkfk1vshx5w3enuls1z9dfyc
42825
42824
2026-09-04T13:36:55Z
ZS Khumalo
9375
/* */
42825
wikitext
text/x-wiki
'''Embhuleni''' ngumuti webukhosi we[[Emaswati|maSwati]] e[[Ningizimu Afrika]], esifundzeni sase[[Mpumalanga]]. Utholakala e[[Badplaas]] futsi uyindzawo lehlala kuyo i[[Ndvuna yaseEmbhuleni]], iNkhosana [[Makhosonke Dlamini]].<ref name="auto">''Ntshalintshali is new induna of Swazi royal tribe'', Ridge Times, 18 February 2015, 13 July 2024</ref> Embhuleni ingulenye yetindzawo eNingizimu Afrika lapho kubanjelwa khona umcimbi wemnyaka ngemnyaka we-[[Ummemo]].<ref>Thwala, J. J. ''The Significance of the Traditional Ceremony Ummemo, among Swazi'', Studies of Tribes and Tribals, Vol 15, Issue 1, 2 January 2017. Pages=23–29</ref> Sigungu lesibusako ngaphansi kweNdvuna Dlamini satiwa ngekutsi [[Sibaya saseEmbhuleni]]<ref name="auto"/> futsi simelwe e[[Indlu Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko|Ndlini Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko]].<ref>''Prayer should be done for all', Mpumalanga News. Accessed 11 February 2023</ref><ref>''Kings and paramount chiefs of South Africa'', The African Royal Families. Accessed 23 July 2023</ref> Le ndzawo iphindze yatiwe ngekutsi '''Sigodlo saLaMagadlela''', libito lelatfola kumfati weNkhosi Mswati II, [[Gogo LaMagadlela]], lobekayi[[Ndlovukazi yaseEmbhuleni]] ngeminyaka yabo-1800.<ref name="auti">Matsebula, J.S; Mlotshwa, D.K; Mlotshwa, J.M; Ntiwane, N.D. ''The History of Emaswati in South Africa'', 2016, Mbokodo Publishers. Pages 169–187, ISBN 9780620653848</ref>
<div style="float:right; margin-left:15px; margin-bottom:10px; width:280px;">
{| class="wikitable" style="width:100%; background:#f9f9f9; border:1px solid #aaa;"
|+ style="font-size:1.2em; font-weight:bold; background:#e8e8e8; padding:8px;" | '''Embhuleni'''
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Inhlobo
| style="padding:6px;" | Umuti webukhosi
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Lelinye ligama
| style="padding:6px;" | KaGogo LaMagadlela
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Live
| style="padding:6px;" | [[iNingizimu Afrika]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Sifundza
| style="padding:6px;" | [[Mpumalanga]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Kusungulwa
| style="padding:6px;" | c. 1842
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Umsunguli
| style="padding:6px;" | [[Mswati II|Nkhosi Mswati II]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Isikhatsi
| style="padding:6px;" | UTC+2 (SAST)
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Iposi lekhodi
| style="padding:6px;" | 1190
|}
</div>
==Umlandvo==
[[File:Embhuleni.jpg| thumb| Bantfu Embhuleni ngesikhatsi se [[Mmemo]]]]
Sigodlo saseEmbhuleni sabakhona kusukela cishe nga-1842.<ref>''South Africa orders blacks out of 142-year-old village'', Washington Post, 13 January 1984. Accessed 13 July 2024</ref> Sasungulwa yiNkhosi Mswati II njengendzawo yelibutfo ngenhloso yekuvikela umhlaba weSwatini ekuhlaselweni lokungahle kwentiwe nge[[EmaPedi|maPedi]].<ref>Matsebula, J.S.M. ''[[Umlandvo waseSwatini|A History of Swaziland]]'', 1980,Creda Press, Cape Town</ref>
Indzawo yekucala yekuhlala kwebukhosi eEmbhuleni yakhiwa e[[Tjakastad]], ngaphansi kwe[[Ntsaba uMkhingoma]].<ref>Myburg, A.C. ''The Tribes of Barberton District'', Government Printer, 1949, Pretoria</ref><ref>Myburg, A.C. ''Chiefs and Tribes of Nelspruit District'', 1949, Department of Regional and Land Affairs, Pretoria</ref> Lomunye webafati beNkhosi Mswati II, iNdlovukazi Ngodzela Mkhonta, bekahlala lapho ekucaleni, kwase kutsi ngekuhamba kwesikhatsi kwafika naMakhosikati Butsikati naMnkabi, labebatfunyelwe kutsi batohlala khona njengebafati beNkhosi. Noko, Ngodzela wabuyiselwa e[[Swatini]] ngemuva kwekusolwa ngekutsi wafihla kukhohlakala kwalomunye umfati waMswati II, Ndzinga Jele.
cmv8qh4p44zgyxa2idvkdjf6jxnhtqr
42826
42825
2026-09-04T13:37:44Z
ZS Khumalo
9375
/* Umlandvo */
42826
wikitext
text/x-wiki
'''Embhuleni''' ngumuti webukhosi we[[Emaswati|maSwati]] e[[Ningizimu Afrika]], esifundzeni sase[[Mpumalanga]]. Utholakala e[[Badplaas]] futsi uyindzawo lehlala kuyo i[[Ndvuna yaseEmbhuleni]], iNkhosana [[Makhosonke Dlamini]].<ref name="auto">''Ntshalintshali is new induna of Swazi royal tribe'', Ridge Times, 18 February 2015, 13 July 2024</ref> Embhuleni ingulenye yetindzawo eNingizimu Afrika lapho kubanjelwa khona umcimbi wemnyaka ngemnyaka we-[[Ummemo]].<ref>Thwala, J. J. ''The Significance of the Traditional Ceremony Ummemo, among Swazi'', Studies of Tribes and Tribals, Vol 15, Issue 1, 2 January 2017. Pages=23–29</ref> Sigungu lesibusako ngaphansi kweNdvuna Dlamini satiwa ngekutsi [[Sibaya saseEmbhuleni]]<ref name="auto"/> futsi simelwe e[[Indlu Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko|Ndlini Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko]].<ref>''Prayer should be done for all', Mpumalanga News. Accessed 11 February 2023</ref><ref>''Kings and paramount chiefs of South Africa'', The African Royal Families. Accessed 23 July 2023</ref> Le ndzawo iphindze yatiwe ngekutsi '''Sigodlo saLaMagadlela''', libito lelatfola kumfati weNkhosi Mswati II, [[Gogo LaMagadlela]], lobekayi[[Ndlovukazi yaseEmbhuleni]] ngeminyaka yabo-1800.<ref name="auti">Matsebula, J.S; Mlotshwa, D.K; Mlotshwa, J.M; Ntiwane, N.D. ''The History of Emaswati in South Africa'', 2016, Mbokodo Publishers. Pages 169–187, ISBN 9780620653848</ref>
<div style="float:right; margin-left:15px; margin-bottom:10px; width:280px;">
{| class="wikitable" style="width:100%; background:#f9f9f9; border:1px solid #aaa;"
|+ style="font-size:1.2em; font-weight:bold; background:#e8e8e8; padding:8px;" | '''Embhuleni'''
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Inhlobo
| style="padding:6px;" | Umuti webukhosi
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Lelinye ligama
| style="padding:6px;" | KaGogo LaMagadlela
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Live
| style="padding:6px;" | [[iNingizimu Afrika]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Sifundza
| style="padding:6px;" | [[Mpumalanga]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Kusungulwa
| style="padding:6px;" | c. 1842
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Umsunguli
| style="padding:6px;" | [[Mswati II|Nkhosi Mswati II]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Isikhatsi
| style="padding:6px;" | UTC+2 (SAST)
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Iposi lekhodi
| style="padding:6px;" | 1190
|}
</div>
==Umlandvo==
[[File:Embhuleni.jpg| thumb| Bantfu Embhuleni ngesikhatsi se [[Mmemo]]]]
Sigodlo saseEmbhuleni sabakhona kusukela cishe nga-1842.<ref>''South Africa orders blacks out of 142-year-old village'', Washington Post, 13 January 1984. Accessed 13 July 2024</ref> Sasungulwa yiNkhosi Mswati II njengendzawo yelibutfo ngenhloso yekuvikela umhlaba weSwatini ekuhlaselweni lokungahle kwentiwe nge[[EmaPedi|maPedi]].<ref>Matsebula, J.S.M. ''[[Umlandvo waseSwatini|A History of Swaziland]]'', 1980,Creda Press, Cape Town</ref>
Indzawo yekucala yekuhlala kwebukhosi eEmbhuleni yakhiwa e[[Tjakastad]], ngaphansi kwe[[Ntsaba uMkhingoma]].<ref>Myburg, A.C. ''The Tribes of Barberton District'', Government Printer, 1949, Pretoria</ref><ref>Myburg, A.C. ''Chiefs and Tribes of Nelspruit District'', 1949, Department of Regional and Land Affairs, Pretoria</ref> Lomunye webafati beNkhosi Mswati II, iNdlovukazi Ngodzela Mkhonta, bekahlala lapho ekucaleni, kwase kutsi ngekuhamba kwesikhatsi kwafika naMakhosikati Butsikati naMnkabi, labebatfunyelwe kutsi batohlala khona njengebafati beNkhosi. Noko, Ngodzela wabuyiselwa e[[Swatini]] ngemuva kwekusolwa ngekutsi wafihla kukhohlakala kwalomunye umfati waMswati II, Ndzinga Jele.<ref name="aute"/>
h5rcali90wkn1fuigrvwfr3112z7o9l
42827
42826
2026-09-04T13:38:34Z
ZS Khumalo
9375
42827
wikitext
text/x-wiki
'''Embhuleni''' ngumuti webukhosi we[[Emaswati|maSwati]] e[[Ningizimu Afrika]], esifundzeni sase[[Mpumalanga]]. Utholakala e[[Badplaas]] futsi uyindzawo lehlala kuyo i[[Ndvuna yaseEmbhuleni]], iNkhosana [[Makhosonke Dlamini]].<ref name="auto">''Ntshalintshali is new induna of Swazi royal tribe'', Ridge Times, 18 February 2015, 13 July 2024</ref> Embhuleni ingulenye yetindzawo eNingizimu Afrika lapho kubanjelwa khona umcimbi wemnyaka ngemnyaka we-[[Ummemo]].<ref>Thwala, J. J. ''The Significance of the Traditional Ceremony Ummemo, among Swazi'', Studies of Tribes and Tribals, Vol 15, Issue 1, 2 January 2017. Pages=23–29</ref> Sigungu lesibusako ngaphansi kweNdvuna Dlamini satiwa ngekutsi [[Sibaya saseEmbhuleni]]<ref name="auto"/> futsi simelwe e[[Indlu Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko|Ndlini Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko]].<ref>''Prayer should be done for all', Mpumalanga News. Accessed 11 February 2023</ref><ref>''Kings and paramount chiefs of South Africa'', The African Royal Families. Accessed 23 July 2023</ref> Le ndzawo iphindze yatiwe ngekutsi '''Sigodlo saLaMagadlela''', libito lelatfola kumfati weNkhosi Mswati II, [[Gogo LaMagadlela]], lobekayi[[Ndlovukazi yaseEmbhuleni]] ngeminyaka yabo-1800.<ref name="auti">Matsebula, J.S; Mlotshwa, D.K; Mlotshwa, J.M; Ntiwane, N.D. ''The History of Emaswati in South Africa'', 2016, Mbokodo Publishers. Pages 169–187, ISBN 9780620653848</ref>
<div style="float:right; margin-left:15px; margin-bottom:10px; width:280px;">
{| class="wikitable" style="width:100%; background:#f9f9f9; border:1px solid #aaa;"
|+ style="font-size:1.2em; font-weight:bold; background:#e8e8e8; padding:8px;" | '''Embhuleni'''
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Inhlobo
| style="padding:6px;" | Umuti webukhosi
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Lelinye ligama
| style="padding:6px;" | KaGogo LaMagadlela
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Live
| style="padding:6px;" | [[iNingizimu Afrika]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Sifundza
| style="padding:6px;" | [[Mpumalanga]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Kusungulwa
| style="padding:6px;" | c. 1842
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Umsunguli
| style="padding:6px;" | [[Mswati II|Nkhosi Mswati II]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Isikhatsi
| style="padding:6px;" | UTC+2 (SAST)
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Iposi lekhodi
| style="padding:6px;" | 1190
|}
</div>
==Umlandvo==
[[File:Embhuleni.jpg| thumb| Bantfu Embhuleni ngesikhatsi se [[Mmemo]]]]
Sigodlo saseEmbhuleni sabakhona kusukela cishe nga-1842.<ref>''South Africa orders blacks out of 142-year-old village'', Washington Post, 13 January 1984. Accessed 13 July 2024</ref> Sasungulwa yiNkhosi Mswati II njengendzawo yelibutfo ngenhloso yekuvikela umhlaba weSwatini ekuhlaselweni lokungahle kwentiwe nge[[EmaPedi|maPedi]].<ref>Matsebula, J.S.M. ''[[Umlandvo waseSwatini|A History of Swaziland]]'', 1980,Creda Press, Cape Town</ref>
Indzawo yekucala yekuhlala kwebukhosi eEmbhuleni yakhiwa e[[Tjakastad]], ngaphansi kwe[[Ntsaba uMkhingoma]].<ref>Myburg, A.C. ''The Tribes of Barberton District'', Government Printer, 1949, Pretoria</ref><ref>Myburg, A.C. ''Chiefs and Tribes of Nelspruit District'', 1949, Department of Regional and Land Affairs, Pretoria</ref> Lomunye webafati beNkhosi Mswati II, iNdlovukazi Ngodzela Mkhonta, bekahlala lapho ekucaleni, kwase kutsi ngekuhamba kwesikhatsi kwafika naMakhosikati Butsikati naMnkabi, labebatfunyelwe kutsi batohlala khona njengebafati beNkhosi. Noko, Ngodzela wabuyiselwa e[[Swatini]] ngemuva kwekusolwa ngekutsi wafihla kukhohlakala kwalomunye umfati waMswati II, Ndzinga Jele.<ref name="auti"/>
5nc5avyylp4twrpwjri71uyz7myt3ra
42828
42827
2026-09-04T13:45:57Z
ZS Khumalo
9375
42828
wikitext
text/x-wiki
'''Embhuleni''' ngumuti webukhosi we[[Emaswati|maSwati]] e[[Ningizimu Afrika]], esifundzeni sase[[Mpumalanga]]. Utholakala e[[Badplaas]] futsi uyindzawo lehlala kuyo i[[Ndvuna yaseEmbhuleni]], iNkhosana [[Makhosonke Dlamini]].<ref name="auto">''Ntshalintshali is new induna of Swazi royal tribe'', Ridge Times, 18 February 2015, 13 July 2024</ref> Embhuleni ingulenye yetindzawo eNingizimu Afrika lapho kubanjelwa khona umcimbi wemnyaka ngemnyaka we-[[Ummemo]].<ref>Thwala, J. J. ''The Significance of the Traditional Ceremony Ummemo, among Swazi'', Studies of Tribes and Tribals, Vol 15, Issue 1, 2 January 2017. Pages=23–29</ref> Sigungu lesibusako ngaphansi kweNdvuna Dlamini satiwa ngekutsi [[Sibaya saseEmbhuleni]]<ref name="auto"/> futsi simelwe e[[Indlu Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko|Ndlini Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko]].<ref>''Prayer should be done for all', Mpumalanga News. Accessed 11 February 2023</ref><ref>''Kings and paramount chiefs of South Africa'', The African Royal Families. Accessed 23 July 2023</ref> Le ndzawo iphindze yatiwe ngekutsi '''Sigodlo saLaMagadlela''', libito lelatfola kumfati weNkhosi Mswati II, [[Gogo LaMagadlela]], lobekayi[[Ndlovukazi yaseEmbhuleni]] ngeminyaka yabo-1800.<ref name="auti">Matsebula, J.S; Mlotshwa, D.K; Mlotshwa, J.M; Ntiwane, N.D. ''The History of Emaswati in South Africa'', 2016, Mbokodo Publishers. Pages 169–187, ISBN 9780620653848</ref>
<div style="float:right; margin-left:15px; margin-bottom:10px; width:280px;">
{| class="wikitable" style="width:100%; background:#f9f9f9; border:1px solid #aaa;"
|+ style="font-size:1.2em; font-weight:bold; background:#e8e8e8; padding:8px;" | '''Embhuleni'''
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Inhlobo
| style="padding:6px;" | Umuti webukhosi
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Lelinye ligama
| style="padding:6px;" | KaGogo LaMagadlela
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Live
| style="padding:6px;" | [[iNingizimu Afrika]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Sifundza
| style="padding:6px;" | [[Mpumalanga]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Kusungulwa
| style="padding:6px;" | c. 1842
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Umsunguli
| style="padding:6px;" | [[Mswati II|Nkhosi Mswati II]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Isikhatsi
| style="padding:6px;" | UTC+2 (SAST)
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Iposi lekhodi
| style="padding:6px;" | 1190
|}
</div>
==Umlandvo==
[[File:Embhuleni.jpg| thumb| Bantfu Embhuleni ngesikhatsi se [[Mmemo]]]]
Sigodlo saseEmbhuleni sabakhona kusukela cishe nga-1842.<ref>''South Africa orders blacks out of 142-year-old village'', Washington Post, 13 January 1984. Accessed 13 July 2024</ref> Sasungulwa yiNkhosi Mswati II njengendzawo yelibutfo ngenhloso yekuvikela umhlaba weSwatini ekuhlaselweni lokungahle kwentiwe nge[[EmaPedi|maPedi]].<ref>Matsebula, J.S.M. ''[[Umlandvo waseSwatini|A History of Swaziland]]'', 1980,Creda Press, Cape Town</ref>
Indzawo yekucala yekuhlala kwebukhosi eEmbhuleni yakhiwa e[[Tjakastad]], ngaphansi kwe[[Ntsaba uMkhingoma]].<ref>Myburg, A.C. ''The Tribes of Barberton District'', Government Printer, 1949, Pretoria</ref><ref>Myburg, A.C. ''Chiefs and Tribes of Nelspruit District'', 1949, Department of Regional and Land Affairs, Pretoria</ref> Lomunye webafati beNkhosi Mswati II, iNkosikati Ngodzela Mkhonta, bekahlala lapho ekucaleni, kwase kutsi ngekuhamba kwesikhatsi kwafika naMakhosikati Butsikati naMnkabi, labebatfunyelwe kutsi batohlala khona njengebafati beNkhosi. Noko, Ngodzela wabuyiselwa e[[Swatini]] ngemuva kwekusolwa ngekutsi wafihla kukhohlakala kwalomunye umfati waMswati II, Ndzinga Jele.<ref name="auti"/>
