Cahaya TV

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="su">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>suwiki</dbname>
    <base>https://su.wikipedia.org/wiki/Tepas</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.18</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Média</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Husus</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Obrolan</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Pamaké</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Obrolan pamaké</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Obrolan Wikipedia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Gambar</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Obrolan gambar</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MédiaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Obrolan MédiaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Citakan</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Obrolan citakan</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Pitulung</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Obrolan pitulung</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategori</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Obrolan kategori</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Portal</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Obrolan portal</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modul</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Pembicaraan Modul</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Acara</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Pembicaraan Acara</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Cahaya TV</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50880</id>
    <revision>
      <id>712555</id>
      <parentid>712549</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T06:03:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>FAHRUN67</username>
        <id>37165</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Jarigan Siaran */ hi</comment>
      <origin>712555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1492" sha1="3xd3n1133pdqiifex9kjlxh9n9o9nt5" xml:space="preserve">'''Cahaya TV''' nyaéta stasion TV lokal di [[Indonésia]].

{{pondok}}
{{Televisi Indonesia}}
[[Kategori:Media Nusantara]]
[[Kategori:Televisi]]
[[Kategori:Jakarta Barat]]
[[Kategori:Stasion televisi di Indonésia]]
==Acara==
* Hallo Banten
* Hallo Indonesia
* Voice On Air
* Cahaya Shop
* Reformece 21
* Cahaya Taqwa
* Cahaya Kasih
'''Acara yang pernah ditayangkeun'''
* [[Boboiboy]]
* [[Majalah Bobo On TV]]
* [[Koran Sindo On TV]]
* STB (Sangat Tidak Biasa) (Ayeuna di [[Rajawali Televisi|RTV]]).
* [[Trungtung]] (Ayeuna di [[Rajawali Televisi|RTV]]).
* Cahaya News English
* Cahaya News Mandarin
* Cahaya News Arabic
* Hallo Tangerang
* Hallo Serang
* Smurf (Ayeuna di [[Rajawali Televisi|RTV]]).

== Jarigan Siaran ==
Sigana aya sababaraha televisi anu teu dipidangkeun di televisi atanapi dipareuman, ngan 3 televisi anu teu tiasa dipareuman.
Bagian-bagian tina televisi CTV:

{| Class=&quot;wikitable &quot;
!width&quot;200&quot;|Stasion Televisi
!width&quot;100&quot;|Frekuensi
!width&quot;50&quot;|Ngaran Multiplexing Digital 
!width&quot;10&quot;|Pengapian Sirkuit MOS
|-
| [[CTV]]
| 26 UHF
| [[Rajawali Televisi|RTV]] Jakarta
| Ya  
|-
| [[Siger TV]]
| 36 UHF
| [[Antv]] Lampung
| Ya
|-
| [[Cahaya TV]]
| 32 UHF
| [[Antv]] Pati
| Tidak
|-
| CTV Semarang
| 39 UHF
| [[tvOne]] Semarang
| Ya
|-
| CTV Yogyakarta
| 35 UHF
| [[tvOne]] Semarang
| Ya
|-
| CTV Surabaya
| 32 UHF
| [[antv]] Surabaya
| Ya
|-
| [[CTV Bandung]]
| 38 UHF
| [[antv]] Bandung
| Ya
|-
| CTV Medan
| 40 UHF
| [[antv]] Medan
| Ya
|-
|
|}

==Referensi==
{{reflist}}</text>
      <sha1>3xd3n1133pdqiifex9kjlxh9n9o9nt5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>712557</id>
      <parentid>712555</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T09:57:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>FAHRUN67</username>
        <id>37165</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Jarigan Siaran */</comment>
      <origin>712557</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1502" sha1="gqs5kqr2temiey8dx0lwys5w7cta1k2" xml:space="preserve">'''Cahaya TV''' nyaéta stasion TV lokal di [[Indonésia]].

