Wikipedia stwiki https://st.wikipedia.org/wiki/Leqephe_la_pele MediaWiki 1.47.0-wmf.21 first-letter Media Special Talk User User talk Wikipedia Wikipedia talk File File talk MediaWiki MediaWiki talk Template Template talk Help Help talk Category Category talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 8879 41347 40674 2026-09-27T10:43:38Z Ntsunong 13225 /* editing and translating 41347 wikitext text/x-wiki '''Manthatisi''' (hape e ngolwa ka '''Mmanthatisi''' ; c. 1784 - 1847) e ne e le moetapele wa Batlokwa nakong ya bonyenyane ba mora wa hae ho tloha ka 1813 ho fihlela 1824. O qadile ho busa e le Mofumahadi setulong sa mora wa hae , Sekonyela, ka morao ha lefu la monna wa hae, Morena Mokotjo. Manthatisi o ne a tsejwa e le moetapele ya bohlale, ya matla, ya sebete le ya nang le bokgoni, ka nako ya kgotso le dintwa. Balatedi ba hae ba ne ba mo bitsa '''Mosanyane''' (e mosesane) ka lebaka la mmele wa hae o mosesanyane. Le hoja morabe wa habo o ne o tsejwa e le Balefe, nakong ya puso ya hae, ba ile ba bitswa bo-Mmanthatisi _{Manthatee Horde} ke manyesemane. Ka hara dintwa tsa Mfecane/Difaqane - nako ya ho falla ha batho ba bangata, Mmanthatisi o ile a sebedisa matla a hae, boinehelo, sebete le botho ba hae bo tiileng ho boloka batho ba habo ba le mmoho, ho sa tsotellehe ditlhaselo tsa kgafetsa tsa sehlopha sa Manguni. == Bophelo ba bonyaneng == Lebitso la Mmanthatisi ha a hlaha e ne e le Monyaduwe. E ne e le moradi wa Morena Mothaha, morena wa morabe wa Basia,mme o hlahetse sebakeng seo hona jwale se bitswang Harrismith, profinseng ya [[Freistata|Foreistata]] naheng ya [[Afrika Borwa]]. Kaha o ne a hlaloswa e le ngwanana ya kgahlehang, e molelele le ya kganyang ka mmala, e motle, ho ne ho thwe o ne a e na le mekgwa e metle mme a ratwa ka lebaka la bohlale ba hae. Mmanthatisi o holetse haufi le Ntswanatsatsi, e leng lehae la tshomo la moloko wa batho. Basia, batho ba katse e hlaha, ba ne ba tsejwa e le batho ba se nang botswalle ho hang, ba rata ntwa ka ho fetisisa. Dipineng tsa thoriso tsa batho bana ba Katse e hlaha, ho ne ho thwe “Ke batho ba ho ntsha dithebe tsa bona di ile tsa omella ka ntle lebaleng, eseng ka matlong a bona, hobane di ne di dula di le metsi ke madi a ntwa." Batlokwa (Ma-Ana Nkwe) ke lekala le ikarotseng la leloko la Bakgatla la merabe ya Basotho le Batswana e buang [[Sesotho]] le Setswana e simolohileng Matsheng a Maholo le Bohareng ba Afrika. Ka nako ya Morena Mokotjo (monna wa Mmanthatisi), Batlokwa ba ne ba dula sebakeng se bitswang Nkwe mme ha morao ba fetela sebakeng se bitswang Sefate. Lebitso la motse-moholo wa Batlokwa le ne le bonahatsa phohofolo ya seboko sa bona, e leng lengau.[[:en:Tlôkwa people]] Sebaka sena sa Nkwe/Sefate se Verkykerskop haufi le [[:en:Harrismith]] se neng se hapilwe ke Batlokwa, se phatlaladitswe e le setsha sa lefa la profinse ya Foreistata ka 2016. ==Mmanthatisi e ba Motlokwa== A sa le monyenyane, o ile a nyalwa ke motswala, Mokotjo, eo e neng e le morena wa Batlokwa. Ba le babedi ba ne ba nyalane ka selekane se tlwaelehileng. Ngwana wa bona wa letsibolo, moradi, o hlahile dilemong tsa bo-1800 mme a bitswa Nthatisi. Ho tlwaelehile moetlong wa Basotho hore mosadi a nke lebitso le letjha lenyalong la hae ka sehlongwapele "Mma" e bolelang mme, e latelwe ke lebitso la ngwana wa hae . Ke ka hoo Monyaduwe a ileng a ba MmaNthatisi (kapa Mmanthatisi) ka hobane ngwana wa hae wa letsibolo o ne a bitswa Nthatisi. Ngwana wa bobedi, mora ya bitswang Sekonyela, o hlahile ka 1804 mme ya eba mojalefa boreneng, mme mora wa bobedi, Mota, a hlaha hamorao. ==Tsa Puso== Mokotjo o hlokahetse ka 1813, a le dilemo di 27, mme Mmanthatisi ya eba moemedi wa Sekonyela, ya neng a le monyenyane haholo ho ka busa. Mokotjo o hlokahetse ho latela ho kula ha a ne a le thomong ya ho tseka sebaka se pota-potileng Hohobeng ho morena wa mohanyetsi wa Batlokwa – Lebaka. O ile a tshwarwa ke lefu, a shoa, mme setopo sa hae sa kgutlisetswa Nkwe ho ya patwa. Mmanthatisi o ile a tswela pele ka dikamano le Basia, a buisana le baeletsi ba Basia mme a romela mora wa hae hore a ilo hodisetswa ha kgaitsedi ya hae, Basia. Ka nako ya lefu la Mokotjo, Sekonyela o ne a le dilemo di robong feela, mme ho ne ho tla feta dilemo tse ling tse leshome pele a ka busa. Ho ne hi le fela jwalo le ka mmae. Mokotjo Ntlo-Kgolo ya neng a nyetse Montoedi. Eitse ha Montoedi a eshwa, Ntlo-Kgolo a nka borena ho fihlela Mokotjo a tsofala. Sehalahala eo e leng moena Mokotjo o ile a hanyetsa boetapele ba Mmanthatisi a ikutlwa e le moditjhaba (kaha a tswetswe e le Mosia) mme setjhaba se ne se batla ho buswa ke Motlokwa ya “hlwekileng”. Ba bang ba ne ba sa rate ho tataiswa ke mosadi. Leha ho le jwalo, Mmanthatisi o ile a dula a tiile a bile a le hlooho e thata ha a etella Batlokwa pele. Eitse ha Sekonyela a se a lekane ho bolotsa, Mmanthatisi a mo romela ho batho ba habo Basia, a mo tlosa ka motsotso wa ho qetela moketeng wa BaTlokwa oo a neng a mo hanetse ho kena ho oona qalong. Sekonyela o ne a feleheditswe ke kgaitsedi ya Mmanthatisi, Letlala, ho netefatsa hore o bolokehile. Pele ho lefu la hae, Mokotjo o ne a ile a lemosa Mmanthatisi hore a hlokomele bara ba baholo ba mosadi wa bobedi wa ntatae - Moepi le Sehalahala - ba neng ba sokela bophelo ba hae ha e sa le ngwana. Mokotjo o ne a dumela hore e ne e le tshokelo e khglo bophelong ba mojalefa wa hae. Batlokwa ba ne ba etsa lenyalo la morabe, mme ka mora hore Manthatisi e be mohlolohadi o ile a nyalwa hape ke moholwane wa hae, Sehalahala, eo a ileng a ba le mora e mong le yena. Ka lebaka la ho phahama ha Mmuso wa Mazulu [[:en:Zulu people]] wa sesole, Mmanthatisi o ile a etsa qeto ya ho fallisetsa morabe wa habo bophirimela. Ka 1817, bahlabani ba hae ba ile ba etella pele tlhaselo ya ma[[:en:Ndwandwe]], ba hapa dikgomo tsa bona tse ngata. Tlholo ena le tse ding di ile tsa lebisa selekaneng le setjhaba sa [[:en:Hlubi people]], le tlhaselo sebakeng sa Moshoeshoe [[Moshoeshoe I]] (eo hamorao e neng e tla ba morena wa pele wa sehlooho wa lefatshe la Basotho [[Basutoland]]). Ho hakanngwa hore Mmanthatisi o ne a etelletse pele dipakeng tsa 35 000 le 40 000 ha sehlopha se atolositsweng sa Batlokwa se ne se le seholo ka ho fetisisa. [[:en:Tlôkwa people]] ==Litlholo== [[File:SasManthatisi28June2023.jpg|thumb|Sekepe sa ka tlase ho lewatle sa Aforika Borwa se rehelletsweng ka Mofumahadi Manthatisi]] Ka 1822, nakong ya Dintwa tsa Mfecane/Difaqane [[:en:Mfecane]], AmaHlubi [[:en:Hlubi people]](e etelletswe pele ke Mpangazitha) le AmaNgwane [[:en:Ngwane V]] (e etelletsweng pele ke Matiwane) ba ile ba hlasela Mmanthatisi le lehae la hae. Hothwe ba ne ba hlasela Mmanthatisi le balatedi ba hae mesong ho ba fihlela ba ntse ba robetse. Le hoja ba ne ba sa itokisetsa, bahlabani ba hae ba sebete ba ile ba lwana le Mpangazitha le mabotho a hae. Leha ho le jwalo sena e bile hlolo e tshabehang ho Mmanthatisi ya ileng a kgona ho balehela ha kgaitsedi ya hae Letlala le batho ba bang ba habo. Ka bosiu bo le bong, lefatshe la Batlokwa le ne le fetohile ruri. Ba ne ba lahlehetswe ke mahae a bona, boholo ba dikgomo le thepa ya bona. Eseng hoo feela, empa ba bangata ba ne ba lahlehetswe ke ditho tsa malapa a bona ebang ke ka lefu kapa ba siilwe ke mehauhelo ya bahlasedi. Moholwane wa hae o ile a mo memela hore a dule empa a hana kaha ba bang ba balatedi ba hae ba ne ba rerile ho nka dikgomo tsa batho ba ba amohetseng. Kgosi. Nkgahle, wa Batlokwa ba Mokgalong, ya neng a dula haufi le moo, o ile a fana ka setshabelo le thuso, empa le hona a hana. O ne a tshaba ho lahlehelwa ke boipuso ba morabe wa habo, haholo kaha lekala la Mokgalong e ne e le mmuso o moholo ho Batlokwa ba Mokotleng wa habo. O ne a boetse a e-na le lebaka la ho dumela hore Nkgahle o ne a ameha bomenemeneng bo neng bo reretswe ho mo theola setulong, kahoo o ne a sa mo tshepe. O ne a boetse a tshwenyehile ka hore Mpangazitha a ka nna a latela ditsela tsa bona mme a tla ho di fedisa le ho hlasela batho ba tswalo ya hae. Empa Mmanthatisi o ile a kgetha ho etella balatedi ba hae pele ho leba bophirima le ho etsa seo setjhaba sa habo se neng se tsebahala ka sona, e leng ntwa. Ditlhaselo tsa bona di ne di tuka ke bohale hoo Mmanthatisi le balatedi ba hae ba ileng ba tlameha ho lahla thepa yohle ya bona ba baleha. Ba ile ba kopana le batho ba neng ba dula dibakeng tse haufi le Noka e ka hodimo ya Vaal mme ba ba leleka naheng ya bona. Merabe e menyenyane e mmalwa e ile ya ikopanya le Mmanthatisi tlasa boetapele ba hae ho batla tshireletso. Morabe o ile wa hola, mme hang-hang wa qala ho baka moferefere merabeng ya Basotho ba neng ba dula haufi le noka ya Caledon[[:en:Caledon River]]. Mmanthatisi o ile a ba le matla hoo a ileng a sebedisa lebitso la hae le bahlaseduwa ho hlalosa bahlasedi ba bona.[[:en:Basuto War]] E le hore morabe wa habo o hole, o ile a qobella dira tse hapuweng hore e be karolo ya letswele la hae. Batho ba bangata ba ile ba bolawa mme meloko e ka bang 28 ya timetswa. ==Botumo== Nakong ya puso ya hae, Mmanthatisi o ne a busa batho ba fetang 40 000, a etsa mosebetsi wa morena, a buisana le baholo bakeng sa boeletsi, a ntshetsa pele matla a hae a sesole le dipolotiki le ho ahlola dikgohlano. Ha nako e ntse e ya, bafo ba hae ba ile ba qala ho ipitsa Bo Manthatisi, ho latela tlhompho ya hae e tlwaelehileng e fuwang marena a matla.[[:en:Heroine-class submarine]] Ho ile ha etswa menyenyetsi ya hore o na le leihlo le le leng phatleng le hore o fepa balatedi ba hae ka lebese la hae la letswele. Merabe e neng e tseba ka sena, e ile ya mo tshaba mme ha ya ka ya leka ho kopana le ho hanana le yona.O ne a tumme ka bohlale ba hae, ka nako e nngwe ha masole a hae a ne a le sieo, Mmanthatisi o ile a thibela tlhaselo ka ho bokella basadi bohle mme a ba etsa dihlopha ka pela diahelo. A bea banna ba neng ba setse diahelong ka pela bona. Banna bana ba ne ba betsa meseme le mehoma eo basadi ba neng ba ntse ba e jere. Ha e tadingwa hole, e ile ya fana ka ponahalo ya lebotho le matla la bahlabani, le ileng la emisa Mpangazitha – mora wa Morena wa AmaHlubi, Bhungane.[[:en:Mpangazitha (Pakalita)]] Mpangazitha o ne a tshepile ho fumana kampo e se na tshireletso, leha ho le jwalo tshibollo ena e ntjha e ile ya etsa hore a emise mosebetsi oo le ho etsa leano le letjha. Puso ya hae ya tlholo ya sesole e ile ya atoloha ho ya fihla bohareng ba kajeno ba Botswana. Ha e fihla sehlohlolong sa matla a yona a sesole le a dipolotiki, lebotho la hae le ne le hakanngwa hore le na le bahlabani ba ka bang dikete tse mashome a mane. Esale a tloha Nkwe, Mmanthatisi o atlehile ho hlola bohanyetsi bohle dibakeng tseo a neng a kopana le tsona. Tlholo ya hae e ne e tla fella Ntweng ya Dithakong[[:en:Dithakong]], ka la 23 Phuptjane 1823, a hlotswe haholo haufi le [[:en:Kuruman]] ya kajeno. Robert Moffat o bua ka sena bukeng ya hae ya ditaba. Peter Becker [[:en:Peter Baker (British politician)]] o hlalosa tswelopele ho e ngwe ya mesebetsi ya hae ha a re: "Ho sa le jwalo, Mmanthatisi o ne a ntse a atamela ka banna, basadi le bana ba dikete tse mashome a mane; e ne e le Pherekgong 1823, nako ya selemo dijalo di butswitse mme dijo di ne di atisa ho ba ngata. Empa Manthatisi o ne a tlameha ho phela ka mokgwa o baballang, hobane moferefere o ne o tlisitswe ke Difaqane [[:en:Mfecane]] ka kakaretso le ho tlatlapa ha Mmatiwane le merabe yohle ya Mmanthatsi le ho tlatlapuwa ha Mmanthatsi. Ha e le hantle, Sehlabeng se Bohareng se ne se tletse batho ba lapileng le mekga e menyenyane ya dinokwane, ntle le metso, di-bulbs le monokotswai, ho ne ho e-na le dijo tse fokolang tse ka fumanwang naheng, ka sebele di ne di sa lekana ho fepa letshwele le leholo jwalo ka la Manthatisi." ==Ntwa ya Dithakong 23 June 1823== Ntwa ya [[:en:Dithakong]] e ne e lwanwa pakwng tsa makgotla a Manthatisi le [[:en:Batlhaping tribe]] ka thuso ya maGriqua. [[:en:Griqua people]] Ntwa e nkileng dihora tse ka bang supa, e ngotswe ke Robert Moffat ka la 23 Phuptjane 1823 moo Bathlaping ba ileng ba iphumana ba tshoswa ke dikete-kete tsa Batlokwa/Basotho ba Mmanthatisi - BaPhuting le BaHlakwana. Merabe e ile ya lwana bakeng sa phepelo e ne ntse e fokotseha ya dikgomo le poone. Ba ne ba hlometse, ba lapile mme ba ikemiseditse ho futuhela dikgomo tsa Bathlaping. Mollo ona o ne o leba bophirima - ka tsela ya Kuruman. Moruti Moffat o ile a potlakela ho tloha Kuruman ho ya Griquatown ho ya kgodisa MaGriqua ho thusa BaThlaping. Moruti Waterboer wa Griquatown, a thuswa ke baetapele ba bang ba maGriqua (Barend Barends hotswa Danielskuil [[:en:Daniëlskuil]] le Adam Kok II hotswa Campbell) ba ile ba leba leboya le banna ba ka bang 200. Ba ne ba feleheditswe ke bahlabani ba BaTlhaping.[[:en:Batlhaping tribe]] Bapalami ba dipere ba Griqua ba ka bang 200 ba etelletsweng pele ke Barend Barends, ba hlometseng ka dithunya, ba ile ba tobana le matshwele a Basotho ba hlometseng ka marumo le dithebe tsa letlalo la kgomo. Mekgatlo ya BaTlhaping e ile ya tshwarwa ha Griqua e qala tlhaselo ya bona. Basotho ba ile ba hlahelolwa ke dikotsi tse tshabehang ba ile ba tlameha ho baleha, e le tahlehelo ya pele ho Mmanthatisi ka mora ho timetsa merabe e ka bang 29 ho tloha ha ba tloha Harrismith [[:en:Harrismith]] qalong ya Difaqane. Leha ho le jwalo, marena a Batswana[[:en:Tswana people]] a atlehileng haholo, Makaba a Bangwaketsi, a etsa qeto ya ho lwantsha Manthatisi ka hlooho. Peter Becker o ile a ngola: "Ho sa le jwalo, Morena wa kgale o ne a nkile qeto ya hore a se ke a inehela ho Mmanthatisi ntle le ntwa, a bitsa mohlabani e mong le e mong ya neng a le teng, a thiba pase e nngwe le e nngwe e isang motse-moholo wa hae, mme ka bolotsana boo a neng a tumme ka bona, a loha maraba ao a neng a rerile ho etella pele bahanyetsi ba hae. Ho ile ha qhoma ntwa mme bahlasedi ba makgolo ba ile ba bolawa ka sehloho. Yaba Mmanthatisi o etsa qeto ya ho kgelosa sesole sa hae mme a ikgula le matshwele a hae a leba botjhabela. Sena se ile sa etsa hore Makaba e be morena wa pele wa Batswana ho leleka lebotho le tshosang la Mmanthatisi." O ile a emiswa ho kena Kholoni ya Kapa ke Mabotho a Brithani haufi le Aliwal North. Leetong la hae la ho kgutlela Freistata ya kajeno, Mmanthatisi o ile a qobella Bataung le Bafokeng ho tshela Noka ya Lekwa (Vaal). Ka nako ena, o ne a batla sebaka sa phomolo kaha setjhaba sa habo se ne se kgathetse ke ntwa. Ba atamela Butha-Buthe[[:en:Butha-Buthe District]], moo e neng e le Moshoeshoe[[:en:Moshoeshoe I]] le setjhaba sa habo, ba ba qobella ho tloha. Ke ha Moshoeshoe a balehela Thaba-Bosiu[[:en:Thaba Bosiu]], a baleha Mmanthatisi. Le hoja a ne a hlaloswa e le mosadi ya kgopo ke makgowa ba mehleng ena, Mmanthatisi e ne e le moetapele ya matla, ya nang le bokgoni le ua tummeng; ka bobedi ntweng le kgotsong. Ho fapana le marena a mang a ileng a ba mahlatsipa a dintwa tsa Difaqane, o atlehile ho boloka batho ba habo mmoho hara ditlhaselo tse kgafetsang tsa dihlopha tsa maNguni ka borwa. Ka 1824 ha Mmanthatisi a bona hore Sekonyela o se a hodile, o ile a tlohela setulo, mme Sekonyela a nka bobusi a le mong ho setjhaba sa Batlokwa le sesole sa teng. ==Mmanthatisi a nehelana ka marapo a puso== Yaba ha Botlokwa ba aha mabapa le mateano a noka ya Senqu le Mahlakeng. Mmanthatisi o ile a aha qhobosheaneng ya thaba ya Marabeng, ha mora wa hae le Mojalefa bona ba dula qhobosheaneng e nngwe e haufi le Jwala-Boholo. Jwala-Boholo( Majestic Mountain) e fumanehang Botjhabela ba [[:en:Ficksburg]] ho Freistata e ile ya qala ho hapiwa ke lekala la morabe wa Bakoena, le neng le tsebahala ka Marabe. Morabe ona wa Bakoena/Bakwena hamorao ba ile ba lwana le Batlokwa tlasa taolo ya Mmanthatisi. Qhobosheane ena ya tlhaho e ile ya sebeletsa e le motse-moholo wa yona ka dilemo tse ngata. Ke hona mona moo ho neng ho rerilwe tlholo e ngata. Morena Mmanthatisi o ile a bolokwa ho Jwala-Boholo ka 1847. E ne e le e mong wa baetapele ba basadi ba sesole le ba dipolotiki ba neng ba tsejwa, le ba neng ba tshabeha ka ho fetisisa qalong ya lekgolo la bo19 la dilemo. == Mehlodi == gnej7s1glpkrybhvc73liu4dgc79jhn 41348 41347 2026-09-27T10:55:11Z Ntsunong 13225 /* Editing, translating 41348 wikitext text/x-wiki '''Manthatisi''' (hape e ngolwa ka '''Mmanthatisi''' ; c. 1784 - 1847) e ne e le moetapele wa Batlokwa nakong ya bonyenyane ba mora wa hae ho tloha ka 1813 ho fihlela 1824. O qadile ho busa e le Mofumahadi setulong sa mora wa hae , Sekonyela, ka morao ha lefu la monna wa hae, Morena Mokotjo. Manthatisi o ne a tsejwa e le moetapele ya bohlale, ya matla, ya sebete le ya nang le bokgoni, ka nako ya kgotso le dintwa. Balatedi ba hae ba ne ba mo bitsa '''Mosanyane''' (e mosesane) ka lebaka la mmele wa hae o mosesanyane. Le hoja morabe wa habo o ne o tsejwa e le Balefe, nakong ya puso ya hae, ba ile ba bitswa bo-Mmanthatisi _{Manthatee Horde} ke manyesemane. Ka hara dintwa tsa Mfecane/Difaqane - nako ya ho falla ha batho ba bangata, Mmanthatisi o ile a sebedisa matla a hae, boinehelo, sebete le botho ba hae bo tiileng ho boloka batho ba habo ba le mmoho, ho sa tsotellehe ditlhaselo tsa kgafetsa tsa sehlopha sa Manguni. == Bophelo ba bonyaneng == Lebitso la Mmanthatisi ha a hlaha e ne e le Monyaduwe. E ne e le moradi wa Morena Mothaha, morena wa morabe wa Basia,mme o hlahetse sebakeng seo hona jwale se bitswang Harrismith, profinseng ya [[Freistata|Foreistata]] naheng ya [[Afrika Borwa]]. Kaha o ne a hlaloswa e le ngwanana ya kgahlehang, e molelele le ya kganyang ka mmala, e motle, ho ne ho thwe o ne a e na le mekgwa e metle mme a ratwa ka lebaka la bohlale ba hae. Mmanthatisi o holetse haufi le Ntswanatsatsi, e leng lehae la tshomo la moloko wa batho. Basia, batho ba katse e hlaha, ba ne ba tsejwa e le batho ba se nang botswalle ho hang, ba rata ntwa ka ho fetisisa. Dipineng tsa thoriso tsa batho bana ba Katse e hlaha, ho ne ho thwe “Ke batho ba ho ntsha dithebe tsa bona di ile tsa omella ka ntle lebaleng, eseng ka matlong a bona, hobane di ne di dula di le metsi ke madi a ntwa." Batlokwa (Ma-Ana Nkwe) ke lekala le ikarotseng la leloko la Bakgatla la merabe ya Basotho le Batswana e buang [[Sesotho]] le Setswana e simolohileng Matsheng a Maholo le Bohareng ba Afrika. Ka nako ya Morena Mokotjo (monna wa Mmanthatisi), Batlokwa ba ne ba dula sebakeng se bitswang Nkwe mme ha morao ba fetela sebakeng se bitswang Sefate. Lebitso la motse-moholo wa Batlokwa le ne le bonahatsa phohofolo ya seboko sa bona, e leng lengau.[[:en:Tlôkwa people]] Sebaka sena sa Nkwe/Sefate se Verkykerskop haufi le [[:en:Harrismith]] se neng se hapilwe ke Batlokwa, se phatlaladitswe e le setsha sa lefa la profinse ya Foreistata ka 2016. ==Mmanthatisi e ba Motlokwa== A sa le monyenyane, o ile a nyalwa ke motswala, Mokotjo, eo e neng e le morena wa Batlokwa. Ba le babedi ba ne ba nyalane ka selekane se tlwaelehileng. Ngwana wa bona wa letsibolo, moradi, o hlahile dilemong tsa bo-1800 mme a bitswa Nthatisi. Ho tlwaelehile moetlong wa Basotho hore mosadi a nke lebitso le letjha lenyalong la hae ka sehlongwapele "Mma" e bolelang mme, e latelwe ke lebitso la ngwana wa hae . Ke ka hoo Monyaduwe a ileng a ba MmaNthatisi (kapa Mmanthatisi) ka hobane ngwana wa hae wa letsibolo o ne a bitswa Nthatisi. Ngwana wa bobedi, mora ya bitswang Sekonyela, o hlahile ka 1804 mme ya eba mojalefa boreneng, mme mora wa bobedi, Mota, a hlaha hamorao. ==Tsa Puso== Mokotjo o hlokahetse ka 1813, a le dilemo di 27, mme Mmanthatisi ya eba moemedi wa Sekonyela, ya neng a le monyenyane haholo ho ka busa. Mokotjo o hlokahetse ho latela ho kula ha a ne a le thomong ya ho tseka sebaka se pota-potileng Hohobeng ho morena wa mohanyetsi wa Batlokwa – Lebaka. O ile a kgaoletswa k Sehalahahlokahalao e leng moena Mokotjo o ile a hanyetsa boetapele ba Mmanthatisi a ikutlwa e le moditjhaba (kaha a tswetswe e le Mosia) mme setjhaba se ne se batla ho buswa ke Motlokwa ya “hlwekileng”. Ba bang ba ne ba sa rate ho tataiswa ke mosadi. Leha ho le jwalo, Mmanthatisi o ile a dula a tiile a bile a le hlooho e thata ha a etdlla Batlokwa pele. Eitse ha Sekonyela ao e a leekane ho bolotsa, Mmanthatisi a mo romela ho batho ba habo Basia, a mo tlosa ka motsotsohlokahalao qetela moketeng wa BaTlokwa oo a neng a mo hanetse hokena ho oona qalong. Sekonyela o ne a feleheditswe ke kgaitsedi ya Mmanthatisi, Letlala, ho netefatsa hore o bolokehile. Pele ho lefu la hae, Mokotjo o ne a ile a lemosa Mmanthatisi hore a hlokomele bara ba baholo ba mosadi wa bobedi wa ntatae - Moepi le Sehalahala - ble kgahlano le ba sokela bophelo ba hae ha e sa le ngwana. Mokotjo o ne a dumela hore e ne e le tsgokelo e khglo bophelong ba mojalefa wa hae. Batlokwa ba ne ba etsa lenyalo la morabe, mme ka mora hore Manthatisi e be mohlolohadi o ile a nyalwa hape ke moholwane wa hae, Sehalahala, eo a ileng a ba le mora e mong le yena. Ka lebaka la ho phahama ha Mmuso wa Mazulu [[:en:Zulu people]] wa sesole, Mmanthatisi o ile a etsa qeto ya ho fallisetsa morabe wa habo bophirimela. Ka 1817, bahlabani ba hae ba ile ba etella pele tlhaselo ya ma[[:en:Ndwandwe]], ba hapa dikgomo tsa bona tse ngata. Tlholo ena le tse ding di ile tsa lebisa selekaneng le setjhaba sa [[:en:Hlubi people]], le tlhaselo sebakeng sa Moshoeshoe [[Moshoeshoe I]] (eo hamorao e neng e tla ba morena wa pele wa sehlooho wa lefatshe la Basotho [[Basutoland]]). Ho hakanngwa hore Mmanthatisi o ne a etelletse pele dipakeng tsa 35 000 le 40 000 ha sehlopha se atolositsweng sa Batlokwa se ne se le seholo ka ho fetisisa. [[:en:Tlôkwa people]] ==Litlholo== [[File:SasManthatisi28June2023.jpg|thumb|Sekepe sa ka tlase ho lewatle sa Aforika Borwa se rehelletsweng ka Mofumahadi Manthatisi]] Ka 1822, nakong ya Dintwa tsa Mfecane/Difaqane [[:en:Mfecane]], AmaHlubi [[:en:Hlubi people]](e etelletswe pele ke Mpangazitha) le AmaNgwane [[:en:Ngwane V]] (e etelletsweng pele ke Matiwane) ba ile ba hlasela Mmanthatisi le lehae la hae. Hothwe ba ne ba hlasela Mmanthatisi le balatedi ba hae mesong ho ba fihlela ba ntse ba robetse. Le hoja ba ne ba sa itokisetsa, bahlabani ba hae ba sebete ba ile ba lwana le Mpangazitha le mabotho a hae. Leha ho le jwalo sena e bile hlolo e tshabehang ho Mmanthatisi ya ileng a kgona ho balehela ha kgaitsedi ya hae Letlala le batho ba bang ba habo. Ka bosiu bo le bong, lefatshe la Batlokwa le ne le fetohile ruri. Ba ne ba lahlehetswe ke mahae a bona, boholo ba dikgomo le thepa ya bona. Eseng hoo feela, empa ba bangata ba ne ba lahlehetswe ke ditho tsa malapa a bona ebang ke ka lefu kapa ba siilwe ke mehauhelo ya bahlasedi. Moholwane wa hae o ile a mo memela hore a dule empa a hana kaha ba bang ba balatedi ba hae ba ne ba rerile ho nka dikgomo tsa batho ba ba amohetseng. Kgosi. Nkgahle, wa Batlokwa ba Mokgalong, ya neng a dula haufi le moo, o ile a fana ka setshabelo le thuso, empa le hona a hana. O ne a tshaba ho lahlehelwa ke boipuso ba morabe wa habo, haholo kaha lekala la Mokgalong e ne e le mmuso o moholo ho Batlokwa ba Mokotleng wa habo. O ne a boetse a e-na le lebaka la ho dumela hore Nkgahle o ne a ameha bomenemeneng bo neng bo reretswe ho mo theola setulong, kahoo o ne a sa mo tshepe. O ne a boetse a tshwenyehile ka hore Mpangazitha a ka nna a latela ditsela tsa bona mme a tla ho di fedisa le ho hlasela batho ba tswalo ya hae. Empa Mmanthatisi o ile a kgetha ho etella balatedi ba hae pele ho leba bophirima le ho etsa seo setjhaba sa habo se neng se tsebahala ka sona, e leng ntwa. Ditlhaselo tsa bona di ne di tuka ke bohale hoo Mmanthatisi le balatedi ba hae ba ileng ba tlameha ho lahla thepa yohle ya bona ba baleha. Ba ile ba kopana le batho ba neng ba dula dibakeng tse haufi le Noka e ka hodimo ya Vaal mme ba ba leleka naheng ya bona. Merabe e menyenyane e mmalwa e ile ya ikopanya le Mmanthatisi tlasa boetapele ba hae ho batla tshireletso. Morabe o ile wa hola, mme hang-hang wa qala ho baka moferefere merabeng ya Basotho ba neng ba dula haufi le noka ya Caledon[[:en:Caledon River]]. Mmanthatisi o ile a ba le matla hoo a ileng a sebedisa lebitso la hae le bahlaseduwa ho hlalosa bahlasedi ba bona.