Ngemuva kwekubuyiselwa kwaNgodzela eSwatini, iNkosikati [[[Gogo LaMagadlela|Nandzi Khumalo]], lebeyatiwa ngekutsi nguLaMagadlela, yatfunyelwa eEmbhuleni esikhundleni saNgodzela. Bekayindvodzakati ya[[Magadlela Khumalo]], indvuna yaka[[Zulu]] lesuka esifundzeni sase[[Mkhondo]], lobekangumzala weNkhosi [[Mzilikazi kaMashobane]].<ref name="auti"/>
l723iyhlfr3jgu2jpzbenwh2niv47vs
42829
42828
2026-09-04T13:54:05Z
ZS Khumalo
9375
/* Umlandvo */
42829
wikitext
text/x-wiki
'''Embhuleni''' ngumuti webukhosi we[[Emaswati|maSwati]] e[[Ningizimu Afrika]], esifundzeni sase[[Mpumalanga]]. Utholakala e[[Badplaas]] futsi uyindzawo lehlala kuyo i[[Ndvuna yaseEmbhuleni]], iNkhosana [[Makhosonke Dlamini]].<ref name="auto">''Ntshalintshali is new induna of Swazi royal tribe'', Ridge Times, 18 February 2015, 13 July 2024</ref> Embhuleni ingulenye yetindzawo eNingizimu Afrika lapho kubanjelwa khona umcimbi wemnyaka ngemnyaka we-[[Ummemo]].<ref>Thwala, J. J. ''The Significance of the Traditional Ceremony Ummemo, among Swazi'', Studies of Tribes and Tribals, Vol 15, Issue 1, 2 January 2017. Pages=23–29</ref> Sigungu lesibusako ngaphansi kweNdvuna Dlamini satiwa ngekutsi [[Sibaya saseEmbhuleni]]<ref name="auto"/> futsi simelwe e[[Indlu Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko|Ndlini Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko]].<ref>''Prayer should be done for all', Mpumalanga News. Accessed 11 February 2023</ref><ref>''Kings and paramount chiefs of South Africa'', The African Royal Families. Accessed 23 July 2023</ref> Le ndzawo iphindze yatiwe ngekutsi '''Sigodlo saLaMagadlela''', libito lelatfola kumfati weNkhosi Mswati II, [[Gogo LaMagadlela]], lobekayi[[Ndlovukazi yaseEmbhuleni]] ngeminyaka yabo-1800.<ref name="auti">Matsebula, J.S; Mlotshwa, D.K; Mlotshwa, J.M; Ntiwane, N.D. ''The History of Emaswati in South Africa'', 2016, Mbokodo Publishers. Pages 169–187, ISBN 9780620653848</ref>
<div style="float:right; margin-left:15px; margin-bottom:10px; width:280px;">
{| class="wikitable" style="width:100%; background:#f9f9f9; border:1px solid #aaa;"
|+ style="font-size:1.2em; font-weight:bold; background:#e8e8e8; padding:8px;" | '''Embhuleni'''
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Inhlobo
| style="padding:6px;" | Umuti webukhosi
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Lelinye ligama
| style="padding:6px;" | KaGogo LaMagadlela
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Live
| style="padding:6px;" | [[iNingizimu Afrika]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Sifundza
| style="padding:6px;" | [[Mpumalanga]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Kusungulwa
| style="padding:6px;" | c. 1842
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Umsunguli
| style="padding:6px;" | [[Mswati II|Nkhosi Mswati II]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Isikhatsi
| style="padding:6px;" | UTC+2 (SAST)
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Iposi lekhodi
| style="padding:6px;" | 1190
|}
</div>
==Umlandvo==
[[File:Embhuleni.jpg| thumb| Bantfu Embhuleni ngesikhatsi se [[Mmemo]]]]
Sigodlo saseEmbhuleni sabakhona kusukela cishe nga-1842.<ref>''South Africa orders blacks out of 142-year-old village'', Washington Post, 13 January 1984. Accessed 13 July 2024</ref> Sasungulwa yiNkhosi Mswati II njengendzawo yelibutfo ngenhloso yekuvikela umhlaba weSwatini ekuhlaselweni lokungahle kwentiwe nge[[EmaPedi|maPedi]].<ref>Matsebula, J.S.M. ''[[Umlandvo waseSwatini|A History of Swaziland]]'', 1980,Creda Press, Cape Town</ref>
Indzawo yekucala yekuhlala kwebukhosi eEmbhuleni yakhiwa e[[Tjakastad]], ngaphansi kwe[[Ntsaba uMkhingoma]].<ref>Myburg, A.C. ''The Tribes of Barberton District'', Government Printer, 1949, Pretoria</ref><ref>Myburg, A.C. ''Chiefs and Tribes of Nelspruit District'', 1949, Department of Regional and Land Affairs, Pretoria</ref> Lomunye webafati beNkhosi Mswati II, iNkosikati Ngodzela Mkhonta, bekahlala lapho ekucaleni, kwase kutsi ngekuhamba kwesikhatsi kwafika naMakhosikati Butsikati naMnkabi, labebatfunyelwe kutsi batohlala khona njengebafati beNkhosi. Noko, Ngodzela wabuyiselwa e[[Swatini]] ngemuva kwekusolwa ngekutsi wafihla kukhohlakala kwalomunye umfati waMswati II, Ndzinga Jele.<ref name="auti"/>
Ngemuva kwekubuyiselwa kwaNgodzela eSwatini, iNkosikati [[[Gogo LaMagadlela|Nandzi Khumalo]], lebeyatiwa ngekutsi nguLaMagadlela, yatfunyelwa eEmbhuleni esikhundleni saNgodzela. Bekayindvodzakati ya[[Magadlela Khumalo]], indvuna yaka[[Zulu]] lesuka esifundzeni sase[[Mkhondo]], lobekangumzala weNkhosi [[Mzilikazi kaMashobane]].<ref name="auti"/>
Eminyakeni lelandzelako, indzawo yekuhlala kwebukhosi yaseEmbhuleni yatfutsiselwa etindzaweni letehlukene kulentsaba yase[[Dlomodlomo| Intsaba iDlomodlomo]].<ref>Myburg, A.C. ''Die Stamme van die Distrik Carolina'', 1956, Staatsdrukker, Pretoria</ref><ref>van Warmelo, N.J. ''A Preliminary Survey of the Bantu Tribes of South Africa'', 1935, Government Printer, Pretoria</ref> ngaphambi kwekutsi igcine isendzaweni lekuyo nyalo e[[Badplaas]]. Lokutfutselwa ekugcineni kwahambisana kakhulu nekufika kwemdzwesho, lokwaphazamisa indlela yekuphila yesintfu futsi kwahlukanisa imhlaba waseEmbhuleni waba ngemapulazi labesaphetfwe ngemaBhunu.<ref name="auti"/>
bo3ykdxxjvjaa5bvlo1hlnk5sfg0w8i
42830
42829
2026-09-04T13:54:39Z
ZS Khumalo
9375
/* Umlandvo */
42830
wikitext
text/x-wiki
'''Embhuleni''' ngumuti webukhosi we[[Emaswati|maSwati]] e[[Ningizimu Afrika]], esifundzeni sase[[Mpumalanga]]. Utholakala e[[Badplaas]] futsi uyindzawo lehlala kuyo i[[Ndvuna yaseEmbhuleni]], iNkhosana [[Makhosonke Dlamini]].<ref name="auto">''Ntshalintshali is new induna of Swazi royal tribe'', Ridge Times, 18 February 2015, 13 July 2024</ref> Embhuleni ingulenye yetindzawo eNingizimu Afrika lapho kubanjelwa khona umcimbi wemnyaka ngemnyaka we-[[Ummemo]].<ref>Thwala, J. J. ''The Significance of the Traditional Ceremony Ummemo, among Swazi'', Studies of Tribes and Tribals, Vol 15, Issue 1, 2 January 2017. Pages=23–29</ref> Sigungu lesibusako ngaphansi kweNdvuna Dlamini satiwa ngekutsi [[Sibaya saseEmbhuleni]]<ref name="auto"/> futsi simelwe e[[Indlu Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko|Ndlini Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko]].<ref>''Prayer should be done for all', Mpumalanga News. Accessed 11 February 2023</ref><ref>''Kings and paramount chiefs of South Africa'', The African Royal Families. Accessed 23 July 2023</ref> Le ndzawo iphindze yatiwe ngekutsi '''Sigodlo saLaMagadlela''', libito lelatfola kumfati weNkhosi Mswati II, [[Gogo LaMagadlela]], lobekayi[[Ndlovukazi yaseEmbhuleni]] ngeminyaka yabo-1800.<ref name="auti">Matsebula, J.S; Mlotshwa, D.K; Mlotshwa, J.M; Ntiwane, N.D. ''The History of Emaswati in South Africa'', 2016, Mbokodo Publishers. Pages 169–187, ISBN 9780620653848</ref>
<div style="float:right; margin-left:15px; margin-bottom:10px; width:280px;">
{| class="wikitable" style="width:100%; background:#f9f9f9; border:1px solid #aaa;"
|+ style="font-size:1.2em; font-weight:bold; background:#e8e8e8; padding:8px;" | '''Embhuleni'''
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Inhlobo
| style="padding:6px;" | Umuti webukhosi
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Lelinye ligama
| style="padding:6px;" | KaGogo LaMagadlela
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Live
| style="padding:6px;" | [[iNingizimu Afrika]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Sifundza
| style="padding:6px;" | [[Mpumalanga]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Kusungulwa
| style="padding:6px;" | c. 1842
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Umsunguli
| style="padding:6px;" | [[Mswati II|Nkhosi Mswati II]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Isikhatsi
| style="padding:6px;" | UTC+2 (SAST)
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Iposi lekhodi
| style="padding:6px;" | 1190
|}
</div>
==Umlandvo==
[[File:Embhuleni.jpg| thumb| Bantfu Embhuleni ngesikhatsi se [[Mmemo]]]]
Sigodlo saseEmbhuleni sabakhona kusukela cishe nga-1842.<ref>''South Africa orders blacks out of 142-year-old village'', Washington Post, 13 January 1984. Accessed 13 July 2024</ref> Sasungulwa yiNkhosi Mswati II njengendzawo yelibutfo ngenhloso yekuvikela umhlaba weSwatini ekuhlaselweni lokungahle kwentiwe nge[[EmaPedi|maPedi]].<ref>Matsebula, J.S.M. ''[[Umlandvo waseSwatini|A History of Swaziland]]'', 1980,Creda Press, Cape Town</ref>
Indzawo yekucala yekuhlala kwebukhosi eEmbhuleni yakhiwa e[[Tjakastad]], ngaphansi kwe[[Ntsaba uMkhingoma]].<ref>Myburg, A.C. ''The Tribes of Barberton District'', Government Printer, 1949, Pretoria</ref><ref>Myburg, A.C. ''Chiefs and Tribes of Nelspruit District'', 1949, Department of Regional and Land Affairs, Pretoria</ref> Lomunye webafati beNkhosi Mswati II, iNkosikati Ngodzela Mkhonta, bekahlala lapho ekucaleni, kwase kutsi ngekuhamba kwesikhatsi kwafika naMakhosikati Butsikati naMnkabi, labebatfunyelwe kutsi batohlala khona njengebafati beNkhosi. Noko, Ngodzela wabuyiselwa e[[Swatini]] ngemuva kwekusolwa ngekutsi wafihla kukhohlakala kwalomunye umfati waMswati II, Ndzinga Jele.<ref name="auti"/>
Ngemuva kwekubuyiselwa kwaNgodzela eSwatini, iNkosikati [[Gogo LaMagadlela|Nandzi Khumalo]], lebeyatiwa ngekutsi nguLaMagadlela, yatfunyelwa eEmbhuleni esikhundleni saNgodzela. Bekayindvodzakati ya[[Magadlela Khumalo]], indvuna yaka[[Zulu]] lesuka esifundzeni sase[[Mkhondo]], lobekangumzala weNkhosi [[Mzilikazi kaMashobane]].<ref name="auti"/>
Eminyakeni lelandzelako, indzawo yekuhlala kwebukhosi yaseEmbhuleni yatfutsiselwa etindzaweni letehlukene kulentsaba yase[[Dlomodlomo| Intsaba iDlomodlomo]].<ref>Myburg, A.C. ''Die Stamme van die Distrik Carolina'', 1956, Staatsdrukker, Pretoria</ref><ref>van Warmelo, N.J. ''A Preliminary Survey of the Bantu Tribes of South Africa'', 1935, Government Printer, Pretoria</ref> ngaphambi kwekutsi igcine isendzaweni lekuyo nyalo e[[Badplaas]]. Lokutfutselwa ekugcineni kwahambisana kakhulu nekufika kwemdzwesho, lokwaphazamisa indlela yekuphila yesintfu futsi kwahlukanisa imhlaba waseEmbhuleni waba ngemapulazi labesaphetfwe ngemaBhunu.<ref name="auti"/>
tngmq3xvwacskf6p8ypjsqs22yinmd6
42831
42830
2026-09-04T14:00:25Z
ZS Khumalo
9375
/* Umlandvo */
42831
wikitext
text/x-wiki
'''Embhuleni''' ngumuti webukhosi we[[Emaswati|maSwati]] e[[Ningizimu Afrika]], esifundzeni sase[[Mpumalanga]]. Utholakala e[[Badplaas]] futsi uyindzawo lehlala kuyo i[[Ndvuna yaseEmbhuleni]], iNkhosana [[Makhosonke Dlamini]].<ref name="auto">''Ntshalintshali is new induna of Swazi royal tribe'', Ridge Times, 18 February 2015, 13 July 2024</ref> Embhuleni ingulenye yetindzawo eNingizimu Afrika lapho kubanjelwa khona umcimbi wemnyaka ngemnyaka we-[[Ummemo]].<ref>Thwala, J. J. ''The Significance of the Traditional Ceremony Ummemo, among Swazi'', Studies of Tribes and Tribals, Vol 15, Issue 1, 2 January 2017. Pages=23–29</ref> Sigungu lesibusako ngaphansi kweNdvuna Dlamini satiwa ngekutsi [[Sibaya saseEmbhuleni]]<ref name="auto"/> futsi simelwe e[[Indlu Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko|Ndlini Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko]].<ref>''Prayer should be done for all', Mpumalanga News. Accessed 11 February 2023</ref><ref>''Kings and paramount chiefs of South Africa'', The African Royal Families. Accessed 23 July 2023</ref> Le ndzawo iphindze yatiwe ngekutsi '''Sigodlo saLaMagadlela''', libito lelatfola kumfati weNkhosi Mswati II, [[Gogo LaMagadlela]], lobekayi[[Ndlovukazi yaseEmbhuleni]] ngeminyaka yabo-1800.<ref name="auti">Matsebula, J.S; Mlotshwa, D.K; Mlotshwa, J.M; Ntiwane, N.D. ''The History of Emaswati in South Africa'', 2016, Mbokodo Publishers. Pages 169–187, ISBN 9780620653848</ref>
<div style="float:right; margin-left:15px; margin-bottom:10px; width:280px;">
{| class="wikitable" style="width:100%; background:#f9f9f9; border:1px solid #aaa;"
|+ style="font-size:1.2em; font-weight:bold; background:#e8e8e8; padding:8px;" | '''Embhuleni'''
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Inhlobo
| style="padding:6px;" | Umuti webukhosi
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Lelinye ligama
| style="padding:6px;" | KaGogo LaMagadlela
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Live
| style="padding:6px;" | [[iNingizimu Afrika]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Sifundza
| style="padding:6px;" | [[Mpumalanga]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Kusungulwa
| style="padding:6px;" | c. 1842
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Umsunguli
| style="padding:6px;" | [[Mswati II|Nkhosi Mswati II]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Isikhatsi
| style="padding:6px;" | UTC+2 (SAST)
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Iposi lekhodi
| style="padding:6px;" | 1190
|}
</div>
==Umlandvo==
[[File:Embhuleni.jpg| thumb| Bantfu Embhuleni ngesikhatsi se [[Mmemo]]]]
Sigodlo saseEmbhuleni sabakhona kusukela cishe nga-1842.<ref>''South Africa orders blacks out of 142-year-old village'', Washington Post, 13 January 1984. Accessed 13 July 2024</ref> Sasungulwa yiNkhosi Mswati II njengendzawo yelibutfo ngenhloso yekuvikela umhlaba weSwatini ekuhlaselweni lokungahle kwentiwe nge[[EmaPedi|maPedi]].<ref>Matsebula, J.S.M. ''[[Umlandvo waseSwatini|A History of Swaziland]]'', 1980,Creda Press, Cape Town</ref>
Indzawo yekucala yekuhlala kwebukhosi eEmbhuleni yakhiwa e[[Tjakastad]], ngaphansi kwe[[Ntsaba uMkhingoma]].<ref>Myburg, A.C. ''The Tribes of Barberton District'', Government Printer, 1949, Pretoria</ref><ref>Myburg, A.C. ''Chiefs and Tribes of Nelspruit District'', 1949, Department of Regional and Land Affairs, Pretoria</ref> Lomunye webafati beNkhosi Mswati II, iNkosikati Ngodzela Mkhonta, bekahlala lapho ekucaleni, kwase kutsi ngekuhamba kwesikhatsi kwafika naMakhosikati Butsikati naMnkabi, labebatfunyelwe kutsi batohlala khona njengebafati beNkhosi. Noko, Ngodzela wabuyiselwa e[[Swatini]] ngemuva kwekusolwa ngekutsi wafihla kukhohlakala kwalomunye umfati waMswati II, Ndzinga Jele.<ref name="auti"/>
Ngemuva kwekubuyiselwa kwaNgodzela eSwatini, iNkosikati [[Gogo LaMagadlela|Nandzi Khumalo]], lebeyatiwa ngekutsi nguLaMagadlela, yatfunyelwa eEmbhuleni esikhundleni saNgodzela. Bekayindvodzakati ya[[Magadlela Khumalo]], indvuna yaka[[Zulu]] lesuka esifundzeni sase[[Mkhondo]], lobekangumzala weNkhosi [[Mzilikazi kaMashobane]].<ref name="auti"/>
Eminyakeni lelandzelako, indzawo yekuhlala kwebukhosi yaseEmbhuleni yatfutsiselwa etindzaweni letehlukene kulentsaba yase[[Dlomodlomo| Intsaba iDlomodlomo]].<ref>Myburg, A.C. ''Die Stamme van die Distrik Carolina'', 1956, Staatsdrukker, Pretoria</ref><ref>van Warmelo, N.J. ''A Preliminary Survey of the Bantu Tribes of South Africa'', 1935, Government Printer, Pretoria</ref> ngaphambi kwekutsi igcine isendzaweni lekuyo nyalo e[[Badplaas]]. Lokutfutselwa ekugcineni kwahambisana kakhulu nekufika kwemdzwesho, lokwaphazamisa indlela yekuphila yesintfu futsi kwahlukanisa imhlaba waseEmbhuleni waba ngemapulazi labesaphetfwe ngemaBhunu.<ref name="auti"/>
