Wikipedia sswiki https://ss.wikipedia.org/wiki/Likhasi_Lelikhulu MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter Tinkundla Lelibalulekile Khuluma Bantfu Khuluma nebantfu Wikipedia Khuluma ngeWikipedia Lifayela Khuluma ngelifayela MediaWiki Khuluma ngeMediaWiki iThempleti Khuluma ngethempleti Lusito Khuluma ngelusito Umkhakha Khuluma ngemkhakha TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Ngwane V 0 3902 42936 36070 2026-09-10T11:25:15Z Thulamag 8864 Created by translating the section "__LEAD_SECTION__" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1358631671|Bhunu]]" 42936 wikitext text/x-wiki {{Umuntfu}} '''Ngwane V''' ( watiwa ngekutsi ngu '''Mahlokohla''' ) bekayiNgwenyama yelive lakaNgwane. Ngwane watalwa yiNkhosi [[Mbandzeni]] nekhosikati Labotsibeni Mdluli. [[Category:Umbuso weSwatini]] '''Bhunu''' (wabusa ngekutsi '''nguNgwane V''' ; waphindze watiwa ngekutsi '''nguMahlokohla''' noma '''Hhili''' ; mhlaka 11 Inkhwekhweti 1876, tingu10 Ingongoni 1899) abeyiNkhosi yaseSwatini kusukela nga-1895 kwaze kwaba sekufeni kwakhe mhla tinge-10 Ingongoni 1899. Bekayindvozana yeNkhosi [[Mbandzeni]] neNdlovukati [[Ndlovukati Labotsibeni Gwamile Mdluli|Labotsibeni Mdluli]] . Wakhuphukela esihlalweni sebukhosi ngemuva kwesikhashane beNdlovukati Make Labotsibeni ngemuva kwekushona kwababe wakhe. <ref name="auto" /> Libito lakhe belisho ''Bhunu'', labitwa ngubabe wakhe iNkhosi [[Mbandzeni]] ngesikhatsi atalwa nga 1876 ngesikhatsi sekusebentisana emkhatsini weMbuso wema Swati kanye nebahlali bema bhunu ("emaBhunu"). Mhlaka 3 Inhlaba 1890, Bhunu loneminyaka lelishumi nakune budzala wakhonjiswa sive kungakapheli umnyaka wekulilela babe wakhe iNkhosi Mbandzeni. Wabekwa ngalokusemtsetfweni njengeNkhosi aneminyaka lengu 19 nga 1895 futsi bekaneminyaka lengu 23 kuphela ngesikhatsi ashona ngemnyaka wa 1899. Inhlokodolobha yakhe yasebukhosini [[Zombodze|beyiseZombodze]] kantsi indzawo yekuhlala ye Ndlovukati [[Lobamba|beyiseLobamba]] . <ref name="siyinqaba">{{Cite journal|journal=14–16}}</ref> Bhunu waba yinkhosi ngemuva kweSivumelwano saseSwatini nga 1894, sivumelwano lesabeka iSwatini njengelive lelivikelekile kuRiphabhulikhi yaseNingizimu Afrika ngaphansi kwaMengameli Paul Kruger. Ngalesikhatsi iSwatini beyinekuphatsa lokuyincenye kwemaDutch lokuhambisana nekuphatsa kwaBhunu. Inkhokhelo yemnyaka beyentiwa ku Bhunu na Labotsibeni nguhulumende wa Kruger kusuka emtselweni lebeyibutfwa kanye naseminikelo levela ku concessionaires kanye nemtselo. Nga 1899, imphi yema Anglo-Boer yacala, futsi yacedza kuphatfwa lokuyincenye kwema Dutch noma Bhunu eSwatini loko kwanika indlela yekutimela. Noma kunjalo Mahlokohla washona mhlaka -10 Ingongoni ngalowo mnyaka wekugidvwa [[incwala]] . <ref name="siyinqaba">{{Cite journal|journal=14–16}}</ref> Kufa kwakhe kwafihlwa esive kwaze kwaphela umkhosi we incwala. Bhunu walandzelwa yindvodzana yakhe lenetinyanga letine [[Sobhuza II]] kanye nenina wakhe [[Lomawa Ndwandwe]] . Unina Labotsibeni lobekanemandla lamakhulu ngesikhatsi sekubusa kwakhe wachubeka waba yindlovukati kwaze kwaba ngulapho Sobhuza abekwa umchele nga 1921. Kubusa kwaBhunu kwanika indlela yendzawo lesimeme letungeletwe tifundza letiphikisanako. Namuhla Mahlokohla ibitwa ngalesinye setitaladi letinkhulu, ''Sitaladi saseMahlokohla'' enhlokodolobha yaseSwatini [[Embabane|iMbabane]]. 9acs1ljgxwwh8vdp5v47c9219d6yun5 Lomawa Ndwandwe 0 4827 42927 36678 2026-09-09T19:42:24Z Thulamag 8864 Created by translating the section "Biography" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1358939061|Lomawa Ndwandwe]]" 42927 wikitext text/x-wiki '''laNgolotsheni (Lomawa) Ndwandwe''' (wafa 1938) bekayindlovukati yelive lembuso w[[eSwatini]]. Lomawa bekayinkosikati yenkosi Mahlokohla (Ngwane V), kantsi bekangu make wenkosi Sobhuza wesibili (Nkhotfotjeni).<ref>https://upclosed.com/people/lomawa-ndwandwe/</ref> Kwatsi ngekudlula emhlabeni kwaMahlokohla Lomawa wakhetfwa liqoqo kubafelokati benkosi kutsi kutoba nguye lolibamba lebukhosi, kantsi ngekuhamba kwesikhatsi indvodzana yakhe Nkhotfotjeni wabekwa njengenkosi yesive semaSwati.<ref>https://www.geni.com/people/Lomawa-Ndwandwe/6000000014307236597</ref> ==Tinkomba== {{reflist}} [[Category:Tindlovukati tembuso wakaNgwane]] [[Category:Indlovukati]] == Umlandvomphilo == === Ecaleni kwemphilo === Ndwandwe, weligatja lase-Esikoteni lesibongo sakaNdwandwe, watalwa nguSikhulu Ngolotjeni Nxumalo naMsindvose Ndlela. Bekunguye lomdzala kubodzadze wakhe labatsatfu. <ref name="afsystkinmar" /> Bantfwana bakubo bebafaka ekhatsi dzadzewabo lophelele (futsi ekugcineni, umfati wakhe) [[Nukwase Ndwandwe]], lowamlandzela njenga Ndlovukati, kanye nemnakabo Benjamin Nxumalo, lowatsi ngemuva kwesikhatsi waniketa teluleko ku Sobhuza II. Njengesitukulwane saLa [[Tsandzile Ndwandwe|Zidze]] futsi njengendvodzakati yesikhulu lesihlonishwako, Ndwandwe wakhetfwa ngumkhandlu walabadzala kutsi abe ngumfati lomkhulu waNgwane V. === Umbuso === Ngemuva kwekushona kwaNgwane V, Ndwandwe wakhetfwa emkhatsini webafelokati bakhe, ngumkhandlu webantfu labadzala, kutsi abe nguNdlovukati lolandzelako, indvodzana yakhe leseluswane Nkhotfotjeni wetsiwa yiNkhosi Sobhuza II. NjengeNdlovukati , Ndwandwe bekangumgcini wemisimeto yemaSwati. === Kufa === Ndwandwe washona ngenyanga yeNyoni nga 1938. Kute kugwenywe kwenta iNkhosi Sobhuza II ngekuba butsakatsaka ngekutihlanganisa nekufa, leNkhosi yavinjelwa ngumkhandlu walabadzala kutsi iye emngcwabeni wamake wayo. <ref name="swazi-1986-p70-71">{{Cite book|edition=70–71}}</ref> Ndwandwe wangcwatjwa nemakhadi akhe ngebulunga belisontfo, ngekuphikelela kwadzadzewabo, Nukwase Ndwandwe. <ref name="swazi-1986-p70-71" /> a9q7191u7qmcxe8htedfi0b06oo00lq 42929 42927 2026-09-09T20:20:58Z Thulamag 8864 42929 wikitext text/x-wiki '''laNgolotsheni (Lomawa) Ndwandwe''' (wafa 1938) bekayindlovukati yelive lembuso w[[eSwatini]]. Lomawa bekayinkosikati yenkosi Mahlokohla (Ngwane V), kantsi bekangu make wenkosi Sobhuza wesibili (Nkhotfotjeni). Kwatsi ngekudlula emhlabeni kwaMahlokohla Lomawa wakhetfwa liqoqo kubafelokati benkosi kutsi kutoba nguye lolibamba lebukhosi, kantsi ngekuhamba kwesikhatsi indvodzana yakhe Nkhotfotjeni wabekwa njengenkosi yesive semaSwati.<ref>https://www.geni.com/people/Lomawa-Ndwandwe/6000000014307236597</ref><ref>https://www.eswatiniobserver.com/news/71624-lomawa-ndwandwe-the-elephant-that-never-stopped-praying.html</ref><ref name=":1">https://web.archive.org/web/20161027055019/http://sthweb.bu.edu/stories/swaziland/ndwandwe,%20nukwase.html</ref> [[Category:Tindlovukati tembuso wakaNgwane]] [[Category:Indlovukati]] == Umlandvomphilo == === Ecaleni kwemphilo === Ndwandwe, weligatja lase-Esikoteni lesibongo sakaNdwandwe, watalwa nguSikhulu Ngolotjeni Nxumalo naMsindvose Ndlela.<ref name=":2">https://en.wikipedia.org/wiki/Hilda_Kuper</ref>Bekunguye lomdzala kubodzadze wakhe labatsatfu. <ref name=":0" />Bantfwana bakubo bebafaka ekhatsi dzadzewabo lophelele (futsi ekugcineni, umfati wakhe) [[Nukwase Ndwandwe]], lowamlandzela <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Hilda_Kuper</ref>njenga Ndlovukati, kanye nemnakabo Benjamin Nxumalo, lowatsi ngemuva kwesikhatsi waniketa teluleko ku Sobhuza II.<ref>https://books.google.co.za/books?id=mg_ICQAAQBAJ&q=%22lomawa%22&pg=PA103&redir_esc=y</ref> Njengesitukulwane saLa [[Tsandzile Ndwandwe|Zidze]] futsi njengendvodzakati yesikhulu lesihlonishwako, Ndwandwe wakhetfwa ngumkhandlu walabadzala kutsi abe ngumfati lomkhulu waNgwane V.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Hilda_Kuper</ref> === Umbuso === Ngemuva kwekushona kwaNgwane V, Ndwandwe wakhetfwa emkhatsini webafelokati bakhe, ngumkhandlu webantfu labadzala, kutsi abe nguNdlovukati lolandzelako, indvodzana yakhe leseluswane Nkhotfotjeni wetsiwa yiNkhosi Sobhuza II. NjengeNdlovukati , Ndwandwe bekangumgcini wemisimeto yemaSwati.<ref name=":1" /> === Kufa === Ndwandwe washona ngenyanga yeNyoni nga 1938. <ref name=":2" />Kute kugwenywe kwenta iNkhosi Sobhuza II ngekuba butsakatsaka ngekutihlanganisa nekufa, leNkhosi yavinjelwa ngumkhandlu walabadzala kutsi iye emngcwabeni wamake wayo. <ref name=":3">https://en.wikipedia.org/wiki/Hilda_Kuper</ref>Ndwandwe wangcwatjwa nemakhadi akhe ngebulunga belisontfo, ngekuphikelela kwadzadzewabo, Nukwase Ndwandwe.<ref name=":3" /> == Imitfombo yelwati == 2wdl3f9anqnc6di5570ltoq7jkdr6dh EmaZulu 0 5686 42935 42204 2026-09-10T10:27:41Z Thulamag 8864 Created by translating the section "Language" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1373644026|Zulu people]]" 42935 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="background:#fff6d9" ! colspan="2" class="infobox-above" |Zulu |- ! class="infobox-label" scope="row" style="background:#fee8ab" |Person | class="infobox-data" |'''Um'''Zulu |- ! class="infobox-label" scope="row" style="background:#fee8ab" |People | class="infobox-data" |'''Ama'''Zulu |- ! class="infobox-label" scope="row" style="background:#fee8ab" |Language | class="infobox-data" |'''Isi'''Zulu |- ! class="infobox-label" scope="row" style="background:#fee8ab" |Country | class="infobox-data" |'''Kwa'''Zulu |} '''emaZulu''' sive semaNguni lesivela eNingizimu ye-Afrika. Bantfu bemaZulu ngibo labanyenti e[[Ningizimu Afrika]], labangu-1012 wetigidzi, labahlala kakhulu esifundzeni saseKwaZulu-Natal. Imvelaphi yabo isemiphakatsini yemaNguni lekuyincenye yeluhla lwebantfu. Njengoba letive tihlanganiswa ndzawonye, kubusa kwa [[Shaka]](Sgidi) kwaletsa imphumelelo esiveni semaZulu ngenca yemasu akhe lancono kanye nekuhleleka. EmaZulu atigabatisa ngemikhosi yawo lefana nemhlanga, kanye netinhlobo letehlukene temidvwebo yawo. [[File:Zulu warrior.jpg|thumb|Libutho ]] Buciko kanye nelikhono lwekugcoka kwabo kuba nencenye ekuboneni bantfu bakwaZulu futsi kusebenta njengendlela yekuchumana kanye nekutinikela esiveni kanye nemasiko latsite. Lamuhla bantfu bakwaZulu bakholwa kakhulu ku Shembe lekulisontfo lema Nazaretha, kepha bakha inkholo lehlanganisiwe lehlangene netinhlelo tetinkholelo tangaphambilini temaZulu.