[[:en:Basuto War]] E le hore morabe wa habo o hole, o ile a qobella dira tse hapuweng hore e be karolo ya letswele la hae. Batho ba bangata ba ile ba bolawa mme meloko e ka bang 28 ya timetswa. ==Botumo== Nakong ya puso ya hae, Mmanthatisi o ne a busa batho ba fetang 40 000, a etsa mosebetsi wa morena, a buisana le baholo bakeng sa boeletsi, a ntshetsa pele matla a hae a sesole le dipolotiki le ho ahlola dikgohlano. Ha nako e ntse e ya, bafo ba hae ba ile ba qala ho ipitsa Bo Manthatisi, ho latela tlhompho ya hae e tlwaelehileng e fuwang marena a matla.[[:en:Heroine-class submarine]] Ho ile ha etswa menyenyetsi ya hore o na le leihlo le le leng phatleng le hore o fepa balatedi ba hae ka lebese la hae la letswele. Merabe e neng e tseba ka sena, e ile ya mo tshaba mme ha ya ka ya leka ho kopana le ho hanana le yona.O ne a tumme ka bohlale ba hae, ka nako e nngwe ha masole a hae a ne a le sieo, Mmanthatisi o ile a thibela tlhaselo ka ho bokella basadi bohle mme a ba etsa dihlopha ka pela diahelo. A bea banna ba neng ba setse diahelong ka pela bona. Banna bana ba ne ba betsa meseme le mehoma eo basadi ba neng ba ntse ba e jere. Ha e tadingwa hole, e ile ya fana ka ponahalo ya lebotho le matla la bahlabani, le ileng la emisa Mpangazitha – mora wa Morena wa AmaHlubi, Bhungane.[[:en:Mpangazitha (Pakalita)]] Mpangazitha o ne a tshepile ho fumana kampo e se na tshireletso, leha ho le jwalo tshibollo ena e ntjha e ile ya etsa hore a emise mosebetsi oo le ho etsa leano le letjha. Puso ya hae ya tlholo ya sesole e ile ya atoloha ho ya fihla bohareng ba kajeno ba Botswana. Ha e fihla sehlohlolong sa matla a yona a sesole le a dipolotiki, lebotho la hae le ne le hakanngwa hore le na le bahlabani ba ka bang dikete tse mashome a mane. Esale a tloha Nkwe, Mmanthatisi o atlehile ho hlola bohanyetsi bohle dibakeng tseo a neng a kopana le tsona. Tlholo ya hae e ne e tla fella Ntweng ya Dithakong[[:en:Dithakong]], ka la 23 Phuptjane 1823, a hlotswe haholo haufi le [[:en:Kuruman]] ya kajeno. Robert Moffat o bua ka sena bukeng ya hae ya ditaba. Peter Becker [[:en:Peter Baker (British politician)]] o hlalosa tswelopele ho e ngwe ya mesebetsi ya hae ha a re: "Ho sa le jwalo, Mmanthatisi o ne a ntse a atamela ka banna, basadi le bana ba dikete tse mashome a mane; e ne e le Pherekgong 1823, nako ya selemo dijalo di butswitse mme dijo di ne di atisa ho ba ngata. Empa Manthatisi o ne a tlameha ho phela ka mokgwa o baballang, hobane moferefere o ne o tlisitswe ke Difaqane [[:en:Mfecane]] ka kakaretso le ho tlatlapa ha Mmatiwane le merabe yohle ya Mmanthatsi le ho tlatlapuwa ha Mmanthatsi. Ha e le hantle, Sehlabeng se Bohareng se ne se tletse batho ba lapileng le mekga e menyenyane ya dinokwane, ntle le metso, di-bulbs le monokotswai, ho ne ho e-na le dijo tse fokolang tse ka fumanwang naheng, ka sebele di ne di sa lekana ho fepa letshwele le leholo jwalo ka la Manthatisi." ==Ntwa ya Dithakong 23 June 1823== Ntwa ya [[:en:Dithakong]] e ne e lwanwa pakwng tsa makgotla a Manthatisi le [[:en:Batlhaping tribe]] ka thuso ya maGriqua. [[:en:Griqua people]] Ntwa e nkileng dihora tse ka bang supa, e ngotswe ke Robert Moffat ka la 23 Phuptjane 1823 moo Bathlaping ba ileng ba iphumana ba tshoswa ke dikete-kete tsa Batlokwa/Basotho ba Mmanthatisi - BaPhuting le BaHlakwana. Merabe e ile ya lwana bakeng sa phepelo e ne ntse e fokotseha ya dikgomo le poone. Ba ne ba hlometse, ba lapile mme ba ikemiseditse ho futuhela dikgomo tsa Bathlaping. Mollo ona o ne o leba bophirima - ka tsela ya Kuruman. Moruti Moffat o ile a potlakela ho tloha Kuruman ho ya Griquatown ho ya kgodisa MaGriqua ho thusa BaThlaping. Moruti Waterboer wa Griquatown, a thuswa ke baetapele ba bang ba maGriqua (Barend Barends hotswa Danielskuil [[:en:Daniëlskuil]] le Adam Kok II hotswa Campbell) ba ile ba leba leboya le banna ba ka bang 200. Ba ne ba feleheditswe ke bahlabani ba BaTlhaping.[[:en:Batlhaping tribe]] Bapalami ba dipere ba Griqua ba ka bang 200 ba etelletsweng pele ke Barend Barends, ba hlometseng ka dithunya, ba ile ba tobana le matshwele a Basotho ba hlometseng ka marumo le dithebe tsa letlalo la kgomo. Mekgatlo ya BaTlhaping e ile ya tshwarwa ha Griqua e qala tlhaselo ya bona. Basotho ba ile ba hlahelolwa ke dikotsi tse tshabehang ba ile ba tlameha ho baleha, e le tahlehelo ya pele ho Mmanthatisi ka mora ho timetsa merabe e ka bang 29 ho tloha ha ba tloha Harrismith [[:en:Harrismith]] qalong ya Difaqane. Leha ho le jwalo, marena a Batswana[[:en:Tswana people]] a atlehileng haholo, Makaba a Bangwaketsi, a etsa qeto ya ho lwantsha Manthatisi ka hlooho. Peter Becker o ile a ngola: "Ho sa le jwalo, Morena wa kgale o ne a nkile qeto ya hore a se ke a inehela ho Mmanthatisi ntle le ntwa, a bitsa mohlabani e mong le e mong ya neng a le teng, a thiba pase e nngwe le e nngwe e isang motse-moholo wa hae, mme ka bolotsana boo a neng a tumme ka bona, a loha maraba ao a neng a rerile ho etella pele bahanyetsi ba hae. Ho ile ha qhoma ntwa mme bahlasedi ba makgolo ba ile ba bolawa ka sehloho. Yaba Mmanthatisi o etsa qeto ya ho kgelosa sesole sa hae mme a ikgula le matshwele a hae a leba botjhabela. Sena se ile sa etsa hore Makaba e be morena wa pele wa Batswana ho leleka lebotho le tshosang la Mmanthatisi." O ile a emiswa ho kena Kholoni ya Kapa ke Mabotho a Brithani haufi le Aliwal North. Leetong la hae la ho kgutlela Freistata ya kajeno, Mmanthatisi o ile a qobella Bataung le Bafokeng ho tshela Noka ya Lekwa (Vaal). Ka nako ena, o ne a batla sebaka sa phomolo kaha setjhaba sa habo se ne se kgathetse ke ntwa. Ba atamela Butha-Buthe[[:en:Butha-Buthe District]], moo e neng e le Moshoeshoe[[:en:Moshoeshoe I]] le setjhaba sa habo, ba ba qobella ho tloha. Ke ha Moshoeshoe a balehela Thaba-Bosiu[[:en:Thaba Bosiu]], a baleha Mmanthatisi. Le hoja a ne a hlaloswa e le mosadi ya kgopo ke makgowa ba mehleng ena, Mmanthatisi e ne e le moetapele ya matla, ya nang le bokgoni le ua tummeng; ka bobedi ntweng le kgotsong. Ho fapana le marena a mang a ileng a ba mahlatsipa a dintwa tsa Difaqane, o atlehile ho boloka batho ba habo mmoho hara ditlhaselo tse kgafetsang tsa dihlopha tsa maNguni ka borwa. Ka 1824 ha Mmanthatisi a bona hore Sekonyela o se a hodile, o ile a tlohela setulo, mme Sekonyela a nka bobusi a le mong ho setjhaba sa Batlokwa le sesole sa teng. ==Mmanthatisi a nehelana ka marapo a puso== Yaba ha Botlokwa ba aha mabapa le mateano a noka ya Senqu le Mahlakeng. Mmanthatisi o ile a aha qhobosheaneng ya thaba ya Marabeng, ha mora wa hae le Mojalefa bona ba dula qhobosheaneng e nngwe e haufi le Jwala-Boholo. Jwala-Boholo( Majestic Mountain) e fumanehang Botjhabela ba [[:en:Ficksburg]] ho Freistata e ile ya qala ho hapiwa ke lekala la morabe wa Bakoena, le neng le tsebahala ka Marabe. Morabe ona wa Bakoena/Bakwena hamorao ba ile ba lwana le Batlokwa tlasa taolo ya Mmanthatisi. Qhobosheane ena ya tlhaho e ile ya sebeletsa e le motse-moholo wa yona ka dilemo tse ngata. Ke hona mona moo ho neng ho rerilwe tlholo e ngata. Morena Mmanthatisi o ile a bolokwa ho Jwala-Boholo ka 1847. E ne e le e mong wa baetapele ba basadi ba sesole le ba dipolotiki ba neng ba tsejwa, le ba neng ba tshabeha ka ho fetisisa qalong ya lekgolo la bo19 la dilemo. == Mehlodi == i8qrgvjztlkc9fl03yx0tdplrnkrfl0 41349 41348 2026-09-27T11:06:57Z Ntsunong 13225 /* Editing, translating 41349 wikitext text/x-wiki '''Manthatisi''' (hape e ngolwa ka '''Mmanthatisi''' ; c. 1784 - 1847) e ne e le moetapele wa Batlokwa nakong ya bonyenyane ba mora wa hae ho tloha ka 1813 ho fihlela 1824. O qadile ho busa e le Mofumahadi setulong sa mora wa hae , Sekonyela, ka morao ha lefu la monna wa hae, Morena Mokotjo. Manthatisi o ne a tsejwa e le moetapele ya bohlale, ya matla, ya sebete le ya nang le bokgoni, ka nako ya kgotso le dintwa. Balatedi ba hae ba ne ba mo bitsa '''Mosanyane''' (e mosesane) ka lebaka la mmele wa hae o mosesanyane. Le hoja morabe wa habo o ne o tsejwa e le Balefe, nakong ya puso ya hae, ba ile ba bitswa bo-Mmanthatisi _{Manthatee Horde} ke manyesemane. Ka hara dintwa tsa Mfecane/Difaqane - nako ya ho falla ha batho ba bangata, Mmanthatisi o ile a sebedisa matla a hae, boinehelo, sebete le botho ba hae bo tiileng ho boloka batho ba habo ba le mmoho, ho sa tsotellehe ditlhaselo tsa kgafetsa tsa sehlopha sa Manguni. == Bophelo ba bonyaneng == Lebitso la Mmanthatisi ha a hlaha e ne e le Monyaduwe. E ne e le moradi wa Morena Mothaha, morena wa morabe wa Basia,mme o hlahetse sebakeng seo hona jwale se bitswang Harrismith, profinseng ya [[Freistata|Foreistata]] naheng ya [[Afrika Borwa]]. Kaha o ne a hlaloswa e le ngwanana ya kgahlehang, e molelele le ya kganyang ka mmala, e motle, ho ne ho thwe o ne a e na le mekgwa e metle mme a ratwa ka lebaka la bohlale ba hae. Mmanthatisi o holetse haufi le Ntswanatsatsi, e leng lehae la tshomo la moloko wa batho. Basia, batho ba katse e hlaha, ba ne ba tsejwa e le batho ba se nang botswalle ho hang, ba rata ntwa ka ho fetisisa. Dipineng tsa thoriso tsa batho bana ba Katse e hlaha, ho ne ho thwe “Ke batho ba ho ntsha dithebe tsa bona di ile tsa omella ka ntle lebaleng, eseng ka matlong a bona, hobane di ne di dula di le metsi ke madi a ntwa." Batlokwa (Ma-Ana Nkwe) ke lekala le ikarotseng la leloko la Bakgatla la merabe ya Basotho le Batswana e buang [[Sesotho]] le Setswana e simolohileng Matsheng a Maholo le Bohareng ba Afrika. Ka nako ya Morena Mokotjo (monna wa Mmanthatisi), Batlokwa ba ne ba dula sebakeng se bitswang Nkwe mme ha morao ba fetela sebakeng se bitswang Sefate. Lebitso la motse-moholo wa Batlokwa le ne le bonahatsa phohofolo ya seboko sa bona, e leng lengau.[[:en:Tlôkwa people]] Sebaka sena sa Nkwe/Sefate se Verkykerskop haufi le [[:en:Harrismith]] se neng se hapilwe ke Batlokwa, se phatlaladitswe e le setsha sa lefa la profinse ya Foreistata ka 2016. ==Mmanthatisi e ba Motlokwa== A sa le monyenyane, o ile a nyalwa ke motswala, Mokotjo, eo e neng e le morena wa Batlokwa. Ba le babedi ba ne ba nyalane ka selekane se tlwaelehileng. Ngwana wa bona wa letsibolo, moradi, o hlahile dilemong tsa bo-1800 mme a bitswa Nthatisi. Ho tlwaelehile moetlong wa Basotho hore mosadi a nke lebitso le letjha lenyalong la hae ka sehlongwapele "Mma" e bolelang mme, e latelwe ke lebitso la ngwana wa hae . Ke ka hoo Monyaduwe a ileng a ba MmaNthatisi (kapa Mmanthatisi) ka hobane ngwana wa hae wa letsibolo o ne a bitswa Nthatisi. Ngwana wa bobedi, mora ya bitswang Sekonyela, o hlahile ka 1804 mme ya eba mojalefa boreneng, mme mora wa bobedi, Mota, a hlaha hamorao. ==Tsa Puso== Mokotjo o hlokahetse ka 1813, a le dilemo di 27, mme Mmanthatisi ya eba moemedi wa Sekonyela, ya neng a le monyenyane haholo ho ka busa. Mokotjo o hlokahetse ho latela ho kula ha a ne a le thomong ya ho tseka sebaka se pota-potileng Hohobeng ho morena wa mohanyetsi wa Batlokwa – Lebaka. O ile a kgaoletswa k Sehalahahlokahalao e leng moena Mokotjo o ile a hanyetsa boetapele ba Mmanthatisi a ikutlwa e le moditjhaba (kaha a tswetswe e le Mosia) mme setjhaba se ne se batla ho buswa ke Motlokwa ya “hlwekileng”. Ba bang ba ne ba sa rate ho tataiswa ke mosadi. Leha ho le jwalo, Mmanthatisi o ile a dula a tiile a bile a le hlooho e thata ha a etdlla Batlokwa pele. Eitse ha Sekonyela ao e a leekane ho bolotsa, Mmanthatisi a mo romela ho batho ba habo Basia, a mo tlosa ka motsotsohlokahalao qetela moketeng wa BaTlokwa oo a neng a mo hanetse hokena ho oona qalong. Sekonyela o ne a feleheditswe ke kgaitsedi ya Mmanthatisi, Letlala, ho netefatsa hore o bolokehile. Pele ho lefu la hae, Mokotjo o ne a ile a lemosa Mmanthatisi hore a hlokomele bara ba baholo ba mosadi wa bobedi wa ntatae - Moepi le Sehalahala - ble kgahlano le ba sokela bophelo ba hae ha e sa le ngwana. Mokotjo o ne a dumela hore e ne e le tsgokelo e khglo bophelong ba mojalefa wa hae. Batlokwa ba ne ba etsa lenyalo la morabe, mme ka mora hore Manthatisi e be mohlolohadi o ile a nyalwa hape ke moholwane wa hae, Sehalahala, eo a ileng a ba le mora e mong le yena. Ka lebaka la ho phahama ha Mmuso wa Mazulu [[:en:Zulu people]] wa sesole, Mmanthatisi o ile a etsa qeto ya ho fallisetsa morabe wa habo bophirimela. Ka 1817, bahlabani ba hae ba ile ba etella pele tlhaselo ya ma[[:en:Ndwandwe]], ba hapa dikgomo tsa bona tse ngata. Tlholo ena le tse ding di ile tsa lebisa selekaneng le setjhaba sa [[:en:Hlubi people]], le tlhaselo sebakeng sa Moshoeshoe [[Moshoeshoe I]] (eo hamorao e neng e tla ba morena wa pele wa sehlooho wa lefatshe la Basotho [[Basutoland]]). Ho hakanngwa hore Mmanthatisi o ne a etelletse pele dipakeng tsa 35 000 le 40 000 ha sehlopha se atolositsweng sa Batlokwa se ne se le seholo ka ho fetisisa. [[:en:Tlôkwa people]] ==Litlholo== [[File:SasManthatisi28June2023.jpg|thumb|Sekepe sa ka tlase ho lewatle sa Aforika Borwa se rehelletsweng ka Mofumahadi Manthatisi]] Ka 1822, nakong ya Dintwa tsa Mfecane/Difaqane [[:en:Mfecane]], AmaHlubi [[:en:Hlubi people]](e etelletswe pele ke Mpangazitha) le AmaNgwane [[:en:Ngwane V]] (e etelletsweng pele ke Matiwane) ba ile ba hlasela Mmanthatisi le lehae la hae. Hothwe ba ne ba hlasela Mmanthatisi le balatedi ba hae mesong ho ba fihlela ba ntse ba robetse. Le hoja ba ne ba sa itokisetsa, bahlabani ba hae ba sebete ba ile ba lwana le Mpangazitha le mabotho a hae. Leha ho le jwalo sena e bile hl Ditlhaselo tsa bona di ne di tuka ke bohale hoo Mmanthatisi le balatedi ba hae ba ileng ba tlameha ho lahla thepa yohle ya bona ba baleha. Ba ile ba kopana le batho ba neng ba dula dibakeng tse haufi le Noka e ka hodimo ya Vaal mme ba ba leleka naheng ya bona. Merabe e menyenyane e mmalwa e ile ya ikopanya le Mmanthatisi tlasa boetapele ba hae ho batla tshireletso. Morabe o ile wa hola, mme hang-hang wa qala ho baka moferefere merabeng ya Basotho ba neng ba dula haufi le noka ya Caledon [[:en:Caledon River]]. Mmanthatisi o ile a ba le matla hoo a i ng a sebedisa lebitso la hae le bahlaseduwa ho hlalosa bahlasedi ba bona. [[:en:Basuto War]] E le hore morabe wa habo o hole, o ile a qobella dira tse hapuweng hore e be karolo ya letshwele la hae. Batho ba bangata ba ile ba bolawa mme meloko e ka bang 28 ya timetswa. ==Botumo== Nakong ya puso ya hae, Mmanthatisi o ne a busa batho ba fetang 40 000, a etsa mosebetsi wa morena, a buisana le baholo bakeng sa boeletsi, a ntshetsa p le matla a hae a sesole le dipolotiki le ho ahlola dikgohlano. Ha nako e ntse e ya, bafo ba hae ba ile ba qala ho ipitsa Bo Manthatisi, ho latela tlhompho ya hae e tlwaelehileng e fuwang marena a matla.[[:en:Heroine-class submarine]] Ho ile ha etswa menyenyetsi ya hore o na le leihlo le le leng phatleng le hore o fepa balatedi ba hae ka lebese la hae la letswele. Merabe e neng e tseba ka sena, e ile ya mo tshaba mme ha ya ka ya leka ho kopana le ho hanana le yona.O ne a tumme ka bohlale ba hae, ka nako e nngwe ha masole a hae a ne a le sieo, Mmanthatisi o ile a thibela tlhaselo ka ho bokella basadi bohle mme a ba etsa dihlopha ka pela diahelo. A bea banna ba neng ba setse diahelong ka pela bona. Banna bana ba ne ba betsa meseme le mehoma eo basadi ba neng ba ntse ba e jere. Ha e tadingwa hole, e ile ya fana ka ponahalo ya lebotho le matla la bahlabani, le ileng la emisa Mpangazitha – mora wa Morena wa AmaHlubi, Bhungane.[[:en:Mpangazitha (Pakalita)]] Mpangazitha o ne a tshepile ho fumana kampo e se na tshireletso, leha ho le jwalo tshibollo ena e ntjha e ile ya etsa hore a emise mosebetsi oo le ho etsa leano le letjha. Puso ya hae ya tlholo ya sesole e ile ya atoloha ho ya fihla bohareng ba kajeno ba Botswana. Ha e fihla sehlohlolong sa matla a yona a sesole le a dipolotiki, lebotho la hae le ne le hakanngwa hore le na le bahlabani ba ka bang dikete tse mashome a mane. Esale a tloha Nkwe, Mmanthatisi o atlehile ho hlola bohanyetsi bohle dibakeng tseo a neng a kopana le tsona. Tlholo ya hae e ne e tla fella Ntweng ya Dithakong[[:en:Dithakong]], ka la 23 Phuptjane 1823, a hlotswe haholo haufi le [[:en:Kuruman]] ya kajeno. Robert Moffat o bua ka sena bukeng ya hae ya ditaba. Peter Becker [[:en:Peter Baker (British politician)]] o hlalosa tswelopele ho e ngwe ya mesebetsi ya hae ha a re: "Ho sa le jwalo, Mmanthatisi o ne a ntse a atamela ka banna, basadi le bana ba dikete tse mashome a mane; e ne e le Pherekgong 1823, nako ya selemo dijalo di butswitse mme dijo di ne di atisa ho ba ngata. Empa Manthatisi o ne a tlameha ho phela ka mokgwa o baballang, hobane moferefere o ne o tlisitswe ke Difaqane [[:en:Mfecane]] ka kakaretso le ho tlatlapa ha Mmatiwane le merabe yohle ya Mmanthatsi le ho tlatlapuwa ha Mmanthatsi. Ha e le hantle, Sehlabeng se Bohareng se ne se tletse batho ba lapileng le mekga e menyenyane ya dinokwane, ntle le metso, di-bulbs le monokotswai, ho ne ho e-na le dijo tse fokolang tse ka fumanwang naheng, ka sebele di ne di sa lekana ho fepa letshwele le leholo jwalo ka la Manthatisi." ==Ntwa ya Dithakong 23 June 1823== Ntwa ya [[:en:Dithakong]] e ne e lwanwa pakwng tsa makgotla a Manthatisi le [[:en:Batlhaping tribe]] ka thuso ya maGriqua. [[:en:Griqua people]] Ntwa e nkileng dihora tse ka bang supa, e ngotswe ke Robert Moffat ka la 23 Phuptjane 1823 moo Bathlaping ba ileng ba iphumana ba tshoswa ke dikete-kete tsa Batlokwa/Basotho ba Mmanthatisi - BaPhuting le BaHlakwana. Merabe e ile ya lwana bakeng sa phepelo e ne ntse e fokotseha ya dikgomo le poone. Ba ne ba hlometse, ba lapile mme ba ikemiseditse ho futuhela dikgomo tsa Bathlaping. Mollo ona o ne o leba bophirima - ka tsela ya Kuruman. Moruti Moffat o ile a potlakela ho tloha Kuruman ho ya Griquatown ho ya kgodisa MaGriqua ho thusa BaThlaping. Moruti Waterboer wa Griquatown, a thuswa ke baetapele ba bang ba maGriqua (Barend Barends hotswa Danielskuil [[:en:Daniëlskuil]] le Adam Kok II hotswa Campbell) ba ile ba leba leboya le banna ba ka bang 200. Ba ne ba feleheditswe ke bahlabani ba BaTlhaping.[[:en:Batlhaping tribe]] Bapalami ba dipere ba Griqua ba ka bang 200 ba etelletsweng pele ke Barend Barends, ba hlometseng ka dithunya, ba ile ba tobana le matshwele a Basotho ba hlometseng ka marumo le dithebe tsa letlalo la kgomo. Mekgatlo ya BaTlhaping e ile ya tshwarwa ha Griqua e qala tlhaselo ya bona. Basotho ba ile ba hlahelolwa ke dikotsi tse tshabehang ba ile ba tlameha ho baleha, e le tahlehelo ya pele ho Mmanthatisi ka mora ho timetsa merabe e ka bang 29 ho tloha ha ba tloha Harrismith [[:en:Harrismith]] qalong ya Difaqane. Leha ho le jwalo, marena a Batswana[[:en:Tswana people]] a atlehileng haholo, Makaba a Bangwaketsi, a etsa qeto ya ho lwantsha Manthatisi ka hlooho. Peter Becker o ile a ngola: "Ho sa le jwalo, Morena wa kgale o ne a nkile qeto ya hore a se ke a inehela ho Mmanthatisi ntle le ntwa, a bitsa mohlabani e mong le e mong ya neng a le teng, a thiba pase e nngwe le e nngwe e isang motse-moholo wa hae, mme ka bolotsana boo a neng a tumme ka bona, a loha maraba ao a neng a rerile ho etella pele bahanyetsi ba hae. Ho ile ha qhoma ntwa mme bahlasedi ba makgolo ba ile ba bolawa ka sehloho. Yaba Mmanthatisi o etsa qeto ya ho kgelosa sesole sa hae mme a ikgula le matshwele a hae a leba botjhabela. Sena se ile sa etsa hore Makaba e be morena wa pele wa Batswana ho leleka lebotho le tshosang la Mmanthatisi." O ile a emiswa ho kena Kholoni ya Kapa ke Mabotho a Brithani haufi le Aliwal North. Leetong la hae la ho kgutlela Freistata ya kajeno, Mmanthatisi o ile a qobella Bataung le Bafokeng ho tshela Noka ya Lekwa (Vaal). Ka nako ena, o ne a batla sebaka sa phomolo kaha setjhaba sa habo se ne se kgathetse ke ntwa. Ba atamela Butha-Buthe[[:en:Butha-Buthe District]], moo e neng e le Moshoeshoe[[:en:Moshoeshoe I]] le setjhaba sa habo, ba ba qobella ho tloha. Ke ha Moshoeshoe a balehela Thaba-Bosiu[[:en:Thaba Bosiu]], a baleha Mmanthatisi. Le hoja a ne a hlaloswa e le mosadi ya kgopo ke makgowa ba mehleng ena, Mmanthatisi e ne e le moetapele ya matla, ya nang le bokgoni le ua tummeng; ka bobedi ntweng le kgotsong. Ho fapana le marena a mang a ileng a ba mahlatsipa a dintwa tsa Difaqane, o atlehile ho boloka batho ba habo mmoho hara ditlhaselo tse kgafetsang tsa dihlopha tsa maNguni ka borwa. Ka 1824 ha Mmanthatisi a bona hore Sekonyela o se a hodile, o ile a tlohela setulo, mme Sekonyela a nka bobusi a le mong ho setjhaba sa Batlokwa le sesole sa teng. ==Mmanthatisi a nehelana ka marapo a puso== Yaba ha Botlokwa ba aha mabapa le mateano a noka ya Senqu le Mahlakeng. Mmanthatisi o ile a aha qhobosheaneng ya thaba ya Marabeng, ha mora wa hae le Mojalefa bona ba dula qhobosheaneng e nngwe e haufi le Jwala-Boholo. Jwala-Boholo( Majestic Mountain) e fumanehang Botjhabela ba [[:en:Ficksburg]] ho Freistata e ile ya qala ho hapiwa ke lekala la morabe wa Bakoena, le neng le tsebahala ka Marabe. Morabe ona wa Bakoena/Bakwena hamorao ba ile ba lwana le Batlokwa tlasa taolo ya Mmanthatisi. Qhobosheane ena ya tlhaho e ile ya sebeletsa e le motse-moholo wa yona ka dilemo tse ngata. Ke hona mona moo ho neng ho rerilwe tlholo e ngata. Morena Mmanthatisi o ile a bolokwa ho Jwala-Boholo ka 1847. E ne e le e mong wa baetapele ba basadi ba sesole le ba dipolotiki ba neng ba tsejwa, le ba neng ba tshabeha ka ho fetisisa qalong ya lekgolo la bo19 la dilemo. == Mehlodi == rdp7xff7tm9zedr245398m065xetsfj 41350 41349 2026-09-27T11:22:18Z Ntsunong 13225 /* Editing, translating 41350 wikitext text/x-wiki '''Manthatisi''' (hape e ngolwa ka '''Mmanthatisi''' ; c. 1784 - 1847) e ne e le moetapele wa Batlokwa nakong ya bonyenyane ba mora wa hae ho tloha ka 1813 ho fihlela 1824. O qadile ho busa e le Mofumahadi setulong sa mora wa hae , Sekonyela, ka morao ha lefu la monna wa hae, Morena Mokotjo. Manthatisi o ne a tsejwa e le moetapele ya bohlale, ya matla, ya sebete le ya nang le bokgoni, ka nako ya kgotso le dintwa. Balatedi ba hae ba ne ba mo bitsa '''Mosanyane''' (e mosesane) ka lebaka la mmele wa hae o mosesanyane. Le hoja morabe wa habo o ne o tsejwa e le Balefe, nakong ya puso ya hae, ba ile ba bitswa bo-Mmanthatisi _{Manthatee Horde} ke manyesemane. Ka hara dintwa tsa Mfecane/Difaqane - nako ya ho falla ha batho ba bangata, Mmanthatisi o ile a sebedisa matla a hae, boinehelo, sebete le botho ba hae bo tiileng ho boloka batho ba habo ba le mmoho, ho sa tsotellehe ditlhaselo tsa kgafetsa tsa sehlopha sa Manguni. == Bophelo ba bonyaneng == Lebitso la Mmanthatisi ha a hlaha e ne e le Monyaduwe. E ne e le moradi wa Morena Mothaha, morena wa morabe wa Basia,mme o hlahetse sebakeng seo hona jwale se bitswang Harrismith, profinseng ya [[Freistata|Foreistata]] naheng ya [[Afrika Borwa]]. Kaha o ne a hlaloswa e le ngwanana ya kgahlehang, e molelele le ya kganyang ka mmala, e motle, ho ne ho thwe o ne a e na le mekgwa e metle mme a ratwa ka lebaka la bohlale ba hae. Mmanthatisi o holetse haufi le Ntswanatsatsi, e leng lehae la tshomo la moloko wa batho. Basia, batho ba katse e hlaha, ba ne ba tsejwa e le batho ba se nang botswalle ho hang, ba rata ntwa ka ho fetisisa. Dipineng tsa thoriso tsa batho bana ba Katse e hlaha, ho ne ho thwe “Ke batho ba ho ntsha dithebe tsa bona di ile tsa omella ka ntle lebaleng, eseng ka matlong a bona, hobane di ne di dula di le metsi ke madi a ntwa." Batlokwa (Ma-Ana Nkwe) ke lekala le ikarotseng la leloko la Bakgatla la merabe ya Basotho le Batswana e buang [[Sesotho]] le Setswana e simolohileng Matsheng a Maholo le Bohareng ba Afrika. Ka nako ya Morena Mokotjo (monna wa Mmanthatisi), Batlokwa ba ne ba dula sebakeng se bitswang Nkwe mme ha morao ba fetela sebakeng se bitswang Sefate. Lebitso la motse-moholo wa Batlokwa le ne le bonahatsa phohofolo ya seboko sa bona, e leng lengau.