LaMagadlela watala emantfombatana lamabili, boNkosatana File naLozindaba, kodvwa akazange abe nendvodzana. Ngemuva kwekufa kwaMswati II nga-1868, umndeni wasebukhosini bemaSwati wafuna indlela yekuchubekisa luhlanga lwaseEmbhuleni. Kwaba nekucocisana nemndeni waLaMagadlela eMkhondo, lowatfumelela intfombi lesencane, [[Bikwaphi Khumalo]], kutsi iyewushada neNkhosana Ntjentje, indvodzana yeNkhosana Kufa, lobekangumfowabo waMswati II. Bikwaphi naNtjentje baba nendvodzana, iNkhosana Sunduza, lebeyihloselwe kuba yiNdvuna yaseEmbhuleni. Ngemuva kwekufa kwaNtjentje kanye nekufa kwaSunduza asesemncane ngenca yekugula, luhlelo lwekakha bukhosi bakaDlamini Embhuleni lwaphazamiseka.<ref name="auti"/>
cq8dt32lthyo3zq4hngnwu11v1sjq37
42832
42831
2026-09-04T14:14:30Z
ZS Khumalo
9375
42832
wikitext
text/x-wiki
'''Embhuleni''' ngumuti webukhosi we[[Emaswati|maSwati]] e[[Ningizimu Afrika]], esifundzeni sase[[Mpumalanga]]. Utholakala e[[Badplaas]] futsi uyindzawo lehlala kuyo i[[Ndvuna yaseEmbhuleni]], iNkhosana [[Makhosonke Dlamini]].<ref name="auto">''Ntshalintshali is new induna of Swazi royal tribe'', Ridge Times, 18 February 2015, 13 July 2024</ref> Embhuleni ingulenye yetindzawo eNingizimu Afrika lapho kubanjelwa khona umcimbi wemnyaka ngemnyaka we-[[Ummemo]].<ref>Thwala, J. J. ''The Significance of the Traditional Ceremony Ummemo, among Swazi'', Studies of Tribes and Tribals, Vol 15, Issue 1, 2 January 2017. Pages=23–29</ref> Sigungu lesibusako ngaphansi kweNdvuna Dlamini satiwa ngekutsi [[Sibaya saseEmbhuleni]]<ref name="auto"/> futsi simelwe e[[Indlu Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko|Ndlini Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko]].<ref>''Prayer should be done for all', Mpumalanga News. Accessed 11 February 2023</ref><ref>''Kings and paramount chiefs of South Africa'', The African Royal Families. Accessed 23 July 2023</ref> Le ndzawo iphindze yatiwe ngekutsi '''Sigodlo saLaMagadlela''', libito lelatfola kumfati weNkhosi Mswati II, [[Gogo LaMagadlela]], lobekayi[[Ndlovukazi yaseEmbhuleni]] ngeminyaka yabo-1800.<ref name="auti">Matsebula, J.S; Mlotshwa, D.K; Mlotshwa, J.M; Ntiwane, N.D. ''The History of Emaswati in South Africa'', 2016, Mbokodo Publishers. Pages 169–187, ISBN 9780620653848</ref>
<div style="float:right; margin-left:15px; margin-bottom:10px; width:280px;">
{| class="wikitable" style="width:100%; background:#f9f9f9; border:1px solid #aaa;"
|+ style="font-size:1.2em; font-weight:bold; background:#e8e8e8; padding:8px;" | '''Embhuleni'''
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Inhlobo
| style="padding:6px;" | Umuti webukhosi
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Lelinye ligama
| style="padding:6px;" | KaGogo LaMagadlela
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Live
| style="padding:6px;" | [[iNingizimu Afrika]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Sifundza
| style="padding:6px;" | [[Mpumalanga]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Kusungulwa
| style="padding:6px;" | c. 1842
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Umsunguli
| style="padding:6px;" | [[Mswati II|Nkhosi Mswati II]]
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Isikhatsi
| style="padding:6px;" | UTC+2 (SAST)
|-
| style="background:#e8e8e8; font-weight:bold; padding:6px;" | Iposi lekhodi
| style="padding:6px;" | 1190
|}
</div>
==Umlandvo==
Sigodlo saseEmbhuleni sabakhona kusukela cishe nga-1842.<ref>''South Africa orders blacks out of 142-year-old village'', Washington Post, 13 January 1984. Accessed 13 July 2024</ref> Sasungulwa yiNkhosi Mswati II njengendzawo yelibutfo ngenhloso yekuvikela umhlaba weSwatini ekuhlaselweni lokungahle kwentiwe nge[[EmaPedi|maPedi]].<ref>Matsebula, J.S.M. ''[[Umlandvo waseSwatini|A History of Swaziland]]'', 1980,Creda Press, Cape Town</ref>
Indzawo yekucala yekuhlala kwebukhosi eEmbhuleni yakhiwa e[[Tjakastad]], ngaphansi kwe[[Ntsaba uMkhingoma]].<ref>Myburg, A.C. ''The Tribes of Barberton District'', Government Printer, 1949, Pretoria</ref><ref>Myburg, A.C. ''Chiefs and Tribes of Nelspruit District'', 1949, Department of Regional and Land Affairs, Pretoria</ref> Lomunye webafati beNkhosi Mswati II, iNkosikati Ngodzela Mkhonta, bekahlala lapho ekucaleni, kwase kutsi ngekuhamba kwesikhatsi kwafika naMakhosikati Butsikati naMnkabi, labebatfunyelwe kutsi batohlala khona njengebafati beNkhosi. Noko, Ngodzela wabuyiselwa e[[Swatini]] ngemuva kwekusolwa ngekutsi wafihla kukhohlakala kwalomunye umfati waMswati II, Ndzinga Jele.<ref name="auti"/>
Ngemuva kwekubuyiselwa kwaNgodzela eSwatini, iNkosikati [[Gogo LaMagadlela|Nandzi Khumalo]], lebeyatiwa ngekutsi nguLaMagadlela, yatfunyelwa eEmbhuleni esikhundleni saNgodzela. Bekayindvodzakati ya[[Magadlela Khumalo]], indvuna yaka[[Zulu]] lesuka esifundzeni sase[[Mkhondo]], lobekangumzala weNkhosi [[Mzilikazi kaMashobane]].<ref name="auti"/>
Eminyakeni lelandzelako, indzawo yekuhlala kwebukhosi yaseEmbhuleni yatfutsiselwa etindzaweni letehlukene kulentsaba yase[[Dlomodlomo| Intsaba iDlomodlomo]].<ref>Myburg, A.C. ''Die Stamme van die Distrik Carolina'', 1956, Staatsdrukker, Pretoria</ref><ref>van Warmelo, N.J. ''A Preliminary Survey of the Bantu Tribes of South Africa'', 1935, Government Printer, Pretoria</ref> ngaphambi kwekutsi igcine isendzaweni lekuyo nyalo e[[Badplaas]]. Lokutfutselwa ekugcineni kwahambisana kakhulu nekufika kwemdzwesho, lokwaphazamisa indlela yekuphila yesintfu futsi kwahlukanisa imhlaba waseEmbhuleni waba ngemapulazi labesaphetfwe ngemaBhunu.<ref name="auti"/>
LaMagadlela watala emantfombatana lamabili, boNkosatana File naLozindaba, kodvwa akazange abe nendvodzana. Ngemuva kwekufa kwaMswati II nga-1868, umndeni wasebukhosini bemaSwati wafuna indlela yekuchubekisa luhlanga lwaseEmbhuleni. Kwaba nekucocisana nemndeni waLaMagadlela eMkhondo, lowatfumelela intfombi lesencane, [[Bikwaphi Khumalo]], kutsi iyewushada neNkhosana Ntjentje, indvodzana yeNkhosana Kufa, lobekangumfowabo waMswati II. Bikwaphi naNtjentje baba nendvodzana, iNkhosana Sunduza, lebeyihloselwe kuba yiNdvuna yaseEmbhuleni. Ngemuva kwekufa kwaNtjentje kanye nekufa kwaSunduza asesemncane ngenca yekugula, luhlelo lwekakha bukhosi bakaDlamini Embhuleni lwaphazamiseka.<ref name="auti"/>
hudcdmgl0qsjy2vtid8rs34em7ubafx
42833
42832
2026-09-04T14:15:57Z
ZS Khumalo
9375
/* */
42833
wikitext
text/x-wiki
'''Embhuleni''' ngumuti webukhosi we[[Emaswati|maSwati]] e[[Ningizimu Afrika]], esifundzeni sase[[Mpumalanga]]. Utholakala e[[Badplaas]] futsi uyindzawo lehlala kuyo i[[Ndvuna yaseEmbhuleni]], iNkhosana [[Makhosonke Dlamini]].<ref name="auto">''Ntshalintshali is new induna of Swazi royal tribe'', Ridge Times, 18 February 2015, 13 July 2024</ref>
[[File:Embhuleni.jpg| thumb| Bantfu Embhuleni ngesikhatsi se [[Mmemo]]]]
Embhuleni ingulenye yetindzawo eNingizimu Afrika lapho kubanjelwa khona umcimbi wemnyaka ngemnyaka we-[[Ummemo]].<ref>Thwala, J. J. ''The Significance of the Traditional Ceremony Ummemo, among Swazi'', Studies of Tribes and Tribals, Vol 15, Issue 1, 2 January 2017. Pages=23–29</ref> Sigungu lesibusako ngaphansi kweNdvuna Dlamini satiwa ngekutsi [[Sibaya saseEmbhuleni]]<ref name="auto"/> futsi simelwe e[[Indlu Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko|Ndlini Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko]].<ref>''Prayer should be done for all', Mpumalanga News. Accessed 11 February 2023</ref><ref>''Kings and paramount chiefs of South Africa'', The African Royal Families. Accessed 23 July 2023</ref> Le ndzawo iphindze yatiwe ngekutsi '''Sigodlo saLaMagadlela''', libito lelatfola kumfati weNkhosi Mswati II, [[Gogo LaMagadlela]], lobekayi[[Ndlovukazi yaseEmbhuleni]] ngeminyaka yabo-1800.<ref name="auti">Matsebula, J.S; Mlotshwa, D.K; Mlotshwa, J.M; Ntiwane, N.D. ''The History of Emaswati in South Africa'', 2016, Mbokodo Publishers. Pages 169–187, ISBN 9780620653848</ref>
==Umlandvo==
Sigodlo saseEmbhuleni sabakhona kusukela cishe nga-1842.<ref>''South Africa orders blacks out of 142-year-old village'', Washington Post, 13 January 1984. Accessed 13 July 2024</ref> Sasungulwa yiNkhosi Mswati II njengendzawo yelibutfo ngenhloso yekuvikela umhlaba weSwatini ekuhlaselweni lokungahle kwentiwe nge[[EmaPedi|maPedi]].<ref>Matsebula, J.S.M. ''[[Umlandvo waseSwatini|A History of Swaziland]]'', 1980,Creda Press, Cape Town</ref>
Indzawo yekucala yekuhlala kwebukhosi eEmbhuleni yakhiwa e[[Tjakastad]], ngaphansi kwe[[Ntsaba uMkhingoma]].<ref>Myburg, A.C. ''The Tribes of Barberton District'', Government Printer, 1949, Pretoria</ref><ref>Myburg, A.C. ''Chiefs and Tribes of Nelspruit District'', 1949, Department of Regional and Land Affairs, Pretoria</ref> Lomunye webafati beNkhosi Mswati II, iNkosikati Ngodzela Mkhonta, bekahlala lapho ekucaleni, kwase kutsi ngekuhamba kwesikhatsi kwafika naMakhosikati Butsikati naMnkabi, labebatfunyelwe kutsi batohlala khona njengebafati beNkhosi. Noko, Ngodzela wabuyiselwa e[[Swatini]] ngemuva kwekusolwa ngekutsi wafihla kukhohlakala kwalomunye umfati waMswati II, Ndzinga Jele.<ref name="auti"/>
Ngemuva kwekubuyiselwa kwaNgodzela eSwatini, iNkosikati [[Gogo LaMagadlela|Nandzi Khumalo]], lebeyatiwa ngekutsi nguLaMagadlela, yatfunyelwa eEmbhuleni esikhundleni saNgodzela. Bekayindvodzakati ya[[Magadlela Khumalo]], indvuna yaka[[Zulu]] lesuka esifundzeni sase[[Mkhondo]], lobekangumzala weNkhosi [[Mzilikazi kaMashobane]].<ref name="auti"/>
Eminyakeni lelandzelako, indzawo yekuhlala kwebukhosi yaseEmbhuleni yatfutsiselwa etindzaweni letehlukene kulentsaba yase[[Dlomodlomo| Intsaba iDlomodlomo]].<ref>Myburg, A.C. ''Die Stamme van die Distrik Carolina'', 1956, Staatsdrukker, Pretoria</ref><ref>van Warmelo, N.J. ''A Preliminary Survey of the Bantu Tribes of South Africa'', 1935, Government Printer, Pretoria</ref> ngaphambi kwekutsi igcine isendzaweni lekuyo nyalo e[[Badplaas]]. Lokutfutselwa ekugcineni kwahambisana kakhulu nekufika kwemdzwesho, lokwaphazamisa indlela yekuphila yesintfu futsi kwahlukanisa imhlaba waseEmbhuleni waba ngemapulazi labesaphetfwe ngemaBhunu.<ref name="auti"/>
LaMagadlela watala emantfombatana lamabili, boNkosatana File naLozindaba, kodvwa akazange abe nendvodzana. Ngemuva kwekufa kwaMswati II nga-1868, umndeni wasebukhosini bemaSwati wafuna indlela yekuchubekisa luhlanga lwaseEmbhuleni. Kwaba nekucocisana nemndeni waLaMagadlela eMkhondo, lowatfumelela intfombi lesencane, [[Bikwaphi Khumalo]], kutsi iyewushada neNkhosana Ntjentje, indvodzana yeNkhosana Kufa, lobekangumfowabo waMswati II. Bikwaphi naNtjentje baba nendvodzana, iNkhosana Sunduza, lebeyihloselwe kuba yiNdvuna yaseEmbhuleni. Ngemuva kwekufa kwaNtjentje kanye nekufa kwaSunduza asesemncane ngenca yekugula, luhlelo lwekakha bukhosi bakaDlamini Embhuleni lwaphazamiseka.<ref name="auti"/>
2jwlcsl1ijgtsi4h55eypbs4mcr6ty7
42834
42833
2026-09-04T18:26:09Z
ZS Khumalo
9375
/* Umlandvo */
42834
wikitext
text/x-wiki
'''Embhuleni''' ngumuti webukhosi we[[Emaswati|maSwati]] e[[Ningizimu Afrika]], esifundzeni sase[[Mpumalanga]]. Utholakala e[[Badplaas]] futsi uyindzawo lehlala kuyo i[[Ndvuna yaseEmbhuleni]], iNkhosana [[Makhosonke Dlamini]].<ref name="auto">''Ntshalintshali is new induna of Swazi royal tribe'', Ridge Times, 18 February 2015, 13 July 2024</ref>
[[File:Embhuleni.jpg| thumb| Bantfu Embhuleni ngesikhatsi se [[Mmemo]]]]
Embhuleni ingulenye yetindzawo eNingizimu Afrika lapho kubanjelwa khona umcimbi wemnyaka ngemnyaka we-[[Ummemo]].<ref>Thwala, J. J. ''The Significance of the Traditional Ceremony Ummemo, among Swazi'', Studies of Tribes and Tribals, Vol 15, Issue 1, 2 January 2017. Pages=23–29</ref> Sigungu lesibusako ngaphansi kweNdvuna Dlamini satiwa ngekutsi [[Sibaya saseEmbhuleni]]<ref name="auto"/> futsi simelwe e[[Indlu Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko|Ndlini Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko]].<ref>''Prayer should be done for all', Mpumalanga News. Accessed 11 February 2023</ref><ref>''Kings and paramount chiefs of South Africa'', The African Royal Families. Accessed 23 July 2023</ref> Le ndzawo iphindze yatiwe ngekutsi '''Sigodlo saLaMagadlela''', libito lelatfola kumfati weNkhosi Mswati II, [[Gogo LaMagadlela]], lobekayi[[Ndlovukazi yaseEmbhuleni]] ngeminyaka yabo-1800.<ref name="auti">Matsebula, J.S; Mlotshwa, D.K; Mlotshwa, J.M; Ntiwane, N.D. ''The History of Emaswati in South Africa'', 2016, Mbokodo Publishers. Pages 169–187, ISBN 9780620653848</ref>
==Umlandvo==
Sigodlo saseEmbhuleni sabakhona kusukela cishe nga-1842.<ref>''South Africa orders blacks out of 142-year-old village'', Washington Post, 13 January 1984. Accessed 13 July 2024</ref> Sasungulwa yiNkhosi Mswati II njengendzawo yelibutfo ngenhloso yekuvikela umhlaba weSwatini ekuhlaselweni lokungahle kwentiwe nge[[EmaPedi|maPedi]].<ref>Matsebula, J.S.M. ''[[Umlandvo waseSwatini|A History of Swaziland]]'', 1980,Creda Press, Cape Town</ref>
Indzawo yekucala yekuhlala kwebukhosi eEmbhuleni yakhiwa e[[Tjakastad]], ngaphansi kwe[[Ntsaba uMkhingoma]].<ref>Myburg, A.C. ''The Tribes of Barberton District'', Government Printer, 1949, Pretoria</ref><ref>Myburg, A.C. ''Chiefs and Tribes of Nelspruit District'', 1949, Department of Regional and Land Affairs, Pretoria</ref> Lomunye webafati beNkhosi Mswati II, iNkosikati Ngodzela Mkhonta, bekahlala lapho ekucaleni, kwase kutsi ngekuhamba kwesikhatsi kwafika naMakhosikati Butsikati naMnkabi, labebatfunyelwe kutsi batohlala khona njengebafati beNkhosi. Noko, Ngodzela wabuyiselwa e[[Swatini]] ngemuva kwekusolwa ngekutsi wafihla kukhohlakala kwalomunye umfati waMswati II, Ndzinga Jele.<ref name="auti"/>
Ngemuva kwekubuyiselwa kwaNgodzela eSwatini, iNkosikati [[Gogo LaMagadlela|Nandzi Khumalo]], lebeyatiwa ngekutsi nguLaMagadlela, yatfunyelwa eEmbhuleni esikhundleni saNgodzela. Bekayindvodzakati ya[[Magadlela Khumalo]], indvuna yaka[[Zulu]] lesuka esifundzeni sase[[Mkhondo]], lobekangumzala weNkhosi [[Mzilikazi kaMashobane]].<ref name="auti"/>
Eminyakeni lelandzelako, indzawo yekuhlala kwebukhosi yaseEmbhuleni yatfutsiselwa etindzaweni letehlukene kulentsaba yase[[Dlomodlomo| Intsaba iDlomodlomo]].<ref>Myburg, A.C. ''Die Stamme van die Distrik Carolina'', 1956, Staatsdrukker, Pretoria</ref><ref>van Warmelo, N.J. ''A Preliminary Survey of the Bantu Tribes of South Africa'', 1935, Government Printer, Pretoria</ref> ngaphambi kwekutsi igcine isendzaweni lekuyo nyalo e[[Badplaas]]. Lokutfutselwa ekugcineni kwahambisana kakhulu nekufika kwemdzwesho, lokwaphazamisa indlela yekuphila yesintfu futsi kwahlukanisa imhlaba waseEmbhuleni waba ngemapulazi labesaphetfwe ngemaBhunu.<ref name="auti"/>
LaMagadlela watala emantfombatana lamabili, boNkosatana File naLozindaba, kodvwa akazange abe nendvodzana. Ngemuva kwekufa kwaMswati II nga-1868, umndeni wasebukhosini bemaSwati wafuna indlela yekuchubekisa luhlanga lwaseEmbhuleni. Kwaba nekucocisana nemndeni waLaMagadlela eMkhondo, lowatfumelela intfombi lesencane, [[Bikwaphi Khumalo]], kutsi iyewushada neNkhosana Ntjentje, indvodzana yeNkhosana Kufa, lobekangumfowabo waMswati II. Bikwaphi naNtjentje baba nendvodzana, iNkhosana Sunduza, lebeyihloselwe kuba yiNdvuna yaseEmbhuleni. Ngemuva kwekufa kwaNtjentje kanye nekufa kwaSunduza asesemncane ngenca yekugula, luhlelo lwekakha bukhosi bakaDlamini Embhuleni lwaphazamiseka.<ref name="auti"/>
Kute kuqinisekiswe kuchubeka kweluhlanga, iNkhosana Mgwevu, lomunye wemadvodzana eNkhosana Kufa, washada naBikwaphi. Baba nebantfwana labahlanu, lokufaka ekhatsi boNkhosana [[Maquba Dlamini]], Mazingela kanye naMakinobho Amos. Njengobe Sunduza besefile, Maquba waba yiNdvuna yekucala leyabonwa ngekusemtsetfweni yaseEmbhuleni.<ref name="auti"/>