<ref name=":0">{{Cite journal|journal=87–90}}</ref> == Umlandvo == === Umsuka === [[File:Map-South_Africa-KwaZulu_Natal01.png|thumb|Libalave la-2012 lelikhombisa indzawo yebantfu baseZulu.]] EmaZulu ekucaleni bekungumndeni lomkhulu endzaweni lamuhla lebitwa ngekutsi yiNyakatfo yeKwaZulu-Natal, lowasungulwa cishe ngemnyaka wa-1574 nguZulu kaMalandela. Ngetilwimi temaNguni, ''iZulu'' kusho lizulu, nobe simo selitulu. Ngaleso sikhatsi, lendzawo beyihlala imiphakatsi lemikhulu yemaNguni kanye nemindeni (lephindze yatiwe ngekutsi bantfu baseNzebe nobe sive, noma yatiwa ngekutsi yi-ibongo, ngekusho kwemindeni yabo nobe ligama lemndeni). Imiphakatsi yemaNguni beyisuswe elugwini lwangaseMpumalanga ye-Afrika ngetinkhulungwane teminyaka, njengencenye yekufuduka kwebantfu baseBantu. Njengoba lesive sacala kutfutfuka, ekubuseni kwa Shaka kwahlanganisa lamacembu ndzawonye kwentela kwakha luhlangotsi lwemaZulu. ==== Kuyangena eNatal ==== [[File:ZuluWarriors_adj.jpg|right|thumb|Emabutfo emaZulu ngasekupheleni kwelikhulu lemfica, nemaYurophu ngemuva]] Ngemuva kwekutfunjwa kwaCetshwayo emaNgisi ehlukanisa uMbuso wemaZulu waba ngemakhosi lalishumi nakutsatfu. Lemibuso lemincane yalwa bodvwana kwaze kwaba ngu-1883 ngesikhatsi Cetshwayo abuyiselwa njengenkhosi yaseZululand. Loku akuzange kucedze kulwa futsi inkosi yemaZulu yaphocelelwa kutsi ibaleke endzaweni yayo ngu[[Zibhebhu]], lomunye wemakhosi lalishumi nakutsatfu, lasekelwa ngemasotja emaBhunu. Cetshwayo wabulawa sifo senhlitiyo ngaFebhuwari 1884, washiya indvodzana yakhe, Dinuzulu loneminyaka lelishumi nesihlanu budzala, kutsi atsatse bukhosi. Kulwa emkhatsini wemaZulu kwachubeka iminyaka leminyenti, kwate kwaba ngu-1897 lapho iZululand yatfolwa yiBritish Kholoni yaseNatal. [[Category:Bantfu]] [[Category:Emasiko]] [[Category:Ningizimu Afrika]] == Lulimi == [[File:South_Africa_2011_Zulu_speakers_proportion_map.svg|left|thumb|Imephu yaseNingizimu Afrika lekhombisa indzawo yebantfu labakhuluma [[SíZulu|lulwimi lwesiZulu]] lokuhlotjishwe khona ngemibala leluhlata locishi abemnyama ]] Lulwimi lwesive semaZulu "isiZulu", lulwimi lwesiBantu ; ngalokucondzile, incenye yelicembu lelincane [[Nguni|lemaNguni]]. SiZulu lulwimi lolukhulunywa kakhulu e[[Ningizimu Afrika]], lapho khona kululwimi lolusemtsetfweni . Bantfu labangetulu kwehhafu baseNingizimu Afrika bayaluvisisa, kunebantfu labangetulu kwetigidzi letingu-13.78 labalukhulumako lolulwimi lwekucala kanye nebantfu labangetulu kwetigidzi letingu-15 labakhuluma lulwimi lwesibili. Bantfu labanyenti bemaZulu baphindze bakhulume siXitsonga, siSesotho naletinye letivela etilwimini letisemtsetfweni letingu-12 taseNingizimu Afrika . hkdbmgx4krjyhtobxp4vaaj2a21pmnc Bantfu basive semaNdebele aseNingizimu 0 5912 42912 39535 2026-09-09T11:59:34Z Thulamag 8864 Created by translating the section "Etymology" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1373643433|Southern Ndebele people]]" 42912 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="background:#fff6d9" ! colspan="2" class="infobox-above" |EmaNdebele |- ! class="infobox-label" scope="row" style="background:#fee8ab" |Umuntfu | class="infobox-data" |iNdebele |- ! class="infobox-label" scope="row" style="background:#fee8ab" |Bantfu | class="infobox-data" |AmaNdebele |- ! class="infobox-label" scope="row" style="background:#fee8ab" |Lulwimi | class="infobox-data" |IsiNdebele |- ! class="infobox-label" scope="row" style="background:#fee8ab" |Live | class="infobox-data" |KwaNdebele |} Ema-AmaNdebele licembu lebantfu labavela [[Ningizimu Afrika|INingizimu Afrika]] labakhuluma isiNdebele. Linyenti labo litfolaka etifundzeni tase [[Mpumalanga]], [[Gauteng|eGauteng]], [[Limpopo]], kanye nasenyakatfo-Mpumalanga yeNingizimu Afrika.Etindzabeni letifundvwako lelicembu lebantfu libitwa ngekutsi yi-Southern Ndebele kwentela kuhlukanisa emindenini yabo i-maNdrebele, lephindze ibitwa ngekutsi yiNyakatfo yeNdebele, futsi ingadidaniswa nebantfu baseNyakatfo yaseZimbabwe. [[Category:Iningizimu Afrika]] == Imvelaphi yema Ndebele == Leligama lelitsi ''Ndebele,'' ngekuhlanganiswa njenge e''maNdebele,'' lisetjentiswa emkhatsini wemacembu lamanyenti e[[Ningizimu Afrika]], lehlukaniswe kanyati ngeNyakatfo neNingizimu. Lamacembu kakahlobene ngekutalana. Imvelaphi ngebunyeti seyiphakanyisiwe ngebuve Lenye indlela yekucabanga kutsi labahlali labakhuluma siTswana bababita ngeNguni ngekutsi ngema ''leTebele/maTebele,'' lasuselwa egameni lelitsi ''tebele'', lelisho “umfokati” noma “loyo lophangako”, kantsi leyehlukile yesiNguni beyitawuba ye''maNdebele. '' Leligama belisetjentiswa kunobe nguliphi licembu lebelitsatfwa njengebantfu bangaphandle, labahlaselako nobe bakhoseli esigodzini lesitsite. Lenye indlela yekucabanga kuhlobanisa ''-tebele'' noma ngabe yi Tswana ''teba'', “kucwila phansi” noma “kugoba”, ngekubukisisa kumasu esitayela sesiZulu sesihlangu, noma ''thebe'', lokusho “sihlangu”, kubukisisa kumahlangu emaNguni labekatiwa ngawo. === Ngaphambi kwemlandvo === Umlandvo webantfu bemaNdebele ucala ngekuduka kwe Bantu kuya eNingizimu kusuka esigodzini sase Great Lakes eMphumalanga ye Afrika. Bantfu labakhuluma siBantu batfutsela ngesheya kwemfula iLimpopo bangena [[Ningizimu Afrika|eNingizimu Afrika]] etigodzini taseNyakatfo Mpumalanga yeNingizimu Afrika. Ngesikhatsi sekuwa kweMbuso wase Zimbabwe nga 1450, Emacembu lamabili lamakhulu abevele eningizimu yeMfula iLimpopo : ema Nguni, labekahlala emathafeni lasempumalanga yelugwini, kanye nema Sotho–Tswana, labekahlala endzaweni lesetulu lengekhatsi. Emkhatsini weminyaka yabo 1400 nasekucaleni kweminyaka yabo 1800 kwabonakala lamacembu lamabili ahlukana aba ngemasiko lamancane lahlukahlukeni kanye nebantfu. EmaNdebele bekubantfu labanjalo. === Emkhatsini wemaHlubi . === Sikhulu semaNdebele bekahlala nebantfu bakhe endzaweni yemaBhaca nemaHlubi eningizimu etintsabeni taseDrakensberg lebebatibita ngekutsi "uKhahlamba". Inhlokodolobha yekuhlala kulendzawo beyibitwa ngekutsi '''yiLundini''' . Sikhulu semaNdebele besahlukana nelicembu lelikhulu lema Mbo wase usungula umbuso wakhe ngetulu kwebantfu bakhe labatotsatsa libito lakhe njengeligama lesive sabo. owmkxc2kuusl8u9dicr0np16do3dexq 42913 42912 2026-09-09T13:44:01Z Thulamag 8864 42913 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="background:#fff6d9" ! colspan="2" class="infobox-above" |EmaNdebele |- ! class="infobox-label" scope="row" style="background:#fee8ab" |Umuntfu | class="infobox-data" |iNdebele |- ! class="infobox-label" scope="row" style="background:#fee8ab" |Bantfu | class="infobox-data" |AmaNdebele |- ! class="infobox-label" scope="row" style="background:#fee8ab" |Lulwimi | class="infobox-data" |IsiNdebele |- ! class="infobox-label" scope="row" style="background:#fee8ab" |Live | class="infobox-data" |KwaNdebele |} Ema-AmaNdebele licembu lebantfu labavela [[Ningizimu Afrika|INingizimu Afrika]] labakhuluma isiNdebele. Linyenti labo litfolaka etifundzeni tase [[Mpumalanga]], [[Gauteng|eGauteng]], [[Limpopo]], kanye nasenyakatfo-Mpumalanga yeNingizimu Afrika.Etindzabeni letifundvwako lelicembu lebantfu libitwa ngekutsi yi-Southern Ndebele kwentela kuhlukanisa emindenini yabo i-maNdrebele, lephindze ibitwa ngekutsi yiNyakatfo yeNdebele, futsi ingadidaniswa nebantfu baseNyakatfo yaseZimbabwe. [[Category:Iningizimu Afrika]] == Imvelaphi yema Ndebele == Leligama lelitsi ''Ndebele,'' ngekuhlanganiswa njenge e''maNdebele,'' lisetjentiswa emkhatsini wemacembu lamanyenti e[[Ningizimu Afrika]], lehlukaniswe kanyati ngeNyakatfo neNingizimu. Lamacembu kakahlobene ngekutalana.<ref name=":0">https://naos-be.zcu.cz/server/api/core/bitstreams/d606f8fa-fe32-4355-b7b3-0ec0e958a276/content</ref> Imvelaphi ngebunyeti seyiphakanyisiwe ngebuve Lenye indlela yekucabanga kutsi labahlali labakhuluma siTswana bababita ngeNguni ngekutsi ngema ''leTebele/maTebele,'' lasuselwa egameni lelitsi ''tebele'', lelisho “umfokati” noma “loyo lophangako”, kantsi leyehlukile yesiNguni beyitawuba ye''maNdebele. ''<ref name=":0" /> Leligama belisetjentiswa kunobe nguliphi licembu lebelitsatfwa njengebantfu bangaphandle, labahlaselako nobe bakhoseli esigodzini lesitsite.<ref>https://sahistory.org.za/article/ndebele-history</ref> Lenye indlela yekucabanga kuhlobanisa ''-tebele'' noma ngabe yi Tswana ''teba'', “kucwila phansi” noma “kugoba”, ngekubukisisa kumasu esitayela sesiZulu sesihlangu, noma ''thebe'', lokusho “sihlangu”, kubukisisa kumahlangu emaNguni labekatiwa ngawo.