[[:en:Tlôkwa people]] Sebaka sena sa Nkwe/Sefate se Verkykerskop haufi le [[:en:Harrismith]] se neng se hapilwe ke Batlokwa, se phatlaladitswe e le setsha sa lefa la profinse ya Foreistata ka 2016. ==Mmanthatisi e ba Motlokwa== A sa le monyenyane, o ile a nyalwa ke motswala, Mokotjo, eo e neng e le morena wa Batlokwa. Ba le babedi ba ne ba nyalane ka selekane se tlwaelehileng. Ngwana wa bona wa letsibolo, moradi, o hlahile dilemong tsa bo-1800 mme a bitswa Nthatisi. Ho tlwaelehile moetlong wa Basotho hore mosadi a nke lebitso le letjha lenyalong la hae ka sehlongwapele "Mma" e bolelang mme, e latelwe ke lebitso la ngwana wa hae . Ke ka hoo Monyaduwe a ileng a ba MmaNthatisi (kapa Mmanthatisi) ka hobane ngwana wa hae wa letsibolo o ne a bitswa Nthatisi. Ngwana wa bobedi, mora ya bitswang Sekonyela, o hlahile ka 1804 mme ya eba mojalefa boreneng, mme mora wa bobedi, Mota, a hlaha hamorao. ==Tsa Puso== Mokotjo o hlokahetse ka 1813, a le dilemo di 27, mme Mmanthatisi ya eba moemedi wa Sekonyela, ya neng a le monyenyane haholo ho ka busa. Mokotjo o hlokahetse ho latela ho kula ha a ne a le thomong ya ho tseka sebaka se pota-potileng Hohobeng ho morena wa mohanyetsi wa Batlokwa – Lebaka. O ile a kgaoletswa k Sehalahahlokahalao e leng moena Mokotjo o ile a hanyetsa boetapele ba Mmanthatisi a ikutlwa e le moditjhaba (kaha a tswetswe e le Mosia) mme setjhaba se ne se batla ho buswa ke Motlokwa ya “hlwekileng”. Ba bang ba ne ba sa rate ho tataiswa ke mosadi. Leha ho le jwalo, Mmanthatisi o ile a dula a tiile a bile a le hlooho e thata ha a etdlla Batlokwa pele. Eitse ha Sekonyela ao e a leekane ho bolotsa, Mmanthatisi a mo romela ho batho ba habo Basia, a mo tlosa ka motsotsohlokahalao qetela moketeng wa BaTlokwa oo a neng a mo hanetse hokena ho oona qalong. Sekonyela o ne a feleheditswe ke kgaitsedi ya Mmanthatisi, Letlala, ho netefatsa hore o bolokehile. Pele ho lefu la hae, Mokotjo o ne a ile a lemosa Mmanthatisi hore a hlokomele bara ba baholo ba mosadi wa bobedi wa ntatae - Moepi le Sehalahala - ble kgahlano le ba sokela bophelo ba hae ha e sa le ngwana. Mokotjo o ne a dumela hore e ne e le tsgokelo e khglo bophelong ba mojalefa wa hae. Batlokwa ba ne ba etsa lenyalo la morabe, mme ka mora hore Manthatisi e be mohlolohadi o ile a nyalwa hape ke moholwane wa hae, Sehalahala, eo a ileng a ba le mora e mong le yena. Ka lebaka la ho phahama ha Mmuso wa Mazulu [[:en:Zulu people]] wa sesole, Mmanthatisi o ile a etsa qeto ya ho fallisetsa morabe wa habo bophirimela. Ka 1817, bahlabani ba hae ba ile ba etella pele tlhaselo ya ma[[:en:Ndwandwe]], ba hapa dikgomo tsa bona tse ngata. Tlholo ena le tse ding di ile tsa lebisa selekaneng le setjhaba sa [[:en:Hlubi people]], le tlhaselo sebakeng sa Moshoeshoe [[Moshoeshoe I]] (eo hamorao e neng e tla ba morena wa pele wa sehlooho wa lefatshe la Basotho [[Basutoland]]). Ho hakanngwa hore Mmanthatisi o ne a etelletse pele dipakeng tsa 35 000 le 40 000 ha sehlopha se atolositsweng sa Batlokwa se ne se le seholo ka ho fetisisa. [[:en:Tlôkwa people]] ==Litlholo== [[File:SasManthatisi28June2023.jpg|thumb|Sekepe sa ka tlase ho lewatle sa Aforika Borwa se rehelletsweng ka Mofumahadi Manthatisi]] Ka 1822, nakong ya Dintwa tsa Mfecane/Difaqane [[:en:Mfecane]], AmaHlubi [[:en:Hlubi people]](e etelletswe pele ke Mpangazitha) le AmaNgwane [[:en:Ngwane V]] (e etelletsweng pele ke Matiwane) ba ile ba hlasela Mmanthatisi le lehae la hae. Hothwe ba ne ba hlasela Mmanthatisi le balatedi ba hae mesong ho ba fihlela ba ntse ba robetse. Le hoja ba ne ba sa itokisetsa, bahlabani ba hae ba sebete ba ile ba lwana le Mpangazitha le mabotho a hae. Leha ho le jwalo sena e bile hl Ditlhaselo tsa bona di ne di tuka ke bohale hoo Mmanthatisi le balatedi ba hae ba ileng ba tlameha ho lahla thepa yohle ya bona ba baleha. Ba ile ba kopana le batho ba neng ba dula dibakeng tse haufi le Noka e ka hodimo ya Vaal mme ba ba leleka naheng ya bona. Merabe e menyenyane e mmalwa e ile ya ikopanya le Mmanthatisi tlasa boetapele ba hae ho batla tshireletso. Morabe o ile wa hola, mme hang-hang wa qala ho baka moferefere merabeng ya Basotho ba neng ba dula haufi le noka ya Caledon [[:en:Caledon River]]. Mmanthatisi o ile a ba le matla hoo a i ng a sebedisa lebitso la hae le bahlaseduwa ho hlalosa bahlasedi ba bona. [[:en:Basuto War]] E le hore morabe wa habo o hole, o ile a qobella dira tse hapuweng hore e be karolo ya letshwele la hae. Batho ba bangata ba ile ba bolawa mme meloko e ka bang 28 ya timetswa. ==Botumo== Nakong ya puso ya hae, Mmanthatisi o ne a busa batho ba fetang 40 000, a etsa mosebetsi wa morena, a buisana le baholo bakeng sa boeletsi, a ntshetsa pele matla a hae a sesole le dipolotiki le ho ahlola dikgohlano. Ha nako e ntse e ya, bafo ba hae ba ile ba qala ho ipitsa Bo-Manthatisi, ho latela tlhompho ya hae e tlwaelehileng e fuwang marena a matla. [[:en:Heroine-class submarine]] Ho ile ha etswa menyenyetsi ya hore o na le leihlo le le leng phatleng le hore o fepa balatedi ba hae ka lebese la hae la letswele. Merabe e neng e tseba ka sena, e ile ya mo tshaba mme ha ya ka ya leka ho kopana le ho hanana le yona.O ne a tumme ka bohlale ba hae, ka nako e nngwe ha masole a hae a ne a le siyo, Mmanthatisi o ile a thibela tlhaselo ka ho bokella basadi bohle mme a ba etsa dihlopha ka pela diahelo. A beha banna ba neng ba setse diahelong ka pela bona. Banna bana ba ne ba betsa meseme le mehoma eo basadi ba neng ba ntse ba e jere. Ha e tadingwa hole, e ile ya fana ka ponahalo ya lebotho le matla la bahlabani, le ileng la emisa Mpangazitha – mora wa Morena wa AmaHlubi, Bhungane.[[:en:Mpangazitha (Pakalita)]] Mpangazitha o ne a tshepile ho fumana kampo e se na tshireletso, leha ho le jwalo tshibollo ena e ntjha e ile ya etsa hore a emise mosebetsi oo le ho etsa leano le letjha. Puso ya hae ya tlholo ya sesole e ile ya atoloha ho ya fihla bohareng ba kajeno ba Botswana. Ha e fihla sehlohlolong sa matla a yona a sesole le a dipolotiki, lebotho la hae le ne le hakanngwa hore le na le bahlabani ba ka bang dikete tse mashome a mane. Esale a tloha Nkwe, Mmanthatisi o atlehile ho hlola bohanyetsi bohle dibakeng tseo a neng a kopana le tsona. Tlholo ya hae e ne e tla fella Ntweng ya Dithakong [[:en:Dithakong]], ka la 23 Phuptjane 1823, a hlotswe haholo haufi le [[:en:Kuruman]] ya kajeno. Robert Moffat o bua ka sena bukeng ya hae ya ditaba. Peter Becker [[:en:Peter Baker (British politician)]] o hlalosa tswelopele ho e ngwe ya mesebetsi ya hae ha a re: "Ho sa le jwalo, Mmanthatisi o ne a ntse a atamela ka banna, basadi le bana ba dikete tse mashome a mane; e ne e le Pherekgong 1823, nako ya selemo dijalo di butswitse mme dijo di ne di atisa ho ba ngata. Empa Manthatisi o ne a tlameha ho phela ka mokgwa o baballang, hobane moferefere o ne o tlisitswe ke Difaqane [[:en:Mfecane]] ka kakaretso le ho tlatlapa ha Mmatiwane le merabe yohle ya Mmanthatsi le ho tlatlapuwa ha Mmanthatsi. Ha e le hantle, Sehlabeng se Bohareng se ne se tletse batho ba lapileng le mekga e menyenyane ya dinokwane, ntle le metso, diwakgwe le monokotswai, ho ne ho e-na le dijo tse fokolang tse ka fumanwang naheng, ka sebele di ne di sa lekana ho fepa letshwele le leholo jwalo ka la Manthatisi." ==Ntwa ya Dithakong 23 June 1823== Ntwa ya [[:en:Dithakong]] e ne e lwanwa pakwng tsa makgotla a Manthatisi le [[:en:Batlhaping tribe]] ka thuso ya maGriqua. [[:en:Griqua people]] Ntwa e nkileng dihora tse ka bang supa, e ngotswe ke Robert Moffat ka la 23 Phuptjane 1823 moo Bathlaping ba ileng ba iphumana ba tshoswa ke dikete-kete tsa Batlokwa/Basotho ba Mmanthatisi - BaPhuting le BaHlakwana. Merabe e ile ya lwana bakeng sa phepelo e ne ntse e fokotseha ya dikgomo le poone. Ba ne ba hlometse, ba lapile mme ba ikemiseditse ho futuhela dikgomo tsa Bathlaping. Mollo ona o ne o leba bophirima - ka tsela ya Kuruman. Moruti Moffat o ile a potlakela ho tloha Kuruman ho ya Griquatown ho ya kgodisa MaGriqua ho thusa BaThlaping. Moruti Waterboer wa Griquatown, a thuswa ke baetapele ba bang ba maGriqua (Barend Barends hotswa Danielskuil [[:en:Daniëlskuil]] le Adam Kok II hotswa Campbell) ba ile ba leba leboya le banna ba ka bang 200. Ba ne ba feleheditswe ke bahlabani ba BaTlhaping.[[:en:Batlhaping tribe]] Bapalami ba dipere ba Griqua ba ka bang 200 ba etelletsweng pele ke Barend Barends, ba hlometseng ka dithunya, ba ile ba tobana le matshwele a Basotho ba hlometseng ka marumo le dithebe tsa letlalo la kgomo. Mekgatlo ya BaTlhaping e ile ya tshwarwa ha Griqua e qala tlhaselo ya bona. Basotho ba ile ba hlahelolwa ke dikotsi tse tshabehang ba ile ba tlameha ho baleha, e le tahlehelo ya pele ho Mmanthatisi ka mora ho timetsa merabe e ka bang 29 ho tloha ha ba tloha Harrismith [[:en:Harrismith]] qalong ya Difaqane. Leha ho le jwalo, marena a Batswana[[:en:Tswana people]] a atlehileng haholo, Makaba a Bangwaketsi, a etsa qeto ya ho lwantsha Manthatisi ka hlooho. Peter Becker o ile a ngola: "Ho sa le jwalo, Morena wa kgale o ne a nkile qeto ya hore a se ke a inehela ho Mmanthatisi ntle le ntwa, a bitsa mohlabani e mong le e mong ya neng a le teng, a thiba pase e nngwe le e nngwe e isang motse-moholo wa hae, mme ka bolotsana boo a neng a tumme ka bona, a loha maraba ao a neng a rerile ho etella pele bahanyetsi ba hae. Ho ile ha qhoma ntwa mme bahlasedi ba makgolo ba ile ba bolawa ka sehloho. Yaba Mmanthatisi o etsa qeto ya ho kgelosa sesole sa hae mme a ikgula le matshwele a hae a leba botjhabela. Sena se ile sa etsa hore Makaba e be morena wa pele wa Batswana ho leleka lebotho le tshosang la Mmanthatisi." O ile a emiswa ho kena Kholoni ya Kapa ke Mabotho a Brithani haufi le Aliwal North. Leetong la hae la ho kgutlela Freistata ya kajeno, Mmanthatisi o ile a qobella Bataung le Bafokeng ho tshela Noka ya Lekwa (Vaal). Ka nako ena, o ne a batla sebaka sa phomolo kaha setjhaba sa habo se ne se kgathetse ke ntwa. Ba atamela Butha-Buthe[[:en:Butha-Buthe District]], moo e neng e le Moshoeshoe[[:en:Moshoeshoe I]] le setjhaba sa habo, ba ba qobella ho tloha. Ke ha Moshoeshoe a balehela Thaba-Bosiu[[:en:Thaba Bosiu]], a baleha Mmanthatisi. Le hoja a ne a hlaloswa e le mosadi ya kgopo ke makgowa ba mehleng ena, Mmanthatisi e ne e le moetapele ya matla, ya nang le bokgoni le ua tummeng; ka bobedi ntweng le kgotsong. Ho fapana le marena a mang a ileng a ba mahlatsipa a dintwa tsa Difaqane, o atlehile ho boloka batho ba habo mmoho hara ditlhaselo tse kgafetsang tsa dihlopha tsa maNguni ka borwa. Ka 1824 ha Mmanthatisi a bona hore Sekonyela o se a hodile, o ile a tlohela setulo, mme Sekonyela a nka bobusi a le mong ho setjhaba sa Batlokwa le sesole sa teng. ==Mmanthatisi a nehelana ka marapo a puso== Yaba ha Botlokwa ba aha mabapa le mateano a noka ya Senqu le Mahlakeng. Mmanthatisi o ile a aha qhobosheaneng ya thaba ya Marabeng, ha mora wa hae le Mojalefa bona ba dula qhobosheaneng e nngwe e haufi le Jwala-Boholo. Jwala-Boholo( Majestic Mountain) e fumanehang Botjhabela ba [[:en:Ficksburg]] ho Freistata e ile ya qala ho hapiwa ke lekala la morabe wa Bakoena, le neng le tsebahala ka Marabe. Morabe ona wa Bakoena/Bakwena hamorao ba ile ba lwana le Batlokwa tlasa taolo ya Mmanthatisi. Qhobosheane ena ya tlhaho e ile ya sebeletsa e le motse-moholo wa yona ka dilemo tse ngata. Ke hona mona moo ho neng ho rerilwe tlholo e ngata. Morena Mmanthatisi o ile a bolokwa ho Jwala-Boholo ka 1847. E ne e le e mong wa baetapele ba basadi ba sesole le ba dipolotiki ba neng ba tsejwa, le ba neng ba tshabeha ka ho fetisisa qalong ya lekgolo la bo19 la dilemo. == Mehlodi == 1j9521wb3j1o7o7ogwrbj4m5klipar8 41351 41350 2026-09-27T11:30:30Z Ntsunong 13225 /editing, translating 41351 wikitext text/x-wiki '''Manthatisi''' (hape e ngolwa ka '''Mmanthatisi''' ; c. 1784 - 1847) e ne e le moetapele wa Batlokwa nakong ya bonyenyane ba mora wa hae ho tloha ka 1813 ho fihlela 1824. O qadile ho busa e le Mofumahadi setulong sa mora wa hae , Sekonyela, ka morao ha lefu la monna wa hae, Morena Mokotjo. Manthatisi o ne a tsejwa e le moetapele ya bohlale, ya matla, ya sebete le ya nang le bokgoni, ka nako ya kgotso le dintwa. Balatedi ba hae ba ne ba mo bitsa '''Mosanyane''' (e mosesane) ka lebaka la mmele wa hae o mosesanyane. Le hoja morabe wa habo o ne o tsejwa e le Balefe, nakong ya puso ya hae, ba ile ba bitswa bo-Mmanthatisi _{Manthatee Horde} ke manyesemane. Ka hara dintwa tsa Mfecane/Difaqane - nako ya ho falla ha batho ba bangata, Mmanthatisi o ile a sebedisa matla a hae, boinehelo, sebete le botho ba hae bo tiileng ho boloka batho ba habo ba le mmoho, ho sa tsotellehe ditlhaselo tsa kgafetsa tsa sehlopha sa Manguni. == Bophelo ba bonyaneng == Lebitso la Mmanthatisi ha a hlaha e ne e le Monyaduwe. E ne e le moradi wa Morena Mothaha, morena wa morabe wa Basia,mme o hlahetse sebakeng seo hona jwale se bitswang Harrismith, profinseng ya [[Freistata|Foreistata]] naheng ya [[Afrika Borwa]]. Kaha o ne a hlaloswa e le ngwanana ya kgahlehang, e molelele le ya kganyang ka mmala, e motle, ho ne ho thwe o ne a e na le mekgwa e metle mme a ratwa ka lebaka la bohlale ba hae. Mmanthatisi o holetse haufi le Ntswanatsatsi, e leng lehae la tshomo la moloko wa batho. Basia, batho ba katse e hlaha, ba ne ba tsejwa e le batho ba se nang botswalle ho hang, ba rata ntwa ka ho fetisisa. Dipineng tsa thoriso tsa batho bana ba Katse e hlaha, ho ne ho thwe “Ke batho ba ho ntsha dithebe tsa bona di ile tsa omella ka ntle lebaleng, eseng ka matlong a bona, hobane di ne di dula di le metsi ke madi a ntwa." Batlokwa (Ma-Ana Nkwe) ke lekala le ikarotseng la leloko la Bakgatla la merabe ya Basotho le Batswana e buang [[Sesotho]] le Setswana e simolohileng Matsheng a Maholo le Bohareng ba Afrika. Ka nako ya Morena Mokotjo (monna wa Mmanthatisi), Batlokwa ba ne ba dula sebakeng se bitswang Nkwe mme ha morao ba fetela sebakeng se bitswang Sefate. Lebitso la motse-moholo wa Batlokwa le ne le bonahatsa phohofolo ya seboko sa bona, e leng lengau.[[:en:Tlôkwa people]] Sebaka sena sa Nkwe/Sefate se Verkykerskop haufi le [[:en:Harrismith]] se neng se hapilwe ke Batlokwa, se phatlaladitswe e le setsha sa lefa la profinse ya Foreistata ka 2016. ==Mmanthatisi e ba Motlokwa== A sa le monyenyane, o ile a nyalwa ke motswala, Mokotjo, eo e neng e le morena wa Batlokwa. Ba le babedi ba ne ba nyalane ka selekane se tlwaelehileng. Ngwana wa bona wa letsibolo, moradi, o hlahile dilemong tsa bo-1800 mme a bitswa Nthatisi. Ho tlwaelehile moetlong wa Basotho hore mosadi a nke lebitso le letjha lenyalong la hae ka sehlongwapele "Mma" e bolelang mme, e latelwe ke lebitso la ngwana wa hae . Ke ka hoo Monyaduwe a ileng a ba MmaNthatisi (kapa Mmanthatisi) ka hobane ngwana wa hae wa letsibolo o ne a bitswa Nthatisi. Ngwana wa bobedi, mora ya bitswang Sekonyela, o hlahile ka 1804 mme ya eba mojalefa boreneng, mme mora wa bobedi, Mota, a hlaha hamorao. ==Tsa Puso== Mokotjo o hlokahetse ka 1813, a le dilemo di 27, mme Mmanthatisi ya eba moemedi wa Sekonyela, ya neng a le monyenyane haholo ho ka busa. Mokotjo o hlokahetse ho latela ho kula ha a ne a le thomong ya ho tseka sebaka se pota-potileng Hohobeng ho morena wa mohanyetsi wa Batlokwa – Lebaka. O ile a kgaoletswa k Sehalahahlokahalao e leng moena Mokotjo o ile a hanyetsa boetapele ba Mmanthatisi a ikutlwa e le moditjhaba (kaha a tswetswe e le Mosia) mme setjhaba se ne se batla ho buswa ke Motlokwa ya “hlwekileng”. Ba bang ba ne ba sa rate ho tataiswa ke mosadi. Leha ho le jwalo, Mmanthatisi o ile a dula a tiile a bile a le hlooho e thata ha a etdlla Batlokwa pele. Eitse ha Sekonyela ao e a leekane ho bolotsa, Mmanthatisi a mo romela ho batho ba habo Basia, a mo tlosa ka motsotsohlokahalao qetela moketeng wa BaTlokwa oo a neng a mo hanetse hokena ho oona qalong. Sekonyela o ne a feleheditswe ke kgaitsedi ya Mmanthatisi, Letlala, ho netefatsa hore o bolokehile. Pele ho lefu la hae, Mokotjo o ne a ile a lemosa Mmanthatisi hore a hlokomele bara ba baholo ba mosadi wa bobedi wa ntatae - Moepi le Sehalahala - ble kgahlano le ba sokela bophelo ba hae ha e sa le ngwana. Mokotjo o ne a dumela hore e ne e le tsgokelo e khglo bophelong ba mojalefa wa hae. Batlokwa ba ne ba etsa lenyalo la morabe, mme ka mora hore Manthatisi e be mohlolohadi o ile a nyalwa hape ke moholwane wa hae, Sehalahala, eo a ileng a ba le mora e mong le yena. Ka lebaka la ho phahama ha Mmuso wa Mazulu [[:en:Zulu people]] wa sesole, Mmanthatisi o ile a etsa qeto ya ho fallisetsa morabe wa habo bophirimela. Ka 1817, bahlabani ba hae ba ile ba etella pele tlhaselo ya ma[[:en:Ndwandwe]], ba hapa dikgomo tsa bona tse ngata. Tlholo ena le tse ding di ile tsa lebisa selekaneng le setjhaba sa [[:en:Hlubi people]], le tlhaselo sebakeng sa Moshoeshoe [[Moshoeshoe I]] (eo hamorao e neng e tla ba morena wa pele wa sehlooho wa lefatshe la Basotho [[Basutoland]]). Ho hakanngwa hore Mmanthatisi o ne a etelletse pele dipakeng tsa 35 000 le 40 000 ha sehlopha se atolositsweng sa Batlokwa se ne se le seholo ka ho fetisisa. [[:en:Tlôkwa people]] ==Litlholo== [[File:SasManthatisi28June2023.jpg|thumb|Sekepe sa ka tlase ho lewatle sa Aforika Borwa se rehelletsweng ka Mofumahadi Manthatisi]] Ka 1822, nakong ya Dintwa tsa Mfecane/Difaqane [[:en:Mfecane]], AmaHlubi [[:en:Hlubi people]](e etelletswe pele ke Mpangazitha) le AmaNgwane [[:en:Ngwane V]] (e etelletsweng pele ke Matiwane) ba ile ba hlasela Mmanthatisi le lehae la hae. Hothwe ba ne ba hlasela Mmanthatisi le balatedi ba hae mesong ho ba fihlela ba ntse ba robetse. Le hoja ba ne ba sa itokisetsa, bahlabani ba hae ba sebete ba ile ba lwana le Mpangazitha le mabotho a hae. Leha ho le jwalo sena e bile hl Ditlhaselo tsa bona di ne di tuka ke bohale hoo Mmanthatisi le balatedi ba hae ba ileng ba tlameha ho lahla thepa yohle ya bona ba baleha. Ba ile ba kopana le batho ba neng ba dula dibakeng tse haufi le Noka e ka hodimo ya Vaal mme ba ba leleka naheng ya bona. Merabe e menyenyane e mmalwa e ile ya ikopanya le Mmanthatisi tlasa boetapele ba hae ho batla tshireletso. Morabe o ile wa hola, mme hang-hang wa qala ho baka moferefere merabeng ya Basotho ba neng ba dula haufi le noka ya Caledon [[:en:Caledon River]]. Mmanthatisi o ile a ba le matla hoo a i ng a sebedisa lebitso la hae le bahlaseduwa ho hlalosa bahlasedi ba bona. [[:en:Basuto War]] E le hore morabe wa habo o hole, o ile a qobella dira tse hapuweng hore e be karolo ya letshwele la hae. Batho ba bangata ba ile ba bolawa mme meloko e ka bang 28 ya timetswa. ==Botumo== Nakong ya puso ya hae, Mmanthatisi o ne a busa batho ba fetang 40 000, a etsa mosebetsi wa morena, a buisana le baholo bakeng sa boeletsi, a ntshetsa pele matla a hae a sesole le dipolotiki le ho ahlola dikgohlano. Ha nako e ntse e ya, bafo ba hae ba ile ba qala ho ipitsa Bo-Manthatisi, ho latela tlhompho ya hae e tlwaelehileng e fuwang marena a matla. [[:en:Heroine-class submarine]] Ho ile ha etswa menyenyetsi ya hore o na le leihlo le le leng phatleng le hore o fepa balatedi ba hae ka lebese la hae la letswele. Merabe e neng e tseba ka sena, e ile ya mo tshaba mme ha ya ka ya leka ho kopana le ho hanana le yona.O ne a tumme ka bohlale ba hae, ka nako e nngwe ha masole a hae a ne a le siyo, Mmanthatisi o ile a thibela tlhaselo ka ho bokella basadi bohle mme a ba etsa dihlopha ka pela diahelo. A beha banna ba neng ba setse diahelong ka pela bona. Banna bana ba ne ba betsa meseme le mehoma eo basadi ba neng ba ntse ba e jere. Ha e tadingwa hole, e ile ya fana ka ponahalo ya lebotho le matla la bahlabani, le ileng la emisa Mpangazitha – mora wa Morena wa AmaHlubi, Bhungane.