Ngemuva kwekufa kwaLaMagadlela nga-1922, Bikwaphi watsatsa njengelibamba laseEmbhuleni kwaze kwaba ngulapho Maquba abekwa ngalokusemtsetfweni njengeNdvuna nga-1931. Bikwaphi wafa nga-1939. Maquba walandzelwa yiNkhosana [[Johannes Mkolishi Dlamini]] nga-1953.<ref name="auti"/>
==Bukhulu bendzawo nesimo semngcele==
Ngabo-1800, umbuso wemaSwati wandza kakhulu ngaphansi kweNkhosi [[Mswati II]], kusukela e[[Mfuleni iNgwenya]]Mfuleni enyakatho kuya e[[Mfuleni iPongola]] eningizimu, kanye nase[[Tintsaba teLubombo|Ntsabeni iLebombo]] empumalanga kuya enkangala yasempumalanga ngasenshonalanga.<ref name="autu">Macmillan, Hugh (1989): Chapter:''A Nation Divided? The Swazi in Swaziland and the Transvaal, 1865–1986'' edited by Leroy Vail. Title: ''The Creation of Tribalism in Southern Africa'', James Currey,, University of California Press, London; Berkeley, Pages 289–315</ref>
Embhuleni beyiyincenye yendzawo yasemnceleni yasenshonalanga kulombuso, lebeyifaka ekhatsi tindzawo tase[[Carolina]], [[Barberton]], [[Ermelo]], [[Piet Retief]], [[Wakkerstroom]], [[Standerton]] ne[[Lydenburg]]. Lendzawo beyifinyelela e[[Umfula iNgwenya|Mfuleni iNgwenya]], ichubeke njalo ngase[[Umfula iKomati|Mfuleni iKomati]]. Embhuleni beyiyinye yetindzawo letibalulekile tebukhosi lebetisebenta njengetindzawo temabutfo, letasisekela ligunya lemaSwati kusete lomncele weSwatini walamuhla. Letinye tindzawo letibalulekile bekuyiMjindini, edvute neBarberton, kanye ne[[Mekemeke]], enyakatho-mpumalanga yeBarberton.<ref name="autu"/>
25bct3ilephpzoxd5gysingwyiqu3lt
42835
42834
2026-09-04T18:28:13Z
ZS Khumalo
9375
/* Bukhulu bendzawo nesimo semngcele */
42835
wikitext
text/x-wiki
'''Embhuleni''' ngumuti webukhosi we[[Emaswati|maSwati]] e[[Ningizimu Afrika]], esifundzeni sase[[Mpumalanga]]. Utholakala e[[Badplaas]] futsi uyindzawo lehlala kuyo i[[Ndvuna yaseEmbhuleni]], iNkhosana [[Makhosonke Dlamini]].<ref name="auto">''Ntshalintshali is new induna of Swazi royal tribe'', Ridge Times, 18 February 2015, 13 July 2024</ref>
[[File:Embhuleni.jpg| thumb| Bantfu Embhuleni ngesikhatsi se [[Mmemo]]]]
Embhuleni ingulenye yetindzawo eNingizimu Afrika lapho kubanjelwa khona umcimbi wemnyaka ngemnyaka we-[[Ummemo]].<ref>Thwala, J. J. ''The Significance of the Traditional Ceremony Ummemo, among Swazi'', Studies of Tribes and Tribals, Vol 15, Issue 1, 2 January 2017. Pages=23–29</ref> Sigungu lesibusako ngaphansi kweNdvuna Dlamini satiwa ngekutsi [[Sibaya saseEmbhuleni]]<ref name="auto"/> futsi simelwe e[[Indlu Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko|Ndlini Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko]].<ref>''Prayer should be done for all', Mpumalanga News. Accessed 11 February 2023</ref><ref>''Kings and paramount chiefs of South Africa'', The African Royal Families. Accessed 23 July 2023</ref> Le ndzawo iphindze yatiwe ngekutsi '''Sigodlo saLaMagadlela''', libito lelatfola kumfati weNkhosi Mswati II, [[Gogo LaMagadlela]], lobekayi[[Ndlovukazi yaseEmbhuleni]] ngeminyaka yabo-1800.<ref name="auti">Matsebula, J.S; Mlotshwa, D.K; Mlotshwa, J.M; Ntiwane, N.D. ''The History of Emaswati in South Africa'', 2016, Mbokodo Publishers. Pages 169–187, ISBN 9780620653848</ref>
==Umlandvo==
Sigodlo saseEmbhuleni sabakhona kusukela cishe nga-1842.<ref>''South Africa orders blacks out of 142-year-old village'', Washington Post, 13 January 1984. Accessed 13 July 2024</ref> Sasungulwa yiNkhosi Mswati II njengendzawo yelibutfo ngenhloso yekuvikela umhlaba weSwatini ekuhlaselweni lokungahle kwentiwe nge[[EmaPedi|maPedi]].<ref>Matsebula, J.S.M. ''[[Umlandvo waseSwatini|A History of Swaziland]]'', 1980,Creda Press, Cape Town</ref>
Indzawo yekucala yekuhlala kwebukhosi eEmbhuleni yakhiwa e[[Tjakastad]], ngaphansi kwe[[Ntsaba uMkhingoma]].<ref>Myburg, A.C. ''The Tribes of Barberton District'', Government Printer, 1949, Pretoria</ref><ref>Myburg, A.C. ''Chiefs and Tribes of Nelspruit District'', 1949, Department of Regional and Land Affairs, Pretoria</ref> Lomunye webafati beNkhosi Mswati II, iNkosikati Ngodzela Mkhonta, bekahlala lapho ekucaleni, kwase kutsi ngekuhamba kwesikhatsi kwafika naMakhosikati Butsikati naMnkabi, labebatfunyelwe kutsi batohlala khona njengebafati beNkhosi. Noko, Ngodzela wabuyiselwa e[[Swatini]] ngemuva kwekusolwa ngekutsi wafihla kukhohlakala kwalomunye umfati waMswati II, Ndzinga Jele.<ref name="auti"/>
Ngemuva kwekubuyiselwa kwaNgodzela eSwatini, iNkosikati [[Gogo LaMagadlela|Nandzi Khumalo]], lebeyatiwa ngekutsi nguLaMagadlela, yatfunyelwa eEmbhuleni esikhundleni saNgodzela. Bekayindvodzakati ya[[Magadlela Khumalo]], indvuna yaka[[Zulu]] lesuka esifundzeni sase[[Mkhondo]], lobekangumzala weNkhosi [[Mzilikazi kaMashobane]].<ref name="auti"/>
Eminyakeni lelandzelako, indzawo yekuhlala kwebukhosi yaseEmbhuleni yatfutsiselwa etindzaweni letehlukene kulentsaba yase[[Dlomodlomo| Intsaba iDlomodlomo]].<ref>Myburg, A.C. ''Die Stamme van die Distrik Carolina'', 1956, Staatsdrukker, Pretoria</ref><ref>van Warmelo, N.J. ''A Preliminary Survey of the Bantu Tribes of South Africa'', 1935, Government Printer, Pretoria</ref> ngaphambi kwekutsi igcine isendzaweni lekuyo nyalo e[[Badplaas]]. Lokutfutselwa ekugcineni kwahambisana kakhulu nekufika kwemdzwesho, lokwaphazamisa indlela yekuphila yesintfu futsi kwahlukanisa imhlaba waseEmbhuleni waba ngemapulazi labesaphetfwe ngemaBhunu.<ref name="auti"/>
LaMagadlela watala emantfombatana lamabili, boNkosatana File naLozindaba, kodvwa akazange abe nendvodzana. Ngemuva kwekufa kwaMswati II nga-1868, umndeni wasebukhosini bemaSwati wafuna indlela yekuchubekisa luhlanga lwaseEmbhuleni. Kwaba nekucocisana nemndeni waLaMagadlela eMkhondo, lowatfumelela intfombi lesencane, [[Bikwaphi Khumalo]], kutsi iyewushada neNkhosana Ntjentje, indvodzana yeNkhosana Kufa, lobekangumfowabo waMswati II. Bikwaphi naNtjentje baba nendvodzana, iNkhosana Sunduza, lebeyihloselwe kuba yiNdvuna yaseEmbhuleni. Ngemuva kwekufa kwaNtjentje kanye nekufa kwaSunduza asesemncane ngenca yekugula, luhlelo lwekakha bukhosi bakaDlamini Embhuleni lwaphazamiseka.<ref name="auti"/>
Kute kuqinisekiswe kuchubeka kweluhlanga, iNkhosana Mgwevu, lomunye wemadvodzana eNkhosana Kufa, washada naBikwaphi. Baba nebantfwana labahlanu, lokufaka ekhatsi boNkhosana [[Maquba Dlamini]], Mazingela kanye naMakinobho Amos. Njengobe Sunduza besefile, Maquba waba yiNdvuna yekucala leyabonwa ngekusemtsetfweni yaseEmbhuleni.<ref name="auti"/>
Ngemuva kwekufa kwaLaMagadlela nga-1922, Bikwaphi watsatsa njengelibamba laseEmbhuleni kwaze kwaba ngulapho Maquba abekwa ngalokusemtsetfweni njengeNdvuna nga-1931. Bikwaphi wafa nga-1939. Maquba walandzelwa yiNkhosana [[Johannes Mkolishi Dlamini]] nga-1953.<ref name="auti"/>
==Bukhulu bendzawo nesimo semngcele==
Ngabo-1800, umbuso wemaSwati wandza kakhulu ngaphansi kweNkhosi [[Mswati II]], kusukela e[[Mfuleni iNgwenya]]Mfuleni enyakatho kuya e[[Mfuleni iPongola]] eningizimu, kanye nase[[Tintsaba teLubombo|Ntsabeni iLebombo]] empumalanga kuya enkangala yasempumalanga ngasenshonalanga.<ref name="autu">Macmillan, Hugh (1989): Chapter:''A Nation Divided? The Swazi in Swaziland and the Transvaal, 1865–1986'' edited by Leroy Vail. Title: ''The Creation of Tribalism in Southern Africa'', James Currey,, University of California Press, London; Berkeley, Pages 289–315</ref>
Embhuleni beyiyincenye yendzawo yasemnceleni yasenshonalanga kulombuso, lebeyifaka ekhatsi tindzawo tase[[Carolina]], [[Barberton]], [[Ermelo]], [[Piet Retief]], [[Wakkerstroom]], [[Standerton]] ne[[Lydenburg]]. Lendzawo beyifinyelela e[[Umfula iNgwenya|Mfuleni iNgwenya]], ichubeke njalo ngase[[Umfula iKomati|Mfuleni iKomati]]. Embhuleni beyiyinye yetindzawo letibalulekile tebukhosi lebetisebenta njengetindzawo temabutfo, letasisekela ligunya lemaSwati kusete lomncele weSwatini walamuhla. Letinye tindzawo letibalulekile bekuyiMjindini, edvute neBarberton, kanye ne[[Mekemeke]], enyakatho-mpumalanga yeBarberton.<ref name="autu"/>
[[File:Swazi house.jpg|thumb| Umfanekiso wendlu yemaSwati [[eMsamo weSwatini, Lobamba]]]]
[[File:Swazi home.jpg|thumb]]
1q6xlqcanegeajw0bj8kcf9yojq9d0h
42836
42835
2026-09-04T18:29:56Z
ZS Khumalo
9375
/* Bukhulu bendzawo nesimo semngcele */
42836
wikitext
text/x-wiki
'''Embhuleni''' ngumuti webukhosi we[[Emaswati|maSwati]] e[[Ningizimu Afrika]], esifundzeni sase[[Mpumalanga]]. Utholakala e[[Badplaas]] futsi uyindzawo lehlala kuyo i[[Ndvuna yaseEmbhuleni]], iNkhosana [[Makhosonke Dlamini]].<ref name="auto">''Ntshalintshali is new induna of Swazi royal tribe'', Ridge Times, 18 February 2015, 13 July 2024</ref>
[[File:Embhuleni.jpg| thumb| Bantfu Embhuleni ngesikhatsi se [[Mmemo]]]]
Embhuleni ingulenye yetindzawo eNingizimu Afrika lapho kubanjelwa khona umcimbi wemnyaka ngemnyaka we-[[Ummemo]].<ref>Thwala, J. J. ''The Significance of the Traditional Ceremony Ummemo, among Swazi'', Studies of Tribes and Tribals, Vol 15, Issue 1, 2 January 2017. Pages=23–29</ref> Sigungu lesibusako ngaphansi kweNdvuna Dlamini satiwa ngekutsi [[Sibaya saseEmbhuleni]]<ref name="auto"/> futsi simelwe e[[Indlu Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko|Ndlini Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko]].<ref>''Prayer should be done for all', Mpumalanga News. Accessed 11 February 2023</ref><ref>''Kings and paramount chiefs of South Africa'', The African Royal Families. Accessed 23 July 2023</ref> Le ndzawo iphindze yatiwe ngekutsi '''Sigodlo saLaMagadlela''', libito lelatfola kumfati weNkhosi Mswati II, [[Gogo LaMagadlela]], lobekayi[[Ndlovukazi yaseEmbhuleni]] ngeminyaka yabo-1800.<ref name="auti">Matsebula, J.S; Mlotshwa, D.K; Mlotshwa, J.M; Ntiwane, N.D. ''The History of Emaswati in South Africa'', 2016, Mbokodo Publishers. Pages 169–187, ISBN 9780620653848</ref>
==Umlandvo==
Sigodlo saseEmbhuleni sabakhona kusukela cishe nga-1842.<ref>''South Africa orders blacks out of 142-year-old village'', Washington Post, 13 January 1984. Accessed 13 July 2024</ref> Sasungulwa yiNkhosi Mswati II njengendzawo yelibutfo ngenhloso yekuvikela umhlaba weSwatini ekuhlaselweni lokungahle kwentiwe nge[[EmaPedi|maPedi]].<ref>Matsebula, J.S.M. ''[[Umlandvo waseSwatini|A History of Swaziland]]'', 1980,Creda Press, Cape Town</ref>
Indzawo yekucala yekuhlala kwebukhosi eEmbhuleni yakhiwa e[[Tjakastad]], ngaphansi kwe[[Ntsaba uMkhingoma]].<ref>Myburg, A.C. ''The Tribes of Barberton District'', Government Printer, 1949, Pretoria</ref><ref>Myburg, A.C. ''Chiefs and Tribes of Nelspruit District'', 1949, Department of Regional and Land Affairs, Pretoria</ref> Lomunye webafati beNkhosi Mswati II, iNkosikati Ngodzela Mkhonta, bekahlala lapho ekucaleni, kwase kutsi ngekuhamba kwesikhatsi kwafika naMakhosikati Butsikati naMnkabi, labebatfunyelwe kutsi batohlala khona njengebafati beNkhosi. Noko, Ngodzela wabuyiselwa e[[Swatini]] ngemuva kwekusolwa ngekutsi wafihla kukhohlakala kwalomunye umfati waMswati II, Ndzinga Jele.<ref name="auti"/>
Ngemuva kwekubuyiselwa kwaNgodzela eSwatini, iNkosikati [[Gogo LaMagadlela|Nandzi Khumalo]], lebeyatiwa ngekutsi nguLaMagadlela, yatfunyelwa eEmbhuleni esikhundleni saNgodzela. Bekayindvodzakati ya[[Magadlela Khumalo]], indvuna yaka[[Zulu]] lesuka esifundzeni sase[[Mkhondo]], lobekangumzala weNkhosi [[Mzilikazi kaMashobane]].<ref name="auti"/>
Eminyakeni lelandzelako, indzawo yekuhlala kwebukhosi yaseEmbhuleni yatfutsiselwa etindzaweni letehlukene kulentsaba yase[[Dlomodlomo| Intsaba iDlomodlomo]].<ref>Myburg, A.C. ''Die Stamme van die Distrik Carolina'', 1956, Staatsdrukker, Pretoria</ref><ref>van Warmelo, N.J. ''A Preliminary Survey of the Bantu Tribes of South Africa'', 1935, Government Printer, Pretoria</ref> ngaphambi kwekutsi igcine isendzaweni lekuyo nyalo e[[Badplaas]]. Lokutfutselwa ekugcineni kwahambisana kakhulu nekufika kwemdzwesho, lokwaphazamisa indlela yekuphila yesintfu futsi kwahlukanisa imhlaba waseEmbhuleni waba ngemapulazi labesaphetfwe ngemaBhunu.<ref name="auti"/>
LaMagadlela watala emantfombatana lamabili, boNkosatana File naLozindaba, kodvwa akazange abe nendvodzana. Ngemuva kwekufa kwaMswati II nga-1868, umndeni wasebukhosini bemaSwati wafuna indlela yekuchubekisa luhlanga lwaseEmbhuleni. Kwaba nekucocisana nemndeni waLaMagadlela eMkhondo, lowatfumelela intfombi lesencane, [[Bikwaphi Khumalo]], kutsi iyewushada neNkhosana Ntjentje, indvodzana yeNkhosana Kufa, lobekangumfowabo waMswati II. Bikwaphi naNtjentje baba nendvodzana, iNkhosana Sunduza, lebeyihloselwe kuba yiNdvuna yaseEmbhuleni. Ngemuva kwekufa kwaNtjentje kanye nekufa kwaSunduza asesemncane ngenca yekugula, luhlelo lwekakha bukhosi bakaDlamini Embhuleni lwaphazamiseka.<ref name="auti"/>
Kute kuqinisekiswe kuchubeka kweluhlanga, iNkhosana Mgwevu, lomunye wemadvodzana eNkhosana Kufa, washada naBikwaphi. Baba nebantfwana labahlanu, lokufaka ekhatsi boNkhosana [[Maquba Dlamini]], Mazingela kanye naMakinobho Amos. Njengobe Sunduza besefile, Maquba waba yiNdvuna yekucala leyabonwa ngekusemtsetfweni yaseEmbhuleni.<ref name="auti"/>
Ngemuva kwekufa kwaLaMagadlela nga-1922, Bikwaphi watsatsa njengelibamba laseEmbhuleni kwaze kwaba ngulapho Maquba abekwa ngalokusemtsetfweni njengeNdvuna nga-1931. Bikwaphi wafa nga-1939. Maquba walandzelwa yiNkhosana [[Johannes Mkolishi Dlamini]] nga-1953.<ref name="auti"/>
==Bukhulu bendzawo nesimo semngcele==
Ngabo-1800, umbuso wemaSwati wandza kakhulu ngaphansi kweNkhosi [[Mswati II]], kusukela e[[Mfuleni iNgwenya]]Mfuleni enyakatho kuya e[[Mfuleni iPongola]] eningizimu, kanye nase[[Tintsaba teLubombo|Ntsabeni iLebombo]] empumalanga kuya enkangala yasempumalanga ngasenshonalanga.<ref name="autu">Macmillan, Hugh (1989): Chapter:''A Nation Divided? The Swazi in Swaziland and the Transvaal, 1865–1986'' edited by Leroy Vail. Title: ''The Creation of Tribalism in Southern Africa'', James Currey,, University of California Press, London; Berkeley, Pages 289–315</ref>
Embhuleni beyiyincenye yendzawo yasemnceleni yasenshonalanga kulombuso, lebeyifaka ekhatsi tindzawo tase[[Carolina]], [[Barberton]], [[Ermelo]], [[Piet Retief]], [[Wakkerstroom]], [[Standerton]] ne[[Lydenburg]]. Lendzawo beyifinyelela e[[Umfula iNgwenya|Mfuleni iNgwenya]], ichubeke njalo ngase[[Umfula iKomati|Mfuleni iKomati]]. Embhuleni beyiyinye yetindzawo letibalulekile tebukhosi lebetisebenta njengetindzawo temabutfo, letasisekela ligunya lemaSwati kusete lomncele weSwatini walamuhla. Letinye tindzawo letibalulekile bekuyiMjindini, edvute neBarberton, kanye ne[[Mekemeke]], enyakatho-mpumalanga yeBarberton.<ref name="autu"/>
[[File:Swazi house.jpg|thumb| Umfanekiso wendlu yemaSwati [[eMsamo weSwatini, Lobamba]]]]
[[File:Swazi home.jpg|thumb]]
Ngemuva kwekufa kwaMswati II nga-1868, umbuso wemaSwati wabhekana nekukhula kwemandla emaBhunu kanye nema[[Ngisi]].<ref name="autu"/>
oj6mola8o45mrdghyt36tppvzkp378m
42837
42836
2026-09-04T18:33:45Z
ZS Khumalo
9375
42837
wikitext
text/x-wiki
'''Embhuleni''' ngumuti webukhosi we[[Emaswati|maSwati]] e[[Ningizimu Afrika]], esifundzeni sase[[Mpumalanga]]. Utholakala e[[Badplaas]] futsi uyindzawo lehlala kuyo i[[Ndvuna yaseEmbhuleni]], iNkhosana [[Makhosonke Dlamini]].<ref name="auto">''Ntshalintshali is new induna of Swazi royal tribe'', Ridge Times, 18 February 2015, 13 July 2024</ref>
[[File:Embhuleni.jpg| thumb| Bantfu Embhuleni ngesikhatsi se [[Mmemo]]]]