{{pondok}}
{{Televisi Indonesia}}
[[Kategori:Media Nusantara]]
[[Kategori:Televisi]]
[[Kategori:Jakarta Barat]]
[[Kategori:Stasion televisi di Indonésia]]
==Acara==
* Hallo Banten
* Hallo Indonesia
* Voice On Air
* Cahaya Shop
* Reformece 21
* Cahaya Taqwa
* Cahaya Kasih
'''Acara yang pernah ditayangkeun'''
* [[Boboiboy]]
* [[Majalah Bobo On TV]]
* [[Koran Sindo On TV]]
* STB (Sangat Tidak Biasa) (Ayeuna di [[Rajawali Televisi|RTV]]).
* [[Trungtung]] (Ayeuna di [[Rajawali Televisi|RTV]]).
* Cahaya News English
* Cahaya News Mandarin
* Cahaya News Arabic
* Hallo Tangerang
* Hallo Serang
* Smurf (Ayeuna di [[Rajawali Televisi|RTV]]).

== Jarigan Siaran ==
Sigana aya sababaraha televisi anu teu dipidangkeun di televisi atanapi dipareuman, ngan 3 televisi anu teu tiasa dipareuman.
Bagian-bagian tina televisi CTV:

{| Class=&quot;wikitable &quot;
!width&quot;200&quot;|Stasion Televisi
!width&quot;100&quot;|Frekuensi
!width&quot;50&quot;|Ngaran Multiplexing Digital 
!width&quot;10&quot;|Pengapian Sirkuit MOS
|-
| [[Cahaya TV|CTV]]
| 26 UHF
| [[Rajawali Televisi|RTV]] Jakarta
| Ya  
|-
| [[Siger TV]]
| 36 UHF
| [[Antv]] Lampung
| Ya
|-
| [[Cahaya TV]]
| 32 UHF
| [[Antv]] Pati
| Tidak
|-
| CTV Semarang
| 39 UHF
| [[tvOne]] Semarang
| Ya
|-
| CTV Yogyakarta
| 35 UHF
| [[tvOne]] Semarang
| Ya
|-
| CTV Surabaya
| 32 UHF
| [[antv]] Surabaya
| Ya
|-
| [[CTV Bandung]]
| 38 UHF
| [[antv]] Bandung
| Ya
|-
| CTV Medan
| 40 UHF
| [[antv]] Medan
| Ya
|-
|
|}

==Referensi==
{{reflist}}</text>
      <sha1>gqs5kqr2temiey8dx0lwys5w7cta1k2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>CT Channel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50884</id>
    <revision>
      <id>712558</id>
      <parentid>660150</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T10:02:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>FAHRUN67</username>
        <id>37165</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>dikit</comment>
      <origin>712558</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="224" sha1="rf5lptot9uetlggy65jo50bhrtdwi3y" xml:space="preserve">'''CT Channel''' nyaéta stasion TV lokal di [[Indonésia]].

{{pondok}}
{{Televisi Indonesia}}

Ayeuna televisi ieu [[Rajawali Televisi|RTV]] Bandung taun 2013

[[Kategori:Stasion televisi di Indonésia]]
[[id:RTV Bandung]]</text>
      <sha1>rf5lptot9uetlggy65jo50bhrtdwi3y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jawa Pos TV</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50925</id>
    <revision>
      <id>712559</id>
      <parentid>673014</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T10:06:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>FAHRUN67</username>
        <id>37165</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>dikit</comment>
      <origin>712559</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="966" sha1="qt3r0x8usrewimr6wyaslf4ek8uncs2" xml:space="preserve">{{lain|JPM TV|Jawa Pos Multimedia}}
'''Jawa Pos TV''' (nama Samemehna '''Radar TV sareng JPM TV''') nyaeta stasiun televisi swasta di [[Indonésia]].
[[Gambar: Jawa Pos TV 2024.svg|thumb|right]]

==Tempo Oge==
* [[JTV]]
* [[Jawa Pos Multimedia]]

