Arus listrik saarah

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="su">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>suwiki</dbname>
    <base>https://su.wikipedia.org/wiki/Tepas</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.14</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Média</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Husus</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Obrolan</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Pamaké</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Obrolan pamaké</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Obrolan Wikipedia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Gambar</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Obrolan gambar</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MédiaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Obrolan MédiaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Citakan</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Obrolan citakan</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Pitulung</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Obrolan pitulung</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategori</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Obrolan kategori</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Portal</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Obrolan portal</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modul</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Pembicaraan Modul</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Acara</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Pembicaraan Acara</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Arus listrik saarah</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28658</id>
    <revision>
      <id>711893</id>
      <parentid>671689</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T07:58:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amherst99</username>
        <id>5624</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>711893</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1233" sha1="99w278u1qsn67tc3esuu2hg1gckjx4u" xml:space="preserve">[[Gambar:Current_rectification_diagram.svg|right|222px|thumb|Sawatara conto listrik arus saarah]]

'''Listrik arus saarah''' ([[Basa Indonésia]]: ''arus searah'' {{lang-nl|gelijkstroom}} {{lang-en|direct current}} sarta disingket DC) nyaéta kocoran [[arus]] [[listrik]] anu tetep ti [[poténsial]] luhur ka poténsial handap. Ilaharna ngocorna listrik ieu lumangsung dina hiji [[konduktor]] kawas kabel, tapi bisa ogé lumangsung dina [[semikonduktor]], [[isolator]], atawa ogé [[rohang hapa]] kawas [[pancaran éléktron]] atawa [[pancaran ion]]. Dina listrik arus saarah, [[muatan listrik]] ngocor ka hiji arah, béda jeung [[listrik arus bulak-balik]] ([[basa Inggris]]: Alternating Current (AC)). Istilah lawas anu dipaké saméméh listrik arus saarah nyaéta '''arus galvanis'''.

Aluran [[tanaga]] [[listrik]] komérsil munggaran (anu dijieun ku [[Thomas Edison]] dina tungtung abad ka 19) ngagunakeun listrik arus saarah. Alatan listrik arus bulak-balik leuwih gampang dipaké dibandingkeun jeung listrik arus saarah pikeun ngalurkeun sarta ngabagi tanaga listrik, di jaman ayeuna ampir kabéh aluran tanaga listrik ngagunakeun listrik arus bulak-balik.

[[Kategori:Fisika]]
[[Kategori:Éléktronika]]
[[Kategori:Listrik]]</text>
      <sha1>99w278u1qsn67tc3esuu2hg1gckjx4u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Polandia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34249</id>
    <revision>
      <id>711882</id>
      <parentid>710604</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:32:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>25926</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>711882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6515" sha1="bojrokoln5wq3wivigv89pfuhdaydfc" xml:space="preserve">{{Infobox_Country
|conventional_long_name   = Républik Polandia
|native_name              = {{lang|pl|Rzeczpospolita Polska}}
|common_name              = Polandia
|image_flag               = Flag of Poland.svg
|flag_border              = Flag of Poland (normative).svg
|image_coat               = Herb Polski.svg
|image_map                = LocationPoland.svg
|national_motto           = 
|national_anthem          = [[Gambar:Ignacy dygas - mazurek dąbrowskiego.ogg|center]]{{br}}''[[Mazurek Dąbrowskiego]]''{{br}}
(Mazurka Dąbrowski)
|official_languages       = [[Basa Polski|Polski]] (basa Polandia)&lt;sup&gt;a&lt;/sup&gt;
|capital                  = [[Warsawa]]
|capitals_coordinates     = [http://kvaleberg.com/extensions/mapsources/index.php?params=52_13_N_21_02_E_type:city 52°13′ U 21°02′ T]
|latd                     = 52
|latm                     = 13
|latNS                    = N
|longd                    = 21
|longm                    = 02
|longEW                   = E
|largest_city             = [[Warsawa]]
|government_type          = [[Républik]]
|leader_title1            = [[Daptar Présidén Polandia|Présidén Polandia]]
|leader_title2            = [[Daptar Perdana Menteri Polandia|Perdana Menteri]]
|leader_name1 = [[Andrzej Duda]]
|leader_name2             = [[Donald Tusk]]
|area_rank                = 70
|area_magnitude           = 1 E11
|area                     = 312.679
|areami²                  = 120.696,41
|percent_water            = 2,6%
|population_estimate      = 38.483.957
|population_estimate_year = 2014
|population_estimate_rank = 32
|population_census        =
|population_census_year   = 2002
|population_density       = 123,5
|population_density_rank  = 64
|GDP_PPP_year             = 2005
|GDP_PPP                  = US$512,9 miliar
|GDP_PPP_rank             = 23
|GDP_PPP_per_capita       = US$13.275
|GDP_PPP_per_capita_rank  = 51
|sovereignty_type         = Pawangunan
|established_event1       = [[Baptisme Poladia|Kristenisasi]]&lt;sup&gt;b&lt;/sup&gt;
|established_event2       = [[Pasamakmuran Polandia-Lithuania|Républik Kahiji]]
|established_event3       = [[Républik Polandia Kadua|Républik Kadua]]
|established_event4       = [[Républik Rahayat Polandia|Républk Rahayat]]
|established_event5       = Républik Katilu
|established_date1        = 14 April 966
|established_date2        = 1 Juli 1569
|established_date3        = 11 Novémber 1918
|established_date4        = 31 Désémber 1944
|established_date5        = 30 Januari 1990
|currency                 = [[Zloty|Złoty]]
|currency_code            = PLN
|time_zone                = [[CET]]
|utc_offset               = +1
|time_zone_DST            = [[CEST]]
|utc_offset_DST           = +2
|cctld= [[.pl]]
|calling_code             = 48
|footnotes                = &lt;sup&gt;a&lt;/sup&gt; [[Basa Bélarus]], [[Basa Kasubia|Kasubia]], [[Basa Jérman|Jérman]], jeung [[basa Ukraina|Ukraina]] dipaké di lima ''gmina''. Sanajan kitu, basa-basa éta teu dianggap salaku [[basa resmi]] nagara.{{br}}&lt;sup&gt;b&lt;/sup&gt; Teu ningal afiliasi kaagamaan atawa kakiranganna aranjeunna, panyandakan Kristen di Polandia katempo ku raloba urang Polandia salaku salah sahiji kajadian sajarah nasional nu pangsignifikanna; agama nu anyar digunakeun pikeun ngahijikeun raloba séké di wewengkon ieu.
}}
'''Polandia''' (dina [[basa Polski]]: '''''Polska''''') mangrupa hiji [[négara]] [[républik]] di [[Éropa]] Tengah nu tepung wates jeung [[Jérman]] di kulon, [[Céko]] jeung [[Slovakia]] di kidul, [[Rusia]] ([[Kaliningrad]]), [[Lithuania]] di wétan-kalér, jeung [[Bélarus]] sareng [[Ukraina]] di wétan ([[Garis Curzon]]).

== Babagian administratif ==
Polandia sacara administratif dibagi kana 16 [[propinsi]] ([[basa Inggris|Inggris]]: ''voivodship''; [[basa Polski|Polandia]]: ''Województwo''). Saban propinsi dibagi kana sababaraha ''Powiat'' (sarupa [[kabupatén]], jeung saban ''Powiat'' dibagi kana sababaraha ''Gmina'' (sarupa [[kacamatan]]).

=== Daptar provinsi Polandia ===
[[Gambar:EC_map_of_poland.png|thumb|250px|Peta Polandia nu nunjukkeun babagian propinsi Polandia]]
* [[Propinsi Dolnoslaskie]]
* [[Propinsi Kujawsko-Pomorskie]]
* [[Propinsi Lubelskie]]
* [[Propinsi Lubuskie]]
* [[Propinsi Lodzkie]]
* [[Propinsi Malopolskie]]
* [[Propinsi Mazowieckie]]
* [[Propinsi Opolskie]]
* [[Propinsi Podkarpackie]]
* [[Propinsi Podlaskie]]
* [[Propinsi Pomorskie]]
* [[Propinsi Slaskie]]
* [[Propinsi Swietokrzyskie]]
* [[Propinsi Warminsko-Mazurskie]]
* [[Propinsi Wielkopolskie]]
* [[Propinsi Zachodniopomorskie]]

=== Dayeuh-dayeuh gedé Polandia ===
* [[Warsawa]]
* [[Łódź]]
* [[Krakow]] 
* [[Wroclaw]] 
* [[Poznan]]
* [[Gdansk]]
* [[Szczecin]] 
* [[Bydgoszcz]] 
* [[Lublin]]
* [[Katowice]]
* [[Bielsko-Biała]]
* [[Bialystok]]
* [[Rzeszów]]

== Basa ==
Méh sadaya wargi Polandia maké basa Polandia salaku basa asli aranjeunna.

== Tempo ogé ==
* [[Daptar kota di Polandia]]
* [[Daptar nagara]]

== Tumbu kaluar ==
{{wikivoyage|Poland}}
{{commons|Category:Poland|Polandia}}

=== Loka pamaréntah ===
* [http://www.polska.pl polska.pl]
* [http://www.poland-tourism.pl poland-tourism.pl] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050822111029/http://www.poland-tourism.pl/ |date=2005-08-22 }}
* [http://www.polishworld.com/index.php polisgworld.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040622164740/http://www.polishworld.com/index.php |date=2004-06-22 }}
* [http://www.kprm.gov.pl kprm.gov.pl] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091212163653/http://www.kprm.gov.pl/ |date=2009-12-12 }}
* [http://www.sejm.gov.pl sejm.gov.pl]
* [http://www.sn.pl sn.pl]
* [http://www.trybunal.gov.pl trybunal.gov.pl]
* [http://www.europolityka.pl europolityka.pl]

=== Loka pariwisata ===
* [http://www.pot.gov.pl/ Tourist information portal]
* [http://www.poland-tourism.pl/ Tourist information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050822111029/http://www.poland-tourism.pl/ |date=2005-08-22 }}

== Galeri poto ==
&lt;gallery&gt;
Image:Warszawa, ul. Nowy Świat 72-74 20170517 004.jpg|[[Warszawa]]
Image:Piazza_del_Mercato_di_Cracovia.JPG|[[Kraków]]
Image:Bielsko-Biała Town Hall.jpg|[[Bielsko-Biała]]
Muzeum Slaskie w Katowicach.jpg|[[Katowice]]
Image:Stare_Miasto_w_Lublinie_-_kaplica_św._Trójcy_i_donżon_na_zamku.jpg|[[Lublin]]
Image:Pałac Izraela Poznańskiego Łódź front.JPG|Łódź
Image:Rynek_Starego_Miasta_We_Wroclawiu_(152991773).jpeg|[[Wrocław]]
&lt;/gallery&gt;

==Rujukan==
{{reflist}}

[[Kategori:Polandia| ]]
[[Kategori:Nagara di Éropa Tengah]]

{{nagara-geo-stub|Polandia}}</text>
      <sha1>bojrokoln5wq3wivigv89pfuhdaydfc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Madeira</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34587</id>
    <revision>
      <id>711881</id>
      <parentid>697527</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T03:03:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>25926</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>711881</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2134" sha1="q7ax3chy6j0xqes1snfz9vh58kfq8ug" xml:space="preserve">[[Image:EU-Portugal with Madeira circled.svg|thumb|250px|right|Lokasi kapuloan Madeira]]
[[Image:Madeira topographic map-fr.svg|thumb|250px|right|Pasebaran pulo-pulo ti kapuloan (teu kaasup [[Kapuloan Savage]])]]
{{Commons|Madeira}}
'''Madeira''' mangrupa hiji [[kapuloan]] [[Portugal|Portugis]] nu aya di antara {{Coord|32|22.3|N|16|16.5|W}} jeung  {{Coord|33|7.8|N|17|16.65|W}}, kirang ti 400&amp;nbsp;km kaléreun [[Tenerife]], [[Kapuloan Canary]], di bagian kalér [[Samudra Atlantik]], sarta mangrupa [[Wewengkon nagara anggota istiméwa jeung Uni Eropa|bagian pangluarna ti Uni Eropa]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://europa.eu/scadplus/glossary/outermost_regions_en.htm |title=EUROPA - Glossary - Outermost regions |publisher=Europa.eu |date=2008-07-17 |accessdate=2010-07-30}}&lt;/ref&gt; Kapuloan ieu diwangun ti hiji bagian mayor ti dua [[Daérah otonom di Portugal]] (nu lian nyaéta [[Asores]] aya di kalér-kuloneun), nu ngawengku kapuloan Madeira, [[Pulo Porto Santo]], jeung [[Kapuloan Desertas|Desertas]], diadministrasi babarengan jeung kapuloan nu kapisah, [[Kapuloan Savage]].

== Réferénsi ==
{{reflist}}

== Tumbu kaluar ==
* [http://www.madeiraarchipelago.com Photos of Madeira archipelago] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111029062530/http://www.madeiraarchipelago.com/ |date=2011-10-29 }}
* [http://www.madeiratourism.org/ Madeira's Official Tourism Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110614211053/http://www.madeiratourism.org/ |date=2011-06-14 }}
* [https://web.archive.org/web/20050428020444/http://www.latino1.freeserve.co.uk/History.htm Information, Genealogy &amp; History of Madeira &amp; Portugal]
* [http://www.pnm.pt Natural Park of Madeira]
* [http://www.marcelklee.de/madeira/en/ Madeira Trip Report: information on more than just tourist topics]
* [http://www.madeirahelp.com/ Madeira Hotel &amp; Travel Guide]
* [http://www.madeira-center.de Madeira-Center] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190726081553/http://www.madeira-center.de/ |date=2019-07-26 }}

{{administratif Portugal}}&lt;br&gt;
{{éropa}}

[[Kategori:Madeira| ]]
[[Kategori:Nagara]]


{{nagara-geo-stub|Portugal}}</text>
      <sha1>q7ax3chy6j0xqes1snfz9vh58kfq8ug</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bénténg Amsterdam</title>
    <ns>0</ns>
    <id>108792</id>
    <revision>
      <id>711883</id>
      <timestamp>2026-08-09T04:40:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pijri Paijar</username>
        <id>27067</id>
      </contributor>
      <comment>Nyieun kaca anyar '''Bénténg Amsterdam''' nyaéta hiji bénténg paninggalan [[Walanda]] anu perenahna aya di wates antara nagari Hila jeung nagari Kaitétu, [[kacamatan Léihitu]], [[Maluku|Kabupatén Maluku]] Tengah, kira-kira 42 km ti Kota Ambon.&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Dibalik Kemegahan Benteng Amsterdam|url=http://bkpmd-maluku.com/index.php/informasi/wisata/50-wisata/127-dibalik-kemegahan-benteng-amsterdam|access-date=2026-08-09}}&lt;/ref&gt; Bénténg perenahna persis aya di gigireun basisi...</comment>
      <origin>711883</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="816" sha1="ts41vqr9zoz6q6syeml771z2koeqmqy" xml:space="preserve">'''Bénténg Amsterdam''' nyaéta hiji bénténg paninggalan [[Walanda]] anu perenahna aya di wates antara nagari Hila jeung nagari Kaitétu, [[kacamatan Léihitu]], [[Maluku|Kabupatén Maluku]] Tengah, kira-kira 42 km ti Kota Ambon.&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Dibalik Kemegahan Benteng Amsterdam|url=http://bkpmd-maluku.com/index.php/informasi/wisata/50-wisata/127-dibalik-kemegahan-benteng-amsterdam|access-date=2026-08-09}}&lt;/ref&gt; Bénténg perenahna persis aya di gigireun basisir nagari Hila jeung nagari Kaitétu. Bénténg Amsterdam nyaéta wangunan kadua anu diadegken ku Walanda sanggeus ''Castéel Vanvéeré'' di nagari Séith ancur. Bénténg Amsterdam mangrupa salah sahiji wangunan kolot anu umurna geus ratusan taun sarta mangrupa bagian tina sajarah kakawasaan VOC di [[Ambon]], Maluku.

== Référénsi ==</text>
      <sha1>ts41vqr9zoz6q6syeml771z2koeqmqy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711884</id>
      <parentid>711883</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T04:45:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pijri Paijar</username>
        <id>27067</id>
      </contributor>
      <origin>711884</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1726" sha1="1pjj4n6gz7sn9j3aspm92wbabt0tflo" xml:space="preserve">'''Bénténg Amsterdam''' nyaéta hiji bénténg paninggalan [[Walanda]] anu perenahna aya di wates antara nagari Hila jeung nagari Kaitétu, [[kacamatan Léihitu]], [[Maluku|Kabupatén Maluku]] Tengah, kira-kira 42 km ti Kota Ambon.&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Dibalik Kemegahan Benteng Amsterdam|url=http://bkpmd-maluku.com/index.php/informasi/wisata/50-wisata/127-dibalik-kemegahan-benteng-amsterdam|access-date=2026-08-09}}&lt;/ref&gt; Bénténg perenahna persis aya di gigireun basisir nagari Hila jeung nagari Kaitétu. Bénténg Amsterdam nyaéta wangunan kadua anu diadegken ku Walanda sanggeus ''Castéel Vanvéeré'' di nagari Séith ancur. Bénténg Amsterdam mangrupa salah sahiji wangunan kolot anu umurna geus ratusan taun sarta mangrupa bagian tina sajarah kakawasaan VOC di [[Ambon]], Maluku.

= Sajarah =
Saméméh jadi bénténg, ieu tempat téh mangrupa loji milik [[Portugal|Portugis]] pikeun nandéan/neundeun rempah-rempah ([[pala]] jeung [[cengkéh]]).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.kidnesia.com/Kidnesia2014/Indonesiaku/Teropong-Daerah/Maluku/Tempat-Menarik/Benteng-Amsterdam|title=Benteng Amsterdam|website=Kidnesia}}&lt;/ref&gt; Ieu bénténg boga harti pisan pikeun Portugis lantaran dina waktu harita, [[Teluk Ambon]] mangrupa jalur kaluar-abus kapal-kapal dagang di Maluku. Ieu wewengkon dijadikeun ku Portugis salaku pusat dagang rempah-rempah jeung basis pertahanan dina nyanghareupan serangan kapal asing. Dina taun 1512, wangunan utama tina bénténg Amsterdam mimiti diwangun ku Portugis anu dipingpin ku [[Francisco Serrão]].&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Benteng Amsterdam - Kota Ambon|url=https://ambon.go.id/benteng-amsterdam/|newspaper=Kota Ambon|access-date=2026-08-09|language=id-ID}}&lt;/ref&gt;

== Référénsi ==</text>
      <sha1>1pjj4n6gz7sn9j3aspm92wbabt0tflo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711885</id>
      <parentid>711884</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T04:47:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pijri Paijar</username>
        <id>27067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sajarah */</comment>
      <origin>711885</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2313" sha1="auoj8p2unxce2ilddzz8zaf2rlh2cwv" xml:space="preserve">'''Bénténg Amsterdam''' nyaéta hiji bénténg paninggalan [[Walanda]] anu perenahna aya di wates antara nagari Hila jeung nagari Kaitétu, [[kacamatan Léihitu]], [[Maluku|Kabupatén Maluku]] Tengah, kira-kira 42 km ti Kota Ambon.&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Dibalik Kemegahan Benteng Amsterdam|url=http://bkpmd-maluku.com/index.php/informasi/wisata/50-wisata/127-dibalik-kemegahan-benteng-amsterdam|access-date=2026-08-09}}&lt;/ref&gt; Bénténg perenahna persis aya di gigireun basisir nagari Hila jeung nagari Kaitétu. Bénténg Amsterdam nyaéta wangunan kadua anu diadegken ku Walanda sanggeus ''Castéel Vanvéeré'' di nagari Séith ancur. Bénténg Amsterdam mangrupa salah sahiji wangunan kolot anu umurna geus ratusan taun sarta mangrupa bagian tina sajarah kakawasaan VOC di [[Ambon]], Maluku.

= Sajarah =
Saméméh jadi bénténg, ieu tempat téh mangrupa loji milik [[Portugal|Portugis]] pikeun nandéan/neundeun rempah-rempah ([[pala]] jeung [[cengkéh]]).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.kidnesia.com/Kidnesia2014/Indonesiaku/Teropong-Daerah/Maluku/Tempat-Menarik/Benteng-Amsterdam|title=Benteng Amsterdam|website=Kidnesia}}&lt;/ref&gt; Ieu bénténg boga harti pisan pikeun Portugis lantaran dina waktu harita, [[Teluk Ambon]] mangrupa jalur kaluar-abus kapal-kapal dagang di Maluku. Ieu wewengkon dijadikeun ku Portugis salaku pusat dagang rempah-rempah jeung basis pertahanan dina nyanghareupan serangan kapal asing. Dina taun 1512, wangunan utama tina bénténg Amsterdam mimiti diwangun ku Portugis anu dipingpin ku [[Francisco Serrão]].&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Benteng Amsterdam - Kota Ambon|url=https://ambon.go.id/benteng-amsterdam/|newspaper=Kota Ambon|access-date=2026-08-09|language=id-ID}}&lt;/ref&gt;

Lumangsungna waktu, masarakat Maluku ngarasa dirugikeun ku kasarakahan Portugis dina meunangkeun kauntungan tina rempah-rempah di Nusantara. Tungtungna nepi ka ahir abad ka-16 rahayat Maluku ngalakukeun perlawanan ka Portugis. Ieu kaayaan dimangpaatkeun ku Walanda pikeun meunangkeun haté masarakat Maluku sarta nancebkeun tapak lacakna di tatar Maluku.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://travel.detik.com/domestic-destination/d-2370128/3-benteng-gahar-di-maluku|title=3 Benteng Gahar di Maluku|last=Hernasari|first=Putri Rizqi|website=detikTravel|language=id-ID|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt;

== Référénsi ==</text>
      <sha1>auoj8p2unxce2ilddzz8zaf2rlh2cwv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711886</id>
      <parentid>711885</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T04:50:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pijri Paijar</username>
        <id>27067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sajarah */</comment>
      <origin>711886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2947" sha1="ktl6owuk0l2217pbv789ly0mwe1edws" xml:space="preserve">'''Bénténg Amsterdam''' nyaéta hiji bénténg paninggalan [[Walanda]] anu perenahna aya di wates antara nagari Hila jeung nagari Kaitétu, [[kacamatan Léihitu]], [[Maluku|Kabupatén Maluku]] Tengah, kira-kira 42 km ti Kota Ambon.&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Dibalik Kemegahan Benteng Amsterdam|url=http://bkpmd-maluku.com/index.php/informasi/wisata/50-wisata/127-dibalik-kemegahan-benteng-amsterdam|access-date=2026-08-09}}&lt;/ref&gt; Bénténg perenahna persis aya di gigireun basisir nagari Hila jeung nagari Kaitétu. Bénténg Amsterdam nyaéta wangunan kadua anu diadegken ku Walanda sanggeus ''Castéel Vanvéeré'' di nagari Séith ancur. Bénténg Amsterdam mangrupa salah sahiji wangunan kolot anu umurna geus ratusan taun sarta mangrupa bagian tina sajarah kakawasaan VOC di [[Ambon]], Maluku.

= Sajarah =
Saméméh jadi bénténg, ieu tempat téh mangrupa loji milik [[Portugal|Portugis]] pikeun nandéan/neundeun rempah-rempah ([[pala]] jeung [[cengkéh]]).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.kidnesia.com/Kidnesia2014/Indonesiaku/Teropong-Daerah/Maluku/Tempat-Menarik/Benteng-Amsterdam|title=Benteng Amsterdam|website=Kidnesia}}&lt;/ref&gt; Ieu bénténg boga harti pisan pikeun Portugis lantaran dina waktu harita, [[Teluk Ambon]] mangrupa jalur kaluar-abus kapal-kapal dagang di Maluku. Ieu wewengkon dijadikeun ku Portugis salaku pusat dagang rempah-rempah jeung basis pertahanan dina nyanghareupan serangan kapal asing. Dina taun 1512, wangunan utama tina bénténg Amsterdam mimiti diwangun ku Portugis anu dipingpin ku [[Francisco Serrão]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|title=Benteng Amsterdam - Kota Ambon|url=https://ambon.go.id/benteng-amsterdam/|newspaper=Kota Ambon|access-date=2026-08-09|language=id-ID}}&lt;/ref&gt;

Lumangsungna waktu, masarakat Maluku ngarasa dirugikeun ku kasarakahan Portugis dina meunangkeun kauntungan tina rempah-rempah di Nusantara. Tungtungna nepi ka ahir abad ka-16 rahayat Maluku ngalakukeun perlawanan ka Portugis. Ieu kaayaan dimangpaatkeun ku Walanda pikeun meunangkeun haté masarakat Maluku sarta nancebkeun tapak lacakna di tatar Maluku.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://travel.detik.com/domestic-destination/d-2370128/3-benteng-gahar-di-maluku|title=3 Benteng Gahar di Maluku|last=Hernasari|first=Putri Rizqi|website=detikTravel|language=id-ID|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt;

Sanggeus Walanda datang tur ngawasa pulo Ambon dina taun 1605, maranéhna ngéléhkeun Portugis sarta ngarebut éta loji Portugis.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Maranéhna ngarobah loji éta jadi kubu pertahanan anu dilakukeun ku Gubernur Jéndral Jaan Ottens dina taun 1637.[5] Hal ieu ogé didukung ku kabentukna ''Vereenigde Oostindische Compagnie'' (VOC).&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Parobahan fungsi loji dilakukeun lantaran harita téh keur aya perang antara Walanda jeung Karajaan Tanah Hitu atawa Karajaan Hitu. Éta perang kajadian dina taun 1633-1654 sarta ti Karajaan Tanah Hitu dipingpin ku Kapitan Kakialy.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Référénsi ==</text>
      <sha1>ktl6owuk0l2217pbv789ly0mwe1edws</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711887</id>
      <parentid>711886</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T04:54:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pijri Paijar</username>
        <id>27067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sajarah */</comment>
      <origin>711887</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3688" sha1="j6tzgd7wlzbd2ls0yn16rb2u7kl8gce" xml:space="preserve">'''Bénténg Amsterdam''' nyaéta hiji bénténg paninggalan [[Walanda]] anu perenahna aya di wates antara nagari Hila jeung nagari Kaitétu, [[kacamatan Léihitu]], [[Maluku|Kabupatén Maluku]] Tengah, kira-kira 42 km ti Kota Ambon.&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Dibalik Kemegahan Benteng Amsterdam|url=http://bkpmd-maluku.com/index.php/informasi/wisata/50-wisata/127-dibalik-kemegahan-benteng-amsterdam|access-date=2026-08-09}}&lt;/ref&gt; Bénténg perenahna persis aya di gigireun basisir nagari Hila jeung nagari Kaitétu. Bénténg Amsterdam nyaéta wangunan kadua anu diadegken ku Walanda sanggeus ''Castéel Vanvéeré'' di nagari Séith ancur. Bénténg Amsterdam mangrupa salah sahiji wangunan kolot anu umurna geus ratusan taun sarta mangrupa bagian tina sajarah kakawasaan VOC di [[Ambon]], Maluku.

= Sajarah =
Saméméh jadi bénténg, ieu tempat téh mangrupa loji milik [[Portugal|Portugis]] pikeun nandéan/neundeun rempah-rempah ([[pala]] jeung [[cengkéh]]).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.kidnesia.com/Kidnesia2014/Indonesiaku/Teropong-Daerah/Maluku/Tempat-Menarik/Benteng-Amsterdam|title=Benteng Amsterdam|website=Kidnesia}}&lt;/ref&gt; Ieu bénténg boga harti pisan pikeun Portugis lantaran dina waktu harita, [[Teluk Ambon]] mangrupa jalur kaluar-abus kapal-kapal dagang di Maluku. Ieu wewengkon dijadikeun ku Portugis salaku pusat dagang rempah-rempah jeung basis pertahanan dina nyanghareupan serangan kapal asing. Dina taun 1512, wangunan utama tina bénténg Amsterdam mimiti diwangun ku Portugis anu dipingpin ku [[Francisco Serrão]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|title=Benteng Amsterdam - Kota Ambon|url=https://ambon.go.id/benteng-amsterdam/|newspaper=Kota Ambon|access-date=2026-08-09|language=id-ID}}&lt;/ref&gt;

Lumangsungna waktu, masarakat Maluku ngarasa dirugikeun ku kasarakahan Portugis dina meunangkeun kauntungan tina rempah-rempah di Nusantara. Tungtungna nepi ka ahir abad ka-16 rahayat Maluku ngalakukeun perlawanan ka Portugis. Ieu kaayaan dimangpaatkeun ku Walanda pikeun meunangkeun haté masarakat Maluku sarta nancebkeun tapak lacakna di tatar Maluku.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://travel.detik.com/domestic-destination/d-2370128/3-benteng-gahar-di-maluku|title=3 Benteng Gahar di Maluku|last=Hernasari|first=Putri Rizqi|website=detikTravel|language=id-ID|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt;

Sanggeus Walanda datang tur ngawasa pulo Ambon dina taun 1605, maranéhna ngéléhkeun Portugis sarta ngarebut éta loji Portugis.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Maranéhna ngarobah loji éta jadi kubu pertahanan anu dilakukeun ku Gubernur Jéndral Jaan Ottens dina taun 1637.[5] Hal ieu ogé didukung ku kabentukna ''Vereenigde Oostindische Compagnie'' (VOC).&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Parobahan fungsi loji dilakukeun lantaran harita téh keur aya perang antara Walanda jeung Karajaan Tanah Hitu atawa Karajaan Hitu. Éta perang kajadian dina taun 1633-1654 sarta ti Karajaan Tanah Hitu dipingpin ku Kapitan Kakialy.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Gubernur Jéndral Jaan Ottens ngancurkeun loji milik Portugis sarta ngawangun imah batu anu ngawujud bénténg dina taun 1637.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.malukueyes.com:80/heritage/the-fortress/6-benteng-amsterdam-hila|title=Benteng Amsterdam - Hila|last=ME|website=malukueyes.com|language=en-gb|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt; Pangwangunan bénténg ditambah ku pager anu ngurilinganana. Dina taun 1642, bénténg dipigedé ku Gerrard Demmer tur satuluyneunana pangwangunanana diteruskeun dina taun 1649 ku Gubernur Jéndral Anthony Caan. Pangwangunan bénténg anggeus dina taun 1649-1656 ku Arnold de Vlaming van Ouds Hoorn (tokoh antagonis numutkeun urang Ambon jeung Léasé) sarta méré ngaran Bénténg Amsterdam.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Référénsi ==</text>
      <sha1>j6tzgd7wlzbd2ls0yn16rb2u7kl8gce</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711888</id>
      <parentid>711887</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T04:57:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pijri Paijar</username>
        <id>27067</id>
      </contributor>
      <origin>711888</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4765" sha1="s0388765y049ridi1k8skdti8d01zag" xml:space="preserve">'''Bénténg Amsterdam''' nyaéta hiji bénténg paninggalan [[Walanda]] anu perenahna aya di wates antara nagari Hila jeung nagari Kaitétu, [[kacamatan Léihitu]], [[Maluku|Kabupatén Maluku]] Tengah, kira-kira 42 km ti Kota Ambon.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news|title=Dibalik Kemegahan Benteng Amsterdam|url=http://bkpmd-maluku.com/index.php/informasi/wisata/50-wisata/127-dibalik-kemegahan-benteng-amsterdam|access-date=2026-08-09}}&lt;/ref&gt; Bénténg perenahna persis aya di gigireun basisir nagari Hila jeung nagari Kaitétu. Bénténg Amsterdam nyaéta wangunan kadua anu diadegken ku Walanda sanggeus ''Castéel Vanvéeré'' di nagari Séith ancur. Bénténg Amsterdam mangrupa salah sahiji wangunan kolot anu umurna geus ratusan taun sarta mangrupa bagian tina sajarah kakawasaan VOC di [[Ambon]], Maluku.