Embhuleni ingulenye yetindzawo eNingizimu Afrika lapho kubanjelwa khona umcimbi wemnyaka ngemnyaka we-[[Ummemo]].<ref>Thwala, J. J. ''The Significance of the Traditional Ceremony Ummemo, among Swazi'', Studies of Tribes and Tribals, Vol 15, Issue 1, 2 January 2017. Pages=23–29</ref> Sigungu lesibusako ngaphansi kweNdvuna Dlamini satiwa ngekutsi [[Sibaya saseEmbhuleni]]<ref name="auto"/> futsi simelwe e[[Indlu Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko|Ndlini Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko]].<ref>''Prayer should be done for all', Mpumalanga News. Accessed 11 February 2023</ref><ref>''Kings and paramount chiefs of South Africa'', The African Royal Families. Accessed 23 July 2023</ref> Le ndzawo iphindze yatiwe ngekutsi '''Sigodlo saLaMagadlela''', libito lelatfola kumfati weNkhosi Mswati II, [[Gogo LaMagadlela]], lobekayi[[Ndlovukazi yaseEmbhuleni]] ngeminyaka yabo-1800.<ref name="auti">Matsebula, J.S; Mlotshwa, D.K; Mlotshwa, J.M; Ntiwane, N.D. ''The History of Emaswati in South Africa'', 2016, Mbokodo Publishers. Pages 169–187, ISBN 9780620653848</ref>
==Umlandvo==
Sigodlo saseEmbhuleni sabakhona kusukela cishe nga-1842.<ref>''South Africa orders blacks out of 142-year-old village'', Washington Post, 13 January 1984. Accessed 13 July 2024</ref> Sasungulwa yiNkhosi Mswati II njengendzawo yelibutfo ngenhloso yekuvikela umhlaba weSwatini ekuhlaselweni lokungahle kwentiwe nge[[EmaPedi|maPedi]].<ref>Matsebula, J.S.M. ''[[Umlandvo waseSwatini|A History of Swaziland]]'', 1980,Creda Press, Cape Town</ref>
Indzawo yekucala yekuhlala kwebukhosi eEmbhuleni yakhiwa e[[Tjakastad]], ngaphansi kwe[[Ntsaba uMkhingoma]].<ref>Myburg, A.C. ''The Tribes of Barberton District'', Government Printer, 1949, Pretoria</ref><ref>Myburg, A.C. ''Chiefs and Tribes of Nelspruit District'', 1949, Department of Regional and Land Affairs, Pretoria</ref> Lomunye webafati beNkhosi Mswati II, iNkosikati Ngodzela Mkhonta, bekahlala lapho ekucaleni, kwase kutsi ngekuhamba kwesikhatsi kwafika naMakhosikati Butsikati naMnkabi, labebatfunyelwe kutsi batohlala khona njengebafati beNkhosi. Noko, Ngodzela wabuyiselwa e[[Swatini]] ngemuva kwekusolwa ngekutsi wafihla kukhohlakala kwalomunye umfati waMswati II, Ndzinga Jele.<ref name="auti"/>
Ngemuva kwekubuyiselwa kwaNgodzela eSwatini, iNkosikati [[Gogo LaMagadlela|Nandzi Khumalo]], lebeyatiwa ngekutsi nguLaMagadlela, yatfunyelwa eEmbhuleni esikhundleni saNgodzela. Bekayindvodzakati ya[[Magadlela Khumalo]], indvuna yaka[[Zulu]] lesuka esifundzeni sase[[Mkhondo]], lobekangumzala weNkhosi [[Mzilikazi kaMashobane]].<ref name="auti"/>
Eminyakeni lelandzelako, indzawo yekuhlala kwebukhosi yaseEmbhuleni yatfutsiselwa etindzaweni letehlukene kulentsaba yase[[Dlomodlomo| Intsaba iDlomodlomo]].<ref>Myburg, A.C. ''Die Stamme van die Distrik Carolina'', 1956, Staatsdrukker, Pretoria</ref><ref>van Warmelo, N.J. ''A Preliminary Survey of the Bantu Tribes of South Africa'', 1935, Government Printer, Pretoria</ref> ngaphambi kwekutsi igcine isendzaweni lekuyo nyalo e[[Badplaas]]. Lokutfutselwa ekugcineni kwahambisana kakhulu nekufika kwemdzwesho, lokwaphazamisa indlela yekuphila yesintfu futsi kwahlukanisa imhlaba waseEmbhuleni waba ngemapulazi labesaphetfwe ngemaBhunu.<ref name="auti"/>
LaMagadlela watala emantfombatana lamabili, boNkosatana File naLozindaba, kodvwa akazange abe nendvodzana. Ngemuva kwekufa kwaMswati II nga-1868, umndeni wasebukhosini bemaSwati wafuna indlela yekuchubekisa luhlanga lwaseEmbhuleni. Kwaba nekucocisana nemndeni waLaMagadlela eMkhondo, lowatfumelela intfombi lesencane, [[Bikwaphi Khumalo]], kutsi iyewushada neNkhosana Ntjentje, indvodzana yeNkhosana Kufa, lobekangumfowabo waMswati II. Bikwaphi naNtjentje baba nendvodzana, iNkhosana Sunduza, lebeyihloselwe kuba yiNdvuna yaseEmbhuleni. Ngemuva kwekufa kwaNtjentje kanye nekufa kwaSunduza asesemncane ngenca yekugula, luhlelo lwekakha bukhosi bakaDlamini Embhuleni lwaphazamiseka.<ref name="auti"/>
Kute kuqinisekiswe kuchubeka kweluhlanga, iNkhosana Mgwevu, lomunye wemadvodzana eNkhosana Kufa, washada naBikwaphi. Baba nebantfwana labahlanu, lokufaka ekhatsi boNkhosana [[Maquba Dlamini]], Mazingela kanye naMakinobho Amos. Njengobe Sunduza besefile, Maquba waba yiNdvuna yekucala leyabonwa ngekusemtsetfweni yaseEmbhuleni.<ref name="auti"/>
Ngemuva kwekufa kwaLaMagadlela nga-1922, Bikwaphi watsatsa njengelibamba laseEmbhuleni kwaze kwaba ngulapho Maquba abekwa ngalokusemtsetfweni njengeNdvuna nga-1931. Bikwaphi wafa nga-1939. Maquba walandzelwa yiNkhosana [[Johannes Mkolishi Dlamini]] nga-1953.<ref name="auti"/>
==Bukhulu bendzawo nesimo semngcele==
Ngabo-1800, umbuso wemaSwati wandza kakhulu ngaphansi kweNkhosi [[Mswati II]], kusukela e[[Mfuleni iNgwenya]]Mfuleni enyakatho kuya e[[Mfuleni iPongola]] eningizimu, kanye nase[[Tintsaba teLubombo|Ntsabeni iLebombo]] empumalanga kuya enkangala yasempumalanga ngasenshonalanga.<ref name="autu">Macmillan, Hugh (1989): Chapter:''A Nation Divided? The Swazi in Swaziland and the Transvaal, 1865–1986'' edited by Leroy Vail. Title: ''The Creation of Tribalism in Southern Africa'', James Currey,, University of California Press, London; Berkeley, Pages 289–315</ref>
Embhuleni beyiyincenye yendzawo yasemnceleni yasenshonalanga kulombuso, lebeyifaka ekhatsi tindzawo tase[[Carolina]], [[Barberton]], [[Ermelo]], [[Piet Retief]], [[Wakkerstroom]], [[Standerton]] ne[[Lydenburg]]. Lendzawo beyifinyelela e[[Umfula iNgwenya|Mfuleni iNgwenya]], ichubeke njalo ngase[[Umfula iKomati|Mfuleni iKomati]]. Embhuleni beyiyinye yetindzawo letibalulekile tebukhosi lebetisebenta njengetindzawo temabutfo, letasisekela ligunya lemaSwati kusete lomncele weSwatini walamuhla. Letinye tindzawo letibalulekile bekuyiMjindini, edvute neBarberton, kanye ne[[Mekemeke]], enyakatho-mpumalanga yeBarberton.<ref name="autu"/>
[[File:Swazi house.jpg|thumb| Umfanekiso wendlu yemaSwati [[eMsamo weSwatini, Lobamba]]]]
[[File:Swazi home.jpg|thumb]]
Ngemuva kwekufa kwaMswati II nga-1868, umbuso wemaSwati wabhekana nekukhula kwemandla emaBhunu kanye nema[[Ngisi]].<ref name="autu"/>
Eminyakeni lembalwa ngaphambi kwekufa kwaMswati II, imincele yetindzawo lebetibuswa ngemakoloni beyisengakacaci kahle. i-Pretoria Convention ya-1881 kanye ne-London Convention ya-1884, ngesikhatsi sekutsatfwa kwemhlaba belumbi yacacisa imincele yeSwatini futsi yashiya ngaphandle tindzawo letibalulekile temadolobha nemiti yebukhosi, lokufaka ekhatsi Embhuleni.<ref name="autu"/>
Babusi bemaSwati bachubeka baphikisana nemingcele yasenyakatho nasenyakatfo-ntshonalanga, batsi Embhuleni bekuyincenye yensimu yemaSwati.<ref name="autu"/>
kpd37p7stgkf0xb72acguurbli56ob6
42838
42837
2026-09-04T18:36:16Z
ZS Khumalo
9375
42838
wikitext
text/x-wiki
'''Embhuleni''' ngumuti webukhosi we[[Emaswati|maSwati]] e[[Ningizimu Afrika]], esifundzeni sase[[Mpumalanga]]. Utholakala e[[Badplaas]] futsi uyindzawo lehlala kuyo i[[Ndvuna yaseEmbhuleni]], iNkhosana [[Makhosonke Dlamini]].<ref name="auto">''Ntshalintshali is new induna of Swazi royal tribe'', Ridge Times, 18 February 2015, 13 July 2024</ref>
[[File:Embhuleni.jpg| thumb| Bantfu Embhuleni ngesikhatsi se [[Mmemo]]]]
Embhuleni ingulenye yetindzawo eNingizimu Afrika lapho kubanjelwa khona umcimbi wemnyaka ngemnyaka we-[[Ummemo]].<ref>Thwala, J. J. ''The Significance of the Traditional Ceremony Ummemo, among Swazi'', Studies of Tribes and Tribals, Vol 15, Issue 1, 2 January 2017. Pages=23–29</ref> Sigungu lesibusako ngaphansi kweNdvuna Dlamini satiwa ngekutsi [[Sibaya saseEmbhuleni]]<ref name="auto"/> futsi simelwe e[[Indlu Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko|Ndlini Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko]].<ref>''Prayer should be done for all', Mpumalanga News. Accessed 11 February 2023</ref><ref>''Kings and paramount chiefs of South Africa'', The African Royal Families. Accessed 23 July 2023</ref> Le ndzawo iphindze yatiwe ngekutsi '''Sigodlo saLaMagadlela''', libito lelatfola kumfati weNkhosi Mswati II, [[Gogo LaMagadlela]], lobekayi[[Ndlovukazi yaseEmbhuleni]] ngeminyaka yabo-1800.<ref name="auti">Matsebula, J.S; Mlotshwa, D.K; Mlotshwa, J.M; Ntiwane, N.D. ''The History of Emaswati in South Africa'', 2016, Mbokodo Publishers. Pages 169–187, ISBN 9780620653848</ref>
==Umlandvo==
Sigodlo saseEmbhuleni sabakhona kusukela cishe nga-1842.<ref>''South Africa orders blacks out of 142-year-old village'', Washington Post, 13 January 1984. Accessed 13 July 2024</ref> Sasungulwa yiNkhosi Mswati II njengendzawo yelibutfo ngenhloso yekuvikela umhlaba weSwatini ekuhlaselweni lokungahle kwentiwe nge[[EmaPedi|maPedi]].<ref>Matsebula, J.S.M. ''[[Umlandvo waseSwatini|A History of Swaziland]]'', 1980,Creda Press, Cape Town</ref>
Indzawo yekucala yekuhlala kwebukhosi eEmbhuleni yakhiwa e[[Tjakastad]], ngaphansi kwe[[Ntsaba uMkhingoma]].<ref>Myburg, A.C. ''The Tribes of Barberton District'', Government Printer, 1949, Pretoria</ref><ref>Myburg, A.C. ''Chiefs and Tribes of Nelspruit District'', 1949, Department of Regional and Land Affairs, Pretoria</ref> Lomunye webafati beNkhosi Mswati II, iNkosikati Ngodzela Mkhonta, bekahlala lapho ekucaleni, kwase kutsi ngekuhamba kwesikhatsi kwafika naMakhosikati Butsikati naMnkabi, labebatfunyelwe kutsi batohlala khona njengebafati beNkhosi. Noko, Ngodzela wabuyiselwa e[[Swatini]] ngemuva kwekusolwa ngekutsi wafihla kukhohlakala kwalomunye umfati waMswati II, Ndzinga Jele.<ref name="auti"/>
Ngemuva kwekubuyiselwa kwaNgodzela eSwatini, iNkosikati [[Gogo LaMagadlela|Nandzi Khumalo]], lebeyatiwa ngekutsi nguLaMagadlela, yatfunyelwa eEmbhuleni esikhundleni saNgodzela. Bekayindvodzakati ya[[Magadlela Khumalo]], indvuna yaka[[Zulu]] lesuka esifundzeni sase[[Mkhondo]], lobekangumzala weNkhosi [[Mzilikazi kaMashobane]].<ref name="auti"/>
Eminyakeni lelandzelako, indzawo yekuhlala kwebukhosi yaseEmbhuleni yatfutsiselwa etindzaweni letehlukene kulentsaba yase[[Dlomodlomo| Intsaba iDlomodlomo]].<ref>Myburg, A.C. ''Die Stamme van die Distrik Carolina'', 1956, Staatsdrukker, Pretoria</ref><ref>van Warmelo, N.J. ''A Preliminary Survey of the Bantu Tribes of South Africa'', 1935, Government Printer, Pretoria</ref> ngaphambi kwekutsi igcine isendzaweni lekuyo nyalo e[[Badplaas]]. Lokutfutselwa ekugcineni kwahambisana kakhulu nekufika kwemdzwesho, lokwaphazamisa indlela yekuphila yesintfu futsi kwahlukanisa imhlaba waseEmbhuleni waba ngemapulazi labesaphetfwe ngemaBhunu.<ref name="auti"/>
LaMagadlela watala emantfombatana lamabili, boNkosatana File naLozindaba, kodvwa akazange abe nendvodzana. Ngemuva kwekufa kwaMswati II nga-1868, umndeni wasebukhosini bemaSwati wafuna indlela yekuchubekisa luhlanga lwaseEmbhuleni. Kwaba nekucocisana nemndeni waLaMagadlela eMkhondo, lowatfumelela intfombi lesencane, [[Bikwaphi Khumalo]], kutsi iyewushada neNkhosana Ntjentje, indvodzana yeNkhosana Kufa, lobekangumfowabo waMswati II. Bikwaphi naNtjentje baba nendvodzana, iNkhosana Sunduza, lebeyihloselwe kuba yiNdvuna yaseEmbhuleni. Ngemuva kwekufa kwaNtjentje kanye nekufa kwaSunduza asesemncane ngenca yekugula, luhlelo lwekakha bukhosi bakaDlamini Embhuleni lwaphazamiseka.<ref name="auti"/>
Kute kuqinisekiswe kuchubeka kweluhlanga, iNkhosana Mgwevu, lomunye wemadvodzana eNkhosana Kufa, washada naBikwaphi. Baba nebantfwana labahlanu, lokufaka ekhatsi boNkhosana [[Maquba Dlamini]], Mazingela kanye naMakinobho Amos. Njengobe Sunduza besefile, Maquba waba yiNdvuna yekucala leyabonwa ngekusemtsetfweni yaseEmbhuleni.<ref name="auti"/>
Ngemuva kwekufa kwaLaMagadlela nga-1922, Bikwaphi watsatsa njengelibamba laseEmbhuleni kwaze kwaba ngulapho Maquba abekwa ngalokusemtsetfweni njengeNdvuna nga-1931. Bikwaphi wafa nga-1939. Maquba walandzelwa yiNkhosana [[Johannes Mkolishi Dlamini]] nga-1953.<ref name="auti"/>
==Bukhulu bendzawo nesimo semngcele==
Ngabo-1800, umbuso wemaSwati wandza kakhulu ngaphansi kweNkhosi [[Mswati II]], kusukela e[[Mfuleni iNgwenya]]Mfuleni enyakatho kuya e[[Mfuleni iPongola]] eningizimu, kanye nase[[Tintsaba teLubombo|Ntsabeni iLebombo]] empumalanga kuya enkangala yasempumalanga ngasenshonalanga.<ref name="autu">Macmillan, Hugh (1989): Chapter:''A Nation Divided? The Swazi in Swaziland and the Transvaal, 1865–1986'' edited by Leroy Vail. Title: ''The Creation of Tribalism in Southern Africa'', James Currey,, University of California Press, London; Berkeley, Pages 289–315</ref>
Embhuleni beyiyincenye yendzawo yasemnceleni yasenshonalanga kulombuso, lebeyifaka ekhatsi tindzawo tase[[Carolina]], [[Barberton]], [[Ermelo]], [[Piet Retief]], [[Wakkerstroom]], [[Standerton]] ne[[Lydenburg]]. Lendzawo beyifinyelela e[[Umfula iNgwenya|Mfuleni iNgwenya]], ichubeke njalo ngase[[Umfula iKomati|Mfuleni iKomati]]. Embhuleni beyiyinye yetindzawo letibalulekile tebukhosi lebetisebenta njengetindzawo temabutfo, letasisekela ligunya lemaSwati kusete lomncele weSwatini walamuhla. Letinye tindzawo letibalulekile bekuyiMjindini, edvute neBarberton, kanye ne[[Mekemeke]], enyakatho-mpumalanga yeBarberton.<ref name="autu"/>
[[File:Swazi house.jpg|thumb| Umfanekiso wendlu yemaSwati [[eMsamo weSwatini, Lobamba]]]]
[[File:Swazi home.jpg|thumb]]
Ngemuva kwekufa kwaMswati II nga-1868, umbuso wemaSwati wabhekana nekukhula kwemandla emaBhunu kanye nema[[Ngisi]].<ref name="autu"/>
Eminyakeni lembalwa ngaphambi kwekufa kwaMswati II, imincele yetindzawo lebetibuswa ngemakoloni beyisengakacaci kahle. i-Pretoria Convention ya-1881 kanye ne-London Convention ya-1884, ngesikhatsi sekutsatfwa kwemhlaba belumbi yacacisa imincele yeSwatini futsi yashiya ngaphandle tindzawo letibalulekile temadolobha nemiti yebukhosi, lokufaka ekhatsi Embhuleni.<ref name="autu"/>
Babusi bemaSwati bachubeka baphikisana nemincele yasenyakatho nasenyakatfo-ntshonalanga, batsi Embhuleni bekuyincenye yensimu yemaSwati.<ref name="autu"/> INkhosi [[Mbandzeni]] yachubeka nalombango kwaze kwaba sedvute nekufa kwakhe nga-1889. Noma Embhuleni yahlukaniswa ngekwetemvelo nangepolitiki neSwatini, yachubeka iyindzawo yebukhosi lebinelubudlelwane nemndeni wasebukhosini bemaSwati.<ref name="autu"/>
ph2t1hof41xpb8wp6fi7wb3lkk0h0pk
42839
42838
2026-09-04T18:42:19Z
ZS Khumalo
9375
/* Bukhulu bendzawo nesimo semngcele */
42839
wikitext
text/x-wiki
'''Embhuleni''' ngumuti webukhosi we[[Emaswati|maSwati]] e[[Ningizimu Afrika]], esifundzeni sase[[Mpumalanga]]. Utholakala e[[Badplaas]] futsi uyindzawo lehlala kuyo i[[Ndvuna yaseEmbhuleni]], iNkhosana [[Makhosonke Dlamini]].<ref name="auto">''Ntshalintshali is new induna of Swazi royal tribe'', Ridge Times, 18 February 2015, 13 July 2024</ref>
[[File:Embhuleni.jpg| thumb| Bantfu Embhuleni ngesikhatsi se [[Mmemo]]]]
Embhuleni ingulenye yetindzawo eNingizimu Afrika lapho kubanjelwa khona umcimbi wemnyaka ngemnyaka we-[[Ummemo]].<ref>Thwala, J. J. ''The Significance of the Traditional Ceremony Ummemo, among Swazi'', Studies of Tribes and Tribals, Vol 15, Issue 1, 2 January 2017. Pages=23–29</ref> Sigungu lesibusako ngaphansi kweNdvuna Dlamini satiwa ngekutsi [[Sibaya saseEmbhuleni]]<ref name="auto"/> futsi simelwe e[[Indlu Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko|Ndlini Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko]].<ref>''Prayer should be done for all', Mpumalanga News. Accessed 11 February 2023</ref><ref>''Kings and paramount chiefs of South Africa'', The African Royal Families. Accessed 23 July 2023</ref> Le ndzawo iphindze yatiwe ngekutsi '''Sigodlo saLaMagadlela''', libito lelatfola kumfati weNkhosi Mswati II, [[Gogo LaMagadlela]], lobekayi[[Ndlovukazi yaseEmbhuleni]] ngeminyaka yabo-1800.<ref name="auti">Matsebula, J.S; Mlotshwa, D.K; Mlotshwa, J.M; Ntiwane, N.D. ''The History of Emaswati in South Africa'', 2016, Mbokodo Publishers. Pages 169–187, ISBN 9780620653848</ref>