<ref>https://www.ahdictionary.com/word/search.html?q=+MATABELE</ref> === Ngaphambi kwemlandvo === Umlandvo webantfu bemaNdebele ucala ngekuduka kwe Bantu kuya eNingizimu kusuka esigodzini sase Great Lakes eMphumalanga ye Afrika. Bantfu labakhuluma siBantu batfutsela ngesheya kwemfula iLimpopo bangena [[Ningizimu Afrika|eNingizimu Afrika]] etigodzini taseNyakatfo Mpumalanga yeNingizimu Afrika. Ngesikhatsi sekuwa kweMbuso wase Zimbabwe nga 1450, Emacembu lamabili lamakhulu abevele eningizimu yeMfula iLimpopo: ema Nguni, labekahlala emathafeni lasempumalanga yelugwini, kanye nema Sotho–Tswana, labekahlala endzaweni lesetulu lengekhatsi. Emkhatsini weminyaka yabo 1400 nasekucaleni kweminyaka yabo 1800 kwabonakala lamacembu lamabili ahlukana aba ngemasiko lamancane lahlukahlukeni kanye nebantfu. EmaNdebele bekubantfu labanjalo. === Emkhatsini wemaHlubi . === Sikhulu semaNdebele bekahlala nebantfu bakhe endzaweni yemaBhaca nemaHlubi eningizimu etintsabeni taseDrakensberg lebebatibita ngekutsi "uKhahlamba". Inhlokodolobha yekuhlala kulendzawo beyibitwa ngekutsi '''yiLundini''' . Sikhulu semaNdebele besahlukana nelicembu lelikhulu lema Mbo wase usungula umbuso wakhe ngetulu kwebantfu bakhe labatotsatsa libito lakhe njengeligama lesive sabo. == Imitfombo yelwati == <references /> jcpozcdw7itdi8mabp12hrox7ejq42w 42931 42913 2026-09-09T22:38:51Z Thulamag 8864 Created by translating the section "Social and cultural life" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1373643433|Southern Ndebele people]]" 42931 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="background:#fff6d9" ! colspan="2" class="infobox-above" |EmaNdebele |- ! class="infobox-label" scope="row" style="background:#fee8ab" |Umuntfu | class="infobox-data" |iNdebele |- ! class="infobox-label" scope="row" style="background:#fee8ab" |Bantfu | class="infobox-data" |AmaNdebele |- ! class="infobox-label" scope="row" style="background:#fee8ab" |Lulwimi | class="infobox-data" |IsiNdebele |- ! class="infobox-label" scope="row" style="background:#fee8ab" |Live | class="infobox-data" |KwaNdebele |} Ema-AmaNdebele licembu lebantfu labavela [[Ningizimu Afrika|INingizimu Afrika]] labakhuluma isiNdebele. Linyenti labo litfolaka etifundzeni tase [[Mpumalanga]], [[Gauteng|eGauteng]], [[Limpopo]], kanye nasenyakatfo-Mpumalanga yeNingizimu Afrika.Etindzabeni letifundvwako lelicembu lebantfu libitwa ngekutsi yi-Southern Ndebele kwentela kuhlukanisa emindenini yabo i-maNdrebele, lephindze ibitwa ngekutsi yiNyakatfo yeNdebele, futsi ingadidaniswa nebantfu baseNyakatfo yaseZimbabwe. [[Category:Iningizimu Afrika]] == Imvelaphi yema Ndebele == Leligama lelitsi ''Ndebele,'' ngekuhlanganiswa njenge e''maNdebele,'' lisetjentiswa emkhatsini wemacembu lamanyenti e[[Ningizimu Afrika]], lehlukaniswe kanyati ngeNyakatfo neNingizimu. Lamacembu kakahlobene ngekutalana.<ref name=":0">https://naos-be.zcu.cz/server/api/core/bitstreams/d606f8fa-fe32-4355-b7b3-0ec0e958a276/content</ref> Imvelaphi ngebunyeti seyiphakanyisiwe ngebuve Lenye indlela yekucabanga kutsi labahlali labakhuluma siTswana bababita ngeNguni ngekutsi ngema ''leTebele/maTebele,'' lasuselwa egameni lelitsi ''tebele'', lelisho “umfokati” noma “loyo lophangako”, kantsi leyehlukile yesiNguni beyitawuba ye''maNdebele. ''<ref name=":0" /> Leligama belisetjentiswa kunobe nguliphi licembu lebelitsatfwa njengebantfu bangaphandle, labahlaselako nobe bakhoseli esigodzini lesitsite.<ref>https://sahistory.org.za/article/ndebele-history</ref> Lenye indlela yekucabanga kuhlobanisa ''-tebele'' noma ngabe yi Tswana ''teba'', “kucwila phansi” noma “kugoba”, ngekubukisisa kumasu esitayela sesiZulu sesihlangu, noma ''thebe'', lokusho “sihlangu”, kubukisisa kumahlangu emaNguni labekatiwa ngawo.<ref>https://www.ahdictionary.com/word/search.html?q=+MATABELE</ref> === Ngaphambi kwemlandvo === Umlandvo webantfu bemaNdebele ucala ngekuduka kwe Bantu kuya eNingizimu kusuka esigodzini sase Great Lakes eMphumalanga ye Afrika. Bantfu labakhuluma siBantu batfutsela ngesheya kwemfula iLimpopo bangena [[Ningizimu Afrika|eNingizimu Afrika]] etigodzini taseNyakatfo Mpumalanga yeNingizimu Afrika. Ngesikhatsi sekuwa kweMbuso wase Zimbabwe nga 1450, Emacembu lamabili lamakhulu abevele eningizimu yeMfula iLimpopo: ema Nguni, labekahlala emathafeni lasempumalanga yelugwini, kanye nema Sotho–Tswana, labekahlala endzaweni lesetulu lengekhatsi. Emkhatsini weminyaka yabo 1400 nasekucaleni kweminyaka yabo 1800 kwabonakala lamacembu lamabili ahlukana aba ngemasiko lamancane lahlukahlukeni kanye nebantfu. EmaNdebele bekubantfu labanjalo. === Emkhatsini wemaHlubi . === Sikhulu semaNdebele bekahlala nebantfu bakhe endzaweni yemaBhaca nemaHlubi eningizimu etintsabeni taseDrakensberg lebebatibita ngekutsi "uKhahlamba". Inhlokodolobha yekuhlala kulendzawo beyibitwa ngekutsi '''yiLundini''' . Sikhulu semaNdebele besahlukana nelicembu lelikhulu lema Mbo wase usungula umbuso wakhe ngetulu kwebantfu bakhe labatotsatsa libito lakhe njengeligama lesive sabo. == Imitfombo yelwati == <references /> == Imphilo yemasiko netenhlalakahle == === Tinhlaka tetepolitiki netenhlalo === Ligunya ngetulu kwesive beliniketwa inhloko yesive (iNkhosi), lesitwa ngumkhandlu wangekhatsi noma wemndeni (umphakatsi). Emawadi (izilindi) bekaphatfwa tidvuna kantsi emacembu emindeni ngekhatsi kwemawadi bekabuswa tinhloko temindeni. Iyunithi yekuhlala yemndeni ngamunye beyibitwa ngekutsi muti. Lomuti bewuvame kuba yinhloko yemndeni (unumzane) kanye nemfati wakhe kanye nebantfwana labangakashadi. Uma abenebafati labangetulu kwamunye, umuti uhlukaniswa ube tincenye letimbili, incenye yesekudla kanye neyesencele, kwentela kuhlala labafati labehlukene.Umuti ngalesinye sikhatsi bewukhula ube yindzawo yekuhlala leyinkimbinkimbi ngesikhatsi emadvodzana latinhloko lashadile kanye nebanakabo labancane bahlanganyela ekhaya. Njalo buve bufaka linani letibongo tebukhosi noma tibongo. Loku bekusho kutsi tonkhe tibongo betifaka licembu lebantfu lebebahlanganyela nabokhokho munye emgceni wababe. t8p0wsf5p87i9qrqpga2mrc5b1nwrtv 42932 42931 2026-09-09T23:06:17Z Thulamag 8864 Created by translating the section "Personal adornment" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1373643433|Southern Ndebele people]]" 42932 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="background:#fff6d9" ! colspan="2" class="infobox-above" |EmaNdebele |- ! class="infobox-label" scope="row" style="background:#fee8ab" |Umuntfu | class="infobox-data" |iNdebele |- ! class="infobox-label" scope="row" style="background:#fee8ab" |Bantfu | class="infobox-data" |AmaNdebele |- ! class="infobox-label" scope="row" style="background:#fee8ab" |Lulwimi | class="infobox-data" |IsiNdebele |- ! class="infobox-label" scope="row" style="background:#fee8ab" |Live | class="infobox-data" |KwaNdebele |} Ema-AmaNdebele licembu lebantfu labavela [[Ningizimu Afrika|INingizimu Afrika]] labakhuluma isiNdebele. Linyenti labo litfolaka etifundzeni tase [[Mpumalanga]], [[Gauteng|eGauteng]], [[Limpopo]], kanye nasenyakatfo-Mpumalanga yeNingizimu Afrika.Etindzabeni letifundvwako lelicembu lebantfu libitwa ngekutsi yi-Southern Ndebele kwentela kuhlukanisa emindenini yabo i-maNdrebele, lephindze ibitwa ngekutsi yiNyakatfo yeNdebele, futsi ingadidaniswa nebantfu baseNyakatfo yaseZimbabwe. [[Category:Iningizimu Afrika]] == Imvelaphi yema Ndebele == Leligama lelitsi ''Ndebele,'' ngekuhlanganiswa njenge e''maNdebele,'' lisetjentiswa emkhatsini wemacembu lamanyenti e[[Ningizimu Afrika]], lehlukaniswe kanyati ngeNyakatfo neNingizimu. Lamacembu kakahlobene ngekutalana.<ref name=":0">https://naos-be.zcu.cz/server/api/core/bitstreams/d606f8fa-fe32-4355-b7b3-0ec0e958a276/content</ref> Imvelaphi ngebunyeti seyiphakanyisiwe ngebuve Lenye indlela yekucabanga kutsi labahlali labakhuluma siTswana bababita ngeNguni ngekutsi ngema ''leTebele/maTebele,'' lasuselwa egameni lelitsi ''tebele'', lelisho “umfokati” noma “loyo lophangako”, kantsi leyehlukile yesiNguni beyitawuba ye''maNdebele. ''<ref name=":0" /> Leligama belisetjentiswa kunobe nguliphi licembu lebelitsatfwa njengebantfu bangaphandle, labahlaselako nobe bakhoseli esigodzini lesitsite.<ref>https://sahistory.org.za/article/ndebele-history</ref> Lenye indlela yekucabanga kuhlobanisa ''-tebele'' noma ngabe yi Tswana ''teba'', “kucwila phansi” noma “kugoba”, ngekubukisisa kumasu esitayela sesiZulu sesihlangu, noma ''thebe'', lokusho “sihlangu”, kubukisisa kumahlangu emaNguni labekatiwa ngawo.<ref>https://www.ahdictionary.com/word/search.html?q=+MATABELE</ref> === Ngaphambi kwemlandvo === Umlandvo webantfu bemaNdebele ucala ngekuduka kwe Bantu kuya eNingizimu kusuka esigodzini sase Great Lakes eMphumalanga ye Afrika. Bantfu labakhuluma siBantu batfutsela ngesheya kwemfula iLimpopo bangena [[Ningizimu Afrika|eNingizimu Afrika]] etigodzini taseNyakatfo Mpumalanga yeNingizimu Afrika. Ngesikhatsi sekuwa kweMbuso wase Zimbabwe nga 1450, Emacembu lamabili lamakhulu abevele eningizimu yeMfula iLimpopo: ema Nguni, labekahlala emathafeni lasempumalanga yelugwini, kanye nema Sotho–Tswana, labekahlala endzaweni lesetulu lengekhatsi. Emkhatsini weminyaka yabo 1400 nasekucaleni kweminyaka yabo 1800 kwabonakala lamacembu lamabili ahlukana aba ngemasiko lamancane lahlukahlukeni kanye nebantfu. EmaNdebele bekubantfu labanjalo. === Emkhatsini wemaHlubi . === Sikhulu semaNdebele bekahlala nebantfu bakhe endzaweni yemaBhaca nemaHlubi eningizimu etintsabeni taseDrakensberg lebebatibita ngekutsi "uKhahlamba". Inhlokodolobha yekuhlala kulendzawo beyibitwa ngekutsi '''yiLundini''' . Sikhulu semaNdebele besahlukana nelicembu lelikhulu lema Mbo wase usungula umbuso wakhe ngetulu kwebantfu bakhe labatotsatsa libito lakhe njengeligama lesive sabo. == Imitfombo yelwati == <references /> == Imphilo yemasiko netenhlalakahle == === Tinhlaka tetepolitiki netenhlalo === Ligunya ngetulu kwesive beliniketwa inhloko yesive (iNkhosi), lesitwa ngumkhandlu wangekhatsi noma wemndeni (umphakatsi). Emawadi (izilindi) bekaphatfwa tidvuna kantsi emacembu emindeni ngekhatsi kwemawadi bekabuswa tinhloko temindeni. Iyunithi yekuhlala yemndeni ngamunye beyibitwa ngekutsi muti. Lomuti bewuvame kuba yinhloko yemndeni (unumzane) kanye nemfati wakhe kanye nebantfwana labangakashadi. Uma abenebafati labangetulu kwamunye, umuti uhlukaniswa ube tincenye letimbili, incenye yesekudla kanye neyesencele, kwentela kuhlala labafati labehlukene.Umuti ngalesinye sikhatsi bewukhula ube yindzawo yekuhlala leyinkimbinkimbi ngesikhatsi emadvodzana latinhloko lashadile kanye nebanakabo labancane bahlanganyela ekhaya. Njalo buve bufaka linani letibongo tebukhosi noma tibongo. Loku bekusho kutsi tonkhe tibongo betifaka licembu lebantfu lebebahlanganyela nabokhokho munye emgceni wababe. == Kuhlotjiswa kwemuntfu == Bafati bemaNdebele ngekwesintfu bebatihlobisa ngetinhlobonhlobo tetintfo tekuhloba, ngayinye ikhombisa simo sayo emmangweni. Ngemuva kwemshado, tingubo taba yabachaza labati futsi timangalisa. Esikhatsini lesengcile, umfati wemaNdebele bebewugcoka emasongo elitfusi nelithusi etandleni, emilenteni nasendvodzeni yakhe, loku bekufanekisa kubopha kwakhe nekutsembeka kumyeni wakhe, ngemuva kwekutsi umuti wakhe sewusakiwe. Bekatawususa letindandatfo kuphela ngemuva kwekufa kwakhe. <ref name=":0" /> Emaringi (labitwa ngekutsi yidzila) bekukholelwa kutsi anemandla lamakhulu