= Sajarah =
Saméméh jadi bénténg, ieu tempat téh mangrupa loji milik [[Portugal|Portugis]] pikeun nandéan/neundeun rempah-rempah ([[pala]] jeung [[cengkéh]]).&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.kidnesia.com/Kidnesia2014/Indonesiaku/Teropong-Daerah/Maluku/Tempat-Menarik/Benteng-Amsterdam|title=Benteng Amsterdam|website=Kidnesia}}&lt;/ref&gt; Ieu bénténg boga harti pisan pikeun Portugis lantaran dina waktu harita, [[Teluk Ambon]] mangrupa jalur kaluar-abus kapal-kapal dagang di Maluku. Ieu wewengkon dijadikeun ku Portugis salaku pusat dagang rempah-rempah jeung basis pertahanan dina nyanghareupan serangan kapal asing. Dina taun 1512, wangunan utama tina bénténg Amsterdam mimiti diwangun ku Portugis anu dipingpin ku [[Francisco Serrão]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|title=Benteng Amsterdam - Kota Ambon|url=https://ambon.go.id/benteng-amsterdam/|newspaper=Kota Ambon|access-date=2026-08-09|language=id-ID}}&lt;/ref&gt;

Lumangsungna waktu, masarakat Maluku ngarasa dirugikeun ku kasarakahan Portugis dina meunangkeun kauntungan tina rempah-rempah di Nusantara. Tungtungna nepi ka ahir abad ka-16 rahayat Maluku ngalakukeun perlawanan ka Portugis. Ieu kaayaan dimangpaatkeun ku Walanda pikeun meunangkeun haté masarakat Maluku sarta nancebkeun tapak lacakna di tatar Maluku.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://travel.detik.com/domestic-destination/d-2370128/3-benteng-gahar-di-maluku|title=3 Benteng Gahar di Maluku|last=Hernasari|first=Putri Rizqi|website=detikTravel|language=id-ID|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt;

Sanggeus Walanda datang tur ngawasa pulo Ambon dina taun 1605, maranéhna ngéléhkeun Portugis sarta ngarebut éta loji Portugis.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Maranéhna ngarobah loji éta jadi kubu pertahanan anu dilakukeun ku Gubernur Jéndral Jaan Ottens dina taun 1637.[5] Hal ieu ogé didukung ku kabentukna ''Vereenigde Oostindische Compagnie'' (VOC).&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Parobahan fungsi loji dilakukeun lantaran harita téh keur aya perang antara Walanda jeung Karajaan Tanah Hitu atawa Karajaan Hitu. Éta perang kajadian dina taun 1633-1654 sarta ti Karajaan Tanah Hitu dipingpin ku Kapitan Kakialy.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Gubernur Jéndral Jaan Ottens ngancurkeun loji milik Portugis sarta ngawangun imah batu anu ngawujud bénténg dina taun 1637.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.malukueyes.com:80/heritage/the-fortress/6-benteng-amsterdam-hila|title=Benteng Amsterdam - Hila|last=ME|website=malukueyes.com|language=en-gb|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt; Pangwangunan bénténg ditambah ku pager anu ngurilinganana. Dina taun 1642, bénténg dipigedé ku Gerrard Demmer tur satuluyneunana pangwangunanana diteruskeun dina taun 1649 ku Gubernur Jéndral Anthony Caan. Pangwangunan bénténg anggeus dina taun 1649-1656 ku Arnold de Vlaming van Ouds Hoorn (tokoh antagonis numutkeun urang Ambon jeung Léasé) sarta méré ngaran Bénténg Amsterdam.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Konstruksi jeung arsitéktur ==
Konstruksi Bénténg Amsterdam siga hiji imah, matak ku bangsa Walanda disebut &quot;Blok Huis&quot;.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Wangunan bénténg kawangun tina tilu lantai jeung munara panitén di puncak hateupna.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Lantai hiji tina bata beureum sedengkeun lantai dua jeung lantai tilu tina kai.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Di lantai handap aya panjara jeung mesiu. Di unggal sisi wangunan aya jandéla. Di hareup bénténg aya prasasti nu aya lambang Departemén Pendidikan dan Kebudayaan. Éta prasasti nuliskeun: BENTENG AMSTERDAM. Mulai Dibangun Oleh: Gerrard Demmer pada tahun 1642.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Bénténg Amsterdam kaasup bénténg nu diurus di Maluku anu boga musieum leutik pikeun tempat neundeun barang-barang paninggalan jaman baheula. Lantai hiji, dua jeung tilu dipaké tempat padumukan tentara Walanda. Lantai hiji dipaké tempat saré para serdadu, lantai dua pikeun tempat rapat para perwira jeung lantai tilu dipaké pos paninjau.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Hateup ieu bénténg warnana beureum tur geus lain nu aslina deui.

== Référénsi ==</text>
      <sha1>s0388765y049ridi1k8skdti8d01zag</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711889</id>
      <parentid>711888</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T04:58:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pijri Paijar</username>
        <id>27067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Konstruksi jeung arsitéktur */</comment>
      <origin>711889</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5476" sha1="7fvk3b9ghbbngvq093cdlg7iun5nav8" xml:space="preserve">'''Bénténg Amsterdam''' nyaéta hiji bénténg paninggalan [[Walanda]] anu perenahna aya di wates antara nagari Hila jeung nagari Kaitétu, [[kacamatan Léihitu]], [[Maluku|Kabupatén Maluku]] Tengah, kira-kira 42 km ti Kota Ambon.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news|title=Dibalik Kemegahan Benteng Amsterdam|url=http://bkpmd-maluku.com/index.php/informasi/wisata/50-wisata/127-dibalik-kemegahan-benteng-amsterdam|access-date=2026-08-09}}&lt;/ref&gt; Bénténg perenahna persis aya di gigireun basisir nagari Hila jeung nagari Kaitétu. Bénténg Amsterdam nyaéta wangunan kadua anu diadegken ku Walanda sanggeus ''Castéel Vanvéeré'' di nagari Séith ancur. Bénténg Amsterdam mangrupa salah sahiji wangunan kolot anu umurna geus ratusan taun sarta mangrupa bagian tina sajarah kakawasaan VOC di [[Ambon]], Maluku.

= Sajarah =
Saméméh jadi bénténg, ieu tempat téh mangrupa loji milik [[Portugal|Portugis]] pikeun nandéan/neundeun rempah-rempah ([[pala]] jeung [[cengkéh]]).&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.kidnesia.com/Kidnesia2014/Indonesiaku/Teropong-Daerah/Maluku/Tempat-Menarik/Benteng-Amsterdam|title=Benteng Amsterdam|website=Kidnesia}}&lt;/ref&gt; Ieu bénténg boga harti pisan pikeun Portugis lantaran dina waktu harita, [[Teluk Ambon]] mangrupa jalur kaluar-abus kapal-kapal dagang di Maluku. Ieu wewengkon dijadikeun ku Portugis salaku pusat dagang rempah-rempah jeung basis pertahanan dina nyanghareupan serangan kapal asing. Dina taun 1512, wangunan utama tina bénténg Amsterdam mimiti diwangun ku Portugis anu dipingpin ku [[Francisco Serrão]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|title=Benteng Amsterdam - Kota Ambon|url=https://ambon.go.id/benteng-amsterdam/|newspaper=Kota Ambon|access-date=2026-08-09|language=id-ID}}&lt;/ref&gt;

Lumangsungna waktu, masarakat Maluku ngarasa dirugikeun ku kasarakahan Portugis dina meunangkeun kauntungan tina rempah-rempah di Nusantara. Tungtungna nepi ka ahir abad ka-16 rahayat Maluku ngalakukeun perlawanan ka Portugis. Ieu kaayaan dimangpaatkeun ku Walanda pikeun meunangkeun haté masarakat Maluku sarta nancebkeun tapak lacakna di tatar Maluku.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://travel.detik.com/domestic-destination/d-2370128/3-benteng-gahar-di-maluku|title=3 Benteng Gahar di Maluku|last=Hernasari|first=Putri Rizqi|website=detikTravel|language=id-ID|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt;

Sanggeus Walanda datang tur ngawasa pulo Ambon dina taun 1605, maranéhna ngéléhkeun Portugis sarta ngarebut éta loji Portugis.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Maranéhna ngarobah loji éta jadi kubu pertahanan anu dilakukeun ku Gubernur Jéndral Jaan Ottens dina taun 1637.[5] Hal ieu ogé didukung ku kabentukna ''Vereenigde Oostindische Compagnie'' (VOC).&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Parobahan fungsi loji dilakukeun lantaran harita téh keur aya perang antara Walanda jeung Karajaan Tanah Hitu atawa Karajaan Hitu. Éta perang kajadian dina taun 1633-1654 sarta ti Karajaan Tanah Hitu dipingpin ku Kapitan Kakialy.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Gubernur Jéndral Jaan Ottens ngancurkeun loji milik Portugis sarta ngawangun imah batu anu ngawujud bénténg dina taun 1637.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.malukueyes.com:80/heritage/the-fortress/6-benteng-amsterdam-hila|title=Benteng Amsterdam - Hila|last=ME|website=malukueyes.com|language=en-gb|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt; Pangwangunan bénténg ditambah ku pager anu ngurilinganana. Dina taun 1642, bénténg dipigedé ku Gerrard Demmer tur satuluyneunana pangwangunanana diteruskeun dina taun 1649 ku Gubernur Jéndral Anthony Caan. Pangwangunan bénténg anggeus dina taun 1649-1656 ku Arnold de Vlaming van Ouds Hoorn (tokoh antagonis numutkeun urang Ambon jeung Léasé) sarta méré ngaran Bénténg Amsterdam.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Konstruksi jeung arsitéktur ==
Konstruksi Bénténg Amsterdam siga hiji imah, matak ku bangsa Walanda disebut &quot;Blok Huis&quot;.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Wangunan bénténg kawangun tina tilu lantai jeung munara panitén di puncak hateupna.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Lantai hiji tina bata beureum sedengkeun lantai dua jeung lantai tilu tina kai.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Di lantai handap aya panjara jeung mesiu. Di unggal sisi wangunan aya jandéla. Di hareup bénténg aya prasasti nu aya lambang Departemén Pendidikan dan Kebudayaan. Éta prasasti nuliskeun: BENTENG AMSTERDAM. Mulai Dibangun Oleh: Gerrard Demmer pada tahun 1642.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Bénténg Amsterdam kaasup bénténg nu diurus di Maluku anu boga musieum leutik pikeun tempat neundeun barang-barang paninggalan jaman baheula. Lantai hiji, dua jeung tilu dipaké tempat padumukan tentara Walanda. Lantai hiji dipaké tempat saré para serdadu, lantai dua pikeun tempat rapat para perwira jeung lantai tilu dipaké pos paninjau.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Hateup ieu bénténg warnana beureum tur geus lain nu aslina deui.

Bénténg Amsterdam aya di gigireun laut anu museur ka pulo Seram.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Ieu bénténg ditinggalkeun ku Walanda dina kaayaan ruksak tur geus dipelakan ku tangkal caringin gedé dina awal taun 1900.[5] Ti mimiti bulan Juli taun 1991 nepi ka bulan Maret taun 1994, Kamentrian Pendidikan dan Kebudayaan Républik Indonésia (Kantor Wilayah Propinsi Maluku) ngalakukeun pamugaran ka Bénténg Amsterdam.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Di bénténg Amsterdam aya perlengkapan perang jeung barang beling nu umurna geus ratusan taun.&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Benteng Amsterdam Di Ambon|url=http://beritadaerah.com/2013/11/12/benteng-amsterdam-di-ambon/|newspaper=Berita Daerah|access-date=2026-08-09|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Référénsi ==</text>
      <sha1>7fvk3b9ghbbngvq093cdlg7iun5nav8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711890</id>
      <parentid>711889</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T05:01:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pijri Paijar</username>
        <id>27067</id>
      </contributor>
      <origin>711890</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5534" sha1="8tdabl9pdhrtulaus88ytk5bcbbwhrh" xml:space="preserve">[[Gambar:Benteng Amsterdam.jpg|jmpl|Bénténg Amsterdam]]
'''Bénténg Amsterdam''' nyaéta hiji bénténg paninggalan [[Walanda]] anu perenahna aya di wates antara nagari Hila jeung nagari Kaitétu, [[kacamatan Léihitu]], [[Maluku|Kabupatén Maluku]] Tengah, kira-kira 42 km ti Kota Ambon.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news|title=Dibalik Kemegahan Benteng Amsterdam|url=http://bkpmd-maluku.com/index.php/informasi/wisata/50-wisata/127-dibalik-kemegahan-benteng-amsterdam|access-date=2026-08-09}}&lt;/ref&gt; Bénténg perenahna persis aya di gigireun basisir nagari Hila jeung nagari Kaitétu. Bénténg Amsterdam nyaéta wangunan kadua anu diadegken ku Walanda sanggeus ''Castéel Vanvéeré'' di nagari Séith ancur. Bénténg Amsterdam mangrupa salah sahiji wangunan kolot anu umurna geus ratusan taun sarta mangrupa bagian tina sajarah kakawasaan VOC di [[Ambon]], Maluku.

= Sajarah =
Saméméh jadi bénténg, ieu tempat téh mangrupa loji milik [[Portugal|Portugis]] pikeun nandéan/neundeun rempah-rempah ([[pala]] jeung [[cengkéh]]).&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.kidnesia.com/Kidnesia2014/Indonesiaku/Teropong-Daerah/Maluku/Tempat-Menarik/Benteng-Amsterdam|title=Benteng Amsterdam|website=Kidnesia}}&lt;/ref&gt; Ieu bénténg boga harti pisan pikeun Portugis lantaran dina waktu harita, [[Teluk Ambon]] mangrupa jalur kaluar-abus kapal-kapal dagang di Maluku. Ieu wewengkon dijadikeun ku Portugis salaku pusat dagang rempah-rempah jeung basis pertahanan dina nyanghareupan serangan kapal asing. Dina taun 1512, wangunan utama tina bénténg Amsterdam mimiti diwangun ku Portugis anu dipingpin ku [[Francisco Serrão]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|title=Benteng Amsterdam - Kota Ambon|url=https://ambon.go.id/benteng-amsterdam/|newspaper=Kota Ambon|access-date=2026-08-09|language=id-ID}}&lt;/ref&gt;

Lumangsungna waktu, masarakat Maluku ngarasa dirugikeun ku kasarakahan Portugis dina meunangkeun kauntungan tina rempah-rempah di Nusantara. Tungtungna nepi ka ahir abad ka-16 rahayat Maluku ngalakukeun perlawanan ka Portugis. Ieu kaayaan dimangpaatkeun ku Walanda pikeun meunangkeun haté masarakat Maluku sarta nancebkeun tapak lacakna di tatar Maluku.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://travel.detik.com/domestic-destination/d-2370128/3-benteng-gahar-di-maluku|title=3 Benteng Gahar di Maluku|last=Hernasari|first=Putri Rizqi|website=detikTravel|language=id-ID|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt;

Sanggeus Walanda datang tur ngawasa pulo Ambon dina taun 1605, maranéhna ngéléhkeun Portugis sarta ngarebut éta loji Portugis.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Maranéhna ngarobah loji éta jadi kubu pertahanan anu dilakukeun ku Gubernur Jéndral Jaan Ottens dina taun 1637.[5] Hal ieu ogé didukung ku kabentukna ''Vereenigde Oostindische Compagnie'' (VOC).&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Parobahan fungsi loji dilakukeun lantaran harita téh keur aya perang antara Walanda jeung Karajaan Tanah Hitu atawa Karajaan Hitu. Éta perang kajadian dina taun 1633-1654 sarta ti Karajaan Tanah Hitu dipingpin ku Kapitan Kakialy.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Gubernur Jéndral Jaan Ottens ngancurkeun loji milik Portugis sarta ngawangun imah batu anu ngawujud bénténg dina taun 1637.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.malukueyes.com:80/heritage/the-fortress/6-benteng-amsterdam-hila|title=Benteng Amsterdam - Hila|last=ME|website=malukueyes.com|language=en-gb|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt; Pangwangunan bénténg ditambah ku pager anu ngurilinganana. Dina taun 1642, bénténg dipigedé ku Gerrard Demmer tur satuluyneunana pangwangunanana diteruskeun dina taun 1649 ku Gubernur Jéndral Anthony Caan. Pangwangunan bénténg anggeus dina taun 1649-1656 ku Arnold de Vlaming van Ouds Hoorn (tokoh antagonis numutkeun urang Ambon jeung Léasé) sarta méré ngaran Bénténg Amsterdam.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Konstruksi jeung arsitéktur ==
Konstruksi Bénténg Amsterdam siga hiji imah, matak ku bangsa Walanda disebut &quot;Blok Huis&quot;.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Wangunan bénténg kawangun tina tilu lantai jeung munara panitén di puncak hateupna.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Lantai hiji tina bata beureum sedengkeun lantai dua jeung lantai tilu tina kai.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Di lantai handap aya panjara jeung mesiu. Di unggal sisi wangunan aya jandéla. Di hareup bénténg aya prasasti nu aya lambang Departemén Pendidikan dan Kebudayaan. Éta prasasti nuliskeun: BENTENG AMSTERDAM. Mulai Dibangun Oleh: Gerrard Demmer pada tahun 1642.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Bénténg Amsterdam kaasup bénténg nu diurus di Maluku anu boga musieum leutik pikeun tempat neundeun barang-barang paninggalan jaman baheula. Lantai hiji, dua jeung tilu dipaké tempat padumukan tentara Walanda. Lantai hiji dipaké tempat saré para serdadu, lantai dua pikeun tempat rapat para perwira jeung lantai tilu dipaké pos paninjau.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Hateup ieu bénténg warnana beureum tur geus lain nu aslina deui.

Bénténg Amsterdam aya di gigireun laut anu museur ka pulo Seram.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Ieu bénténg ditinggalkeun ku Walanda dina kaayaan ruksak tur geus dipelakan ku tangkal caringin gedé dina awal taun 1900.[5] Ti mimiti bulan Juli taun 1991 nepi ka bulan Maret taun 1994, Kamentrian Pendidikan dan Kebudayaan Républik Indonésia (Kantor Wilayah Propinsi Maluku) ngalakukeun pamugaran ka Bénténg Amsterdam.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Di bénténg Amsterdam aya perlengkapan perang jeung barang beling nu umurna geus ratusan taun.&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Benteng Amsterdam Di Ambon|url=http://beritadaerah.com/2013/11/12/benteng-amsterdam-di-ambon/|newspaper=Berita Daerah|access-date=2026-08-09|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Référénsi ==</text>
      <sha1>8tdabl9pdhrtulaus88ytk5bcbbwhrh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711891</id>
      <parentid>711890</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T05:02:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pijri Paijar</username>
        <id>27067</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:WikiRempah]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>711891</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5559" sha1="t479wh9eqz98qkjm4rdboaga5hcfdj6" xml:space="preserve">[[Gambar:Benteng Amsterdam.jpg|jmpl|Bénténg Amsterdam]]
'''Bénténg Amsterdam''' nyaéta hiji bénténg paninggalan [[Walanda]] anu perenahna aya di wates antara nagari Hila jeung nagari Kaitétu, [[kacamatan Léihitu]], [[Maluku|Kabupatén Maluku]] Tengah, kira-kira 42 km ti Kota Ambon.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news|title=Dibalik Kemegahan Benteng Amsterdam|url=http://bkpmd-maluku.com/index.php/informasi/wisata/50-wisata/127-dibalik-kemegahan-benteng-amsterdam|access-date=2026-08-09}}&lt;/ref&gt; Bénténg perenahna persis aya di gigireun basisir nagari Hila jeung nagari Kaitétu. Bénténg Amsterdam nyaéta wangunan kadua anu diadegken ku Walanda sanggeus ''Castéel Vanvéeré'' di nagari Séith ancur. Bénténg Amsterdam mangrupa salah sahiji wangunan kolot anu umurna geus ratusan taun sarta mangrupa bagian tina sajarah kakawasaan VOC di [[Ambon]], Maluku.

= Sajarah =
Saméméh jadi bénténg, ieu tempat téh mangrupa loji milik [[Portugal|Portugis]] pikeun nandéan/neundeun rempah-rempah ([[pala]] jeung [[cengkéh]]).&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.kidnesia.com/Kidnesia2014/Indonesiaku/Teropong-Daerah/Maluku/Tempat-Menarik/Benteng-Amsterdam|title=Benteng Amsterdam|website=Kidnesia}}&lt;/ref&gt; Ieu bénténg boga harti pisan pikeun Portugis lantaran dina waktu harita, [[Teluk Ambon]] mangrupa jalur kaluar-abus kapal-kapal dagang di Maluku. Ieu wewengkon dijadikeun ku Portugis salaku pusat dagang rempah-rempah jeung basis pertahanan dina nyanghareupan serangan kapal asing. Dina taun 1512, wangunan utama tina bénténg Amsterdam mimiti diwangun ku Portugis anu dipingpin ku [[Francisco Serrão]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|title=Benteng Amsterdam - Kota Ambon|url=https://ambon.go.id/benteng-amsterdam/|newspaper=Kota Ambon|access-date=2026-08-09|language=id-ID}}&lt;/ref&gt;

Lumangsungna waktu, masarakat Maluku ngarasa dirugikeun ku kasarakahan Portugis dina meunangkeun kauntungan tina rempah-rempah di Nusantara. Tungtungna nepi ka ahir abad ka-16 rahayat Maluku ngalakukeun perlawanan ka Portugis. Ieu kaayaan dimangpaatkeun ku Walanda pikeun meunangkeun haté masarakat Maluku sarta nancebkeun tapak lacakna di tatar Maluku.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://travel.detik.com/domestic-destination/d-2370128/3-benteng-gahar-di-maluku|title=3 Benteng Gahar di Maluku|last=Hernasari|first=Putri Rizqi|website=detikTravel|language=id-ID|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt;

Sanggeus Walanda datang tur ngawasa pulo Ambon dina taun 1605, maranéhna ngéléhkeun Portugis sarta ngarebut éta loji Portugis.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Maranéhna ngarobah loji éta jadi kubu pertahanan anu dilakukeun ku Gubernur Jéndral Jaan Ottens dina taun 1637.[5] Hal ieu ogé didukung ku kabentukna ''Vereenigde Oostindische Compagnie'' (VOC).&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Parobahan fungsi loji dilakukeun lantaran harita téh keur aya perang antara Walanda jeung Karajaan Tanah Hitu atawa Karajaan Hitu. Éta perang kajadian dina taun 1633-1654 sarta ti Karajaan Tanah Hitu dipingpin ku Kapitan Kakialy.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Gubernur Jéndral Jaan Ottens ngancurkeun loji milik Portugis sarta ngawangun imah batu anu ngawujud bénténg dina taun 1637.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.malukueyes.com:80/heritage/the-fortress/6-benteng-amsterdam-hila|title=Benteng Amsterdam - Hila|last=ME|website=malukueyes.com|language=en-gb|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt; Pangwangunan bénténg ditambah ku pager anu ngurilinganana. Dina taun 1642, bénténg dipigedé ku Gerrard Demmer tur satuluyneunana pangwangunanana diteruskeun dina taun 1649 ku Gubernur Jéndral Anthony Caan. Pangwangunan bénténg anggeus dina taun 1649-1656 ku Arnold de Vlaming van Ouds Hoorn (tokoh antagonis numutkeun urang Ambon jeung Léasé) sarta méré ngaran Bénténg Amsterdam.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Konstruksi jeung arsitéktur ==
Konstruksi Bénténg Amsterdam siga hiji imah, matak ku bangsa Walanda disebut &quot;Blok Huis&quot;.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Wangunan bénténg kawangun tina tilu lantai jeung munara panitén di puncak hateupna.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Lantai hiji tina bata beureum sedengkeun lantai dua jeung lantai tilu tina kai.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Di lantai handap aya panjara jeung mesiu. Di unggal sisi wangunan aya jandéla. Di hareup bénténg aya prasasti nu aya lambang Departemén Pendidikan dan Kebudayaan. Éta prasasti nuliskeun: BENTENG AMSTERDAM. Mulai Dibangun Oleh: Gerrard Demmer pada tahun 1642.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Bénténg Amsterdam kaasup bénténg nu diurus di Maluku anu boga musieum leutik pikeun tempat neundeun barang-barang paninggalan jaman baheula. Lantai hiji, dua jeung tilu dipaké tempat padumukan tentara Walanda. Lantai hiji dipaké tempat saré para serdadu, lantai dua pikeun tempat rapat para perwira jeung lantai tilu dipaké pos paninjau.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Hateup ieu bénténg warnana beureum tur geus lain nu aslina deui.

Bénténg Amsterdam aya di gigireun laut anu museur ka pulo Seram.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Ieu bénténg ditinggalkeun ku Walanda dina kaayaan ruksak tur geus dipelakan ku tangkal caringin gedé dina awal taun 1900.[5] Ti mimiti bulan Juli taun 1991 nepi ka bulan Maret taun 1994, Kamentrian Pendidikan dan Kebudayaan Républik Indonésia (Kantor Wilayah Propinsi Maluku) ngalakukeun pamugaran ka Bénténg Amsterdam.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Di bénténg Amsterdam aya perlengkapan perang jeung barang beling nu umurna geus ratusan taun.&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Benteng Amsterdam Di Ambon|url=http://beritadaerah.com/2013/11/12/benteng-amsterdam-di-ambon/|newspaper=Berita Daerah|access-date=2026-08-09|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Référénsi ==

[[Kategori:WikiRempah]]</text>
      <sha1>t479wh9eqz98qkjm4rdboaga5hcfdj6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711892</id>
      <parentid>711891</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T05:02:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pijri Paijar</username>
        <id>27067</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:WikiRempah Bandung]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>711892</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5591" sha1="h0zoyepc7xrun7hgxvuea4ws35bqaz4" xml:space="preserve">[[Gambar:Benteng Amsterdam.jpg|jmpl|Bénténg Amsterdam]]
'''Bénténg Amsterdam''' nyaéta hiji bénténg paninggalan [[Walanda]] anu perenahna aya di wates antara nagari Hila jeung nagari Kaitétu, [[kacamatan Léihitu]], [[Maluku|Kabupatén Maluku]] Tengah, kira-kira 42 km ti Kota Ambon.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news|title=Dibalik Kemegahan Benteng Amsterdam|url=http://bkpmd-maluku.com/index.php/informasi/wisata/50-wisata/127-dibalik-kemegahan-benteng-amsterdam|access-date=2026-08-09}}&lt;/ref&gt; Bénténg perenahna persis aya di gigireun basisir nagari Hila jeung nagari Kaitétu. Bénténg Amsterdam nyaéta wangunan kadua anu diadegken ku Walanda sanggeus ''Castéel Vanvéeré'' di nagari Séith ancur. Bénténg Amsterdam mangrupa salah sahiji wangunan kolot anu umurna geus ratusan taun sarta mangrupa bagian tina sajarah kakawasaan VOC di [[Ambon]], Maluku.

= Sajarah =
Saméméh jadi bénténg, ieu tempat téh mangrupa loji milik [[Portugal|Portugis]] pikeun nandéan/neundeun rempah-rempah ([[pala]] jeung [[cengkéh]]).&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.kidnesia.com/Kidnesia2014/Indonesiaku/Teropong-Daerah/Maluku/Tempat-Menarik/Benteng-Amsterdam|title=Benteng Amsterdam|website=Kidnesia}}&lt;/ref&gt; Ieu bénténg boga harti pisan pikeun Portugis lantaran dina waktu harita, [[Teluk Ambon]] mangrupa jalur kaluar-abus kapal-kapal dagang di Maluku. Ieu wewengkon dijadikeun ku Portugis salaku pusat dagang rempah-rempah jeung basis pertahanan dina nyanghareupan serangan kapal asing. Dina taun 1512, wangunan utama tina bénténg Amsterdam mimiti diwangun ku Portugis anu dipingpin ku [[Francisco Serrão]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|title=Benteng Amsterdam - Kota Ambon|url=https://ambon.go.id/benteng-amsterdam/|newspaper=Kota Ambon|access-date=2026-08-09|language=id-ID}}&lt;/ref&gt;

Lumangsungna waktu, masarakat Maluku ngarasa dirugikeun ku kasarakahan Portugis dina meunangkeun kauntungan tina rempah-rempah di Nusantara. Tungtungna nepi ka ahir abad ka-16 rahayat Maluku ngalakukeun perlawanan ka Portugis. Ieu kaayaan dimangpaatkeun ku Walanda pikeun meunangkeun haté masarakat Maluku sarta nancebkeun tapak lacakna di tatar Maluku.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://travel.detik.com/domestic-destination/d-2370128/3-benteng-gahar-di-maluku|title=3 Benteng Gahar di Maluku|last=Hernasari|first=Putri Rizqi|website=detikTravel|language=id-ID|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt;

Sanggeus Walanda datang tur ngawasa pulo Ambon dina taun 1605, maranéhna ngéléhkeun Portugis sarta ngarebut éta loji Portugis.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Maranéhna ngarobah loji éta jadi kubu pertahanan anu dilakukeun ku Gubernur Jéndral Jaan Ottens dina taun 1637.[5] Hal ieu ogé didukung ku kabentukna ''Vereenigde Oostindische Compagnie'' (VOC).&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Parobahan fungsi loji dilakukeun lantaran harita téh keur aya perang antara Walanda jeung Karajaan Tanah Hitu atawa Karajaan Hitu. Éta perang kajadian dina taun 1633-1654 sarta ti Karajaan Tanah Hitu dipingpin ku Kapitan Kakialy.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Gubernur Jéndral Jaan Ottens ngancurkeun loji milik Portugis sarta ngawangun imah batu anu ngawujud bénténg dina taun 1637.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.malukueyes.com:80/heritage/the-fortress/6-benteng-amsterdam-hila|title=Benteng Amsterdam - Hila|last=ME|website=malukueyes.com|language=en-gb|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt; Pangwangunan bénténg ditambah ku pager anu ngurilinganana. Dina taun 1642, bénténg dipigedé ku Gerrard Demmer tur satuluyneunana pangwangunanana diteruskeun dina taun 1649 ku Gubernur Jéndral Anthony Caan. Pangwangunan bénténg anggeus dina taun 1649-1656 ku Arnold de Vlaming van Ouds Hoorn (tokoh antagonis numutkeun urang Ambon jeung Léasé) sarta méré ngaran Bénténg Amsterdam.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Konstruksi jeung arsitéktur ==
Konstruksi Bénténg Amsterdam siga hiji imah, matak ku bangsa Walanda disebut &quot;Blok Huis&quot;.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Wangunan bénténg kawangun tina tilu lantai jeung munara panitén di puncak hateupna.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Lantai hiji tina bata beureum sedengkeun lantai dua jeung lantai tilu tina kai.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Di lantai handap aya panjara jeung mesiu. Di unggal sisi wangunan aya jandéla. Di hareup bénténg aya prasasti nu aya lambang Departemén Pendidikan dan Kebudayaan. Éta prasasti nuliskeun: BENTENG AMSTERDAM. Mulai Dibangun Oleh: Gerrard Demmer pada tahun 1642.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Bénténg Amsterdam kaasup bénténg nu diurus di Maluku anu boga musieum leutik pikeun tempat neundeun barang-barang paninggalan jaman baheula. Lantai hiji, dua jeung tilu dipaké tempat padumukan tentara Walanda. Lantai hiji dipaké tempat saré para serdadu, lantai dua pikeun tempat rapat para perwira jeung lantai tilu dipaké pos paninjau.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Hateup ieu bénténg warnana beureum tur geus lain nu aslina deui.