== Acara Saat Ini ==
* ''Update''
** ''Update'' Siang
** ''Update'' Petang
** ''Update'' Malam
* ''Breaking News''
* ''Update'' Bisnis
* ''Headline''
* Beranda Indonesia
* Lensa
* ''Update Issue'''
** ''Issue Reality''
* ''Inseleb (Inti Selebriti)''
* TOS
* ''Shio Show''
* Warung RI 1
* Jalan-Jalan Pagi-Pagi
* ''Oto Madness''
* ''School Band''
* Kajian Kini
* Muger (Musik Gereja)
* City Guide Halal
* City Life
* ''Update'' Sehat Pagi
* Cuat Cuit
* ''Our Kids''
== Acara yang pernah ditayangkeun==
* Kabar Pagi Jatim
* Apa Kabar Jatim Pagi
* Apa Kabar Jatim
* Kabar Petang Jatim
* Dari Langit
* Update Terkini
* Kabar Bisnis (Acara Impor [[tvOne Jakarta]])


{{Televisi Indonesia}}

{{Uncategorized|date=April 2017}}</text>
      <sha1>qt3r0x8usrewimr6wyaslf4ek8uncs2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Daptar stasion televisi di dunya</title>
    <ns>0</ns>
    <id>104025</id>
    <revision>
      <id>712561</id>
      <parentid>660645</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T10:24:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>FAHRUN67</username>
        <id>37165</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Indonesia */ dikit</comment>
      <origin>712561</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17650" sha1="9nt7oyta69enwbgnpfsg3e7tl41rlwc" xml:space="preserve">Nyaéta '''Stasion Televisi''' di dunya.
== [[Andorra]] ==
* [[ATV (Andorra Televisio)]]

== [[Angola]] ==
* [[TPA]] (Televisão Pública de Angola)y
* [[TPA International]]
* [[TV Zimbo]]
* [[ZAP Novelas]]

== [[Amerika Serikat]] ==

* [[FOX]]
* [[CNN]]
* [[CNN IBN]]
* [[NBC]]
* [[CNBC]]
* [[CNBC TV 18]]
* [[American Broadcasting Company|ABC]]
* [[MTV Amerika]]
* [[Channel V]]
* [[La Familia Channel]]
* [[Hallmark]]
* [[CBS]]
* [[The CW]]
* [[The Inspiration Channel]]
* [[Aztec America]]
* [[JCTV]]
* [[Smile]]
* [[TBN]]
* [[Nickelodeon]]
* [[Cartoon Network]]
* [[Boomerang]]
* [[Discovery Channel]]
* [[Discovery Science]]
* [[Discovery Travel &amp; Living]]
* [[Discovery Home &amp; Health]]
* [[MGM]]
* [[My Network TV]]
* [[Boomerang]]
* [[Animal Planet]]
* [[KYW-TV]]
* [[WPSG]]
* [[KDKA-TV]]
* [[Multimedios Television]]
* [[Caribevision]]
* [[MTV2]]
* [[LATV]]
* [[MTV Tr3s]]
* [[Telemundo]]
* [[Telefutura]]
* [[Azteca America]]
* [[Jewelry TV]]
* [[PBS Shop]]
* [[PBS Kids]]
== [[Argentina]] ==

