Wikipedia stwiki https://st.wikipedia.org/wiki/Leqephe_la_pele MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter Media Special Talk User User talk Wikipedia Wikipedia talk File File talk MediaWiki MediaWiki talk Template Template talk Help Help talk Category Category talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Letamo la Sterkfontein 0 11024 41508 41476 2026-10-02T03:29:57Z Satane-mautlwa 13259 Created by translating the section "Characteristics" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1370205103|Sterkfontein Dam]]" 41508 wikitext text/x-wiki '''Sterkfontein Dam'''<ref>http://www.dwaf.gov.za/orange/Vaal/sterkfon.htm</ref>, e fumanehang kantle ho toropo ya [[Harrismith]], Seterekeng sa Free State, profinseng ya [[Afrika Borwa]], ke karolo ya Morero wa Metsi wa Tugela-Vaal le Drakensberg Pumped Storage Scheme, mme e fumaneha ho Nuwejaarspruit, molapo wa Noka ya Wilge sebakeng se kahodimo sa mokedikedi wa Noka ya Vaal.<ref>http://www.dwaf.gov.za/iwqs/rhp/eco/FROC/WMA8UpperVaal.jpg</ref> Ke letamo la bobedi le phahameng ka ho fetisisa la letamo Afrika Borwa le letamo la lona le phahameng ka ka ho fetisisa le tlatsang mobu. == Semelo == === Nalane === Katoloso e potlakileng ya moruo ya sebaka se seholo sa Johannesburg dilemong tsa bo-1960 le bo-70 e ile ya beha phepelo ya metsi kotsing ya nako e telele mme ho ile ha etswa qeto ya ho fetisetsa metsi ho tswa nokeng e kgolo ya Tugela e neng e sa sebediswe haholo lewatleng le ho a boloka ka hara letamo le leholo la polokelo ya metsi le nang le mouwane o fokolang haholo. Sebaka sa pele se khethilweng bakeng sa projeke ena se ne se le phuleng e haufi le bophirima ho noka ya Elands. Ena e ne e le kgetho e kgethilweng ho tswa karolong ya boenjiniere hobane e ne e tla kenyelletsa lebota le lenyenyane la letamo. Leha ho le jwalo, nakwana pele kaho e qala, sebaka sa Nuwejaarspruit se ile sa kgethwa ka mabaka a dipolotiki hobane se ile sa qoba ho tlala ha karolo e itseng ya [[Bantustan]] e ntjha e rerilweng ya [[QwaQwa|Qwaqwa]] Phuthadichaba. Ho ka be ho bolela hore mohlodi ona wa naha o nang le leano o ka be o le "naheng esele" e neng e ke ke ya amoheleha jwalo ka ha ho bonwa ponong ya mmuso wa hajwale ka nako eo. === Kaho === Kaho e qalile ka 1969 me karolo ya pele e ile ya qala ho sebetsa ka 1977 mme e ne e ena le lerako le phahameng la mobu le tletseng mobu e telele ntle le tsela ua ho tsholla metsi . Kamora ho phethela karolo ya pele, ho ile ha etswa qeto ya ho tswela pele hang-hang ka karolo ya ho qetela mme hamorao ya phahamiswa ka 1980 ho ya bophahamong ba yona ba hona joale ba e nang le bophahamo ba le bokgoni bo felletseng ba phepelo ba . Ha e fumaneha ka botlalo, e na le sebaka se sa feteng 70&nbsp;km <sup>2</sup> . Letamo le atolositsweng le ile la qala ho sebetsa ka 1980, mme le na le bokgoni ba , e nang le sebaka sa bokaholimo ba , lebota la letamo ke e phahameng. Nako yohle ya kaho e ne e le dilemo tse 11. Letamo la Sterkfontein le entswe le ho hahuwa ke Lefapha la ditaba tsa Metsi.Letamo lena le sebeletsa haholo-holo bakeng sa tshebediso ya malapeng le ya indasteri mme monyetla wa lona wa kotsi o behilwe boemong bo hodimo (3). === Ho reha mabitso === Letamo le reheletswe ka e nngwe ya mapolasi a neng a le haufi le moo le hahilweng teng. Toropo ya nakwana ya basebetsi ba kaho e hahilwe polasing ya Sterkfontein. Lentswe ''sterkfontein'' le bolela ''sediba se matla'' ka Se-afrikanse . == Ditshobotsi == === Lebota la letamo le tlatsang mobu === Lebota ke mofuta wa matla a kgohedi a lefatshe. Lebota la letamo le na le ea thepa e etsang hore e be lebota le leholo ka ho fetisisa la letamo Afrika Borwa ha ho bapiswa le bophahamo. Letangwana le thibilwe ke mabota a mabedi. Lebota la bobeli ke Di mitara tse 600 ka === Ha ho tsela ya ho tsholla metsi === Letamo lena le ikgetha kaha boholo ba metsi bo tswa ka ho faposa phallo ho tloha dibakeng tse ka hodimo tsa noka ya Tugela. Ho seng jwalo metsi ana a ka be a sa sebediswe hantle mme a phallele lewatleng. Letamo ha lea hahuwa nokeng empa ho ena le hoo, le behilwe holima seo ho ka thweng ke molapo o moholo o ka hodimo ho phula ho Nuwejaarspruit. Sebaka sa metsi a letamo se ka tlase ho makgetlo a mararo ho feta sebaka sa metsi a letamo ka hona ha se kotsing ya morwallo. Ka lebaka lena lebota le leholo la letamo ha le hloke tsela ya ho tsholla metsi. Metsi afe kapa afe a pula a feteletseng a ka ntsha ka mokgwa o sireletsehileng ho tswa di-valve tsa ona tsa ho ntsha metsi. Molemo wa sebaka sena ke hore Letamo ke letamo le sebetsang hantle haholo, kaha le na le botebo ba ho boloka metsi a mangata, mme le lahlehelwa ke mouwane hanyane haholo. Letsha la Letamo la Vaal (letamo) ha le bapiswa le na le sebaka se seholo sa bokahodimo mme ha le na botebo bo lekaneng, e leng se fellang ka sekgahla se phahameng sa mouwane. Ho ne ho tla nka dilemo tse 17 tsa pula ho tlatsa letamo. Empa ho hapa pula e ne e se sepheo sa bohlokwa ka mora projeke ena. E hahilwe ho hapa metsi a tswang nokeng ya Tugela le ho a isa tsamaisong ya Vaal. === Sekema sa Polokelo ya Metsi se Pompelwang === [[File:Drakensberg_Hydropower.png|right|thumb|'Mapa wa Morero wa Polokelo e Pompetsweng]] Letamo le fumana metsi a lona ka Morero wa Metsi wa Tugela-Vaal oo hamorao o ileng wa rehwa lebitso la Drakensberg Pumped Storage Scheme e leng morero wa polokelo ya metsi ya 1,000 MW e pumped e kenyeletsang phetisetso ya netweke ya ho fihlela ho ya metsi a tswang KwaZulu-Natal. Sena se bohlokwa Letamong la Sterkfontein mme se lokollwa Letamong la Vaal ka Noka ya Wilge ha ho hlokahala. === Letamo ka hare ho letamo === [[File:Sterkfontein_Dam_Weir.jpg|right|thumb|Lefika le