Bénténg Amsterdam aya di gigireun laut anu museur ka pulo Seram.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Ieu bénténg ditinggalkeun ku Walanda dina kaayaan ruksak tur geus dipelakan ku tangkal caringin gedé dina awal taun 1900.[5] Ti mimiti bulan Juli taun 1991 nepi ka bulan Maret taun 1994, Kamentrian Pendidikan dan Kebudayaan Républik Indonésia (Kantor Wilayah Propinsi Maluku) ngalakukeun pamugaran ka Bénténg Amsterdam.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Di bénténg Amsterdam aya perlengkapan perang jeung barang beling nu umurna geus ratusan taun.&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Benteng Amsterdam Di Ambon|url=http://beritadaerah.com/2013/11/12/benteng-amsterdam-di-ambon/|newspaper=Berita Daerah|access-date=2026-08-09|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Référénsi ==

[[Kategori:WikiRempah]]
[[Kategori:WikiRempah Bandung]]</text>
      <sha1>h0zoyepc7xrun7hgxvuea4ws35bqaz4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Musieum Karaton Sultan Ternate</title>
    <ns>0</ns>
    <id>108793</id>
    <revision>
      <id>711894</id>
      <timestamp>2026-08-09T08:00:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Adhiiik</username>
        <id>36448</id>
      </contributor>
      <comment>+Creating new page</comment>
      <origin>711894</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="421" sha1="8zhesckyrv7t464dp49atc8jzonsvhg" xml:space="preserve">'''[[Museum Kedaton Sultan Ternate]]''' atawa dipikawanoh ogé minangka '''Museum Memorial Kedaton Sultan Ternate''' mangrupa musium titilar sajarah sarta tempat pelestarian budaya ti [[Kasultanan Ternate]], karajaan Islam pangkolotna di wewengkon Maluku Kalér. Ieu musium perenahna di Bukit Limau, Jalan Sultan Khairun, Désa Salero (Kelurahan Sao-sio), Kacamatan Ternate Utara, Kota Ternate, Maluku Kalér, Indonésia.</text>
      <sha1>8zhesckyrv7t464dp49atc8jzonsvhg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711895</id>
      <parentid>711894</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T08:00:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Adhiiik</username>
        <id>36448</id>
      </contributor>
      <origin>711895</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="455" sha1="0nidikpmmztei6b756yn72if66njb8v" xml:space="preserve">'''[[:id:Museum_Kedaton_Sultan_Ternate|Museum Kedaton Sultan Ternate]]''' atawa dipikawanoh ogé minangka '''Museum Memorial Kedaton Sultan Ternate''' mangrupa musium titilar sajarah sarta tempat pelestarian budaya ti [[Kasultanan Ternate]], karajaan Islam pangkolotna di wewengkon Maluku Kalér. Ieu musium perenahna di Bukit Limau, Jalan Sultan Khairun, Désa Salero (Kelurahan Sao-sio), Kacamatan Ternate Utara, Kota Ternate, Maluku Kalér, Indonésia.</text>
      <sha1>0nidikpmmztei6b756yn72if66njb8v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711896</id>
      <parentid>711895</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T08:01:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Adhiiik</username>
        <id>36448</id>
      </contributor>
      <origin>711896</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="676" sha1="g3qyz6w2ihweke7ffhxisjqfn8553di" xml:space="preserve">'''[[:id:Museum_Kedaton_Sultan_Ternate|Museum Kedaton Sultan Ternate]]''' atawa dipikawanoh ogé minangka '''Museum Memorial Kedaton Sultan Ternate''' mangrupa musium titilar sajarah sarta tempat pelestarian budaya ti [[Kasultanan Ternate]], karajaan Islam pangkolotna di wewengkon Maluku Kalér. Ieu musium perenahna di Bukit Limau, Jalan Sultan Khairun, Désa Salero (Kelurahan Sao-sio), Kacamatan Ternate Utara, Kota Ternate, Maluku Kalér, Indonésia.

== Sajarah ==
Wangunan Museum Kedaton Sultan Ternate mimitina mangrupa kadaton (istana) anu jadi puser pamaréntahan Kasultanan Ternate. Ieu wangunan dijieun dina ping 24 Nopémber 1813 ku paréntah Sultan Muhammad Ali.</text>
      <sha1>g3qyz6w2ihweke7ffhxisjqfn8553di</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711897</id>
      <parentid>711896</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T08:02:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Adhiiik</username>
        <id>36448</id>
      </contributor>
      <origin>711897</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="676" sha1="gvlbeobnpi8ukm84di2h176o03kmiq0" xml:space="preserve">'''[[:id:Museum_Kedaton_Sultan_Ternate|Museum Karaton Sultan Ternate]]''' atawa dipikawanoh ogé minangka '''Museum Memorial Kedaton Sultan Ternate''' mangrupa musium titilar sajarah sarta tempat pelestarian budaya ti [[Kasultanan Ternate]], karajaan Islam pangkolotna di wewengkon Maluku Kalér. Ieu musium perenahna di Bukit Limau, Jalan Sultan Khairun, Désa Salero (Kelurahan Sao-sio), Kacamatan Ternate Utara, Kota Ternate, Maluku Kalér, Indonésia.

== Sajarah ==
Wangunan Museum Karaton Sultan Ternate mimitina mangrupa kadaton (istana) anu jadi puser pamaréntahan Kasultanan Ternate. Ieu wangunan dijieun dina ping 24 Nopémber 1813 ku paréntah Sultan Muhammad Ali.</text>
      <sha1>gvlbeobnpi8ukm84di2h176o03kmiq0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711898</id>
      <parentid>711897</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T08:03:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Adhiiik</username>
        <id>36448</id>
      </contributor>
      <origin>711898</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="832" sha1="33s3ym9rvt8ca9bro6j9zd29a4cpbeg" xml:space="preserve">'''[[:id:Museum_Kedaton_Sultan_Ternate|Museum Karaton Sultan Ternate]]''' atawa dipikawanoh ogé minangka '''Museum Memorial Kedaton Sultan Ternate''' mangrupa musium titilar sajarah sarta tempat pelestarian budaya ti [[Kasultanan Ternate]], karajaan Islam pangkolotna di wewengkon Maluku Kalér. Ieu musium perenahna di Bukit Limau, Jalan Sultan Khairun, Désa Salero (Kelurahan Sao-sio), Kacamatan Ternate Utara, Kota Ternate, Maluku Kalér, Indonésia.

== Sajarah ==
Wangunan Museum Karaton Sultan Ternate mimitina mangrupa kadaton (istana) anu jadi puser pamaréntahan Kasultanan Ternate. Ieu wangunan dijieun dina ping 24 Nopémber 1813 ku paréntah Sultan Muhammad Ali. Musium ieu diwangun di luhur lahan nu legana 1,5 héktar kalawan lega wangunan 1.500 méter pasagi, sarta dirancang ku saurang arsiték ti Tiongkok (Cina).</text>
      <sha1>33s3ym9rvt8ca9bro6j9zd29a4cpbeg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711899</id>
      <parentid>711898</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T08:03:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Adhiiik</username>
        <id>36448</id>
      </contributor>
      <origin>711899</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1045" sha1="d329ssvawqmablsj2evx05zjpu3znaq" xml:space="preserve">'''[[:id:Museum_Kedaton_Sultan_Ternate|Museum Karaton Sultan Ternate]]''' atawa dipikawanoh ogé minangka '''Museum Memorial Kedaton Sultan Ternate''' mangrupa musium titilar sajarah sarta tempat pelestarian budaya ti [[Kasultanan Ternate]], karajaan Islam pangkolotna di wewengkon Maluku Kalér. Ieu musium perenahna di Bukit Limau, Jalan Sultan Khairun, Désa Salero (Kelurahan Sao-sio), Kacamatan Ternate Utara, Kota Ternate, Maluku Kalér, Indonésia.

== Sajarah ==
Wangunan Museum Karaton Sultan Ternate mimitina mangrupa kadaton (istana) anu jadi puser pamaréntahan Kasultanan Ternate. Ieu wangunan dijieun dina ping 24 Nopémber 1813 ku paréntah Sultan Muhammad Ali. Musium ieu diwangun di luhur lahan nu legana 1,5 héktar kalawan lega wangunan 1.500 méter pasagi, sarta dirancang ku saurang arsiték ti Tiongkok (Cina).

Ti saprak taun 1981, pangelolaan ieu wangunan diserahkeun ka Departemén Pendidikan dan Kebudayaan, sanajan dina sapopoéna masih kénéh dipaké minangka tempat cicing turunan sultan jeung bangsawan kasultanan.</text>
      <sha1>d329ssvawqmablsj2evx05zjpu3znaq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711900</id>
      <parentid>711899</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T08:04:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Adhiiik</username>
        <id>36448</id>
      </contributor>
      <origin>711900</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1178" sha1="hgowaioeuua6luni02qgito5er5jltl" xml:space="preserve">'''[[:id:Museum_Kedaton_Sultan_Ternate|Museum Karaton Sultan Ternate]]''' atawa dipikawanoh ogé minangka '''Museum Memorial Kedaton Sultan Ternate''' mangrupa musium titilar sajarah sarta tempat pelestarian budaya ti [[Kasultanan Ternate]], karajaan Islam pangkolotna di wewengkon Maluku Kalér. Ieu musium perenahna di Bukit Limau, Jalan Sultan Khairun, Désa Salero (Kelurahan Sao-sio), Kacamatan Ternate Utara, Kota Ternate, Maluku Kalér, Indonésia.

== Sajarah ==
Wangunan Museum Karaton Sultan Ternate mimitina mangrupa kadaton (istana) anu jadi puser pamaréntahan Kasultanan Ternate. Ieu wangunan dijieun dina ping 24 Nopémber 1813 ku paréntah Sultan Muhammad Ali. Musium ieu diwangun di luhur lahan nu legana 1,5 héktar kalawan lega wangunan 1.500 méter pasagi, sarta dirancang ku saurang arsiték ti Tiongkok (Cina).

Ti saprak taun 1981, pangelolaan ieu wangunan diserahkeun ka Departemén Pendidikan dan Kebudayaan, sanajan dina sapopoéna masih kénéh dipaké minangka tempat cicing turunan sultan jeung bangsawan kasultanan. Sanggeus direstorasi, ieu musium diresmikeun ku Menteri Pendidikan dan Kebudayaan harita, nyaéta Dr. Daoed Joesoef, dina taun 1982.</text>
      <sha1>hgowaioeuua6luni02qgito5er5jltl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711901</id>
      <parentid>711900</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T08:04:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Adhiiik</username>
        <id>36448</id>
      </contributor>
      <origin>711901</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1438" sha1="7d0k0mjj8z2mpnavutvlo285oxdnp72" xml:space="preserve">'''[[:id:Museum_Kedaton_Sultan_Ternate|Museum Karaton Sultan Ternate]]''' atawa dipikawanoh ogé minangka '''Museum Memorial Kedaton Sultan Ternate''' mangrupa musium titilar sajarah sarta tempat pelestarian budaya ti [[Kasultanan Ternate]], karajaan Islam pangkolotna di wewengkon Maluku Kalér. Ieu musium perenahna di Bukit Limau, Jalan Sultan Khairun, Désa Salero (Kelurahan Sao-sio), Kacamatan Ternate Utara, Kota Ternate, Maluku Kalér, Indonésia.

== Sajarah ==
Wangunan Museum Karaton Sultan Ternate mimitina mangrupa kadaton (istana) anu jadi puser pamaréntahan Kasultanan Ternate. Ieu wangunan dijieun dina ping 24 Nopémber 1813 ku paréntah Sultan Muhammad Ali. Musium ieu diwangun di luhur lahan nu legana 1,5 héktar kalawan lega wangunan 1.500 méter pasagi, sarta dirancang ku saurang arsiték ti Tiongkok (Cina).

Ti saprak taun 1981, pangelolaan ieu wangunan diserahkeun ka Departemén Pendidikan dan Kebudayaan, sanajan dina sapopoéna masih kénéh dipaké minangka tempat cicing turunan sultan jeung bangsawan kasultanan. Sanggeus direstorasi, ieu musium diresmikeun ku Menteri Pendidikan dan Kebudayaan harita, nyaéta Dr. Daoed Joesoef, dina taun 1982.

== Arsitéktur jeung Lokasi ==
Museum Kedaton Sultan Ternate mibanda wangun arsitéktur sagi dalapan. Wangun ieu ngagambarkeun wujud singa anu keur diuk kalawan dua suku hareupna nyanghareup ka laut sarta ngajadikeun Gunung Gamalama minangka kasang tukangna.</text>
      <sha1>7d0k0mjj8z2mpnavutvlo285oxdnp72</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711902</id>
      <parentid>711901</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T08:04:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Adhiiik</username>
        <id>36448</id>
      </contributor>
      <origin>711902</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1643" sha1="mch2shso55vc4su9es8uad4sgfa59f2" xml:space="preserve">'''[[:id:Museum_Kedaton_Sultan_Ternate|Museum Karaton Sultan Ternate]]''' atawa dipikawanoh ogé minangka '''Museum Memorial Kedaton Sultan Ternate''' mangrupa musium titilar sajarah sarta tempat pelestarian budaya ti [[Kasultanan Ternate]], karajaan Islam pangkolotna di wewengkon Maluku Kalér. Ieu musium perenahna di Bukit Limau, Jalan Sultan Khairun, Désa Salero (Kelurahan Sao-sio), Kacamatan Ternate Utara, Kota Ternate, Maluku Kalér, Indonésia.

== Sajarah ==
Wangunan Museum Karaton Sultan Ternate mimitina mangrupa kadaton (istana) anu jadi puser pamaréntahan Kasultanan Ternate. Ieu wangunan dijieun dina ping 24 Nopémber 1813 ku paréntah Sultan Muhammad Ali. Musium ieu diwangun di luhur lahan nu legana 1,5 héktar kalawan lega wangunan 1.500 méter pasagi, sarta dirancang ku saurang arsiték ti Tiongkok (Cina).

Ti saprak taun 1981, pangelolaan ieu wangunan diserahkeun ka Departemén Pendidikan dan Kebudayaan, sanajan dina sapopoéna masih kénéh dipaké minangka tempat cicing turunan sultan jeung bangsawan kasultanan. Sanggeus direstorasi, ieu musium diresmikeun ku Menteri Pendidikan dan Kebudayaan harita, nyaéta Dr. Daoed Joesoef, dina taun 1982.

== Arsitéktur jeung Lokasi ==
Museum Kedaton Sultan Ternate mibanda wangun arsitéktur sagi dalapan. Wangun ieu ngagambarkeun wujud singa anu keur diuk kalawan dua suku hareupna nyanghareup ka laut sarta ngajadikeun Gunung Gamalama minangka kasang tukangna.

Lokasina anu strategis ngagampangkeun para pangunjung pikeun datang. Ieu musium anggangna ukur 4,2 km ti Palabuhan Udara Sultan Babullah, 1,2 km ti Terminal Gamalama, jeung 2,4 km ti Palabuhan Ahmad Yani</text>
      <sha1>mch2shso55vc4su9es8uad4sgfa59f2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711903</id>
      <parentid>711902</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T08:04:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Adhiiik</username>
        <id>36448</id>
      </contributor>
      <origin>711903</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1768" sha1="n581dgfcnog7u72gs6grxt4fxz9q35t" xml:space="preserve">'''[[:id:Museum_Kedaton_Sultan_Ternate|Museum Karaton Sultan Ternate]]''' atawa dipikawanoh ogé minangka '''Museum Memorial Kedaton Sultan Ternate''' mangrupa musium titilar sajarah sarta tempat pelestarian budaya ti [[Kasultanan Ternate]], karajaan Islam pangkolotna di wewengkon Maluku Kalér. Ieu musium perenahna di Bukit Limau, Jalan Sultan Khairun, Désa Salero (Kelurahan Sao-sio), Kacamatan Ternate Utara, Kota Ternate, Maluku Kalér, Indonésia.

== Sajarah ==
Wangunan Museum Karaton Sultan Ternate mimitina mangrupa kadaton (istana) anu jadi puser pamaréntahan Kasultanan Ternate. Ieu wangunan dijieun dina ping 24 Nopémber 1813 ku paréntah Sultan Muhammad Ali. Musium ieu diwangun di luhur lahan nu legana 1,5 héktar kalawan lega wangunan 1.500 méter pasagi, sarta dirancang ku saurang arsiték ti Tiongkok (Cina).

Ti saprak taun 1981, pangelolaan ieu wangunan diserahkeun ka Departemén Pendidikan dan Kebudayaan, sanajan dina sapopoéna masih kénéh dipaké minangka tempat cicing turunan sultan jeung bangsawan kasultanan. Sanggeus direstorasi, ieu musium diresmikeun ku Menteri Pendidikan dan Kebudayaan harita, nyaéta Dr. Daoed Joesoef, dina taun 1982.

== Arsitéktur jeung Lokasi ==
Museum Kedaton Sultan Ternate mibanda wangun arsitéktur sagi dalapan. Wangun ieu ngagambarkeun wujud singa anu keur diuk kalawan dua suku hareupna nyanghareup ka laut sarta ngajadikeun Gunung Gamalama minangka kasang tukangna.

Lokasina anu strategis ngagampangkeun para pangunjung pikeun datang. Ieu musium anggangna ukur 4,2 km ti Palabuhan Udara Sultan Babullah, 1,2 km ti Terminal Gamalama, jeung 2,4 km ti Palabuhan Ahmad Yani. Di bagian hareup musium aya lapang anu disebut Sunyie Ici jeung Sunyie Lamo anu biasa dipaké pikeun prosési upacara adat.</text>
      <sha1>n581dgfcnog7u72gs6grxt4fxz9q35t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711904</id>
      <parentid>711903</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T08:10:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Adhiiik</username>
        <id>36448</id>
      </contributor>
      <origin>711904</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2886" sha1="cssvnknurp3cx4f0alh6c4xyl848xdl" xml:space="preserve">[[Berkas:KITLV A5 - Kroon en rijksornamenten van het sultanaat Ternate, KITLV 100699.tiff|jmpl|Mahkota jeung perlengkapan kebesaran Kasultanan Ternate anu jadi bagian tina koléksi sajarah di Museum Kedaton Sultan Ternate.]]

'''Museum Karaton Sultan Ternate''' atawa dipikawanoh ogé minangka '''Museum Memorial Kedaton Sultan Ternate''' mangrupa musium titilar sajarah sarta tempat pelestarian budaya ti [[Kasultanan Ternate]], karajaan Islam pangkolotna di wewengkon Maluku Kalér.&lt;ref name=&quot;indotravel2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.indonesia.travel/id/id/destination/maluku-papua/north-maluku/museum-memorial-kedaton-sultan-ternate|title=Museum Memorial Kedaton Sultan Ternate|publisher=indonesia.travel|accessdate=9 Agustus 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot;&gt;{{cite web|url=https://museumternate.org/|title=Sejarah Berdirinya Museum Kedaton Sultan Ternate|publisher=museumternate.org|accessdate=9 Agustus 2026}}&lt;/ref&gt; Ieu musium perenahna di Bukit Limau, Jalan Sultan Khairun, Désa Salero (Kelurahan Sao-sio), Kacamatan Ternate Utara, Kota Ternate, Maluku Kalér, Indonésia.&lt;ref name=&quot;yukpegi&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.yukpegi.com/wisata/wisata-sejarah/museum-kedaton-sultan-ternate-saksi-bisu-kejayaan-kesultanan-ternate/|title=Museum Kedaton Sultan Ternate, Saksi Bisu Kejayaan Kesultanan Ternate|publisher=yukpegi.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140606215450/http://www.yukpegi.com/wisata/wisata-sejarah/museum-kedaton-sultan-ternate-saksi-bisu-kejayaan-kesultanan-ternate/|archive-date=2014-06-06|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

== Sajarah ==
Wangunan Museum Karaton Sultan Ternate mimitina mangrupa kadaton (istana) anu jadi puser pamaréntahan Kasultanan Ternate. Ieu wangunan dijieun dina ping 24 Nopémber 1813 ku paréntah Sultan Muhammad Ali. Musium ieu diwangun di luhur lahan nu legana 1,5 héktar kalawan lega wangunan 1.500 méter pasagi, sarta dirancang ku saurang arsiték ti Tiongkok (Cina).

Ti saprak taun 1981, pangelolaan ieu wangunan diserahkeun ka Departemén Pendidikan dan Kebudayaan, sanajan dina sapopoéna masih kénéh dipaké minangka tempat cicing turunan sultan jeung bangsawan kasultanan. Sanggeus direstorasi, ieu musium diresmikeun ku Menteri Pendidikan dan Kebudayaan harita, nyaéta Dr. Daoed Joesoef, dina taun 1982.

== Arsitéktur jeung Lokasi ==
Museum Kedaton Sultan Ternate mibanda wangun arsitéktur sagi dalapan. Wangun ieu ngagambarkeun wujud singa anu keur diuk kalawan dua suku hareupna nyanghareup ka laut sarta ngajadikeun Gunung Gamalama minangka kasang tukangna.

Lokasina anu strategis ngagampangkeun para pangunjung pikeun datang. Ieu musium anggangna ukur 4,2 km ti Palabuhan Udara Sultan Babullah, 1,2 km ti Terminal Gamalama, jeung 2,4 km ti Palabuhan Ahmad Yani. Di bagian hareup musium aya lapang anu disebut Sunyie Ici jeung Sunyie Lamo anu biasa dipaké pikeun prosési upacara adat.</text>
      <sha1>cssvnknurp3cx4f0alh6c4xyl848xdl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711905</id>
      <parentid>711904</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T08:12:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Adhiiik</username>
        <id>36448</id>
      </contributor>
      <origin>711905</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2992" sha1="d8doocfb555z8h7x8xul6smb74pea05" xml:space="preserve">[[Berkas:KITLV A5 - Kroon en rijksornamenten van het sultanaat Ternate, KITLV 100699.tiff|jmpl|Mahkota jeung perlengkapan kebesaran Kasultanan Ternate anu jadi bagian tina koléksi sajarah di Museum Kedaton Sultan Ternate.]]

'''Museum Karaton Sultan Ternate''' atawa dipikawanoh ogé minangka '''Museum Memorial Kedaton Sultan Ternate''' mangrupa musium titilar sajarah sarta tempat pelestarian budaya ti [[Kasultanan Ternate]], karajaan Islam pangkolotna di wewengkon Maluku Kalér.&lt;ref name=&quot;indotravel2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.indonesia.travel/id/id/destination/maluku-papua/north-maluku/museum-memorial-kedaton-sultan-ternate|title=Museum Memorial Kedaton Sultan Ternate|publisher=indonesia.travel|accessdate=9 Agustus 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot;&gt;{{cite web|url=https://museumternate.org/|title=Sejarah Berdirinya Museum Kedaton Sultan Ternate|publisher=museumternate.org|accessdate=9 Agustus 2026}}&lt;/ref&gt; Ieu musium perenahna di Bukit Limau, Jalan Sultan Khairun, Désa Salero (Kelurahan Sao-sio), Kacamatan Ternate Utara, Kota Ternate, Maluku Kalér, Indonésia.&lt;ref name=&quot;yukpegi&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.yukpegi.com/wisata/wisata-sejarah/museum-kedaton-sultan-ternate-saksi-bisu-kejayaan-kesultanan-ternate/|title=Museum Kedaton Sultan Ternate, Saksi Bisu Kejayaan Kesultanan Ternate|publisher=yukpegi.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140606215450/http://www.yukpegi.com/wisata/wisata-sejarah/museum-kedaton-sultan-ternate-saksi-bisu-kejayaan-kesultanan-ternate/|archive-date=2014-06-06|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

== Sajarah ==
Wangunan Museum Karaton Sultan Ternate mimitina mangrupa kadaton (istana) anu jadi puser pamaréntahan Kasultanan Ternate. Ieu wangunan dijieun dina ping 24 Nopémber 1813 ku paréntah Sultan Muhammad Ali. Musium ieu diwangun di luhur lahan nu legana 1,5 héktar kalawan lega wangunan 1.500 méter pasagi, sarta dirancang ku saurang arsiték ti Tiongkok (Cina).

Ti saprak taun 1981, pangelolaan ieu wangunan diserahkeun ka Departemén Pendidikan dan Kebudayaan, sanajan dina sapopoéna masih kénéh dipaké minangka tempat cicing turunan sultan jeung bangsawan kasultanan.&lt;ref name=&quot;indotravel&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Sanggeus direstorasi, ieu musium diresmikeun ku Menteri Pendidikan dan Kebudayaan harita, nyaéta Dr. Daoed Joesoef, dina taun 1982.&lt;ref name=&quot;indotravel&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

== Arsitéktur jeung Lokasi ==
Museum Kedaton Sultan Ternate mibanda wangun arsitéktur sagi dalapan. Wangun ieu ngagambarkeun wujud singa anu keur diuk kalawan dua suku hareupna nyanghareup ka laut sarta ngajadikeun Gunung Gamalama minangka kasang tukangna.

Lokasina anu strategis ngagampangkeun para pangunjung pikeun datang. Ieu musium anggangna ukur 4,2 km ti Palabuhan Udara Sultan Babullah, 1,2 km ti Terminal Gamalama, jeung 2,4 km ti Palabuhan Ahmad Yani. Di bagian hareup musium aya lapang anu disebut Sunyie Ici jeung Sunyie Lamo anu biasa dipaké pikeun prosési upacara adat.</text>
      <sha1>d8doocfb555z8h7x8xul6smb74pea05</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711906</id>
      <parentid>711905</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T08:12:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Adhiiik</username>
        <id>36448</id>
      </contributor>
      <origin>711906</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3717" sha1="9vdxtmpi6yz2bofkvmltmg7g1lyn3u3" xml:space="preserve">[[Berkas:KITLV A5 - Kroon en rijksornamenten van het sultanaat Ternate, KITLV 100699.tiff|jmpl|Mahkota jeung perlengkapan kebesaran Kasultanan Ternate anu jadi bagian tina koléksi sajarah di Museum Kedaton Sultan Ternate.]]

'''Museum Karaton Sultan Ternate''' atawa dipikawanoh ogé minangka '''Museum Memorial Kedaton Sultan Ternate''' mangrupa musium titilar sajarah sarta tempat pelestarian budaya ti [[Kasultanan Ternate]], karajaan Islam pangkolotna di wewengkon Maluku Kalér.&lt;ref name=&quot;indotravel2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.indonesia.travel/id/id/destination/maluku-papua/north-maluku/museum-memorial-kedaton-sultan-ternate|title=Museum Memorial Kedaton Sultan Ternate|publisher=indonesia.travel|accessdate=9 Agustus 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot;&gt;{{cite web|url=https://museumternate.org/|title=Sejarah Berdirinya Museum Kedaton Sultan Ternate|publisher=museumternate.org|accessdate=9 Agustus 2026}}&lt;/ref&gt; Ieu musium perenahna di Bukit Limau, Jalan Sultan Khairun, Désa Salero (Kelurahan Sao-sio), Kacamatan Ternate Utara, Kota Ternate, Maluku Kalér, Indonésia.&lt;ref name=&quot;yukpegi&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.yukpegi.com/wisata/wisata-sejarah/museum-kedaton-sultan-ternate-saksi-bisu-kejayaan-kesultanan-ternate/|title=Museum Kedaton Sultan Ternate, Saksi Bisu Kejayaan Kesultanan Ternate|publisher=yukpegi.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140606215450/http://www.yukpegi.com/wisata/wisata-sejarah/museum-kedaton-sultan-ternate-saksi-bisu-kejayaan-kesultanan-ternate/|archive-date=2014-06-06|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

== Sajarah ==
Wangunan Museum Kedaton Sultan Ternate mimitina mangrupa kadaton (istana) anu jadi puser pamaréntahan Kasultanan Ternate.&lt;ref name=&quot;indotravel2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;budaya&quot;&gt;{{cite web|url=https://budaya-indonesia.org/museum-kedaton-sultan-ternate|title=Museum Kedaton Sultan Ternate|publisher=budaya-indonesia.org|accessdate=9 Agustus 2026}}&lt;/ref&gt; Ieu wangunan dijieun dina ping 24 Nopémber 1813 ku paréntah Sultan Muhammad Ali.&lt;ref name=&quot;indotravel&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.indonesia.travel/id/destination/606/museum-kedaton-sultan-ternate|title=Museum Kedaton Sultan Ternate: Kejayaan Kesultanan Ternate di Indonesia Timur|publisher=indonesia.travel}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Musium ieu diwangun di luhur lahan nu legana 1,5 héktar kalawan lega wangunan 1.500 méter pasagi, sarta dirancang ku saurang arsiték ti Tiongkok (Cina).&lt;ref name=&quot;asosiasi&quot;&gt;{{cite web|url=http://asosiasimuseumindonesia.org/galeri/2-single-articles/295-museum-kedaton-sultan-ternate.html|title=Museum Kedaton Sultan Ternate|publisher=asosiasimuseumindonesia.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; 

Ti saprak taun 1981, pangelolaan ieu wangunan diserahkeun ka Departemén Pendidikan dan Kebudayaan, sanajan dina sapopoéna masih kénéh dipaké minangka tempat cicing turunan sultan jeung bangsawan kasultanan.&lt;ref name=&quot;indotravel&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Sanggeus direstorasi, ieu musium diresmikeun ku Menteri Pendidikan dan Kebudayaan harita, nyaéta Dr. Daoed Joesoef, dina taun 1982.&lt;ref name=&quot;indotravel&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

== Arsitéktur jeung Lokasi ==
Museum Kedaton Sultan Ternate mibanda wangun arsitéktur sagi dalapan. Wangun ieu ngagambarkeun wujud singa anu keur diuk kalawan dua suku hareupna nyanghareup ka laut sarta ngajadikeun Gunung Gamalama minangka kasang tukangna.