emasiko. Emadvodza bekavame kuniketa bafati bawo emaringi; nangabe indvodza Isla lizambane lapondo, umfati bekatawugcoka emaringi lamanyenti. Namuhla, akusavamile kugcoka letindandatfo unomphela. <ref name=":0" />Ngekwengeta kumaringi, bomake labashadile nabo bebagcoka ema hoops entsanyeni lakhiwe ngetjani (lebitwa nge isirholwani) lasongwa abe yi coil futsi avalwe ngebuhlalu, ikakhulukati ngetikhatsi temkhosi. Ema Linrholwani ngalesinye sikhatsi agcokwa njengetintfo tekubopha entsanyeni kanye netintfo tekubopha imilente kanye nemikhono ngubo make labasha labashadile emadvodza abo langakabaniki likhaya, noma ngemantfombatane laseminyakeni yekushada ngemuva kwekucedvwa kwemkhosi wabo wekucala (kutfomba). Bomake labashadile nabo bebagcoka i-apron leneminwe lesihlanu (lebitwa ngekutsi yi itjhorholo) kukhombisa umvutfondzaba wemshado, lokwenteka kuphela ngemuva kwekutalwa kwemntfwana wekucala. <ref name=":0" /> Lengubo yemshado (untsurhwana) lebeyigcokwa bomake labashadile beyihlotjiswa ngebuhlalu kwentela kubhala tintfo letibalulekile ekuphileni kwalomfati.Sibonelo, imigca lemidze lenebuhlalu beyikhomba kutsi indvodzana yalomfati benta umcimbi wekucala futsi ikhomba kutsi lomfati nyalo sewutfole sikhundla lesisetulu emmangweni wemaNdebele. Bekufanekisa injabulo ngoba indvodzana yakhe beyifinyelele ebudvodzeni kanye nelusizi lwekulahlekelwa emhlabeni webantfu labadzala. <ref name=":0" /> Umfati loshadile bekahlala agcoka luhlobo lolutsite lwekumbonya inhloko kute akhombise kutsi uyayihlonipha indvodza yakhe. <ref name=":0" /> Loku bekusukela ebhandeni lelilula lelinebuhlalu noma likepisi lelinikwe kuya etinhloko letinebuhlalu letibanti (amacubi). Bafana bebavame kuhamba bangcunu noma bagcoke libhemba lencane yangaphambili yesikhumba sembuti. <ref name=":0" /> Nomakunjalo, emantfombatane bekagcoka ema- apron lanebuhlalu noma tiketi letigocotako letinebuhlalu kusukela asesemncane. Kumasiko kanye nemicimbi, emadvodza emaNdebele atihlobisa ngemihlobiso lebeyentelwe bona bafati babo. <ref name=":0" /> ni2unao9wgsp4ayvy60txs8czlmu2jm 42934 42932 2026-09-09T23:14:04Z Thulamag 8864 42934 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="background:#fff6d9" ! colspan="2" class="infobox-above" |EmaNdebele |- ! class="infobox-label" scope="row" style="background:#fee8ab" |Umuntfu | class="infobox-data" |iNdebele |- ! class="infobox-label" scope="row" style="background:#fee8ab" |Bantfu | class="infobox-data" |AmaNdebele |- ! class="infobox-label" scope="row" style="background:#fee8ab" |Lulwimi | class="infobox-data" |IsiNdebele |- ! class="infobox-label" scope="row" style="background:#fee8ab" |Live | class="infobox-data" |KwaNdebele |} EmaNdebele licembu lebantfu labavela [[Ningizimu Afrika|INingizimu Afrika]] labakhuluma isiNdebele. Linyenti labo litfolaka etifundzeni tase [[Mpumalanga]], [[Gauteng|eGauteng]], [[Limpopo]], kanye nasenyakatfo-Mpumalanga yeNingizimu Afrika.Etindzabeni letifundvwako lelicembu lebantfu libitwa ngekutsi yi-Southern Ndebele kwentela kuhlukanisa emindenini yabo i-maNdrebele, lephindze ibitwa ngekutsi yiNyakatfo yeNdebele, futsi ingadidaniswa nebantfu baseNyakatfo yaseZimbabwe. [[Category:Iningizimu Afrika]] == Imvelaphi yema Ndebele == Leligama lelitsi ''Ndebele,'' ngekuhlanganiswa njenge e''maNdebele,'' lisetjentiswa emkhatsini wemacembu lamanyenti e[[Ningizimu Afrika]], lehlukaniswe kanyati ngeNyakatfo neNingizimu. Lamacembu kakahlobene ngekutalana.<ref name=":0">https://naos-be.zcu.cz/server/api/core/bitstreams/d606f8fa-fe32-4355-b7b3-0ec0e958a276/content</ref> Imvelaphi ngebunyeti seyiphakanyisiwe ngebuve Lenye indlela yekucabanga kutsi labahlali labakhuluma siTswana bababita ngeNguni ngekutsi ngema ''leTebele/maTebele,'' lasuselwa egameni lelitsi ''tebele'', lelisho “umfokati” noma “loyo lophangako”, kantsi leyehlukile yesiNguni beyitawuba ye''maNdebele. ''<ref name=":0" /> Leligama belisetjentiswa kunobe nguliphi licembu lebelitsatfwa njengebantfu bangaphandle, labahlaselako nobe bakhoseli esigodzini lesitsite.<ref>https://sahistory.org.za/article/ndebele-history</ref> Lenye indlela yekucabanga kuhlobanisa ''-tebele'' noma ngabe yi Tswana ''teba'', “kucwila phansi” noma “kugoba”, ngekubukisisa kumasu esitayela sesiZulu sesihlangu, noma ''thebe'', lokusho “sihlangu”, kubukisisa kumahlangu emaNguni labekatiwa ngawo.<ref>https://www.ahdictionary.com/word/search.html?q=+MATABELE</ref> === Ngaphambi kwemlandvo === Umlandvo webantfu bemaNdebele ucala ngekuduka kwe Bantu kuya eNingizimu kusuka esigodzini sase Great Lakes eMphumalanga ye Afrika. Bantfu labakhuluma siBantu batfutsela ngesheya kwemfula iLimpopo bangena [[Ningizimu Afrika|eNingizimu Afrika]] etigodzini taseNyakatfo Mpumalanga yeNingizimu Afrika. Ngesikhatsi sekuwa kweMbuso wase Zimbabwe nga 1450, Emacembu lamabili lamakhulu abevele eningizimu yeMfula iLimpopo: ema Nguni, labekahlala emathafeni lasempumalanga yelugwini, kanye nema Sotho–Tswana, labekahlala endzaweni lesetulu lengekhatsi. Emkhatsini weminyaka yabo 1400 nasekucaleni kweminyaka yabo 1800 kwabonakala lamacembu lamabili ahlukana aba ngemasiko lamancane lahlukahlukeni kanye nebantfu. EmaNdebele bekubantfu labanjalo. === Emkhatsini wemaHlubi . === Sikhulu semaNdebele bekahlala nebantfu bakhe endzaweni yemaBhaca nemaHlubi eningizimu etintsabeni taseDrakensberg lebebatibita ngekutsi "uKhahlamba". Inhlokodolobha yekuhlala kulendzawo beyibitwa ngekutsi '''yiLundini''' . Sikhulu semaNdebele besahlukana nelicembu lelikhulu lema Mbo wase usungula umbuso wakhe ngetulu kwebantfu bakhe labatotsatsa libito lakhe njengeligama lesive sabo. == Imphilo yemasiko netenhlalakahle == === Tinhlaka tetepolitiki netenhlalo === Ligunya ngetulu kwesive beliniketwa inhloko yesive (iNkhosi), lesitwa ngumkhandlu wangekhatsi noma wemndeni (umphakatsi). Emawadi (izilindi) bekaphatfwa tidvuna kantsi emacembu emindeni ngekhatsi kwemawadi bekabuswa tinhloko temindeni. Iyunithi yekuhlala yemndeni ngamunye beyibitwa ngekutsi muti. Lomuti bewuvame kuba yinhloko yemndeni (unumzane) kanye nemfati wakhe kanye nebantfwana labangakashadi. Uma abenebafati labangetulu kwamunye, umuti uhlukaniswa ube tincenye letimbili, incenye yesekudla kanye neyesencele, kwentela kuhlala labafati labehlukene.Umuti ngalesinye sikhatsi bewukhula ube yindzawo yekuhlala leyinkimbinkimbi ngesikhatsi emadvodzana latinhloko lashadile kanye nebanakabo labancane bahlanganyela ekhaya. Njalo buve bufaka linani letibongo tebukhosi noma tibongo. Loku bekusho kutsi tonkhe tibongo betifaka licembu lebantfu lebebahlanganyela nabokhokho munye emgceni wababe. == Kuhlotjiswa kwemuntfu == Bafati bemaNdebele ngekwesintfu bebatihlobisa ngetinhlobonhlobo tetintfo tekuhloba, ngayinye ikhombisa simo sayo emmangweni. Ngemuva kwemshado, tingubo taba yabachaza labati futsi timangalisa. Esikhatsini lesengcile, umfati wemaNdebele bebewugcoka emasongo elitfusi nelithusi etandleni, emilenteni nasendvodzeni yakhe, loku bekufanekisa kubopha kwakhe nekutsembeka kumyeni wakhe, ngemuva kwekutsi umuti wakhe sewusakiwe. Bekatawususa letindandatfo kuphela ngemuva kwekufa kwakhe. <ref name=":0" />Emaringi (labitwa ngekutsi yidzila) bekukholelwa kutsi anemandla lamakhulu emasiko. Emadvodza bekavame kuniketa bafati bawo emaringi; nangabe indvodza Isla lizambane lapondo, umfati bekatawugcoka emaringi lamanyenti. Namuhla, akusavamile kugcoka letindandatfo unomphela. <ref name=":0" />Ngekwengeta kumaringi, bomake labashadile nabo bebagcoka ema hoops entsanyeni lakhiwe ngetjani (lebitwa nge isirholwani) lasongwa abe yi coil futsi avalwe ngebuhlalu, ikakhulukati ngetikhatsi temkhosi. Ema Linrholwani ngalesinye sikhatsi agcokwa njengetintfo tekubopha entsanyeni kanye netintfo tekubopha imilente kanye nemikhono ngubo make labasha labashadile emadvodza abo langakabaniki likhaya, noma ngemantfombatane laseminyakeni yekushada ngemuva kwekucedvwa kwemkhosi wabo wekucala (kutfomba). Bomake labashadile nabo bebagcoka i-apron leneminwe lesihlanu (lebitwa ngekutsi yi itjhorholo) kukhombisa umvutfondzaba wemshado, lokwenteka kuphela ngemuva kwekutalwa kwemntfwana wekucala. <ref name=":0" /> Lengubo yemshado (untsurhwana) lebeyigcokwa bomake labashadile beyihlotjiswa ngebuhlalu kwentela kubhala tintfo letibalulekile ekuphileni kwalomfati.Sibonelo, imigca lemidze lenebuhlalu beyikhomba kutsi indvodzana yalomfati benta umcimbi wekucala futsi ikhomba kutsi lomfati nyalo sewutfole sikhundla lesisetulu emmangweni wemaNdebele. Bekufanekisa injabulo ngoba indvodzana yakhe beyifinyelele ebudvodzeni kanye nelusizi lwekulahlekelwa emhlabeni webantfu labadzala. <ref name=":0" /> Umfati loshadile bekahlala agcoka luhlobo lolutsite lwekumbonya inhloko kute akhombise kutsi uyayihlonipha indvodza yakhe. <ref name=":0" /> Loku bekusukela ebhandeni lelilula lelinebuhlalu noma likepisi lelinikwe kuya etinhloko letinebuhlalu letibanti (amacubi). Bafana bebavame kuhamba bangcunu noma bagcoke libhemba lencane yangaphambili yesikhumba sembuti. <ref name=":0" /> Nomakunjalo, emantfombatane bekagcoka ema- apron lanebuhlalu noma tiketi letigocotako letinebuhlalu kusukela asesemncane. Kumasiko kanye nemicimbi, emadvodza emaNdebele atihlobisa ngemihlobiso lebeyentelwe bona bafati babo. <ref name=":0" /> == imitfombo yelwati == tpi1g8bk03d306djslxjw5foe9y3juc Jerry Sikhosana 0 6072 42930 42911 2026-09-09T22:18:20Z Thulamag 8864 Created by translating the section "International career" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1335294243|Jerry Sikhosana]]" 42930 wikitext text/x-wiki '''Jerry Sikhosana ( 08 inhlaba 1969'''<ref>https://www.soccerladuma.co.za/campaigns/view_player/1/21482#google_vignette</ref>''')''' lobuye atiwe nga ''Legs of Thunder'' bekangudlali welibhola letinyawo wase[[Ningizimu Afrika]]. Watiwa kakhlukati ngekudlalela licembu le [[Orlando Pirates]]. <ref>https://www.sowetanlive.co.za/sport/soccer/2023-09-04-i-never-had-mercy-jerry-sikhosana/</ref> == UMlandvo == Sikhosana waba nelitsandvo lekudlala libhola letinyawo kusukela ebuncaneni. Utalelwa elokishini laseThembisa esifundzeni saseGauteng. <ref name=":0">https://www.goal.com/en/lists/from-jerry-sikhosana-to-benedict-vilakazi-tshegofatso-mabasa-joins-orlando-pirates-exclusive-group-of-players-with-league-hat-tricks/blt75551661753ffbf6</ref>Sikhosana uphindze wadlalela licembu lesive leBafana Bafana laseNingizimu Afrika <ref name=":1">https://www.footballdatabase.eu/en/player/details/15649-jerry-sikhosana</ref> == Umsebenti welicembu == Kudlala sikhatsi lesinyenti semsebenti wakhe ku [[I-Orlando Pirates F.C.