arolang Letamo la Sterkfontein ho Letamo la Driekloof]] Letamo la Driekloof le ka hare ho Letamo la Sterkfontein, le nkuwa e le letamo le lebopo le arohaneng, mme ha le kenyeleditswe dipapisong tse ka hodimo. Ha e le hantle ke letamo ka hare ho letamo. Letamo la Driekloof ke letamo le ka hodimo la polokelo ya Drakensberg Pumped Storage Scheme . Haeba Letamo la Sterkfontein le ne le ka hloka metsi, letamo la Driekloof le ne le tla boloka metsi hore morero wa polokelo o Pompelwang o sebetse ntle le tshitiso. Ha Letamo la Sterkfontein le se le tletse metsi, Letamo la Driekloof le qwediswa ho fihlela karolong e ka hodimo ya tsela ya lona ya ho tsholohela metsi. === Letamo la boraro le leholo ka ho fetisisa Afrika Borwa === Letamo lena ke la boraro ka boholo Afrika Borwa mabapi le bokgoni ba metsi mme le leholo hanyane ho feta Letamo la Vaal. * Letamo la Gariep 5,340,600 MegaL * Letamo la Vanderkloof 3,171,300 MegaL * Letamo la Sterkfontein 2,616,900 MegaL * Letamo la Vaal 2,603,400 MegaL q5sixf5ajdis1tt5ir5h99pst6oieg6 41509 41508 2026-10-02T03:34:57Z Satane-mautlwa 13259 Created by translating the section "Protected areas" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1370205103|Sterkfontein Dam]]" 41509 wikitext text/x-wiki '''Sterkfontein Dam'''<ref>http://www.dwaf.gov.za/orange/Vaal/sterkfon.htm</ref>, e fumanehang kantle ho toropo ya [[Harrismith]], Seterekeng sa Free State, profinseng ya [[Afrika Borwa]], ke karolo ya Morero wa Metsi wa Tugela-Vaal le Drakensberg Pumped Storage Scheme, mme e fumaneha ho Nuwejaarspruit, molapo wa Noka ya Wilge sebakeng se kahodimo sa mokedikedi wa Noka ya Vaal.<ref>http://www.dwaf.gov.za/iwqs/rhp/eco/FROC/WMA8UpperVaal.jpg</ref> Ke letamo la bobedi le phahameng ka ho fetisisa la letamo Afrika Borwa le letamo la lona le phahameng ka ka ho fetisisa le tlatsang mobu. == Semelo == === Nalane === Katoloso e potlakileng ya moruo ya sebaka se seholo sa Johannesburg dilemong tsa bo-1960 le bo-70 e ile ya beha phepelo ya metsi kotsing ya nako e telele mme ho ile ha etswa qeto ya ho fetisetsa metsi ho tswa nokeng e kgolo ya Tugela e neng e sa sebediswe haholo lewatleng le ho a boloka ka hara letamo le leholo la polokelo ya metsi le nang le mouwane o fokolang haholo. Sebaka sa pele se khethilweng bakeng sa projeke ena se ne se le phuleng e haufi le bophirima ho noka ya Elands. Ena e ne e le kgetho e kgethilweng ho tswa karolong ya boenjiniere hobane e ne e tla kenyelletsa lebota le lenyenyane la letamo. Leha ho le jwalo, nakwana pele kaho e qala, sebaka sa Nuwejaarspruit se ile sa kgethwa ka mabaka a dipolotiki hobane se ile sa qoba ho tlala ha karolo e itseng ya [[Bantustan]] e ntjha e rerilweng ya [[QwaQwa|Qwaqwa]] Phuthadichaba. Ho ka be ho bolela hore mohlodi ona wa naha o nang le leano o ka be o le "naheng esele" e neng e ke ke ya amoheleha jwalo ka ha ho bonwa ponong ya mmuso wa hajwale ka nako eo. === Kaho === Kaho e qalile ka 1969 me karolo ya pele e ile ya qala ho sebetsa ka 1977 mme e ne e ena le lerako le phahameng la mobu le tletseng mobu e telele ntle le tsela ua ho tsholla metsi . Kamora ho phethela karolo ya pele, ho ile ha etswa qeto ya ho tswela pele hang-hang ka karolo ya ho qetela mme hamorao ya phahamiswa ka 1980 ho ya bophahamong ba yona ba hona joale ba e nang le bophahamo ba le bokgoni bo felletseng ba phepelo ba . Ha e fumaneha ka botlalo, e na le sebaka se sa feteng 70&nbsp;km <sup>2</sup> . Letamo le atolositsweng le ile la qala ho sebetsa ka 1980, mme le na le bokgoni ba , e nang le sebaka sa bokaholimo ba , lebota la letamo ke e phahameng. Nako yohle ya kaho e ne e le dilemo tse 11. Letamo la Sterkfontein le entswe le ho hahuwa ke Lefapha la ditaba tsa Metsi.Letamo lena le sebeletsa haholo-holo bakeng sa tshebediso ya malapeng le ya indasteri mme monyetla wa lona wa kotsi o behilwe boemong bo hodimo (3). === Ho reha mabitso === Letamo le reheletswe ka e nngwe ya mapolasi a neng a le haufi le moo le hahilweng teng. Toropo ya nakwana ya basebetsi ba kaho e hahilwe polasing ya Sterkfontein. Lentswe ''sterkfontein'' le bolela ''sediba se matla'' ka Se-afrikanse . == Ditshobotsi == === Lebota la letamo le tlatsang mobu === Lebota ke mofuta wa matla a kgohedi a lefatshe. Lebota la letamo le na le ea thepa e etsang hore e be lebota le leholo ka ho fetisisa la letamo Afrika Borwa ha ho bapiswa le bophahamo. Letangwana le thibilwe ke mabota a mabedi. Lebota la bobeli ke Di mitara tse 600 ka === Ha ho tsela ya ho tsholla metsi === Letamo lena le ikgetha kaha boholo ba metsi bo tswa ka ho faposa phallo ho tloha dibakeng tse ka hodimo tsa noka ya Tugela. Ho seng jwalo metsi ana a ka be a sa sebediswe hantle mme a phallele lewatleng. Letamo ha lea hahuwa nokeng empa ho ena le hoo, le behilwe holima seo ho ka thweng ke molapo o moholo o ka hodimo ho phula ho Nuwejaarspruit. Sebaka sa metsi a letamo se ka tlase ho makgetlo a mararo ho feta sebaka sa metsi a letamo ka hona ha se kotsing ya morwallo. Ka lebaka lena lebota le leholo la letamo ha le hloke tsela ya ho tsholla metsi. Metsi afe kapa afe a pula a feteletseng a ka ntsha ka mokgwa o sireletsehileng ho tswa di-valve tsa ona tsa ho ntsha metsi. Molemo wa sebaka sena ke hore Letamo ke letamo le sebetsang hantle haholo, kaha le na le botebo ba ho boloka metsi a mangata, mme le lahlehelwa ke mouwane hanyane haholo. Letsha la Letamo la Vaal (letamo) ha le bapiswa le na le sebaka se seholo sa bokahodimo mme ha le na botebo bo lekaneng, e leng se fellang ka sekgahla se phahameng sa mouwane. Ho ne ho tla nka dilemo tse 17 tsa pula ho tlatsa letamo. Empa ho hapa pula e ne e se sepheo sa bohlokwa ka mora projeke ena. E hahilwe ho hapa metsi a tswang