Lokasina anu strategis ngagampangkeun para pangunjung pikeun datang. Ieu musium anggangna ukur 4,2 km ti Palabuhan Udara Sultan Babullah, 1,2 km ti Terminal Gamalama, jeung 2,4 km ti Palabuhan Ahmad Yani. Di bagian hareup musium aya lapang anu disebut Sunyie Ici jeung Sunyie Lamo anu biasa dipaké pikeun prosési upacara adat.</text>
      <sha1>9vdxtmpi6yz2bofkvmltmg7g1lyn3u3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711907</id>
      <parentid>711906</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T08:13:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Adhiiik</username>
        <id>36448</id>
      </contributor>
      <origin>711907</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3796" sha1="q27llfw4kj4syhfral8ip432727ry2i" xml:space="preserve">[[Berkas:KITLV A5 - Kroon en rijksornamenten van het sultanaat Ternate, KITLV 100699.tiff|jmpl|Mahkota jeung perlengkapan kebesaran Kasultanan Ternate anu jadi bagian tina koléksi sajarah di Museum Kedaton Sultan Ternate.]]

'''Museum Karaton Sultan Ternate''' atawa dipikawanoh ogé minangka '''Museum Memorial Kedaton Sultan Ternate''' mangrupa musium titilar sajarah sarta tempat pelestarian budaya ti [[Kasultanan Ternate]], karajaan Islam pangkolotna di wewengkon Maluku Kalér.&lt;ref name=&quot;indotravel2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.indonesia.travel/id/id/destination/maluku-papua/north-maluku/museum-memorial-kedaton-sultan-ternate|title=Museum Memorial Kedaton Sultan Ternate|publisher=indonesia.travel|accessdate=9 Agustus 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot;&gt;{{cite web|url=https://museumternate.org/|title=Sejarah Berdirinya Museum Kedaton Sultan Ternate|publisher=museumternate.org|accessdate=9 Agustus 2026}}&lt;/ref&gt; Ieu musium perenahna di Bukit Limau, Jalan Sultan Khairun, Désa Salero (Kelurahan Sao-sio), Kacamatan Ternate Utara, Kota Ternate, Maluku Kalér, Indonésia.&lt;ref name=&quot;yukpegi&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.yukpegi.com/wisata/wisata-sejarah/museum-kedaton-sultan-ternate-saksi-bisu-kejayaan-kesultanan-ternate/|title=Museum Kedaton Sultan Ternate, Saksi Bisu Kejayaan Kesultanan Ternate|publisher=yukpegi.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140606215450/http://www.yukpegi.com/wisata/wisata-sejarah/museum-kedaton-sultan-ternate-saksi-bisu-kejayaan-kesultanan-ternate/|archive-date=2014-06-06|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

== Sajarah ==
Wangunan Museum Kedaton Sultan Ternate mimitina mangrupa kadaton (istana) anu jadi puser pamaréntahan Kasultanan Ternate.&lt;ref name=&quot;indotravel2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;budaya&quot;&gt;{{cite web|url=https://budaya-indonesia.org/museum-kedaton-sultan-ternate|title=Museum Kedaton Sultan Ternate|publisher=budaya-indonesia.org|accessdate=9 Agustus 2026}}&lt;/ref&gt; Ieu wangunan dijieun dina ping 24 Nopémber 1813 ku paréntah Sultan Muhammad Ali.&lt;ref name=&quot;indotravel&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.indonesia.travel/id/destination/606/museum-kedaton-sultan-ternate|title=Museum Kedaton Sultan Ternate: Kejayaan Kesultanan Ternate di Indonesia Timur|publisher=indonesia.travel}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Musium ieu diwangun di luhur lahan nu legana 1,5 héktar kalawan lega wangunan 1.500 méter pasagi, sarta dirancang ku saurang arsiték ti Tiongkok (Cina).&lt;ref name=&quot;asosiasi&quot;&gt;{{cite web|url=http://asosiasimuseumindonesia.org/galeri/2-single-articles/295-museum-kedaton-sultan-ternate.html|title=Museum Kedaton Sultan Ternate|publisher=asosiasimuseumindonesia.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; 

Ti saprak taun 1981, pangelolaan ieu wangunan diserahkeun ka Departemén Pendidikan dan Kebudayaan, sanajan dina sapopoéna masih kénéh dipaké minangka tempat cicing turunan sultan jeung bangsawan kasultanan.&lt;ref name=&quot;indotravel&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Sanggeus direstorasi, ieu musium diresmikeun ku Menteri Pendidikan dan Kebudayaan harita, nyaéta Dr. Daoed Joesoef, dina taun 1982.&lt;ref name=&quot;indotravel&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

== Arsitéktur jeung Lokasi ==
Museum Kedaton Sultan Ternate mibanda wangun arsitéktur sagi dalapan.&lt;ref name=&quot;asosiasi&quot; /&gt; Wangun ieu ngagambarkeun wujud singa anu keur diuk kalawan dua suku hareupna nyanghareup ka laut sarta ngajadikeun [[Gunung Gamalama]] minangka kasang tukangna.&lt;ref name=&quot;asosiasi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; 

Lokasina anu strategis ngagampangkeun para pangunjung pikeun datang. Ieu musium anggangna ukur 4,2 km ti Palabuhan Udara Sultan Babullah, 1,2 km ti Terminal Gamalama, jeung 2,4 km ti Palabuhan Ahmad Yani. Di bagian hareup musium aya lapang anu disebut Sunyie Ici jeung Sunyie Lamo anu biasa dipaké pikeun prosési upacara adat.</text>
      <sha1>q27llfw4kj4syhfral8ip432727ry2i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711909</id>
      <parentid>711907</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T08:14:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Adhiiik</username>
        <id>36448</id>
      </contributor>
      <origin>711909</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3880" sha1="37es08paqsjqp9w74d2twwvmasza3ge" xml:space="preserve">[[Berkas:KITLV A5 - Kroon en rijksornamenten van het sultanaat Ternate, KITLV 100699.tiff|jmpl|Mahkota jeung perlengkapan kebesaran Kasultanan Ternate anu jadi bagian tina koléksi sajarah di Museum Kedaton Sultan Ternate.]]

'''Museum Karaton Sultan Ternate''' atawa dipikawanoh ogé minangka '''Museum Memorial Kedaton Sultan Ternate''' mangrupa musium titilar sajarah sarta tempat pelestarian budaya ti [[Kasultanan Ternate]], karajaan Islam pangkolotna di wewengkon Maluku Kalér.&lt;ref name=&quot;indotravel2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.indonesia.travel/id/id/destination/maluku-papua/north-maluku/museum-memorial-kedaton-sultan-ternate|title=Museum Memorial Kedaton Sultan Ternate|publisher=indonesia.travel|accessdate=9 Agustus 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot;&gt;{{cite web|url=https://museumternate.org/|title=Sejarah Berdirinya Museum Kedaton Sultan Ternate|publisher=museumternate.org|accessdate=9 Agustus 2026}}&lt;/ref&gt; Ieu musium perenahna di Bukit Limau, Jalan Sultan Khairun, Désa Salero (Kelurahan Sao-sio), Kacamatan Ternate Utara, Kota Ternate, Maluku Kalér, Indonésia.&lt;ref name=&quot;yukpegi&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.yukpegi.com/wisata/wisata-sejarah/museum-kedaton-sultan-ternate-saksi-bisu-kejayaan-kesultanan-ternate/|title=Museum Kedaton Sultan Ternate, Saksi Bisu Kejayaan Kesultanan Ternate|publisher=yukpegi.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140606215450/http://www.yukpegi.com/wisata/wisata-sejarah/museum-kedaton-sultan-ternate-saksi-bisu-kejayaan-kesultanan-ternate/|archive-date=2014-06-06|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

== Sajarah ==
Wangunan Museum Kedaton Sultan Ternate mimitina mangrupa kadaton (istana) anu jadi puser pamaréntahan Kasultanan Ternate.&lt;ref name=&quot;indotravel2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;budaya&quot;&gt;{{cite web|url=https://budaya-indonesia.org/museum-kedaton-sultan-ternate|title=Museum Kedaton Sultan Ternate|publisher=budaya-indonesia.org|accessdate=9 Agustus 2026}}&lt;/ref&gt; Ieu wangunan dijieun dina ping 24 Nopémber 1813 ku paréntah Sultan Muhammad Ali.&lt;ref name=&quot;indotravel&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.indonesia.travel/id/destination/606/museum-kedaton-sultan-ternate|title=Museum Kedaton Sultan Ternate: Kejayaan Kesultanan Ternate di Indonesia Timur|publisher=indonesia.travel}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Musium ieu diwangun di luhur lahan nu legana 1,5 héktar kalawan lega wangunan 1.500 méter pasagi, sarta dirancang ku saurang arsiték ti Tiongkok (Cina).&lt;ref name=&quot;asosiasi&quot;&gt;{{cite web|url=http://asosiasimuseumindonesia.org/galeri/2-single-articles/295-museum-kedaton-sultan-ternate.html|title=Museum Kedaton Sultan Ternate|publisher=asosiasimuseumindonesia.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; 

Ti saprak taun 1981, pangelolaan ieu wangunan diserahkeun ka Departemén Pendidikan dan Kebudayaan, sanajan dina sapopoéna masih kénéh dipaké minangka tempat cicing turunan sultan jeung bangsawan kasultanan.&lt;ref name=&quot;indotravel&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Sanggeus direstorasi, ieu musium diresmikeun ku Menteri Pendidikan dan Kebudayaan harita, nyaéta Dr. Daoed Joesoef, dina taun 1982.&lt;ref name=&quot;indotravel&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

== Arsitéktur jeung Lokasi ==
Museum Kedaton Sultan Ternate mibanda wangun arsitéktur sagi dalapan.&lt;ref name=&quot;asosiasi&quot; /&gt; Wangun ieu ngagambarkeun wujud singa anu keur diuk kalawan dua suku hareupna nyanghareup ka laut sarta ngajadikeun [[Gunung Gamalama]] minangka kasang tukangna.&lt;ref name=&quot;asosiasi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; 

Lokasina anu strategis ngagampangkeun para pangunjung pikeun datang.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Ieu musium anggangna ukur 4,2 km ti Palabuhan Udara Sultan Babullah, 1,2 km ti Terminal Gamalama, jeung 2,4 km ti Palabuhan Ahmad Yani.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Di bagian hareup musium aya lapang anu disebut Sunyie Ici jeung Sunyie Lamo anu biasa dipaké pikeun prosési upacara adat.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;</text>
      <sha1>37es08paqsjqp9w74d2twwvmasza3ge</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711912</id>
      <parentid>711909</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T08:14:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Adhiiik</username>
        <id>36448</id>
      </contributor>
      <origin>711912</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5545" sha1="tcu2ctinkliitp53k97w9y82n9qjvh1" xml:space="preserve">[[Berkas:KITLV A5 - Kroon en rijksornamenten van het sultanaat Ternate, KITLV 100699.tiff|jmpl|Mahkota jeung perlengkapan kebesaran Kasultanan Ternate anu jadi bagian tina koléksi sajarah di Museum Kedaton Sultan Ternate.]]

'''Museum Karaton Sultan Ternate''' atawa dipikawanoh ogé minangka '''Museum Memorial Kedaton Sultan Ternate''' mangrupa musium titilar sajarah sarta tempat pelestarian budaya ti [[Kasultanan Ternate]], karajaan Islam pangkolotna di wewengkon Maluku Kalér.&lt;ref name=&quot;indotravel2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.indonesia.travel/id/id/destination/maluku-papua/north-maluku/museum-memorial-kedaton-sultan-ternate|title=Museum Memorial Kedaton Sultan Ternate|publisher=indonesia.travel|accessdate=9 Agustus 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot;&gt;{{cite web|url=https://museumternate.org/|title=Sejarah Berdirinya Museum Kedaton Sultan Ternate|publisher=museumternate.org|accessdate=9 Agustus 2026}}&lt;/ref&gt; Ieu musium perenahna di Bukit Limau, Jalan Sultan Khairun, Désa Salero (Kelurahan Sao-sio), Kacamatan Ternate Utara, Kota Ternate, Maluku Kalér, Indonésia.&lt;ref name=&quot;yukpegi&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.yukpegi.com/wisata/wisata-sejarah/museum-kedaton-sultan-ternate-saksi-bisu-kejayaan-kesultanan-ternate/|title=Museum Kedaton Sultan Ternate, Saksi Bisu Kejayaan Kesultanan Ternate|publisher=yukpegi.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140606215450/http://www.yukpegi.com/wisata/wisata-sejarah/museum-kedaton-sultan-ternate-saksi-bisu-kejayaan-kesultanan-ternate/|archive-date=2014-06-06|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

== Sajarah ==
Wangunan Museum Kedaton Sultan Ternate mimitina mangrupa kadaton (istana) anu jadi puser pamaréntahan Kasultanan Ternate.&lt;ref name=&quot;indotravel2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;budaya&quot;&gt;{{cite web|url=https://budaya-indonesia.org/museum-kedaton-sultan-ternate|title=Museum Kedaton Sultan Ternate|publisher=budaya-indonesia.org|accessdate=9 Agustus 2026}}&lt;/ref&gt; Ieu wangunan dijieun dina ping 24 Nopémber 1813 ku paréntah Sultan Muhammad Ali.&lt;ref name=&quot;indotravel&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.indonesia.travel/id/destination/606/museum-kedaton-sultan-ternate|title=Museum Kedaton Sultan Ternate: Kejayaan Kesultanan Ternate di Indonesia Timur|publisher=indonesia.travel}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Musium ieu diwangun di luhur lahan nu legana 1,5 héktar kalawan lega wangunan 1.500 méter pasagi, sarta dirancang ku saurang arsiték ti Tiongkok (Cina).&lt;ref name=&quot;asosiasi&quot;&gt;{{cite web|url=http://asosiasimuseumindonesia.org/galeri/2-single-articles/295-museum-kedaton-sultan-ternate.html|title=Museum Kedaton Sultan Ternate|publisher=asosiasimuseumindonesia.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; 

Ti saprak taun 1981, pangelolaan ieu wangunan diserahkeun ka Departemén Pendidikan dan Kebudayaan, sanajan dina sapopoéna masih kénéh dipaké minangka tempat cicing turunan sultan jeung bangsawan kasultanan.&lt;ref name=&quot;indotravel&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Sanggeus direstorasi, ieu musium diresmikeun ku Menteri Pendidikan dan Kebudayaan harita, nyaéta Dr. Daoed Joesoef, dina taun 1982.&lt;ref name=&quot;indotravel&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

== Arsitéktur jeung Lokasi ==
Museum Kedaton Sultan Ternate mibanda wangun arsitéktur sagi dalapan.&lt;ref name=&quot;asosiasi&quot; /&gt; Wangun ieu ngagambarkeun wujud singa anu keur diuk kalawan dua suku hareupna nyanghareup ka laut sarta ngajadikeun [[Gunung Gamalama]] minangka kasang tukangna.&lt;ref name=&quot;asosiasi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; 

Lokasina anu strategis ngagampangkeun para pangunjung pikeun datang.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Ieu musium anggangna ukur 4,2 km ti Palabuhan Udara Sultan Babullah, 1,2 km ti Terminal Gamalama, jeung 2,4 km ti Palabuhan Ahmad Yani.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Di bagian hareup musium aya lapang anu disebut Sunyie Ici jeung Sunyie Lamo anu biasa dipaké pikeun prosési upacara adat.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

== Koléksi ==
Ieu musium nyimpen rupa-rupa koléksi barang berharga peninggalan Kasultanan Ternate jeung pakakas ti jaman datangna bangsa Éropa ka kapuloan Maluku.&lt;ref name=&quot;turindo&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.turindo.co.id/news132-mengunjungi-museum-kedaton-sultan-ternate.html|title=Mengunjungi Museum Kedaton Sultan Ternate|publisher=turindo.co.id|archive-url=https://web.archive.org/web/20140606220221/http://www.turindo.co.id/news132-mengunjungi-museum-kedaton-sultan-ternate.html|archive-date=2014-06-06|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Rupa-rupa jinis koléksi di ieu musium ngawengku:&lt;ref name=&quot;turindo&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;budaya&quot; /&gt;
* '''Benda géologi''': Koléksi batuan jeung mineral anu kapanggih ti wewengkon Ternate.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;
* '''Benda arkéologi''': Artéfak ti jaman baheula anu ngagambarkeun kahirupan masarakat di jaman kasultanan jeung kolonial.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;
* '''Benda étnografi''': Pakakas jeung barang sapopoé masarakat Ternate.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;
* '''Benda sajarah''': Dokumén jeung peninggalan anu patali jeung sajarah kasultanan sarta bangsa Éropa.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;
* '''Numismatik jeung Héraldik''': Koléksi mata uang jeung lambang-lambang karajaan.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;indotravel2&quot; /&gt;
* '''Filologi''': Naskah-naskah kuno kaasup [[Al-Quran]] tulisan leungeun.&lt;ref name=&quot;yukpegi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;
* '''Téknologi''': Pakakas jeung téknologi sapopoé jeung kagiatan karajaan.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;
* '''Seni rupa jeung Keramik''': Karya seni sarta pakakas tina keramik.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;</text>
      <sha1>tcu2ctinkliitp53k97w9y82n9qjvh1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711913</id>
      <parentid>711912</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T08:15:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Adhiiik</username>
        <id>36448</id>
      </contributor>
      <origin>711913</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5695" sha1="6glnwbjqx2m4wq5g7vc065qo5fjsat5" xml:space="preserve">[[Berkas:KITLV A5 - Kroon en rijksornamenten van het sultanaat Ternate, KITLV 100699.tiff|jmpl|Mahkota jeung perlengkapan kebesaran Kasultanan Ternate anu jadi bagian tina koléksi sajarah di Museum Kedaton Sultan Ternate.]]

'''Museum Karaton Sultan Ternate''' atawa dipikawanoh ogé minangka '''Museum Memorial Kedaton Sultan Ternate''' mangrupa musium titilar sajarah sarta tempat pelestarian budaya ti [[Kasultanan Ternate]], karajaan Islam pangkolotna di wewengkon Maluku Kalér.&lt;ref name=&quot;indotravel2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.indonesia.travel/id/id/destination/maluku-papua/north-maluku/museum-memorial-kedaton-sultan-ternate|title=Museum Memorial Kedaton Sultan Ternate|publisher=indonesia.travel|accessdate=9 Agustus 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot;&gt;{{cite web|url=https://museumternate.org/|title=Sejarah Berdirinya Museum Kedaton Sultan Ternate|publisher=museumternate.org|accessdate=9 Agustus 2026}}&lt;/ref&gt; Ieu musium perenahna di Bukit Limau, Jalan Sultan Khairun, Désa Salero (Kelurahan Sao-sio), Kacamatan Ternate Utara, Kota Ternate, Maluku Kalér, Indonésia.&lt;ref name=&quot;yukpegi&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.yukpegi.com/wisata/wisata-sejarah/museum-kedaton-sultan-ternate-saksi-bisu-kejayaan-kesultanan-ternate/|title=Museum Kedaton Sultan Ternate, Saksi Bisu Kejayaan Kesultanan Ternate|publisher=yukpegi.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140606215450/http://www.yukpegi.com/wisata/wisata-sejarah/museum-kedaton-sultan-ternate-saksi-bisu-kejayaan-kesultanan-ternate/|archive-date=2014-06-06|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

== Sajarah ==
Wangunan Museum Kedaton Sultan Ternate mimitina mangrupa kadaton (istana) anu jadi puser pamaréntahan Kasultanan Ternate.&lt;ref name=&quot;indotravel2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;budaya&quot;&gt;{{cite web|url=https://budaya-indonesia.org/museum-kedaton-sultan-ternate|title=Museum Kedaton Sultan Ternate|publisher=budaya-indonesia.org|accessdate=9 Agustus 2026}}&lt;/ref&gt; Ieu wangunan dijieun dina ping 24 Nopémber 1813 ku paréntah Sultan Muhammad Ali.&lt;ref name=&quot;indotravel&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.indonesia.travel/id/destination/606/museum-kedaton-sultan-ternate|title=Museum Kedaton Sultan Ternate: Kejayaan Kesultanan Ternate di Indonesia Timur|publisher=indonesia.travel}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Musium ieu diwangun di luhur lahan nu legana 1,5 héktar kalawan lega wangunan 1.500 méter pasagi, sarta dirancang ku saurang arsiték ti Tiongkok (Cina).&lt;ref name=&quot;asosiasi&quot;&gt;{{cite web|url=http://asosiasimuseumindonesia.org/galeri/2-single-articles/295-museum-kedaton-sultan-ternate.html|title=Museum Kedaton Sultan Ternate|publisher=asosiasimuseumindonesia.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; 

Ti saprak taun 1981, pangelolaan ieu wangunan diserahkeun ka Departemén Pendidikan dan Kebudayaan, sanajan dina sapopoéna masih kénéh dipaké minangka tempat cicing turunan sultan jeung bangsawan kasultanan.&lt;ref name=&quot;indotravel&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Sanggeus direstorasi, ieu musium diresmikeun ku Menteri Pendidikan dan Kebudayaan harita, nyaéta Dr. Daoed Joesoef, dina taun 1982.&lt;ref name=&quot;indotravel&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

== Arsitéktur jeung Lokasi ==
Museum Kedaton Sultan Ternate mibanda wangun arsitéktur sagi dalapan.&lt;ref name=&quot;asosiasi&quot; /&gt; Wangun ieu ngagambarkeun wujud singa anu keur diuk kalawan dua suku hareupna nyanghareup ka laut sarta ngajadikeun [[Gunung Gamalama]] minangka kasang tukangna.&lt;ref name=&quot;asosiasi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; 

Lokasina anu strategis ngagampangkeun para pangunjung pikeun datang.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Ieu musium anggangna ukur 4,2 km ti Palabuhan Udara Sultan Babullah, 1,2 km ti Terminal Gamalama, jeung 2,4 km ti Palabuhan Ahmad Yani.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Di bagian hareup musium aya lapang anu disebut Sunyie Ici jeung Sunyie Lamo anu biasa dipaké pikeun prosési upacara adat.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

== Koléksi ==
Ieu musium nyimpen rupa-rupa koléksi barang berharga peninggalan Kasultanan Ternate jeung pakakas ti jaman datangna bangsa Éropa ka kapuloan Maluku.&lt;ref name=&quot;turindo&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.turindo.co.id/news132-mengunjungi-museum-kedaton-sultan-ternate.html|title=Mengunjungi Museum Kedaton Sultan Ternate|publisher=turindo.co.id|archive-url=https://web.archive.org/web/20140606220221/http://www.turindo.co.id/news132-mengunjungi-museum-kedaton-sultan-ternate.html|archive-date=2014-06-06|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Rupa-rupa jinis koléksi di ieu musium ngawengku:&lt;ref name=&quot;turindo&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;budaya&quot; /&gt;
* '''Benda géologi''': Koléksi batuan jeung mineral anu kapanggih ti wewengkon Ternate.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;
* '''Benda arkéologi''': Artéfak ti jaman baheula anu ngagambarkeun kahirupan masarakat di jaman kasultanan jeung kolonial.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;
* '''Benda étnografi''': Pakakas jeung barang sapopoé masarakat Ternate.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;
* '''Benda sajarah''': Dokumén jeung peninggalan anu patali jeung sajarah kasultanan sarta bangsa Éropa.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;
* '''Numismatik jeung Héraldik''': Koléksi mata uang jeung lambang-lambang karajaan.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;indotravel2&quot; /&gt;
* '''Filologi''': Naskah-naskah kuno kaasup [[Al-Quran]] tulisan leungeun.&lt;ref name=&quot;yukpegi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;
* '''Téknologi''': Pakakas jeung téknologi sapopoé jeung kagiatan karajaan.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;
* '''Seni rupa jeung Keramik''': Karya seni sarta pakakas tina keramik.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

Salian ti éta, aya ogé singgasana warna emas sarta pakakas upacara jeung alat perang kasultanan.&lt;ref name=&quot;yukpegi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;</text>
      <sha1>6glnwbjqx2m4wq5g7vc065qo5fjsat5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711914</id>
      <parentid>711913</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T08:15:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Adhiiik</username>
        <id>36448</id>
      </contributor>
      <origin>711914</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6230" sha1="qx55kcvr4m26zf56ngdc64cprn2key2" xml:space="preserve">[[Berkas:KITLV A5 - Kroon en rijksornamenten van het sultanaat Ternate, KITLV 100699.tiff|jmpl|Mahkota jeung perlengkapan kebesaran Kasultanan Ternate anu jadi bagian tina koléksi sajarah di Museum Kedaton Sultan Ternate.]]

'''Museum Karaton Sultan Ternate''' atawa dipikawanoh ogé minangka '''Museum Memorial Kedaton Sultan Ternate''' mangrupa musium titilar sajarah sarta tempat pelestarian budaya ti [[Kasultanan Ternate]], karajaan Islam pangkolotna di wewengkon Maluku Kalér.&lt;ref name=&quot;indotravel2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.indonesia.travel/id/id/destination/maluku-papua/north-maluku/museum-memorial-kedaton-sultan-ternate|title=Museum Memorial Kedaton Sultan Ternate|publisher=indonesia.travel|accessdate=9 Agustus 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot;&gt;{{cite web|url=https://museumternate.org/|title=Sejarah Berdirinya Museum Kedaton Sultan Ternate|publisher=museumternate.org|accessdate=9 Agustus 2026}}&lt;/ref&gt; Ieu musium perenahna di Bukit Limau, Jalan Sultan Khairun, Désa Salero (Kelurahan Sao-sio), Kacamatan Ternate Utara, Kota Ternate, Maluku Kalér, Indonésia.&lt;ref name=&quot;yukpegi&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.yukpegi.com/wisata/wisata-sejarah/museum-kedaton-sultan-ternate-saksi-bisu-kejayaan-kesultanan-ternate/|title=Museum Kedaton Sultan Ternate, Saksi Bisu Kejayaan Kesultanan Ternate|publisher=yukpegi.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140606215450/http://www.yukpegi.com/wisata/wisata-sejarah/museum-kedaton-sultan-ternate-saksi-bisu-kejayaan-kesultanan-ternate/|archive-date=2014-06-06|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

== Sajarah ==
Wangunan Museum Kedaton Sultan Ternate mimitina mangrupa kadaton (istana) anu jadi puser pamaréntahan Kasultanan Ternate.&lt;ref name=&quot;indotravel2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;budaya&quot;&gt;{{cite web|url=https://budaya-indonesia.org/museum-kedaton-sultan-ternate|title=Museum Kedaton Sultan Ternate|publisher=budaya-indonesia.org|accessdate=9 Agustus 2026}}&lt;/ref&gt; Ieu wangunan dijieun dina ping 24 Nopémber 1813 ku paréntah Sultan Muhammad Ali.&lt;ref name=&quot;indotravel&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.indonesia.travel/id/destination/606/museum-kedaton-sultan-ternate|title=Museum Kedaton Sultan Ternate: Kejayaan Kesultanan Ternate di Indonesia Timur|publisher=indonesia.travel}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Musium ieu diwangun di luhur lahan nu legana 1,5 héktar kalawan lega wangunan 1.500 méter pasagi, sarta dirancang ku saurang arsiték ti Tiongkok (Cina).&lt;ref name=&quot;asosiasi&quot;&gt;{{cite web|url=http://asosiasimuseumindonesia.org/galeri/2-single-articles/295-museum-kedaton-sultan-ternate.html|title=Museum Kedaton Sultan Ternate|publisher=asosiasimuseumindonesia.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; 

Ti saprak taun 1981, pangelolaan ieu wangunan diserahkeun ka Departemén Pendidikan dan Kebudayaan, sanajan dina sapopoéna masih kénéh dipaké minangka tempat cicing turunan sultan jeung bangsawan kasultanan.&lt;ref name=&quot;indotravel&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Sanggeus direstorasi, ieu musium diresmikeun ku Menteri Pendidikan dan Kebudayaan harita, nyaéta Dr. Daoed Joesoef, dina taun 1982.&lt;ref name=&quot;indotravel&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

== Arsitéktur jeung Lokasi ==
Museum Kedaton Sultan Ternate mibanda wangun arsitéktur sagi dalapan.&lt;ref name=&quot;asosiasi&quot; /&gt; Wangun ieu ngagambarkeun wujud singa anu keur diuk kalawan dua suku hareupna nyanghareup ka laut sarta ngajadikeun [[Gunung Gamalama]] minangka kasang tukangna.&lt;ref name=&quot;asosiasi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; 

Lokasina anu strategis ngagampangkeun para pangunjung pikeun datang.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Ieu musium anggangna ukur 4,2 km ti Palabuhan Udara Sultan Babullah, 1,2 km ti Terminal Gamalama, jeung 2,4 km ti Palabuhan Ahmad Yani.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Di bagian hareup musium aya lapang anu disebut Sunyie Ici jeung Sunyie Lamo anu biasa dipaké pikeun prosési upacara adat.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

== Koléksi ==
Ieu musium nyimpen rupa-rupa koléksi barang berharga peninggalan Kasultanan Ternate jeung pakakas ti jaman datangna bangsa Éropa ka kapuloan Maluku.&lt;ref name=&quot;turindo&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.turindo.co.id/news132-mengunjungi-museum-kedaton-sultan-ternate.html|title=Mengunjungi Museum Kedaton Sultan Ternate|publisher=turindo.co.id|archive-url=https://web.archive.org/web/20140606220221/http://www.turindo.co.id/news132-mengunjungi-museum-kedaton-sultan-ternate.html|archive-date=2014-06-06|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Rupa-rupa jinis koléksi di ieu musium ngawengku:&lt;ref name=&quot;turindo&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;budaya&quot; /&gt;
* '''Benda géologi''': Koléksi batuan jeung mineral anu kapanggih ti wewengkon Ternate.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;
* '''Benda arkéologi''': Artéfak ti jaman baheula anu ngagambarkeun kahirupan masarakat di jaman kasultanan jeung kolonial.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;
* '''Benda étnografi''': Pakakas jeung barang sapopoé masarakat Ternate.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;
* '''Benda sajarah''': Dokumén jeung peninggalan anu patali jeung sajarah kasultanan sarta bangsa Éropa.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;
* '''Numismatik jeung Héraldik''': Koléksi mata uang jeung lambang-lambang karajaan.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;indotravel2&quot; /&gt;
* '''Filologi''': Naskah-naskah kuno kaasup [[Al-Quran]] tulisan leungeun.&lt;ref name=&quot;yukpegi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;
* '''Téknologi''': Pakakas jeung téknologi sapopoé jeung kagiatan karajaan.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;
* '''Seni rupa jeung Keramik''': Karya seni sarta pakakas tina keramik.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

Salian ti éta, aya ogé singgasana warna emas sarta pakakas upacara jeung alat perang kasultanan.&lt;ref name=&quot;yukpegi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

Salah sahiji koléksi anu paling dipikawanoh, unik, tur sakral di ieu musium nyaéta mahkota peninggalan Sultan Ternate anu umurna ditaksir geus 500 taun.&lt;ref name=&quot;asosiasi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Ieu mahkota mibanda kaahéngan sabab buukna bisa manjangan (tumbuh) kawas buuk manusa.&lt;ref name=&quot;asosiasi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;budaya&quot; /&gt; Ku kituna, unggal sataun sakali dina poé raya [[Idul Adha]], wajib diayakeun upacara ritual ''istampa'' atawa ritual neukteuk buuk éta mahkota.&lt;ref name=&quot;asosiasi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;</text>
      <sha1>qx55kcvr4m26zf56ngdc64cprn2key2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711915</id>
      <parentid>711914</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T08:15:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Adhiiik</username>
        <id>36448</id>
      </contributor>
      <origin>711915</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6641" sha1="91elfuld4vhlx57eoeo2ov6asvb2icd" xml:space="preserve">[[Berkas:KITLV A5 - Kroon en rijksornamenten van het sultanaat Ternate, KITLV 100699.tiff|jmpl|Mahkota jeung perlengkapan kebesaran Kasultanan Ternate anu jadi bagian tina koléksi sajarah di Museum Kedaton Sultan Ternate.]]