[[:en:Mpangazitha (Pakalita)]] Mpangazitha o ne a tshepile ho fumana kampo e se na tshireletso, leha ho le jwalo tshibollo ena e ntjha e ile ya etsa hore a emise mosebetsi oo le ho etsa leano le letjha. Puso ya hae ya tlholo ya sesole e ile ya atoloha ho ya fihla bohareng ba kajeno ba Botswana. Ha e fihla sehlohlolong sa matla a yona a sesole le a dipolotiki, lebotho la hae le ne le hakanngwa hore le na le bahlabani ba ka bang dikete tse mashome a mane. Esale a tloha Nkwe, Mmanthatisi o atlehile ho hlola bohanyetsi bohle dibakeng tseo a neng a kopana le tsona. Tlholo ya hae e ne e tla fella Ntweng ya Dithakong [[:en:Dithakong]], ka la 23 Phuptjane 1823, a hlotswe haholo haufi le [[:en:Kuruman]] ya kajeno. Robert Moffat o bua ka sena bukeng ya hae ya ditaba. Peter Becker [[:en:Peter Baker (British politician)]] o hlalosa tswelopele ho e ngwe ya mesebetsi ya hae ha a re: "Ho sa le jwalo, Mmanthatisi o ne a ntse a atamela ka banna, basadi le bana ba dikete tse mashome a mane; e ne e le Pherekgong 1823, nako ya selemo dijalo di butswitse mme dijo di ne di atisa ho ba ngata. Empa Manthatisi o ne a tlameha ho phela ka mokgwa o baballang, hobane moferefere o ne o tlisitswe ke Difaqane [[:en:Mfecane]] ka kakaretso le ho tlatlapa ha Mmatiwane le merabe yohle ya Mmanthatsi le ho tlatlapuwa ha Mmanthatsi. Ha e le hantle, Sehlabeng se Bohareng se ne se tletse batho ba lapileng le mekga e menyenyane ya dinokwane, ntle le metso, diwakgwe le monokotswai, ho ne ho e-na le dijo tse fokolang tse ka fumanwang naheng, ka sebele di ne di sa lekana ho fepa letshwele le leholo jwalo ka la Manthatisi." ==Ntwa ya Dithakong 23 June 1823== Ntwa ya [[:en:Dithakong]] e ne e lwanwa pakeng tsa makgotla a Manthatisi le morabe wa Batlhaping [[:en:Batlhaping tribe]] ka thuso ya maGriqua. [[:en:Griqua people]] Ntwa e nkileng dihora tse ka bang supa, e ngotswe ke Robert Moffat ka la 23 Phuptjane 1823 moo Bathlaping ba ileng ba iphumana ba tshoswa ke dikete-kete tsa Batlokwa/Basotho ba Mmanthatisi - BaPhuting le BaHlakwana. Merabe e ile ya lwana bakeng sa phepelo e ne ntse e fokotseha ya dikgomo le poone. Ba ne ba hlometse, ba lapile mme ba ikemiseditse ho futuhela dikgomo tsa Bathlaping. Mollo ona o ne o leba bophirima - ka tsela ya Kuruman. Moruti Moffat o ile a potlakela ho tloha Kuruman ho ya Griquatown ho ya kgodisa MaGriqua ho thusa BaTlhaping. Moruti Waterboer wa Griquatown, a thuswa ke baetapele ba bang ba maGriqua (Barend Barends hotswa Danielskuil [[:en:Daniëlskuil]] le Adam Kok II hotswa Campbell) ba ile ba leba leboya le banna ba ka bang 200. Ba ne ba feleheditswe ke bahlabani ba BaTlhaping.[[:en:Batlhaping tribe]]<nowiki/>Bapalami ba dipere ba Griqua ba ka bang 200 ba etelletsweng pele ke Barend Barends, ba hlometseng ka dithunya, ba ile ba tobana le matshwele a Basotho ba hlometseng ka marumo le dithebe tsa letlalo la kgomo. Mekgatlo ya BaTlhaping e ile ya tshwarwa ha Griqua e qala tlhaselo ya bona. Basotho ba ile ba hlahelwa ke dikotsi tse tshabehang ba ile ba tlameha ho baleha, e le tahlehelo ya pele ho Mmanthatisi ka mora ho timetsa merabe e ka bang 29 ho tloha ha ba tloha Harrismith [[:en:Harrismith]] qalong ya Difaqane. Leha ho le jwalo, marena a Batswana [[:en:Tswana people]] a atlehileng haholo, Makaba a Bangwaketsi, a etsa qeto ya ho lwantsha Manthatisi ka hlooho. Peter Becker o ile a ngola: "Ho sa le jwalo, Morena wa kgale o ne a nkile qeto ya hore a se ke a inehela ho Mmanthatisi ntle le ntwa, a bitsa mohlabani e mong le e mong ya neng a le teng, a thiba pase e nngwe le e nngwe e isang motse-moholo wa hae, mme ka bolotsana boo a neng a tumme ka bona, a loha maraba ao a neng a rerile ho etella pele bahanyetsi ba hae. Ho ile ha qhoma ntwa mme bahlasedi ba makgolo ba ile ba bolawa ka sehloho. Yaba Mmanthatisi o etsa qeto ya ho kgelosa sesole sa hae mme a ikgula le matshwele a hae a leba botjhabela. Sena se ile sa etsa hore Makaba e be morena wa pele wa Batswana ho leleka lebotho le tshosang la Mmanthatisi." O ile a emiswa ho kena Kholoni ya Kapa ke Mabotho a Brithani haufi le Aliwal North. Leetong la hae la ho kgutlela Freistata ya kajeno, Mmanthatisi o ile a qobella Bataung le Bafokeng ho tshela Noka ya Lekwa (Vaal). Ka nako ena, o ne a batla sebaka sa phomolo kaha setjhaba sa habo se ne se kgathetse ke ntwa. Ba atamela Butha-Buthe[[:en:Butha-Buthe District]], moo e neng e le Moshoeshoe[[:en:Moshoeshoe I]] le setjhaba sa habo, ba ba qobella ho tloha. Ke ha Moshoeshoe a balehela Thaba-Bosiu[[:en:Thaba Bosiu]], a baleha Mmanthatisi. Le hoja a ne a hlaloswa e le mosadi ya kgopo ke makgowa ba mehleng ena, Mmanthatisi e ne e le moetapele ya matla, ya nang le bokgoni le ua tummeng; ka bobedi ntweng le kgotsong. Ho fapana le marena a mang a ileng a ba mahlatsipa a dintwa tsa Difaqane, o atlehile ho boloka batho ba habo mmoho hara ditlhaselo tse kgafetsang tsa dihlopha tsa maNguni ka borwa. Ka 1824 ha Mmanthatisi a bona hore Sekonyela o se a hodile, o ile a tlohela setulo, mme Sekonyela a nka bobusi a le mong ho setjhaba sa Batlokwa le sesole sa teng. ==Mmanthatisi a nehelana ka marapo a puso== Yaba ha Botlokwa ba aha mabapa le mateano a noka ya Senqu le Mahlakeng. Mmanthatisi o ile a aha qhobosheaneng ya thaba ya Marabeng, ha mora wa hae le Mojalefa bona ba dula qhobosheaneng e nngwe e haufi le Jwala-Boholo. Jwala-Boholo( Majestic Mountain) e fumanehang Botjhabela ba [[:en:Ficksburg]] ho Freistata e ile ya qala ho hapiwa ke lekala la morabe wa Bakoena, le neng le tsebahala ka Marabe. Morabe ona wa Bakoena/Bakwena hamorao ba ile ba lwana le Batlokwa tlasa taolo ya Mmanthatisi. Qhobosheane ena ya tlhaho e ile ya sebeletsa e le motse-moholo wa yona ka dilemo tse ngata. Ke hona mona moo ho neng ho rerilwe tlholo e ngata. Morena Mmanthatisi o ile a bolokwa ho Jwala-Boholo ka 1847. E ne e le e mong wa baetapele ba basadi ba sesole le ba dipolotiki ba neng ba tsejwa, le ba neng ba tshabeha ka ho fetisisa qalong ya lekgolo la bo19 la dilemo. == Mehlodi == qeinln7vprrjimetrvpxkbxumh5eac7 41352 41351 2026-09-27T11:56:47Z Ntsunong 13225 /translate, editing 41352 wikitext text/x-wiki '''Manthatisi''' (hape e ngolwa ka '''Mmanthatisi''' ; c. 1784 - 1847) e ne e le moetapele wa Batlokwa nakong ya bonyenyane ba mora wa hae ho tloha ka 1813 ho fihlela 1824. O qadile ho busa e le Mofumahadi setulong sa mora wa hae , Sekonyela, ka morao ha lefu la monna wa hae, Morena Mokotjo. Manthatisi o ne a tsejwa e le moetapele ya bohlale, ya matla, ya sebete le ya nang le bokgoni, ka nako ya kgotso le dintwa. Balatedi ba hae ba ne ba mo bitsa '''Mosanyane''' (e mosesane) ka lebaka la mmele wa hae o mosesanyane. Le hoja morabe wa habo o ne o tsejwa e le Balefe, nakong ya puso ya hae, ba ile ba bitswa bo-Mmanthatisi _{Manthatee Horde} ke manyesemane. Ka hara dintwa tsa Mfecane/Difaqane - nako ya ho falla ha batho ba bangata, Mmanthatisi o ile a sebedisa matla a hae, boinehelo, sebete le botho ba hae bo tiileng ho boloka batho ba habo ba le mmoho, ho sa tsotellehe ditlhaselo tsa kgafetsa tsa sehlopha sa Manguni. == Bophelo ba bonyaneng == Lebitso la Mmanthatisi ha a hlaha e ne e le Monyaduwe. E ne e le moradi wa Morena Mothaha, morena wa morabe wa Basia,mme o hlahetse sebakeng seo hona jwale se bitswang Harrismith, profinseng ya [[Freistata|Foreistata]] naheng ya [[Afrika Borwa]]. Kaha o ne a hlaloswa e le ngwanana ya kgahlehang, e molelele le ya kganyang ka mmala, e motle, ho ne ho thwe o ne a e na le mekgwa e metle mme a ratwa ka lebaka la bohlale ba hae. Mmanthatisi o holetse haufi le Ntswanatsatsi, e leng lehae la tshomo la moloko wa batho. Basia, batho ba katse e hlaha, ba ne ba tsejwa e le batho ba se nang botswalle ho hang, ba rata ntwa ka ho fetisisa. Dipineng tsa thoriso tsa batho bana ba Katse e hlaha, ho ne ho thwe “Ke batho ba ho ntsha dithebe tsa bona di ile tsa omella ka ntle lebaleng, eseng ka matlong a bona, hobane di ne di dula di le metsi ke madi a ntwa." Batlokwa (Ma-Ana Nkwe) ke lekala le ikarotseng la leloko la Bakgatla la merabe ya Basotho le Batswana e buang [[Sesotho]] le Setswana e simolohileng Matsheng a Maholo le Bohareng ba Afrika. Ka nako ya Morena Mokotjo (monna wa Mmanthatisi), Batlokwa ba ne ba dula sebakeng se bitswang Nkwe mme ha morao ba fetela sebakeng se bitswang Sefate. Lebitso la motse-moholo wa Batlokwa le ne le bonahatsa phohofolo ya seboko sa bona, e leng lengau.[[:en:Tlôkwa people]] Sebaka sena sa Nkwe/Sefate se Verkykerskop haufi le [[:en:Harrismith]] se neng se hapilwe ke Batlokwa, se phatlaladitswe e le setsha sa lefa la profinse ya Foreistata ka 2016. ==Mmanthatisi e ba Motlokwa== A sa le monyenyane, o ile a nyalwa ke motswala, Mokotjo, eo e neng e le morena wa Batlokwa. Ba le babedi ba ne ba nyalane ka selekane se tlwaelehileng. Ngwana wa bona wa letsibolo, moradi, o hlahile dilemong tsa bo-1800 mme a bitswa Nthatisi. Ho tlwaelehile moetlong wa Basotho hore mosadi a nke lebitso le letjha lenyalong la hae ka sehlongwapele "Mma" e bolelang mme, e latelwe ke lebitso la ngwana wa hae . Ke ka hoo Monyaduwe a ileng a ba MmaNthatisi (kapa Mmanthatisi) ka hobane ngwana wa hae wa letsibolo o ne a bitswa Nthatisi. Ngwana wa bobedi, mora ya bitswang Sekonyela, o hlahile ka 1804 mme ya eba mojalefa boreneng, mme mora wa bobedi, Mota, a hlaha hamorao. ==Tsa Puso== Mokotjo o hlokahetse ka 1813, a le dilemo di 27, mme Mmanthatisi ya eba moemedi wa Sekonyela, ya neng a le monyenyane haholo ho ka busa. Mokotjo o hlokahetse ho latela ho kula ha a ne a le thomong ya ho tseka sebaka se pota-potileng Hohobeng ho morena wa mohanyetsi wa Batlokwa – Lebaka. O ile a kgaoletswa k Sehalahahlokahalao e leng moena Mokotjo o ile a hanyetsa boetapele ba Mmanthatisi a ikutlwa e le moditjhaba (kaha a tswetswe e le Mosia) mme setjhaba se ne se batla ho buswa ke Motlokwa ya “hlwekileng”. Ba bang ba ne ba sa rate ho tataiswa ke mosadi. Leha ho le jwalo, Mmanthatisi o ile a dula a tiile a bile a le hlooho e thata ha a etdlla Batlokwa pele. Eitse ha Sekonyela ao e a leekane ho bolotsa, Mmanthatisi a mo romela ho batho ba habo Basia, a mo tlosa ka motsotsohlokahalao qetela moketeng wa BaTlokwa oo a neng a mo hanetse hokena ho oona qalong. Sekonyela o ne a feleheditswe ke kgaitsedi ya Mmanthatisi, Letlala, ho netefatsa hore o bolokehile. Pele ho lefu la hae, Mokotjo o ne a ile a lemosa Mmanthatisi hore a hlokomele bara ba baholo ba mosadi wa bobedi wa ntatae - Moepi le Sehalahala - ble kgahlano le ba sokela bophelo ba hae ha e sa le ngwana. Mokotjo o ne a dumela hore e ne e le tsgokelo e khglo bophelong ba mojalefa wa hae. Batlokwa ba ne ba etsa lenyalo la morabe, mme ka mora hore Manthatisi e be mohlolohadi o ile a nyalwa hape ke moholwane wa hae, Sehalahala, eo a ileng a ba le mora e mong le yena. Ka lebaka la ho phahama ha Mmuso wa Mazulu [[:en:Zulu people]] wa sesole, Mmanthatisi o ile a etsa qeto ya ho fallisetsa morabe wa habo bophirimela. Ka 1817, bahlabani ba hae ba ile ba etella pele tlhaselo ya ma[[:en:Ndwandwe]], ba hapa dikgomo tsa bona tse ngata. Tlholo ena le tse ding di ile tsa lebisa selekaneng le setjhaba sa [[:en:Hlubi people]], le tlhaselo sebakeng sa Moshoeshoe [[Moshoeshoe I]] (eo hamorao e neng e tla ba morena wa pele wa sehlooho wa lefatshe la Basotho [[Basutoland]]). Ho hakanngwa hore Mmanthatisi o ne a etelletse pele dipakeng tsa 35 000 le 40 000 ha sehlopha se atolositsweng sa Batlokwa se ne se le seholo ka ho fetisisa. [[:en:Tlôkwa people]] ==Litlholo== [[File:SasManthatisi28June2023.jpg|thumb|Sekepe sa ka tlase ho lewatle sa Aforika Borwa se rehelletsweng ka Mofumahadi Manthatisi]] Ka 1822, nakong ya Dintwa tsa Mfecane/Difaqane [[:en:Mfecane]], AmaHlubi [[:en:Hlubi people]](e etelletswe pele ke Mpangazitha) le AmaNgwane [[:en:Ngwane V]] (e etelletsweng pele ke Matiwane) ba ile ba hlasela Mmanthatisi le lehae la hae. Hothwe ba ne ba hlasela Mmanthatisi le balatedi ba hae mesong ho ba fihlela ba ntse ba robetse. Le hoja ba ne ba sa itokisetsa, bahlabani ba hae ba sebete ba ile ba lwana le Mpangazitha le mabotho a hae. Leha ho le jwalo sena e bile hl Ditlhaselo tsa bona di ne di tuka ke bohale hoo Mmanthatisi le balatedi ba hae ba ileng ba tlameha ho lahla thepa yohle ya bona ba baleha. Ba ile ba kopana le batho ba neng ba dula dibakeng tse haufi le Noka e ka hodimo ya Vaal mme ba ba leleka naheng ya bona. Merabe e menyenyane e mmalwa e ile ya ikopanya le Mmanthatisi tlasa boetapele ba hae ho batla tshireletso. Morabe o ile wa hola, mme hang-hang wa qala ho baka moferefere merabeng ya Basotho ba neng ba dula haufi le noka ya Caledon [[:en:Caledon River]]. Mmanthatisi o ile a ba le matla hoo a i ng a sebedisa lebitso la hae le bahlaseduwa ho hlalosa bahlasedi ba bona. [[:en:Basuto War]] E le hore morabe wa habo o hole, o ile a qobella dira tse hapuweng hore e be karolo ya letshwele la hae. Batho ba bangata ba ile ba bolawa mme meloko e ka bang 28 ya timetswa. ==Botumo== Nakong ya puso ya hae, Mmanthatisi o ne a busa batho ba fetang 40 000, a etsa mosebetsi wa morena, a buisana le baholo bakeng sa boeletsi, a ntshetsa pele matla a hae a sesole le dipolotiki le ho ahlola dikgohlano. Ha nako e ntse e ya, bafo ba hae ba ile ba qala ho ipitsa Bo-Manthatisi, ho latela tlhompho ya hae e tlwaelehileng e fuwang marena a matla. [[:en:Heroine-class submarine]] Ho ile ha etswa menyenyetsi ya hore o na le leihlo le le leng phatleng le hore o fepa balatedi ba hae ka lebese la hae la letswele. Merabe e neng e tseba ka sena, e ile ya mo tshaba mme ha ya ka ya leka ho kopana le ho hanana le yona.O ne a tumme ka bohlale ba hae, ka nako e nngwe ha masole a hae a ne a le siyo, Mmanthatisi o ile a thibela tlhaselo ka ho bokella basadi bohle mme a ba etsa dihlopha ka pela diahelo. A beha banna ba neng ba setse diahelong ka pela bona. Banna bana ba ne ba betsa meseme le mehoma eo basadi ba neng ba ntse ba e jere. Ha e tadingwa hole, e ile ya fana ka ponahalo ya lebotho le matla la bahlabani, le ileng la emisa Mpangazitha – mora wa Morena wa AmaHlubi, Bhungane.[[:en:Mpangazitha (Pakalita)]] Mpangazitha o ne a tshepile ho fumana kampo e se na tshireletso, leha ho le jwalo tshibollo ena e ntjha e ile ya etsa hore a emise mosebetsi oo le ho etsa leano le letjha. Puso ya hae ya tlholo ya sesole e ile ya atoloha ho ya fihla bohareng ba kajeno ba Botswana. Ha e fihla sehlohlolong sa matla a yona a sesole le a dipolotiki, lebotho la hae le ne le hakanngwa hore le na le bahlabani ba ka bang dikete tse mashome a mane. Esale a tloha Nkwe, Mmanthatisi o atlehile ho hlola bohanyetsi bohle dibakeng tseo a neng a kopana le tsona. Tlholo ya hae e ne e tla fella Ntweng ya Dithakong [[:en:Dithakong]], ka la 23 Phuptjane 1823, a hlotswe haholo haufi le [[:en:Kuruman]] ya kajeno. Robert Moffat o bua ka sena bukeng ya hae ya ditaba. Peter Becker [[:en:Peter Baker (British politician)]] o hlalosa tswelopele ho e ngwe ya mesebetsi ya hae ha a re: "Ho sa le jwalo, Mmanthatisi o ne a ntse a atamela ka banna, basadi le bana ba dikete tse mashome a mane; e ne e le Pherekgong 1823, nako ya selemo dijalo di butswitse mme dijo di ne di atisa ho ba ngata. Empa Manthatisi o ne a tlameha ho phela ka mokgwa o baballang, hobane moferefere o ne o tlisitswe ke Difaqane [[:en:Mfecane]] ka kakaretso le ho tlatlapa ha Mmatiwane le merabe yohle ya Mmanthatsi le ho tlatlapuwa ha Mmanthatsi. Ha e le hantle, Sehlabeng se Bohareng se ne se tletse batho ba lapileng le mekga e menyenyane ya dinokwane, ntle le metso, diwakgwe le monokotswai, ho ne ho e-na le dijo tse fokolang tse ka fumanwang naheng, ka sebele di ne di sa lekana ho fepa letshwele le leholo jwalo ka la Manthatisi." ==Ntwa ya Dithakong 23 June 1823== Ntwa ya [[:en:Dithakong]] e ne e lwanwa pakeng tsa makgotla a Manthatisi le morabe wa Batlhaping [[:en:Batlhaping tribe]] ka thuso ya maGriqua. [[:en:Griqua people]] Ntwa e nkileng dihora tse ka bang supa, e ngotswe ke Robert Moffat ka la 23 Phuptjane 1823 moo Bathlaping ba ileng ba iphumana ba tshoswa ke dikete-kete tsa Batlokwa/Basotho ba Mmanthatisi - BaPhuting le BaHlakwana. Merabe e ile ya lwana bakeng sa phepelo e ne ntse e fokotseha ya dikgomo le poone. Ba ne ba hlometse, ba lapile mme ba ikemiseditse ho futuhela dikgomo tsa Batlhaping. Mollo ona o ne o leba bophirima - ka tsela ya Kuruman. Moruti Moffat o ile a potlakela ho tloha Kuruman ho ya Griquatown ho ya kgodisa MaGriqua ho thusa BaTlhaping. Moruti Waterboer wa Griquatown, a thuswa ke baetapele ba bang ba maGriqua (Barend Barends hotswa Danielskuil [[:en:Daniëlskuil]] le Adam Kok II hotswa Campbell) ba ile ba leba leboya le banna ba ka bang 200. Ba ne ba feleheditswe ke bahlabani ba BaTlhaping. [[:en:Batlhaping tribe]]<nowiki/>Bapalami ba dipere ba Griqua ba ka bang 200 ba etelletsweng pele ke Barend Barends, ba hlometseng ka dithunya, ba ile ba tobana le matshwele a Basotho ba hlometseng ka marumo le dithebe tsa letlalo la kgomo. Mekgatlo ya BaTlhaping e ile ya tshwarwa ha Griqua e qala tlhaselo ya bona. Basotho ba ile ba hlahelwa ke dikotsi tse tshabehang ba ile ba tlameha ho baleha, e le tahlehelo ya pele ho Mmanthatisi ka mora ho timetsa merabe e ka bang 29 ho tloha ha ba tloha Harrismith [[:en:Harrismith]] qalong ya Difaqane. Leha ho le jwalo, marena a Batswana [[:en:Tswana people]] a atlehileng haholo, Makaba a Bangwaketsi, a etsa qeto ya ho lwantsha Manthatisi ka hlooho. Peter Becker o ile a ngola: "Ho sa le jwalo, Morena wa kgale o ne a nkile qeto ya hore a se ke a inehela ho Mmanthatisi ntle le ntwa, a bitsa mohlabani e mong le e mong ya neng a le teng, a thiba bese e nngwe le e nngwe e isang motse-moholo wa hae, mme ka bolotsana boo a neng a tumme ka bona, a loha maraba ao a neng a rerile ho etella pele bahanyetsi ba hae. Ho ile ha qhoma ntwa mme bahlasedi ba makgolo ba ile ba bolawa ka sehloho. Yaba Mmanthatisi o etsa qeto ya ho kgelosa sesole sa hae mme a ikgula le matshwele a hae a leba botjhabela. Sena se ile sa etsa hore Makaba e be morena wa pele wa Batswana ho leleka lebotho le tshosang la Mmanthatisi." O ile a emiswa ho kena Kholoni ya Kapa ke Mabotho a Brithani haufi le Aliwal North. Leetong la hae la ho kgutlela Freistata ya kajeno, Mmanthatisi o ile a qobella Bataung le Bafokeng ho tshela Noka ya Lekwa (Vaal). Ka nako ena, o ne a batla sebaka sa phomolo kaha setjhaba sa habo se ne se kgathetse ke ntwa. Ba atamela Butha-Buthe [[:en:Butha-Buthe District]], moo e neng e le Moshoeshoe[[:en:Moshoeshoe I]] le setjhaba sa habo, ba ba qobella ho tloha. Ke ha Moshoeshoe a balehela Thaba-Bosiu[[:en:Thaba Bosiu]], a baleha Mmanthatisi. Le hoja a ne a hlaloswa e le mosadi ya kgopo ke makgowa a mehleng ena, Mmanthatisi e ne e le moetapele ya matla, ya tummeng ebile ana le bok ==Mehelana ka marapo aha mmoho puso== Yaba ha Botlokwa ba aha mabapa le mateano a noka ya Senqu le Mahlakeng. Mmanthatisi o ile a aha qhobosheaneng ya thaba ya Marabeng, ha moraa a hae leojalefa bona ba dula qhobosheaneng e nngwe e haufi le Jwala-Boholo. Jwala-Boholo( Majestic Mountain) e fumanehang Botjhabela ba [[:en:Ficksburg]] ho Freistata e ile ya qala ho hapiwa ke lekala la morabe wa Bakoena, le neng le tsebahala ka Marabe. Morabe ona wa Bakoena/Bakwena hamorao ba ile ba lwana le Batlokwa tlasa taolo ya Mmanthatisi. Qhobosheane ena ya tlhaho e ile ya sebeletsa e le motse-moholo wa yona ka dilemo tse ngata. Ke hona mona moo ho neng ho rerilwe tlholo e ngata. Morena Mmanthatisi o ile a bolokwa ho Jwala-Boholo ka 1847. E ne e le e mong wa baetapele ba basadi ba sesole le ba dipolotiki ba neng ba tsejwa, le ba neng ba tshabeha ka ho fetisisa qalong ya lekgolo la bo19 la dilemo. == Mehlodi == ptfyd3ucie1rl7ynmiczpadbe98gx2w 0 10262 41335 40673 2026-09-26T17:02:20Z Ntsunong 13225 /* */ editing 41335 wikitext text/x-wiki '''Kgosi Sekonyela''' (c. 1804 - 20 1856) e ne e le hlooho ya Batlokwa. O ile a nka boetapele ho tswa ho Mme wa hae Kgosihadi [[Mmanthatisi|Manthatisi]] ka 1824 a dula karolong ya kajeno ya Leboya ya [[Lesotho]]. O ne a dula a hlasela merabe e haufi e nang le dikgomo, hangata a e ntsha kotsi le batho ba habo. Qetellong ya 1853, Puso ya Sekonyela e ile ya hlolwa ke lebotho la morena wa [[Basotho]] [[Moshoeshoe I]]. Boholo ba moloko wa hae ba ile ba qhalana le ho nkuwa ke ba hlolang. Sekonyela o ile a fallela [[Herschel, Kapa Botjhabela|Herschel]] moo a ileng a hlokahala ka mora dilemo tse tharo hamorao. Sekonyela o hlahile ka 1804, e ne e le mora wa Morena [[Mokotjo]] wa Batlokwa eo a neng a nyetse morwetsana wa [[Basia]], eo ka nako eo o ile a rehwa [[Mmanthatisi|Manthatisi]] kamora ho tswalwa ha ngwana wa bona wa pele Nthatisi. Ka nako eo Batlokwa ba ne ba dula dithoteng tsa Noka ya Namahadi. Mokotjo e ne e le hlooho ya Mokotleng Tlokwa. Mokotjo o ile a hlokahala ka lebaka la ho kula ha a ntse a le mosebetsing wa ho batla sebaka se haufi le Hohobeng ho moeta-pele wa Batlokwa Lebasa. Mokotjo o ile a tshwarwa ke lefu, a shwa, mme setopo sa hae sa iswa Nkwe bakeng sa lepato. Ha Mokotjo a hlokahala, Sekonyela o ne a le dilemo di robong feela mme ho ne ho tla feta dilemo tse ding tse leshome pele a ka busa. Ho ne ho etsahetse se tshwanang le ho mme wa Mokotjo, Ntlo-Kgolo, ya neng a nyetse Montuedi. Ha Montuedi a hlokahala, Ntlo-Kgolo o ile a nka boeta-pele ho fihlela Mokotjo a hodile. Ha Manthatisi a e-ba mookamedi, o ile a romela Sekonyela ho ya dula le batho ba habo, e leng Basia, e le hore a mo sireletse tlhodisanong ya dipolotiki. Basia ba ne ba dula ka borwa ho Batlokwa mme e ne e le metswalle ya bona. Sekonyela o ile a ya sekolong sa lebollo le batho ba Basia, a thuswa ke malome wa hae Letlala, e leng hlooho ea Basia. Ka nako eo Mokotleng e ne e le e nngwe ya dihlooho tse matla ka ho fetisisa Highveld. [[File:Kgosi Sekonyela in 1834.png|thumb|Kgosi Sekonyela ,Morena wa Batlokwa ka selemo sa 1834.]] Ka mora hore ho qale dintwa tsa [[Difaqane|Mfecane]], Manthatisi o ile a etella batho ba hae pele ka dilemo tse pedi ba lelera pakeng tsa Noka ya Sand le Orange. Nakong eo, Batlokwa ba ne ba phela ka ho tlatlapa ba bang pele ba qetella ba dula Marabeng nakong ya mariha a 1824. Ka nako eo, palo ya baahi ba moloko ona le mehlape ya bona ya dikgomo e ne e fokotsehile haholo. Ke ka nako eo Sekonyela a ileng a boela a kena molokong mme a nka boeta-pele ba hae ho mme wa hae. Selemo se tobileng seo a ileng a nyolohela ho sona ha se tsejwe, ka sebele o ne a se a qetile ka 1834. E nngwe ya mathata a hae a maholo e ne e le ho kopana le baromuwa ba Europe ka bo-1830. Le hoja mebuso e meng e meholo e ne e le metswalle ya baromuwa, ha e meng ba e hloile. Sekonyela e ne e le e mong wa babusi ba neng ba sa tshepe baromuwa. Ho phaella moo, sehlopha se seng sa Europe - Voortrekker se ile sa kopana le Batlokwa, se tloha Kapa. Ha ba batla naha le diphoofolo, maemong a mang ba ne ba buisana ka tsela ya bona ya ho kena setjhabeng sa batho ba batsho, maemong a mang ba ba leleka. Sena se ile sa baka dikgohlano tse kgolo. Ka 1830, Sekonyela le batho ba hae ba ile ba dula haufi le [[Noka ya Mohakare|Noka ya Mohokare]], moo mohanyetsi wa hae e moholo e ileng ya eba Morena [[Moshoeshoe I]]. Ba ile ba phehisana ka taolo ya kajeno Leboya la [[Lesotho]]. Ka dilemo tse mashome a mabedi, bahlodisani bana ba babedi ba ile ba qhekanyetsana mme ba qothisana lehlokwa le balatedi ba dihlopha tse ngata tsa baphaphathehi tikolohong eo. Ka 1836, moromuwa wa Mofora Arbousset o ile a etela Sekonyela, a hakanya hore moloko wa hae o na le batho ba ka bang 14,000; bao ba 1400 ba neng ba dula haufi le Marabeng. Selemong sona seo, Batlokwa ba ile ba hlaselwa ke bahlasedi ba Korana. Sekonyela o ile a kgahlwa ke tsebo ya bona, e neng e akarelletsa ho palama dipere le ho thunya, mme a ba kopa hore ba rute batho ba habo tsebo eo. Dikamano tsa bona ha dia ka tsa tswarella nako e telele, haufinyane diqabang di ile tsa lebisa ho Korana, e ileng ya fallela Koranaberg (Excelsior le Marquard). Sena se etsahetse ka mora hore a utswe dikgomo tse ngata tsa Batlokwa. Ka mora moo Sekonyela