|-Orlando Pirates]], bekangumlandzeli locatjangwako wembangi lenemandla yePirates [[Kaizer Chiefs F.C.|Kaizer Chiefs]], futsi waphindze wadlalela licembu lakhe kuma -derby aseSoweto, kufaka ekhatsi kushaya emagoli lamatsatfu emdlalweni wekucala wa-1996 Bob Save Superbowl, umdlali lowatiwa ngekutsi nguJerry Sikhosana.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref>https://www.kickoff.com/</ref><ref>https://www.goal.com/en-us/lists/ranking-sikhoshana-and-orlando-pirates-greatest-ever-players/blt57c432586de09fff#cs4506fd7678fa279d</ref><ref>https://www.thesouthafrican.com/sport/soccer/psl-south-africa/orlando-pirates-jerry-sikhosana-i-had-r45-000-under-the-pillow-exclusive-trending-viral-psl-dstv-premiership-buccaneers-nedbank-reality-football/</ref>Wacanjwa ligama lekudlala ngu "Legs of Thunder" ngemuva kwelihhashi lemjaho lelingumncintiswano lebelingumlingisi luchungechungeni kumabonakudze yaseNingizimu Afrika, futsi utfole sikhundla lesikhulu ku Orlando Pirates njengemshayi wemagoli lowesabekako ngemnyaka wa 1990s.<ref>https://www.sowetan.co.za/sport/soccer/2023-09-04-i-never-had-mercy-jerry-sikhosana/</ref> Waphindze futsi washaya ligoli kusita iPirates kutsi incobe emdlalweni wekugcina lowadlalwa kabusha we -1996 BP Top 8.<ref>https://www.rsssf.org/tablesz/zaf96.html</ref> Bekeyincenye yelicembu lelaphumelela nga -1995 i-African Champions League.<ref>https://web.archive.org/web/20130916050722/http://www.kickoff.com/news/37231/orlando-pirates-1995-caf-champions-league</ref><ref>https://web.archive.org/web/20220831163923/https://sportsbrief.com/football/orlando-pirates/18118-jerry-sikhosana-turns-53-celebrating-one-of-south-africas-greatest-but-most-underrated-strikers/</ref> == Imitfombo yelwati == == Umsebenti wemhlaba wonkhe == Wadlalela licembu lesive libhola letinyawo lase[[Ningizimu Afrika]] futsi abeyincenye yelicembu lelaya [[IFulansi|eFrance]] ngeNdzebeYemhlaba ye-FIFA nga-1998 . e5w4f0ppxg62w4rllxrs780xz90adhf 42933 42930 2026-09-09T23:10:14Z Thulamag 8864 42933 wikitext text/x-wiki '''Jerry Sikhosana ( 08 inhlaba 1969'''<ref>https://www.soccerladuma.co.za/campaigns/view_player/1/21482#google_vignette</ref>''')''' lobuye atiwe nga ''Legs of Thunder'' bekangudlali welibhola letinyawo wase[[Ningizimu Afrika]]. Watiwa kakhlukati ngekudlalela licembu le [[Orlando Pirates]]. <ref>https://www.sowetanlive.co.za/sport/soccer/2023-09-04-i-never-had-mercy-jerry-sikhosana/</ref> == UMlandvo == Sikhosana waba nelitsandvo lekudlala libhola letinyawo kusukela ebuncaneni. Utalelwa elokishini laseThembisa esifundzeni saseGauteng. <ref name=":0">https://www.goal.com/en/lists/from-jerry-sikhosana-to-benedict-vilakazi-tshegofatso-mabasa-joins-orlando-pirates-exclusive-group-of-players-with-league-hat-tricks/blt75551661753ffbf6</ref>Sikhosana uphindze wadlalela licembu lesive leBafana Bafana laseNingizimu Afrika <ref name=":1">https://www.footballdatabase.eu/en/player/details/15649-jerry-sikhosana</ref> == Umsebenti welicembu == Kudlala sikhatsi lesinyenti semsebenti wakhe ku [[I-Orlando Pirates F.C.|-Orlando Pirates]], bekangumlandzeli locatjangwako wembangi lenemandla yePirates [[Kaizer Chiefs F.C.|Kaizer Chiefs]], futsi waphindze wadlalela licembu lakhe kuma -derby aseSoweto, kufaka ekhatsi kushaya emagoli lamatsatfu emdlalweni wekucala wa-1996 Bob Save Superbowl, umdlali lowatiwa ngekutsi nguJerry Sikhosana.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref>https://www.kickoff.com/</ref><ref>https://www.goal.com/en-us/lists/ranking-sikhoshana-and-orlando-pirates-greatest-ever-players/blt57c432586de09fff#cs4506fd7678fa279d</ref><ref>https://www.thesouthafrican.com/sport/soccer/psl-south-africa/orlando-pirates-jerry-sikhosana-i-had-r45-000-under-the-pillow-exclusive-trending-viral-psl-dstv-premiership-buccaneers-nedbank-reality-football/</ref>Wacanjwa ligama lekudlala ngu "Legs of Thunder" ngemuva kwelihhashi lemjaho lelingumncintiswano lebelingumlingisi luchungechungeni kumabonakudze yaseNingizimu Afrika, futsi utfole sikhundla lesikhulu ku Orlando Pirates njengemshayi wemagoli lowesabekako ngemnyaka wa 1990s.<ref>https://www.sowetan.co.za/sport/soccer/2023-09-04-i-never-had-mercy-jerry-sikhosana/</ref> Waphindze futsi washaya ligoli kusita iPirates kutsi incobe emdlalweni wekugcina lowadlalwa kabusha we -1996 BP Top 8.<ref>https://www.rsssf.org/tablesz/zaf96.html</ref> Bekeyincenye yelicembu lelaphumelela nga -1995 i-African Champions League.<ref>https://web.archive.org/web/20130916050722/http://www.kickoff.com/news/37231/orlando-pirates-1995-caf-champions-league</ref><ref>https://web.archive.org/web/20220831163923/https://sportsbrief.com/football/orlando-pirates/18118-jerry-sikhosana-turns-53-celebrating-one-of-south-africas-greatest-but-most-underrated-strikers/</ref> == Umsebenti wemhlaba wonkhe == Wadlalela licembu lesive libhola letinyawo lase[[Ningizimu Afrika]] futsi abeyincenye yelicembu lelaya [[IFulansi|eFrance]] ngeNdzebeYemhlaba ye-FIFA nga-1998 . == imitfombo yelwati == 25l58olm0jfzls4o9b2h1nnptd82pw5 Bantfu:Derek J Moore 2 6520 42915 42904 2026-09-09T15:19:06Z Derek J Moore 8988 added 42915 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Template:sspedia/styles.css" /> <div class="ssipedia-header"> <div class="ssipedia-header-left"> <div class="ssipedia-logo"> <span class="ssi-logo-lead">Wikipediy</span><span class="ssi-logo-end">A</span> </div> <div class="ssipedia-tagline"> Pokello-tsebo ya mahala </div> <div class="ssipedia-meta"> <span class="ssipedia-pill">[[Bantfu:Derek_J_Moore|User Page]]</span> <span class="ssipedia-pill">[[Bantfu:Derek_J_Moore/begin|Update a Page]] </span> <span class="ssipedia-pill"> [[Bantfu:Derek_J_Moore/middle|Translate a Page]] </span> <span class="ssipedia-pill"> [[Bantfu:Derek_J_Moore/end|Quality Check]] </span> </div> </div> <div class="ssipedia-header-right"> <div class="ssipedia-menu-title">Categories</div> <div class="ssipedia-menu-grid"> <div class="ssipedia-cat"> <span class="ssipedia-cat-icon">🎨</span> <span class="ssipedia-cat-label">Culture</span> </div> <div class="ssipedia-cat"> <span class="ssipedia-cat-icon">🌱</span> <span class="ssipedia-cat-label">Nature</span> </div> <div class="ssipedia-cat"> <span class="ssipedia-cat-icon">🔬</span> <span class="ssipedia-cat-label">Science</span> </div> <div class="ssipedia-cat"> <span class="ssipedia-cat-icon">🏛️</span> <span class="ssipedia-cat-label">Histories</span> </div> </div> </div> </div> {{Simple_box |name = Derek Moore |colour = grey |image = Paying respects.jpg |image_width = 240px |image_caption = [[:EN:User:Derek J Moore|Derek Moore]] paying his respects to [[:SS:Sobhuza_II| King Sobhuza II]] |image2 = |image2_width = |image2_caption = |heading1 = Date |1 = 21 May 2025 |heading2 = Location |2 = [[:EN:Lobamba| Lobamba]] ({{Q|107187048}}) |heading3 = More Info |3 = [[https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:WikiProject_Eswatini| WikiProject Eswatini]] |heading4 = License |4 = CC BY }} == Uyafuna yini kufundza ngelikhasi lemsebentisi? == Sawubona. Libito lami ngingu Derek Moore. [[:en:Instructional_design|Ngingumklami wekufundzisa]] and I work with [[:en:Educational_technology|ngebuchwepheshe bemfundvo.]]. Simatasatasa ngekusungula iWikipedia yelulwimi lwendzabuko lemangalisako, ungasita yini?{{cite web |title=about Tswane University|url=https://www.tut.ac.za/about/}} {{Fmbox |image=[[File:Echo generic.svg|20px|link=User:Derek_J_Moore]] |style = background-color: #EAF3FF; padding: .5em 1em .5em .5em; border: none; |text = {{clear}} # Tsatsa sitfombe sephrofayili # Ngena ngemvume ngeligama lakho lekusebentisa nephasiwedi # Vakashela [https://commons.wikimedia.org/ Commons.Wikipedia]. Layisha sitfombe sakho sephrofayili }} == Yes, I am ready to establish a user page == <hr> {{New userpage}} {{Userbox|border-c=#bcb234|border-s=1|id-c=#819637|id-p=5px|info-p=0px 8px|info-c=#f4f4f4|info-s=9|info-fc=black|id=[[File:Finger-pointing-icon.png| 52px]]|info=This user believes that [[User:Derek_J_Moore/Begin|Wikipedia's reliability]] depends on you.