'''Museum Karaton Sultan Ternate''' atawa dipikawanoh ogé minangka '''Museum Memorial Kedaton Sultan Ternate''' mangrupa musium titilar sajarah sarta tempat pelestarian budaya ti [[Kasultanan Ternate]], karajaan Islam pangkolotna di wewengkon Maluku Kalér.&lt;ref name=&quot;indotravel2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.indonesia.travel/id/id/destination/maluku-papua/north-maluku/museum-memorial-kedaton-sultan-ternate|title=Museum Memorial Kedaton Sultan Ternate|publisher=indonesia.travel|accessdate=9 Agustus 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot;&gt;{{cite web|url=https://museumternate.org/|title=Sejarah Berdirinya Museum Kedaton Sultan Ternate|publisher=museumternate.org|accessdate=9 Agustus 2026}}&lt;/ref&gt; Ieu musium perenahna di Bukit Limau, Jalan Sultan Khairun, Désa Salero (Kelurahan Sao-sio), Kacamatan Ternate Utara, Kota Ternate, Maluku Kalér, Indonésia.&lt;ref name=&quot;yukpegi&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.yukpegi.com/wisata/wisata-sejarah/museum-kedaton-sultan-ternate-saksi-bisu-kejayaan-kesultanan-ternate/|title=Museum Kedaton Sultan Ternate, Saksi Bisu Kejayaan Kesultanan Ternate|publisher=yukpegi.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140606215450/http://www.yukpegi.com/wisata/wisata-sejarah/museum-kedaton-sultan-ternate-saksi-bisu-kejayaan-kesultanan-ternate/|archive-date=2014-06-06|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

== Sajarah ==
Wangunan Museum Kedaton Sultan Ternate mimitina mangrupa kadaton (istana) anu jadi puser pamaréntahan Kasultanan Ternate.&lt;ref name=&quot;indotravel2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;budaya&quot;&gt;{{cite web|url=https://budaya-indonesia.org/museum-kedaton-sultan-ternate|title=Museum Kedaton Sultan Ternate|publisher=budaya-indonesia.org|accessdate=9 Agustus 2026}}&lt;/ref&gt; Ieu wangunan dijieun dina ping 24 Nopémber 1813 ku paréntah Sultan Muhammad Ali.&lt;ref name=&quot;indotravel&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.indonesia.travel/id/destination/606/museum-kedaton-sultan-ternate|title=Museum Kedaton Sultan Ternate: Kejayaan Kesultanan Ternate di Indonesia Timur|publisher=indonesia.travel}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Musium ieu diwangun di luhur lahan nu legana 1,5 héktar kalawan lega wangunan 1.500 méter pasagi, sarta dirancang ku saurang arsiték ti Tiongkok (Cina).&lt;ref name=&quot;asosiasi&quot;&gt;{{cite web|url=http://asosiasimuseumindonesia.org/galeri/2-single-articles/295-museum-kedaton-sultan-ternate.html|title=Museum Kedaton Sultan Ternate|publisher=asosiasimuseumindonesia.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; 

Ti saprak taun 1981, pangelolaan ieu wangunan diserahkeun ka Departemén Pendidikan dan Kebudayaan, sanajan dina sapopoéna masih kénéh dipaké minangka tempat cicing turunan sultan jeung bangsawan kasultanan.&lt;ref name=&quot;indotravel&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Sanggeus direstorasi, ieu musium diresmikeun ku Menteri Pendidikan dan Kebudayaan harita, nyaéta Dr. Daoed Joesoef, dina taun 1982.&lt;ref name=&quot;indotravel&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

== Arsitéktur jeung Lokasi ==
Museum Kedaton Sultan Ternate mibanda wangun arsitéktur sagi dalapan.&lt;ref name=&quot;asosiasi&quot; /&gt; Wangun ieu ngagambarkeun wujud singa anu keur diuk kalawan dua suku hareupna nyanghareup ka laut sarta ngajadikeun [[Gunung Gamalama]] minangka kasang tukangna.&lt;ref name=&quot;asosiasi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; 

Lokasina anu strategis ngagampangkeun para pangunjung pikeun datang.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Ieu musium anggangna ukur 4,2 km ti Palabuhan Udara Sultan Babullah, 1,2 km ti Terminal Gamalama, jeung 2,4 km ti Palabuhan Ahmad Yani.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Di bagian hareup musium aya lapang anu disebut Sunyie Ici jeung Sunyie Lamo anu biasa dipaké pikeun prosési upacara adat.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

== Koléksi ==
Ieu musium nyimpen rupa-rupa koléksi barang berharga peninggalan Kasultanan Ternate jeung pakakas ti jaman datangna bangsa Éropa ka kapuloan Maluku.&lt;ref name=&quot;turindo&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.turindo.co.id/news132-mengunjungi-museum-kedaton-sultan-ternate.html|title=Mengunjungi Museum Kedaton Sultan Ternate|publisher=turindo.co.id|archive-url=https://web.archive.org/web/20140606220221/http://www.turindo.co.id/news132-mengunjungi-museum-kedaton-sultan-ternate.html|archive-date=2014-06-06|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Rupa-rupa jinis koléksi di ieu musium ngawengku:&lt;ref name=&quot;turindo&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;budaya&quot; /&gt;
* '''Benda géologi''': Koléksi batuan jeung mineral anu kapanggih ti wewengkon Ternate.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;
* '''Benda arkéologi''': Artéfak ti jaman baheula anu ngagambarkeun kahirupan masarakat di jaman kasultanan jeung kolonial.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;
* '''Benda étnografi''': Pakakas jeung barang sapopoé masarakat Ternate.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;
* '''Benda sajarah''': Dokumén jeung peninggalan anu patali jeung sajarah kasultanan sarta bangsa Éropa.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;
* '''Numismatik jeung Héraldik''': Koléksi mata uang jeung lambang-lambang karajaan.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;indotravel2&quot; /&gt;
* '''Filologi''': Naskah-naskah kuno kaasup [[Al-Quran]] tulisan leungeun.&lt;ref name=&quot;yukpegi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;
* '''Téknologi''': Pakakas jeung téknologi sapopoé jeung kagiatan karajaan.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;
* '''Seni rupa jeung Keramik''': Karya seni sarta pakakas tina keramik.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

Salian ti éta, aya ogé singgasana warna emas sarta pakakas upacara jeung alat perang kasultanan.&lt;ref name=&quot;yukpegi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

Salah sahiji koléksi anu paling dipikawanoh, unik, tur sakral di ieu musium nyaéta mahkota peninggalan Sultan Ternate anu umurna ditaksir geus 500 taun.&lt;ref name=&quot;asosiasi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Ieu mahkota mibanda kaahéngan sabab buukna bisa manjangan (tumbuh) kawas buuk manusa.&lt;ref name=&quot;asosiasi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;budaya&quot; /&gt; Ku kituna, unggal sataun sakali dina poé raya [[Idul Adha]], wajib diayakeun upacara ritual ''istampa'' atawa ritual neukteuk buuk éta mahkota.&lt;ref name=&quot;asosiasi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

== Fungsi jeung Édukasi ==
Musium ieu mibanda pungsi utama salaku tempat pikeun ngalestarikeun budaya sarta ngajaga barang-barang sajarah Ternate.&lt;ref name=&quot;indotravel2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Musium ogé jadi puser édukasi jeung tujuan wisata sajarah anu narik ati pikeun palajar, mahasiswa, panalungtik, tur wisatawan ti jero jeung luar nagri.&lt;ref name=&quot;indotravel2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;</text>
      <sha1>91elfuld4vhlx57eoeo2ov6asvb2icd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711916</id>
      <parentid>711915</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T08:16:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Adhiiik</username>
        <id>36448</id>
      </contributor>
      <origin>711916</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6960" sha1="a4bllxcqxpwmu7k0ow1hsfvig35xtj4" xml:space="preserve">[[Berkas:KITLV A5 - Kroon en rijksornamenten van het sultanaat Ternate, KITLV 100699.tiff|jmpl|Mahkota jeung perlengkapan kebesaran Kasultanan Ternate anu jadi bagian tina koléksi sajarah di Museum Kedaton Sultan Ternate.]]

'''Museum Karaton Sultan Ternate''' atawa dipikawanoh ogé minangka '''Museum Memorial Kedaton Sultan Ternate''' mangrupa musium titilar sajarah sarta tempat pelestarian budaya ti [[Kasultanan Ternate]], karajaan Islam pangkolotna di wewengkon Maluku Kalér.&lt;ref name=&quot;indotravel2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.indonesia.travel/id/id/destination/maluku-papua/north-maluku/museum-memorial-kedaton-sultan-ternate|title=Museum Memorial Kedaton Sultan Ternate|publisher=indonesia.travel|accessdate=9 Agustus 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot;&gt;{{cite web|url=https://museumternate.org/|title=Sejarah Berdirinya Museum Kedaton Sultan Ternate|publisher=museumternate.org|accessdate=9 Agustus 2026}}&lt;/ref&gt; Ieu musium perenahna di Bukit Limau, Jalan Sultan Khairun, Désa Salero (Kelurahan Sao-sio), Kacamatan Ternate Utara, Kota Ternate, Maluku Kalér, Indonésia.&lt;ref name=&quot;yukpegi&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.yukpegi.com/wisata/wisata-sejarah/museum-kedaton-sultan-ternate-saksi-bisu-kejayaan-kesultanan-ternate/|title=Museum Kedaton Sultan Ternate, Saksi Bisu Kejayaan Kesultanan Ternate|publisher=yukpegi.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140606215450/http://www.yukpegi.com/wisata/wisata-sejarah/museum-kedaton-sultan-ternate-saksi-bisu-kejayaan-kesultanan-ternate/|archive-date=2014-06-06|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

== Sajarah ==
Wangunan Museum Kedaton Sultan Ternate mimitina mangrupa kadaton (istana) anu jadi puser pamaréntahan Kasultanan Ternate.&lt;ref name=&quot;indotravel2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;budaya&quot;&gt;{{cite web|url=https://budaya-indonesia.org/museum-kedaton-sultan-ternate|title=Museum Kedaton Sultan Ternate|publisher=budaya-indonesia.org|accessdate=9 Agustus 2026}}&lt;/ref&gt; Ieu wangunan dijieun dina ping 24 Nopémber 1813 ku paréntah Sultan Muhammad Ali.&lt;ref name=&quot;indotravel&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.indonesia.travel/id/destination/606/museum-kedaton-sultan-ternate|title=Museum Kedaton Sultan Ternate: Kejayaan Kesultanan Ternate di Indonesia Timur|publisher=indonesia.travel}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Musium ieu diwangun di luhur lahan nu legana 1,5 héktar kalawan lega wangunan 1.500 méter pasagi, sarta dirancang ku saurang arsiték ti Tiongkok (Cina).&lt;ref name=&quot;asosiasi&quot;&gt;{{cite web|url=http://asosiasimuseumindonesia.org/galeri/2-single-articles/295-museum-kedaton-sultan-ternate.html|title=Museum Kedaton Sultan Ternate|publisher=asosiasimuseumindonesia.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; 

Ti saprak taun 1981, pangelolaan ieu wangunan diserahkeun ka Departemén Pendidikan dan Kebudayaan, sanajan dina sapopoéna masih kénéh dipaké minangka tempat cicing turunan sultan jeung bangsawan kasultanan.&lt;ref name=&quot;indotravel&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Sanggeus direstorasi, ieu musium diresmikeun ku Menteri Pendidikan dan Kebudayaan harita, nyaéta Dr. Daoed Joesoef, dina taun 1982.&lt;ref name=&quot;indotravel&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

== Arsitéktur jeung Lokasi ==
Museum Kedaton Sultan Ternate mibanda wangun arsitéktur sagi dalapan.&lt;ref name=&quot;asosiasi&quot; /&gt; Wangun ieu ngagambarkeun wujud singa anu keur diuk kalawan dua suku hareupna nyanghareup ka laut sarta ngajadikeun [[Gunung Gamalama]] minangka kasang tukangna.&lt;ref name=&quot;asosiasi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; 

Lokasina anu strategis ngagampangkeun para pangunjung pikeun datang.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Ieu musium anggangna ukur 4,2 km ti Palabuhan Udara Sultan Babullah, 1,2 km ti Terminal Gamalama, jeung 2,4 km ti Palabuhan Ahmad Yani.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Di bagian hareup musium aya lapang anu disebut Sunyie Ici jeung Sunyie Lamo anu biasa dipaké pikeun prosési upacara adat.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

== Koléksi ==
Ieu musium nyimpen rupa-rupa koléksi barang berharga peninggalan Kasultanan Ternate jeung pakakas ti jaman datangna bangsa Éropa ka kapuloan Maluku.&lt;ref name=&quot;turindo&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.turindo.co.id/news132-mengunjungi-museum-kedaton-sultan-ternate.html|title=Mengunjungi Museum Kedaton Sultan Ternate|publisher=turindo.co.id|archive-url=https://web.archive.org/web/20140606220221/http://www.turindo.co.id/news132-mengunjungi-museum-kedaton-sultan-ternate.html|archive-date=2014-06-06|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Rupa-rupa jinis koléksi di ieu musium ngawengku:&lt;ref name=&quot;turindo&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;budaya&quot; /&gt;
* '''Benda géologi''': Koléksi batuan jeung mineral anu kapanggih ti wewengkon Ternate.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;
* '''Benda arkéologi''': Artéfak ti jaman baheula anu ngagambarkeun kahirupan masarakat di jaman kasultanan jeung kolonial.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;
* '''Benda étnografi''': Pakakas jeung barang sapopoé masarakat Ternate.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;
* '''Benda sajarah''': Dokumén jeung peninggalan anu patali jeung sajarah kasultanan sarta bangsa Éropa.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;
* '''Numismatik jeung Héraldik''': Koléksi mata uang jeung lambang-lambang karajaan.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;indotravel2&quot; /&gt;
* '''Filologi''': Naskah-naskah kuno kaasup [[Al-Quran]] tulisan leungeun.&lt;ref name=&quot;yukpegi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;
* '''Téknologi''': Pakakas jeung téknologi sapopoé jeung kagiatan karajaan.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;
* '''Seni rupa jeung Keramik''': Karya seni sarta pakakas tina keramik.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

Salian ti éta, aya ogé singgasana warna emas sarta pakakas upacara jeung alat perang kasultanan.&lt;ref name=&quot;yukpegi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

Salah sahiji koléksi anu paling dipikawanoh, unik, tur sakral di ieu musium nyaéta mahkota peninggalan Sultan Ternate anu umurna ditaksir geus 500 taun.&lt;ref name=&quot;asosiasi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Ieu mahkota mibanda kaahéngan sabab buukna bisa manjangan (tumbuh) kawas buuk manusa.&lt;ref name=&quot;asosiasi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;budaya&quot; /&gt; Ku kituna, unggal sataun sakali dina poé raya [[Idul Adha]], wajib diayakeun upacara ritual ''istampa'' atawa ritual neukteuk buuk éta mahkota.&lt;ref name=&quot;asosiasi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

== Fungsi jeung Édukasi ==
Musium ieu mibanda pungsi utama salaku tempat pikeun ngalestarikeun budaya sarta ngajaga barang-barang sajarah Ternate.&lt;ref name=&quot;indotravel2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Musium ogé jadi puser édukasi jeung tujuan wisata sajarah anu narik ati pikeun palajar, mahasiswa, panalungtik, tur wisatawan ti jero jeung luar nagri.&lt;ref name=&quot;indotravel2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

Pikeun wisatawan anu rék datang, ieu musium dibuka dina poé Salasa nepi ka Minggu, ti jam 08.00 nepi ka 14.00 WIT.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Musium ieu tutup dina poé Senén jeung poé libur nasional, kalayan harga tikét asupna anu kahontal, nyaéta kurang leuwih Rp 5.000 per jalma.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;</text>
      <sha1>a4bllxcqxpwmu7k0ow1hsfvig35xtj4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711918</id>
      <parentid>711916</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T08:17:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Adhiiik</username>
        <id>36448</id>
      </contributor>
      <origin>711918</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7049" sha1="o79fllfcw0tm6yh5akinykqydz5uxeq" xml:space="preserve">[[Berkas:KITLV A5 - Kroon en rijksornamenten van het sultanaat Ternate, KITLV 100699.tiff|jmpl|Mahkota jeung perlengkapan kebesaran Kasultanan Ternate anu jadi bagian tina koléksi sajarah di Museum Kedaton Sultan Ternate.]]

'''Museum Karaton Sultan Ternate''' atawa dipikawanoh ogé minangka '''Museum Memorial Kedaton Sultan Ternate''' mangrupa musium titilar sajarah sarta tempat pelestarian budaya ti [[Kasultanan Ternate]], karajaan Islam pangkolotna di wewengkon Maluku Kalér.&lt;ref name=&quot;indotravel2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.indonesia.travel/id/id/destination/maluku-papua/north-maluku/museum-memorial-kedaton-sultan-ternate|title=Museum Memorial Kedaton Sultan Ternate|publisher=indonesia.travel|accessdate=9 Agustus 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot;&gt;{{cite web|url=https://museumternate.org/|title=Sejarah Berdirinya Museum Kedaton Sultan Ternate|publisher=museumternate.org|accessdate=9 Agustus 2026}}&lt;/ref&gt; Ieu musium perenahna di Bukit Limau, Jalan Sultan Khairun, Désa Salero (Kelurahan Sao-sio), Kacamatan Ternate Utara, Kota Ternate, Maluku Kalér, Indonésia.&lt;ref name=&quot;yukpegi&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.yukpegi.com/wisata/wisata-sejarah/museum-kedaton-sultan-ternate-saksi-bisu-kejayaan-kesultanan-ternate/|title=Museum Kedaton Sultan Ternate, Saksi Bisu Kejayaan Kesultanan Ternate|publisher=yukpegi.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140606215450/http://www.yukpegi.com/wisata/wisata-sejarah/museum-kedaton-sultan-ternate-saksi-bisu-kejayaan-kesultanan-ternate/|archive-date=2014-06-06|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

== Sajarah ==
Wangunan Museum Kedaton Sultan Ternate mimitina mangrupa kadaton (istana) anu jadi puser pamaréntahan Kasultanan Ternate.&lt;ref name=&quot;indotravel2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;budaya&quot;&gt;{{cite web|url=https://budaya-indonesia.org/museum-kedaton-sultan-ternate|title=Museum Kedaton Sultan Ternate|publisher=budaya-indonesia.org|accessdate=9 Agustus 2026}}&lt;/ref&gt; Ieu wangunan dijieun dina ping 24 Nopémber 1813 ku paréntah Sultan Muhammad Ali.&lt;ref name=&quot;indotravel&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.indonesia.travel/id/destination/606/museum-kedaton-sultan-ternate|title=Museum Kedaton Sultan Ternate: Kejayaan Kesultanan Ternate di Indonesia Timur|publisher=indonesia.travel}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Musium ieu diwangun di luhur lahan nu legana 1,5 héktar kalawan lega wangunan 1.500 méter pasagi, sarta dirancang ku saurang arsiték ti Tiongkok (Cina).&lt;ref name=&quot;asosiasi&quot;&gt;{{cite web|url=http://asosiasimuseumindonesia.org/galeri/2-single-articles/295-museum-kedaton-sultan-ternate.html|title=Museum Kedaton Sultan Ternate|publisher=asosiasimuseumindonesia.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; 

Ti saprak taun 1981, pangelolaan ieu wangunan diserahkeun ka Departemén Pendidikan dan Kebudayaan, sanajan dina sapopoéna masih kénéh dipaké minangka tempat cicing turunan sultan jeung bangsawan kasultanan.&lt;ref name=&quot;indotravel&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Sanggeus direstorasi, ieu musium diresmikeun ku Menteri Pendidikan dan Kebudayaan harita, nyaéta Dr. Daoed Joesoef, dina taun 1982.&lt;ref name=&quot;indotravel&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

== Arsitéktur jeung Lokasi ==
Museum Kedaton Sultan Ternate mibanda wangun arsitéktur sagi dalapan.&lt;ref name=&quot;asosiasi&quot; /&gt; Wangun ieu ngagambarkeun wujud singa anu keur diuk kalawan dua suku hareupna nyanghareup ka laut sarta ngajadikeun [[Gunung Gamalama]] minangka kasang tukangna.&lt;ref name=&quot;asosiasi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; 

Lokasina anu strategis ngagampangkeun para pangunjung pikeun datang.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Ieu musium anggangna ukur 4,2 km ti Palabuhan Udara Sultan Babullah, 1,2 km ti Terminal Gamalama, jeung 2,4 km ti Palabuhan Ahmad Yani.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Di bagian hareup musium aya lapang anu disebut Sunyie Ici jeung Sunyie Lamo anu biasa dipaké pikeun prosési upacara adat.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

== Koléksi ==
Ieu musium nyimpen rupa-rupa koléksi barang berharga peninggalan Kasultanan Ternate jeung pakakas ti jaman datangna bangsa Éropa ka kapuloan Maluku.&lt;ref name=&quot;turindo&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.turindo.co.id/news132-mengunjungi-museum-kedaton-sultan-ternate.html|title=Mengunjungi Museum Kedaton Sultan Ternate|publisher=turindo.co.id|archive-url=https://web.archive.org/web/20140606220221/http://www.turindo.co.id/news132-mengunjungi-museum-kedaton-sultan-ternate.html|archive-date=2014-06-06|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Rupa-rupa jinis koléksi di ieu musium ngawengku:&lt;ref name=&quot;turindo&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;budaya&quot; /&gt;
* '''Benda géologi''': Koléksi batuan jeung mineral anu kapanggih ti wewengkon Ternate.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;
* '''Benda arkéologi''': Artéfak ti jaman baheula anu ngagambarkeun kahirupan masarakat di jaman kasultanan jeung kolonial.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;
* '''Benda étnografi''': Pakakas jeung barang sapopoé masarakat Ternate.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;
* '''Benda sajarah''': Dokumén jeung peninggalan anu patali jeung sajarah kasultanan sarta bangsa Éropa.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;
* '''Numismatik jeung Héraldik''': Koléksi mata uang jeung lambang-lambang karajaan.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;indotravel2&quot; /&gt;
* '''Filologi''': Naskah-naskah kuno kaasup [[Al-Quran]] tulisan leungeun.&lt;ref name=&quot;yukpegi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;
* '''Téknologi''': Pakakas jeung téknologi sapopoé jeung kagiatan karajaan.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;
* '''Seni rupa jeung Keramik''': Karya seni sarta pakakas tina keramik.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

Salian ti éta, aya ogé singgasana warna emas sarta pakakas upacara jeung alat perang kasultanan.&lt;ref name=&quot;yukpegi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

Salah sahiji koléksi anu paling dipikawanoh, unik, tur sakral di ieu musium nyaéta mahkota peninggalan Sultan Ternate anu umurna ditaksir geus 500 taun.&lt;ref name=&quot;asosiasi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Ieu mahkota mibanda kaahéngan sabab buukna bisa manjangan (tumbuh) kawas buuk manusa.&lt;ref name=&quot;asosiasi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;budaya&quot; /&gt; Ku kituna, unggal sataun sakali dina poé raya [[Idul Adha]], wajib diayakeun upacara ritual ''istampa'' atawa ritual neukteuk buuk éta mahkota.&lt;ref name=&quot;asosiasi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

== Fungsi jeung Édukasi ==
Musium ieu mibanda pungsi utama salaku tempat pikeun ngalestarikeun budaya sarta ngajaga barang-barang sajarah Ternate.&lt;ref name=&quot;indotravel2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Musium ogé jadi puser édukasi jeung tujuan wisata sajarah anu narik ati pikeun palajar, mahasiswa, panalungtik, tur wisatawan ti jero jeung luar nagri.&lt;ref name=&quot;indotravel2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

Pikeun wisatawan anu rék datang, ieu musium dibuka dina poé Salasa nepi ka Minggu, ti jam 08.00 nepi ka 14.00 WIT.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Musium ieu tutup dina poé Senén jeung poé libur nasional, kalayan harga tikét asupna anu kahontal, nyaéta kurang leuwih Rp 5.000 per jalma.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

== Référénsi ==
{{reflist}}

[[Category:WikiRempah]]
[[Category:WikiRempah Bandung]]</text>
      <sha1>o79fllfcw0tm6yh5akinykqydz5uxeq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711919</id>
      <parentid>711918</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T08:20:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Adhiiik</username>
        <id>36448</id>
      </contributor>
      <origin>711919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7049" sha1="fdzgptm5zdbcs3ls3hk6q2bm7r7t4it" xml:space="preserve">[[Gambar:KITLV A5 - Kroon en rijksornamenten van het sultanaat Ternate, KITLV 100699.tiff|jmpl|Mahkota jeung perlengkapan kebesaran Kasultanan Ternate anu jadi bagian tina koléksi sajarah di Museum Kedaton Sultan Ternate.]]