o ile a fallela Caledon. Selemo hamorao ho ile ha boela ha e-ba le diphihlelo le Korana, tse ileng tsa lebisa Batlokwa ka botebo Dithabeng tsa Maloti mme dikgomo tsa bona tsa boela tsa tlatlapuwa. Ntwa le Korana le ho hlasela ha hae dikgomo ka mokhwa o sa kgethollweng di ile tsa lefella Sekonyela chelete e ngata ka dikgomo le balatedi. Ka nako e nngwe o ne a laetse batho ba 700 feela. Ka 1837, banna ba meloko ya Sekonyela ba ile ba utswa dikgomo tse ding ho moeta-pele wa MaZulu e leng Dingane. Ha Sekonyela a kopa hore a mo buseletse chelete eo, o ile a mo araba ka ho mo hlapaola. Dingane o ile a sebedisa ditshebeletso tsa moetapele wa Voortrekker Piet Retief ya ileng a kwalla Sekonyela ka bolotsana. Batlokwa ba ile ba qobellwa ho kgutlisa likgomo tse utswitsweng tsa Dingane hammoho le thekollo e kaalo ka dikgomo tse 700, dipere tse 70 le di-musket tse 30 bakeng sa tokollo ya hae. Sekonyela o ile a tlameha ho etsa jwalo mme a lokollwa. Retief o ile a etsa qeto ya hore a se ke a nehelana ka Sekonyela ho Dingane, ya neng a kopa dikgomo tse 300. Retief o ile a nka tse ding kaofela. O ile a boela a nka dithunya ho Batlokwa, tseo Sekonyela a neng a di fumane ka phapanyetsano. Retief o ile a etsa qeto ya ho beha molato ho Sekonyela e le hore a ka buisana ka tumellano ya Voortrekker sebakeng sa Dingane. Leha ho le jwalo, sena ha se a ka sa sebetsa ka molemong wa Retief ha Dingane a tswela pele ho mo bolaya le sehlopha sa hae. Ka May 1849, Sekonyela le Korana, haholo-holo moeta-pele wa bona Gert Taaibosch, ba ile ba boelana mme sena ke ha ho etswa ditlhaselo tse mmalwa kgahlanong le Moshoeshoe I. Nakong e fetileng, Korana le Moshoeshoe I ba ne ba e-na le dikgohlano ka naha, haholo-holo naha e haufi le Caledon. Ka la 1 Lwetse 1850, Major Henry Douglas Warden - ya neng a ikarabella bakeng sa Orange Free State, kamora hore e kenngwe ke [[United Kingdom|Borithane]] ka 1848 - o ile a fuwa tumello ke mmuso wa Freistata ho nka bohato ba sesole kgahlanong le Sekonyela e le ho fedisa ditlhaselo tse tlwaelehileng ho [[Basotho]] le Bataung. Sena se etsahetse ka mora hore Moshoeshoe I le Bataung ba tletlebe ka ditlhaselo tse atisang ho etswa ke Sekonyela. Leha ho le jwalo, sena ha sea ka sa finyellwa ka lebaka la ho ba le bo-rakgwebo ba Taaibosch. Sekonyela o ile a lefa dikgomo tse 300 ka mora ho bontsha ho ikwahlaya. Nakong eo Sekonyela o ile a boela a etella pele ditlhaselo tse atlehileng tsa dikgomo kgahlanong le baeta-pele ba boahelani ba ka leboya le leboya-botjhabela. Ka February 1852, Motlatsi wa Mokhomishenara Hogge o ile a kopana le Moshoeshoe I, a mo tiisetsa hore Brithani e ke ke ya hlola e kenella dintweng tsa merabe. Kaha e ne e feta boetapele ba Sekoyela ka matla le ho kgathala ke ho hlasela ha hae Moshoeshoe o ne a ikemiseditse ho otla ditlhaselo tse ding. Ka March 1852, Batlokwa ba ile ba utswa dipere tse 10 tse ntle ka ho fetisisa tsa Moshoeshoe. Moshoeshoe o ile a bokella masole a tswang sebakeng se seng le se seng sa mmuso wa hae mme a kopantswe ke melapo e kang Morosi le Thembu ya kopaneng le eena. Lebotho la banna ba ka bang 7,000 le ile la hlasela Makosane, motse wa morabo Sekonyela MMota. Mabotho a Batlokwa a ile a hlolwa, mehlape ya bona ya lelekwa ha dijalo le matlwana a bona a tjheswa. Kamora ho senya motse wa Nkgahle, lebotho la Moshoeshoe le ile la tswela pele ho hlasela qhobosheane ya Sekonyela e Marabeng le ya mora wa hae Maketekete e Jwalaboholo. Sekonyela o ile a etsa nyehelo ya kgotso mme Moshoeshoe a e amohela. Batlokwa ba ne ba lahlehetswe ke banna ba ka bang 50 ba bolailweng le dikgomo tsa bona tse ngata. Moshoeshoe o ne a ile a ithaopela ho etsa selekane le Sekonyela ha a tobane le ho eketseha ha Boer le Brithani. Ka ho tshaba ho ba molaodi wa hae Sekonyela o ile a hana. Kamora ntwa ya Berea ka la 20 Tshitwe 1852, Taaibosch le Sekonyela ba ile ba hlasela Bataung ba Tolo e Winburg le MaKgolokwe a neng e le tlasa Witsie Seterekeng sa [[Harrismith]]. Ntweng ya Kgoro-e-Betlwa kgahlanong le Basotho, e ileng ya latela qetellong ya 1853 (dipakeng tsa Mphalane le Pulungwana), Taaibosch o ile a bolawa Dawidsberg. Kamora lefu la Taaibosch, sesole sa Basotho se ile sa hatella Batlokwa mme sa leleka Sekonyela Jwalaboholo. Ka mora ho hlolwa hoo, Sekonyela o ile a balehela Winburg a e-na le batho ba seng bakae feela. Boholo ba batho ba hae ba ile ba ikopanya le Moshoeshoe I; mme ba bang ba fallela Eastern Cape ka karolo e nyenyane ya baleha leboya ho ya kopana le Batswana. Hamorao o ile a fallela sebakeng se neng se fanwe ke George Russell Clerk - Wittenberg Reserve e Seterekeng sa [[Herschel, Kapa Botjhabela|Herschel]] sa Eastern Cape. Sekonyela o hlokahetse ka la 20 Phupu 1856. Ho ya ka dineano tsa molomo tse tlalehilweng ke setloholo sa hae, Felix Maketekete Sekonyela, Sekonyela o ne a e-na le basadi ba supileng ba ileng ba mo tswalla bana le ba bang ba bangata ba neng ba sa ba tswala. Baeti ba tswang dinaheng tse ding ba ile ba dumela ka ho feletseng ka ho hlalosa Sekonyela hampe. Sena se ne se bakwa ke ho hloriswa ha hae ha Bakreste ba sokolohileng, bao ka bobona a neng a bolaile ba bararo ba bona ka lebaka la diqoso tsa boloi. Batlokwa ba kajeno ba bua ka Sekonyela e le motho a ''bohale'' , ka lebaka la tshekamelo ya hae ya kgalefo le kalafo e mpe eo a ileng a e fumana ho balatedi ba hae. == Mehlodi == k8xltwphtjml96vg0q3ru1pocwhymdz 41336 41335 2026-09-26T17:20:06Z Ntsunong 13225 /* */ spelling and editing 41336 wikitext text/x-wiki '''Kgosi Sekonyela''' (c. 1804 - 20 1856) e ne e le hlooho ya Batlokwa. O ile a nka boetapele ho tswa ho Mme wa hae Kgosihadi [[Mmanthatisi|Manthatisi]] ka 1824 a dula karolong ya kajeno ya Leboya ya [[Lesotho]]. O ne a dula a hlasela merabe e haufi e nang le dikgomo, hangata a e ntsha kotsi le batho ba habo. Qetellong ya 1853, Puso ya Sekonyela e ile ya hlolwa ke lebotho la morena wa [[Basotho]] [[Moshoeshoe I]]. Boholo ba moloko wa hae ba ile ba qhalana le ho nkuwa ke ba hlolang. Sekonyela o ile a fallela [[Herschel, Kapa Botjhabela|Herschel]] moo a ileng a hlokahala ka mora dilemo tse tharo hamorao. Sekonyela o hlahile ka 1804, e ne e le mora wa Morena [[Mokotjo]] wa Batlokwa eo a neng a nyetse morwetsana wa [[Basia]], eo ka nako eo o ile a rehwa [[Mmanthatisi|Manthatisi]] kamora ho tswalwa ha ngwana wa bona wa pele Nthatisi. Ka nako eo Batlokwa ba ne ba dula dithoteng tsa Noka ya Namahadi. Mokotjo e ne e le hlooho ya Mokotleng Tlokwa. Mokotjo o ile a hlokahala ka lebaka la ho kula ha a ntse a le mosebetsing wa ho batla sebaka se haufi le Hohobeng ho moeta-pele wa Batlokwa Lebasa. Mokotjo o ile a kgaoletswa [[File:Kgosi Sekonyela in 1834.png|thumb|Kgosi Sekonyela, Morena wa Batlokwa ka selemo sa 1834.]] Ka mora hore ho qale dintwa tsa Difaqane ([[Difaqane|MFECANE)]], Manthatisi o ile a etella batho ba hae pele ka dilemo tse pedi ba lelera pakeng tsa Noka ya Sand le Orange. Nakong eo, Batlokwa ba ne ba phela E nngwe ya maththo ba ta gaha a tlamaholo e ne e le ho kopana le baromuwa ba Europe ka bo-1830. Le hoya mebuso e meng e meholo e ne e le metswalle ya baromuwa, e e meng ba e hloile. Sekonyela e ne e le e mong wa babusi ba neng ba sa tshepe baromuwa. Ho phaella moo, seMhopha se seng sa Europe - Voortrekker se ile sa kopana le Batlokwa, se tloha Kapa. Ha ba batla naha le diphoofolo, maemong a mang ba ne ba buisana ka tsela ya bona ya ho kena setjhabeng sa batho ba batsho, maemong a mang ba ba leleka. Sena se ile sa baka dikgohlano tse kgolo. Ka 1830, Sekonyela le batho ba hae ba ile ba dula haufi le [[Noka ya Mohakare|Noka ya Mohokare]], moo mohanyetsi wa hae e moholo e ileng ya eba Morena [[Moshoeshoe I]]. Ba ile ba phehisana ka taolo ya kajeno Leboya la [[Lesotho]]. Ka dilemo tse mashome a mabedi, bahlodisani bana ba babedi ba ile ba qhekanyetsana mme ba qothisana lehlokwa le balatedi ba dihlopha tse ngata tsa baphaphathehi tikolohong eo. Ka 1836, moromuwa wa Mofora Arbousset o ile a etela Sekonyela, a hakanya hore moloko wa hae o na le batho ba ka bang 14,000; bao ba 1400 ba neng ba dula haufi le Marabeng. Selemong sona seo, Batlokwa ba ile ba hlaselwa ke bahlasedi ba Korana. Sekonyela o ile a kgahlwa ke tsebo ya bona, e neng e akarelletsa ho palama dipere le ho thunya, mme a ba kopa hore ba rute batho ba habo tsebo eo. Dikamano tsa bona ha dia ka tsa tswarella nako e telele, haufinyane diqabang di ile tsa lebisa ho Korana, e ileng ya fallela Koranaberg (Excelsior le Marquard). Sena se etsahetse ka mora hore a utswe dikgomo tse ngata tsa Batlokwa. Ka mora moo Sekonyela o ile a fallela Caledon. Selemo hamorao ho ile ha boela ha e-ba le diphihlelo le Korana, tse ileng tsa lebisa Batlokwa ka botebo Dithabeng tsa Maloti mme dikgomo tsa bona tsa boela tsa tlatlapuwa. Ntwa le Korana le ho hlasela ha hae dikgomo ka mokhwa o sa kgethollweng di ile tsa lefella Sekonyela chelete e ngata ka dikgomo le balatedi. Ka nako e nngwe o ne a laetse batho ba 700 feela. Ka 1837, banna ba meloko ya Sekonyela ba ile ba utswa dikgomo tse ding ho moeta-pele wa MaZulu e leng Dingane. Ha Sekonyela a kopa hore a mo buseletse chelete eo, o ile a mo araba ka ho mo hlapaola. Dingane o ile a sebedisa ditshebeletso tsa moetapele wa Voortrekker Piet Retief ya ileng a kwalla Sekonyela ka bolotsana. Batlokwa ba ile ba qobellwa ho kgutlisa likgomo tse utswitsweng tsa Dingane hammoho le thekollo e kaalo ka dikgomo tse 700, dipere tse 70 le di-musket tse 30 bakeng sa tokollo ya hae. Sekonyela o ile a tlameha ho etsa jwalo mme a lokollwa. Retief o ile a etsa qeto ya hore a se ke a nehelana ka Sekonyela ho Dingane, ya neng a kopa dikgomo tse 300. Retief o ile a nka tse ding kaofela. O ile a boela a nka dithunya ho Batlokwa, tseo Sekonyela a neng a di fumane ka phapanyetsano. Retief o ile a etsa qeto ya ho beha molato ho Sekonyela e le hore a ka buisana ka tumellano ya Voortrekker sebakeng sa Dingane. Leha ho le jwalo, sena ha se a ka sa sebetsa ka molemong wa Retief ha Dingane a tswela pele ho mo bolaya le sehlopha sa hae. Ka May 1849, Sekonyela le Korana, haholo-holo moeta-pele wa bona Gert Taaibosch, ba ile ba boelana mme sena ke ha ho etswa ditlhaselo tse mmalwa kgahlanong le Moshoeshoe I. Nakong e fetileng, Korana le Moshoeshoe I ba ne ba e-na le dikgohlano ka naha, haholo-holo naha e haufi le Caledon. Ka la 1 Lwetse 1850, Major Henry Douglas Warden - ya neng a ikarabella bakeng sa Orange Free State, kamora hore e kenngwe ke [[United Kingdom|Borithane]] ka 1848 - o ile a fuwa tumello ke mmuso wa Freistata ho nka bohato ba sesole kgahlanong le Sekonyela e le ho fedisa ditlhaselo tse tlwaelehileng ho [[Basotho]] le Bataung. Sena se etsahetse ka mora hore Moshoeshoe I le Bataung ba tletlebe ka ditlhaselo tse atisang ho etswa ke Sekonyela. Leha ho le jwalo, sena ha sea ka sa finyellwa ka lebaka la ho ba le bo-rakgwebo ba Taaibosch. Sekonyela o ile a lefa dikgomo tse 300 ka mora ho bontsha ho ikwahlaya. Nakong eo Sekonyela o ile a boela a etella pele ditlhaselo tse atlehileng tsa dikgomo kgahlanong le baeta-pele ba boahelani ba ka leboya le leboya-botjhabela. Ka February 1852, Motlatsi wa Mokhomishenara Hogge o ile a kopana le Moshoeshoe I, a mo tiisetsa hore Brithani e ke ke ya hlola e kenella dintweng tsa merabe. Kaha e ne e feta boetapele ba Sekoyela ka matla le ho kgathala ke ho hlasela ha hae Moshoeshoe o ne a ikemiseditse ho otla ditlhaselo tse ding. Ka March 1852, Batlokwa ba ile ba utswa dipere tse 10 tse ntle ka ho fetisisa tsa Moshoeshoe. Moshoeshoe o ile a bokella masole a tswang sebakeng se seng le se seng sa mmuso wa hae mme a kopantswe ke melapo e kang Morosi le Thembu ya kopaneng le eena. Lebotho la banna ba ka bang 7,000 le ile la hlasela Makosane, motse wa morabo Sekonyela MMota. Mabotho a Batlokwa a ile a hlolwa, mehlape ya bona ya lelekwa ha dijalo le matlwana a bona a tjheswa. Kamora ho senya motse wa Nkgahle, lebotho la Moshoeshoe le ile la tswela pele ho hlasela qhobosheane ya Sekonyela e Marabeng le ya mora wa hae Maketekete e Jwalaboholo. Sekonyela o ile a etsa nyehelo ya kgotso mme Moshoeshoe a e amohela. Batlokwa ba ne ba lahlehetswe ke banna ba ka bang 50 ba bolailweng le dikgomo tsa bona tse ngata. Moshoeshoe o ne a ile a ithaopela ho etsa selekane le Sekonyela ha a tobane le ho eketseha ha Boer le Brithani. Ka ho tshaba ho ba molaodi wa hae Sekonyela o ile a hana. Kamora ntwa ya Berea ka la 20 Tshitwe 1852, Taaibosch le Sekonyela ba ile ba hlasela Bataung ba Tolo e Winburg le MaKgolokwe a neng e le tlasa Witsie Seterekeng sa [[Harrismith]]. Ntweng ya Kgoro-e-Betlwa kgahlanong le Basotho, e ileng ya latela qetellong ya 1853 (dipakeng tsa Mphalane le Pulungwana), Taaibosch o ile a bolawa Dawidsberg. Kamora lefu la Taaibosch, sesole sa Basotho se ile sa hatella Batlokwa mme sa leleka Sekonyela Jwalaboholo. Ka mora ho hlolwa hoo, Sekonyela o ile a balehela Winburg a e-na le batho ba seng bakae feela. Boholo ba batho ba hae ba ile ba ikopanya le Moshoeshoe I; mme ba bang ba fallela Eastern Cape ka karolo e nyenyane ya baleha leboya ho ya kopana le Batswana. Hamorao o ile a fallela sebakeng se neng se fanwe ke George Russell Clerk - Wittenberg Reserve e Seterekeng sa [[Herschel, Kapa Botjhabela|Herschel]] sa Eastern Cape. Sekonyela o hlokahetse ka la 20 Phupu 1856. Ho ya ka dineano tsa molomo tse tlalehilweng ke setloholo sa hae, Felix Maketekete Sekonyela, Sekonyela o ne a e-na le basadi ba supileng ba ileng ba mo tswalla bana le ba bang ba bangata ba neng ba sa ba tswala. Baeti ba tswang dinaheng tse ding ba ile ba dumela ka ho feletseng ka ho hlalosa Sekonyela hampe. Sena se ne se bakwa ke ho hloriswa ha hae ha Bakreste ba sokolohileng, bao ka bobona a neng a bolaile ba bararo ba bona ka lebaka la diqoso tsa boloi. Batlokwa ba kajeno ba bua ka Sekonyela e le motho a ''bohale'' , ka lebaka la tshekamelo ya hae ya kgalefo le kalafo e mpe eo a ileng a e fumana ho balatedi ba hae. == Mehlodi == 2cp3dxliltqo26ihz83lf81xyyjqa3a 41337 41336 2026-09-26T17:25:27Z Ntsunong 13225 /* */ spelling and editing 41337 wikitext text/x-wiki '''Kgosi Sekonyela''' (c. 1804 - 20 1856) e ne e le hlooho ya Batlokwa. O ile a nka boetapele ho tswa ho Mme wa hae Kgosihadi [[Mmanthatisi|Manthatisi]] ka 1824 a dula karolong ya kajeno ya Leboya ya [[Lesotho]]. O ne a dula a hlasela merabe e haufi e nang le dikgomo, hangata a e ntsha kotsi le batho ba habo. Qetellong ya 1853, Puso ya Sekonyela e ile ya hlolwa ke lebotho la morena wa [[Basotho]] [[Moshoeshoe I]]. Boholo ba moloko wa hae ba ile ba qhalana le ho nkuwa ke ba hlolang. Sekonyela o ile a fallela [[Herschel, Kapa Botjhabela|Herschel]] moo a ileng a hlokahala ka mora dilemo tse tharo hamorao. Sekonyela o hlahile ka 1804, e ne e le mora wa Morena [[Mokotjo]] wa Batlokwa eo a neng a nyetse morwetsana wa [[Basia]], eo ka nako eo o ile a rehwa [[Mmanthatisi|Manthatisi]] kamora ho tswalwa ha ngwana wa bona wa pele Nthatisi. Ka nako eo Batlokwa ba ne ba dula dithoteng tsa Noka ya Namahadi. Mokotjo e ne e le hlooho ya Mokotleng Tlokwa. Mokotjo o ile a hlokahala ka lebaka la ho kula ha a ntse a le mosebetsing wa ho batla sebaka se haufi le Hohobeng ho moeta-pele wa Batlokwa Lebasa. Mokotjo o ile a kgaoletswa [[File:Kgosi Sekonyela in 1834.png|thumb|Kgosi Sekonyela, Morena wa Batlokwa ka selemo sa 1834.]] Ka mora hore ho qale dintwa tsa Difaqane ([[Difaqane|MFECANE)]], Manthatisi o ile a etella batho ba hae pele ka dilemo tse pedi ba lelera pakeng tsa Noka ya Sand le Orange. Nakong eo, Batlokwa ba ne ba phela. E nngwe ya mathata ao ba n Kaba8omuwa wa Mofora Arbousset o ile a etela Sekonyela, a hakanya hore moloko wa hae o na le batho ba ka bang 14,000; bao ba 1400 ba neng ba dula haufi le Marabeng. Selemong sona seo, Batlokwa ba ile ba hlaselwa ke bahlasedi ba Korana. Sekonyela o ile a kgahlwa ke tsebo ya bona, e neng e akarelletsa ho palama dipere le ho thunya, mme a ba kopa hore ba rute batho ba habo tsebo eo. Dikamano tsa bona ha dia ka tsa tswarella nako e telele, haufinyane diqabang di ile tsa lebisa ho Korana, e ileng ya fallela Koranaberg (Excelsior le Marquard). Sena se etsahetse ka mora hore a utswe dikgomo tse ngata tsa Batlokwa. Ka mora moo Sekonyela o ile a fallela Caledon. Selemo hamorao ho ile ha boela ha e-ba le diphihlelo le Korana, tse ileng tsa lebisa Batlokwa ka botebo Dithabeng tsa Maloti mme dikgomo tsa bona tsa boela tsa tlatlapuwa. Ntwa le Korana le ho hlasela ha hae dikgomo ka mokhwa o sa kgethollweng di ile tsa lefella Sekonyela chelete e ngata ka dikgomo le balatedi. Ka nako e nngwe o ne a laetse batho ba 700 feela. Ka 1837, banna ba meloko ya Sekonyela ba ile ba utswa dikgomo tse ding ho moeta-pele wa MaZulu e leng Dingane. Ha Sekonyela a kopa hore a mo buseletse chelete eo, o ile a mo araba ka ho mo hlapaola. Dingane o ile a sebedisa ditshebeletso tsa moetapele wa Voortrekker Piet Retief ya ileng a kwalla Sekonyela ka bolotsana. Batlokwa ba ile ba qobellwa ho kgutlisa likgomo tse utswitsweng tsa Dingane hammoho le thekollo e kaalo ka dikgomo tse 700, dipere tse 70 le di-musket tse 30 bakeng sa tokollo ya hae. Sekonyela o ile a tlameha ho etsa jwalo mme a lokollwa. Retief o ile a etsa qeto ya hore a se ke a nehelana ka Sekonyela ho Dingane, ya neng a kopa dikgomo tse 300. Retief o ile a nka tse ding kaofela. O ile a boela a nka dithunya ho Batlokwa, tseo Sekonyela a neng a di fumane ka phapanyetsano. Retief o ile a etsa qeto ya ho beha molato ho Sekonyela e le hore a ka buisana ka tumellano ya Voortrekker sebakeng sa Dingane. Leha ho le jwalo, sena ha se a ka sa sebetsa ka molemong wa Retief ha Dingane a tswela pele ho mo bolaya le sehlopha sa hae. Ka May 1849, Sekonyela le Korana, haholo-holo moeta-pele wa bona Gert Taaibosch, ba ile ba boelana mme sena ke ha ho etswa ditlhaselo tse mmalwa kgahlanong le Moshoeshoe I. Nakong e fetileng, Korana le Moshoeshoe I ba ne ba e-na le dikgohlano ka naha, haholo-holo naha e haufi le Caledon. Ka la 1 Lwetse 1850, Major Henry Douglas Warden - ya neng a ikarabella bakeng sa Orange Free State, kamora hore e kenngwe ke [[United Kingdom|Borithane]] ka 1848 - o ile a fuwa tumello ke mmuso wa Freistata ho nka bohato ba sesole kgahlanong le Sekonyela e le ho fedisa ditlhaselo tse tlwaelehileng ho [[Basotho]] le Bataung. Sena se etsahetse ka mora hore Moshoeshoe I le Bataung ba tletlebe ka ditlhaselo tse atisang ho etswa ke Sekonyela. Leha ho le jwalo, sena ha sea ka sa finyellwa ka lebaka la ho ba le bo-rakgwebo ba Taaibosch. Sekonyela o ile a lefa dikgomo tse 300 ka mora ho bontsha ho ikwahlaya. Nakong eo Sekonyela o ile a boela a etella pele ditlhaselo tse atlehileng tsa dikgomo kgahlanong le baeta-pele ba boahelani ba ka leboya le leboya-botjhabela. Ka February 1852, Motlatsi wa Mokhomishenara Hogge o ile a kopana le Moshoeshoe I, a mo tiisetsa hore Brithani e ke ke ya hlola e kenella dintweng tsa merabe. Kaha e ne e feta boetapele ba Sekoyela ka matla le ho kgathala ke ho hlasela ha hae Moshoeshoe o ne a ikemiseditse ho otla ditlhaselo tse ding. Ka March 1852, Batlokwa ba ile ba utswa dipere tse 10 tse ntle ka ho fetisisa tsa Moshoeshoe. Moshoeshoe o ile a bokella masole a tswang sebakeng se seng le se seng sa mmuso wa hae mme a kopantswe ke melapo e kang Morosi le Thembu ya kopaneng le eena. Lebotho la banna ba ka bang 7,000 le ile la hlasela Makosane, motse wa morabo Sekonyela MMota. Mabotho a Batlokwa a ile a hlolwa, mehlape ya bona ya lelekwa ha dijalo le matlwana a bona a tjheswa. Kamora ho senya motse wa Nkgahle, lebotho la Moshoeshoe le ile la tswela pele ho hlasela qhobosheane ya Sekonyela e Marabeng le ya mora wa hae Maketekete e Jwalaboholo. Sekonyela o ile a etsa nyehelo ya kgotso mme Moshoeshoe a e amohela. Batlokwa ba ne ba lahlehetswe ke banna ba ka bang 50 ba bolailweng le dikgomo tsa bona tse ngata. Moshoeshoe o ne a ile a ithaopela ho etsa selekane le Sekonyela ha a tobane le ho eketseha ha Boer le Brithani. Ka ho tshaba ho ba molaodi wa hae Sekonyela o ile a hana. Kamora ntwa ya Berea ka la 20 Tshitwe 1852, Taaibosch le Sekonyela ba ile ba hlasela Bataung ba Tolo e Winburg le MaKgolokwe a neng e le tlasa Witsie Seterekeng sa [[Harrismith]]. Ntweng ya Kgoro-e-Betlwa kgahlanong le Basotho, e ileng ya latela qetellong ya 1853 (dipakeng tsa Mphalane le Pulungwana), Taaibosch o ile a bolawa Dawidsberg. Kamora lefu la Taaibosch, sesole sa Basotho se ile sa hatella Batlokwa mme sa leleka Sekonyela Jwalaboholo. Ka mora ho hlolwa hoo, Sekonyela o ile a balehela Winburg a e-na le batho ba seng bakae feela. Boholo ba batho ba hae ba ile ba ikopanya le Moshoeshoe I; mme ba bang ba fallela Eastern Cape ka karolo e nyenyane ya baleha leboya ho ya kopana le Batswana. Hamorao o ile a fallela sebakeng se neng se fanwe ke George Russell Clerk - Wittenberg Reserve e Seterekeng sa [[Herschel, Kapa Botjhabela|Herschel]] sa Eastern Cape. Sekonyela o hlokahetse ka la 20 Phupu 1856. Ho ya ka dineano tsa molomo tse tlalehilweng ke setloholo sa hae, Felix Maketekete Sekonyela, Sekonyela o ne a e-na le basadi ba supileng ba ileng ba mo tswalla bana le ba bang ba bangata ba neng ba sa ba tswala. Baeti ba tswang dinaheng tse ding ba ile ba dumela ka ho feletseng ka ho hlalosa Sekonyela hampe. Sena se ne se bakwa ke ho hloriswa ha hae ha Bakreste ba sokolohileng, bao ka bobona a neng a bolaile ba bararo ba bona ka lebaka la diqoso tsa boloi. Batlokwa ba kajeno ba bua ka Sekonyela e le motho a ''bohale'' , ka lebaka la tshekamelo ya hae ya kgalefo le kalafo e mpe eo a ileng a e fumana ho balatedi ba hae. == Mehlodi == r9qrzdwskwda4g51pleffbvns7hnqm1 41338 41337 2026-09-26T17:37:51Z Ntsunong 13225 /* */ spelling and editing 41338 wikitext text/x-wiki '''Kgosi Sekonyela''' (c. 1804 - 20 1856) e ne e le hlooho ya Batlokwa. O ile a nka boetapele ho tswa ho Mme wa hae Kgosihadi [[Mmanthatisi|Manthatisi]] ka 1824 a dula karolong ya kajeno ya Leboya ya [[Lesotho]]. O ne a dula a hlasela merabe e haufi e nang le dikgomo, hangata a e ntsha kotsi le batho ba habo. Qetellong ya 1853, Puso ya Sekonyela e ile ya hlolwa ke lebotho la morena wa [[Basotho]] [[Moshoeshoe I]]. Boholo ba moloko wa hae ba ile ba qhalana le ho nkuwa ke ba hlolang. Sekonyela o ile a fallela [[Herschel, Kapa Botjhabela|Herschel]] moo a ileng a hlokahala ka mora dilemo tse tharo hamorao. Sekonyela o hlahile ka 1804, e ne e le mora wa Morena [[Mokotjo]] wa Batlokwa eo a neng a nyetse morwetsana wa [[Basia]], eo ka nako eo o ile a rehwa [[Mmanthatisi|Manthatisi]] kamora ho tswalwa ha ngwana wa bona wa pele Nthatisi. Ka nako eo Batlokwa ba ne ba dula dithoteng tsa Noka ya Namahadi. Mokotjo e ne e le hlooho ya Mokotleng Tlokwa. Mokotjo o ile a hlokahala ka lebaka la ho kula ha a ntse a le mosebetsing wa ho batla sebaka se haufi le hore ebe [[File:Kgosi Sekonyela in 1834.png|thumb|Kgosi Sekonyela, Morena wa Batlokwa ka selemo sa 