nokeng ya Tugela le ho a isa tsamaisong ya Vaal. === Sekema sa Polokelo ya Metsi se Pompelwang === [[File:Drakensberg_Hydropower.png|right|thumb|'Mapa wa Morero wa Polokelo e Pompetsweng]] Letamo le fumana metsi a lona ka Morero wa Metsi wa Tugela-Vaal oo hamorao o ileng wa rehwa lebitso la Drakensberg Pumped Storage Scheme e leng morero wa polokelo ya metsi ya 1,000 MW e pumped e kenyeletsang phetisetso ya netweke ya ho fihlela ho ya metsi a tswang KwaZulu-Natal. Sena se bohlokwa Letamong la Sterkfontein mme se lokollwa Letamong la Vaal ka Noka ya Wilge ha ho hlokahala. === Letamo ka hare ho letamo === [[File:Sterkfontein_Dam_Weir.jpg|right|thumb|Lefika le arolang Letamo la Sterkfontein ho Letamo la Driekloof]] Letamo la Driekloof le ka hare ho Letamo la Sterkfontein, le nkuwa e le letamo le lebopo le arohaneng, mme ha le kenyeleditswe dipapisong tse ka hodimo. Ha e le hantle ke letamo ka hare ho letamo. Letamo la Driekloof ke letamo le ka hodimo la polokelo ya Drakensberg Pumped Storage Scheme . Haeba Letamo la Sterkfontein le ne le ka hloka metsi, letamo la Driekloof le ne le tla boloka metsi hore morero wa polokelo o Pompelwang o sebetse ntle le tshitiso. Ha Letamo la Sterkfontein le se le tletse metsi, Letamo la Driekloof le qwediswa ho fihlela karolong e ka hodimo ya tsela ya lona ya ho tsholohela metsi. === Letamo la boraro le leholo ka ho fetisisa Afrika Borwa === Letamo lena ke la boraro ka boholo Afrika Borwa mabapi le bokgoni ba metsi mme le leholo hanyane ho feta Letamo la Vaal. * Letamo la Gariep 5,340,600 MegaL * Letamo la Vanderkloof 3,171,300 MegaL * Letamo la Sterkfontein 2,616,900 MegaL * Letamo la Vaal 2,603,400 MegaL == Dibaka tse sireleditsweng == Sebaka sa Tlhaho sa Letamo la Sterkfontein ke sebaka se sireleditsweng se haufi le letamo. ey67xsuud55f7mizlsy82csk7wywezt Maloti 0 11033 41501 41500 2026-10-01T12:52:33Z TsheleCAT 13263 /* Sebopeho */ 41501 wikitext text/x-wiki   Drakensberg (ka Sezulu: uKhahlamba; ka Sesotho: Maloti; ka Seafrikaans: Drakensberge) ke karolo e ka bochabela ea Great Escarpment, e potapotileng sebaka se phahameng se bohareng ba Afrika e ka Boroa. Great Escarpment e fihlela bophahamo ba eona bo boholo ka ho fetisisa – ba limithara tse 2,000 ho isa ho tse 3,482 (maoto a 6,562 ho isa ho a 11,424) – sebakeng sa moeli oa Afrika Boroa le Lesotho. [[File:The_Escarpment_and_the_Drakensberg.jpg|thumb|'Mmapa oa Afrika Boroa o bontša sebaka se phahameng sa bohareng se pota-potiloeng ke Great Escarpment le kamano ea sona le Lithaba tsa Cape Fold ka boroa. Karolo ea Great Escarpment e bontšitsoeng ka bofubelu e tsejoa e le Drakensberg.]] Leralla la Drakensberg le nametse sebaka se fetang lik'hilomithara tse 1,000 (maele a 600) ho tloha Profinseng ea Kapa Bochabela ka boroa (le qala lithabeng tsa Baziya haufi le Tsolo), ebe le etsa moeli—ka tatellano ho tloha boroa ho ea leboea—pakeng tsa Lesotho le Kapa Bochabela, hammoho le pakeng tsa Lesotho le Profinse ea KwaZulu-Natal. Ka mor'a moo, le etsa moeli pakeng tsa KwaZulu-Natal le Free State, ebe le tsoela pele ho ba moeli pakeng tsa KwaZulu-Natal le Profinse ea Mpumalanga. Ho tloha moo, leralla le lebile leboea ho pholletsa le Mpumalanga, moo le kenyeletsang libaka tse kang Blyde River Canyon, Three Rondavels le God's Window. Ebe le tsoela pele ho ea leboea ho fihlela Hoedspruit, karolong e ka boroa-bochabela ho Limpopo, moo le tsejoang ke Ma-Afrikaner e le 'Klein Drakensberg'. Ho tloha Hoedspruit, le namela bophirima ho ea Tzaneen, hape Profinseng ea Limpopo, moo le tsejoang e le Lithaba tsa Wolkberg le Thaba ea Iron Crown. Ka bophahamo ba limithara tse 2,200 (maoto a 7,200) ka holim'a boemo ba leoatle, Wolkberg ke sebaka se phahameng ka ho fetisisa Limpopo. Leralla le boela le namela bophirima, 'me ha le fihla Mokopane le tsejoa e le Lithaba tsa Strydpoort.[1][2] == Ditshomo == Lebitso la Se-Afrikaans la Drakensberge le tsoa lebitsong leo bafalli ba pele ba Madutch ba ileng ba le fa leralla lena le leholo, e leng Drakensbergen, kapa Lithaba tsa Dirakone. Karolo e phahameng ka ho fetisisa ea leralla lena le leholo (Great Escarpment) e tsejoa e le uKhahlamba ka Sezulu le Maloti ka Sesotho ("Mokoallo oa marumo a supang holimo").[1] == Geology == Great Escarpment e entsoe ka mabota a moepa a phuleng ea ho petsoha ha lefats'e (rift valley), a ileng a theoa nakong ea ha karolo e ka boroa ea kontinenteng ea Gondwana e qala ho arohana; mabota ana a ile a khoholeha ho ea ka hare ho naha ho tloha moo a neng a le teng qalong haufi le lebopo la Afrika Boroa, 'me karolo eohle ea eona e ka bochabela (sheba 'mapa o tsamaeang le sengoloa sena) ke Drakensberg.[1][2][3] Thaba ea Drakensberg e fela ka leboea haufi le Tzaneen, hoo e ka bang moo mola oa latitude oa 22° S o fetang teng. Ho ba sieo ha Great Escarpment sebakeng se ka bang lik'hilomithara tse 450 (maele a 280) ka leboea ho Tzaneen—pele e hlaha hape moeling o pakeng tsa Zimbabwe le Mozambique Thabeng ea Chimanimani—ho bakoa ke lekala la bophirima le sa kang la atleha la phula e kholo ea ho petsoha ha lefats'e; phula ena ke eona e ileng ea etsa hore Antarctica e qale ho arohana le Afrika Boroa nakong ea ho qhaqha ha Gondwana lilemong tse ka bang limilione tse 150 tse fetileng. Likarolo tse ka tlase tsa Noka ea Limpopo le Noka ea Save li phallelang Leoatleng la India li feta sebakeng se setseng sa phula ena ea khale ea ho petsoha ha lefats'e, e leng sebaka seo hona joale se leng karolo ea Lowveld ea Afrika Boroa.