'''Museum Karaton Sultan Ternate''' atawa dipikawanoh ogé minangka '''Museum Memorial Kedaton Sultan Ternate''' mangrupa musium titilar sajarah sarta tempat pelestarian budaya ti [[Kasultanan Ternate]], karajaan Islam pangkolotna di wewengkon Maluku Kalér.&lt;ref name=&quot;indotravel2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.indonesia.travel/id/id/destination/maluku-papua/north-maluku/museum-memorial-kedaton-sultan-ternate|title=Museum Memorial Kedaton Sultan Ternate|publisher=indonesia.travel|accessdate=9 Agustus 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot;&gt;{{cite web|url=https://museumternate.org/|title=Sejarah Berdirinya Museum Kedaton Sultan Ternate|publisher=museumternate.org|accessdate=9 Agustus 2026}}&lt;/ref&gt; Ieu musium perenahna di Bukit Limau, Jalan Sultan Khairun, Désa Salero (Kelurahan Sao-sio), Kacamatan Ternate Utara, Kota Ternate, Maluku Kalér, Indonésia.&lt;ref name=&quot;yukpegi&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.yukpegi.com/wisata/wisata-sejarah/museum-kedaton-sultan-ternate-saksi-bisu-kejayaan-kesultanan-ternate/|title=Museum Kedaton Sultan Ternate, Saksi Bisu Kejayaan Kesultanan Ternate|publisher=yukpegi.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140606215450/http://www.yukpegi.com/wisata/wisata-sejarah/museum-kedaton-sultan-ternate-saksi-bisu-kejayaan-kesultanan-ternate/|archive-date=2014-06-06|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

== Sajarah ==
Wangunan Museum Kedaton Sultan Ternate mimitina mangrupa kadaton (istana) anu jadi puser pamaréntahan Kasultanan Ternate.&lt;ref name=&quot;indotravel2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;budaya&quot;&gt;{{cite web|url=https://budaya-indonesia.org/museum-kedaton-sultan-ternate|title=Museum Kedaton Sultan Ternate|publisher=budaya-indonesia.org|accessdate=9 Agustus 2026}}&lt;/ref&gt; Ieu wangunan dijieun dina ping 24 Nopémber 1813 ku paréntah Sultan Muhammad Ali.&lt;ref name=&quot;indotravel&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.indonesia.travel/id/destination/606/museum-kedaton-sultan-ternate|title=Museum Kedaton Sultan Ternate: Kejayaan Kesultanan Ternate di Indonesia Timur|publisher=indonesia.travel}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Musium ieu diwangun di luhur lahan nu legana 1,5 héktar kalawan lega wangunan 1.500 méter pasagi, sarta dirancang ku saurang arsiték ti Tiongkok (Cina).&lt;ref name=&quot;asosiasi&quot;&gt;{{cite web|url=http://asosiasimuseumindonesia.org/galeri/2-single-articles/295-museum-kedaton-sultan-ternate.html|title=Museum Kedaton Sultan Ternate|publisher=asosiasimuseumindonesia.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; 

Ti saprak taun 1981, pangelolaan ieu wangunan diserahkeun ka Departemén Pendidikan dan Kebudayaan, sanajan dina sapopoéna masih kénéh dipaké minangka tempat cicing turunan sultan jeung bangsawan kasultanan.&lt;ref name=&quot;indotravel&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Sanggeus direstorasi, ieu musium diresmikeun ku Menteri Pendidikan dan Kebudayaan harita, nyaéta Dr. Daoed Joesoef, dina taun 1982.&lt;ref name=&quot;indotravel&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

== Arsitéktur jeung Lokasi ==
Museum Kedaton Sultan Ternate mibanda wangun arsitéktur sagi dalapan.&lt;ref name=&quot;asosiasi&quot; /&gt; Wangun ieu ngagambarkeun wujud singa anu keur diuk kalawan dua suku hareupna nyanghareup ka laut sarta ngajadikeun [[Gunung Gamalama]] minangka kasang tukangna.&lt;ref name=&quot;asosiasi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; 

Lokasina anu strategis ngagampangkeun para pangunjung pikeun datang.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Ieu musium anggangna ukur 4,2 km ti Palabuhan Udara Sultan Babullah, 1,2 km ti Terminal Gamalama, jeung 2,4 km ti Palabuhan Ahmad Yani.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Di bagian hareup musium aya lapang anu disebut Sunyie Ici jeung Sunyie Lamo anu biasa dipaké pikeun prosési upacara adat.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

== Koléksi ==
Ieu musium nyimpen rupa-rupa koléksi barang berharga peninggalan Kasultanan Ternate jeung pakakas ti jaman datangna bangsa Éropa ka kapuloan Maluku.&lt;ref name=&quot;turindo&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.turindo.co.id/news132-mengunjungi-museum-kedaton-sultan-ternate.html|title=Mengunjungi Museum Kedaton Sultan Ternate|publisher=turindo.co.id|archive-url=https://web.archive.org/web/20140606220221/http://www.turindo.co.id/news132-mengunjungi-museum-kedaton-sultan-ternate.html|archive-date=2014-06-06|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Rupa-rupa jinis koléksi di ieu musium ngawengku:&lt;ref name=&quot;turindo&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;budaya&quot; /&gt;
* '''Benda géologi''': Koléksi batuan jeung mineral anu kapanggih ti wewengkon Ternate.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;
* '''Benda arkéologi''': Artéfak ti jaman baheula anu ngagambarkeun kahirupan masarakat di jaman kasultanan jeung kolonial.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;
* '''Benda étnografi''': Pakakas jeung barang sapopoé masarakat Ternate.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;
* '''Benda sajarah''': Dokumén jeung peninggalan anu patali jeung sajarah kasultanan sarta bangsa Éropa.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;
* '''Numismatik jeung Héraldik''': Koléksi mata uang jeung lambang-lambang karajaan.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;indotravel2&quot; /&gt;
* '''Filologi''': Naskah-naskah kuno kaasup [[Al-Quran]] tulisan leungeun.&lt;ref name=&quot;yukpegi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;
* '''Téknologi''': Pakakas jeung téknologi sapopoé jeung kagiatan karajaan.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;
* '''Seni rupa jeung Keramik''': Karya seni sarta pakakas tina keramik.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

Salian ti éta, aya ogé singgasana warna emas sarta pakakas upacara jeung alat perang kasultanan.&lt;ref name=&quot;yukpegi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

Salah sahiji koléksi anu paling dipikawanoh, unik, tur sakral di ieu musium nyaéta mahkota peninggalan Sultan Ternate anu umurna ditaksir geus 500 taun.&lt;ref name=&quot;asosiasi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Ieu mahkota mibanda kaahéngan sabab buukna bisa manjangan (tumbuh) kawas buuk manusa.&lt;ref name=&quot;asosiasi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;budaya&quot; /&gt; Ku kituna, unggal sataun sakali dina poé raya [[Idul Adha]], wajib diayakeun upacara ritual ''istampa'' atawa ritual neukteuk buuk éta mahkota.&lt;ref name=&quot;asosiasi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

== Fungsi jeung Édukasi ==
Musium ieu mibanda pungsi utama salaku tempat pikeun ngalestarikeun budaya sarta ngajaga barang-barang sajarah Ternate.&lt;ref name=&quot;indotravel2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Musium ogé jadi puser édukasi jeung tujuan wisata sajarah anu narik ati pikeun palajar, mahasiswa, panalungtik, tur wisatawan ti jero jeung luar nagri.&lt;ref name=&quot;indotravel2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

Pikeun wisatawan anu rék datang, ieu musium dibuka dina poé Salasa nepi ka Minggu, ti jam 08.00 nepi ka 14.00 WIT.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt; Musium ieu tutup dina poé Senén jeung poé libur nasional, kalayan harga tikét asupna anu kahontal, nyaéta kurang leuwih Rp 5.000 per jalma.&lt;ref name=&quot;museumternate&quot; /&gt;

== Référénsi ==
{{reflist}}

[[Category:WikiRempah]]
[[Category:WikiRempah Bandung]]</text>
      <sha1>fdzgptm5zdbcs3ls3hk6q2bm7r7t4it</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bénténg Kalamata</title>
    <ns>0</ns>
    <id>108794</id>
    <revision>
      <id>711908</id>
      <timestamp>2026-08-09T08:14:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirani Pramitasari</username>
        <id>26631</id>
      </contributor>
      <comment>Nyieun kaca anyar '''Bénténg Kalamata''' nyaéta salah sahiji bénténg anu aya dina pesisir Ternaté, Maluku Utara anu miboga ngaran nu sejen nyaéta Bénténg Kalumata atawa Bénténg Santa Lusia atawa Bénténg Kayu Merah anu aya dina Kelurahan Kayu Mérah, Terneté Selatan.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://indonesiakaya.com/pustaka-indonesia/benteng-kalamata-saksi-perebutan-jalur-rempah-di-ternate/|title=Benteng Kalamata, Saksi Perebutan Jalur Rempah di Ternate|website=Indonesia K...</comment>
      <origin>711908</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2334" sha1="ohpahigxj3cqyuclgapm7vzaix5q29g" xml:space="preserve">'''Bénténg Kalamata''' nyaéta salah sahiji bénténg anu aya dina pesisir Ternaté, Maluku Utara anu miboga ngaran nu sejen nyaéta Bénténg Kalumata atawa Bénténg Santa Lusia atawa Bénténg Kayu Merah anu aya dina Kelurahan Kayu Mérah, Terneté Selatan.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://indonesiakaya.com/pustaka-indonesia/benteng-kalamata-saksi-perebutan-jalur-rempah-di-ternate/|title=Benteng Kalamata, Saksi Perebutan Jalur Rempah di Ternate|website=Indonesia Kaya|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt;

== Sajarah ==
Bénténg ieu diwangun dina zaman Portugis taun 1540. Anu nyrikeun yén bénténg ieu téh salah sahiji titinggalan bangsa Portugis nyaéta bénténg nu miboga sisi lancip sarta katebalan dingdingna teu pati tebel kawas wangunan Walanda ku sabab tebelna bénténg ieu ngan 60 cm sarta tinggina kirang leuwih 3 meter. Bénténg ieu dilengkepan ku opat bastion anu di tiap-tiap bastionna aya lobang keur sanjata pikeun ngabidik lawan. Di lapangan tengah bénténg aya sumur tua nu matak janten sumber cai pikeun serdadu dina zaman éta.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.antarafoto.com/id/view/720384/benteng-kalamata-ternate|title=BENTENG KALAMATA TERNATE {{!}} ANTARA Foto|website=antarafoto.com|language=id|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt;

Tujuan pangwangunan ieu bénténg téh janten bénténg pertahanan pikeun ngahalau serangan ti Spanyol nu keur ngajajah wilayah Tidore. Saangeus Portugis ninggalkeun Ternaté dina taun 1575, Spanyol boga kawasa ka ieu bénténg, tuluy dialihfungsikeun janten pos perdagangan rempah-rempah.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Dina taun 1609, Walanda ngambil alih ieu bénténg ti Spanyol nu matak dijadikeun salaku bénteng pertahanan prajurit VOC. MUng dina taun 1625, Walanda ninggalkeun tempat ieu. Ku sabab éta Spanyol tuluy deui boga kawasa nepi ka taun 1663.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Dina taun 1798, pasukan Kasultanan Tidore anu dipingpin ku Sultan Nuku dibantosan ku armada Inggris, teras bénténg ieu janten milik Tidoré. Mung teu lami ogé Tidoré boga kawasa atas ieu bénténg, dina taun 1810, tempat ieu direbut deui ku Walanda. Taun 1843, pamaréntah Walanda ngosongkeun ieu bénténg, ku kituna teu aya deui fungsina pikeun militér.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Dina taun 1994, aya pamugaran ageung pikeun ieu bénténg yén janten utuh deui.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Rujukan ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>ohpahigxj3cqyuclgapm7vzaix5q29g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711910</id>
      <parentid>711908</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T08:14:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirani Pramitasari</username>
        <id>26631</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:WikiRempah]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>711910</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2359" sha1="bwh4kz0txy4ujifkjfje3t2apo9dlm3" xml:space="preserve">'''Bénténg Kalamata''' nyaéta salah sahiji bénténg anu aya dina pesisir Ternaté, Maluku Utara anu miboga ngaran nu sejen nyaéta Bénténg Kalumata atawa Bénténg Santa Lusia atawa Bénténg Kayu Merah anu aya dina Kelurahan Kayu Mérah, Terneté Selatan.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://indonesiakaya.com/pustaka-indonesia/benteng-kalamata-saksi-perebutan-jalur-rempah-di-ternate/|title=Benteng Kalamata, Saksi Perebutan Jalur Rempah di Ternate|website=Indonesia Kaya|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt;

== Sajarah ==
Bénténg ieu diwangun dina zaman Portugis taun 1540. Anu nyrikeun yén bénténg ieu téh salah sahiji titinggalan bangsa Portugis nyaéta bénténg nu miboga sisi lancip sarta katebalan dingdingna teu pati tebel kawas wangunan Walanda ku sabab tebelna bénténg ieu ngan 60 cm sarta tinggina kirang leuwih 3 meter. Bénténg ieu dilengkepan ku opat bastion anu di tiap-tiap bastionna aya lobang keur sanjata pikeun ngabidik lawan. Di lapangan tengah bénténg aya sumur tua nu matak janten sumber cai pikeun serdadu dina zaman éta.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.antarafoto.com/id/view/720384/benteng-kalamata-ternate|title=BENTENG KALAMATA TERNATE {{!}} ANTARA Foto|website=antarafoto.com|language=id|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt;

Tujuan pangwangunan ieu bénténg téh janten bénténg pertahanan pikeun ngahalau serangan ti Spanyol nu keur ngajajah wilayah Tidore. Saangeus Portugis ninggalkeun Ternaté dina taun 1575, Spanyol boga kawasa ka ieu bénténg, tuluy dialihfungsikeun janten pos perdagangan rempah-rempah.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Dina taun 1609, Walanda ngambil alih ieu bénténg ti Spanyol nu matak dijadikeun salaku bénteng pertahanan prajurit VOC. MUng dina taun 1625, Walanda ninggalkeun tempat ieu. Ku sabab éta Spanyol tuluy deui boga kawasa nepi ka taun 1663.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Dina taun 1798, pasukan Kasultanan Tidore anu dipingpin ku Sultan Nuku dibantosan ku armada Inggris, teras bénténg ieu janten milik Tidoré. Mung teu lami ogé Tidoré boga kawasa atas ieu bénténg, dina taun 1810, tempat ieu direbut deui ku Walanda. Taun 1843, pamaréntah Walanda ngosongkeun ieu bénténg, ku kituna teu aya deui fungsina pikeun militér.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Dina taun 1994, aya pamugaran ageung pikeun ieu bénténg yén janten utuh deui.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Rujukan ==
&lt;references /&gt;

[[Kategori:WikiRempah]]</text>
      <sha1>bwh4kz0txy4ujifkjfje3t2apo9dlm3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711911</id>
      <parentid>711910</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T08:14:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirani Pramitasari</username>
        <id>26631</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:WikiRempah Bandung]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>711911</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2391" sha1="c27ive7xxpra0kcpta26uf5n3uo6mg9" xml:space="preserve">'''Bénténg Kalamata''' nyaéta salah sahiji bénténg anu aya dina pesisir Ternaté, Maluku Utara anu miboga ngaran nu sejen nyaéta Bénténg Kalumata atawa Bénténg Santa Lusia atawa Bénténg Kayu Merah anu aya dina Kelurahan Kayu Mérah, Terneté Selatan.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://indonesiakaya.com/pustaka-indonesia/benteng-kalamata-saksi-perebutan-jalur-rempah-di-ternate/|title=Benteng Kalamata, Saksi Perebutan Jalur Rempah di Ternate|website=Indonesia Kaya|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt;

== Sajarah ==
Bénténg ieu diwangun dina zaman Portugis taun 1540. Anu nyrikeun yén bénténg ieu téh salah sahiji titinggalan bangsa Portugis nyaéta bénténg nu miboga sisi lancip sarta katebalan dingdingna teu pati tebel kawas wangunan Walanda ku sabab tebelna bénténg ieu ngan 60 cm sarta tinggina kirang leuwih 3 meter. Bénténg ieu dilengkepan ku opat bastion anu di tiap-tiap bastionna aya lobang keur sanjata pikeun ngabidik lawan. Di lapangan tengah bénténg aya sumur tua nu matak janten sumber cai pikeun serdadu dina zaman éta.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.antarafoto.com/id/view/720384/benteng-kalamata-ternate|title=BENTENG KALAMATA TERNATE {{!}} ANTARA Foto|website=antarafoto.com|language=id|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt;

Tujuan pangwangunan ieu bénténg téh janten bénténg pertahanan pikeun ngahalau serangan ti Spanyol nu keur ngajajah wilayah Tidore. Saangeus Portugis ninggalkeun Ternaté dina taun 1575, Spanyol boga kawasa ka ieu bénténg, tuluy dialihfungsikeun janten pos perdagangan rempah-rempah.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Dina taun 1609, Walanda ngambil alih ieu bénténg ti Spanyol nu matak dijadikeun salaku bénteng pertahanan prajurit VOC. MUng dina taun 1625, Walanda ninggalkeun tempat ieu. Ku sabab éta Spanyol tuluy deui boga kawasa nepi ka taun 1663.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Dina taun 1798, pasukan Kasultanan Tidore anu dipingpin ku Sultan Nuku dibantosan ku armada Inggris, teras bénténg ieu janten milik Tidoré. Mung teu lami ogé Tidoré boga kawasa atas ieu bénténg, dina taun 1810, tempat ieu direbut deui ku Walanda. Taun 1843, pamaréntah Walanda ngosongkeun ieu bénténg, ku kituna teu aya deui fungsina pikeun militér.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Dina taun 1994, aya pamugaran ageung pikeun ieu bénténg yén janten utuh deui.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Rujukan ==
&lt;references /&gt;

[[Kategori:WikiRempah]]
[[Kategori:WikiRempah Bandung]]</text>
      <sha1>c27ive7xxpra0kcpta26uf5n3uo6mg9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711917</id>
      <parentid>711911</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T08:17:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirani Pramitasari</username>
        <id>26631</id>
      </contributor>
      <origin>711917</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2430" sha1="8g99e6p7zs4t6b09ihcimgybmwv7z7g" xml:space="preserve">'''Bénténg Kalamata''' nyaéta salah sahiji bénténg anu aya dina pesisir Ternaté, [[Maluku Kalér|Maluku Kaler]] anu miboga ngaran nu sejen nyaéta Bénténg Kalumata atawa Bénténg Santa Lusia atawa Bénténg Kayu Merah anu aya dina Kelurahan Kayu Mérah, Ternaté Selatan.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://indonesiakaya.com/pustaka-indonesia/benteng-kalamata-saksi-perebutan-jalur-rempah-di-ternate/|title=Benteng Kalamata, Saksi Perebutan Jalur Rempah di Ternate|website=Indonesia Kaya|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt;

== Sajarah ==
Bénténg ieu diwangun dina zaman [[Portugal|Portugis]] taun 1540. Anu nyrikeun yén bénténg ieu téh salah sahiji titinggalan bangsa Portugis nyaéta bénténg nu miboga sisi lancip sarta katebalan dingdingna teu pati tebel kawas wangunan [[Walanda]] ku sabab tebelna bénténg ieu ngan 60 cm sarta tinggina kirang leuwih 3 meter. Bénténg ieu dilengkepan ku opat bastion anu di tiap-tiap bastionna aya lobang keur sanjata pikeun ngabidik lawan. Di lapangan tengah bénténg aya sumur tua nu matak janten sumber cai pikeun serdadu dina zaman éta.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.antarafoto.com/id/view/720384/benteng-kalamata-ternate|title=BENTENG KALAMATA TERNATE {{!}} ANTARA Foto|website=antarafoto.com|language=id|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt;

Tujuan pangwangunan ieu bénténg téh janten bénténg pertahanan pikeun ngahalau serangan ti Spanyol nu keur ngajajah wilayah Tidore. Saangeus Portugis ninggalkeun Ternaté dina taun 1575, Spanyol boga kawasa ka ieu bénténg, tuluy dialihfungsikeun janten pos perdagangan rempah-rempah.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Dina taun 1609, Walanda ngambil alih ieu bénténg ti Spanyol nu matak dijadikeun salaku bénteng pertahanan prajurit VOC. Mung dina taun 1625, Walanda ninggalkeun tempat ieu. Ku sabab éta [[Spanyol]] tuluy deui boga kawasa nepi ka taun 1663.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Dina taun 1798, pasukan Kasultanan Tidore anu dipingpin ku Sultan Nuku dibantosan ku armada Inggris, teras bénténg ieu janten milik Tidoré. Mung teu lami ogé Tidoré boga kawasa atas ieu bénténg, dina taun 1810, tempat ieu direbut deui ku Walanda. Taun 1843, pamaréntah Walanda ngosongkeun ieu bénténg, ku kituna teu aya deui fungsina pikeun militér.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Dina taun 1994, aya pamugaran ageung pikeun ieu bénténg yén janten utuh deui.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Rujukan ==
&lt;references /&gt;

[[Kategori:WikiRempah]]
[[Kategori:WikiRempah Bandung]]</text>
      <sha1>8g99e6p7zs4t6b09ihcimgybmwv7z7g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711920</id>
      <parentid>711917</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T08:22:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirani Pramitasari</username>
        <id>26631</id>
      </contributor>
      <origin>711920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2797" sha1="m7n79i2eevq52fgv46zsvrnqgggvpfx" xml:space="preserve">'''Bénténg Kalamata''' nyaéta salah sahiji bénténg anu aya dina pesisir Ternaté, [[Maluku Kalér]] anu miboga ngaran nu sejen nyaéta Bénténg Kalumata atawa Bénténg Santa Lusia atawa Bénténg Kayu Merah anu aya dina Kelurahan Kayu Mérah, Ternaté Selatan,&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://indonesiakaya.com/pustaka-indonesia/benteng-kalamata-saksi-perebutan-jalur-rempah-di-ternate/|title=Benteng Kalamata, Saksi Perebutan Jalur Rempah di Ternate|website=Indonesia Kaya|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt; Kota Ternaté, Maluku Kalér.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.kompas.com/stori/read/2023/08/01/180000379/sejarah-benteng-kalamata-yang-berbentuk-seperti-penyu|title=Sejarah Benteng Kalamata yang Berbentuk Seperti Penyu|last=Ningsih|first=Widya Lestari|date=1 Agustus 2023|access-date=9 Agustus 2026}}&lt;/ref&gt;

== Sajarah ==
Bénténg ieu diwangun dina zaman [[Portugal|Portugis]] taun 1540 dumasar kana prakarsa ti [[Antonio Pigaveta]]&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;. Anu nyrikeun yén bénténg ieu téh salah sahiji titinggalan bangsa Portugis nyaéta bénténg nu miboga sisi lancip sarta katebalan dingdingna teu pati tebel kawas wangunan [[Walanda]] ku sabab tebelna bénténg ieu ngan 60 cm sarta tinggina kirang leuwih 3 meter. Bénténg ieu dilengkepan ku opat bastion anu di tiap-tiap bastionna aya lobang keur sanjata pikeun ngabidik lawan. Di lapangan tengah bénténg aya sumur tua nu matak janten sumber cai pikeun serdadu dina zaman éta.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.antarafoto.com/id/view/720384/benteng-kalamata-ternate|title=BENTENG KALAMATA TERNATE {{!}} ANTARA Foto|website=antarafoto.com|language=id|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt;

Tujuan pangwangunan ieu bénténg téh janten bénténg pertahanan pikeun ngahalau serangan ti Spanyol nu keur ngajajah wilayah Tidore. Saangeus Portugis ninggalkeun Ternaté dina taun 1575, Spanyol boga kawasa ka ieu bénténg, tuluy dialihfungsikeun janten pos perdagangan rempah-rempah.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Dina taun 1609, Walanda ngambil alih ieu bénténg ti Spanyol nu matak dijadikeun salaku bénteng pertahanan prajurit VOC. Mung dina taun 1625, Walanda ninggalkeun tempat ieu. Ku sabab éta [[Spanyol]] tuluy deui boga kawasa nepi ka taun 1663.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Dina taun 1798, pasukan Kasultanan Tidore anu dipingpin ku Sultan Nuku dibantosan ku armada Inggris, teras bénténg ieu janten milik Tidoré. Mung teu lami ogé Tidoré boga kawasa atas ieu bénténg, dina taun 1810, tempat ieu direbut deui ku Walanda. Taun 1843, pamaréntah Walanda ngosongkeun ieu bénténg, ku kituna teu aya deui fungsina pikeun militér.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Dina taun 1994, aya pamugaran ageung pikeun ieu bénténg yén janten utuh deui.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Rujukan ==
&lt;references /&gt;

[[Kategori:WikiRempah]]
[[Kategori:WikiRempah Bandung]]</text>
      <sha1>m7n79i2eevq52fgv46zsvrnqgggvpfx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Garéja Katédral Makassar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>108795</id>
    <revision>
      <id>711921</id>
      <timestamp>2026-08-09T08:43:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasnanf</username>
        <id>28942</id>
      </contributor>
      <comment>Nyieun kaca anyar '''Garéja Katédral Makassar''' atawa anu dipikawanoh ogé kalayan ngaran '''Garéja Paroki Hati Yésus Yang Mahakudus''' nyaéta garéja katédral [[Katolik]] anu aya di Kota [[Makassar]], [[Sulawesi Kidul]]. Garéja ieu diwangun taun 1898 nepi ka 1900, anu ngajadikeun garéja ieu jadi garéja pangkolotna di Makassar jeung di Sulawési Kidul jeung Tenggara. Nepi ka ayeuna, garéja ieu kungsi ngalaman tilu kali kuriak. Garéja ieu aya di Jalan Kajaolalido nomer 14, Kota M...</comment>
      <origin>711921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2344" sha1="9dpnuyw3bdnoy570a5fmf36o4iiw38b" xml:space="preserve">'''Garéja Katédral Makassar''' atawa anu dipikawanoh ogé kalayan ngaran '''Garéja Paroki Hati Yésus Yang Mahakudus''' nyaéta garéja katédral [[Katolik]] anu aya di Kota [[Makassar]], [[Sulawesi Kidul]]. Garéja ieu diwangun taun 1898 nepi ka 1900, anu ngajadikeun garéja ieu jadi garéja pangkolotna di Makassar jeung di Sulawési Kidul jeung Tenggara. Nepi ka ayeuna, garéja ieu kungsi ngalaman tilu kali kuriak. Garéja ieu aya di Jalan Kajaolalido nomer 14, Kota Makassar.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sulsel.idntimes.com/news/sulawesi-selatan/gereja-katedral-makassar-simbol-toleransi-beragama-di-tanah-daeng-00-4fksm-x4hvbj|title=Gereja Katedral Makassar, Simbol Toleransi Beragama di Tanah Daeng|last=Alsair|first=Ach Hidayat|website=IDN Times Sulsel|language=id|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt;

== Sajarah ==
Pangwangunan Garéja Katédral dimimitian nalika Pastor A. Asselberg SJ dipindahkeun ka Makassar dina 7 Séptémber 1892. Anjeunna diidinan asup sarta ditunjuk jadi pastor pangmimitina di Makassar. Mimitina, anjeunna nyéwa imah di Jalan Sultan Hasanuddin pikeun jadi tempat cicing sakaligus tempat ibadah. Sanggeus kitu, taun 1895 dibeuli taneuh jeung imah di Komédi Straat (anu ayeuna jadi Jalan Kajaolalido). Opat tahun sanggeusna, dina 1 Pébruari 1899, luhureun taneuh éta téh diwangun hiji garéja sakaligus garéja mimiti di Makassar. Pangwangunanna anggeus dina taun 1900, tuluy mimiti dipaké kalayan imah ibadah dina 6 April 1900, sarta misa mimitina dina 8 April 1900 anu dipingpin ku Pastor Timmers SJ.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.detik.com/sulsel/berita/d-7068553/gereja-katedral-makassar-sejarah-arsitektur-dan-jadwal-ibadahnya|title=Gereja Katedral Makassar: Sejarah, Arsitektur, dan Jadwal Ibadahnya|last=Tasik|first=Meisya Bura|website=detiksulsel|language=id-ID|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt;

Dina 13 April 1937, Sulawesi Kidul jeung Tenggara dijadikeun Préféktur Apostolik Makassar uku Sri Paus di Roma jeung dipercayakeun ka misionaris CICM, jeung Mgr. Martens salaku préfékna. Taun 1939, Garéja ieu dilegakeun nepi ka bentukna siga ayeuna. Mangsa kuriak salila 2 taun, réngsé dina taun 1941. Dina 13 Méi 1948, garéja ieu jadi Vikariat Apostolik Makassar. Tuluy dina 3 Januari 1961 jadi Kauskupan Agung Makassar atawa Garéja Katédral Makassar.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Rujukan ==</text>
      <sha1>9dpnuyw3bdnoy570a5fmf36o4iiw38b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711922</id>
      <parentid>711921</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T08:52:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasnanf</username>
        <id>28942</id>
      </contributor>
      <origin>711922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3223" sha1="1b4hhkkb66g1lfrr48y63bqyksf64wr" xml:space="preserve">'''Garéja Katédral Makassar''' atawa anu dipikawanoh ogé kalayan ngaran '''Garéja Paroki Hati Yésus Yang Mahakudus''' nyaéta garéja katédral [[Katolik]] anu aya di Kota [[Makassar]], [[Sulawesi Kidul]]. Garéja ieu diwangun taun 1898 nepi ka 1900, anu ngajadikeun garéja ieu jadi garéja pangkolotna di Makassar jeung di Sulawési Kidul jeung Tenggara. Nepi ka ayeuna, garéja ieu kungsi ngalaman tilu kali kuriak. Garéja ieu aya di Jalan Kajaolalido nomer 14, Kota Makassar.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sulsel.idntimes.com/news/sulawesi-selatan/gereja-katedral-makassar-simbol-toleransi-beragama-di-tanah-daeng-00-4fksm-x4hvbj|title=Gereja Katedral Makassar, Simbol Toleransi Beragama di Tanah Daeng|last=Alsair|first=Ach Hidayat|website=IDN Times Sulsel|language=id|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt;

== Sajarah ==
Pangwangunan Garéja Katédral dimimitian nalika Pastor A. Asselberg SJ dipindahkeun ka Makassar dina 7 Séptémber 1892. Anjeunna diidinan asup sarta ditunjuk jadi pastor pangmimitina di Makassar. Mimitina, anjeunna nyéwa imah di Jalan Sultan Hasanuddin pikeun jadi tempat cicing sakaligus tempat ibadah. Sanggeus kitu, taun 1895 dibeuli taneuh jeung imah di Komédi Straat (anu ayeuna jadi Jalan Kajaolalido). Opat tahun sanggeusna, dina 1 Pébruari 1899, luhureun taneuh éta téh diwangun hiji garéja sakaligus garéja mimiti di Makassar. Pangwangunanna anggeus dina taun 1900, tuluy mimiti dipaké kalayan imah ibadah dina 6 April 1900, sarta misa mimitina dina 8 April 1900 anu dipingpin ku Pastor Timmers SJ.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.detik.com/sulsel/berita/d-7068553/gereja-katedral-makassar-sejarah-arsitektur-dan-jadwal-ibadahnya|title=Gereja Katedral Makassar: Sejarah, Arsitektur, dan Jadwal Ibadahnya|last=Tasik|first=Meisya Bura|website=detiksulsel|language=id-ID|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt;

Dina 13 April 1937, Sulawesi Kidul jeung Tenggara dijadikeun Préféktur Apostolik Makassar uku Sri Paus di Roma jeung dipercayakeun ka misionaris CICM, jeung Mgr. Martens salaku préfékna. Taun 1939, Garéja ieu dilegakeun nepi ka bentukna siga ayeuna. Mangsa kuriak salila 2 taun, réngsé dina taun 1941. Dina 13 Méi 1948, garéja ieu jadi Vikariat Apostolik Makassar. Tuluy dina 3 Januari 1961 jadi Kauskupan Agung Makassar atawa Garéja Katédral Makassar.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Gedung ==
Wangunan Garéja Katédral Makassar miboga gaya anu kainspirasi ku gaya Éropa [[Gothic]] anu masih mertahankeun bentuk wangunan aslina ti mimiti diwangun. Garéja ieu miboga dua bagéan wangunan, nyaéta wangunan utama pikeun ibadah, sarta nu kaduana nyaéta menara. Di bagéan ruang ibadah, aya altar anu jangkungna 50 cm anu bentukna satengah segi dalapan. Di bagéan menara, aya tilu loncéng antik anu masih kénéh dipaké dina kagiatan ibadah rutin jeung rarangkén ibadah ngadeukeutan Natal jeung Paskah, anu mangrupakeun paméré ti Mr. Scharpf, nyaéta rohaniawan sénior, taun 1923. Sakabéh aréa garéja ieu miboga lega 8.006 méter pasagi.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://salsawisata.com/gereja-katedral-makassar/|title=Gereja Katedral Makassar: Sejarah, Lokasi &amp; Jam Buka|last=Nahal|first=An|website=Salsa Wisata|language=id|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt;

== Rujukan ==</text>
      <sha1>1b4hhkkb66g1lfrr48y63bqyksf64wr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pamaké:Ir. Raden Haji Mohammad Syalendra</title>
    <ns>2</ns>
    <id>108796</id>
    <revision>
      <id>711923</id>
      <timestamp>2026-08-09T09:08:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ir. Raden Haji Mohammad Syalendra</username>
        <id>37208</id>
      </contributor>
      <comment>Nyieun kaca anyar Ir. Raden Haji Mohammad Syalendra nyaéta saurang insinyur anu boga patali jeung Universitas Sriwijaya di Palembang, Sumatera Kidul. Anjeunna nikah ka Hajjah Siti Nurhayati, SH (Sarjana Hukum). Anjeunna gaduh dua putra pameget: Imam Bagus Saputra (Sarjana Kehutanan, Magister Manajemen) sareng Iwan Budi Arta, SH (Sarjana Hukum).  Anjeunna digawé salaku insinyur sipil di Perumnas ti taun 1974 nepi ka 2000. Ir. Raden Haji Mohammad Syalendra ogé kungsi ngajalankeun studi té...</comment>
      <origin>711923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="692" sha1="5tu5p2q63g2d7zr0ljgiasbeq7et4qh" xml:space="preserve">Ir. Raden Haji Mohammad Syalendra nyaéta saurang insinyur anu boga patali jeung Universitas Sriwijaya di Palembang, Sumatera Kidul. Anjeunna nikah ka Hajjah Siti Nurhayati, SH (Sarjana Hukum). Anjeunna gaduh dua putra pameget: Imam Bagus Saputra (Sarjana Kehutanan, Magister Manajemen) sareng Iwan Budi Arta, SH (Sarjana Hukum).