}} <div id="previewnote-an"> {| cellspacing="0" cellpadding="2" style="width:100%; clear:both; background-color:#e2f2d2; border:2px solid #acce79;" |- align="right" | rowspan="3" align="center" width="64px" | [[Image:Start hand.svg|30x30px]] |align="left" style="padding-left:30px"|<span style="color:green; solid green">[[:AF:Gebruiker:Derek_J_Moore|This page is based on ]][[:ZU:User:Derek_J_Moore| work being done other vernacular wikipedias]]. |}{{Rough translation}} </div> ===To do=== #This page needs to be translated #Linked pages needs to be translated #Example of a profile pic page </div> 7h6rt6ort5w9djlfypz747bv1lxkxmx 42916 42915 2026-09-09T15:19:58Z Derek J Moore 8988 42916 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Template:ssipedia/styles.css" /> <div class="ssipedia-header"> <div class="ssipedia-header-left"> <div class="ssipedia-logo"> <span class="ssi-logo-lead">Wikipediy</span><span class="ssi-logo-end">A</span> </div> <div class="ssipedia-tagline"> Pokello-tsebo ya mahala </div> <div class="ssipedia-meta"> <span class="ssipedia-pill">[[Bantfu:Derek_J_Moore|User Page]]</span> <span class="ssipedia-pill">[[Bantfu:Derek_J_Moore/begin|Update a Page]] </span> <span class="ssipedia-pill"> [[Bantfu:Derek_J_Moore/middle|Translate a Page]] </span> <span class="ssipedia-pill"> [[Bantfu:Derek_J_Moore/end|Quality Check]] </span> </div> </div> <div class="ssipedia-header-right"> <div class="ssipedia-menu-title">Categories</div> <div class="ssipedia-menu-grid"> <div class="ssipedia-cat"> <span class="ssipedia-cat-icon">🎨</span> <span class="ssipedia-cat-label">Culture</span> </div> <div class="ssipedia-cat"> <span class="ssipedia-cat-icon">🌱</span> <span class="ssipedia-cat-label">Nature</span> </div> <div class="ssipedia-cat"> <span class="ssipedia-cat-icon">🔬</span> <span class="ssipedia-cat-label">Science</span> </div> <div class="ssipedia-cat"> <span class="ssipedia-cat-icon">🏛️</span> <span class="ssipedia-cat-label">Histories</span> </div> </div> </div> </div> {{Simple_box |name = Derek Moore |colour = grey |image = Paying respects.jpg |image_width = 240px |image_caption = [[:EN:User:Derek J Moore|Derek Moore]] paying his respects to [[:SS:Sobhuza_II| King Sobhuza II]] |image2 = |image2_width = |image2_caption = |heading1 = Date |1 = 21 May 2025 |heading2 = Location |2 = [[:EN:Lobamba| Lobamba]] ({{Q|107187048}}) |heading3 = More Info |3 = [[https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:WikiProject_Eswatini| WikiProject Eswatini]] |heading4 = License |4 = CC BY }} == Uyafuna yini kufundza ngelikhasi lemsebentisi? == Sawubona. Libito lami ngingu Derek Moore. [[:en:Instructional_design|Ngingumklami wekufundzisa]] and I work with [[:en:Educational_technology|ngebuchwepheshe bemfundvo.]]. Simatasatasa ngekusungula iWikipedia yelulwimi lwendzabuko lemangalisako, ungasita yini?{{cite web |title=about Tswane University|url=https://www.tut.ac.za/about/}} {{Fmbox |image=[[File:Echo generic.svg|20px|link=User:Derek_J_Moore]] |style = background-color: #EAF3FF; padding: .5em 1em .5em .5em; border: none; |text = {{clear}} # Tsatsa sitfombe sephrofayili # Ngena ngemvume ngeligama lakho lekusebentisa nephasiwedi # Vakashela [https://commons.wikimedia.org/ Commons.Wikipedia]. Layisha sitfombe sakho sephrofayili }} == Yes, I am ready to establish a user page == <hr> {{New userpage}} {{Userbox|border-c=#bcb234|border-s=1|id-c=#819637|id-p=5px|info-p=0px 8px|info-c=#f4f4f4|info-s=9|info-fc=black|id=[[File:Finger-pointing-icon.png| 52px]]|info=This user believes that [[User:Derek_J_Moore/Begin|Wikipedia's reliability]] depends on you.}} <div id="previewnote-an"> {| cellspacing="0" cellpadding="2" style="width:100%; clear:both; background-color:#e2f2d2; border:2px solid #acce79;" |- align="right" | rowspan="3" align="center" width="64px" | [[Image:Start hand.svg|30x30px]] |align="left" style="padding-left:30px"|<span style="color:green; solid green">[[:AF:Gebruiker:Derek_J_Moore|This page is based on ]][[:ZU:User:Derek_J_Moore| work being done other vernacular wikipedias]]. |}{{Rough translation}} </div> ===To do=== #This page needs to be translated #Linked pages needs to be translated #Example of a profile pic page </div> 71quj5t4rjjch5y0z7c2dd7a2dcux2i 42919 42916 2026-09-09T15:23:05Z Derek J Moore 8988 lets see 42919 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="iThempleti:Ssipedia/styles.css" /> <div class="ssipedia-header"> <div class="ssipedia-header-left"> <div class="ssipedia-logo"> <span class="ssi-logo-lead">Wikipediy</span><span class="ssi-logo-end">A</span> </div> <div class="ssipedia-tagline"> Pokello-tsebo ya mahala </div> <div class="ssipedia-meta"> <span class="ssipedia-pill">[[Bantfu:Derek_J_Moore|User Page]]</span> <span class="ssipedia-pill">[[Bantfu:Derek_J_Moore/begin|Update a Page]] </span> <span class="ssipedia-pill"> [[Bantfu:Derek_J_Moore/middle|Translate a Page]] </span> <span class="ssipedia-pill"> [[Bantfu:Derek_J_Moore/end|Quality Check]] </span> </div> </div> <div class="ssipedia-header-right"> <div class="ssipedia-menu-title">Categories</div> <div class="ssipedia-menu-grid"> <div class="ssipedia-cat"> <span class="ssipedia-cat-icon">🎨</span> <span class="ssipedia-cat-label">Culture</span> </div> <div class="ssipedia-cat"> <span class="ssipedia-cat-icon">🌱</span> <span class="ssipedia-cat-label">Nature</span> </div> <div class="ssipedia-cat"> <span class="ssipedia-cat-icon">🔬</span> <span class="ssipedia-cat-label">Science</span> </div> <div class="ssipedia-cat"> <span class="ssipedia-cat-icon">🏛️</span> <span class="ssipedia-cat-label">Histories</span> </div> </div> </div> </div> {{Simple_box |name = Derek Moore |colour = grey |image = Paying respects.jpg |image_width = 240px |image_caption = [[:EN:User:Derek J Moore|Derek Moore]] paying his respects to [[:SS:Sobhuza_II| King Sobhuza II]] |image2 = |image2_width = |image2_caption = |heading1 = Date |1 = 21 May 2025 |heading2 = Location |2 = [[:EN:Lobamba| Lobamba]] ({{Q|107187048}}) |heading3 = More Info |3 = [[https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:WikiProject_Eswatini| WikiProject Eswatini]] |heading4 = License |4 = CC BY }} == Uyafuna yini kufundza ngelikhasi lemsebentisi? == Sawubona. Libito lami ngingu Derek Moore. [[:en:Instructional_design|Ngingumklami wekufundzisa]] and I work with [[:en:Educational_technology|ngebuchwepheshe bemfundvo.]]. Simatasatasa ngekusungula iWikipedia yelulwimi lwendzabuko lemangalisako, ungasita yini?{{cite web |title=about Tswane University|url=https://www.tut.ac.za/about/}} {{Fmbox |image=[[File:Echo generic.svg|20px|link=User:Derek_J_Moore]] |style = background-color: #EAF3FF; padding: .5em 1em .5em .5em; border: none; |text = {{clear}} # Tsatsa sitfombe sephrofayili # Ngena ngemvume ngeligama lakho lekusebentisa nephasiwedi # Vakashela [https://commons.wikimedia.org/ Commons.Wikipedia]. Layisha sitfombe sakho sephrofayili }} == Yes, I am ready to establish a user page == <hr> {{New userpage}} {{Userbox|border-c=#bcb234|border-s=1|id-c=#819637|id-p=5px|info-p=0px 8px|info-c=#f4f4f4|info-s=9|info-fc=black|id=[[File:Finger-pointing-icon.png| 52px]]|info=This user believes that [[User:Derek_J_Moore/Begin|Wikipedia's reliability]] depends on you.}} <div id="previewnote-an"> {| cellspacing="0" cellpadding="2" style="width:100%; clear:both; background-color:#e2f2d2; border:2px solid #acce79;" |- align="right" | rowspan="3" align="center" width="64px" | [[Image:Start hand.svg|30x30px]] |align="left" style="padding-left:30px"|<span style="color:green; solid green">[[:AF:Gebruiker:Derek_J_Moore|This page is based on ]][[:ZU:User:Derek_J_Moore| work being done other vernacular wikipedias]]. |}{{Rough translation}} </div> ===To do=== #This page needs to be translated #Linked pages needs to be translated #Example of a profile pic page </div> kumo1kbkwqe0ybc9291fqgucvo9vaht 42920 42919 2026-09-09T15:23:59Z Derek J Moore 8988 added 42920 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="iThempleti:Ssipedia/styles.css" /> <div class="ssipedia-header"> <div class="ssipedia-header-left"> <div class="ssipedia-logo"> <span class="ssi-logo-lead">Wikipediy</span><span class="ssi-logo-end">A</span> </div> <div class="ssipedia-tagline"> Pokello-tsebo ya mahala </div> <div class="ssipedia-meta"> <span class="ssipedia-pill">[[Bantfu:Derek_J_Moore|User Page]]</span> <span class="ssipedia-pill">[[Bantfu:Derek_J_Moore/begin|Update a Page]] </span> <span class="ssipedia-pill"> [[Bantfu:Derek_J_Moore/middle|Translate a Page]] </span> <span class="ssipedia-pill"> [[Bantfu:Derek_J_Moore/end|Quality Check]] </span> </div> </div> <div class="ssipedia-header-right"> <div class="ssipedia-menu-title">Categories</div> <div class="ssipedia-menu-grid"> <div class="ssipedia-cat"> <span class="ssipedia-cat-icon">🎨</span> <span class="ssipedia-cat-label">Culture</span> </div> <div class="ssipedia-cat"> <span class="ssipedia-cat-icon">🌱</span> <span class="ssipedia-cat-label">Nature</span> </div> <div class="ssipedia-cat"> <span class="ssipedia-cat-icon">🔬</span> <span class="ssipedia-cat-label">Science</span> </div> <div class="ssipedia-cat"> <span class="ssipedia-cat-icon">🏛️</span> <span class="ssipedia-cat-label">Histories</span> </div> </div> </div> </div> {{Simple_box |name = Derek Moore |colour = grey |image = Paying respects.jpg |image_width = 240px |image_caption = [[:EN:User:Derek J Moore|Derek Moore]] paying his respects to [[:SS:Sobhuza_II| King Sobhuza II]] |image2 = |image2_width = |image2_caption = |heading1 = Date |1 = 21 May 2025 |heading2 = Location |2 = [[:EN:Lobamba| Lobamba]] ({{Q|107187048}}) |heading3 = More Info |3 = [[https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:WikiProject_Eswatini| WikiProject Eswatini]] |heading4 = License |4 = CC BY }} == Uyafuna yini kufundza ngelikhasi lemsebentisi? == Sawubona. Libito lami ngingu Derek Moore. [[:en:Instructional_design|Ngingumklami wekufundzisa]] and I work with [[:en:Educational_technology|ngebuchwepheshe bemfundvo.]]. Simatasatasa ngekusungula iWikipedia yelulwimi lwendzabuko lemangalisako, ungasita yini?{{cite web |title=about Tswane University|url=https://www.tut.ac.za/about/}} {{Fmbox |image=[[File:Echo generic.svg|20px|link=User:Derek_J_Moore]] |style = background-color: #EAF3FF; padding: .5em 1em .5em .5em; border: none; |text = {{clear}} # Tsatsa sitfombe sephrofayili # Ngena ngemvume ngeligama lakho lekusebentisa nephasiwedi # Vakashela [https://commons.wikimedia.org/ Commons.Wikipedia]. Layisha sitfombe sakho sephrofayili }} == Yes, I am ready to establish a user page == <hr> {{New userpage}} {{Userbox|border-c=#bcb234|border-s=1|id-c=#819637|id-p=5px|info-p=0px 8px|info-c=#f4f4f4|info-s=9|info-fc=black|id=[[File:Finger-pointing-icon.png| 52px]]|info=This user believes that [[User:Derek_J_Moore/Begin|Wikipedia's reliability]] depends on you.