[3] Nakong ea lilemo tse limilione tse 20 tse fetileng, karolo e ka boroa ea Afrika e bile le phahamiso e kholo ea mobu, haholo-holo ka bochabela, hoo boholo ba sebaka sena se phahameng (plateau) bo leng ka holimo ho limithara tse 1,000 (maoto a 3,300) leha ho bile le khoholeho e kholo ea mobu. Sebaka sena se sekame ka tsela ea hore se phahame ka ho fetisisa ka bochabela 'me se theoha butle ho ea ka bophirima le ka boroa. Hangata, bophahamo ba moeli oa lithaba tse phahameng tsa ka bochabela bo feta limithara tse 2,000 (maoto a 6,600). Sebaka sena se fihla bophahamong bo boholo ka ho fetisisa ba ho feta limithara tse 3,000 (maoto a 9,800) moo moeli oa lithaba tsena o etsang karolo ea moeli oa machaba pakeng tsa Lesotho le profinse ea Afrika Boroa ea KwaZulu-Natal.[1][2] [[File:SW-NE_geological_cross_section_through_South_Africa.jpg|thumb|Karolo ena e ka bang teng ea SW-NE e fetang Afrika Boroa e nang le Cape Peninsula (e nang le Table Mountain) ka ho le letšehali, le leboea-bochabela ba [[Kwazulu-Natala|KwaZulu-Natal]] ka ho le letshehadi, e na le litšoantšo ebile e lekana feela ka boholo. E bontša kamoo Mokoloko oa Drakensberg o amanang kateng le likarolo tse kholo tsa naha tse busang karolo e ka boroa le e ka bochabela ea naha, haholo-holo Plateau e Bohareng, eo moeli oa eona o ka boroa-bophirima (setšoantšong) o bitsoang Mokoloko oa Roggeberg (o sa tšoauoeng). Likarolo tse khōlō tsa jioloji tse bōpang sebaka sena sa libaka li bontšoa ka mebala e sa tšoaneng eo moelelo le tšimoloho ea eona li hlalositsoeng tlas'a lihlooho tse reng "Karoo Supergroup" le "Cape Supergroup". Lera le teteaneng la basalt (lava) e thata, e sa keneleng tšenyo e ka bang 1600 m le etsang hore Drakensberg Escarpment e be holimo le e teteaneng moeling oa KwaZulu-Natal le Lesotho le bontšitsoe ka 'mala o moputsoa. Ka tlaase ho eona ke Sehlopha sa Stormberg se bontšitsoeng ka botala. Sebopeho sa Clarence se nang le mahaheng a sona a mangata le litšoantšo tsa mafika tsa San, ke karolo ea sehlopha sena sa ho qetela.]] Ho tloha ka tlaase ho moo ho bonahala leralla le tšoana le thHa e shejoa ho tloha tlase, moepa ona o moholo o shebahala joaloka letoto la lithaba. Lithaba tsa Drakensberg tse Limpopo, Mpumalanga le Lesotho li na le likarolo tse ka holimo tse entsoeng ka majoe a thata a sa senyeheng habonolo ke khoholeho, kahoo li na le ponahalo e makukuno haholo, e nang le likarolo tse emeng ka thata le litlhōrō tse motsu (e leng se ileng sa baka lebitso la Sezulu le bolelang "Mokoallo oa marumo a supang holimo"). Ha ho tsejoe hore na ke mang ea ileng a reha lithaba tsena lebitso la Afrikaans kapa la Dutch la Drakensberg, kapa hore na hobaneng ha a ile a etsa joalo.[1] Lithaba tsa Drakensberg tse pakeng tsa KwaZulu-Natal le Free State li entsoe ka majoe a bonolo, kahoo ha li shejoa ho tloha tlase li na le ponahalo e chitja le e bonolo haholoanyane. Ka kakaretso, holim'a moepa ona ho bataletse ebile ho boreleli joaloka tafole, esita le Lesotho. "Lithaba tsa Lesotho" li boptjoa hole le moepa oa Drakensberg ke likanale tsa khoholeho tse fetohang liphula tse tebileng tse nang le linōkana tse kenang Nōkeng ea Orange. Palo e kholo ea linōkana tsena e etsa hore libaka tse phahameng tsa Lesotho li be le ponahalo e makukuno ea lithaba, ebang ke ha li shejoa fatše kapa moeeng. [ho hlokahala mohloli]aba. Limpopo, Mpumalanga le Lesotho Likarolo tse ka holimo tsa Drakensberg li na le tikoloho e bonolo ea periglacial. Ho ka etsahala hore Phetoho ea maemo a leholimo ea morao tjena e fokolitse matla a periglaciation. <ref name="Knightetal2018">{{Cite journal|pages=140–162}}</ref> Knight le Grab ba ile ba etsa 'mapa oa ho hasana ha lehalima Drakensburg 'me ba fumana hore lehalima le laola haholo-pele bala libaka tsa sechaba hobane le thusa ho bopa libaka tsa libaka - libaka tse phahameng ka ho fetisisa - ka phello ena ea ho feta. Pele, ho ne ho nahanoa hore lithōle tsa sekhutlo li kumaliza ke kumaliza tse kumaliza tse batang, tsa periglacial, joalo ka ho robeha ka lebaka la serame. === Sebopeho === == Mehlodi == 6sqp7bsjg8u8fwqz0f2rglixn7obzlp Noka ya Molora (Ash River) 0 11034 41502 2026-10-01T13:59:22Z TsheleCAT 13263 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1367288987|As River]]" 41502 wikitext text/x-wiki   Noka ya Molora ke molapo wa Nōka ya Liebenbergsvlei ka bochabela ho Free State, [[Afrika Borwa|Afrika Boroa]]. Ho tloha ka selemo sa 1968 e hapiloe ke Letamo la Sol Plaatje (eo pele e neng e le Letamo la Saulspoort) moo e kenang teng le noka ea morao, ka bochabela ho [[Bethlehema, Afrika Borwa|Bethlehema]]. E simolohile ka dikhiilomithara tse ka bang 35 ka boroa-bochabela ho Bethlehema, lithabeng tse ka leboea tsa Rooiberge, haufi le [[Clarens, Afrika Borwa|Clarens]]. &nbsp;Ka ho buloa ha terene e ka leboea ea ho tsamaisa ya Lesotho Highlands Water Project ka selemom sa 1998, molapo o neng o le monyane o ile oa fetoloa noka e phallang ka matla. <ref name="vanwyk">https://web.archive.org/web/20150924004615/http://www.ewisa.co.za/literature/files/140.pdf</ref> == Ho tsamaiswa ha metsi == [[File:Asrivieruitval,_noord_van_Clarens,_b.jpg|left|thumb|190x190px|Mosebetsi wa metsi wa Noka ya Molora As River Outfall wa Lesotho Highlands Water Project, o ka leboea ho [[Clarens, Afrika Borwa|Clarens]], o ile oa buloa ka 1998.]] Noka ya Molora ke e nngwe ya dibaka tsa ho lahla metsi bakeng sa Morero oa Metsi oa Lesotho Highlands.<ref name="katse">https://web.archive.org/web/20150215120941/http://www.golesotho.co.za/Katse%20Dam.html</ref> Ho tloha ka selemo sa 2004, ho ile ha lokolloa metsi a 18 cubic metres ka motsotsoana, <ref name="vanwyk" /> 'me phallo ea noka ka hona ha e fetohe ka linako tsa selemo. <ref name="wilkins">{{Cite web|last=20–21}}</ref> Stortemelk Dam, e fumanehang ka tlase ho phallo, e ne e le mohato o mong o nkuoeng ke Lefapha la Ditaba tsa Metsi ka nako eo, ho tsitsisa phallo ea metsi le ho fokotsa ho senyeha ha metsi. <ref name="wilkins" /> Ka 2004, ho ne ho hahiloe di-weirs tse 'ne.