Anjeunna digawé salaku insinyur sipil di Perumnas ti taun 1974 nepi ka 2000. Ir. Raden Haji Mohammad Syalendra ogé kungsi ngajalankeun studi téknik di Jepang salila sababaraha bulan dina taun 1970-an.

Ir. Raden Haji Mohammad Syalendra lahir tanggal 29 Désémber 1945 di Palembang, Indonésia. Anjeunna gaduh hiji incu pameget, nyaéta Abraham Rizky Atalla.</text>
      <sha1>5tu5p2q63g2d7zr0ljgiasbeq7et4qh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pamaké:Hajjah Siti Nurhayati SH (Sarjana Hukum)</title>
    <ns>2</ns>
    <id>108797</id>
    <revision>
      <id>711924</id>
      <timestamp>2026-08-09T09:17:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajjah Siti Nurhayati SH (Sarjana Hukum)</username>
        <id>37223</id>
      </contributor>
      <comment>Nyieun kaca anyar Hajjah Siti Nurhayati, S.H. (Sarjana Hukum), nyaéta saurang pensiunan pagawé nagri sipil. Anjeunna lahir di Cirebon, Jawa Barat, Indonésia, tanggal 14 Agustus 1950. Anjeunna ngaréngsékeun atikanana di SMA Negeri 8 Jakarta (Angkatan 1968) sarta Fakultas Hukum Universitas Indonésia (Depok, Jawa Barat).  Hajjah Siti Nurhayati kagungan dua putra pameget: Imam Bagus Saputra (Sarjana Kehutanan, Magister Manajemen) sareng Iwan Budi Arta, S.H. (Sarjana Hukum). Anjeunna nikah...</comment>
      <origin>711924</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="977" sha1="0yxp3ihpjwp4s3fqbooealjq6cdr6m3" xml:space="preserve">Hajjah Siti Nurhayati, S.H. (Sarjana Hukum), nyaéta saurang pensiunan pagawé nagri sipil. Anjeunna lahir di Cirebon, Jawa Barat, Indonésia, tanggal 14 Agustus 1950. Anjeunna ngaréngsékeun atikanana di SMA Negeri 8 Jakarta (Angkatan 1968) sarta Fakultas Hukum Universitas Indonésia (Depok, Jawa Barat).

Hajjah Siti Nurhayati kagungan dua putra pameget: Imam Bagus Saputra (Sarjana Kehutanan, Magister Manajemen) sareng Iwan Budi Arta, S.H. (Sarjana Hukum). Anjeunna nikah ka Raden Haji Mohammad Syalendra (insinyur/Ir.) sarta kagungan hiji incu pameget nu ngaranna Abraham Rizky Atalla.

== Karir ==

* Pagawé Nagri Sipil (Bagian Hukum), Déwan Pertimbangan Agung (DPA RI): 1977–1999
* Notaris sareng Pejabat Pembuat Akta Tanah (PPAT), Tigaraksa, Tangerang, Banten: 1999–2002
* Notaris sareng Pejabat Pembuat Akta Tanah (PPAT), Joglo, Kembangan, Jakarta Kulon: 2002–2010
* Dosén (mata kuliah Pendaftaran Tanah), Fakultas Hukum, Universitas Esa Unggul: 2006–2010</text>
      <sha1>0yxp3ihpjwp4s3fqbooealjq6cdr6m3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711925</id>
      <parentid>711924</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T09:21:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Raden Soemardjo Bin Raden Martotenoyo</username>
        <id>37224</id>
      </contributor>
      <origin>711925</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="996" sha1="qfhsrjdu75yu99t5fj5bbvxep15zv4p" xml:space="preserve">Hajjah Siti Nurhayati, S.H. (Sarjana Hukum), nyaéta saurang pensiunan pagawé nagri sipil. Anjeunna lahir di Cirebon, Jawa Barat, Indonésia, tanggal 14 Agustus 1950. Anjeunna ngaréngsékeun atikanana di SMA Negeri 8 Jakarta (Angkatan 1968) sarta Fakultas Hukum Universitas Indonésia (Depok, Jawa Barat).

Hajjah Siti Nurhayati SH (Sarjana Hukum) kagungan dua putra pameget: Imam Bagus Saputra (Sarjana Kehutanan, Magister Manajemen) sareng Iwan Budi Arta, S.H. (Sarjana Hukum). Anjeunna nikah ka Raden Haji Mohammad Syalendra (insinyur/Ir.) sarta kagungan hiji incu pameget nu ngaranna Abraham Rizky Atalla.

== Karir ==

* Pagawé Nagri Sipil (Bagian Hukum), Déwan Pertimbangan Agung (DPA RI): 1977–1999
* Notaris sareng Pejabat Pembuat Akta Tanah (PPAT), Tigaraksa, Tangerang, Banten: 1999–2002
* Notaris sareng Pejabat Pembuat Akta Tanah (PPAT), Joglo, Kembangan, Jakarta Kulon: 2002–2010
* Dosén (mata kuliah Pendaftaran Tanah), Fakultas Hukum, Universitas Esa Unggul: 2006–2010</text>
      <sha1>qfhsrjdu75yu99t5fj5bbvxep15zv4p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pamaké:Raden Soemardjo Bin Raden Martotenoyo</title>
    <ns>2</ns>
    <id>108798</id>
    <revision>
      <id>711926</id>
      <timestamp>2026-08-09T09:26:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Raden Soemardjo Bin Raden Martotenoyo</username>
        <id>37224</id>
      </contributor>
      <comment>Nyieun kaca anyar '''Raden Soemardjo Bin Raden Martotenoyo'''' ti [[Ponorogo]], [[Jawa Timur]], [[Indonesia]]. Radén Soemardjo Bin Radén Martotenoyo boga pamajikan kahiji, ngaranna Koesnafsiah, pagawéanana [[guru]] di [[Taman Siswa]]. Koesnafsiah pupus di [[Palembang]], [[Sumatera Selatan]] dina [[1951]].  Raden Soemardjo Bin Raden Martotenoyo kagungan putra kahiji ti Koesnafsiah, namina Insinyur Raden Haji Mohammad Syalendra. Raden Soemardjo Bin Raden Martotenoyo gaduh dua incu ti Insin...</comment>
      <origin>711926</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="780" sha1="9xpcpwhw0j91a2oj3mup0o8vtqcvqc4" xml:space="preserve">'''Raden Soemardjo Bin Raden Martotenoyo'''' ti [[Ponorogo]], [[Jawa Timur]], [[Indonesia]]. Radén Soemardjo Bin Radén Martotenoyo boga pamajikan kahiji, ngaranna Koesnafsiah, pagawéanana [[guru]] di [[Taman Siswa]]. Koesnafsiah pupus di [[Palembang]], [[Sumatera Selatan]] dina [[1951]].

Raden Soemardjo Bin Raden Martotenoyo kagungan putra kahiji ti Koesnafsiah, namina Insinyur Raden Haji Mohammad Syalendra. Raden Soemardjo Bin Raden Martotenoyo gaduh dua incu ti Insinyur Raden Haji Mohammad Syalendra, namina Imam Bagus Saputra Magister Kehutanan, Magister Manajemen sareng Iwan Budi Arta S.H. (Sarjana Hukum). Raden Soemardjo Bin Raden Martotenoyo gaduh buyut ti Imam Bagus Saputra Magister Kehutanan, Magister Manajemen sareng Sri Mulyani, namina Abraham Rizky Atalla.</text>
      <sha1>9xpcpwhw0j91a2oj3mup0o8vtqcvqc4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jalangkote</title>
    <ns>0</ns>
    <id>108799</id>
    <revision>
      <id>711927</id>
      <timestamp>2026-08-09T10:06:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tanto Wijaya</username>
        <id>34137</id>
      </contributor>
      <comment>Nyieun kaca anyar '''Jalangkote''' nyaéta kadaharan hampang (jajanan) has masarakat étnis Bugis-Makassar di Sulawesi Selatan, Indonésia. Wangunna mirip jeung kué pastél, ngan kulitna leuwih ipis jeung ukuranana leuwih badag tibatan pastél. Jalangkote ilahar didahar bareng jeung saos sambel cair nu diracik tina campuran cabé jeung cuka, béda jeung pastél nu biasana dihirupkeun ku cabé rawit héjo atawa saos kacang. Ku sabab populér pisan, jajanan ieu babari dipanggihan di rupa-rup...</comment>
      <origin>711927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4520" sha1="ectpovkysk3m6yw4t8ur34vkispyn1m" xml:space="preserve">'''Jalangkote''' nyaéta kadaharan hampang (jajanan) has masarakat étnis Bugis-Makassar di Sulawesi Selatan, Indonésia. Wangunna mirip jeung kué pastél, ngan kulitna leuwih ipis jeung ukuranana leuwih badag tibatan pastél. Jalangkote ilahar didahar bareng jeung saos sambel cair nu diracik tina campuran cabé jeung cuka, béda jeung pastél nu biasana dihirupkeun ku cabé rawit héjo atawa saos kacang. Ku sabab populér pisan, jajanan ieu babari dipanggihan di rupa-rupa juru Kota Makassar sarta sok dijadikeun oléh-oléh lamun aya nu ngalancong ka dinya.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|title=Resep Jalangkote Kampung yang Renyah dan Cara Membekukannya|url=https://www.nibble.id/resep-jalangkote/|newspaper=Nibble|access-date=2026-08-09|language=id}}&lt;/ref&gt;

== Étimologi ==
Numutkeun budayawan Bugis-Makassar ti Universitas Hasanuddin, Firman Saleh, ngaran ''jalangkote'' asalna tina dua kecap dina basa Makassar, nyaéta ''jalang'' nu hartina &quot;jalan&quot; jeung ''kote'' nu asalna tina sora hayam kongkorongok, anu ogé bisa hartina sora atawa surak. Baheula, jalangkote loba dijajakeun ku barudak anu ngiderkeun dagangan bari sasambat ti hiji tempat ka tempat séjén, nepi ka jajanan ieu dingaranan kitu.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Sajarah ==
Teu écés iraha persisna jalangkote mimiti aya, ngan masarakat Bugis-Makassar geus nyanghareupan jeung ngasakan jajanan ieu ti baheula keneh. Numutkeun Firman Saleh, jalangkote kaasup kana kadaharan nu kawilang anyar sabab kakara muncul kira-kira abad ka-19 nepi ka awal abad ka-20. Dina taun 2015, jalangkote geus ditetepkeun jadi Warisan Budaya Tak Benda Indonésia ku Kementerian Pendidikan, Kebudayaan, Riset, dan Teknologi (Kemdikbud). Salian ti jadi jajanan sapopoé, jalangkote ogé sok disuguhkeun waktu narima tamu, jadi dahareun sarapan, kadaharan dinu acara atawa hajat, kitu deui minangka cemilan pikeun nemenan nginum téh.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Ciri jeung Bédana jeung Pastél ==
Sanajan sarupa, jalangkote jeung pastél boga sababaraha bédana anu écés, nyaéta dina kulit, bumbu, eusi, jeung cara nyajikeunana.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== Kulit ===
Duanana sarua ngagunakeun adonan pastry (lain adonan roti kawas panada), ngan kulit jalangkote leuwih ipis jeung wangunna leuwih badag dibandingkeun kulit pastél. Kulit pastél mah biasana leuwih kandel sarta dihias uliran di sisi-sisina, dijieun tina tarigu, uyah, bumbu panyeda, margarin, jeung cai.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== Bumbu ===
Jalangkote condong ngagunakeun bumbu pala jeung jinten, sedengkeun bumbu kitu jarang kapanggih dina eusi pastél.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== Eusi ===
Eusi jalangkote diwangun ku wortel jeung hui/kentang nu dipotong dadu, toge, sarta suun atawa bihun anu ditumis heula jeung bawang bodas, bawang beureum, jeung lada, satuluyna bisa ditambahan endog rebus atawa daging cinceng (bisa daging sapi, hayam, atanapi hasil laut). Aya ogé jalangkote versi amis nu eusina hui boled jeung kismis. Ari eusi pastél mah lolobana suun, endog, jeung sayuran kawas wortel jeung kentang.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.detik.com/sulsel/kuliner/d-7038775/mengenal-jalangkote-makanan-khas-makassar-yang-mirip-pastel|title=Mengenal Jalangkote, Makanan Khas Makassar yang Mirip Pastel|last=Sitoningrum|first=Niken Dwi|website=detiksulsel|language=id-ID|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt;

=== Panyajian ===
Bédana anu pangécésna aya dina saos panyampingna. Jalangkote didahar bareng jeung saos sambel cair anu asa pedes jeung rada haseum, dijieun tina cabé jeung cuka. Sedengkeun pastél mah biasana disandingkeun ku cabé rawit héjo atawa saos kacang.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Bahan jeung Cara Nyieun ==
Kulit jalangkote biasana diracik tina tarigu, endog, santen, susu bubuk, mentega, jeung uyah; aya ogé versi séjén nu ngagunakeun campuran tarigu protéin handap jeung sedeng, margarin, jeung minyak goréng panas supaya adonanana renyah sabada digoréng.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Cara nyieunana kawilang basajan: adonan kulit dipipihkeun ipis, tuluy dieusian ku eusian anu geus ditumis heula. Sabada dieusian, sisi-sisi adonan dilipet jeung ditekenan supaya nempel kuat, kadangkala dihias ku ngajieun wangun uliran (ulir) di sisi-sisina minangka hiasan sakaligus panutup. Satuluyna jalangkote digoréng dina minyak panas nepi ka warnana koneng emas jeung kulitna garing renyah. Jalangkote nu geus digoréng satengah asak ogé bisa disimpen dina kaayaan beku (freezer) nepi ka sabulan lilana, sangkan gampang dijadikeun cadangan dahareun atawa modal usaha.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Rujukan ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>ectpovkysk3m6yw4t8ur34vkispyn1m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711928</id>
      <parentid>711927</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T10:08:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tanto Wijaya</username>
        <id>34137</id>
      </contributor>
      <origin>711928</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4577" sha1="c03fvvzxfksehksef3aprzpc661p2kr" xml:space="preserve">'''Jalangkote''' nyaéta kadaharan hampang (jajanan) has masarakat étnis Bugis-Makassar di Sulawesi Selatan, Indonésia. Wangunna mirip jeung kué pastél, ngan kulitna leuwih ipis jeung ukuranana leuwih badag tibatan pastél. Jalangkote ilahar didahar bareng jeung saos sambel cair nu diracik tina campuran cabé jeung cuka, béda jeung pastél nu biasana dihirupkeun ku cabé rawit héjo atawa saos kacang. Ku sabab populér pisan, jajanan ieu babari dipanggihan di rupa-rupa juru Kota Makassar sarta sok dijadikeun oléh-oléh lamun aya nu ngalancong ka dinya.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|title=Resep Jalangkote Kampung yang Renyah dan Cara Membekukannya|url=https://www.nibble.id/resep-jalangkote/|newspaper=Nibble|access-date=2026-08-09|language=id}}&lt;/ref&gt;

== Étimologi ==
Numutkeun budayawan Bugis-Makassar ti Universitas Hasanuddin, Firman Saleh, ngaran ''jalangkote'' asalna tina dua kecap dina basa Makassar, nyaéta ''jalang'' nu hartina &quot;jalan&quot; jeung ''kote'' nu asalna tina sora hayam kongkorongok, anu ogé bisa hartina sora atawa surak. Baheula, jalangkote loba dijajakeun ku barudak anu ngiderkeun dagangan bari sasambat ti hiji tempat ka tempat séjén, nepi ka jajanan ieu dingaranan kitu.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Sajarah ==
Teu écés iraha persisna jalangkote mimiti aya, ngan masarakat Bugis-Makassar geus nyanghareupan jeung ngasakan jajanan ieu ti baheula keneh. Numutkeun Firman Saleh, jalangkote kaasup kana kadaharan nu kawilang anyar sabab kakara muncul kira-kira abad ka-19 nepi ka awal abad ka-20. Dina taun 2015, jalangkote geus ditetepkeun jadi Warisan Budaya Tak Benda Indonésia ku Kementerian Pendidikan, Kebudayaan, Riset, dan Teknologi (Kemdikbud). Salian ti jadi jajanan sapopoé, jalangkote ogé sok disuguhkeun waktu narima tamu, jadi dahareun sarapan, kadaharan dinu acara atawa hajat, kitu deui minangka cemilan pikeun nemenan nginum téh.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Ciri jeung Bédana jeung Pastél ==
Sanajan sarupa, jalangkote jeung pastél boga sababaraha bédana anu écés, nyaéta dina kulit, bumbu, eusi, jeung cara nyajikeunana.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== Kulit ===
Duanana sarua ngagunakeun adonan pastry (lain adonan roti kawas panada), ngan kulit jalangkote leuwih ipis jeung wangunna leuwih badag dibandingkeun kulit pastél. Kulit pastél mah biasana leuwih kandel sarta dihias uliran di sisi-sisina, dijieun tina tarigu, uyah, bumbu panyeda, margarin, jeung cai.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== Bumbu ===
Jalangkote condong ngagunakeun bumbu pala jeung jinten, sedengkeun bumbu kitu jarang kapanggih dina eusi pastél.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== Eusi ===
Eusi jalangkote diwangun ku wortel jeung hui/kentang nu dipotong dadu, toge, sarta suun atawa bihun anu ditumis heula jeung bawang bodas, bawang beureum, jeung lada, satuluyna bisa ditambahan endog rebus atawa daging cinceng (bisa daging sapi, hayam, atanapi hasil laut). Aya ogé jalangkote versi amis nu eusina hui boled jeung kismis. Ari eusi pastél mah lolobana suun, endog, jeung sayuran kawas wortel jeung kentang.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.detik.com/sulsel/kuliner/d-7038775/mengenal-jalangkote-makanan-khas-makassar-yang-mirip-pastel|title=Mengenal Jalangkote, Makanan Khas Makassar yang Mirip Pastel|last=Sitoningrum|first=Niken Dwi|website=detiksulsel|language=id-ID|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt;

=== Panyajian ===
Bédana anu pangécésna aya dina saos panyampingna. Jalangkote didahar bareng jeung saos sambel cair anu asa pedes jeung rada haseum, dijieun tina cabé jeung cuka. Sedengkeun pastél mah biasana disandingkeun ku cabé rawit héjo atawa saos kacang.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Bahan jeung Cara Nyieun ==
Kulit jalangkote biasana diracik tina tarigu, endog, santen, susu bubuk, mentega, jeung uyah; aya ogé versi séjén nu ngagunakeun campuran tarigu protéin handap jeung sedeng, margarin, jeung minyak goréng panas supaya adonanana renyah sabada digoréng.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Cara nyieunana kawilang basajan: adonan kulit dipipihkeun ipis, tuluy dieusian ku eusian anu geus ditumis heula. Sabada dieusian, sisi-sisi adonan dilipet jeung ditekenan supaya nempel kuat, kadangkala dihias ku ngajieun wangun uliran (ulir) di sisi-sisina minangka hiasan sakaligus panutup. Satuluyna jalangkote digoréng dina minyak panas nepi ka warnana koneng emas jeung kulitna garing renyah. Jalangkote nu geus digoréng satengah asak ogé bisa disimpen dina kaayaan beku (freezer) nepi ka sabulan lilana, sangkan gampang dijadikeun cadangan dahareun atawa modal usaha.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Rujukan ==
&lt;references /&gt;

[[Category:WikiRempah]]
[[Category:WikiRempah Bandung]]</text>
      <sha1>c03fvvzxfksehksef3aprzpc661p2kr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kelenteng Xian Ma</title>
    <ns>0</ns>
    <id>108800</id>
    <revision>
      <id>711929</id>
      <timestamp>2026-08-09T10:17:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oceanmuse</username>
        <id>22609</id>
      </contributor>
      <comment>Nyieun kaca anyar Kelenteng Xian Ma, atawa Vihara Istana Naga Sakti, téh kaasup salah sahiji kelenteng pangkolotna di Kota Makassar. Kelenteng Xian Ma dipaké minangka tempat ibadah ku masarakat anu ngagem agama Konghucu jeung agama Buddha di wewengkon Pecinan Makassar. Wangunan Kelenteng Xian Ma ngagunakeun arsitéktur Tionghoa. Kelenteng ieu dikokolakeun ku Yayasan Vihara Naga Sakti.</comment>
      <origin>711929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="371" sha1="kerdiim7upxl0z45e9leuq3pkkrbgmb" xml:space="preserve">Kelenteng Xian Ma, atawa Vihara Istana Naga Sakti, téh kaasup salah sahiji kelenteng pangkolotna di Kota Makassar. Kelenteng Xian Ma dipaké minangka tempat ibadah ku masarakat anu ngagem agama Konghucu jeung agama Buddha di wewengkon Pecinan Makassar. Wangunan Kelenteng Xian Ma ngagunakeun arsitéktur Tionghoa. Kelenteng ieu dikokolakeun ku Yayasan Vihara Naga Sakti.</text>
      <sha1>kerdiim7upxl0z45e9leuq3pkkrbgmb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711930</id>
      <parentid>711929</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T10:20:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oceanmuse</username>
        <id>22609</id>
      </contributor>
      <origin>711930</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="460" sha1="opsh3qs234dthobywyiy8vvlwr9ivmy" xml:space="preserve">[[Gambar:Memuja Dewa Jodoh.jpg|jmpl|Taun baru Imlek 2567 di Klenteng Xian Ma, Makassar]]
Kelenteng Xian Ma, atawa Vihara Istana Naga Sakti, téh kaasup salah sahiji kelenteng pangkolotna di Kota Makassar. Kelenteng Xian Ma dipaké minangka tempat ibadah ku masarakat anu ngagem agama Konghucu jeung agama Buddha di wewengkon Pecinan Makassar. Wangunan Kelenteng Xian Ma ngagunakeun arsitéktur Tionghoa. Kelenteng ieu dikokolakeun ku Yayasan Vihara Naga Sakti.</text>
      <sha1>opsh3qs234dthobywyiy8vvlwr9ivmy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711931</id>
      <parentid>711930</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T10:20:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oceanmuse</username>
        <id>22609</id>
      </contributor>
      <origin>711931</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1231" sha1="5p59rwbxt3ld15kthaac07sbmbymvhf" xml:space="preserve">[[Gambar:Memuja Dewa Jodoh.jpg|jmpl|Taun baru Imlek 2567 di Klenteng Xian Ma, Makassar]]
Kelenteng Xian Ma, atawa Vihara Istana Naga Sakti, téh kaasup salah sahiji kelenteng pangkolotna di Kota Makassar. Kelenteng Xian Ma dipaké minangka tempat ibadah ku masarakat anu ngagem agama Konghucu jeung agama Buddha di wewengkon Pecinan Makassar. Wangunan Kelenteng Xian Ma ngagunakeun arsitéktur Tionghoa. Kelenteng ieu dikokolakeun ku Yayasan Vihara Naga Sakti.

'''Struktur wangunan'''

Kelenteng Xian Ma ayana di Jalan Sulawesi, Kota Makassar. Dina mimiti diadegkeun, wangunan Kelenteng Xian Ma dijieun tina kai jeung awi, ari hateupna maké daun nipah. Dina taun 1860, kelenteng ieu direnovasi jadi wangunan permanén anu bahan dasarna bata. Wangun tata ruangna simétris, ngawengku gapura, unit bagian tengah, jeung rohangan sembahyang  anu miboga bagian jangjang di kénca jeung katuhu.

Jangjang kénca, atawa rohangan di beulah kalér, geus kungsi direnovasi jadi wangunan bertingkat anu dipaké pikeun tangga jeung gang. Ari jangjang katuhuna mah geus euweuh. Dina gapura aya patung anjing. Di bagian tengah aya tempat patung Dewi Xian Ma anu disimpen di luhur altar, sedengkeun di rohangan bagian tukang aya patung Buddha.</text>
      <sha1>5p59rwbxt3ld15kthaac07sbmbymvhf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711932</id>
      <parentid>711931</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T10:21:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oceanmuse</username>
        <id>22609</id>
      </contributor>
      <origin>711932</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1700" sha1="1lbdxgz24zt0p8dsm0cs1wl1p1omy8k" xml:space="preserve">[[Gambar:Memuja Dewa Jodoh.jpg|jmpl|Taun baru Imlek 2567 di Klenteng Xian Ma, Makassar]]
Kelenteng Xian Ma, atawa Vihara Istana Naga Sakti, téh kaasup salah sahiji kelenteng pangkolotna di Kota Makassar. Kelenteng Xian Ma dipaké minangka tempat ibadah ku masarakat anu ngagem agama Konghucu jeung agama Buddha di wewengkon Pecinan Makassar. Wangunan Kelenteng Xian Ma ngagunakeun arsitéktur Tionghoa. Kelenteng ieu dikokolakeun ku Yayasan Vihara Naga Sakti.

'''Struktur wangunan'''

Kelenteng Xian Ma ayana di Jalan Sulawesi, Kota Makassar. Dina mimiti diadegkeun, wangunan Kelenteng Xian Ma dijieun tina kai jeung awi, ari hateupna maké daun nipah. Dina taun 1860, kelenteng ieu direnovasi jadi wangunan permanén anu bahan dasarna bata. Wangun tata ruangna simétris, ngawengku gapura, unit bagian tengah, jeung rohangan sembahyang  anu miboga bagian jangjang di kénca jeung katuhu.

Jangjang kénca, atawa rohangan di beulah kalér, geus kungsi direnovasi jadi wangunan bertingkat anu dipaké pikeun tangga jeung gang. Ari jangjang katuhuna mah geus euweuh. Dina gapura aya patung anjing. Di bagian tengah aya tempat patung Dewi Xian Ma anu disimpen di luhur altar, sedengkeun di rohangan bagian tukang aya patung Buddha.

'''Dékorasi'''

Kelenteng Xian Ma téh wangunan anu ngagunakeun arsitéktur Tionghoa. Ku sabab kitu, bagian jero kelenteng pinuh ku rupa-rupa hiasan, saperti molding jeung patung-patung naga, anu dihijikeun jeung unsur hias dina susunan balok, kolom, jeung konsol anu tumpukna melebar. Rupa-rupa unsur éta ngahasilkeun paduan hiasan anu katingal harmonis. Kaayaan fisik wangunanana ogé kacida dirawatna, lantaran dikokolakeun langsung ku Yayasan Vihara Naga Sakti.</text>
      <sha1>1lbdxgz24zt0p8dsm0cs1wl1p1omy8k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711933</id>
      <parentid>711932</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T10:21:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oceanmuse</username>
        <id>22609</id>
      </contributor>
      <origin>711933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1699" sha1="opaktpyth5brd4dv7n16jz4ihfeg8a7" xml:space="preserve">[[Gambar:Memuja Dewa Jodoh.jpg|jmpl|Taun baru Imlek 2567 di Klenteng Xian Ma, Makassar]]
Kelenteng Xian Ma, atawa Vihara Istana Naga Sakti, téh kaasup salah sahiji kelenteng pangkolotna di Kota Makassar. Kelenteng Xian Ma dipaké minangka tempat ibadah ku masarakat anu ngagem agama Konghucu jeung agama Buddha di wewengkon Pecinan Makassar. Wangunan Kelenteng Xian Ma ngagunakeun arsitéktur Tionghoa. Kelenteng ieu dikokolakeun ku Yayasan Vihara Naga Sakti.

== Struktur wangunan ==
Kelenteng Xian Ma ayana di Jalan Sulawesi, Kota Makassar. Dina mimiti diadegkeun, wangunan Kelenteng Xian Ma dijieun tina kai jeung awi, ari hateupna maké daun nipah. Dina taun 1860, kelenteng ieu direnovasi jadi wangunan permanén anu bahan dasarna bata. Wangun tata ruangna simétris, ngawengku gapura, unit bagian tengah, jeung rohangan sembahyang  anu miboga bagian jangjang di kénca jeung katuhu.

Jangjang kénca, atawa rohangan di beulah kalér, geus kungsi direnovasi jadi wangunan bertingkat anu dipaké pikeun tangga jeung gang. Ari jangjang katuhuna mah geus euweuh. Dina gapura aya patung anjing. Di bagian tengah aya tempat patung Dewi Xian Ma anu disimpen di luhur altar, sedengkeun di rohangan bagian tukang aya patung Buddha.

'''Dékorasi'''

Kelenteng Xian Ma téh wangunan anu ngagunakeun arsitéktur Tionghoa. Ku sabab kitu, bagian jero kelenteng pinuh ku rupa-rupa hiasan, saperti molding jeung patung-patung naga, anu dihijikeun jeung unsur hias dina susunan balok, kolom, jeung konsol anu tumpukna melebar. Rupa-rupa unsur éta ngahasilkeun paduan hiasan anu katingal harmonis. Kaayaan fisik wangunanana ogé kacida dirawatna, lantaran dikokolakeun langsung ku Yayasan Vihara Naga Sakti.</text>
      <sha1>opaktpyth5brd4dv7n16jz4ihfeg8a7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711934</id>
      <parentid>711933</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T10:21:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oceanmuse</username>
        <id>22609</id>
      </contributor>
      <origin>711934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1698" sha1="abz2rvi3gisktivq1gichwdsksckfia" xml:space="preserve">[[Gambar:Memuja Dewa Jodoh.jpg|jmpl|Taun baru Imlek 2567 di Klenteng Xian Ma, Makassar]]
Kelenteng Xian Ma, atawa Vihara Istana Naga Sakti, téh kaasup salah sahiji kelenteng pangkolotna di Kota Makassar. Kelenteng Xian Ma dipaké minangka tempat ibadah ku masarakat anu ngagem agama Konghucu jeung agama Buddha di wewengkon Pecinan Makassar. Wangunan Kelenteng Xian Ma ngagunakeun arsitéktur Tionghoa. Kelenteng ieu dikokolakeun ku Yayasan Vihara Naga Sakti.