* [[Canal 2 (Argentina)|América 2]]
* [[America Satelital]]
* [[America Sports]]
* [[Argentinisima Satelital]]
* [[C5N]]
* [[Canal (á)]]
* [[Conexion Educativa]]
* [[Crónica TV]]
* [[El Garage TV]]
* [[ElGourmet.com TV]]
* [[Europa Europa (TV)|Europa Europa]] (Pramer)
* [[Film &amp; Arts]]
* [[Forman TV]]
* [[Fox Life Latin America]]
* [[Infinito TV|Infinito]]
* [[I.Sat]]
* [[Magazine]]
* [[MuchMusic|Much]]
* [[Music21]]
* [[National Geographic Channel Latino]]
* [[Red Educativa del Litoral]]
* [[Red Media Educativa]]
* [[Sembrando Satelital]]
* [[Solo Tango]]
* [[Space (Argentina)]]
* [[Telefe]]
** [[Telefe International]]
* [[Todo Noticias|TN]] (Todo Noticias)
* [[TruTV Latin America|TruTV]]
* [[TV5 Monde Amérique Latine]]
* [[Torneos y Competencias|TyC Max]] (Torneos y Competencias)
* [[Torneos y Competencias|TyC Sports]] (Torneos y Competencias)
* [[Utilisima Satelital]]
* [[Canal Venus|Venus]]
* [[Volver (Argentina)|Volver]]

== [[Armenia]] ==
* [[Armenia TV]]
* [[PTA]] (Public TV Of Armenia)

== [[Aruba]] ==
* [[ATV Channel 15]]
* [[Bo Canal 24]]
* [[TeleAruba]]

== [[Australia]] ==
* [[Channel 10 (Australia)|Ten]]
* [[Channel 7 (Australia)|Seven]]
* [[Channel 9 (Australia)|Nine]]
* [[SBS (stasiun televisi)|SBS]]
* [[ABC (stasiun televisi Australia)|ABC]]

== [[Austria]] ==
* [[ORF 1]]
* [[ORF 2]]
* [[ATV]]
* [[Servus TV]]
* [[Austria 9 TV]]
* [[Go TV]]

== [[Azerbaijan]] ==
* [[ANS TV]]
* [[Azad Azerbaijan]]
* [[AzTV]]
* [[Ictimai TV]]
* [[Lider TV]]
* [[Space TV]]
* [[Xaxar]]
* [[Idman Azerbaijan]]

== [[Bahama]] ==
* [[ZNS-TV]]

== [[Bahrain]] ==
* [[Bahrain TV]]
** [[Bahrain TV Ch. 55]]
** [[Bahrain TV Sports]]
* [[Geo TV|Geo TV Middle East]]
* [[Marhaba TV]]
* [[Orbit Channel]]
** [[Al Fann]] (Orbit)
** [[Al Riyadiyah]] (Orbit)
** [[Al Safwah]] (Orbit)
** [[Al-Yawm]] (Orbit)
** [[America Plus]] (Orbit)
** [[Arabic Series Channel]] (Orbit)
** [[Cinema 1 (Orbit)|Cinema 1]] (Orbit)
** [[Cinema 2]] (Orbit)
** Cinema City (Orbit)
** [[Fun Channel]] (Orbit)
** [[Hollywood Channel]] (Orbit)
** [[MGM]] (Orbit)
** [[Music Now]] (Orbit)
** [[Orbit - ESPN Sports]]
** [[Orbit Al Oula]]
** [[Orbit Express Shop]]
** [[Orbit Nature]]
** [[Orbit News]]
** [[Orbit Promo Channel]]
** [[Orbit Sports Channel]]
** [[Super Comedy]] (Orbit)
** [[Super Movies]] (Orbit)
** [[Super Movies +1]] (Orbit)
** [[TV Max 1]] (Orbit)
** [[TV Max 2]] (Orbit)
** [[TV Max 3]] (Orbit)
** [[TV Max 4]] (Orbit)
* [[STAR TV]] (Satellite Television for Asian Region Bahrain)
** [[Channel V|Channel [V] India]]
** [[Channel V|Channel [V] International]]
** [[CNBC Europe]]
** [[Fox Broadcasting Company|Fox Sports]]
** [[ITV Choice]]
** [[Jetix]]
** [[Nat Geo Adventure|NGA Bahrain]]
** [[National Geographic Channel|National Geographic Channel Bahrain]]
** [[Sky News]]
** [[STAR Gold]]
** [[STAR Movies]]
** [[STAR News]]
** [[STAR One]]
** [[STAR Plus]]
** [[STAR World]]
== [[Bangladesh]] ==