<ref name="vanwyk" /> == Ho hlahisa motlakase == Di-hydroelectric tse peli tsa poraefete, [[Watt|MW]]" rel="mw:WikiLink" title="Bethlehem Hydro">Sol Plaatje le Merino, li ile tsa kenngwa tshebetsong ka 2009 le 2012 ka ho latellana, mme tsa fana ka kakaretso ea 7 MW ho marang-rang a motlakase. Morero wa motlakase oa motlakase wa Stortemelk o ikemetseng le o sa sebetseng hantle boteng ba Botterkloof o tla kenya letsoho ho 4.4 MW e eketsehileng ho marang-rang a motlakase, ho qala ka Phupu selemo sa 2016.<ref name="wilkins" /> == Tšusumetso a tikoloho == yHo buloa ha terene e ka leboea ea ho tsamaisa ka 1998 ho bakile liphetoho tsa 'mele le lik'hemik'hale nokeng, kaha bophahamo ba metsi bo ile ba eketseha le mocheso oa metsi o fokotsehile, ho ne ho etsoa ho hloekisa mocha oa noka,' me mobu o mongata o ile oa kenngoa ka har'a letamo la Saulspoort.<ref name="vanwyk" /> Liphoofolo tse phelang ka har'a linonyana tse nyenyane le tse nang le molomo o mofubelu li ile tsa fokotseha, 'me tse supileng ho tse robong tsa litlhapi tse phelang ka nōkeng li ile tsa nyamela haufi le moo ho neng ho le teng. Ho hlaphoheloa ha li-invertebrates ho ile ha bonahala feela ka lik'hilomithara tse seng kae ka tlas'a metsi, 'me li-weir ha lia ka tsa sebetsa ha metsi a lokolloa ka bongata. Le hoja sebaka se seholo sa bolulo se ntse se le teng, baahi ba noka ka lebaka la likokoana-hloko tsa metsing ba lekantsoe ke metsi a khanyang, mocheso o tlase oa metsi le bokhoni ba ona ba ho senyeha.<ref name="vanwyk" /> == Bona hape == bqf42bjkr3i1lxbyoim9517vd446ftf Mmasepala wa Setereke sa Thabo Mofutsanyana 0 11035 41503 2026-10-02T02:40:49Z Satane-mautlwa 13259 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1332509112|Thabo Mofutsanyana District Municipality]]" 41503 wikitext text/x-wiki The '''Thabo Mofutsanyana District Municipality''' ke e nngwe ya ditereke tse 5 tsa profinse ya [[Foreisetata|Free State]] ya [[Afrika Borwa]] . Setulo ke [[Phuthaditjhaba|Witsieshoek]] . Ho tloha ka 2011, boholo ba baahi ba teng ba 725,932 ba ne ba bua [[Sesotho]] . Khoutu ya setereke ke DC19 blx4fh6qizqbeeddtk9qle2qq604uzd Boema-fofane ba Harrismith 0 11036 41504 2026-10-02T02:51:13Z Satane-mautlwa 13259 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1363041642|Harrismith Airport]]" 41504 wikitext text/x-wiki '''Boema-fofane ba Harrismith ,'''ke lebala le lenyenyane la boema-fofane haufi le leralla la 42 ho [[Foreisetata|Free State]], [[Afrika Borwa]] . E fumaneha [[Harrismith]], bohareng ba Johannesburg le [[Thekong|Durban]] . Ha ho difofane tsa kgwebo tse sebetsang kahare kapa kantle ho Harrismith mme di sebeletsa difofane tse akaretsang feela. E haufi le tsela ya N3 le haufi le tsela ya N5 . q1y74buty3zu1qh5c592b7v50bzqlly 41505 41504 2026-10-02T02:53:04Z Satane-mautlwa 13259 /* */ 41505 wikitext text/x-wiki '''Boema-fofane ba Harrismith ,'''ke lebala le lenyenyane la boema-fofane haufi le leralla la 42 ho [[Foreisetata|Free State]], [[Afrika Borwa]] .<ref>https://www.flightradar24.com/data/airports/hrs/departures</ref> E fumaneha [[Harrismith]], bohareng ba Johannesburg le [[Thekong|Durban]] . Ha ho difofane tsa kgwebo tse sebetsang kahare kapa kantle ho Harrismith mme di sebeletsa difofane tse akaretsang feela. E haufi le tsela ya N3 le haufi le tsela ya N5 . mf3a8ni73a3wfcocf8wpm9m0z8j6ner 41506 41505 2026-10-02T02:54:50Z Satane-mautlwa 13259 /* */ 41506 wikitext text/x-wiki '''Boema-fofane ba Harrismith ,'''ke lebala le lenyenyane la boema-fofane haufi le leralla la 42 ho [[Foreisetata|Free State]], [[Afrika Borwa]] .<ref>https://www.flightradar24.com/data/airports/hrs/departures</ref> E fumaneha [[Harrismith]], bohareng ba Johannesburg le [[Thekong|Durban]] . Ha ho difofane tsa kgwebo tse sebetsang kahare kapa kantle ho Harrismith mme di sebeletsa difofane tse akaretsang feela. E haufi le tsela ya N3 le haufi le tsela ya N5 .<ref>https://web.archive.org/web/20120903064702/http://harrismith.co/transportation/harrismith-airport</ref> 1g4kma5ir33ae6y24o12powo5as3nxn 41507 41506 2026-10-02T02:55:42Z Satane-mautlwa 13259 /* */ 41507 wikitext text/x-wiki '''Boema-fofane ba Harrismith ,'''ke lebala le lenyenyane la boema-fofane haufi le leralla la 42 ho [[Foreisetata|Free State]], [[Afrika Borwa]] .<ref>https://www.flightradar24.com/data/airports/hrs/departures</ref> E fumaneha [[Harrismith]], bohareng ba Johannesburg le [[Thekong|Durban]] . Ha ho difofane tsa kgwebo tse sebetsang kahare kapa kantle ho Harrismith mme di sebeletsa difofane tse akaretsang feela. E haufi le tsela ya N3 le haufi le tsela ya N5 .<ref>https://web.archive.org/web/20120903064702/http://harrismith.co/transportation/harrismith-airport</ref> == Mehlodi == ebb1uxr51d73wwvtnoif5vydo6ph55d Koloi Lebona 0 11037 41510 2026-10-02T08:56:12Z SANKOMOTA 11165 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1368676539|Koloi Lebona]]" 41510 wikitext text/x-wiki '''Hendrik "Koloi" Lebona''' (2 Phato 1942-2013) e ne e le sebapadi sa katara le mohlahisi wa mmino wa Afrika Borwa. O roriswa ka ho sibolla [[Brenda Fassie]] . Diketso tsa hae tsa pele e ne e le Afrofunk le Blues . ltdt8qyx2l6k2b1cx0t7voww1cpp8yk Weekend Special (albamo) 0 11038 41511 2026-10-02T08:59:45Z SANKOMOTA 11165 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1180767981|Weekend Special (album)]]" 41511 wikitext text/x-wiki '''''Weekend Special''''' ke alebamo ya pele ya studio e lokollotsweng ke Brenda le Big Dudes leiboleng la CCP Records ka 1983. E hlahisitswe ke Mally Watson le Blondie Makhene. ''Weekend Special'' e hlahisitse