1834.]] Ka mora hore ho qale dintwa tsa Difaqane ([[Difaqane|MFECANE)]], Manthatisi o ile a etella batho ba hae pele ka dilemo tse pedi ba lelera pakeng tsa Noka ya Sand le Orange. Nakong eo, Batlokwa ba ne ba phela. E nngwe ya dintho tseo ba ileng ba tobana le tsona ke hore Ka 1837, banna ba meloko ya Sekonyela ba i e ba utswa dikgomo tse ding ho moeta-pele wa MaZulu e l, haingan e. Ha Sekyela a kopa hore a mo buseletse chelete eo, o ile a mo araba ka ho mo hlapaola. Dingane o ile a sebedisa ditshebeletso tsa moetapele wa Voortrekker Piet Retief ya ileng a kwalla Sekonyela ka bolotsana. Batlokwa ba ile ba qobellwa ho kgutlisa likgomo tse utswitsweng tsa Dingane hahmmoho le thekollo e kaamme lo ka dikaomo tse 700, dipere tse 70 le di-musket tse 30 bakeng sa tokollo ya hae. Sekonyela o ile a tlameha ho etsa jwalo mme a lokollwa. Retief o ile a etsa qeto ya hore a se ke a nehelana ka Sekonyela ho Dingane, ya neng a kopa dikgomo tse 300. Retief o ile a nka tse ding kaofela. O ile a boela a nka dithunya ho Batlokwa, tseo Sekonyela a neng a di fumane ka phapanyetsano. Retief o ile a etsa qeto ya ho beha molato ho Sekonyela e le hore a ka buisana ka tumellano ya Voortrekker sebakeng sa Dingane. Leha ho le jwalo, sena ha se a ka sa sebetsa ka molemong wa Retief ha Dingane a tswela pele ho mo bolaya le sehlopha sa hae. Ka May 1849, Sekonyela le Korana, haholo-holo moeta-pele wa bona Gert Taaibosch, ba ile ba boelana mme sena ke ha ho etswa ditlhaselo tse mmalwa kgahlanong le Moshoeshoe I. Nakong e fetileng, Korana le Moshoeshoe I ba ne ba e-na le dikgohlano ka naha, haholo-holo naha e haufi le Caledon. Ka la 1 Lwetse 1850, Major Henry Douglas Warden - ya neng a ikarabella bakeng sa Orange Free State, kamora hore e kenngwe ke [[United Kingdom|Borithane]] ka 1848 - o ile a fuwa tumello ke mmuso wa Freistata ho nka bohato ba sesole kgahlanong le Sekonyela e le ho fedisa ditlhaselo tse tlwaelehileng ho [[Basotho]] le Bataung. Sena se etsahetse ka mora hore Moshoeshoe I le Bataung ba tletlebe ka ditlhaselo tse atisang ho etswa ke Sekonyela. Leha ho le jwalo, sena ha sea ka sa finyellwa ka lebaka la ho ba le bo-rakgwebo ba Taaibosch. Sekonyela o ile a lefa dikgomo tse 300 ka mora ho bontsha ho ikwahlaya. Nakong eo Sekonyela o ile a boela a etella pele ditlhaselo tse atlehileng tsa dikgomo kgahlanong le baeta-pele ba boahelani ba ka leboya le leboya-botjhabela. Ka February 1852, Motlatsi wa Mokhomishenara Hogge o ile a kopana le Moshoeshoe I, a mo tiisetsa hore Brithani e ke ke ya hlola e kenella dintweng tsa merabe. Kaha e ne e feta boetapele ba Sekoyela ka matla le ho kgathala ke ho hlasela ha hae Moshoeshoe o ne a ikemiseditse ho otla ditlhaselo tse ding. Ka March 1852, Batlokwa ba ile ba utswa dipere tse 10 tse ntle ka ho fetisisa tsa Moshoeshoe. Moshoeshoe o ile a bokella masole a tswang sebakeng se seng le se seng sa mmuso wa hae mme a kopantswe ke melapo e kang Morosi le Thembu ya kopaneng le eena. Lebotho la banna ba ka bang 7,000 le ile la hlasela Makosane, motse wa morabo Sekonyela MMota. Mabotho a Batlokwa a ile a hlolwa, mehlape ya bona ya lelekwa ha dijalo le matlwana a bona a tjheswa. Kamora ho senya motse wa Nkgahle, lebotho la Moshoeshoe le ile la tswela pele ho hlasela qhobosheane ya Sekonyela e Marabeng le ya mora wa hae Maketekete e Jwalaboholo. Sekonyela o ile a etsa nyehelo ya kgotso mme Moshoeshoe a e amohela. Batlokwa ba ne ba lahlehetswe ke banna ba ka bang 50 ba bolailweng le dikgomo tsa bona tse ngata. Moshoeshoe o ne a ile a ithaopela ho etsa selekane le Sekonyela ha a tobane le ho eketseha ha Boer le Brithani. Ka ho tshaba ho ba molaodi wa hae Sekonyela o ile a hana. Kamora ntwa ya Berea ka la 20 Tshitwe 1852, Taaibosch le Sekonyela ba ile ba hlasela Bataung ba Tolo e Winburg le MaKgolokwe a neng e le tlasa Witsie Seterekeng sa [[Harrismith]]. Ntweng ya Kgoro-e-Betlwa kgahlanong le Basotho, e ileng ya latela qetellong ya 1853 (dipakeng tsa Mphalane le Pulungwana), Taaibosch o ile a bolawa Dawidsberg. Kamora lefu la Taaibosch, sesole sa Basotho se ile sa hatella Batlokwa mme sa leleka Sekonyela Jwalaboholo. Ka mora ho hlolwa hoo, Sekonyela o ile a balehela Winburg a e-na le batho ba seng bakae feela. Boholo ba batho ba hae ba ile ba ikopanya le Moshoeshoe I; mme ba bang ba fallela Eastern Cape ka karolo e nyenyane ya baleha leboya ho ya kopana le Batswana. Hamorao o ile a fallela sebakeng se neng se fanwe ke George Russell Clerk - Wittenberg Reserve e Seterekeng sa [[Herschel, Kapa Botjhabela|Herschel]] sa Eastern Cape. Sekonyela o hlokahetse ka la 20 Phupu 1856. Ho ya ka dineano tsa molomo tse tlalehilweng ke setloholo sa hae, Felix Maketekete Sekonyela, Sekonyela o ne a e-na le basadi ba supileng ba ileng ba mo tswalla bana le ba bang ba bangata ba neng ba sa ba tswala. Baeti ba tswang dinaheng tse ding ba ile ba dumela ka ho feletseng ka ho hlalosa Sekonyela hampe. Sena se ne se bakwa ke ho hloriswa ha hae ha Bakreste ba sokolohileng, bao ka bobona a neng a bolaile ba bararo ba bona ka lebaka la diqoso tsa boloi. Batlokwa ba kajeno ba bua ka Sekonyela e le motho a ''bohale'' , ka lebaka la tshekamelo ya hae ya kgalefo le kalafo e mpe eo a ileng a e fumana ho balatedi ba hae. == Mehlodi == n3ua8yp9qjdcq6o02ok9db6esol2gt3 41339 41338 2026-09-27T05:10:05Z Ntsunong 13225 Editing 41339 wikitext text/x-wiki '''Kgosi Sekonyela''' (c. 1804 - 20 1856) e ne e le hlooho ya Batlokwa. O ile a nka boetapele ho tswa ho Mme wa hae Kgosihadi [[Mmanthatisi|Manthatisi]] ka 1824 a dula karolong ya kajeno ya Leboya ya [[Lesotho]]. O ne a dula a hlasela merabe e haufi e nang le dikgomo, hangata a e ntsha kotsi le batho ba habo. Qetellong ya 1853, Puso ya Sekonyela e ile ya hlolwa ke lebotho la morena wa [[Basotho]] [[Moshoeshoe I]]. Boholo ba moloko wa hae ba ile ba qhalana le ho nkuwa ke ba hlolang. Sekonyela o ile a fallela [[Herschel, Kapa Botjhabela|Herschel]] moo a ileng a hlokahala ka mora dilemo tse tharo hamorao. Sekonyela o hlahile ka 1804, e ne e le mora wa Morena [[Mokotjo]] wa Batlokwa eo a neng a nyetse morwetsana wa [[Basia]], eo ka nako eo o ile a rehwa [[Mmanthatisi|Manthatisi]] kamora ho tswalwa ha ngwana wa bona wa pele Nthatisi. Ka nako eo Batlokwa ba ne ba dula dithoteng tsa Noka ya Namahadi. Mokotjo e ne e le hlooho ya Mokotleng Tlokwa. Mokotjo e ne e le hlooho ya Mokotleng Tlokwa. Mokotjo o ile a hlokahala ka lebaka la ho kula ha a ntse a le mosebetsing wa ho batla sebaka se haufi le Hohobeng ho morena wa Batlokwa ya qothisanang lehlokwa le yena e leng Lebasa. [[File:Kgosi Sekonyela in 1834.png|thumb|Kgosi Sekonyela, Morena wa Batlokwa ka selemo sa 1834.]] Ka mora hore ho qale dintwa tsa Difaqane ([[Difaqane|MFECANE)]], Manthatisi o ile a etella batho ba hae pele ka dilemo tse pedi ba lelera pakeng tsa Noka ya Sand le Orange. Nakong eo, Batlokwa ba ne ba phela. E nngwe ya dintho tseo ba ileng ba tobana le tsona ke hore Ka 1837, banna ba meloko ya Sekonyela ba i e ba utswa dikgomo tse ding ho moeta-pele wa MaZulu e l, haingan e. Ha Sekyela a kopa hore a mo buseletse chelete eo, o ile a mo araba ka ho mo hlapaola. Dingane o ile a sebedisa ditshebeletso tsa moetapele wa Voortrekker Piet Retief ya ileng a kwalla Sekonyela ka bolotsana. Batlokwa ba ile ba qobellwa ho kgutlisa likgomo tse utswitsweng tsa Dingane hahmmoho le thekollo e kaamme lo ka dikaomo tse 700, dipere tse 70 le di-musket tse 30 bakeng sa tokollo ya hae. Sekonyela o ile a tlameha ho etsa jwalo mme a lokollwa. Retief o ile a etsa qeto ya hore a se ke a nehelana ka Sekonyela ho Dingane, ya neng a kopa dikgomo tse 300. Retief o ile a nka tse ding kaofela. O ile a boela a nka dithunya ho Batlokwa, tseo Sekonyela a neng a di fumane ka phapanyetsano. Retief o ile a etsa qeto ya ho beha molato ho Sekonyela e le hore a ka buisana ka tumellano ya Voortrekker sebakeng sa Dingane. Leha ho le jwalo, sena ha se a ka sa sebetsa ka molemong wa Retief ha Dingane a tswela pele ho mo bolaya le sehlopha sa hae. Ka May 1849, Sekonyela le Korana, haholo-holo moeta-pele wa bona Gert Taaibosch, ba ile ba boelana mme sena ke ha ho etswa ditlhaselo tse mmalwa kgahlanong le Moshoeshoe I. Nakong e fetileng, Korana le Moshoeshoe I ba ne ba e-na le dikgohlano ka naha, haholo-holo naha e haufi le Caledon. Ka la 1 Lwetse 1850, Major Henry Douglas Warden - ya neng a ikarabella bakeng sa Orange Free State, kamora hore e kenngwe ke [[United Kingdom|Borithane]] ka 1848 - o ile a fuwa tumello ke mmuso wa Freistata ho nka bohato ba sesole kgahlanong le Sekonyela e le ho fedisa ditlhaselo tse tlwaelehileng ho [[Basotho]] le Bataung. Sena se etsahetse ka mora hore Moshoeshoe I le Bataung ba tletlebe ka ditlhaselo tse atisang ho etswa ke Sekonyela. Leha ho le jwalo, sena ha sea ka sa finyellwa ka lebaka la ho ba le bo-rakgwebo ba Taaibosch. Sekonyela o ile a lefa dikgomo tse 300 ka mora ho bontsha ho ikwahlaya. Nakong eo Sekonyela o ile a boela a etella pele ditlhaselo tse atlehileng tsa dikgomo kgahlanong le baeta-pele ba boahelani ba ka leboya le leboya-botjhabela. Ka February 1852, Motlatsi wa Mokhomishenara Hogge o ile a kopana le Moshoeshoe I, a mo tiisetsa hore Brithani e ke ke ya hlola e kenella dintweng tsa merabe. Kaha e ne e feta boetapele ba Sekoyela ka matla le ho kgathala ke ho hlasela ha hae Moshoeshoe o ne a ikemiseditse ho otla ditlhaselo tse ding. Ka March 1852, Batlokwa ba ile ba utswa dipere tse 10 tse ntle ka ho fetisisa tsa Moshoeshoe. Moshoeshoe o ile a bokella masole a tswang sebakeng se seng le se seng sa mmuso wa hae mme a kopantswe ke melapo e kang Morosi le Thembu ya kopaneng le eena. Lebotho la banna ba ka bang 7,000 le ile la hlasela Makosane, motse wa morabo Sekonyela MMota. Mabotho a Batlokwa a ile a hlolwa, mehlape ya bona ya lelekwa ha dijalo le matlwana a bona a tjheswa. Kamora ho senya motse wa Nkgahle, lebotho la Moshoeshoe le ile la tswela pele ho hlasela qhobosheane ya Sekonyela e Marabeng le ya mora wa hae Maketekete e Jwalaboholo. Sekonyela o ile a etsa nyehelo ya kgotso mme Moshoeshoe a e amohela. Batlokwa ba ne ba lahlehetswe ke banna ba ka bang 50 ba bolailweng le dikgomo tsa bona tse ngata. Moshoeshoe o ne a ile a ithaopela ho etsa selekane le Sekonyela ha a tobane le ho eketseha ha Boer le Brithani. Ka ho tshaba ho ba molaodi wa hae Sekonyela o ile a hana. Kamora ntwa ya Berea ka la 20 Tshitwe 1852, Taaibosch le Sekonyela ba ile ba hlasela Bataung ba Tolo e Winburg le MaKgolokwe a neng e le tlasa Witsie Seterekeng sa [[Harrismith]]. Ntweng ya Kgoro-e-Betlwa kgahlanong le Basotho, e ileng ya latela qetellong ya 1853 (dipakeng tsa Mphalane le Pulungwana), Taaibosch o ile a bolawa Dawidsberg. Kamora lefu la Taaibosch, sesole sa Basotho se ile sa hatella Batlokwa mme sa leleka Sekonyela Jwalaboholo. Ka mora ho hlolwa hoo, Sekonyela o ile a balehela Winburg a e-na le batho ba seng bakae feela. Boholo ba batho ba hae ba ile ba ikopanya le Moshoeshoe I; mme ba bang ba fallela Eastern Cape ka karolo e nyenyane ya baleha leboya ho ya kopana le Batswana. Hamorao o ile a fallela sebakeng se neng se fanwe ke George Russell Clerk - Wittenberg Reserve e Seterekeng sa [[Herschel, Kapa Botjhabela|Herschel]] sa Eastern Cape. Sekonyela o hlokahetse ka la 20 Phupu 1856. Ho ya ka dineano tsa molomo tse tlalehilweng ke setloholo sa hae, Felix Maketekete Sekonyela, Sekonyela o ne a e-na le basadi ba supileng ba ileng ba mo tswalla bana le ba bang ba bangata ba neng ba sa ba tswala. Baeti ba tswang dinaheng tse ding ba ile ba dumela ka ho feletseng ka ho hlalosa Sekonyela hampe. Sena se ne se bakwa ke ho hloriswa ha hae ha Bakreste ba sokolohileng, bao ka bobona a neng a bolaile ba bararo ba bona ka lebaka la diqoso tsa boloi. Batlokwa ba kajeno ba bua ka Sekonyela e le motho a ''bohale'' , ka lebaka la tshekamelo ya hae ya kgalefo le kalafo e mpe eo a ileng a e fumana ho balatedi ba hae. == Mehlodi == e8behadlw0cy9ydkhfwuvgqsm6rv080 41340 41339 2026-09-27T05:14:26Z Ntsunong 13225 Editing 41340 wikitext text/x-wiki '''Kgosi Sekonyela''' (c. 1804 - 20 1856) e ne e le hlooho ya Batlokwa. O ile a nka boetapele ho tswa ho Mme wa hae Kgosihadi [[Mmanthatisi|Manthatisi]] ka 1824 a dula karolong ya kajeno ya Leboya ya [[Lesotho]]. O ne a dula a hlasela merabe e haufi e nang le dikgomo, hangata a e ntsha kotsi le batho ba habo. Qetellong ya 1853, Puso ya Sekonyela e ile ya hlolwa ke lebotho la morena wa [[Basotho]] [[Moshoeshoe I]]. Boholo ba moloko wa hae ba ile ba qhalana le ho nkuwa ke ba hlolang. Sekonyela o ile a fallela [[Herschel, Kapa Botjhabela|Herschel]] moo a ileng a hlokahala ka mora dilemo tse tharo hamorao. Sekonyela o hlahile ka 1804, e ne e le mora wa Morena [[Mokotjo]] wa Batlokwa eo a neng a nyetse morwetsana wa [[Basia]], eo ka nako eo o ile a rehwa [[Mmanthatisi|Manthatisi]] kamora ho tswalwa ha ngwana wa bona wa pele Nthatisi. Ka nako eo Batlokwa ba ne ba dula dithoteng tsa Noka ya Namahadi. Mokotjo e ne e le hlooho ya Mokotleng Tlokwa. Mokotjo e ne e le hlooho ya Mokotleng Tlokwa. Mokotjo o ile a hlokahala ka lebaka la ho kula ha a ntse a le mosebetsing wa ho batla sebaka se haufi le Hohobeng ho morena wa Batlokwa ya qothisanang lehlokwa le yena e leng Lebasa. [[File:Kgosi Sekonyela in 1834.png|thumb|Kgosi Sekonyela, Morena wa Batlokwa ka selemo sa 1834.]] Ka mora hore ho qale dintwa tsa Difaqane ([[Difaqane|MFECANE)]], Manthatisi o ile a etella batho ba hae pele ka dilemo tse pedi ba lelera pakeng tsa Noka ya Sand le Orange. Nakong eo, Batlokwa ba ne ba phela. E nngwe ya dintho tseo ba ileng ba tobana le tsona ke hore ka e b utswa dikgomo tse ding ho moeta-pele wa MaZulu e l, haingan e. Ha Sekyela a kopa hore a mo buseletse chelete eo, o ile a mo araba ka ho mo hlapaola. Dingane o ile a sebedisa ditshebeletso tsa moetapele wa Voortrekker Piet Retief ya ileng a kwalla Sekonyela ka bolotsana. Batlokwa ba ile ba qobellwa ho kgutlisa likgomo tse utswitsweng tsa Dingane hahmmoho le thekollo e kaamme lo ka dikaomo tse 700, dipere tse 70 le di-musket tse 30 bakeng sa tokollo ya hae. Sekonyela o ile a tlameha ho etsa jwalo mme a lokollwa. Retief o ile a etsa qeto ya hore a se ke a nehelana ka Sekonyela ho Dingane, ya neng a kopa dikgomo tse 300. Retief o ile a nka tse ding kaofela. O ile a boela a nka dithunya ho Batlokwa, tseo Sekonyela a neng a di fumane ka phapanyetsano. Retief o ile a etsa qeto ya ho beha molato ho Sekonyela e le hore a ka buisana ka tumellano ya Voortrekker sebakeng sa Dingane. Leha ho le jwalo, sena ha se a ka sa sebetsa ka molemong wa Retief ha Dingane a tswela pele ho mo bolaya le sehlopha sa hae. Ka May 1849, Sekonyela le Korana, haholo-holo moeta-pele wa bona Gert Taaibosch, ba ile ba boelana mme sena ke ha ho etswa ditlhaselo tse mmalwa kgahlanong le Moshoeshoe I. Nakong e fetileng, Korana le Moshoeshoe I ba ne ba e-na le dikgohlano ka naha, haholo-holo naha e haufi le Caledon. Ka la 1 Lwetse 1850, Major Henry Douglas Warden - ya neng a ikarabella bakeng sa Orange Free State, kamora hore e kenngwe ke [[United Kingdom|Borithane]] ka 1848 - o ile a fuwa tumello ke mmuso wa Freistata ho nka bohato ba sesole kgahlanong le Sekonyela e le ho fedisa ditlhaselo tse tlwaelehileng ho [[Basotho]] le Bataung. Sena se etsahetse ka mora hore Moshoeshoe I le Bataung ba tletlebe ka ditlhaselo tse atisang ho etswa ke Sekonyela. Leha ho le jwalo, sena ha sea ka sa finyellwa ka lebaka la ho ba le bo-rakgwebo ba Taaibosch. Sekonyela o ile a lefa dikgomo tse 300 ka mora ho bontsha ho ikwahlaya. Nakong eo Sekonyela o ile a boela a etella pele ditlhaselo tse atlehileng tsa dikgomo kgahlanong le baeta-pele ba boahelani ba ka leboya le leboya-botjhabela. Ka February 1852, Motlatsi wa Mokhomishenara Hogge o ile a kopana le Moshoeshoe I, a mo tiisetsa hore Brithani e ke ke ya hlola e kenella dintweng tsa merabe. Kaha e ne e feta boetapele ba Sekoyela ka matla le ho kgathala ke ho hlasela ha hae Moshoeshoe o ne a ikemiseditse ho otla ditlhaselo tse ding. Ka March 1852, Batlokwa ba ile ba utswa dipere tse 10 tse ntle ka ho fetisisa tsa Moshoeshoe. Moshoeshoe o ile a bokella masole a tswang sebakeng se seng le se seng sa mmuso wa hae mme a kopantswe ke melapo e kang Morosi le Thembu ya kopaneng le eena. Lebotho la banna ba ka bang 7,000 le ile la hlasela Makosane, motse wa morabo Sekonyela MMota. Mabotho a Batlokwa a ile a hlolwa, mehlape ya bona ya lelekwa ha dijalo le matlwana a bona a tjheswa. Kamora ho senya motse wa Nkgahle, lebotho la Moshoeshoe le ile la tswela pele ho hlasela qhobosheane ya Sekonyela e Marabeng le ya mora wa hae Maketekete e Jwalaboholo. Sekonyela o ile a etsa nyehelo ya kgotso mme Moshoeshoe a e amohela. Batlokwa ba ne ba lahlehetswe ke banna ba ka bang 50 ba bolailweng le dikgomo tsa bona tse ngata. Moshoeshoe o ne a ile a ithaopela ho etsa selekane le Sekonyela ha a tobane le ho eketseha ha Boer le Brithani. Ka ho tshaba ho ba molaodi wa hae Sekonyela o ile a hana. Kamora ntwa ya Berea ka la 20 Tshitwe 1852, Taaibosch le Sekonyela ba ile ba hlasela Bataung ba Tolo e Winburg le MaKgolokwe a neng e le tlasa Witsie Seterekeng sa [[Harrismith]]. Ntweng ya Kgoro-e-Betlwa kgahlanong le Basotho, e ileng ya latela qetellong ya 1853 (dipakeng tsa Mphalane le Pulungwana), Taaibosch o ile a bolawa Dawidsberg. Kamora lefu la Taaibosch, sesole sa Basotho se ile sa hatella Batlokwa mme sa leleka Sekonyela Jwalaboholo. Ka mora ho hlolwa hoo, Sekonyela o ile a balehela Winburg a e-na le batho ba seng bakae feela. Boholo ba batho ba hae ba ile ba ikopanya le Moshoeshoe I; mme ba bang ba fallela Eastern Cape ka karolo e nyenyane ya baleha leboya ho ya kopana le Batswana. Hamorao o ile a fallela sebakeng se neng se fanwe ke George Russell Clerk - Wittenberg Reserve e Seterekeng sa [[Herschel, Kapa Botjhabela|Herschel]] sa Eastern Cape. Sekonyela o hlokahetse ka la 20 Phupu 1856. Ho ya ka dineano tsa molomo tse tlalehilweng ke setloholo sa hae, Felix Maketekete Sekonyela, Sekonyela o ne a e-na le basadi ba supileng ba ileng ba mo tswalla bana le ba bang ba bangata ba neng ba sa ba tswala. Baeti ba tswang dinaheng tse ding ba ile ba dumela ka ho feletseng ka ho hlalosa Sekonyela hampe. Sena se ne se bakwa ke ho hloriswa ha hae ha Bakreste ba sokolohileng, bao ka bobona a neng a bolaile ba bararo ba bona ka lebaka la diqoso tsa boloi. Batlokwa ba kajeno ba bua ka Sekonyela e le motho a ''bohale'' , ka lebaka la tshekamelo ya hae ya kgalefo le kalafo e mpe eo a ileng a e fumana ho balatedi ba hae. == Mehlodi == 3zz31alqk3sxlgyn9rjmyc1rjubdayu 41341 41340 2026-09-27T05:24:46Z Ntsunong 13225 /* */ spelling and editing 41341 wikitext text/x-wiki '''Kgosi Sekonyela''' (c. 1804 - 20 1856) e ne e le hlooho ya Batlokwa. O ile a nka boetapele ho tswa ho Mme wa hae Kgosihadi [[Mmanthatisi|Manthatisi]] ka 1824 a dula karolong ya kajeno ya Leboya ya [[Lesotho]]. O ne a dula a hlasela merabe e haufi e nang le dikgomo, hangata a e ntsha kotsi le batho ba habo. Qetellong ya 1853, Puso ya Sekonyela e ile ya hlolwa ke lebotho la morena wa [[Basotho]] [[Moshoeshoe I]]. Boholo ba moloko wa hae ba ile ba qhalana le ho nkuwa ke ba hlolang. Sekonyela o ile a fallela [[Herschel, Kapa Botjhabela|Herschel]] moo a ileng a hlokahala ka mora dilemo tse tharo hamorao. Sekonyela o hlahile ka 1804, e ne e le mora wa Morena [[Mokotjo]] wa Batlokwa eo a neng a nyetse morwetsana wa [[Basia]], eo ka nako eo o ile a rehwa [[Mmanthatisi|Manthatisi]] kamora ho tswalwa ha ngwana wa bona wa pele Nthatisi. Ka nako eo Batlokwa ba ne ba dula dithoteng tsa Noka ya Namahadi. Mokotjo e ne e le hlooho ya Mokotleng Tlokwa. Mokotjo e ne e le hlooho ya Mokotleng Tlokwa. Mokotjo o ile a hlokahala ka lebaka la ho kula ha a ntse a le mosebetsing wa ho batla sebaka se haufi le Hohobeng ho morena wa Batlokwa ya qothisanang lehlokwa le yena e leng Lebasa. [[File:Kgosi Sekonyela in 1834.png|thumb|Kgosi Sekonyela, Morena wa Batlokwa ka selemo sa 1834.]] Ka mora hore ho qale dintwa tsa Difaqane ([[Difaqane|MFECANE)]], Manthatisi o ile a etella batho ba hae pele ka dilemo tse pedi ba lelera pakeng tsa Noka ya Sand le Orange. Nakong eo, Batlokwa ba ne ba phela. E nngwe ya dintho tseo ba ileng ba tobana le tsona ke hore ka 1837 banna ba Sekonyela ba ile ba utswa dikgomo tse ding ho moeta-pele wa MaZulu e leng Dingane. Ha Dingane a kopa hore a mo buseletse dikgomo tseo, Sekonyela o ile a mo araba ka ho mo hlapaola. Dingane o ile a sebedisa tshebeletso ya moeta-pele wa Maburu e leng Piet Retief hore a tle a kgone ho thuseha. Ka May 1849, Sekonyela le Korana, haholo-holo moeta-pele wa bona Gert Taaibosch, ba ile ba boelana mme sena ke ha ho etswa ditlhaselo tse mmalwa kgahlanong le Moshoeshoe I. Nakong e fetileng, Korana le Moshoeshoe I ba ne ba e-na le dikgohlano ka naha, haholo-holo naha e haufi le Caledon. Ka la 1 Lwetse 1850, Major Henry Douglas Warden - ya neng a ikarabella bakeng sa Orange Free State, kamora hore e kenngwe ke [[United Kingdom|Borithane]] ka 1848 - o ile a fuwa tumello ke mmuso wa Freistata ho nka bohato ba sesole kgahlanong le Sekonyela e le ho fedisa ditlhaselo tse tlwaelehileng ho [[Basotho]] le Bataung. Sena se etsahetse ka mora hore Moshoeshoe I le Bataung ba tletlebe ka ditlhaselo tse atisang ho etswa ke Sekonyela. Leha ho le jwalo, sena ha sea ka sa finyellwa ka lebaka la ho ba le bo-rakgwebo ba Taaibosch. Sekonyela o ile a lefa dikgomo tse 300 ka mora ho bontsha ho ikwahlaya. Nakong eo Sekonyela o ile a boela a etella pele ditlhaselo tse atlehileng tsa dikgomo kgahlanong le baeta-pele ba boahelani ba ka leboya le leboya-botjhabela. Ka February 1852, Motlatsi wa Mokhomishenara Hogge o ile a kopana le Moshoeshoe I, a mo tiisetsa hore Brithani e ke ke ya hlola e kenella dintweng tsa merabe. Kaha e ne e feta boetapele ba Sekoyela ka matla le ho kgathala ke ho hlasela ha hae Moshoeshoe o ne a ikemiseditse ho otla ditlhaselo tse ding. Ka March 1852, Batlokwa ba ile ba utswa dipere tse 10 tse ntle ka ho fetisisa tsa Moshoeshoe. Moshoeshoe o ile a bokella masole a tswang sebakeng se seng le se seng sa mmuso wa hae mme a kopantswe ke melapo e kang Morosi le Thembu ya kopaneng le eena. Lebotho la banna ba ka bang 7,000 le ile la hlasela Makosane, motse wa morabo Sekonyela MMota. Mabotho a Batlokwa a ile a hlolwa, mehlape ya bona ya lelekwa ha dijalo le matlwana a bona a tjheswa. Kamora ho senya motse wa Nkgahle, lebotho la Moshoeshoe le ile la tswela pele ho hlasela qhobosheane ya Sekonyela e Marabeng le ya mora wa hae Maketekete e Jwalaboholo. Sekonyela o ile a etsa nyehelo ya kgotso mme Moshoeshoe a e amohela. Batlokwa ba ne ba lahlehetswe ke banna ba ka bang 50 ba bolailweng le dikgomo tsa bona tse ngata. Moshoeshoe o ne a ile a ithaopela ho etsa selekane le Sekonyela ha a tobane le ho eketseha ha Boer le Brithani. Ka ho tshaba ho ba molaodi wa hae