* [[Channel I]]
* [[TVus]]
* [[Bijoy TV]]
* [[Banglavision]]
* [[Bandladesh TV]]
* [[Boisakhi TV]]
* [[Desh TV]]
* [[Channel One]]
* [[Channel S]]
* [[Desh TV]]
* [[Digonto TV]]
* [[Ekushey TV]]
* [[BTV World]]
* [[Rupashi Bangla]]
* [[SNTV]]
* [[Sonar Bangla]]
* [[Islamic TV]]
* [[CSB News]]

== [[Barbados]] ==
* [[Discover Barbados TV]]

== [[Belgia]] ==
* [[Belgacon TV]]
* [[BVN TV]]
* [[BRF TV]]
* [[MCM]]

== [[Bhutan]] ==
* [[BBS-TV]] (Bhutan Broadcasting TV)

== [[Brasil]] ==

* [[Rede Globo]]
*[[Sistema Brasileiro de Televisão|SBT]] (Sistema Brasileiro de Televisao)
*[[RecordTV]]
*[[Rede Bandeirantes|Band]] (Bandeirantes)
*[[RedeTV!]]
*[[TV Cultura]]

== [[Britania Raya]] ==

* [[BBC One]]
* [[BBC Two]]
* [[BBC Three]]
* [[BBC Four]]
* [[BBC HD]]
* [[BBC Alba]]
* [[BBC News]]
* [[BBC Parliament]]
* [[CBBC]]
* [[CBeebies]] (BBC)
* [[ITV1]]
* [[ITV2]]
* [[ITV3]]
* [[ITV4]]
* [[Channel 4]]
* [[5]] (Channel 5)
* [[Advanture]]
* [[The Amp]]
* [[The Advanture]]
* [[Arts World]]
* [[ABC1]]
* [[Big Game TV]]
* [[Auction World.tv]]
* [[Boro TV]]
* [[Cambridge Red]]
* [[Carlton Cinema]]
* [[Carlton Kids]]
* [[Carlton Select]]
* [[Carlton World]]
* [[CBM TV]]
* [[Channel Six Dundee]]
* [[Channel Health]]
* [[The Children's Channel]]
* [[Classic FM TV]]
* [[Classics TV]]
* [[FMX]]
* [[CPD TV]]
* [[Digital Classics]]
* [[The Daily Quiz]]
* [[Discovery Home &amp; Leisure]]
* [[Discovery Wings]]
* [[Discovery Kids]]
* [[EBN]]
* [[ETV]]
* [[Faze TV]]
* [[Film Four Weekly]]
* [[Film Four Extreme]]
* [[Film Four World]]
* [[FTN]]
* [[F Digital+]]
* [[Galaxy]]
* [[Game in TV]]
* [[Game in Network]]
== [[Brunei Darussalam]] ==
* [[RTB Perdana]]
* [[RTB Aneka]]
* [[RTB Sukmaindera]]

== {{CZE}} ==
* [[ČT1]] ([[Česká televize]]) Česká televize 1 / Jednička, public broadcaster
* [[ČT2]] ([[Česká televize]]) Česká televize 2 / Dvojka, public broadcaster (documentary channel)
* [[ČT24]] ([[Česká televize]]) Česká televize 24 / Čtyřiadvacítka, public broadcaster (news channel)
* [[ČT4]] ([[Česká televize]]) Česká televize 4 / Čtyřka, public broadcaster (sport channel)
* [[TV Prima]] ([[TV Prima]]) Televize Prima, private broadcaster
* [[Prima Cool]] ([[TV Prima]]) Prima COOL, private broadcaster (films and series)
* [[TV R1]] ([[TV Prima]]) R1 televize, private broadcaster (regional news)
* [[Nova (Czech TV)|TV Nova]] ([[Nova (Czech TV)|TV Nova]]) Televize Nova, private broadcaster
* [[Nova Cinema (Czech TV)|Nova Cinema]] ([[Nova (Czech TV)|TV Nova]]) Nova Cinema, private broadcaster (films and series)
* [[Nova Sport (Czech TV)|Nova Sport]] ([[Nova (Czech TV)|TV Nova]]) Nova Sport, private broadcaster (sport channel - Pay TV)
* [[MTV Czecho-Slowakia]] ([[Nova (Czech TV)|TV Nova]]) Česko-Slovenská MTV, private broadcaster (music channel - Pay TV)
* [[Barrandov TV]] ([[Barrandov Studios]]) Televize Barrandov, private broadcaster
* [[Óčko]] ([[MAFRA]]) Óčko, private broadcaster (music channel)
* [[Z1 TV]] ([[J&amp;T Media Enterprises]]) Televize Z1, private broadcaster (news/economic channel)
* [[Public TV (Czech TV)|Public TV]] ([[PublicCom]]) Televize Public, private broadcaster (lifestyle channel)
* [[TV Noe]] ([[TELEPACE]]) Televize Noe, catholic church (Christian channel)