dipina tse pedi tse sa tshwaneng " Weekend Special " le "You Just Need Someone". Alebamo ena e rekisitse dikopi tse fetang 200 000 Afrika Borwa qetellong ya 1984. cedzdssd5bb89964vy0w99zqewo7fwd 41512 41511 2026-10-02T09:06:42Z SANKOMOTA 11165 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1180767981|Weekend Special (album)]]" 41512 wikitext text/x-wiki '''''Weekend Special''''' ke alebamo ya pele ya studio e lokollotsweng ke Brenda le Big Dudes leiboleng la CCP Records ka 1983. E hlahisitswe ke Mally Watson le Blondie Makhene. ''Weekend Special'' e hlahisitse dipina tse pedi tse sa tshwaneng " Weekend Special " le "You Just Need Someone". Alebamo ena e rekisitse dikopi tse fetang 200 000 Afrika Borwa qetellong ya 1984. == Semelo == Ka 1980, e mong wa dibini tsa sehlopha sa Joy o ile a ima (Anneline Malebo) o ile a ea phomolong ya bomme. Fassie ya neng a dula le mohlahisi Hendrick "Koloi" Lebona ka nako eo, o ile a bitswa ke batsamaisi ba Joy ho emela Malebo. Kamora ho kgutla ha Malebo, Fassie o ile a tloha sehlopheng mme a ikopanya le Blondie le Papa [Makhene] e le sebini sa bobedi pele a qala sehlopha sa hae, Brenda and the Big Dudes, se bopilweng ka Desmond Malotana (li-keyboard), Dumisane Ngubeni (li-keyboard), Job "Fats" Mlangeni (meropa), David Mabaso (bass), Rufus Klaas (katara) le Fassie (mantswe a binang). == Lethathamo la dipina == E nkilwe ho Allmusic   == Basebetsi == ' '''Brenda le Ma-Big Dudes'''' * [[Brenda Fassie]] - dibini, Moqapi * Desmond Malotana - (Keyboards) *Dumisane Ngubeni - (Keyboards) * Mosebetsi "Mafura" Mlangeni - (Meropa), * David Mabaso - (Bass) * Rufus Klaas - (Katara) ' '''Basebetsi ba eketsehileng'''' * Hugo Dwyer - Moenjiniere, Motsoako * Wayne Edwards *Mohlahisi ya ka Sehloohong * Van Gibbs - Mohlophisi, Moetsi, Mohlahisi, Ho kopanya, ho kopanya * Franklin Grant - Moenjiniere * Blondie Makhene - Mohlahisi (pina ya 1) * Nicky Marrero - Timbales * Billy Miranda - Mothusi wa Moenjiniere * Cirland Noel - Mothusi wa Moenjiniere * Jerome Najee Rasheed - Sax (Alto) * Jose Rodrigues - Mastering * Bob Bachman - E hlophisitswe ke * V. Jeffrey Smith - Sax (Tenor), Sebini sa mmino wa diletsa * Akili Walker - Moenjiniere * Tom Weber - Moenjiniere == Ditshupiso == qasq4qcrcjh7h8yir1sz24pzt2i7bkk 41513 41512 2026-10-02T09:08:15Z SANKOMOTA 11165 /* Semelo */ 41513 wikitext text/x-wiki '''''Weekend Special''''' ke alebamo ya pele ya studio e lokollotsweng ke Brenda le Big Dudes leiboleng la CCP Records ka 1983. E hlahisitswe ke Mally Watson le Blondie Makhene. ''Weekend Special'' e hlahisitse dipina tse pedi tse sa tshwaneng " Weekend Special " le "You Just Need Someone". Alebamo ena e rekisitse dikopi tse fetang 200 000 Afrika Borwa qetellong ya 1984. == Semelo == Ka 1980, e mong wa dibini tsa sehlopha sa Joy o ile a ima (Anneline Malebo) o ile a ea phomolong ya bomme. Fassie ya neng a dula le mohlahisi Hendrick "Koloi" Lebona ka nako eo, o ile a bitswa ke batsamaisi ba Joy ho emela Malebo.<ref>https://www.sahistory.org.za/people/brenda-nokuzola-fassie</ref> Kamora ho kgutla ha Malebo, Fassie o ile a tloha sehlopheng mme a ikopanya le Blondie le Papa [Makhene] e le sebini sa bobedi pele a qala sehlopha sa hae, Brenda and the Big Dudes, se bopilweng ka Desmond Malotana (li-keyboard), Dumisane Ngubeni (li-keyboard), Job "Fats" Mlangeni (meropa), David Mabaso (bass), Rufus Klaas (katara) le Fassie (mantswe a binang). == Lethathamo la dipina == E nkilwe ho Allmusic   == Basebetsi == ' '''Brenda le Ma-Big Dudes'''' * [[Brenda Fassie]] - dibini, Moqapi * Desmond Malotana - (Keyboards) *Dumisane Ngubeni - (Keyboards) * Mosebetsi "Mafura" Mlangeni - (Meropa), * David Mabaso - (Bass) * Rufus Klaas - (Katara) ' '''Basebetsi ba eketsehileng'''' * Hugo Dwyer - Moenjiniere, Motsoako * Wayne Edwards *Mohlahisi ya ka Sehloohong * Van Gibbs - Mohlophisi, Moetsi, Mohlahisi, Ho kopanya, ho kopanya * Franklin Grant - Moenjiniere * Blondie Makhene - Mohlahisi (pina ya 1) * Nicky Marrero - Timbales * Billy Miranda - Mothusi wa Moenjiniere * Cirland Noel - Mothusi wa Moenjiniere * Jerome Najee Rasheed - Sax (Alto) * Jose Rodrigues - Mastering * Bob Bachman - E hlophisitswe ke * V. Jeffrey Smith - Sax (Tenor), Sebini sa mmino wa diletsa * Akili Walker - Moenjiniere * Tom Weber - Moenjiniere == Ditshupiso == i7lk9zpjyhm3htkp1vreyvawvbxlc9g 41514 41513 2026-10-02T09:09:02Z SANKOMOTA 11165 /* Semelo */ 41514 wikitext text/x-wiki '''''Weekend Special''''' ke alebamo ya pele ya studio e lokollotsweng ke Brenda le Big Dudes leiboleng la CCP Records ka 1983. E hlahisitswe ke Mally Watson le Blondie Makhene. ''Weekend Special'' e hlahisitse dipina tse pedi tse sa tshwaneng " Weekend Special " le "You Just Need Someone". Alebamo ena e rekisitse dikopi tse fetang 200 000 Afrika Borwa qetellong ya 1984. == Semelo == Ka 1980, e mong wa dibini tsa sehlopha sa Joy o ile a ima (Anneline Malebo) o ile a ea phomolong ya bomme. Fassie ya neng a dula le mohlahisi Hendrick "Koloi" Lebona ka nako eo, o ile a bitswa ke batsamaisi ba Joy ho emela Malebo.