}} <div id="previewnote-an"> {| cellspacing="0" cellpadding="2" style="width:100%; clear:both; background-color:#e2f2d2; border:2px solid #acce79;" |- align="right" | rowspan="3" align="center" width="64px" | [[Image:Start hand.svg|30x30px]] |align="left" style="padding-left:30px"|<span style="color:green; solid green">[[:AF:Gebruiker:Derek_J_Moore|This page is based on ]][[:ZU:User:Derek_J_Moore| work being done other vernacular wikipedias]]. |}{{Rough translation}} </div> ===To do=== #This page needs to be translated #Linked pages needs to be translated #Example of a profile pic page </div> 89zn2u17gstm1qguwnjeqpswztw20sf iThempleti:Ssipedia/styles.css 10 6958 42914 42900 2026-09-09T15:09:51Z Derek J Moore 8988 changed the layout 42914 sanitized-css text/css /****************************/ /*** ssipedia ***/ /****************************/ .ssipedia-handfont { font-family: sans-serif; } /****************************/ /*** HEADER ***/ /****************************/ .ssipedia-header { display: grid; grid-template-columns: 1fr auto; background-color:#551A8B; border-radius: 12px; overflow: hidden; margin-top: -20px; margin-bottom: 1em; } .ssipedia-header-left { padding: 1.4rem 1.75rem; color: white; } .ssipedia-logo { color:#333333;font-size:4rem;font-family:'Linux Libertine',Georgia, serif;font-variant:small-caps;line-height:100%; padding-top:4px;} .sski-logo-lead { color: #fff; } .sski-logo-end { color: #fff; } .sskipedia-tagline { font-family: sans-serif; font-size: 1.3em; color: rgba(255,255,255,0.85); padding-left: 4px; margin-bottom: 14px; } .sskipedia-meta { display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 8px; margin-top: 12px; } .sskipedia-pill { font-size: 0.85em; background: rgba(255,255,255,0.18); border-radius: 20px; padding: 3px 12px; color: white; display: inline-block; border: none !important; margin-top: 4px; } .ssipedia-header-right { background: rgba(0,0,0,0.22); padding: 1.1rem 1.25rem; display: flex; flex-direction: column; justify-content: center; min-width: 270px; } .sskipedia-menu-title { font-family: sans-serif; font-size: 1.2em; color: rgba(255,255,255,0.85); margin-bottom: 10px; } .sskipedia-menu-grid { display: grid; grid-template-columns: repeat(4, 1fr); gap: 6px; } .sskipedia-menu-grid p { display: contents; } .sskipedia-cat { display: inline-flex; flex-direction: column; align-items: center; gap: 4px; padding: 8px 4px; border-radius: 10px; background: rgba(255,255,255,0.13); border: none !important; vertical-align: top; } .sskipedia-cat:hover { background: rgba(255,255,255,0.28); } .sskipedia-cat a { display: flex; flex-direction: column; align-items: center; gap: 4px; text-decoration: none; color: white; width: 100%; } .sskipedia-cat a:hover { text-decoration: none; color: white; } .sskipedia-cat-icon { font-size: 1.6em; line-height: 1; display: block; } .sskipedia-cat-label { font-family: sans-serif; font-size: 0.9em; color: white; text-align: center; line-height: 1.15; display: block; } /****************************/ /*** CSS image ***/ /****************************/ .container { position: relative; width: 250px; height: 400px; } .shade { display: block; position: relative; width: 100px; top: 10px; left: 50%; transform: translateX(-50%); border-top: 30px solid #2c3e50; border-bottom: 30px solid transparent; border-radius: 50%; z-index: 40; } .top-light { position: absolute; height:0; width:20px; border-bottom:75px solid #f2ce3a; border-right:15px solid #f2ce3a; border-left:15px solid #f2ce3a; top: 10px; left: 50%; transform: translateX(-50%); z-index: 10; } .pole { position: absolute; bottom: 0; left: 50%; transform: translateX(-50%); width: 20px; height: 320px; background: #2c3e50; } .base { position: absolute; bottom: 0; left: 50%; transform: translateX(-50%); width: 40px; height: 20px; background: #1a252f; border-radius: 5px 5px 0 0; } .contain { height: 100vh; display: flex; justify-content: center; align-items: center; background-color: #D2CBD5; transition: color 0.3s, background-color 0.3s; } .lamp-row { display: flex; justify-content: center; align-items: flex-end; gap: 20px; flex-wrap: wrap; } /****************************/ /*** MOBILE ***/ /****************************/ @media screen and (max-width: 560px) { .ssipedia-header { grid-template-columns: 1fr; } .ssipedia-header-right { min-width: unset; border-top: 1px solid rgba(255,255,255,0.15); padding: 1rem 1.25rem 1.25rem; } .ssipedia-logo { font-size: 1.9em; } .sskipedia-tagline { font-size: 1.1em; } } /****************************/ /*** Ta Txikipedia ***/ /****************************/ mrd0pqztzylm12poczvjz4t4y2gvnuq 42917 42914 2026-09-09T15:22:09Z Derek J Moore 8988 42917 sanitized-css text/css /****************************/ /*** ssipedia ***/ /****************************/ .ssipedia-handfont { font-family: sans-serif; } /****************************/ /*** HEADER ***/ /****************************/ .ssipedia-header { display: grid; grid-template-columns: 1fr auto; background-color:#551A8B; border-radius: 12px; overflow: hidden; margin-top: -20px; margin-bottom: 1em; } .ssipedia-header-left { padding: 1.4rem 1.75rem; color: white; } .ssipedia-logo { color:#333333;font-size:4rem;font-family:'Linux Libertine',Georgia, serif;font-variant:small-caps;line-height:100%; padding-top:4px;} .ssi-logo-lead { color: #fff; } .ssi-logo-end { color: #fff; } .ssipedia-tagline { font-family: sans-serif; font-size: 1.3em; color: rgba(255,255,255,0.85); padding-left: 4px; margin-bottom: 14px; } .ssipedia-meta { display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 8px; margin-top: 12px; } .ssipedia-pill { font-size: 0.85em; background: rgba(255,255,255,0.18); border-radius: 20px; padding: 3px 12px; color: white; display: inline-block; border: none !important; margin-top: 4px; } .ssipedia-header-right { background: rgba(0,0,0,0.22); padding: 1.1rem 1.25rem; display: flex; flex-direction: column; justify-content: center; min-width: 270px; } .ssipedia-menu-title { font-family: sans-serif; font-size: 1.2em; color: rgba(255,255,255,0.85); margin-bottom: 10px; } .ssipedia-menu-grid { display: grid; grid-template-columns: repeat(4, 1fr); gap: 6px; } .ssipedia-menu-grid p { display: contents; } .ssipedia-cat { display: inline-flex; flex-direction: column; align-items: center; gap: 4px; padding: 8px 4px; border-radius: 10px; background: rgba(255,255,255,0.13); border: none !important; vertical-align: top; } .ssipedia-cat:hover { background: rgba(255,255,255,0.28); } .ssipedia-cat a { display: flex; flex-direction: column; align-items: center; gap: 4px; text-decoration: none; color: white; width: 100%; } .ssipedia-cat a:hover { text-decoration: none; color: white; } .ssipedia-cat-icon { font-size: 1.6em; line-height: 1; display: block; } .ssipedia-cat-label { font-family: sans-serif; font-size: 0.9em; color: white; text-align: center; line-height: 1.15; display: block; } /****************************/ /*** MOBILE ***/ /****************************/ @media screen and (max-width: 560px) { .ssipedia-header { grid-template-columns: 1fr; } .ssipedia-header-right { min-width: unset; border-top: 1px solid rgba(255,255,255,0.15); padding: 1rem 1.25rem 1.25rem; } .ssipedia-logo { font-size: 1.9em; } .ssipedia-tagline { font-size: 1.1em; } } /****************************/ /*** Ta Txikipedia ***/ /****************************/ i47kbj94pwrknez34y7s1xu9e5rov2f 42918 42917 2026-09-09T15:22:24Z Derek J Moore 8988 Derek J Moore moved page [[iThempleti:Sspedia/styles.css]] to [[iThempleti:Ssipedia/styles.css]] without leaving a redirect 42917 sanitized-css text/css /****************************/ /*** ssipedia ***/ /****************************/ .ssipedia-handfont { font-family: sans-serif; } /****************************/ /*** HEADER ***/ /****************************/ .ssipedia-header { display: grid; grid-template-columns: 1fr auto; background-color:#551A8B; border-radius: 12px; overflow: hidden; margin-top: -20px; margin-bottom: 1em; } .ssipedia-header-left { padding: 1.4rem 1.75rem; color: white; } .ssipedia-logo { color:#333333;font-size:4rem;font-family:'Linux Libertine',Georgia, serif;font-variant:small-caps;line-height:100%; padding-top:4px;} .ssi-logo-lead { color: #fff; } .ssi-logo-end { color: #fff; } .ssipedia-tagline { font-family: sans-serif; font-size: 1.3em; color: rgba(255,255,255,0.85); padding-left: 4px; margin-bottom: 14px; } .ssipedia-meta { display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 8px; margin-top: 12px; } .ssipedia-pill { font-size: 0.85em; background: rgba(255,255,255,0.18); border-radius: 20px; padding: 3px 12px; color: white; display: inline-block; border: none !important; margin-top: 4px; } .ssipedia-header-right { background: rgba(0,0,0,0.22); padding: 1.1rem 1.25rem; display: flex; flex-direction: column; justify-content: center; min-width: 270px; } .ssipedia-menu-title { font-family: sans-serif; font-size: 1.2em; color: rgba(255,255,255,0.85); margin-bottom: 10px; } .ssipedia-menu-grid { display: grid; grid-template-columns: repeat(4, 1fr); gap: 6px; } .ssipedia-menu-grid p { display: contents; } .ssipedia-cat { display: inline-flex; flex-direction: column; align-items: center; gap: 4px; padding: 8px 4px; border-radius: 10px; background: rgba(255,255,255,0.13); border: none !important; vertical-align: top; } .ssipedia-cat:hover { background: rgba(255,255,255,0.28); } .ssipedia-cat a { display: flex; flex-direction: column; align-items: center; gap: 4px; text-decoration: none; color: white; width: 100%; } .ssipedia-cat a:hover { text-decoration: none; color: white; } .ssipedia-cat-icon { font-size: 1.6em; line-height: 1; display: block; } .ssipedia-cat-label { font-family: sans-serif; font-size: 0.9em; color: white; text-align: center; line-height: 1.15; display: block; } /****************************/ /*** MOBILE ***/ /****************************/ @media screen and (max-width: 560px) { .ssipedia-header { grid-template-columns: 1fr; } .ssipedia-header-right { min-width: unset; border-top: 1px solid rgba(255,255,255,0.15); padding: 1rem 1.25rem 1.25rem; } .ssipedia-logo { font-size: 1.9em; } .ssipedia-tagline { font-size: 1.1em; } } /****************************/ /*** Ta Txikipedia ***/ /****************************/ i47kbj94pwrknez34y7s1xu9e5rov2f 42928 42918 