Sekonyela o ile a hana. Kamora ntwa ya Berea ka la 20 Tshitwe 1852, Taaibosch le Sekonyela ba ile ba hlasela Bataung ba Tolo e Winburg le MaKgolokwe a neng e le tlasa Witsie Seterekeng sa [[Harrismith]]. Ntweng ya Kgoro-e-Betlwa kgahlanong le Basotho, e ileng ya latela qetellong ya 1853 (dipakeng tsa Mphalane le Pulungwana), Taaibosch o ile a bolawa Dawidsberg. Kamora lefu la Taaibosch, sesole sa Basotho se ile sa hatella Batlokwa mme sa leleka Sekonyela Jwalaboholo. Ka mora ho hlolwa hoo, Sekonyela o ile a balehela Winburg a e-na le batho ba seng bakae feela. Boholo ba batho ba hae ba ile ba ikopanya le Moshoeshoe I; mme ba bang ba fallela Eastern Cape ka karolo e nyenyane ya baleha leboya ho ya kopana le Batswana. Hamorao o ile a fallela sebakeng se neng se fanwe ke George Russell Clerk - Wittenberg Reserve e Seterekeng sa [[Herschel, Kapa Botjhabela|Herschel]] sa Eastern Cape. Sekonyela o hlokahetse ka la 20 Phupu 1856. Ho ya ka dineano tsa molomo tse tlalehilweng ke setloholo sa hae, Felix Maketekete Sekonyela, Sekonyela o ne a e-na le basadi ba supileng ba ileng ba mo tswalla bana le ba bang ba bangata ba neng ba sa ba tswala. Baeti ba tswang dinaheng tse ding ba ile ba dumela ka ho feletseng ka ho hlalosa Sekonyela hampe. Sena se ne se bakwa ke ho hloriswa ha hae ha Bakreste ba sokolohileng, bao ka bobona a neng a bolaile ba bararo ba bona ka lebaka la diqoso tsa boloi. Batlokwa ba kajeno ba bua ka Sekonyela e le motho a ''bohale'' , ka lebaka la tshekamelo ya hae ya kgalefo le kalafo e mpe eo a ileng a e fumana ho balatedi ba hae. == Mehlodi == du0x8aacdovuy9u65jydfwdf86lu6xd 41342 41341 2026-09-27T09:23:21Z Ntsunong 13225 /* */ Editing 41342 wikitext text/x-wiki '''Kgosi Sekonyela''' (c. 1804 - 20 1856) e ne e le hlooho ya Batlokwa. O ile a nka boetapele ho tswa ho Mme wa hae Kgosihadi [[Mmanthatisi|Manthatisi]] ka 1824 a dula karolong ya kajeno ya Leboya ya [[Lesotho]]. O ne a dula a hlasela merabe e haufi e nang le dikgomo, hangata a e ntsha kotsi le batho ba habo. Qetellong ya 1853, Puso ya Sekonyela e ile ya hlolwa ke lebotho la morena wa [[Basotho]] [[Moshoeshoe I]]. Boholo ba moloko wa hae ba ile ba qhalana le ho nkuwa ke ba hlolang. Sekonyela o ile a fallela [[Herschel, Kapa Botjhabela|Herschel]] moo a ileng a hlokahala ka mora dilemo tse tharo hamorao. Sekonyela o hlahile ka 1804, e ne e le mora wa Morena [[Mokotjo]] wa Batlokwa eo a neng a nyetse morwetsana wa [[Basia]], eo ka nako eo o ile a rehwa [[Mmanthatisi|Manthatisi]] kamora ho tswalwa ha ngwana wa bona wa pele Nthatisi. Ka nako eo Batlokwa ba ne ba dula dithoteng tsa Noka ya Namahadi. Mokotjo e ne e le hlooho ya Mokotleng Tlokwa. Mokotjo e ne e le hlooho ya Mokotleng Tlokwa. Mokotjo o ile a hlokahala ka lebaka la ho kula ha a ntse a le mosebetsing wa ho batla sebaka se haufi le Hohobeng ho morena wa Batlokwa ya qothisanang lehlokwa le yena e leng Lebasa. [[File:Kgosi Sekonyela in 1834.png|thumb|Kgosi Sekonyela, Morena wa Batlokwa ka selemo sa 1834.]] Ka mora hore ho qale dintwa tsa Difaqane ([[Difaqane|MFECANE)]], Manthatisi o ile a etella batho ba hae pele ka dilemo tse pedi ba lelera pakeng tsa Noka ya Sand le Orange. Nakong eo, Batlokwa ba ne ba phela. E nngwe ya dintho tseo ba ileng ba tobana le tsona ke hore ka 1837 banna ba Sekonyela ba ile ba utswa dikgomo tse ding ho moeta-pele wa MaZulu e leng Dingane. Ha Dingane a kopa hore a mo buseletse dikgomo tseo, Sekonyela o ile a mo araba ka ho mo hlapaola. Dingane o ile a sebedisa tshebeletso ya moeta-pele wa Maburu e leng Piet Retief hore a tle a kgone ho thuseha. Ka May 1849, Sekonyela le Korana, haholo-holo moeta-pele wa bona Gert Taaibosch, ba ile ba boelana mme sena ke ha ho etswa ditlhaselo tse mmalwa kgahlanong le Moshoeshoe I. Nakong e fetileng, Korana le Moshoeshoe I ba ne ba e-na le dikgohlano ka naha, haholo-holo naha e haufi le Caledon. Ka la 1 Lwetse 1850, Major Henry Douglas Warden - ya neng a ikarabella bakeng sa Orange Free State, kamora hore e kenngwe ke [[United Kingdom|Borithane]] ka 1848 - o ile a fuwa tumello ke mmuso wa Freistata ho nka bohato ba sesole kgahlanong le Sekonyela e le ho fedisa ditlhaselo tse tlwaelehileng ho [[Basotho]] le Bataung. Sena se etsahetse ka mora hore Moshoeshoe I le Bataung ba tletlebe ka ditlhaselo tse atisang ho etswa ke Sekonyela. Leha ho le jwalo, sena ha sea ka sa finyellwa ka lebaka la ho ba le bo-rakgwebo ba Taaibosch. Sekonyela o ile a lefa dikgomo tse 300 ka mora ho bontsha ho ikwahlaya. Nakong eo Sekonyela o ile a boela a etella pele ditlhaselo tse atlehileng tsa dikgomo kgahlanong le baeta-pele ba boahelani ba ka leboya le leboya-botjhabela. Ka Hlakola 1852, Motlatsi wa Mokhomishenara Hogge o ile a kopana le Moshoeshoe I, a mo tiisetsa hore Brithani e ke ke ya hlola e kenella dintweng tsa merabe. Kaha e ne e feta boetapele ba Sekoyela ka matla le ho kgathala ke ho hlasela ha hae Moshoeshoe o ne a ikemiseditse ho otla ditlhaselo tse ding. Ka March 1852, Batlokwa ba ile ba utswa dipere tse 10 tse ntle ka ho fetisisa tsa Moshoeshoe. Moshoeshoe o ile a bokella masole a tswang sebakeng se seng le se seng sa mmuso wa hae mme a kopantswe ke melapo e kang Morosi le Thembu ya kopaneng le eena. Lebotho la banna ba ka bang 7,000 le ile la hlasela Makosane, motse wa morabo Sekonyela MMota. Mabotho a Batlokwa a ile a hlolwa, mehlape ya bona ya lelekwa ha dijalo le matlwana a bona a tjheswa. Kamora ho senya motse wa Nkgahle, lebotho la Moshoeshoe le ile la tswela pele ho hlasela qhobosheane ya Sekonyela e Marabeng le ya mora wa hae Maketekete e Jwalaboholo. Sekonyela o ile a etsa nyehelo ya kgotso mme Moshoeshoe a e amohela. Batlokwa ba ne ba lahlehetswe ke banna ba ka bang 50 ba bolailweng le dikgomo tsa bona tse ngata. Moshoeshoe o ne a ile a ithaopela ho etsa selekane le Sekonyela ha a tobane le ho eketseha ha Boer le Brithani. Ka ho tshaba ho ba molaodi wa hae Sekonyela o ile a hana. Kamora ntwa ya Berea ka la 20 Tshitwe 1852, Taaibosch le Sekonyela ba ile ba hlasela Bataung ba Tolo e Winburg le MaKgolokwe a neng e le tlasa Witsie Seterekeng sa [[Harrismith]]. Ntweng ya Kgoro-e-Betlwa kgahlanong le Basotho, e ileng ya latela qetellong ya 1853 (dipakeng tsa Mphalane le Pulungwana), Taaibosch o ile a bolawa Dawidsberg. Kamora lefu la Taaibosch, sesole sa Basotho se ile sa hatella Batlokwa mme sa leleka Sekonyela Jwalaboholo. Ka mora ho hlolwa hoo, Sekonyela o ile a balehela Winburg a e-na le batho ba seng bakae feela. Boholo ba batho ba hae ba ile ba ikopanya le Moshoeshoe I; mme ba bang ba fallela Eastern Cape ka karolo e nyenyane ya baleha leboya ho ya kopana le Batswana. Hamorao o ile a fallela sebakeng se neng se fanwe ke George Russell Clerk - Wittenberg Reserve e Seterekeng sa [[Herschel, Kapa Botjhabela|Herschel]] sa Eastern Cape. Sekonyela o hlokahetse ka la 20 Phupu 1856. Ho ya ka dineano tsa molomo tse tlalehilweng ke setloholo sa hae, Felix Maketekete Sekonyela, Sekonyela o ne a e-na le basadi ba supileng ba ileng ba mo tswalla bana le ba bang ba bangata ba neng ba sa ba tswala. Baeti ba tswang dinaheng tse ding ba ile ba dumela ka ho feletseng ka ho hlalosa Sekonyela hampe. Sena se ne se bakwa ke ho hloriswa ha hae ha Bakreste ba sokolohileng, bao ka bobona a neng a bolaile ba bararo ba bona ka lebaka la diqoso tsa boloi. Batlokwa ba kajeno ba bua ka Sekonyela e le motho a ''bohale'' , ka lebaka la tshekamelo ya hae ya kgalefo le kalafo e mpe eo a ileng a e fumana ho balatedi ba hae. == Mehlodi == lsnvuoboh349jnr3ig94yitt0y9j9pw 41343 41342 2026-09-27T09:24:57Z Ntsunong 13225 /* */ Translating 41343 wikitext text/x-wiki '''Kgosi Sekonyela''' (c. 1804 - 20 1856) e ne e le hlooho ya Batlokwa. O ile a nka boetapele ho tswa ho Mme wa hae Kgosihadi [[Mmanthatisi|Manthatisi]] ka 1824 a dula karolong ya kajeno ya Leboya ya [[Lesotho]]. O ne a dula a hlasela merabe e haufi e nang le dikgomo, hangata a e ntsha kotsi le batho ba habo. Qetellong ya 1853, Puso ya Sekonyela e ile ya hlolwa ke lebotho la morena wa [[Basotho]] [[Moshoeshoe I]]. Boholo ba moloko wa hae ba ile ba qhalana le ho nkuwa ke ba hlolang. Sekonyela o ile a fallela [[Herschel, Kapa Botjhabela|Herschel]] moo a ileng a hlokahala ka mora dilemo tse tharo hamorao. Sekonyela o hlahile ka 1804, e ne e le mora wa Morena [[Mokotjo]] wa Batlokwa eo a neng a nyetse morwetsana wa [[Basia]], eo ka nako eo o ile a rehwa [[Mmanthatisi|Manthatisi]] kamora ho tswalwa ha ngwana wa bona wa pele Nthatisi. Ka nako eo Batlokwa ba ne ba dula dithoteng tsa Noka ya Namahadi. Mokotjo e ne e le hlooho ya Mokotleng Tlokwa. Mokotjo e ne e le hlooho ya Mokotleng Tlokwa. Mokotjo o ile a hlokahala ka lebaka la ho kula ha a ntse a le mosebetsing wa ho batla sebaka se haufi le Hohobeng ho morena wa Batlokwa ya qothisanang lehlokwa le yena e leng Lebasa. [[File:Kgosi Sekonyela in 1834.png|thumb|Kgosi Sekonyela, Morena wa Batlokwa ka selemo sa 1834.]] Ka mora hore ho qale dintwa tsa Difaqane ([[Difaqane|MFECANE)]], Manthatisi o ile a etella batho ba hae pele ka dilemo tse pedi ba lelera pakeng tsa Noka ya Sand le Orange. Nakong eo, Batlokwa ba ne ba phela. E nngwe ya dintho tseo ba ileng ba tobana le tsona ke hore ka 1837 banna ba Sekonyela ba ile ba utswa dikgomo tse ding ho moeta-pele wa MaZulu e leng Dingane. Ha Dingane a kopa hore a mo buseletse dikgomo tseo, Sekonyela o ile a mo araba ka ho mo hlapaola. Dingane o ile a sebedisa tshebeletso ya moeta-pele wa Maburu e leng Piet Retief hore a tle a kgone ho thuseha. Ka Motsheanong 1849, Sekonyela le Korana, haholo-holo moeta-pele wa bona Gert Taaibosch, ba ile ba boelana mme sena ke ha ho etswa ditlhaselo tse mmalwa kgahlanong le Moshoeshoe I. Nakong e fetileng, Korana le Moshoeshoe I ba ne ba e-na le dikgohlano ka naha, haholo-holo naha e haufi le Caledon. Ka la 1 Lwetse 1850, Major Henry Douglas Warden - ya neng a ikarabella bakeng sa Orange Free State, kamora hore e kenngwe ke [[United Kingdom|Borithane]] ka 1848 - o ile a fuwa tumello ke mmuso wa Freistata ho nka bohato ba sesole kgahlanong le Sekonyela e le ho fedisa ditlhaselo tse tlwaelehileng ho [[Basotho]] le Bataung. Sena se etsahetse ka mora hore Moshoeshoe I le Bataung ba tletlebe ka ditlhaselo tse atisang ho etswa ke Sekonyela. Leha ho le jwalo, sena ha sea ka sa finyellwa ka lebaka la ho ba le bo-rakgwebo ba Taaibosch. Sekonyela o ile a lefa dikgomo tse 300 ka mora ho bontsha ho ikwahlaya. Nakong eo Sekonyela o ile a boela a etella pele ditlhaselo tse atlehileng tsa dikgomo kgahlanong le baeta-pele ba boahelani ba ka leboya le leboya-botjhabela. Ka Hlakola 1852, Motlatsi wa Mokhomishenara Hogge o ile a kopana le Moshoeshoe I, a mo tiisetsa hore Brithani e ke ke ya hlola e kenella dintweng tsa merabe. Kaha e ne e feta boetapele ba Sekoyela ka matla le ho kgathala ke ho hlasela ha hae Moshoeshoe o ne a ikemiseditse ho otla ditlhaselo tse ding. Ka March 1852, Batlokwa ba ile ba utswa dipere tse 10 tse ntle ka ho fetisisa tsa Moshoeshoe. Moshoeshoe o ile a bokella masole a tswang sebakeng se seng le se seng sa mmuso wa hae mme a kopantswe ke melapo e kang Morosi le Thembu ya kopaneng le eena. Lebotho la banna ba ka bang 7,000 le ile la hlasela Makosane, motse wa morabo Sekonyela MMota. Mabotho a Batlokwa a ile a hlolwa, mehlape ya bona ya lelekwa ha dijalo le matlwana a bona a tjheswa. Kamora ho senya motse wa Nkgahle, lebotho la Moshoeshoe le ile la tswela pele ho hlasela qhobosheane ya Sekonyela e Marabeng le ya mora wa hae Maketekete e Jwalaboholo. Sekonyela o ile a etsa nyehelo ya kgotso mme Moshoeshoe a e amohela. Batlokwa ba ne ba lahlehetswe ke banna ba ka bang 50 ba bolailweng le dikgomo tsa bona tse ngata. Moshoeshoe o ne a ile a ithaopela ho etsa selekane le Sekonyela ha a tobane le ho eketseha ha Boer le Brithani. Ka ho tshaba ho ba molaodi wa hae Sekonyela o ile a hana. Kamora ntwa ya Berea ka la 20 Tshitwe 1852, Taaibosch le Sekonyela ba ile ba hlasela Bataung ba Tolo e Winburg le MaKgolokwe a neng e le tlasa Witsie Seterekeng sa [[Harrismith]]. Ntweng ya Kgoro-e-Betlwa kgahlanong le Basotho, e ileng ya latela qetellong ya 1853 (dipakeng tsa Mphalane le Pulungwana), Taaibosch o ile a bolawa Dawidsberg. Kamora lefu la Taaibosch, sesole sa Basotho se ile sa hatella Batlokwa mme sa leleka Sekonyela Jwalaboholo. Ka mora ho hlolwa hoo, Sekonyela o ile a balehela Winburg a e-na le batho ba seng bakae feela. Boholo ba batho ba hae ba ile ba ikopanya le Moshoeshoe I; mme ba bang ba fallela Eastern Cape ka karolo e nyenyane ya baleha leboya ho ya kopana le Batswana. Hamorao o ile a fallela sebakeng se neng se fanwe ke George Russell Clerk - Wittenberg Reserve e Seterekeng sa [[Herschel, Kapa Botjhabela|Herschel]] sa Eastern Cape. Sekonyela o hlokahetse ka la 20 Phupu 1856. Ho ya ka dineano tsa molomo tse tlalehilweng ke setloholo sa hae, Felix Maketekete Sekonyela, Sekonyela o ne a e-na le basadi ba supileng ba ileng ba mo tswalla bana le ba bang ba bangata ba neng ba sa ba tswala. Baeti ba tswang dinaheng tse ding ba ile ba dumela ka ho feletseng ka ho hlalosa Sekonyela hampe. Sena se ne se bakwa ke ho hloriswa ha hae ha Bakreste ba sokolohileng, bao ka bobona a neng a bolaile ba bararo ba bona ka lebaka la diqoso tsa boloi. Batlokwa ba kajeno ba bua ka Sekonyela e le motho a ''bohale'' , ka lebaka la tshekamelo ya hae ya kgalefo le kalafo e mpe eo a ileng a e fumana ho balatedi ba hae. == Mehlodi == sxt8pf8exlll7qmwo30l127v94wjb19 41344 41343 2026-09-27T09:28:38Z Ntsunong 13225 /* */ editing 41344 wikitext text/x-wiki '''Kgosi Sekonyela''' (c. 1804 - 20 1856) e ne e le hlooho ya Batlokwa. O ile a nka boetapele ho tswa ho Mme wa hae Kgosihadi [[Mmanthatisi|Manthatisi]] ka 1824 a dula karolong ya kajeno ya Leboya ya [[Lesotho]]. O ne a dula a hlasela merabe e haufi e nang le dikgomo, hangata a e ntsha kotsi le batho ba habo. Qetellong ya 1853, Puso ya Sekonyela e ile ya hlolwa ke lebotho la morena wa [[Basotho]] [[Moshoeshoe I]]. Boholo ba moloko wa hae ba ile ba qhalana le ho nkuwa ke ba hlolang. Sekonyela o ile a fallela [[Herschel, Kapa Botjhabela|Herschel]] moo a ileng a hlokahala ka mora dilemo tse tharo hamorao. Sekonyela o hlahile ka 1804, e ne e le mora wa Morena [[Mokotjo]] wa Batlokwa eo a neng a nyetse morwetsana wa [[Basia]], eo ka nako eo o ile a rehwa [[Mmanthatisi|Manthatisi]] kamora ho tswalwa ha ngwana wa bona wa pele Nthatisi. Ka nako eo Batlokwa ba ne ba dula dithoteng tsa Noka ya Namahadi. Mokotjo e ne e le hlooho ya Mokotleng Tlokwa. Mokotjo e ne e le hlooho ya Mokotleng Tlokwa. Mokotjo o ile a hlokahala ka lebaka la ho kula ha a ntse a le mosebetsing wa ho batla sebaka se haufi le Hohobeng ho morena wa Batlokwa ya qothisanang lehlokwa le yena e leng Lebasa. [[File:Kgosi Sekonyela in 1834.png|thumb|Kgosi Sekonyela, Morena wa Batlokwa ka selemo sa 1834.]] Ka mora hore ho qale dintwa tsa Difaqane ([[Difaqane|MFECANE)]], Manthatisi o ile a etella batho ba hae pele ka dilemo tse pedi ba lelera pakeng tsa Noka ya Sand le Orange. Nakong eo, Batlokwa ba ne ba phela. E nngwe ya dintho tseo ba ileng ba tobana le tsona ke hore ka 1837 banna ba Sekonyela ba ile ba utswa dikgomo tse ding ho moeta-pele wa MaZulu e leng Dingane. Ha Dingane a kopa hore a mo buseletse dikgomo tseo, Sekonyela o ile a mo araba ka ho mo hlapaola. Dingane o ile a sebedisa tshebeletso ya moeta-pele wa Maburu e leng Piet Retief hore a tle a kgone ho thuseha. Ka Motsheanong 1849, Sekonyela le Korana, haholo-holo moeta-pele wa bona Gert Taaibosch, ba ile ba boelana mme sena ke ha ho etswa ditlhaselo tse mmalwa kgahlanong le Moshoeshoe I. Nakong e fetileng, Korana le Moshoeshoe I ba ne ba e-na le dikgohlano ka naha, haholo-holo naha e haufi le Caledon. Ka la 1 Lwetse 1850, Major Henry Douglas Warden - ya neng a ikarabella bakeng sa Orange Free State, kamora hore e kenngwe ke [[United Kingdom|Borithane]] ka 1848 - o ile a fuwa tumello ke mmuso wa Freistata ho nka bohato ba sesole kgahlanong le Sekonyela e le ho fedisa ditlhaselo tse tlwaelehileng ho [[Basotho]] le Bataung. Sena se etsahetse ka mora hore Moshoeshoe I le Bataung ba tletlebe ka ditlhaselo tse atisang ho etswa ke Sekonyela. Leha ho le jwalo, sena ha se a ka sa finyellwa ka lebaka la ho ba le bo-rakgwebo ba Taaibosch. Sekonyela o ile a lefa dikgomo tse 300 ka mora ho bontsha ho ikwahlaya. Nakong eo Sekonyela o ile a boela a etella pele ditlhaselo tse atlehileng tsa dikgomo kgahlanong le baeta-pele ba boahelani ba ka leboya le leboya-botjhabela. Ka Hlakola 1852, Motlatsi wa Mokhomishenara Hogge o ile a kopana le Moshoeshoe I, a mo tiisetsa hore Brithani e ke ke ya hlola e kenella dintweng tsa merabe. Kaha e ne e feta boetapele ba Sekoyela ka matla le ho kgathala ke ho hlasela ha hae Moshoeshoe o ne a ikemiseditse ho otla ditlhaselo tse ding. Ka March 1852, Batlokwa ba ile ba utswa dipere tse 10 tse ntle ka ho fetisisa tsa Moshoeshoe. Moshoeshoe o ile a bokella masole a tswang sebakeng se seng le se seng sa mmuso wa hae mme a kopantswe ke melapo e kang Morosi le Thembu ya kopaneng le eena. Lebotho la banna ba ka bang 7,000 le ile la hlasela Makosane, motse wa morabo Sekonyela MMota. Mabotho a Batlokwa a ile a hlolwa, mehlape ya bona ya lelekwa ha dijalo le matlwana a bona a tjheswa. Kamora ho senya motse wa Nkgahle, lebotho la Moshoeshoe le ile la tswela pele ho hlasela qhobosheane ya Sekonyela e Marabeng le ya mora wa hae Maketekete e Jwalaboholo. Sekonyela o ile a etsa nyehelo ya kgotso mme Moshoeshoe a e amohela. Batlokwa ba ne ba lahlehetswe ke banna ba ka bang 50 ba bolailweng le dikgomo tsa bona tse ngata. Moshoeshoe o ne a ile a ithaopela ho etsa selekane le Sekonyela ha a tobane le ho eketseha ha Boer le Brithani. Ka ho tshaba ho ba molaodi wa hae Sekonyela o ile a hana. Kamora ntwa ya Berea ka la 20 Tshitwe 1852, Taaibosch le Sekonyela ba ile ba hlasela Bataung ba Tolo e Winburg le MaKgolokwe a neng e le tlasa Witsie Seterekeng sa [[Harrismith]]. Ntweng ya Kgoro-e-Betlwa kgahlanong le Basotho, e ileng ya latela qetellong ya 1853 (dipakeng tsa Mphalane le Pulungwana), Taaibosch o ile a bolawa Dawidsberg. Kamora lefu la Taaibosch, sesole sa Basotho se ile sa hatella Batlokwa mme sa leleka Sekonyela Jwalaboholo. Ka mora ho hlolwa hoo, Sekonyela o ile a balehela Winburg a e-na le batho ba seng bakae feela. Boholo ba batho ba hae ba ile ba ikopanya le Moshoeshoe I; mme ba bang ba fallela Eastern Cape ka karolo e nyenyane ya baleha leboya ho ya kopana le Batswana. Hamorao o ile a fallela sebakeng se neng se fanwe ke George Russell Clerk - Wittenberg Reserve e Seterekeng sa [[Herschel, Kapa Botjhabela|Herschel]] sa Eastern Cape. Sekonyela o hlokahetse ka la 20 Phupu 1856. Ho ya ka dineano tsa molomo tse tlalehilweng ke setloholo sa hae, Felix Maketekete Sekonyela, Sekonyela o ne a e-na le basadi ba supileng ba ileng ba mo tswalla bana le ba bang ba bangata ba neng ba sa ba tswala. Baeti ba tswang dinaheng tse ding ba ile ba dumela ka ho feletseng ka ho hlalosa Sekonyela hampe. Sena se ne se bakwa ke ho hloriswa ha hae ha Bakreste ba sokolohileng, bao ka bobona a neng a bolaile ba bararo ba bona ka lebaka la diqoso tsa boloi. Batlokwa ba kajeno ba bua ka Sekonyela e le motho a ''bohale'' , ka lebaka la tshekamelo ya hae ya kgalefo le kalafo e mpe eo a ileng a e fumana ho balatedi ba hae. == Mehlodi == 86j1xkl8tr2yjwe3aazyh14vo6y5hie 41345 41344 2026-09-27T09:34:15Z Ntsunong 13225 /* */ translating 41345 wikitext text/x-wiki '''Kgosi Sekonyela''' (c. 1804 - 20 1856) e ne e le hlooho ya Batlokwa. O ile a nka boetapele ho tswa ho Mme wa hae Kgosihadi [[Mmanthatisi|Manthatisi]] ka 1824 a dula karolong ya kajeno ya Leboya ya [[Lesotho]]. O ne a dula a hlasela merabe e haufi e nang le dikgomo, hangata a e ntsha kotsi le batho ba habo. Qetellong ya 1853, Puso ya Sekonyela e ile ya hlolwa ke lebotho la morena wa [[Basotho]] [[Moshoeshoe I]]. Boholo ba moloko wa hae ba ile ba qhalana le ho nkuwa ke ba hlolang. Sekonyela o ile a fallela [[Herschel, Kapa Botjhabela|Herschel]] moo a ileng a hlokahala ka mora dilemo tse tharo hamorao. Sekonyela o hlahile ka 1804, e ne e le mora wa Morena [[Mokotjo]] wa Batlokwa eo a neng a nyetse morwetsana wa [[Basia]], eo ka nako eo o ile a rehwa [[Mmanthatisi|Manthatisi]] kamora ho tswalwa ha ngwana wa bona wa pele Nthatisi. Ka nako eo Batlokwa ba ne ba dula dithoteng tsa Noka ya Namahadi. Mokotjo e ne e le hlooho ya Mokotleng Tlokwa. Mokotjo e ne e le hlooho ya Mokotleng Tlokwa. Mokotjo o ile a hlokahala ka lebaka la ho kula ha a ntse a le mosebetsing wa ho batla sebaka se haufi le Hohobeng ho morena wa Batlokwa ya qothisanang lehlokwa le yena e leng Lebasa. [[File:Kgosi Sekonyela in 1834.png|thumb|Kgosi Sekonyela, Morena wa Batlokwa ka selemo sa 1834.]] Ka mora hore ho qale dintwa tsa Difaqane ([[Difaqane|MFECANE)]], Manthatisi o ile a etella batho ba hae pele ka dilemo tse pedi ba lelera pakeng tsa Noka ya Sand le Orange. Nakong eo, Batlokwa ba ne ba phela. E nngwe ya dintho tseo ba ileng ba tobana le tsona ke hore ka 1837 banna ba Sekonyela ba ile ba utswa dikgomo tse ding ho moeta-pele wa MaZulu e leng Dingane. Ha Dingane a kopa hore a mo buseletse dikgomo tseo, Sekonyela o ile a mo araba ka ho mo hlapaola. Dingane o ile a sebedisa tshebeletso ya moeta-pele wa Maburu e leng Piet Retief hore a tle a kgone ho thuseha. Ka Motsheanong 1849, Sekonyela le Korana, haholo-holo moeta-pele wa bona Gert Taaibosch, ba ile ba boelana mme sena ke ha ho etswa ditlhaselo tse mmalwa kgahlanong le Moshoeshoe I. Nakong e fetileng, Korana le Moshoeshoe I ba ne ba e-na le dikgohlano ka naha, haholo-holo naha e haufi le Caledon. Ka la 1 Lwetse 1850, Major Henry Douglas Warden - ya neng a ikarabella bakeng sa Orange Free State, kamora hore e kenngwe ke [[United Kingdom|Borithane]] ka 1848 - o ile a fuwa tumello ke mmuso wa Freistata ho nka bohato ba sesole kgahlanong le Sekonyela e le ho fedisa ditlhaselo tse tlwaelehileng ho [[Basotho]] le Bataung. Sena se etsahetse ka mora hore Moshoeshoe I le Bataung ba tletlebe ka ditlhaselo tse atisang ho etswa ke Sekonyela. Leha ho le jwalo, sena ha se a ka sa finyellwa ka lebaka la ho ba le bo-rakgwebo ba Taaibosch. Sekonyela o ile a lefa dikgomo tse 300 ka mora ho bontsha ho ikwahlaya. Nakong eo Sekonyela o ile a boela a etella pele ditlhaselo tse atlehileng tsa dikgomo kgahlanong le baeta-pele ba boahelani ba ka leboya le leboya-botjhabela. Ka Hlakola 1852, Motlatsi wa Mokhomishenara Hogge o ile a kopana le Moshoeshoe I, a mo tiisetsa hore Brithani e ke ke ya hlola e kenella dintweng tsa merabe. Kaha e ne e feta boetapele ba Sekoyela ka matla le ho kgathala ke ho hlasela ha hae Moshoeshoe o ne a ikemiseditse ho otla ditlhaselo tse ding. Ka Tlhakubele Kamora ntwa ya Berea ka la 20 Tshitwe 1852, Taaibosch le Sekonyela ba ile ba hlasela Bataung ba Tolo e Winburg le MaKgolokwe a