<ref>https://www.sahistory.org.za/people/brenda-nokuzola-fassie</ref><ref>https://www.iol.co.za/news/politics/brenda-and-the-forgotten-big-dudes-1686429</ref> Kamora ho kgutla ha Malebo, Fassie o ile a tloha sehlopheng mme a ikopanya le Blondie le Papa [Makhene] e le sebini sa bobedi pele a qala sehlopha sa hae, Brenda and the Big Dudes, se bopilweng ka Desmond Malotana (li-keyboard), Dumisane Ngubeni (li-keyboard), Job "Fats" Mlangeni (meropa), David Mabaso (bass), Rufus Klaas (katara) le Fassie (mantswe a binang). == Lethathamo la dipina == E nkilwe ho Allmusic   == Basebetsi == ' '''Brenda le Ma-Big Dudes'''' * [[Brenda Fassie]] - dibini, Moqapi * Desmond Malotana - (Keyboards) *Dumisane Ngubeni - (Keyboards) * Mosebetsi "Mafura" Mlangeni - (Meropa), * David Mabaso - (Bass) * Rufus Klaas - (Katara) ' '''Basebetsi ba eketsehileng'''' * Hugo Dwyer - Moenjiniere, Motsoako * Wayne Edwards *Mohlahisi ya ka Sehloohong * Van Gibbs - Mohlophisi, Moetsi, Mohlahisi, Ho kopanya, ho kopanya * Franklin Grant - Moenjiniere * Blondie Makhene - Mohlahisi (pina ya 1) * Nicky Marrero - Timbales * Billy Miranda - Mothusi wa Moenjiniere * Cirland Noel - Mothusi wa Moenjiniere * Jerome Najee Rasheed - Sax (Alto) * Jose Rodrigues - Mastering * Bob Bachman - E hlophisitswe ke * V. Jeffrey Smith - Sax (Tenor), Sebini sa mmino wa diletsa * Akili Walker - Moenjiniere * Tom Weber - Moenjiniere == Ditshupiso == tesbni2qlsyjysfe287gfxmkh5037r0 41515 41514 2026-10-02T09:09:41Z SANKOMOTA 11165 /* Semelo */ 41515 wikitext text/x-wiki '''''Weekend Special''''' ke alebamo ya pele ya studio e lokollotsweng ke Brenda le Big Dudes leiboleng la CCP Records ka 1983. E hlahisitswe ke Mally Watson le Blondie Makhene. ''Weekend Special'' e hlahisitse dipina tse pedi tse sa tshwaneng " Weekend Special " le "You Just Need Someone". Alebamo ena e rekisitse dikopi tse fetang 200 000 Afrika Borwa qetellong ya 1984. == Semelo == Ka 1980, e mong wa dibini tsa sehlopha sa Joy o ile a ima (Anneline Malebo) o ile a ea phomolong ya bomme. Fassie ya neng a dula le mohlahisi Hendrick "Koloi" Lebona ka nako eo, o ile a bitswa ke batsamaisi ba Joy ho emela Malebo.<ref>https://www.sahistory.org.za/people/brenda-nokuzola-fassie</ref><ref>https://www.iol.co.za/news/politics/brenda-and-the-forgotten-big-dudes-1686429</ref> Kamora ho kgutla ha Malebo, Fassie o ile a tloha sehlopheng mme a ikopanya le Blondie le Papa [Makhene] e le sebini sa bobedi pele a qala sehlopha sa hae, Brenda and the Big Dudes, se bopilweng ka Desmond Malotana (li-keyboard), Dumisane Ngubeni (li-keyboard), Job "Fats" Mlangeni (meropa), David Mabaso (bass), Rufus Klaas (katara) le Fassie (mantswe a binang).<ref>https://www.musicinafrica.net/magazine/legends-sa-music-brenda-fassie</ref> == Lethathamo la dipina == E nkilwe ho Allmusic   == Basebetsi == ' '''Brenda le Ma-Big Dudes'''' * [[Brenda Fassie]] - dibini, Moqapi * Desmond Malotana - (Keyboards) *Dumisane Ngubeni - (Keyboards) * Mosebetsi "Mafura" Mlangeni - (Meropa), * David Mabaso - (Bass) * Rufus Klaas - (Katara) ' '''Basebetsi ba eketsehileng'''' * Hugo Dwyer - Moenjiniere, Motsoako * Wayne Edwards *Mohlahisi ya ka Sehloohong * Van Gibbs - Mohlophisi, Moetsi, Mohlahisi, Ho kopanya, ho kopanya * Franklin Grant - Moenjiniere * Blondie Makhene - Mohlahisi (pina ya 1) * Nicky Marrero - Timbales * Billy Miranda - Mothusi wa Moenjiniere * Cirland Noel - Mothusi wa Moenjiniere * Jerome Najee Rasheed - Sax (Alto) * Jose Rodrigues - Mastering * Bob Bachman - E hlophisitswe ke * V. Jeffrey Smith - Sax (Tenor), Sebini sa mmino wa diletsa * Akili Walker - Moenjiniere * Tom Weber - Moenjiniere == Ditshupiso == fr8t6xznw37r7df8ay1qimcvon0laai 41516 41515 2026-10-02T09:10:10Z SANKOMOTA 11165 /* Semelo */ 41516 wikitext text/x-wiki '''''Weekend Special''''' ke alebamo ya pele ya studio e lokollotsweng ke Brenda le Big Dudes leiboleng la CCP Records ka 1983. E hlahisitswe ke Mally Watson le Blondie Makhene. ''Weekend Special'' e hlahisitse dipina tse pedi tse sa tshwaneng " Weekend Special " le "You Just Need Someone". Alebamo ena e rekisitse dikopi tse fetang 200 000 Afrika Borwa qetellong ya 1984. == Semelo == Ka 1980, e mong wa dibini tsa sehlopha sa Joy o ile a ima (Anneline Malebo) o ile a ea phomolong ya bomme. Fassie ya neng a dula le mohlahisi Hendrick "Koloi" Lebona ka nako eo, o ile a bitswa ke batsamaisi ba Joy ho emela Malebo.<ref>https://www.sahistory.org.za/people/brenda-nokuzola-fassie</ref><ref>https://www.iol.co.za/news/politics/brenda-and-the-forgotten-big-dudes-1686429</ref> Kamora ho kgutla ha Malebo, Fassie o ile a tloha sehlopheng mme a ikopanya le Blondie le Papa [Makhene] e le sebini sa bobedi pele a qala sehlopha sa hae, Brenda and the Big Dudes, se bopilweng ka Desmond Malotana (li-keyboard), Dumisane Ngubeni (li-keyboard), Job "Fats" Mlangeni (meropa), David Mabaso (bass), Rufus Klaas (katara) le Fassie (mantswe a binang).<ref>https://www.musicinafrica.net/magazine/legends-sa-music-brenda-fassie</ref><ref>https://web.archive.org/web/20190510115034/https://www.sahistory.org.za/article/brenda-fassie-south-african-history-online-7</ref> == Lethathamo la dipina == E nkilwe ho Allmusic   == Basebetsi == ' '''Brenda le Ma-Big Dudes'''' * [[Brenda Fassie]] - dibini, Moqapi * Desmond Malotana - (Keyboards) *Dumisane Ngubeni - (Keyboards) * Mosebetsi "Mafura" Mlangeni - (Meropa), * David Mabaso - (Bass) * Rufus Klaas - (Katara) ' '''Basebetsi ba eketsehileng'''' * Hugo Dwyer - Moenjiniere, Motsoako * Wayne Edwards *Mohlahisi ya ka Sehloohong * Van Gibbs - Mohlophisi, Moetsi, Mohlahisi, Ho kopanya, ho kopanya * Franklin Grant - Moenjiniere * Blondie Makhene - Mohlahisi (pina ya 1) * Nicky Marrero - Timbales * Billy Miranda - Mothusi wa Moenjiniere * Cirland Noel - Mothusi wa Moenjiniere * Jerome Najee Rasheed - Sax (Alto) * Jose Rodrigues - Mastering * Bob Bachman - E hlophisitswe ke * V. Jeffrey Smith - Sax (Tenor), Sebini sa mmino wa diletsa * Akili Walker - Moenjiniere * Tom Weber - Moenjiniere == Ditshupiso == 9hyp0ayqhhssj8rzidwxd1oc96a07i0 41517 41516 2026-10-02T09:10:48Z SANKOMOTA 11165 /* Semelo */ 41517 wikitext text/x-wiki '''''Weekend Special''''' ke alebamo ya pele ya studio e lokollotsweng ke Brenda le Big Dudes leiboleng la CCP Records ka 1983. E hlahisitswe ke Mally Watson le Blondie Makhene. ''Weekend Special'' e hlahisitse dipina tse pedi tse sa tshwaneng " Weekend Special " le "You Just Need Someone". Alebamo ena e rekisitse dikopi tse fetang 200 000 Afrika Borwa qetellong ya 1984. == Semelo == Ka 1980, e mong wa dibini tsa sehlopha sa Joy o ile a ima (Anneline Malebo) o ile a ea phomolong ya bomme. Fassie ya neng a dula le mohlahisi Hendrick "Koloi" Lebona ka nako eo, o ile a bitswa ke batsamaisi ba Joy ho emela Malebo.