==Umlandvo==
Sigodlo saseEmbhuleni sabakhona kusukela cishe nga-1842.<ref>''South Africa orders blacks out of 142-year-old village'', Washington Post, 13 January 1984. Accessed 13 July 2024</ref> Sasungulwa yiNkhosi Mswati II njengendzawo yelibutfo ngenhloso yekuvikela umhlaba weSwatini ekuhlaselweni lokungahle kwentiwe nge[[EmaPedi|maPedi]].<ref>Matsebula, J.S.M. ''[[Umlandvo waseSwatini|A History of Swaziland]]'', 1980,Creda Press, Cape Town</ref>
Indzawo yekucala yekuhlala kwebukhosi eEmbhuleni yakhiwa e[[Tjakastad]], ngaphansi kwe[[Ntsaba uMkhingoma]].<ref>Myburg, A.C. ''The Tribes of Barberton District'', Government Printer, 1949, Pretoria</ref><ref>Myburg, A.C. ''Chiefs and Tribes of Nelspruit District'', 1949, Department of Regional and Land Affairs, Pretoria</ref> Lomunye webafati beNkhosi Mswati II, iNkosikati Ngodzela Mkhonta, bekahlala lapho ekucaleni, kwase kutsi ngekuhamba kwesikhatsi kwafika naMakhosikati Butsikati naMnkabi, labebatfunyelwe kutsi batohlala khona njengebafati beNkhosi. Noko, Ngodzela wabuyiselwa e[[Swatini]] ngemuva kwekusolwa ngekutsi wafihla kukhohlakala kwalomunye umfati waMswati II, Ndzinga Jele.<ref name="auti"/>
Ngemuva kwekubuyiselwa kwaNgodzela eSwatini, iNkosikati [[Gogo LaMagadlela|Nandzi Khumalo]], lebeyatiwa ngekutsi nguLaMagadlela, yatfunyelwa eEmbhuleni esikhundleni saNgodzela. Bekayindvodzakati ya[[Magadlela Khumalo]], indvuna yaka[[Zulu]] lesuka esifundzeni sase[[Mkhondo]], lobekangumzala weNkhosi [[Mzilikazi kaMashobane]].<ref name="auti"/>
Eminyakeni lelandzelako, indzawo yekuhlala kwebukhosi yaseEmbhuleni yatfutsiselwa etindzaweni letehlukene kulentsaba yase[[Dlomodlomo| Intsaba iDlomodlomo]].<ref>Myburg, A.C. ''Die Stamme van die Distrik Carolina'', 1956, Staatsdrukker, Pretoria</ref><ref>van Warmelo, N.J. ''A Preliminary Survey of the Bantu Tribes of South Africa'', 1935, Government Printer, Pretoria</ref> ngaphambi kwekutsi igcine isendzaweni lekuyo nyalo e[[Badplaas]]. Lokutfutselwa ekugcineni kwahambisana kakhulu nekufika kwemdzwesho, lokwaphazamisa indlela yekuphila yesintfu futsi kwahlukanisa imhlaba waseEmbhuleni waba ngemapulazi labesaphetfwe ngemaBhunu.<ref name="auti"/>
LaMagadlela watala emantfombatana lamabili, boNkosatana File naLozindaba, kodvwa akazange abe nendvodzana. Ngemuva kwekufa kwaMswati II nga-1868, umndeni wasebukhosini bemaSwati wafuna indlela yekuchubekisa luhlanga lwaseEmbhuleni. Kwaba nekucocisana nemndeni waLaMagadlela eMkhondo, lowatfumelela intfombi lesencane, [[Bikwaphi Khumalo]], kutsi iyewushada neNkhosana Ntjentje, indvodzana yeNkhosana Kufa, lobekangumfowabo waMswati II. Bikwaphi naNtjentje baba nendvodzana, iNkhosana Sunduza, lebeyihloselwe kuba yiNdvuna yaseEmbhuleni. Ngemuva kwekufa kwaNtjentje kanye nekufa kwaSunduza asesemncane ngenca yekugula, luhlelo lwekakha bukhosi bakaDlamini Embhuleni lwaphazamiseka.<ref name="auti"/>
Kute kuqinisekiswe kuchubeka kweluhlanga, iNkhosana Mgwevu, lomunye wemadvodzana eNkhosana Kufa, washada naBikwaphi. Baba nebantfwana labahlanu, lokufaka ekhatsi boNkhosana [[Maquba Dlamini]], Mazingela kanye naMakinobho Amos. Njengobe Sunduza besefile, Maquba waba yiNdvuna yekucala leyabonwa ngekusemtsetfweni yaseEmbhuleni.<ref name="auti"/>
Ngemuva kwekufa kwaLaMagadlela nga-1922, Bikwaphi watsatsa njengelibamba laseEmbhuleni kwaze kwaba ngulapho Maquba abekwa ngalokusemtsetfweni njengeNdvuna nga-1931. Bikwaphi wafa nga-1939. Maquba walandzelwa yiNkhosana [[Johannes Mkolishi Dlamini]] nga-1953.<ref name="auti"/>
==Bukhulu bendzawo nesimo semngcele==
Ngabo-1800, umbuso wemaSwati wandza kakhulu ngaphansi kweNkhosi [[Mswati II]], kusukela e[[Mfuleni iNgwenya]]Mfuleni enyakatho kuya e[[Mfuleni iPongola]] eningizimu, kanye nase[[Tintsaba teLubombo|Ntsabeni iLebombo]] empumalanga kuya enkangala yasempumalanga ngasenshonalanga.<ref name="autu">Macmillan, Hugh (1989): Chapter:''A Nation Divided? The Swazi in Swaziland and the Transvaal, 1865–1986'' edited by Leroy Vail. Title: ''The Creation of Tribalism in Southern Africa'', James Currey,, University of California Press, London; Berkeley, Pages 289–315</ref>
Embhuleni beyiyincenye yendzawo yasemnceleni yasenshonalanga kulombuso, lebeyifaka ekhatsi tindzawo tase[[Carolina]], [[Barberton]], [[Ermelo]], [[Piet Retief]], [[Wakkerstroom]], [[Standerton]] ne[[Lydenburg]]. Lendzawo beyifinyelela e[[Umfula iNgwenya|Mfuleni iNgwenya]], ichubeke njalo ngase[[Umfula iKomati|Mfuleni iKomati]]. Embhuleni beyiyinye yetindzawo letibalulekile tebukhosi lebetisebenta njengetindzawo temabutfo, letasisekela ligunya lemaSwati kusete lomncele weSwatini walamuhla. Letinye tindzawo letibalulekile bekuyiMjindini, edvute neBarberton, kanye ne[[Mekemeke]], enyakatho-mpumalanga yeBarberton.<ref name="autu"/>
[[File:Swazi house.jpg|thumb| Umfanekiso wendlu yemaSwati [[eMsamo weSwatini, Lobamba]]]]
[[File:Swazi home.jpg|thumb]]
Ngemuva kwekufa kwaMswati II nga-1868, umbuso wemaSwati wabhekana nekukhula kwemandla emaBhunu kanye nema[[Ngisi]].<ref name="autu"/>
Eminyakeni lembalwa ngaphambi kwekufa kwaMswati II, imincele yetindzawo lebetibuswa ngemakoloni beyisengakacaci kahle. i-Pretoria Convention ya-1881 kanye ne-London Convention ya-1884, ngesikhatsi sekutsatfwa kwemhlaba belumbi yacacisa imincele yeSwatini futsi yashiya ngaphandle tindzawo letibalulekile temadolobha nemiti yebukhosi, lokufaka ekhatsi Embhuleni.<ref name="autu"/>
Babusi bemaSwati bachubeka baphikisana nemincele yasenyakatho nasenyakatfo-ntshonalanga, batsi Embhuleni bekuyincenye yensimu yemaSwati.<ref name="autu"/> INkhosi [[Mbandzeni]] yachubeka nalombango kwaze kwaba sedvute nekufa kwakhe nga-1889. Noma Embhuleni yahlukaniswa ngekwetemvelo nangepolitiki neSwatini, yachubeka iyindzawo yebukhosi lebinelubudlelwane nemndeni wasebukhosini bemaSwati.<ref name="autu"/>
Ngesikhatsi sembuso welubandlululo, umuti webukhosi waseEmbhuleni, ngaphansi kweNdvuna Mkolishi kanye neNkhosi [[Sobhuza II]], wafaka sandla emkhankasweni wekutsi i[[KaNgwane]], leseyincenye ye[[Mpumalanga]] nyalo, ihlanganiswe neSwatini. Lomkhankaso awuzange uphumelele.<ref>''Sowing the seeds of political mobilisation in Bantustans: Resistance of the cession of the KaNgwane Bantustan to the Kingdom of Swaziland'', Journal for Contemporary History, 2018, University of South Africa</ref>
==Luhla lweTindvuna taseEmbhuleni==
*iNkhosana [[James Maquba Dlamini]], yaba yiNdvuna kusukela nga-1931 kuya ku-1954
*iNkhosana [[Johannes Mkolishi Dlamini]], yaba yiNdvuna kusukela nga-1953 kuya ku-1988
*iNkhosana [[Cambridge Makhosonke Dlamini]], kusukela nga-1988 kuze kube ngunyalo
==Tinkhomba==
{{Reflist}}
==Kufundza lokwengetiwe==
*Matsebula, J.S.; Mlotshwa, D.K.; Mlotshwa, J.M.; Ntiwane, N.D. (2016). ''The History of Emaswati in South Africa''. South Africa: Mbokodo Publishers. ISBN 9780620653848.
*Matsebula, J.S.M. (1980). ''A History of Swaziland''. Cape Town: Creda Press. ISBN 9780582642126.
8a0lb84l2cn9aw3dmd08w9g9wyo4lee
42841
42839
2026-09-05T10:17:02Z
ZS Khumalo
9375
42841
wikitext
text/x-wiki
'''Embhuleni''' ngumuti webukhosi we[[Emaswati|maSwati]] e[[Ningizimu Afrika]], esifundzeni sase[[Mpumalanga]]. Utholakala e[[Badplaas]] futsi uyindzawo lehlala kuyo i[[Ndvuna yaseEmbhuleni]], iNkhosana [[Makhosonke Dlamini]].<ref name="auto">''Ntshalintshali is new induna of Swazi royal tribe'', Ridge Times, 18 February 2015, 13 July 2024</ref>
[[File:Embhuleni.jpg| thumb| Bantfu Embhuleni ngesikhatsi se [[Mmemo]]]]
Embhuleni ingulenye yetindzawo eNingizimu Afrika lapho kubanjelwa khona umcimbi wemnyaka ngemnyaka we-[[Ummemo]].<ref>Thwala, J. J. ''The Significance of the Traditional Ceremony Ummemo, among Swazi'', Studies of Tribes and Tribals, Vol 15, Issue 1, 2 January 2017. Pages=23–29</ref> Sigungu lesibusako ngaphansi kweNdvuna Dlamini satiwa ngekutsi [[Sibaya saseEmbhuleni]]<ref name="auto"/> futsi simelwe e[[Indlu Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko|Ndlini Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko]].<ref>''Prayer should be done for all', Mpumalanga News. Accessed 11 February 2023</ref><ref>''Kings and paramount chiefs of South Africa'', The African Royal Families. Accessed 23 July 2023</ref> Le ndzawo iphindze yatiwe ngekutsi '''Sigodlo saLaMagadlela''', libito lelatfola kumfati weNkhosi Mswati II, [[Gogo LaMagadlela]], lobekayi[[Ndlovukazi yaseEmbhuleni]] ngeminyaka yabo-1800.<ref name="auti">Matsebula, J.S; Mlotshwa, D.K; Mlotshwa, J.M; Ntiwane, N.D. ''The History of Emaswati in South Africa'', 2016, Mbokodo Publishers. Pages 169–187, ISBN 9780620653848</ref>
==Umlandvo==
Sigodlo saseEmbhuleni sabakhona kusukela cishe nga-1842.<ref>''South Africa orders blacks out of 142-year-old village'', Washington Post, 13 January 1984. Accessed 13 July 2024</ref> Sasungulwa yiNkhosi Mswati II njengendzawo yelibutfo ngenhloso yekuvikela umhlaba weSwatini ekuhlaselweni lokungahle kwentiwe nge[[EmaPedi|maPedi]].<ref>Matsebula, J.S.M. ''[[Umlandvo waseSwatini|A History of Swaziland]]'', 1980,Creda Press, Cape Town</ref>
Indzawo yekucala yekuhlala kwebukhosi eEmbhuleni yakhiwa e[[Tjakastad]], ngaphansi kwe[[Ntsaba uMkhingoma]].<ref>Myburg, A.C. ''The Tribes of Barberton District'', Government Printer, 1949, Pretoria</ref><ref>Myburg, A.C. ''Chiefs and Tribes of Nelspruit District'', 1949, Department of Regional and Land Affairs, Pretoria</ref> Lomunye webafati beNkhosi Mswati II, iNkosikati Ngodzela Mkhonta, bekahlala lapho ekucaleni, kwase kutsi ngekuhamba kwesikhatsi kwafika naMakhosikati Butsikati naMnkabi, labebatfunyelwe kutsi batohlala khona njengebafati beNkhosi. Noko, Ngodzela wabuyiselwa e[[Swatini]] ngemuva kwekusolwa ngekutsi wafihla kukhohlakala kwalomunye umfati waMswati II, Ndzinga Jele.<ref name="auti"/>
Ngemuva kwekubuyiselwa kwaNgodzela eSwatini, iNkosikati [[Gogo LaMagadlela|Nandzi Khumalo]], lebeyatiwa ngekutsi nguLaMagadlela, yatfunyelwa eEmbhuleni esikhundleni saNgodzela. Bekayindvodzakati ya[[Magadlela Khumalo]], indvuna yaka[[Zulu]] lesuka esifundzeni sase[[Mkhondo]], lobekangumzala weNkhosi [[Mzilikazi kaMashobane]].<ref name="auti"/>
Eminyakeni lelandzelako, indzawo yekuhlala kwebukhosi yaseEmbhuleni yatfutsiselwa etindzaweni letehlukene kulentsaba yase[[Dlomodlomo| Intsaba iDlomodlomo]].<ref>Myburg, A.C. ''Die Stamme van die Distrik Carolina'', 1956, Staatsdrukker, Pretoria</ref><ref>van Warmelo, N.J. ''A Preliminary Survey of the Bantu Tribes of South Africa'', 1935, Government Printer, Pretoria</ref> ngaphambi kwekutsi igcine isendzaweni lekuyo nyalo e[[Badplaas]]. Lokutfutselwa ekugcineni kwahambisana kakhulu nekufika kwemdzwesho, lokwaphazamisa indlela yekuphila yesintfu futsi kwahlukanisa imhlaba waseEmbhuleni waba ngemapulazi labesaphetfwe ngemaBhunu.<ref name="auti"/>
LaMagadlela watala emantfombatana lamabili, boNkosatana File naLozindaba, kodvwa akazange abe nendvodzana. Ngemuva kwekufa kwaMswati II nga-1868, umndeni wasebukhosini bemaSwati wafuna indlela yekuchubekisa luhlanga lwaseEmbhuleni. Kwaba nekucocisana nemndeni waLaMagadlela eMkhondo, lowatfumelela intfombi lesencane, [[Bikwaphi Khumalo]], kutsi iyewushada neNkhosana Ntjentje, indvodzana yeNkhosana Kufa, lobekangumfowabo waMswati II. Bikwaphi naNtjentje baba nendvodzana, iNkhosana Sunduza, lebeyihloselwe kuba yiNdvuna yaseEmbhuleni. Ngemuva kwekufa kwaNtjentje kanye nekufa kwaSunduza asesemncane ngenca yekugula, luhlelo lwekakha bukhosi bakaDlamini Embhuleni lwaphazamiseka.<ref name="auti"/>
Kute kuqinisekiswe kuchubeka kweluhlanga, iNkhosana Mgwevu, lomunye wemadvodzana eNkhosana Kufa, washada naBikwaphi. Baba nebantfwana labahlanu, lokufaka ekhatsi boNkhosana [[Maquba Dlamini]], Mazingela kanye naMakinobho Amos. Njengobe Sunduza besefile, Maquba waba yiNdvuna yekucala leyabonwa ngekusemtsetfweni yaseEmbhuleni.<ref name="auti"/>
Ngemuva kwekufa kwaLaMagadlela nga-1922, Bikwaphi watsatsa njengelibamba laseEmbhuleni kwaze kwaba ngulapho Maquba abekwa ngalokusemtsetfweni njengeNdvuna nga-1931. Bikwaphi wafa nga-1939. Maquba walandzelwa yiNkhosana [[Johannes Mkolishi Dlamini]] nga-1953.<ref name="auti"/>
==Bukhulu bendzawo nesimo semncele==
Ngabo-1800, umbuso wemaSwati wandza kakhulu ngaphansi kweNkhosi [[Mswati II]], kusukela e[[Mfuleni iNgwenya]]Mfuleni enyakatho kuya e[[Mfuleni iPongola]] eningizimu, kanye nase[[Tintsaba teLubombo|Ntsabeni iLebombo]] empumalanga kuya enkangala yasempumalanga ngasenshonalanga.<ref name="autu">Macmillan, Hugh (1989): Chapter:''A Nation Divided? The Swazi in Swaziland and the Transvaal, 1865–1986'' edited by Leroy Vail. Title: ''The Creation of Tribalism in Southern Africa'', James Currey,, University of California Press, London; Berkeley, Pages 289–315</ref>
Embhuleni beyiyincenye yendzawo yasemnceleni yasenshonalanga kulombuso, lebeyifaka ekhatsi tindzawo tase[[Carolina]], [[Barberton]], [[Ermelo]], [[Piet Retief]], [[Wakkerstroom]], [[Standerton]] ne[[Lydenburg]]. Lendzawo beyifinyelela e[[Umfula iNgwenya|Mfuleni iNgwenya]], ichubeke njalo ngase[[Umfula iKomati|Mfuleni iKomati]]. Embhuleni beyiyinye yetindzawo letibalulekile tebukhosi lebetisebenta njengetindzawo temabutfo, letasisekela ligunya lemaSwati kusete lomncele weSwatini walamuhla. Letinye tindzawo letibalulekile bekuyiMjindini, edvute neBarberton, kanye ne[[Mekemeke]], enyakatho-mpumalanga yeBarberton.<ref name="autu"/>
[[File:Swazi house.jpg|thumb| Umfanekiso wendlu yemaSwati [[eMsamo weSwatini, Lobamba]]]]
[[File:Swazi home.jpg|thumb]]
Ngemuva kwekufa kwaMswati II nga-1868, umbuso wemaSwati wabhekana nekukhula kwemandla emaBhunu kanye nema[[Ngisi]].<ref name="autu"/>
Eminyakeni lembalwa ngaphambi kwekufa kwaMswati II, imincele yetindzawo lebetibuswa ngemakoloni beyisengakacaci kahle. i-Pretoria Convention ya-1881 kanye ne-London Convention ya-1884, ngesikhatsi sekutsatfwa kwemhlaba belumbi yacacisa imincele yeSwatini futsi yashiya ngaphandle tindzawo letibalulekile temadolobha nemiti yebukhosi, lokufaka ekhatsi Embhuleni.<ref name="autu"/>
Babusi bemaSwati bachubeka baphikisana nemincele yasenyakatho nasenyakatfo-ntshonalanga, batsi Embhuleni bekuyincenye yensimu yemaSwati.<ref name="autu"/> INkhosi [[Mbandzeni]] yachubeka nalombango kwaze kwaba sedvute nekufa kwakhe nga-1889. Noma Embhuleni yahlukaniswa ngekwetemvelo nangepolitiki neSwatini, yachubeka iyindzawo yebukhosi lebinelubudlelwane nemndeni wasebukhosini bemaSwati.<ref name="autu"/>
Ngesikhatsi sembuso welubandlululo, umuti webukhosi waseEmbhuleni, ngaphansi kweNdvuna Mkolishi kanye neNkhosi [[Sobhuza II]], wafaka sandla emkhankasweni wekutsi i[[KaNgwane]], leseyincenye ye[[Mpumalanga]] nyalo, ihlanganiswe neSwatini. Lomkhankaso awuzange uphumelele.<ref>''Sowing the seeds of political mobilisation in Bantustans: Resistance of the cession of the KaNgwane Bantustan to the Kingdom of Swaziland'', Journal for Contemporary History, 2018, University of South Africa</ref>
==Luhla lweTindvuna taseEmbhuleni==
*iNkhosana [[James Maquba Dlamini]], yaba yiNdvuna kusukela nga-1931 kuya ku-1954
*iNkhosana [[Johannes Mkolishi Dlamini]], yaba yiNdvuna kusukela nga-1953 kuya ku-1988
*iNkhosana [[Cambridge Makhosonke Dlamini]], kusukela nga-1988 kuze kube ngunyalo
==Tinkhomba==
{{Reflist}}
==Kufundza lokwengetiwe==
*Matsebula, J.S.; Mlotshwa, D.K.; Mlotshwa, J.M.; Ntiwane, N.D. (2016). ''The History of Emaswati in South Africa''. South Africa: Mbokodo Publishers. ISBN 9780620653848.