== Struktur wangunan ==
Kelenteng Xian Ma ayana di Jalan Sulawesi, Kota Makassar. Dina mimiti diadegkeun, wangunan Kelenteng Xian Ma dijieun tina kai jeung awi, ari hateupna maké daun nipah. Dina taun 1860, kelenteng ieu direnovasi jadi wangunan permanén anu bahan dasarna bata. Wangun tata ruangna simétris, ngawengku gapura, unit bagian tengah, jeung rohangan sembahyang  anu miboga bagian jangjang di kénca jeung katuhu.

Jangjang kénca, atawa rohangan di beulah kalér, geus kungsi direnovasi jadi wangunan bertingkat anu dipaké pikeun tangga jeung gang. Ari jangjang katuhuna mah geus euweuh. Dina gapura aya patung anjing. Di bagian tengah aya tempat patung Dewi Xian Ma anu disimpen di luhur altar, sedengkeun di rohangan bagian tukang aya patung Buddha.

== Dékorasi ==
Kelenteng Xian Ma téh wangunan anu ngagunakeun arsitéktur Tionghoa. Ku sabab kitu, bagian jero kelenteng pinuh ku rupa-rupa hiasan, saperti molding jeung patung-patung naga, anu dihijikeun jeung unsur hias dina susunan balok, kolom, jeung konsol anu tumpukna melebar. Rupa-rupa unsur éta ngahasilkeun paduan hiasan anu katingal harmonis. Kaayaan fisik wangunanana ogé kacida dirawatna, lantaran dikokolakeun langsung ku Yayasan Vihara Naga Sakti.</text>
      <sha1>abz2rvi3gisktivq1gichwdsksckfia</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711935</id>
      <parentid>711934</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T10:21:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oceanmuse</username>
        <id>22609</id>
      </contributor>
      <origin>711935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1713" sha1="k5e20vk3upcqtny93otzz5ku4h1xumc" xml:space="preserve">[[Gambar:Memuja Dewa Jodoh.jpg|jmpl|Taun baru Imlek 2567 di Klenteng Xian Ma, Makassar]]
Kelenteng Xian Ma, atawa Vihara Istana Naga Sakti, téh kaasup salah sahiji kelenteng pangkolotna di Kota Makassar. Kelenteng Xian Ma dipaké minangka tempat ibadah ku masarakat anu ngagem agama Konghucu jeung agama Buddha di wewengkon Pecinan Makassar. Wangunan Kelenteng Xian Ma ngagunakeun arsitéktur Tionghoa. Kelenteng ieu dikokolakeun ku Yayasan Vihara Naga Sakti.

== Struktur wangunan ==
Kelenteng Xian Ma ayana di Jalan Sulawesi, Kota Makassar. Dina mimiti diadegkeun, wangunan Kelenteng Xian Ma dijieun tina kai jeung awi, ari hateupna maké daun nipah. Dina taun 1860, kelenteng ieu direnovasi jadi wangunan permanén anu bahan dasarna bata. Wangun tata ruangna simétris, ngawengku gapura, unit bagian tengah, jeung rohangan sembahyang  anu miboga bagian jangjang di kénca jeung katuhu.

Jangjang kénca, atawa rohangan di beulah kalér, geus kungsi direnovasi jadi wangunan bertingkat anu dipaké pikeun tangga jeung gang. Ari jangjang katuhuna mah geus euweuh. Dina gapura aya patung anjing. Di bagian tengah aya tempat patung Dewi Xian Ma anu disimpen di luhur altar, sedengkeun di rohangan bagian tukang aya patung Buddha.

== Dékorasi ==
Kelenteng Xian Ma téh wangunan anu ngagunakeun arsitéktur Tionghoa. Ku sabab kitu, bagian jero kelenteng pinuh ku rupa-rupa hiasan, saperti molding jeung patung-patung naga, anu dihijikeun jeung unsur hias dina susunan balok, kolom, jeung konsol anu tumpukna melebar. Rupa-rupa unsur éta ngahasilkeun paduan hiasan anu katingal harmonis. Kaayaan fisik wangunanana ogé kacida dirawatna, lantaran dikokolakeun langsung ku Yayasan Vihara Naga Sakti.

== Rujukan ==</text>
      <sha1>k5e20vk3upcqtny93otzz5ku4h1xumc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711936</id>
      <parentid>711935</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T10:21:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oceanmuse</username>
        <id>22609</id>
      </contributor>
      <origin>711936</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1771" sha1="7imj4qrdufmzhcgk6wi44yoj4e7wrx5" xml:space="preserve">[[Gambar:Memuja Dewa Jodoh.jpg|jmpl|Taun baru Imlek 2567 di Klenteng Xian Ma, Makassar]]
Kelenteng Xian Ma, atawa Vihara Istana Naga Sakti, téh kaasup salah sahiji kelenteng pangkolotna di Kota Makassar. Kelenteng Xian Ma dipaké minangka tempat ibadah ku masarakat anu ngagem agama Konghucu jeung agama Buddha di wewengkon Pecinan Makassar. Wangunan Kelenteng Xian Ma ngagunakeun arsitéktur Tionghoa. Kelenteng ieu dikokolakeun ku Yayasan Vihara Naga Sakti.

== Struktur wangunan ==
Kelenteng Xian Ma ayana di Jalan Sulawesi, Kota Makassar. Dina mimiti diadegkeun, wangunan Kelenteng Xian Ma dijieun tina kai jeung awi, ari hateupna maké daun nipah. Dina taun 1860, kelenteng ieu direnovasi jadi wangunan permanén anu bahan dasarna bata. Wangun tata ruangna simétris, ngawengku gapura, unit bagian tengah, jeung rohangan sembahyang  anu miboga bagian jangjang di kénca jeung katuhu.

Jangjang kénca, atawa rohangan di beulah kalér, geus kungsi direnovasi jadi wangunan bertingkat anu dipaké pikeun tangga jeung gang. Ari jangjang katuhuna mah geus euweuh. Dina gapura aya patung anjing. Di bagian tengah aya tempat patung Dewi Xian Ma anu disimpen di luhur altar, sedengkeun di rohangan bagian tukang aya patung Buddha.

== Dékorasi ==
Kelenteng Xian Ma téh wangunan anu ngagunakeun arsitéktur Tionghoa. Ku sabab kitu, bagian jero kelenteng pinuh ku rupa-rupa hiasan, saperti molding jeung patung-patung naga, anu dihijikeun jeung unsur hias dina susunan balok, kolom, jeung konsol anu tumpukna melebar. Rupa-rupa unsur éta ngahasilkeun paduan hiasan anu katingal harmonis. Kaayaan fisik wangunanana ogé kacida dirawatna, lantaran dikokolakeun langsung ku Yayasan Vihara Naga Sakti.

== Rujukan ==


[[Category:WikiRempah]]
[[Category:WikiRempah Bandung]]</text>
      <sha1>7imj4qrdufmzhcgk6wi44yoj4e7wrx5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711937</id>
      <parentid>711936</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T10:24:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oceanmuse</username>
        <id>22609</id>
      </contributor>
      <origin>711937</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2107" sha1="rmhk58cmqtvp5t84xcd351jruw4vo7m" xml:space="preserve">[[Gambar:Memuja Dewa Jodoh.jpg|jmpl|Taun baru Imlek 2567 di Klenteng Xian Ma, Makassar]]
Kelenteng Xian Ma, atawa Vihara Istana Naga Sakti, téh kaasup salah sahiji kelenteng pangkolotna di Kota Makassar. Kelenteng Xian Ma dipaké minangka tempat ibadah ku masarakat anu ngagem agama Konghucu jeung agama Buddha di wewengkon Pecinan Makassar.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://rri.co.id/makassar/features/1281968/klenteng-xian-ma-saksi-bisu-perjalanan-sejarah-makassar|title=Klenteng Xian Ma: Saksi Bisu Perjalanan Sejarah Makassar - RRI.co.id|last=Yusri|first=Andi Arfan|website=rri.co.id - Portal berita terpercaya|language=en|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt; Wangunan Kelenteng Xian Ma ngagunakeun arsitéktur Tionghoa. Kelenteng ieu dikokolakeun ku Yayasan Vihara Naga Sakti.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Struktur wangunan ==
Kelenteng Xian Ma ayana di Jalan Sulawesi, Kota Makassar. Dina mimiti diadegkeun, wangunan Kelenteng Xian Ma dijieun tina kai jeung awi, ari hateupna maké daun nipah. Dina taun 1860, kelenteng ieu direnovasi jadi wangunan permanén anu bahan dasarna bata. Wangun tata ruangna simétris, ngawengku gapura, unit bagian tengah, jeung rohangan sembahyang  anu miboga bagian jangjang di kénca jeung katuhu.

Jangjang kénca, atawa rohangan di beulah kalér, geus kungsi direnovasi jadi wangunan bertingkat anu dipaké pikeun tangga jeung gang. Ari jangjang katuhuna mah geus euweuh. Dina gapura aya patung anjing. Di bagian tengah aya tempat patung Dewi Xian Ma anu disimpen di luhur altar, sedengkeun di rohangan bagian tukang aya patung Buddha.

== Dékorasi ==
Kelenteng Xian Ma téh wangunan anu ngagunakeun arsitéktur Tionghoa. Ku sabab kitu, bagian jero kelenteng pinuh ku rupa-rupa hiasan, saperti molding jeung patung-patung naga, anu dihijikeun jeung unsur hias dina susunan balok, kolom, jeung konsol anu tumpukna melebar. Rupa-rupa unsur éta ngahasilkeun paduan hiasan anu katingal harmonis. Kaayaan fisik wangunanana ogé kacida dirawatna, lantaran dikokolakeun langsung ku Yayasan Vihara Naga Sakti.

== Rujukan ==


[[Category:WikiRempah]]
[[Category:WikiRempah Bandung]]</text>
      <sha1>rmhk58cmqtvp5t84xcd351jruw4vo7m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711938</id>
      <parentid>711937</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T10:25:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oceanmuse</username>
        <id>22609</id>
      </contributor>
      <origin>711938</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2425" sha1="403emth2lom19qp8qlusdh257z7yo67" xml:space="preserve">[[Gambar:Memuja Dewa Jodoh.jpg|jmpl|Taun baru Imlek 2567 di Klenteng Xian Ma, Makassar]]
Kelenteng Xian Ma, atawa Vihara Istana Naga Sakti, téh kaasup salah sahiji kelenteng pangkolotna di Kota Makassar. Kelenteng Xian Ma dipaké minangka tempat ibadah ku masarakat anu ngagem agama Konghucu jeung agama Buddha di wewengkon Pecinan Makassar.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://rri.co.id/makassar/features/1281968/klenteng-xian-ma-saksi-bisu-perjalanan-sejarah-makassar|title=Klenteng Xian Ma: Saksi Bisu Perjalanan Sejarah Makassar - RRI.co.id|last=Yusri|first=Andi Arfan|website=rri.co.id - Portal berita terpercaya|language=en|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt; Wangunan Kelenteng Xian Ma ngagunakeun arsitéktur Tionghoa. Kelenteng ieu dikokolakeun ku Yayasan Vihara Naga Sakti.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Ieu kelenteng kaasup anu pangkolotna di Makassar.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lecendekia.sch.id/klenteng-xian-ma-salah-satu-klenteng-tertua-di-makassar/|title=Klenteng Xian Ma, Salah Satu Klenteng Tertua Di Makassar|last=Admin|first=Lecendekia|website=Sekolah Alam Le Cendekia|language=id|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt;

== Struktur wangunan ==
Kelenteng Xian Ma ayana di Jalan Sulawesi, Kota Makassar. Dina mimiti diadegkeun, wangunan Kelenteng Xian Ma dijieun tina kai jeung awi, ari hateupna maké daun nipah. Dina taun 1860, kelenteng ieu direnovasi jadi wangunan permanén anu bahan dasarna bata. Wangun tata ruangna simétris, ngawengku gapura, unit bagian tengah, jeung rohangan sembahyang  anu miboga bagian jangjang di kénca jeung katuhu.

Jangjang kénca, atawa rohangan di beulah kalér, geus kungsi direnovasi jadi wangunan bertingkat anu dipaké pikeun tangga jeung gang. Ari jangjang katuhuna mah geus euweuh. Dina gapura aya patung anjing. Di bagian tengah aya tempat patung Dewi Xian Ma anu disimpen di luhur altar, sedengkeun di rohangan bagian tukang aya patung Buddha.

== Dékorasi ==
Kelenteng Xian Ma téh wangunan anu ngagunakeun arsitéktur Tionghoa. Ku sabab kitu, bagian jero kelenteng pinuh ku rupa-rupa hiasan, saperti molding jeung patung-patung naga, anu dihijikeun jeung unsur hias dina susunan balok, kolom, jeung konsol anu tumpukna melebar. Rupa-rupa unsur éta ngahasilkeun paduan hiasan anu katingal harmonis. Kaayaan fisik wangunanana ogé kacida dirawatna, lantaran dikokolakeun langsung ku Yayasan Vihara Naga Sakti.

== Rujukan ==


[[Category:WikiRempah]]
[[Category:WikiRempah Bandung]]</text>
      <sha1>403emth2lom19qp8qlusdh257z7yo67</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711939</id>
      <parentid>711938</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T10:25:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oceanmuse</username>
        <id>22609</id>
      </contributor>
      <origin>711939</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2588" sha1="bdnixoh0j17zfqd6f6gb9m3v6udetdf" xml:space="preserve">[[Gambar:Memuja Dewa Jodoh.jpg|jmpl|Taun baru Imlek 2567 di Klenteng Xian Ma, Makassar]]
Kelenteng Xian Ma, atawa Vihara Istana Naga Sakti, téh kaasup salah sahiji kelenteng pangkolotna di Kota Makassar. Kelenteng Xian Ma dipaké minangka tempat ibadah ku masarakat anu ngagem agama Konghucu jeung agama Buddha di wewengkon Pecinan Makassar.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://rri.co.id/makassar/features/1281968/klenteng-xian-ma-saksi-bisu-perjalanan-sejarah-makassar|title=Klenteng Xian Ma: Saksi Bisu Perjalanan Sejarah Makassar - RRI.co.id|last=Yusri|first=Andi Arfan|website=rri.co.id - Portal berita terpercaya|language=en|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt; Wangunan Kelenteng Xian Ma ngagunakeun arsitéktur Tionghoa. Kelenteng ieu dikokolakeun ku Yayasan Vihara Naga Sakti.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Ieu kelenteng kaasup anu pangkolotna di Makassar.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lecendekia.sch.id/klenteng-xian-ma-salah-satu-klenteng-tertua-di-makassar/|title=Klenteng Xian Ma, Salah Satu Klenteng Tertua Di Makassar|last=Admin|first=Lecendekia|website=Sekolah Alam Le Cendekia|language=id|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt;

== Struktur wangunan ==
Kelenteng Xian Ma ayana di Jalan Sulawesi, Kota Makassar. Dina mimiti diadegkeun, wangunan Kelenteng Xian Ma dijieun tina kai jeung awi, ari hateupna maké daun nipah. Dina taun 1860, kelenteng ieu direnovasi jadi wangunan permanén anu bahan dasarna bata. Wangun tata ruangna simétris, ngawengku gapura, unit bagian tengah, jeung rohangan sembahyang  anu miboga bagian jangjang di kénca jeung katuhu.

Jangjang kénca, atawa rohangan di beulah kalér, geus kungsi direnovasi jadi wangunan bertingkat anu dipaké pikeun tangga jeung gang. Ari jangjang katuhuna mah geus euweuh. Dina gapura aya patung anjing. Di bagian tengah aya tempat patung Dewi Xian Ma anu disimpen di luhur altar, sedengkeun di rohangan bagian tukang aya patung Buddha.

== Dékorasi ==
Kelenteng Xian Ma téh wangunan anu ngagunakeun arsitéktur Tionghoa. Ku sabab kitu, bagian jero kelenteng pinuh ku rupa-rupa hiasan, saperti molding jeung patung-patung naga, anu dihijikeun jeung unsur hias dina susunan balok, kolom, jeung konsol anu tumpukna lega.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.antarafoto.com/id/jelajah?q=kelenteng+xian+ma|title=Kelenteng Xian Ma|website=antarafoto.com|language=en|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt; Rupa-rupa unsur éta ngahasilkeun paduan hiasan anu katingal harmonis. Kaayaan fisik wangunanana ogé kacida dirawatna, lantaran dikokolakeun langsung ku Yayasan Vihara Naga Sakti.

== Rujukan ==


[[Category:WikiRempah]]
[[Category:WikiRempah Bandung]]</text>
      <sha1>bdnixoh0j17zfqd6f6gb9m3v6udetdf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711940</id>
      <parentid>711939</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T10:26:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oceanmuse</username>
        <id>22609</id>
      </contributor>
      <comment>/* Struktur wangunan */</comment>
      <origin>711940</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2878" sha1="tw6zf4l4zf8o7k8cfmdi5x1t0834h55" xml:space="preserve">[[Gambar:Memuja Dewa Jodoh.jpg|jmpl|Taun baru Imlek 2567 di Klenteng Xian Ma, Makassar]]
Kelenteng Xian Ma, atawa Vihara Istana Naga Sakti, téh kaasup salah sahiji kelenteng pangkolotna di Kota Makassar. Kelenteng Xian Ma dipaké minangka tempat ibadah ku masarakat anu ngagem agama Konghucu jeung agama Buddha di wewengkon Pecinan Makassar.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://rri.co.id/makassar/features/1281968/klenteng-xian-ma-saksi-bisu-perjalanan-sejarah-makassar|title=Klenteng Xian Ma: Saksi Bisu Perjalanan Sejarah Makassar - RRI.co.id|last=Yusri|first=Andi Arfan|website=rri.co.id - Portal berita terpercaya|language=en|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt; Wangunan Kelenteng Xian Ma ngagunakeun arsitéktur Tionghoa. Kelenteng ieu dikokolakeun ku Yayasan Vihara Naga Sakti.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Ieu kelenteng kaasup anu pangkolotna di Makassar.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lecendekia.sch.id/klenteng-xian-ma-salah-satu-klenteng-tertua-di-makassar/|title=Klenteng Xian Ma, Salah Satu Klenteng Tertua Di Makassar|last=Admin|first=Lecendekia|website=Sekolah Alam Le Cendekia|language=id|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt;

== Struktur wangunan ==
Kelenteng Xian Ma ayana di Jalan Sulawesi, Kota Makassar. Dina mimiti diadegkeun, wangunan Kelenteng Xian Ma dijieun tina kai jeung awi, ari hateupna maké daun nipah. Dina taun 1860, kelenteng ieu direnovasi jadi wangunan permanén anu bahan dasarna bata. Wangun tata ruangna simétris, ngawengku gapura, unit bagian tengah, jeung rohangan sembahyang  anu miboga bagian jangjang di kénca jeung katuhu.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://news.detik.com/berita/d-4413418/belajar-toleransi-dari-kelenteng-xian-ma-makassar|title=Belajar Toleransi dari Kelenteng Xian Ma Makassar|last=Taufiqqurahman|first=Muhammad|website=detiknews|language=id-ID|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt;

Jangjang kénca, atawa rohangan di beulah kalér, geus kungsi direnovasi jadi wangunan bertingkat anu dipaké pikeun tangga jeung gang. Ari jangjang katuhuna mah geus euweuh. Dina gapura aya patung anjing. Di bagian tengah aya tempat patung Dewi Xian Ma anu disimpen di luhur altar, sedengkeun di rohangan bagian tukang aya patung Buddha.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Dékorasi ==
Kelenteng Xian Ma téh wangunan anu ngagunakeun arsitéktur Tionghoa. Ku sabab kitu, bagian jero kelenteng pinuh ku rupa-rupa hiasan, saperti molding jeung patung-patung naga, anu dihijikeun jeung unsur hias dina susunan balok, kolom, jeung konsol anu tumpukna lega.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.antarafoto.com/id/jelajah?q=kelenteng+xian+ma|title=Kelenteng Xian Ma|website=antarafoto.com|language=en|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt; Rupa-rupa unsur éta ngahasilkeun paduan hiasan anu katingal harmonis. Kaayaan fisik wangunanana ogé kacida dirawatna, lantaran dikokolakeun langsung ku Yayasan Vihara Naga Sakti.

== Rujukan ==


[[Category:WikiRempah]]
[[Category:WikiRempah Bandung]]</text>
      <sha1>tw6zf4l4zf8o7k8cfmdi5x1t0834h55</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711941</id>
      <parentid>711940</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T10:27:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oceanmuse</username>
        <id>22609</id>
      </contributor>
      <origin>711941</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2893" sha1="rhqpu2nx7eq24x4z3yv35n63ucmkx2z" xml:space="preserve">[[Gambar:Memuja Dewa Jodoh.jpg|jmpl|Taun baru Imlek 2567 di Klenteng Xian Ma, Makassar]]
Kelenteng Xian Ma, atawa Vihara Istana Naga Sakti, téh kaasup salah sahiji kelenteng pangkolotna di Kota Makassar. Kelenteng Xian Ma dipaké minangka tempat ibadah ku masarakat anu ngagem agama Konghucu jeung agama Buddha di wewengkon Pecinan Makassar.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://rri.co.id/makassar/features/1281968/klenteng-xian-ma-saksi-bisu-perjalanan-sejarah-makassar|title=Klenteng Xian Ma: Saksi Bisu Perjalanan Sejarah Makassar - RRI.co.id|last=Yusri|first=Andi Arfan|website=rri.co.id - Portal berita terpercaya|language=en|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt; Wangunan Kelenteng Xian Ma ngagunakeun arsitéktur Tionghoa. Kelenteng ieu dikokolakeun ku Yayasan Vihara Naga Sakti.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Ieu kelenteng kaasup anu pangkolotna di Makassar.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lecendekia.sch.id/klenteng-xian-ma-salah-satu-klenteng-tertua-di-makassar/|title=Klenteng Xian Ma, Salah Satu Klenteng Tertua Di Makassar|last=Admin|first=Lecendekia|website=Sekolah Alam Le Cendekia|language=id|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt;

== Sajarah ==

== Struktur wangunan ==
Kelenteng Xian Ma ayana di Jalan Sulawesi, Kota Makassar. Dina mimiti diadegkeun, wangunan Kelenteng Xian Ma dijieun tina kai jeung awi, ari hateupna maké daun nipah. Dina taun 1860, kelenteng ieu direnovasi jadi wangunan permanén anu bahan dasarna bata. Wangun tata ruangna simétris, ngawengku gapura, unit bagian tengah, jeung rohangan sembahyang  anu miboga bagian jangjang di kénca jeung katuhu.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://news.detik.com/berita/d-4413418/belajar-toleransi-dari-kelenteng-xian-ma-makassar|title=Belajar Toleransi dari Kelenteng Xian Ma Makassar|last=Taufiqqurahman|first=Muhammad|website=detiknews|language=id-ID|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt;

Jangjang kénca, atawa rohangan di beulah kalér, geus kungsi direnovasi jadi wangunan bertingkat anu dipaké pikeun tangga jeung gang. Ari jangjang katuhuna mah geus euweuh. Dina gapura aya patung anjing. Di bagian tengah aya tempat patung Dewi Xian Ma anu disimpen di luhur altar, sedengkeun di rohangan bagian tukang aya patung Buddha.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Dékorasi ==
Kelenteng Xian Ma téh wangunan anu ngagunakeun arsitéktur Tionghoa. Ku sabab kitu, bagian jero kelenteng pinuh ku rupa-rupa hiasan, saperti molding jeung patung-patung naga, anu dihijikeun jeung unsur hias dina susunan balok, kolom, jeung konsol anu tumpukna lega.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.antarafoto.com/id/jelajah?q=kelenteng+xian+ma|title=Kelenteng Xian Ma|website=antarafoto.com|language=en|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt; Rupa-rupa unsur éta ngahasilkeun paduan hiasan anu katingal harmonis. Kaayaan fisik wangunanana ogé kacida dirawatna, lantaran dikokolakeun langsung ku Yayasan Vihara Naga Sakti.

== Rujukan ==


[[Category:WikiRempah]]
[[Category:WikiRempah Bandung]]</text>
      <sha1>rhqpu2nx7eq24x4z3yv35n63ucmkx2z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>711942</id>
      <parentid>711941</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T10:29:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oceanmuse</username>
        <id>22609</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sajarah */</comment>
      <origin>711942</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4380" sha1="dzbazc6cbhauwbyu6pvhhdpt9p5i3dp" xml:space="preserve">[[Gambar:Memuja Dewa Jodoh.jpg|jmpl|Taun baru Imlek 2567 di Klenteng Xian Ma, Makassar]]
Kelenteng Xian Ma, atawa Vihara Istana Naga Sakti, téh kaasup salah sahiji kelenteng pangkolotna di Kota Makassar. Kelenteng Xian Ma dipaké minangka tempat ibadah ku masarakat anu ngagem agama Konghucu jeung agama Buddha di wewengkon Pecinan Makassar.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://rri.co.id/makassar/features/1281968/klenteng-xian-ma-saksi-bisu-perjalanan-sejarah-makassar|title=Klenteng Xian Ma: Saksi Bisu Perjalanan Sejarah Makassar - RRI.co.id|last=Yusri|first=Andi Arfan|website=rri.co.id - Portal berita terpercaya|language=en|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt; Wangunan Kelenteng Xian Ma ngagunakeun arsitéktur Tionghoa. Kelenteng ieu dikokolakeun ku Yayasan Vihara Naga Sakti.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Ieu kelenteng kaasup anu pangkolotna di Makassar.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lecendekia.sch.id/klenteng-xian-ma-salah-satu-klenteng-tertua-di-makassar/|title=Klenteng Xian Ma, Salah Satu Klenteng Tertua Di Makassar|last=Admin|first=Lecendekia|website=Sekolah Alam Le Cendekia|language=id|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt;

== Sajarah ==
Sajarah ngadegna Klenteng Xian Ma patali jeung migrasi masarakat Tionghoa ka Makassar. Dina mangsa éta, sababaraha kulawarga ti Tiongkok datang ka Makassar sarta ngawangun komunitas Tionghoa. Komunitas éta saterusna ngadegkeun tempat ibadah anu dijadikeun puseur kagiatan kaagamaan.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://jateng.akurat.co/wisata-kuliner/42779/perjalanan-klenteng-xian-ma-puncak-keindahan-arsitektur-dan-juga-sejarah-kota-makassar|title=Perjalanan Klenteng Xian Ma: Puncak Keindahan Arsitektur dan Juga Sejarah Kota Makassar|last=Pratama|first=Theo Adi|website=Jateng - Akurat.co|language=en|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt;

Ngaran “Xian Ma” patali jeung hiji tokoh awéwé bangsawan dina tradisi Tionghoa anu dipikawanoh minangka hiji tokoh anu geulis jeung wijaksana. Ngaran éta dipaké pikeun klenteng ieu. Ti mimiti ngadeg, Klenteng Xian Ma geus ngalaman sababaraha kali renovasi. Renovasi gedé dilaksanakeun dina taun 2005.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Dina renovasi éta, wangunan klenteng ngalaman parobahan dina sababaraha bagian, sedengkeun ornamen jeung ukiran has Tionghoa tetep dipertahankeun.

Salian ti pikeun tempat ibadah, Klenteng Xian Ma ogé dipaké pikeun rupa-rupa kagiatan sosial jeung budaya masarakat Tionghoa di Makassar. Rupa-rupa kagiatan kaagamaan jeung tradisi Tionghoa dilaksanakeun di klenteng ieu. Tepi ka ayeuna, Klenteng Xian Ma mangrupa salah sahiji wangunan anu patali jeung sajarah jeung kamekaran komunitas Tionghoa di Kota Makassar.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Struktur wangunan ==
Kelenteng Xian Ma ayana di Jalan Sulawesi, Kota Makassar. Dina mimiti diadegkeun, wangunan Kelenteng Xian Ma dijieun tina kai jeung awi, ari hateupna maké daun nipah. Dina taun 1860, kelenteng ieu direnovasi jadi wangunan permanén anu bahan dasarna bata. Wangun tata ruangna simétris, ngawengku gapura, unit bagian tengah, jeung rohangan sembahyang  anu miboga bagian jangjang di kénca jeung katuhu.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://news.detik.com/berita/d-4413418/belajar-toleransi-dari-kelenteng-xian-ma-makassar|title=Belajar Toleransi dari Kelenteng Xian Ma Makassar|last=Taufiqqurahman|first=Muhammad|website=detiknews|language=id-ID|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt;

Jangjang kénca, atawa rohangan di beulah kalér, geus kungsi direnovasi jadi wangunan bertingkat anu dipaké pikeun tangga jeung gang. Ari jangjang katuhuna mah geus euweuh. Dina gapura aya patung anjing. Di bagian tengah aya tempat patung Dewi Xian Ma anu disimpen di luhur altar, sedengkeun di rohangan bagian tukang aya patung Buddha.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Dékorasi ==
Kelenteng Xian Ma téh wangunan anu ngagunakeun arsitéktur Tionghoa. Ku sabab kitu, bagian jero kelenteng pinuh ku rupa-rupa hiasan, saperti molding jeung patung-patung naga, anu dihijikeun jeung unsur hias dina susunan balok, kolom, jeung konsol anu tumpukna lega.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.antarafoto.com/id/jelajah?q=kelenteng+xian+ma|title=Kelenteng Xian Ma|website=antarafoto.com|language=en|accessdate=2026-08-09}}&lt;/ref&gt; Rupa-rupa unsur éta ngahasilkeun paduan hiasan anu katingal harmonis. Kaayaan fisik wangunanana ogé kacida dirawatna, lantaran dikokolakeun langsung ku Yayasan Vihara Naga Sakti.

== Rujukan ==


[[Category:WikiRempah]]
[[Category:WikiRempah Bandung]]</text>
      <sha1>dzbazc6cbhauwbyu6pvhhdpt9p5i3dp</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>