<ref>https://www.sahistory.org.za/people/brenda-nokuzola-fassie</ref><ref>https://www.iol.co.za/news/politics/brenda-and-the-forgotten-big-dudes-1686429</ref> Kamora ho kgutla ha Malebo, Fassie o ile a tloha sehlopheng mme a ikopanya le Blondie le Papa [Makhene] e le sebini sa bobedi pele a qala sehlopha sa hae, Brenda and the Big Dudes, se bopilweng ka Desmond Malotana (li-keyboard), Dumisane Ngubeni (li-keyboard), Job "Fats" Mlangeni (meropa), David Mabaso (bass), Rufus Klaas (katara) le Fassie (mantswe a binang).<ref>https://www.musicinafrica.net/magazine/legends-sa-music-brenda-fassie</ref><ref>https://web.archive.org/web/20190510115034/https://www.sahistory.org.za/article/brenda-fassie-south-african-history-online-7</ref><ref>https://www.iol.co.za/news/south-africa/the-girl-who-was-everyones-weekend-special-212048</ref> == Lethathamo la dipina == E nkilwe ho Allmusic   == Basebetsi == ' '''Brenda le Ma-Big Dudes'''' * [[Brenda Fassie]] - dibini, Moqapi * Desmond Malotana - (Keyboards) *Dumisane Ngubeni - (Keyboards) * Mosebetsi "Mafura" Mlangeni - (Meropa), * David Mabaso - (Bass) * Rufus Klaas - (Katara) ' '''Basebetsi ba eketsehileng'''' * Hugo Dwyer - Moenjiniere, Motsoako * Wayne Edwards *Mohlahisi ya ka Sehloohong * Van Gibbs - Mohlophisi, Moetsi, Mohlahisi, Ho kopanya, ho kopanya * Franklin Grant - Moenjiniere * Blondie Makhene - Mohlahisi (pina ya 1) * Nicky Marrero - Timbales * Billy Miranda - Mothusi wa Moenjiniere * Cirland Noel - Mothusi wa Moenjiniere * Jerome Najee Rasheed - Sax (Alto) * Jose Rodrigues - Mastering * Bob Bachman - E hlophisitswe ke * V. Jeffrey Smith - Sax (Tenor), Sebini sa mmino wa diletsa * Akili Walker - Moenjiniere * Tom Weber - Moenjiniere == Ditshupiso == 88wkjvb73753dzy0b9pl8z67q43s3zx 41518 41517 2026-10-02T09:11:45Z SANKOMOTA 11165 /* Lethathamo la dipina */ 41518 wikitext text/x-wiki '''''Weekend Special''''' ke alebamo ya pele ya studio e lokollotsweng ke Brenda le Big Dudes leiboleng la CCP Records ka 1983. E hlahisitswe ke Mally Watson le Blondie Makhene. ''Weekend Special'' e hlahisitse dipina tse pedi tse sa tshwaneng " Weekend Special " le "You Just Need Someone". Alebamo ena e rekisitse dikopi tse fetang 200 000 Afrika Borwa qetellong ya 1984. == Semelo == Ka 1980, e mong wa dibini tsa sehlopha sa Joy o ile a ima (Anneline Malebo) o ile a ea phomolong ya bomme. Fassie ya neng a dula le mohlahisi Hendrick "Koloi" Lebona ka nako eo, o ile a bitswa ke batsamaisi ba Joy ho emela Malebo.<ref>https://www.sahistory.org.za/people/brenda-nokuzola-fassie</ref><ref>https://www.iol.co.za/news/politics/brenda-and-the-forgotten-big-dudes-1686429</ref> Kamora ho kgutla ha Malebo, Fassie o ile a tloha sehlopheng mme a ikopanya le Blondie le Papa [Makhene] e le sebini sa bobedi pele a qala sehlopha sa hae, Brenda and the Big Dudes, se bopilweng ka Desmond Malotana (li-keyboard), Dumisane Ngubeni (li-keyboard), Job "Fats" Mlangeni (meropa), David Mabaso (bass), Rufus Klaas (katara) le Fassie (mantswe a binang).<ref>https://www.musicinafrica.net/magazine/legends-sa-music-brenda-fassie</ref><ref>https://web.archive.org/web/20190510115034/https://www.sahistory.org.za/article/brenda-fassie-south-african-history-online-7</ref><ref>https://www.iol.co.za/news/south-africa/the-girl-who-was-everyones-weekend-special-212048</ref> == Lethathamo la dipina == E nkilwe ho Allmusic<ref>https://www.allmusic.com/album/weekend-special-mw0000984399</ref> == Basebetsi == ' '''Brenda le Ma-Big Dudes'''' * [[Brenda Fassie]] - dibini, Moqapi * Desmond Malotana - (Keyboards) *Dumisane Ngubeni - (Keyboards) * Mosebetsi "Mafura" Mlangeni - (Meropa), * David Mabaso - (Bass) * Rufus Klaas - (Katara) ' '''Basebetsi ba eketsehileng'''' * Hugo Dwyer - Moenjiniere, Motsoako * Wayne Edwards *Mohlahisi ya ka Sehloohong * Van Gibbs - Mohlophisi, Moetsi, Mohlahisi, Ho kopanya, ho kopanya * Franklin Grant - Moenjiniere * Blondie Makhene - Mohlahisi (pina ya 1) * Nicky Marrero - Timbales * Billy Miranda - Mothusi wa Moenjiniere * Cirland Noel - Mothusi wa Moenjiniere * Jerome Najee Rasheed - Sax (Alto) * Jose Rodrigues - Mastering * Bob Bachman - E hlophisitswe ke * V. Jeffrey Smith - Sax (Tenor), Sebini sa mmino wa diletsa * Akili Walker - Moenjiniere * Tom Weber - Moenjiniere == Ditshupiso == 5dhjc32j8loa4u802y2qxwyn71fk3jw Batho ba Tlôkwa 0 11039 41519 2026-10-02T09:25:25Z Satane-mautlwa 13259 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1377937239|Tlôkwa people]]" 41519 wikitext text/x-wiki Lentswe lena '''Batlôkwa''' (hape '''Batlokoa''', kapa '''Badogwa''' ) le bolela ditjhaba tse mmalwa tsa Kgatla tse ahileng [[Botswana]], [[Lesotho]] le [[Afrika Borwa]] . E kenyeletsa balatedi ba marena a Tlôkwa le ditho tsa malapa a tsejwang e le Tlôkwa, kapa batho ka bomong ba ipolelang hore ke ba leloko la Tlôkwa. Bongata ba meloko ya Batlôkwa e latela meloko ya bona ya borena ho ya ho mora wa Kgwadi wa Morena Tabane, eo e neng e le ntate le mothehi wa setjhaba sa Batlokwa. Ba-Tlôkwa ba nka katse ya Tlokwe e le totem ya bona ya pele e seng e felile ka lebaka la ho tsoma boya ba yona ho feta tekano, bo neng bo sebediswa ke marena a meloko. rfujr94ba4mc27r8oo5cgigcnpxt02s