*Matsebula, J.S.M. (1980). ''A History of Swaziland''. Cape Town: Creda Press. ISBN 9780582642126.
jy0iey76xeeieyb815vreocpvnf2mhp
42842
42841
2026-09-05T10:20:06Z
ZS Khumalo
9375
/* */
42842
wikitext
text/x-wiki
'''Embhuleni''' ngumuti webukhosi we[[Emaswati|maSwati]] e[[Ningizimu Afrika]], esifundzeni sase[[Mpumalanga]]. Utholakala e[[Badplaas]] futsi uyindzawo lehlala kuyo i[[iNkhosi yaseEmbhuleni]], iNkhosana [[Makhosonke Dlamini]].<ref name="auto">''Ntshalintshali is new induna of Swazi royal tribe'', Ridge Times, 18 February 2015, 13 July 2024</ref>
[[File:Embhuleni.jpg| thumb| Bantfu Embhuleni ngesikhatsi se [[Mmemo]]]]
Embhuleni ingulenye yetindzawo eNingizimu Afrika lapho kubanjelwa khona umcimbi wemnyaka ngemnyaka we-[[Ummemo]].<ref>Thwala, J. J. ''The Significance of the Traditional Ceremony Ummemo, among Swazi'', Studies of Tribes and Tribals, Vol 15, Issue 1, 2 January 2017. Pages=23–29</ref> Sigungu lesibusako ngaphansi kweNdvuna Dlamini satiwa ngekutsi [[Sibaya saseEmbhuleni]]<ref name="auto"/> futsi simelwe e[[Indlu Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko|Ndlini Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko]].<ref>''Prayer should be done for all', Mpumalanga News. Accessed 11 February 2023</ref><ref>''Kings and paramount chiefs of South Africa'', The African Royal Families. Accessed 23 July 2023</ref> Le ndzawo iphindze yatiwe ngekutsi '''Sigodlo saLaMagadlela''', libito lelatfola kumfati weNkhosi Mswati II, [[Gogo LaMagadlela]], lobekayi[[Ndlovukazi yaseEmbhuleni]] ngeminyaka yabo-1800.<ref name="auti">Matsebula, J.S; Mlotshwa, D.K; Mlotshwa, J.M; Ntiwane, N.D. ''The History of Emaswati in South Africa'', 2016, Mbokodo Publishers. Pages 169–187, ISBN 9780620653848</ref>
==Umlandvo==
Sigodlo saseEmbhuleni sabakhona kusukela cishe nga-1842.<ref>''South Africa orders blacks out of 142-year-old village'', Washington Post, 13 January 1984. Accessed 13 July 2024</ref> Sasungulwa yiNkhosi Mswati II njengendzawo yelibutfo ngenhloso yekuvikela umhlaba weSwatini ekuhlaselweni lokungahle kwentiwe nge[[EmaPedi|maPedi]].<ref>Matsebula, J.S.M. ''[[Umlandvo waseSwatini|A History of Swaziland]]'', 1980,Creda Press, Cape Town</ref>
Indzawo yekucala yekuhlala kwebukhosi eEmbhuleni yakhiwa e[[Tjakastad]], ngaphansi kwe[[Ntsaba uMkhingoma]].<ref>Myburg, A.C. ''The Tribes of Barberton District'', Government Printer, 1949, Pretoria</ref><ref>Myburg, A.C. ''Chiefs and Tribes of Nelspruit District'', 1949, Department of Regional and Land Affairs, Pretoria</ref> Lomunye webafati beNkhosi Mswati II, iNkosikati Ngodzela Mkhonta, bekahlala lapho ekucaleni, kwase kutsi ngekuhamba kwesikhatsi kwafika naMakhosikati Butsikati naMnkabi, labebatfunyelwe kutsi batohlala khona njengebafati beNkhosi. Noko, Ngodzela wabuyiselwa e[[Swatini]] ngemuva kwekusolwa ngekutsi wafihla kukhohlakala kwalomunye umfati waMswati II, Ndzinga Jele.<ref name="auti"/>
Ngemuva kwekubuyiselwa kwaNgodzela eSwatini, iNkosikati [[Gogo LaMagadlela|Nandzi Khumalo]], lebeyatiwa ngekutsi nguLaMagadlela, yatfunyelwa eEmbhuleni esikhundleni saNgodzela. Bekayindvodzakati ya[[Magadlela Khumalo]], indvuna yaka[[Zulu]] lesuka esifundzeni sase[[Mkhondo]], lobekangumzala weNkhosi [[Mzilikazi kaMashobane]].<ref name="auti"/>
Eminyakeni lelandzelako, indzawo yekuhlala kwebukhosi yaseEmbhuleni yatfutsiselwa etindzaweni letehlukene kulentsaba yase[[Dlomodlomo| Intsaba iDlomodlomo]].<ref>Myburg, A.C. ''Die Stamme van die Distrik Carolina'', 1956, Staatsdrukker, Pretoria</ref><ref>van Warmelo, N.J. ''A Preliminary Survey of the Bantu Tribes of South Africa'', 1935, Government Printer, Pretoria</ref> ngaphambi kwekutsi igcine isendzaweni lekuyo nyalo e[[Badplaas]]. Lokutfutselwa ekugcineni kwahambisana kakhulu nekufika kwemdzwesho, lokwaphazamisa indlela yekuphila yesintfu futsi kwahlukanisa imhlaba waseEmbhuleni waba ngemapulazi labesaphetfwe ngemaBhunu.<ref name="auti"/>
LaMagadlela watala emantfombatana lamabili, boNkosatana File naLozindaba, kodvwa akazange abe nendvodzana. Ngemuva kwekufa kwaMswati II nga-1868, umndeni wasebukhosini bemaSwati wafuna indlela yekuchubekisa luhlanga lwaseEmbhuleni. Kwaba nekucocisana nemndeni waLaMagadlela eMkhondo, lowatfumelela intfombi lesencane, [[Bikwaphi Khumalo]], kutsi iyewushada neNkhosana Ntjentje, indvodzana yeNkhosana Kufa, lobekangumfowabo waMswati II. Bikwaphi naNtjentje baba nendvodzana, iNkhosana Sunduza, lebeyihloselwe kuba yiNdvuna yaseEmbhuleni. Ngemuva kwekufa kwaNtjentje kanye nekufa kwaSunduza asesemncane ngenca yekugula, luhlelo lwekakha bukhosi bakaDlamini Embhuleni lwaphazamiseka.<ref name="auti"/>
Kute kuqinisekiswe kuchubeka kweluhlanga, iNkhosana Mgwevu, lomunye wemadvodzana eNkhosana Kufa, washada naBikwaphi. Baba nebantfwana labahlanu, lokufaka ekhatsi boNkhosana [[Maquba Dlamini]], Mazingela kanye naMakinobho Amos. Njengobe Sunduza besefile, Maquba waba yiNdvuna yekucala leyabonwa ngekusemtsetfweni yaseEmbhuleni.<ref name="auti"/>
Ngemuva kwekufa kwaLaMagadlela nga-1922, Bikwaphi watsatsa njengelibamba laseEmbhuleni kwaze kwaba ngulapho Maquba abekwa ngalokusemtsetfweni njengeNdvuna nga-1931. Bikwaphi wafa nga-1939. Maquba walandzelwa yiNkhosana [[Johannes Mkolishi Dlamini]] nga-1953.<ref name="auti"/>
==Bukhulu bendzawo nesimo semncele==
Ngabo-1800, umbuso wemaSwati wandza kakhulu ngaphansi kweNkhosi [[Mswati II]], kusukela e[[Mfuleni iNgwenya]]Mfuleni enyakatho kuya e[[Mfuleni iPongola]] eningizimu, kanye nase[[Tintsaba teLubombo|Ntsabeni iLebombo]] empumalanga kuya enkangala yasempumalanga ngasenshonalanga.<ref name="autu">Macmillan, Hugh (1989): Chapter:''A Nation Divided? The Swazi in Swaziland and the Transvaal, 1865–1986'' edited by Leroy Vail. Title: ''The Creation of Tribalism in Southern Africa'', James Currey,, University of California Press, London; Berkeley, Pages 289–315</ref>
Embhuleni beyiyincenye yendzawo yasemnceleni yasenshonalanga kulombuso, lebeyifaka ekhatsi tindzawo tase[[Carolina]], [[Barberton]], [[Ermelo]], [[Piet Retief]], [[Wakkerstroom]], [[Standerton]] ne[[Lydenburg]]. Lendzawo beyifinyelela e[[Umfula iNgwenya|Mfuleni iNgwenya]], ichubeke njalo ngase[[Umfula iKomati|Mfuleni iKomati]]. Embhuleni beyiyinye yetindzawo letibalulekile tebukhosi lebetisebenta njengetindzawo temabutfo, letasisekela ligunya lemaSwati kusete lomncele weSwatini walamuhla. Letinye tindzawo letibalulekile bekuyiMjindini, edvute neBarberton, kanye ne[[Mekemeke]], enyakatho-mpumalanga yeBarberton.<ref name="autu"/>
[[File:Swazi house.jpg|thumb| Umfanekiso wendlu yemaSwati [[eMsamo weSwatini, Lobamba]]]]
[[File:Swazi home.jpg|thumb]]
Ngemuva kwekufa kwaMswati II nga-1868, umbuso wemaSwati wabhekana nekukhula kwemandla emaBhunu kanye nema[[Ngisi]].<ref name="autu"/>
Eminyakeni lembalwa ngaphambi kwekufa kwaMswati II, imincele yetindzawo lebetibuswa ngemakoloni beyisengakacaci kahle. i-Pretoria Convention ya-1881 kanye ne-London Convention ya-1884, ngesikhatsi sekutsatfwa kwemhlaba belumbi yacacisa imincele yeSwatini futsi yashiya ngaphandle tindzawo letibalulekile temadolobha nemiti yebukhosi, lokufaka ekhatsi Embhuleni.<ref name="autu"/>
Babusi bemaSwati bachubeka baphikisana nemincele yasenyakatho nasenyakatfo-ntshonalanga, batsi Embhuleni bekuyincenye yensimu yemaSwati.<ref name="autu"/> INkhosi [[Mbandzeni]] yachubeka nalombango kwaze kwaba sedvute nekufa kwakhe nga-1889. Noma Embhuleni yahlukaniswa ngekwetemvelo nangepolitiki neSwatini, yachubeka iyindzawo yebukhosi lebinelubudlelwane nemndeni wasebukhosini bemaSwati.<ref name="autu"/>
Ngesikhatsi sembuso welubandlululo, umuti webukhosi waseEmbhuleni, ngaphansi kweNdvuna Mkolishi kanye neNkhosi [[Sobhuza II]], wafaka sandla emkhankasweni wekutsi i[[KaNgwane]], leseyincenye ye[[Mpumalanga]] nyalo, ihlanganiswe neSwatini. Lomkhankaso awuzange uphumelele.<ref>''Sowing the seeds of political mobilisation in Bantustans: Resistance of the cession of the KaNgwane Bantustan to the Kingdom of Swaziland'', Journal for Contemporary History, 2018, University of South Africa</ref>
==Luhla lweTindvuna taseEmbhuleni==
*iNkhosana [[James Maquba Dlamini]], yaba yiNdvuna kusukela nga-1931 kuya ku-1954
*iNkhosana [[Johannes Mkolishi Dlamini]], yaba yiNdvuna kusukela nga-1953 kuya ku-1988
*iNkhosana [[Cambridge Makhosonke Dlamini]], kusukela nga-1988 kuze kube ngunyalo
==Tinkhomba==
{{Reflist}}
==Kufundza lokwengetiwe==
*Matsebula, J.S.; Mlotshwa, D.K.; Mlotshwa, J.M.; Ntiwane, N.D. (2016). ''The History of Emaswati in South Africa''. South Africa: Mbokodo Publishers. ISBN 9780620653848.
*Matsebula, J.S.M. (1980). ''A History of Swaziland''. Cape Town: Creda Press. ISBN 9780582642126.