2026-09-09T20:09:17Z Derek J Moore 8988 42928 sanitized-css text/css /*************************************************/ /*** ssipedia ***/ /*** Heritage in Style ***/ /*┌──────────────────────────────────┬──────────┐*/ /*│ FIRST COLUMN │ SECOND │*/ /*│ flex: 1 │ COLUMN │*/ /*│ │ │*/ /*│ (Tab 1) (Tab 2) (Tab 3) │Badges │*/ /*└──────────────────────────────────┴──────────┘*/ .primary {color:#551A8B;} .secondary {color:white;} /****************************/ /*** HEADER ***/ /****************************/ .ssipedia-header { display: grid; grid-template-columns: 1fr auto; background-color:#551A8B; border-radius: 12px; overflow: hidden; margin-top: -20px; margin-bottom: 1em; } .ssipedia-header-left { padding: 1.4rem 1.75rem; color: white; } .ssipedia-logo { color:#333333;font-size:4rem;font-family:'Linux Libertine',Georgia, serif;font-variant:small-caps;line-height:100%; padding-top:4px;} .ssi-logo-lead { color: #fff; } .ssi-logo-end { color: #fff; } .ssipedia-tagline { font-family: sans-serif; font-size: 1.3em; color: rgba(255,255,255,0.85); padding-left: 4px; margin-bottom: 14px; } .ssipedia-meta { display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 8px; margin-top: 12px; } .ssipedia-pill { font-size: 0.85em; background: rgba(255,255,255,0.18); border-radius: 20px; padding: 3px 12px; color: white; display: inline-block; border: none !important; margin-top: 4px; } .ssipedia-header-right { background: rgba(0,0,0,0.22); padding: 1.1rem 1.25rem; display: flex; flex-direction: column; justify-content: center; min-width: 270px; } .ssipedia-menu-title { font-family: sans-serif; font-size: 1.2em; color: rgba(255,255,255,0.85); margin-bottom: 10px; } .ssipedia-menu-grid { display: grid; grid-template-columns: repeat(4, 1fr); gap: 6px; } .ssipedia-menu-grid p { display: contents; } .ssipedia-cat { display: inline-flex; flex-direction: column; align-items: center; gap: 4px; padding: 8px 4px; border-radius: 10px; background: rgba(255,255,255,0.13); border: none !important; vertical-align: top; } .ssipedia-cat:hover { background: rgba(255,255,255,0.28); } .ssipedia-cat a { display: flex; flex-direction: column; align-items: center; gap: 4px; text-decoration: none; color: white; width: 100%; } .ssipedia-cat a:hover { text-decoration: none; color: white; } .ssipedia-cat-icon { font-size: 1.6em; line-height: 1; display: block; } .ssipedia-cat-label { font-family: sans-serif; font-size: 0.9em; color: white; text-align: center; line-height: 1.15; display: block; } /****************************/ /*** MOBILE ***/ /****************************/ @media screen and (max-width: 560px) { .ssipedia-header { grid-template-columns: 1fr; } .ssipedia-header-right { min-width: unset; border-top: 1px solid rgba(255,255,255,0.15); padding: 1rem 1.25rem 1.25rem; } .ssipedia-logo { font-size: 1.9em; } .ssipedia-tagline { font-size: 1.1em; } } /****************************/ /*** Ta Txikipedia ***/ /****************************/ g7qc5vm20cnbctkmbx3a36e422f6p0k Badplaas 0 6959 42921 2026-09-09T16:15:06Z ZS Khumalo 9375 Yakha likhasi 42921 wikitext text/x-wiki '''Badplaas''', leyatiwa ngalokusemtsetfweni ngekutsi '''eManzana''', lidolobha lelincane lelisemgwacweni iR38 emphumalanga yesifundza sase[[Mpumalanga]], e[[Ningizimu Afrika]]. 0cf511bczme262dps1tmfqswfhl50wf 42922 42921 2026-09-09T16:17:58Z ZS Khumalo 9375 /* */ 42922 wikitext text/x-wiki '''Badplaas''', leyatiwa ngalokusemtsetfweni ngekutsi '''eManzana''', lidolobha lelincane lelisemgwacweni iR38 emphumalanga yesifundza sase[[Mpumalanga]], e[[Ningizimu Afrika]]. [[File:Badplaas hot swimming pool.JPG|thumb|]] f9qnotkx94ny6arwlgt9e4m6l373ctz 42923 42922 2026-09-09T16:22:20Z ZS Khumalo 9375 /* */ 42923 wikitext text/x-wiki '''Badplaas''', leyatiwa ngalokusemtsetfweni ngekutsi '''eManzana''', lidolobha lelincane lelisemgwacweni iR38 emphumalanga yesifundza sase[[Mpumalanga]], e[[Ningizimu Afrika]]. [[File:Badplaas hot swimming pool.JPG|thumb|]] Lasungulwa nga-1876 eSeekoeispruit, emagcumeni eTintsaba teDlomodlomo (lokusho kutsi "indzawo lenekuduma lokunyenti"),<ref>''Badplaas (description)''. TravelGround. Retrieved 22 October 2015</ref> endzaweni lenemtfombo wesibabule lokhipha cishe emalitha langu-30,000 emanti lashisako (cishe ku-50 °C) njalo ngelihora. Kunemitfombo lesibabule leminyenti kulesifundza, lokufaka ekhatsi lomunye lose[[iNtsaba uMkhingoma|Ntsabeni uMkhingoma]] emfuleni iMkhomazana. tcrilz6zqvb8xhghbiqqr7nqngrpxz2 42924 42923 2026-09-09T16:29:05Z ZS Khumalo 9375 /* */ 42924 wikitext text/x-wiki '''Badplaas''', leyatiwa ngalokusemtsetfweni ngekutsi '''eManzana''', lidolobha lelincane lelisemgwacweni iR38 emphumalanga yesifundza sase[[Mpumalanga]], e[[Ningizimu Afrika]]. [[File:Badplaas hot swimming pool.JPG|thumb|]] Lasungulwa nga-1876 eSeekoeispruit, emagcumeni eTintsaba teDlomodlomo (lokusho kutsi "indzawo lenekuduma lokunyenti"),<ref>''Badplaas (description)''. TravelGround. Retrieved 22 October 2015</ref> endzaweni lenemtfombo wesibabule lokhipha cishe emalitha langu-30,000 emanti lashisako (cishe ku-50 °C) njalo ngelihora. Kunemitfombo lesibabule leminyenti kulesifundza, lokufaka ekhatsi lomunye lose[[iNtsaba uMkhingoma|Ntsabeni uMkhingoma]] emfuleni iMkhomazana. ==Tinkhomba== {{Reflist}} sj3ldc84m1xo2o7eoqmat5qv96vekiq 42925 42924 2026-09-09T19:27:48Z ZS Khumalo 9375 /* */ 42925 wikitext text/x-wiki '''Badplaas''', leyatiwa ngalokusemtsetfweni ngekutsi '''eManzana''', lidolobha lelincane lelisemgwacweni iR38 emphumalanga yesifundza sase[[Mpumalanga]], e[[Ningizimu Afrika]]. [[File:Badplaas hot swimming pool.JPG|thumb|]] Lasungulwa nga-1876 eSeekoeispruit, emagcumeni eTintsaba teDlomodlomo (lokusho kutsi "indzawo lenekuduma lokunyenti"),<ref>''Badplaas (description)''. TravelGround. Retrieved 22 October 2015</ref> endzaweni lenemtfombo wesibabule lokhipha cishe emalitha langu-30,000 emanti lashisako (cishe ku-50 °C) njalo ngelihora. Kunemitfombo lesibabule leminyenti kulesifundza, lokufaka ekhatsi lomunye lose[[iNtsaba uMkhingoma|Ntsabeni uMkhingoma]] emfuleni iMkhomazana. ==Umlandvo== Tive te[[Emaswati|maSwati]] ngito letacala kutfola lomtfombo wemanti futsi tawubita ngekutsi i'''Manzana''', lokusho kutsi "emanti ekwelapha".<ref name="auto">Raper, Peter E.; Moller, Lucie A.; du Plessis, Theodorus L. (2014). ''Dictionary of Southern African Place Names''. Jonathan Ball Publishers. p. 1412. ISBN 9781868425501</ref>. Kutsiwa cishe nga-1876 indvuna yemaSwati yanikela ngalomtfombo kumtingeli, [[Jacob de Clerq]], njengendlela yekubonga. Jacob de Clerq wakha sitolo edvute nalomtfombo futsi wawutfutfukisa kuze uvumele tivakashi kutsi tiwusebentise, ngenca yetinkholelo tekutsi lamanti anemandla ekwelapha. ==Tekunandzisa== Lomtfombo waba yindzawo leyatsandvwa kakhulu ngemuva kwekutfolwa kweligolide e[[De Kaap Valley]], edvute ne[[Barberton]]. Bafunafuni beligolide bebavame kuvakashela lapho ngemaholide empelaveke kuze baphumule emsebentini wabo lobumatima wekumba ligolide. Nga-6 Lweti 1893, hulumende wabanga letindlela kuze atfutfukise lendzawo ibe yindzawo yekuphumula neyemphilo letawusetjentiswa ngumphakatsi kuze kube phakadze.<ref name="auto"/> Yamenyetelwa ngalokusemtsetfweni ngaDisemba 1947.<ref name ="auto"/> I-Protea Group yaphatsa i-Aventura Resort kwesikhashana, kodvwa lendzawo seyitsengwe yi-Forever Resorts Group.<ref>"Forever Resorts". ''Foreverresorts.co.za''. Retrieved 22 October 2015</ref> ==Tikolo== * Sunduza Primary School * Izithandani Primary School * Engabezweni Secondary School * Laerskool Badplaas * Mountain Valley College ==Tinkhomba== {{reflist}} ==Tinkhomba== {{Reflist}} 8x5j93g2l1yhhpxp7tcpppmsfnng0zs 42926 42925 2026-09-09T19:28:42Z ZS Khumalo 9375 42926 wikitext text/x-wiki '''Badplaas''', leyatiwa ngalokusemtsetfweni ngekutsi '''eManzana''', lidolobha lelincane lelisemgwacweni iR38 emphumalanga yesifundza sase[[Mpumalanga]], e[[Ningizimu Afrika]]. [[File:Badplaas hot swimming pool.JPG|thumb|]] Lasungulwa nga-1876 eSeekoeispruit, emagcumeni eTintsaba teDlomodlomo (lokusho kutsi "indzawo lenekuduma lokunyenti"),<ref>''Badplaas (description)''. TravelGround. Retrieved 22 October 2015</ref> endzaweni lenemtfombo wesibabule lokhipha cishe emalitha langu-30,000 emanti lashisako (cishe ku-50 °C) njalo ngelihora. Kunemitfombo lesibabule leminyenti kulesifundza, lokufaka ekhatsi lomunye lose[[iNtsaba uMkhingoma|Ntsabeni uMkhingoma]] emfuleni iMkhomazana. ==Umlandvo== Tive te[[Emaswati|maSwati]] ngito letacala kutfola lomtfombo wemanti futsi tawubita ngekutsi i'''Manzana''', lokusho kutsi "emanti ekwelapha".<ref name="auto">Raper, Peter E.; Moller, Lucie A.; du Plessis, Theodorus L. (2014). ''Dictionary of Southern African Place Names''. Jonathan Ball Publishers. p. 1412. ISBN 9781868425501</ref>. Kutsiwa cishe nga-1876 indvuna yemaSwati yanikela ngalomtfombo kumtingeli, [[Jacob de Clerq]], njengendlela yekubonga. Jacob de Clerq wakha sitolo edvute nalomtfombo futsi wawutfutfukisa kuze uvumele tivakashi kutsi tiwusebentise, ngenca yetinkholelo tekutsi lamanti anemandla ekwelapha. ==Tekunandzisa== Lomtfombo waba yindzawo leyatsandvwa kakhulu ngemuva kwekutfolwa kweligolide e[[De Kaap Valley]], edvute ne[[Barberton]]. Bafunafuni beligolide bebavame kuvakashela lapho ngemaholide empelaveke kuze baphumule emsebentini wabo lobumatima wekumba ligolide. Nga-6 Lweti 1893, hulumende wabanga letindlela kuze atfutfukise lendzawo ibe yindzawo yekuphumula neyemphilo letawusetjentiswa ngumphakatsi kuze kube phakadze.<ref name="auto"/> Yamenyetelwa ngalokusemtsetfweni ngaDisemba 1947.<ref name ="auto"/> I-Protea Group yaphatsa i-Aventura Resort kwesikhashana, kodvwa lendzawo seyitsengwe yi-Forever Resorts Group.<ref>"Forever Resorts". ''Foreverresorts.co.za''. Retrieved 22 October 2015</ref> ==Tikolo== * Sunduza Primary School * Izithandani Primary School * Engabezweni Secondary School * Laerskool Badplaas * Mountain Valley College ==Tinkhomba== {{reflist}} 8kxisovh8785nb72s0zix59015od3p2