neng e le tlasa Witsie Seterekeng sa [[Harrismith]]. Ntweng ya Kgoro-e-Betlwa kgahlanong le Basotho, e ileng ya lyaela qetellong ya 1853 (dipakeng tsa Mphalane le Pulungwana), Taaibosch o ile a bolawa Dawidsberg. Kamora lefu la Taaibosch, sesole sa Basotho se ile sa hatella Batlokwa mme sa leleka Sekonyela Jwalaboholo. Ka mora ho hlolwa hoo, Sekonyela o ile a balehela Winburg a e-na le batho ba seng bakae feela. Boholo ba batho ba hae ba ile ba ikopanya le Moshoeshoe I; mme ba bang ba fallela Eastern Cape ka karolo e nyenyane ya baleha leboya ho ya kopana le Batswana. Hamorao o ile a fallela sebakeng se neng se fanwe ke George Russell Clerk - Wittenberg Reserve e Seterekeng sa [[Herschel, Kapa Botjhabela|Herschel]] sa Eastern Cape. Sekonyela o hlokahetse ka la 20 Phupu 1856. Ho ya ka dineano tsa molomo tse tlalehilweng ke setloholo sa hae, Felix Maketekete Sekonyela, Sekonyela o ne a e-na le basadi ba supileng ba ileng ba mo tswalla bana le ba bang ba bangata ba neng ba sa ba tswala. Baeti ba tswang dinaheng tse ding ba ile ba dumela ka ho feletseng ka ho hlalosa Sekonyela hampe. Sena se ne se bakwa ke ho hloriswa ha hae ha Bakreste ba sokolohileng, bao ka bobona a neng a bolaile ba bararo ba bona ka lebaka la diqoso tsa boloi. Batlokwa ba kajeno ba bua ka Sekonyela e le motho a ''bohale'' , ka lebaka la tshekamelo ya hae ya kgalefo le kalafo e mpe eo a ileng a e fumana ho balatedi ba hae. == Mehlodi == f0az8wzusi50wt08a0oeikiprke18dl 41346 41345 2026-09-27T10:33:29Z Ntsunong 13225 /* */ Translating, editing 41346 wikitext text/x-wiki '''Kgosi Sekonyela''' (c. 1804 - 20 1856) e ne e le hlooho ya Batlokwa. O ile a nka boetapele ho tswa ho Mme wa hae Kgosihadi [[Mmanthatisi|Manthatisi]] ka 1824 a dula karolong ya kajeno ya Leboya ya [[Lesotho]]. O ne a dula a hlasela merabe e haufi e nang le dikgomo, hangata a e ntsha kotsi le batho ba habo. Qetellong ya 1853, Puso ya Sekonyela e ile ya hlolwa ke lebotho la morena wa [[Basotho]] [[Moshoeshoe I]]. Boholo ba moloko wa hae ba ile ba qhalana le ho nkuwa ke ba hlolang. Sekonyela o ile a fallela [[Herschel, Kapa Botjhabela|Herschel]] moo a ileng a hlokahala ka mora dilemo tse tharo hamorao. Sekonyela o hlahile ka 1804, e ne e le mora wa Morena [[Mokotjo]] wa Batlokwa eo a neng a nyetse morwetsana wa [[Basia]], eo ka nako eo o ile a rehwa [[Mmanthatisi|Manthatisi]] kamora ho tswalwa ha ngwana wa bona wa pele Nthatisi. Ka nako eo Batlokwa ba ne ba dula dithoteng tsa Noka ya Namahadi. Mokotjo e ne e le hlooho ya Mokotleng Tlokwa. Mokotjo e ne e le hlooho ya Mokotleng Tlokwa. Mokotjo o ile a hlokahala ka lebaka la ho kula ha a ntse a le mosebetsing wa ho batla sebaka se haufi le Hohobeng ho morena wa Batlokwa ya qothisanang lehlokwa le yena e leng Lebasa. [[File:Kgosi Sekonyela in 1834.png|thumb|Kgosi Sekonyela, Morena wa Batlokwa ka selemo sa 1834.]] Ka mora hore ho qale dintwa tsa Difaqane ([[Difaqane|MFECANE)]], Manthatisi o ile a etella batho ba hae pele ka dilemo tse pedi ba lelera pakeng tsa Noka ya Sand le Orange. Nakong eo, Batlokwa ba ne ba phela. E nngwe ya dintho tseo ba ileng ba tobana le tsona ke hore ka 1837 banna ba Sekonyela ba ile ba utswa dikgomo tse ding ho moeta-pele wa MaZulu e leng Dingane. Ha Dingane a kopa hore a mo buseletse dikgomo tseo, Sekonyela o ile a mo araba ka ho mo hlapaola. Dingane o ile a sebedisa tshebeletso ya moeta-pele wa Maburu e leng Piet Retief hore a tle a kgone ho thuseha. Ka Motsheanong 1849, Sekonyela le Korana, haholo-holo moeta-pele wa bona Gert Taaibosch, ba ile ba boelana mme sena ke ha ho etswa ditlhaselo tse mmalwa kgahlanong le Moshoeshoe I. Nakong e fetileng, Korana le Moshoeshoe I ba ne ba e-na le dikgohlano ka naha, haholo-holo naha e haufi le Caledon. Ka la 1 Lwetse 1850, Major Henry Douglas Warden - ya neng a ikarabella bakeng sa Orange Free State, kamora hore e kenngwe ke [[United Kingdom|Borithane]] ka 1848 - o ile a fuwa tumello ke mmuso wa Freistata ho nka bohato ba sesole kgahlanong le Sekonyela e le ho fedisa ditlhaselo tse tlwaelehileng ho [[Basotho]] le Bataung. Sena se etsahetse ka mora hore Moshoeshoe I le Bataung ba tletlebe ka ditlhaselo tse atisang ho etswa ke Sekonyela. Leha ho le jwalo, sena ha se a ka sa finyellwa ka lebaka la ho ba le bo-rakgwebo ba Taaibosch. Sekonyela o ile a lefa dikgomo tse 300 ka mora ho bontsha ho ikwahlaya. Nakong eo Sekonyela o ile a boela a etella pele ditlhaselo tse atlehileng tsa dikgomo kgahlanong le baeta-pele ba boahelani ba ka leboya le leboya-botjhabela. Ka Hlakola 1852, Motlatsi wa Mokhomishenara Hogge o ile a kopana le Moshoeshoe I, a mo tiisetsa hore Brithani e ke ke ya hlola e kenella dintweng tsa merabe. Kaha e ne e feta boetapele ba Sekonyela ka matla le ho kgathala ke ho hlasela ha hae. Moshoeshoe o ne a ikemiseditse ho otla ditlhaselo tse ding. Kamora ntwa ya Berea ka la 20 Tshitwe 1852, Taaibosch le Sekonyela ba ile ba hlasela Bataung ba Tolo e Winburg le MaKgolokwe a neng e le tlasa Witsie Seterekeng sa [[Harrismith]]. Ntweng ya Kgoro-e-Betlwa kgahlanong le Basotho, e ileng ya lwana maphethelong a 1853, ka kgwedi ya Mphalane le Pudungwana, Taaibosch o ile a bolawa Dawidsberg. Kamora lefu la Taaibosch, sesole sa Basotho se ile sa hatella Batlokwa mme sa leleka Sekonyela Jwalaboholo. Ka mora ho hlolwa hoo, Sekonyela o ile a balehela Winburg a e-na le batho ba seng bakae feela. Boholo ba batho ba hae ba ile ba ikopanya le Moshoeshoe I; mme ba bang ba fallela Eastern Cape ka karolo e nyenyane ba baleha leboya ho ya kopana le Batswana. Hamorao o ile a fallela sebakeng se neng se fanwe ke George Russell Clerk - Wittenberg Reserve e Seterekeng sa [[Herschel, Kapa Botjhabela|Herschel]] sa Eastern Cape. Sekonyela o hlokahetse ka la 20 Phupu 1856. Ho ya ka dineano tsa molomo tse tlalehilweng ke setloholo sa hae, Felix Maketekete Sekonyela, Sekonyela o ne a e-na le basadi ba supileng ba ileng ba mo tswalla bana le ba bang ba bangata ba neng ba sa ba tswala. Baeti ba tswang dinaheng tse ding ba ile ba dumela ka ho feletseng ka ho hlalosa Sekonyela hampe. Sena se ne se bakwa ke ho hloriswa ha hae ha Bakreste ba sokolohileng, bao ka bobona a neng a bolaile ba bararo ba bona ka lebaka la diqoso tsa boloi. Batlokwa ba kajeno ba bua ka Sekonyela e le motho a ''bohale'' , ka lebaka la tshekamelo ya hae ya kgalefo le kalafo e mpe eo a ileng a e fumana ho balatedi ba hae. == Mehlodi == j4n998syxs7az2my0feap0c1o4c5noh 0 11012 41326 41325 2026-09-26T13:47:45Z SANKOMOTA 11165 Created by translating the section "Legacy" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1369147177|Kenneth Mopeli]]" 41326 wikitext text/x-wiki '''Tsiame Kenneth Mopeli''' (20 Loetse 1930 - 1 Mphalane 2014) e ne e le tona-kgolo ea mehleng ya Bantustan ya Afrika Boroa ya QwaQwa . Mopeli, ya hlahetseng [[Masepala wa Mafube|Namahadi]], o fumane lengolo la Bachelor of Arts (Hons) Univesithing ea Afrika Borwa ka 1954 mme a sebetsa e le mosuwe le sebohodi sa seya-le-moya bakeng sa Mokgatlo wa Kgaso wa Afrika Borwa pele a kgethwa bakeng sa ho ba setho sa Bolaodi ba Sebaka sa QwaQwa. Mopedi o thehile le ho etella pele Mokha wa Dikwankwetla ho hlola dikgethong tsa QwaQwa tsa la 19 Motsheanong 1975 mme hamorao ya eba tona-kgolo ya QwaQwa. O qetile boholo ba nako ya hae e le tona-kgolo a tobana le mmuso wa Afrika Borwa ka ditaba tse fapaneng, haholo-holo ka ditlhoko tsa hore sebaka se eketsehileng se kopanngwe le QwaQwa, mme a ka ithorisa ka hore Afrika Borwa e amohela ditlhoko tsa hae, ka naha e nngwe e haufi (leha e le nyane) e ekeditswe ho bathostan. Nakong ya hae e le tona-kgolo, Mopedi o ile a okamela motheo wa Univesithi wa Qwa Qwa, eo ka 2003 e ileng ea kenyelletswa e le khamphase ya Univesithi ya Free State ; lebala la bolo ya maoto la Charles Mopeli Stadium le Sepetlele sa Mofumahadi Manapo Mopedi di ile tsa hahuwa le ho bulwa nakong ya ha a ntse a le ofising. Ha Mopeli a hlalosoa e le "ho pota-pota, avuncular le ho sa kgelohe" ke moshebelli e mong, o ile a busa QwaQwa ho fihlela ka la 26 Mmesa 1994 ha sebaka sa bantustan se ne se kopanngwa hape Afrika Borwa. == Lefa == Laeborari ya TK Mopeli Univesithing ya Free State, Khamphaseng ya Qwaqwa, e reheletswe ka yena. [[File:TK_Mopeli_Library.jpg|thumb|Laeborari ya TK Mopeli.]] Ngaka Mopeli o hlokahetse a le dilemo di 84 ka la 1 Mphalane 2014, Sepetleleng sa Mofumahadi Manapo Mopeli kamora ho lwana nako e telele le kankere. bc4sl268095behktm044zqivmeeni6l 41328 41326 2026-09-26T16:35:04Z Ntsunong 13225 41328 wikitext text/x-wiki '''Tsiame Kenneth Mopeli''' (20 Lwetse 1930 - 1 Mphalane 2014) e ne e le tona-kgolo ea mehleng ya Bantustan ya Afrika Boroa ya QwaQwa . Mopeli, ya hlahetseng [[Masepala wa Mafube|Namahadi]], o fumane lengolo la Bachelor of Arts (Hons) Univesithing ea Afrika Borwa ka 1954 mme a sebetsa e le mosuwe le sebohodi sa seya-le-moya bakeng sa Mokgatlo wa Kgaso wa Afrika Borwa pele a kgethwa bakeng sa ho ba setho sa Bolaodi ba Sebaka sa QwaQwa. Mopedi o thehile le ho etella pele Mokha wa Dikwankwetla ho hlola dikgethong tsa QwaQwa tsa la 19 Motsheanong 1975 mme hamorao ya eba tona-kgolo ya QwaQwa. O qetile boholo ba nako ya hae e le tona-kgolo a tobana le mmuso wa Afrika Borwa ka ditaba tse fapaneng, haholo-holo ka ditlhoko tsa hore sebaka se eketsehileng se kopanngwe le QwaQwa, mme a ka ithorisa ka hore Afrika Borwa e amohela ditlhoko tsa hae, ka naha e nngwe e haufi (leha e le nyane) e ekeditswe ho bathostan. Nakong ya hae e le tona-kgolo, Mopedi o ile a okamela motheo wa Univesithi wa Qwa Qwa, eo ka 2003 e ileng ea kenyelletswa e le khamphase ya Univesithi ya Free State ; lebala la bolo ya maoto la Charles Mopeli Stadium le Sepetlele sa Mofumahadi Manapo Mopedi di ile tsa hahuwa le ho bulwa nakong ya ha a ntse a le ofising. Ha Mopeli a hlalosoa e le "ho pota-pota, avuncular le ho sa kgelohe" ke moshebelli e mong, o ile a busa QwaQwa ho fihlela ka la 26 Mmesa 1994 ha sebaka sa bantustan se ne se kopanngwa hape Afrika Borwa. == Lefa == Laeborari ya TK Mopeli Univesithing ya Free State, Khamphaseng ya Qwaqwa, e reheletswe ka yena. [[File:TK_Mopeli_Library.jpg|thumb|Laeborari ya TK Mopeli.]] Ngaka Mopeli o hlokahetse a le dilemo di 84 ka la 1 Mphalane 2014, Sepetleleng sa Mofumahadi Manapo Mopeli kamora ho lwana nako e telele le kankere. eliavzzmy66wup0sajodbu2bdp9mn2m 41329 41328 2026-09-26T16:38:22Z Ntsunong 13225 /* */ spelling and editing 41329 wikitext text/x-wiki '''Tsiame Kenneth Mopeli''' (20 Lwetse 1930 - 1 Mphalane 2014) e ne e le tona-kgolo ya mehleng ya Bantustan ya Afrika Borwa, QwaQwa . Mopeli, ya hlahetseng [[Masepala wa Mafube|Namahadi]], o fumane lengolo la Bachelor of Arts (Hons) Univesithing ea Afrika Borwa ka 1954 mme a sebetsa e le mosuwe le sebohodi sa seya-le-moya bakeng sa Mokgatlo wa Kgaso wa Afrika Borwa pele a kgethwa bakeng sa ho ba setho sa Bolaodi ba Sebaka sa QwaQwa. Mopedi o thehile le ho etella pele Mokha wa Dikwankwetla ho hlola dikgethong tsa QwaQwa tsa la 19 Motsheanong 1975 mme hamorao ya eba tona-kgolo ya QwaQwa. O qetile boholo ba nako ya hae e le tona-kgolo a tobana le mmuso wa Afrika Borwa ka ditaba tse fapaneng, haholo-holo ka ditlhoko tsa hore sebaka se eketsehileng se kopanngwe le QwaQwa, mme a ka ithorisa ka hore Afrika Borwa e amohela ditlhoko tsa hae, ka naha e nngwe e haufi (leha e le nyane) e ekeditswe ho bathostan. Nakong ya hae e le tona-kgolo, Mopedi o ile a okamela motheo wa Univesithi wa Qwa Qwa, eo ka 2003 e ileng ea kenyelletswa e le khamphase ya Univesithi ya Free State ; lebala la bolo ya maoto la Charles Mopeli Stadium le Sepetlele sa Mofumahadi Manapo Mopedi di ile tsa hahuwa le ho bulwa nakong ya ha a ntse a le ofising. Ha Mopeli a hlalosoa e le "ho pota-pota, avuncular le ho sa kgelohe" ke moshebelli e mong, o ile a busa QwaQwa ho fihlela ka la 26 Mmesa 1994 ha sebaka sa bantustan se ne se kopanngwa hape Afrika Borwa. == Lefa == Laeborari ya TK Mopeli Univesithing ya Free State, Khamphaseng ya Qwaqwa, e reheletswe ka yena. [[File:TK_Mopeli_Library.jpg|thumb|Laeborari ya TK Mopeli.]] Ngaka Mopeli o hlokahetse a le dilemo di 84 ka la 1 Mphalane 2014, Sepetleleng sa Mofumahadi Manapo Mopeli kamora ho lwana nako e telele le kankere. gtfnoutuw5w4wov6407mubcyfg3zy18 41330 41329 2026-09-26T16:40:12Z Ntsunong 13225 /* */ editing 41330 wikitext text/x-wiki '''Tsiame Kenneth Mopeli''' (20 Lwetse 1930 - 1 Mphalane 2014) e ne e le tona-kgolo ya mehleng ya Bantustan ya Q Mopeli, ya hlahetseng [[Masepala wa Mafube|Namahadi]], o fumane lengolo la Bachelor of Arts (Hons) Univesithing ea Afrika Borwa ka 1954 mme a sebetsa e le mosuwe le sebohodi sa seya-le-moya bakeng sa Mokgatlo wa Kgaso wa Afrika Borwa pele a kgethwa bakeng sa ho ba setho sa Bolaodi ba Sebaka sa QwaQwa. Mopedi o thehile le ho etella pele Mokha wa Dikwankwetla ho hlola dikgethong tsa QwaQwa tsa la 19 Motsheanong 1975 mme hamorao ya eba tona-kgolo ya QwaQwa. O qetile boholo ba nako ya hae e le tona-kgolo a tobana le mmuso wa Afrika Borwa ka ditaba tse fapaneng, haholo-holo ka ditlhoko tsa hore sebaka se eketsehileng se kopanngwe le QwaQwa, mme a ka ithorisa ka hore Afrika Borwa e amohela ditlhoko tsa hae, ka naha e nngwe e haufi (leha e le nyane) e ekeditswe ho bathostan. Nakong ya hae e le tona-kgolo, Mopedi o ile a okamela motheo wa Univesithi wa Qwa Qwa, eo ka 2003 e ileng ea kenyelletswa e le khamphase ya Univesithi ya Free State ; lebala la bolo ya maoto la Charles Mopeli Stadium le Sepetlele sa Mofumahadi Manapo Mopedi di ile tsa hahuwa le ho bulwa nakong ya ha a ntse a le ofising. Ha Mopeli a hlalosoa e le "ho pota-pota, avuncular le ho sa kgelohe" ke moshebelli e mong, o ile a busa QwaQwa ho fihlela ka la 26 Mmesa 1994 ha sebaka sa bantustan se ne se kopanngwa hape Afrika Borwa. == Lefa == Laeborari ya TK Mopeli Univesithing ya Free State, Khamphaseng ya Qwaqwa, e reheletswe ka yena. [[File:TK_Mopeli_Library.jpg|thumb|Laeborari ya TK Mopeli.]] Ngaka Mopeli o hlokahetse a le dilemo di 84 ka la 1 Mphalane 2014, Sepetleleng sa Mofumahadi Manapo Mopeli kamora ho lwana nako e telele le kankere. 74o4jfzksgmsmlmap7wzr5bgv6k4cur 41331 41330 2026-09-26T16:41:26Z Ntsunong 13225 /* */ spelling 41331 wikitext text/x-wiki '''Tsiame Kenneth Mopeli''' (20 Lwetse 1930 - 1 Mphalane 2014) e ne e le tona-kgolo ya mehleng ya Bantustan ya Qwaqwa, Afrika Borwa. Mopeli, ya hlahetseng [[Masepala wa Mafube|Namahadi]], o fumane lengolo la Bachelor of Arts (Hons) Univesithing ea Afrika Borwa ka 1954 mme a sebetsa e le mosuwe le sebohodi sa seya-le-moya bakeng sa Mokgatlo wa Kgaso wa Afrika Borwa pele a kgethwa bakeng sa ho ba setho sa Bolaodi ba Sebaka sa QwaQwa. Mopedi o thehile le ho etella pele Mokha wa Dikwankwetla ho hlola dikgethong tsa QwaQwa tsa la 19 Motsheanong 1975 mme hamorao ya eba tona-kgolo ya QwaQwa. O qetile boholo ba nako ya hae e le tona-kgolo a tobana le mmuso wa Afrika Borwa ka ditaba tse fapaneng, haholo-holo ka ditlhoko tsa hore sebaka se eketsehileng se kopanngwe le QwaQwa, mme a ka ithorisa ka hore Afrika Borwa e amohela ditlhoko tsa hae, ka naha e nngwe e haufi (leha e le nyane) e ekeditswe ho bathostan. Nakong ya hae e le tona-kgolo, Mopedi o ile a okamela motheo wa Univesithi wa Qwa Qwa, eo ka 2003 e ileng ea kenyelletswa e le khamphase ya Univesithi ya Free State ; lebala la bolo ya maoto la Charles Mopeli Stadium le Sepetlele sa Mofumahadi Manapo Mopedi di ile tsa hahuwa le ho bulwa nakong ya ha a ntse a le ofising. Ha Mopeli a hlalosoa e le "ho pota-pota, avuncular le ho sa kgelohe" ke moshebelli e mong, o ile a busa QwaQwa ho fihlela ka la 26 Mmesa 1994 ha sebaka sa bantustan se ne se kopanngwa hape Afrika Borwa. == Lefa == Laeborari ya TK Mopeli Univesithing ya Free State, Khamphaseng ya Qwaqwa, e reheletswe ka yena. [[File:TK_Mopeli_Library.jpg|thumb|Laeborari ya TK Mopeli.]] Ngaka Mopeli o hlokahetse a le dilemo di 84 ka la 1 Mphalane 2014, Sepetleleng sa Mofumahadi Manapo Mopeli kamora ho lwana nako e telele le kankere. 0uxqfs9781s2pu5hme0e1t9onost7e2 41332 41331 2026-09-26T16:46:30Z Ntsunong 13225 /* */ spelling and editing 41332 wikitext text/x-wiki '''Tsiame Kenneth Mopeli''' (20 Lwetse 1930 - 1 Mphalane 2014) e ne e le tona-kgolo ya mehleng ya Bantustan ya Qwaqwa, Afrika Borwa. Mopeli, ya hlahetseng [[Masepala wa Mafube|Namahadi]], o fumane lengolo la Bachelor of Arts (Hons) Univesithing ya Afrika Borwa ka 1954 mme a sebetsa e le mosuwe le sebohodi sa seya-le-moya bakeng sa Mokgatlo wa Kgaso wa Afrika Borwa pele a kgethwa bakeng sa ho ba setho sa Bolaodi ba Sebaka sa QwaQwa. Mopeli o thehile le ho etella pele Mokga Nakong ya hae e le tona-kgolo, Mopedi o ile a okamela motheo wa Univesithi wa Qwa Qwa, eo ka 2003 e ileng ea kenyelletswa e le khamphase ya Univesithi ya Free State ; lebala la bolo ya maoto la Charles Mopeli Stadium le Sepetlele sa Mofumahadi Manapo Mopeli di ile tsa hahuwa le ho bulwa nakong ya ha a ntse a le ofising. Ha Mopeli a hlaloswa e le "ho pota-pota, avuncular le ho sa kgelohe" ke moshebelli e mong, o ile a busa QwaQwa ho fihlela ka la 26 Mmesa 1994 ha sebaka sa bantustan se ne se kopanngwa hape Afrika Borwa. == Lefa == Laeborari ya TK Mopeli Univesithing ya Free State, Khamphaseng ya Qwaqwa, e reheletswe ka yena. [[File:TK_Mopeli_Library.jpg|thumb|Laeborari ya TK Mopeli.]] Ngaka Mopeli o hlokahetse a le dilemo di 84 ka la 1 Mphalane 2014, Sepetleleng sa Mofumahadi Manapo Mopeli kamora ho lwana nako e telele le kankere. psd3sg0bb8342r9xmstvq5wt2vudgbk 41333 41332 2026-09-26T16:50:07Z Ntsunong 13225 /* */ spelling and editing 41333 wikitext text/x-wiki '''Tsiame Kenneth Mopeli''' (20 Lwetse 1930 - 01 Mphalane 2014) e ne e le tona-kgolo ya mehleng ya Bantustan ya Qwaqwa, Afrika Borwa. Mopeli, ya hlahetseng [[Masepala wa Mafube|Namahadi]], o fumane lengolo la Bachelor of Arts (Hons) Univesithing ya Afrika Borwa ka 1954 mme a sebetsa e le mosuwe le sebohodi sa seya-le-moya bakeng sa mokgatlo wa kgaso wa Afrika Borwa pele a kgethwa bakeng sa ho ba setho sa bolaodi ba sebaka sa QwaQwa. Mopeli o thehile le ho etella pele Mokga Nakong ya hae e le tona-kgolo, Mopedi o ile a okamela motheo wa Univesithi wa Qwa Qwa, eo ka 2003 e ileng ea kenyelletswa e le khamphase ya Univesithi ya Free State ; lebala la bolo ya maoto la Charles Mopeli Stadium le Sepetlele sa Mofumahadi Manapo Mopeli di ile tsa hahuwa le ho bulwa nakong ya ha a ntse a le ofising. Ha Mopeli a hlaloswa e le "ho pota-pota, avuncular le ho sa kgelohe" ke moshebelli e mong, o ile a busa QwaQwa ho fihlela ka la 26 Mmesa 1994 ha sebaka sa bantustan se ne se kopanngwa hape Afrika Borwa. == Lefa == Laeborari ya TK Mopeli Univesithing ya Free State, Khamphaseng ya Qwaqwa, e reheletswe ka yena. [[File:TK_Mopeli_Library.jpg|thumb|Laeborari ya TK Mopeli.]] Ngaka Mopeli o hlokahetse a le dilemo di 84 ka la 1 Mphalane 2014, Sepetleleng sa Mofumahadi Manapo Mopeli kamora ho lwana nako e telele le kankere. n9lwyusig65femhrzh7e65iadsdd4st 41334 41333 2026-09-26T16:56:53Z Ntsunong 13225 /* */ editing 41334 wikitext text/x-wiki '''Tsiame Kenneth Mopeli''' (20 Lwetse 1930 - 01 Mphalane 2014) e ne e le tona-kgolo ya mehleng ya Bantustan ya Qwaqwa, Afrika Borwa. Mopeli, ya hlahetseng [[Masepala wa Mafube|Namahadi]], o fumane lengolo la Bachelor of Arts (Hons) Univesithing ya Afrika Borwa ka 1954 mme a sebetsa e le mosuwe le sebohodi sa seya-le-moya bakeng sa mokgatlo wa kgaso wa Afrika Borwa pele a kgethwa bakeng sa ho ba setho sa bolaodi ba sebaka sa QwaQwa. Mopeli o thehile le ho etella pele mokga. == Lefa == Laeborari ya TK Mopeli Univesithing ya Free State, Khamphaseng ya Qwaqwa, e reheletswe ka yena. [[File:TK_Mopeli_Library.jpg|thumb|Laeborari ya TK Mopeli.]] Ngaka Mopeli o hlokahetse a le dilemo di 84 ka la 1 Mphalane 2014, Sepetleleng sa Mofumahadi Manapo Mopeli kamora ho lwana nako e telele le kankere. 7ma8tt8sb1n0xjkswntbo3siht8x9p8 0 11013 41327 2026-09-26T13:56:06Z SANKOMOTA 11165 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1350660848|Stephen Phohlela]]" 41327 wikitext text/x-wiki '''Stephen Pule Phohlela''' (ea hlahileng ka la 20 Mphalane 1944) ke radipolotiki wa Afrika Boroa. Pele e ne e le radipolotiki [[QwaQwa|Qwaqwa]] le mothehi wa '''Thebe-e-Ntsho''', o ile a emela [[African National Congress]] (ANC) Sebokeng sa Naha ka dinako tse pedi ho tloha ka 1994 ho isa ho 2004. == Thebe-e-Ntsho == Nakong ya [[Kgethollo ya merabe|apartheid]], Phohlela e ne e le radipolotiki ya nang le tshusumetso Qwaqwa, e leng Bantustan e neng e etseditswe batho ba buang [[Sesotho]] . E ne e le setho sa Mokga o busang wa Dikwankwetla ho fihlela ka 1987, ha Tonakgolo [[Kenneth Mopeli]] a mo leleka mmusong. <ref name=":0">{{Cite journal|pages=75–98}}</ref> Selemong se latelang, Phohlela o ile a theha mokga wa kganyetso, Thebe-e-Ntsho, o neng o eme haholo-holo sethaleng sa ho hanyetsa bomorabe ba mmuso wa Mopeli. Sena se ile sa fetela le morerong oa bohanyetsi oa Mopeli oa ho kenyelletsa mekhukhu ya [[Botshabelo, Free State|Botshabelo]] ka Qwaqwa, eo e neng e re e tla lebisa pusong ea baahi ba bang ke leloko la Bakwena (Motheo oa Dikwankwetla). <ref name=":0" /> Phohlela, eo ka boyena a tswang lelokong la Bataung, o itse ka 1989:<blockquote>Ha ho na dihlopha tsa meloko tse ka tlase ho mashome a mabedi a motso o mong hara Basotho, empa ke tse pedi feela tsa tsena tse emelwang ke Bakwena Qwaqwa, Bakwena le Batlokwa . Ho thweng ka batho ba bang kaofela, ba kang Bataung, Bakgolokhwe, Baphuthing, Basia, le ba bang ba bangata? Na ha ba arolwe e le basotho ba Borwa? Na ha ba na tokelo ya ho emelwa ka hare ho Qwaqwa? Na ba ke ke ba ba le naha ya bona, lentsoe la bona, le balaodi ba bona ba merabe? Sepheo sa Thebe-e-Ntsho ke ho emela batho bana [[Basotho|ba Basotho]] ba lebetsweng, bahanyetsi ba [[Kgethollo ya merabe|Apartheid]] . <ref name=":0" /></blockquote>Hoo e ka bang ka 1989, <ref name=":0" /> Thebe-e-Ntsho – eo pele e neng e le mokga wa mahaeng haholo – e ile ya hlophisa kganyetso ya yona ka ho eketsehileng ka tshebedisano mmoho le batjha, baithuti le dihlopha tsa basebetsi, tse ding tsa tsona di dumellana le Congress . E boetse e qadile ditlhaselo kgahlanong le bobodu le tsamaiso e mpe ea mmuso wa Mokga wa Dikwankwetla. Sena se ile sa fella ka diteraeke tse sa kang tsa bonwa pele le boipelaetso Qwaqwa kamora Hlakola 1990. <ref name=":0" /> Leha ho le jwalo, Thebe-e-Ntsho e ile ya qhalwa hoo e ka bang ka 1993, <ref name=":0" /> mme Phohlela a kenela ANC. <ref name=":1">{{Cite journal|pages=78–100}}</ref> == Palamente == Phohlela o ile a kgethwa setulong sa ANC Sebokeng sa Naha dikgethong tse akaretsang tsa 1994 mme a kgethwa hape ka 1999. O sebeleditse lebatowa la [[Foreisetata|Free State]] <ref name=":02" /> mme e ne e le setho sa Komiti ya Ditaba tsa Metsi nakong ya hae ya bobedi. == Ditshupiso == prsq1pliydvtlm00ph6lu6uogrnsgd0