mtk0es3wy43c4ki4qqolmydhzzn2bu3
42843
42842
2026-09-05T10:27:25Z
ZS Khumalo
9375
/* */
42843
wikitext
text/x-wiki
'''Embhuleni''' ngumuti webukhosi we[[Emaswati|maSwati]] e[[Ningizimu Afrika]], esifundzeni sase[[Mpumalanga]]. Utholakala e[[Badplaas]] futsi uyindzawo lehlala kuyo i[[iNkhosi yaseEmbhuleni]], iNkhosana [[Makhosonke Dlamini]].<ref name="auto">''Ntshalintshali is new induna of Swazi royal tribe'', Ridge Times, 18 February 2015, 13 July 2024</ref>
[[File:Embhuleni.jpg| thumb| Bantfu Embhuleni ngesikhatsi se [[Mmemo]]]]
Embhuleni ingulenye yetindzawo eNingizimu Afrika lapho kubanjelwa khona umcimbi wemnyaka ngemnyaka we-[[Ummemo]].<ref>Thwala, J. J. ''The Significance of the Traditional Ceremony Ummemo, among Swazi'', Studies of Tribes and Tribals, Vol 15, Issue 1, 2 January 2017. Pages=23–29</ref> Sigungu lesibusako ngaphansi kweNkhosana Dlamini satiwa ngekutsi [[Sibaya saseEmbhuleni]]<ref name="auto"/> futsi simelwe e[[Indlu Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko|Ndlini Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko]].<ref>''Prayer should be done for all', Mpumalanga News. Accessed 11 February 2023</ref><ref>''Kings and paramount chiefs of South Africa'', The African Royal Families. Accessed 23 July 2023</ref> Le ndzawo iphindze yatiwe ngekutsi '''Sigodlo saLaMagadlela''', libito lelatfola kumfati weNkhosi Mswati II, [[Gogo LaMagadlela]], lobekayi[[Ndlovukazi yaseEmbhuleni]] ngeminyaka yabo-1800.<ref name="auti">Matsebula, J.S; Mlotshwa, D.K; Mlotshwa, J.M; Ntiwane, N.D. ''The History of Emaswati in South Africa'', 2016, Mbokodo Publishers. Pages 169–187, ISBN 9780620653848</ref>
==Umlandvo==
Sigodlo saseEmbhuleni sabakhona kusukela cishe nga-1842.<ref>''South Africa orders blacks out of 142-year-old village'', Washington Post, 13 January 1984. Accessed 13 July 2024</ref> Sasungulwa yiNkhosi Mswati II njengendzawo yelibutfo ngenhloso yekuvikela umhlaba weSwatini ekuhlaselweni lokungahle kwentiwe nge[[EmaPedi|maPedi]].<ref>Matsebula, J.S.M. ''[[Umlandvo waseSwatini|A History of Swaziland]]'', 1980,Creda Press, Cape Town</ref>
Indzawo yekucala yekuhlala kwebukhosi eEmbhuleni yakhiwa e[[Tjakastad]], ngaphansi kwe[[Ntsaba uMkhingoma]].<ref>Myburg, A.C. ''The Tribes of Barberton District'', Government Printer, 1949, Pretoria</ref><ref>Myburg, A.C. ''Chiefs and Tribes of Nelspruit District'', 1949, Department of Regional and Land Affairs, Pretoria</ref> Lomunye webafati beNkhosi Mswati II, iNkosikati Ngodzela Mkhonta, bekahlala lapho ekucaleni, kwase kutsi ngekuhamba kwesikhatsi kwafika naMakhosikati Butsikati naMnkabi, labebatfunyelwe kutsi batohlala khona njengebafati beNkhosi. Noko, Ngodzela wabuyiselwa e[[Swatini]] ngemuva kwekusolwa ngekutsi wafihla kukhohlakala kwalomunye umfati waMswati II, Ndzinga Jele.<ref name="auti"/>
Ngemuva kwekubuyiselwa kwaNgodzela eSwatini, iNkosikati [[Gogo LaMagadlela|Nandzi Khumalo]], lebeyatiwa ngekutsi nguLaMagadlela, yatfunyelwa eEmbhuleni esikhundleni saNgodzela. Bekayindvodzakati ya[[Magadlela Khumalo]], indvuna yaka[[Zulu]] lesuka esifundzeni sase[[Mkhondo]], lobekangumzala weNkhosi [[Mzilikazi kaMashobane]].<ref name="auti"/>
Eminyakeni lelandzelako, indzawo yekuhlala kwebukhosi yaseEmbhuleni yatfutsiselwa etindzaweni letehlukene kulentsaba yase[[Dlomodlomo| Intsaba iDlomodlomo]].<ref>Myburg, A.C. ''Die Stamme van die Distrik Carolina'', 1956, Staatsdrukker, Pretoria</ref><ref>van Warmelo, N.J. ''A Preliminary Survey of the Bantu Tribes of South Africa'', 1935, Government Printer, Pretoria</ref> ngaphambi kwekutsi igcine isendzaweni lekuyo nyalo e[[Badplaas]]. Lokutfutselwa ekugcineni kwahambisana kakhulu nekufika kwemdzwesho, lokwaphazamisa indlela yekuphila yesintfu futsi kwahlukanisa imhlaba waseEmbhuleni waba ngemapulazi labesaphetfwe ngemaBhunu.<ref name="auti"/>
LaMagadlela watala emantfombatana lamabili, boNkosatana File naLozindaba, kodvwa akazange abe nendvodzana. Ngemuva kwekufa kwaMswati II nga-1868, umndeni wasebukhosini bemaSwati wafuna indlela yekuchubekisa luhlanga lwaseEmbhuleni. Kwaba nekucocisana nemndeni waLaMagadlela eMkhondo, lowatfumelela intfombi lesencane, [[Bikwaphi Khumalo]], kutsi iyewushada neNkhosana Ntjentje, indvodzana yeNkhosana Kufa, lobekangumfowabo waMswati II. Bikwaphi naNtjentje baba nendvodzana, iNkhosana Sunduza, lebeyihloselwe kuba yiNdvuna yaseEmbhuleni. Ngemuva kwekufa kwaNtjentje kanye nekufa kwaSunduza asesemncane ngenca yekugula, luhlelo lwekakha bukhosi bakaDlamini Embhuleni lwaphazamiseka.<ref name="auti"/>
Kute kuqinisekiswe kuchubeka kweluhlanga, iNkhosana Mgwevu, lomunye wemadvodzana eNkhosana Kufa, washada naBikwaphi. Baba nebantfwana labahlanu, lokufaka ekhatsi boNkhosana [[Maquba Dlamini]], Mazingela kanye naMakinobho Amos. Njengobe Sunduza besefile, Maquba waba yiNdvuna yekucala leyabonwa ngekusemtsetfweni yaseEmbhuleni.<ref name="auti"/>
Ngemuva kwekufa kwaLaMagadlela nga-1922, Bikwaphi watsatsa njengelibamba laseEmbhuleni kwaze kwaba ngulapho Maquba abekwa ngalokusemtsetfweni njengeNdvuna nga-1931. Bikwaphi wafa nga-1939. Maquba walandzelwa yiNkhosana [[Johannes Mkolishi Dlamini]] nga-1953.<ref name="auti"/>
==Bukhulu bendzawo nesimo semncele==
Ngabo-1800, umbuso wemaSwati wandza kakhulu ngaphansi kweNkhosi [[Mswati II]], kusukela e[[Mfuleni iNgwenya]]Mfuleni enyakatho kuya e[[Mfuleni iPongola]] eningizimu, kanye nase[[Tintsaba teLubombo|Ntsabeni iLebombo]] empumalanga kuya enkangala yasempumalanga ngasenshonalanga.<ref name="autu">Macmillan, Hugh (1989): Chapter:''A Nation Divided? The Swazi in Swaziland and the Transvaal, 1865–1986'' edited by Leroy Vail. Title: ''The Creation of Tribalism in Southern Africa'', James Currey,, University of California Press, London; Berkeley, Pages 289–315</ref>
Embhuleni beyiyincenye yendzawo yasemnceleni yasenshonalanga kulombuso, lebeyifaka ekhatsi tindzawo tase[[Carolina]], [[Barberton]], [[Ermelo]], [[Piet Retief]], [[Wakkerstroom]], [[Standerton]] ne[[Lydenburg]]. Lendzawo beyifinyelela e[[Umfula iNgwenya|Mfuleni iNgwenya]], ichubeke njalo ngase[[Umfula iKomati|Mfuleni iKomati]]. Embhuleni beyiyinye yetindzawo letibalulekile tebukhosi lebetisebenta njengetindzawo temabutfo, letasisekela ligunya lemaSwati kusete lomncele weSwatini walamuhla. Letinye tindzawo letibalulekile bekuyiMjindini, edvute neBarberton, kanye ne[[Mekemeke]], enyakatho-mpumalanga yeBarberton.<ref name="autu"/>
[[File:Swazi house.jpg|thumb| Umfanekiso wendlu yemaSwati [[eMsamo weSwatini, Lobamba]]]]
[[File:Swazi home.jpg|thumb]]
Ngemuva kwekufa kwaMswati II nga-1868, umbuso wemaSwati wabhekana nekukhula kwemandla emaBhunu kanye nema[[Ngisi]].<ref name="autu"/>
Eminyakeni lembalwa ngaphambi kwekufa kwaMswati II, imincele yetindzawo lebetibuswa ngemakoloni beyisengakacaci kahle. i-Pretoria Convention ya-1881 kanye ne-London Convention ya-1884, ngesikhatsi sekutsatfwa kwemhlaba belumbi yacacisa imincele yeSwatini futsi yashiya ngaphandle tindzawo letibalulekile temadolobha nemiti yebukhosi, lokufaka ekhatsi Embhuleni.<ref name="autu"/>
Babusi bemaSwati bachubeka baphikisana nemincele yasenyakatho nasenyakatfo-ntshonalanga, batsi Embhuleni bekuyincenye yensimu yemaSwati.<ref name="autu"/> INkhosi [[Mbandzeni]] yachubeka nalombango kwaze kwaba sedvute nekufa kwakhe nga-1889. Noma Embhuleni yahlukaniswa ngekwetemvelo nangepolitiki neSwatini, yachubeka iyindzawo yebukhosi lebinelubudlelwane nemndeni wasebukhosini bemaSwati.<ref name="autu"/>
Ngesikhatsi sembuso welubandlululo, umuti webukhosi waseEmbhuleni, ngaphansi kweNdvuna Mkolishi kanye neNkhosi [[Sobhuza II]], wafaka sandla emkhankasweni wekutsi i[[KaNgwane]], leseyincenye ye[[Mpumalanga]] nyalo, ihlanganiswe neSwatini. Lomkhankaso awuzange uphumelele.<ref>''Sowing the seeds of political mobilisation in Bantustans: Resistance of the cession of the KaNgwane Bantustan to the Kingdom of Swaziland'', Journal for Contemporary History, 2018, University of South Africa</ref>
==Luhla lweTindvuna taseEmbhuleni==
*iNkhosana [[James Maquba Dlamini]], yaba yiNdvuna kusukela nga-1931 kuya ku-1954
*iNkhosana [[Johannes Mkolishi Dlamini]], yaba yiNdvuna kusukela nga-1953 kuya ku-1988
*iNkhosana [[Cambridge Makhosonke Dlamini]], kusukela nga-1988 kuze kube ngunyalo
==Tinkhomba==
{{Reflist}}
==Kufundza lokwengetiwe==
*Matsebula, J.S.; Mlotshwa, D.K.; Mlotshwa, J.M.; Ntiwane, N.D. (2016). ''The History of Emaswati in South Africa''. South Africa: Mbokodo Publishers. ISBN 9780620653848.
*Matsebula, J.S.M. (1980). ''A History of Swaziland''. Cape Town: Creda Press. ISBN 9780582642126.
d63ur8u57vvdobucv03l308x48vanw7
42844
42843
2026-09-05T10:27:57Z
ZS Khumalo
9375
42844
wikitext
text/x-wiki
'''Embhuleni''' ngumuti webukhosi we[[Emaswati|maSwati]] e[[Ningizimu Afrika]], esifundzeni sase[[Mpumalanga]]. Utholakala e[[Badplaas]] futsi uyindzawo lehlala kuyo i[[iNkhosi yaseEmbhuleni]], iNkhosana [[Makhosonke Dlamini]].<ref name="auto">''Ntshalintshali is new induna of Swazi royal tribe'', Ridge Times, 18 February 2015, 13 July 2024</ref>
[[File:Embhuleni.jpg| thumb| Bantfu Embhuleni ngesikhatsi se [[Mmemo]]]]
Embhuleni ingulenye yetindzawo eNingizimu Afrika lapho kubanjelwa khona umcimbi wemnyaka ngemnyaka we-[[Ummemo]].<ref>Thwala, J. J. ''The Significance of the Traditional Ceremony Ummemo, among Swazi'', Studies of Tribes and Tribals, Vol 15, Issue 1, 2 January 2017. Pages=23–29</ref> Sigungu lesibusako ngaphansi kweNkhosana Dlamini satiwa ngekutsi [[Sibaya saseEmbhuleni]]<ref name="auto"/> futsi simelwe e[[Indlu Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko|Ndlini Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko]].<ref>''Prayer should be done for all', Mpumalanga News. Accessed 11 February 2023</ref><ref>''Kings and paramount chiefs of South Africa'', The African Royal Families. Accessed 23 July 2023</ref> Le ndzawo iphindze yatiwe ngekutsi '''Sigodlo saLaMagadlela''', libito lelatfola kumfati weNkhosi Mswati II, [[Gogo LaMagadlela]], lobekayi[[Ndlovukazi yaseEmbhuleni]] ngeminyaka yabo-1800.<ref name="auti">Matsebula, J.S; Mlotshwa, D.K; Mlotshwa, J.M; Ntiwane, N.D. ''The History of Emaswati in South Africa'', 2016, Mbokodo Publishers. Pages 169–187, ISBN 9780620653848</ref>
==Umlandvo==
Sigodlo saseEmbhuleni sabakhona kusukela cishe nga-1842.<ref>''South Africa orders blacks out of 142-year-old village'', Washington Post, 13 January 1984. Accessed 13 July 2024</ref> Sasungulwa yiNkhosi Mswati II njengendzawo yelibutfo ngenhloso yekuvikela umhlaba weSwatini ekuhlaselweni lokungahle kwentiwe nge[[EmaPedi|maPedi]].<ref>Matsebula, J.S.M. ''[[Umlandvo waseSwatini|A History of Swaziland]]'', 1980,Creda Press, Cape Town</ref>
Indzawo yekucala yekuhlala kwebukhosi eEmbhuleni yakhiwa e[[Tjakastad]], ngaphansi kwe[[Ntsaba uMkhingoma]].<ref>Myburg, A.C. ''The Tribes of Barberton District'', Government Printer, 1949, Pretoria</ref><ref>Myburg, A.C. ''Chiefs and Tribes of Nelspruit District'', 1949, Department of Regional and Land Affairs, Pretoria</ref> Lomunye webafati beNkhosi Mswati II, iNkosikati Ngodzela Mkhonta, bekahlala lapho ekucaleni, kwase kutsi ngekuhamba kwesikhatsi kwafika naMakhosikati Butsikati naMnkabi, labebatfunyelwe kutsi batohlala khona njengebafati beNkhosi. Noko, Ngodzela wabuyiselwa e[[Swatini]] ngemuva kwekusolwa ngekutsi wafihla kukhohlakala kwalomunye umfati waMswati II, Ndzinga Jele.<ref name="auti"/>
Ngemuva kwekubuyiselwa kwaNgodzela eSwatini, iNkosikati [[Gogo LaMagadlela|Nandzi Khumalo]], lebeyatiwa ngekutsi nguLaMagadlela, yatfunyelwa eEmbhuleni esikhundleni saNgodzela. Bekayindvodzakati ya[[Magadlela Khumalo]], indvuna yaka[[Zulu]] lesuka esifundzeni sase[[Mkhondo]], lobekangumzala weNkhosi [[Mzilikazi kaMashobane]].<ref name="auti"/>
Eminyakeni lelandzelako, indzawo yekuhlala kwebukhosi yaseEmbhuleni yatfutsiselwa etindzaweni letehlukene kulentsaba yase[[Dlomodlomo| Intsaba iDlomodlomo]].<ref>Myburg, A.C. ''Die Stamme van die Distrik Carolina'', 1956, Staatsdrukker, Pretoria</ref><ref>van Warmelo, N.J. ''A Preliminary Survey of the Bantu Tribes of South Africa'', 1935, Government Printer, Pretoria</ref> ngaphambi kwekutsi igcine isendzaweni lekuyo nyalo e[[Badplaas]]. Lokutfutselwa ekugcineni kwahambisana kakhulu nekufika kwemdzwesho, lokwaphazamisa indlela yekuphila yesintfu futsi kwahlukanisa imhlaba waseEmbhuleni waba ngemapulazi labesaphetfwe ngemaBhunu.<ref name="auti"/>
LaMagadlela watala emantfombatana lamabili, boNkosatana File naLozindaba, kodvwa akazange abe nendvodzana. Ngemuva kwekufa kwaMswati II nga-1868, umndeni wasebukhosini bemaSwati wafuna indlela yekuchubekisa luhlanga lwaseEmbhuleni. Kwaba nekucocisana nemndeni waLaMagadlela eMkhondo, lowatfumelela intfombi lesencane, [[Bikwaphi Khumalo]], kutsi iyewushada neNkhosana Ntjentje, indvodzana yeNkhosana Kufa, lobekangumfowabo waMswati II. Bikwaphi naNtjentje baba nendvodzana, iNkhosana Sunduza, lebeyihloselwe kuba yiNdvuna yaseEmbhuleni. Ngemuva kwekufa kwaNtjentje kanye nekufa kwaSunduza asesemncane ngenca yekugula, luhlelo lwekakha bukhosi bakaDlamini Embhuleni lwaphazamiseka.<ref name="auti"/>
Kute kuqinisekiswe kuchubeka kweluhlanga, iNkhosana Mgwevu, lomunye wemadvodzana eNkhosana Kufa, washada naBikwaphi. Baba nebantfwana labahlanu, lokufaka ekhatsi boNkhosana [[Maquba Dlamini]], Mazingela kanye naMakinobho Amos. Njengobe Sunduza besefile, Maquba waba yiNdvuna yekucala leyabonwa ngekusemtsetfweni yaseEmbhuleni.<ref name="auti"/>
Ngemuva kwekufa kwaLaMagadlela nga-1922, Bikwaphi watsatsa njengelibamba laseEmbhuleni kwaze kwaba ngulapho Maquba abekwa ngalokusemtsetfweni njengeNdvuna nga-1931. Bikwaphi wafa nga-1939. Maquba walandzelwa yiNkhosana [[Johannes Mkolishi Dlamini]] nga-1953.<ref name="auti"/>
==Bukhulu bendzawo nesimo semncele==
Ngabo-1800, umbuso wemaSwati wandza kakhulu ngaphansi kweNkhosi [[Mswati II]], kusukela e[[Mfuleni iNgwenya]]Mfuleni enyakatho kuya e[[Mfuleni iPongola]] eningizimu, kanye nase[[Tintsaba teLubombo|Ntsabeni iLebombo]] empumalanga kuya enkangala yasempumalanga ngasenshonalanga.<ref name="autu">Macmillan, Hugh (1989): Chapter:''A Nation Divided? The Swazi in Swaziland and the Transvaal, 1865–1986'' edited by Leroy Vail. Title: ''The Creation of Tribalism in Southern Africa'', James Currey,, University of California Press, London; Berkeley, Pages 289–315</ref>
Embhuleni beyiyincenye yendzawo yasemnceleni yasenshonalanga kulombuso, lebeyifaka ekhatsi tindzawo tase[[Carolina]], [[Barberton]], [[Ermelo]], [[Piet Retief]], [[Wakkerstroom]], [[Standerton]] ne[[Lydenburg]]. Lendzawo beyifinyelela e[[Umfula iNgwenya|Mfuleni iNgwenya]], ichubeke njalo ngase[[Umfula iKomati|Mfuleni iKomati]]. Embhuleni beyiyinye yetindzawo letibalulekile tebukhosi lebetisebenta njengetindzawo temabutfo, letasisekela ligunya lemaSwati kusete lomncele weSwatini walamuhla. Letinye tindzawo letibalulekile bekuyiMjindini, edvute neBarberton, kanye ne[[Mekemeke]], enyakatho-mpumalanga yeBarberton.<ref name="autu"/>
[[File:Swazi house.jpg|thumb| Umfanekiso wendlu yemaSwati [[eMsamo weSwatini, Lobamba]]]]
[[File:Swazi home.jpg|thumb]]
Ngemuva kwekufa kwaMswati II nga-1868, umbuso wemaSwati wabhekana nekukhula kwemandla emaBhunu kanye nema[[Ngisi]].<ref name="autu"/>
Eminyakeni lembalwa ngaphambi kwekufa kwaMswati II, imincele yetindzawo lebetibuswa ngemakoloni beyisengakacaci kahle. i-Pretoria Convention ya-1881 kanye ne-London Convention ya-1884, ngesikhatsi sekutsatfwa kwemhlaba belumbi yacacisa imincele yeSwatini futsi yashiya ngaphandle tindzawo letibalulekile temadolobha nemiti yebukhosi, lokufaka ekhatsi Embhuleni.<ref name="autu"/>
Babusi bemaSwati bachubeka baphikisana nemincele yasenyakatho nasenyakatfo-ntshonalanga, batsi Embhuleni bekuyincenye yensimu yemaSwati.<ref name="autu"/> INkhosi [[Mbandzeni]] yachubeka nalombango kwaze kwaba sedvute nekufa kwakhe nga-1889. Noma Embhuleni yahlukaniswa ngekwetemvelo nangepolitiki neSwatini, yachubeka iyindzawo yebukhosi lebinelubudlelwane nemndeni wasebukhosini bemaSwati.<ref name="autu"/>
Ngesikhatsi sembuso welubandlululo, umuti webukhosi waseEmbhuleni, ngaphansi kweNdvuna Mkolishi kanye neNkhosi [[Sobhuza II]], wafaka sandla emkhankasweni wekutsi i[[KaNgwane]], leseyincenye ye[[Mpumalanga]] nyalo, ihlanganiswe neSwatini. Lomkhankaso awuzange uphumelele.<ref>''Sowing the seeds of political mobilisation in Bantustans: Resistance of the cession of the KaNgwane Bantustan to the Kingdom of Swaziland'', Journal for Contemporary History, 2018, University of South Africa</ref>
==Luhla lwetiNkhosi taseEmbhuleni==
*iNkhosana [[James Maquba Dlamini]], yaba yiNdvuna kusukela nga-1931 kuya ku-1954
*iNkhosana [[Johannes Mkolishi Dlamini]], yaba yiNdvuna kusukela nga-1953 kuya ku-1988
*iNkhosana [[Cambridge Makhosonke Dlamini]], kusukela nga-1988 kuze kube ngunyalo
==Tinkhomba==
{{Reflist}}
==Kufundza lokwengetiwe==
*Matsebula, J.S.; Mlotshwa, D.K.; Mlotshwa, J.M.; Ntiwane, N.D. (2016). ''The History of Emaswati in South Africa''. South Africa: Mbokodo Publishers. ISBN 9780620653848.
*Matsebula, J.S.M. (1980). ''A History of Swaziland''. Cape Town: Creda Press. ISBN 9780582642126.
i65twifpy3nqpmymppi0jspf5pajepj