== Dubai ==

* [[Dubai TV]]
* [[Dubai Sports]]

== [[Filipina]] ==

* [[ABS-CBN TV 21 Roxas|ABS-CBN TV 2]] Manila
* PTV TV 4 Manila
* TV5 TV 5 Manila
* GMA TV 7 Manila
* ETC TV 9 Manila
* GMA News TV 11 Manila
* IBC TV 13 Manila
* Solar News TV 21 Manila
* ABS-CBN Sports+Action TV 23 Manila
* Net 25
* 2nd Avenue TV 29 Manila
* Jack City TV 31 Manila
* ZOE TV 33 Manila
* UNTV TV 37 Manila
* SMNI TV 39 Manila
* AksyonTV 41 Manila
* ACQ-KBN TV 43 Manila
* 3ABN TV 45 Manila
* CCTN TV 51 Manila
* INC TV TV 49 Manila
* SRTV TV 58 Manila
* [[ABS-CBN Channel News|ABS-CBN]] News Channel
* [[Balls]]
* [[Cinema One|CineMo]]!
* [[DZMM Teleradio]]
* Yey!
* [[Knowledge Channel]]
* [[Lifestyle Network]]
* Jeepney TV
* [[MYM|MYX]]
* [[Velvet]]
* Fox Filipino
* Colours
* Hyper
* My Movies Channel
* The Game Channel
* Viva Cinema
* Pinoy Box Office
* Basketball TV
* RHTV
* DZRV CMN Teleradyo (radyo patrol uno capito)
* Saksi

== [[Ghana]] ==
* [[Chrystal TV]]
* [[Afrika TV]]
* [[TV3 Ghana]]
* [[Media TV]]
* [[Net 2]]
* [[Metropolitan TV]]

== [[Hong Kong]] ==

* [[ATV]]
* [[ESPN]]
* [[Star Sports]]
* [[Star World]]
* [[Baby TV]]
* [[Star Movies]]
* [[Fox News]]
* [[FX]]
* [[Fox Crime]]
* [[Star Chinese Channel]]
* [[Star Chinese Movies]]
* [[National Geographic Channel]]
* [[Nat Geo Advanture]]
* [[Nat Geo Wild]]
* [[TVB]]

== [[India]] ==

* [[Star Plus]]
* [[STAR One]]
* [[STAR Gold]]
* [[STAR Utsav]]
* [[Star News]]
* [[STAR Vijay]]
* [[The History Channel]]
* [[Star Majha]]
* [[Star Ananda]]
* [[Star Jalsha]]
* [[Channel V India]]
* [[Star Cricket]]
* [[SITI Channel]]
* [[Neo Sports]]
* [[Neo Cricket]]
* [[Zee TV]]
* [[Zee Music]]
* [[Zee Classic]]
* [[Zee Premier]]
* [[Zee Business]]
* [[Zee News]]
* [[Zee Music]]
* [[Zee Studio]]
* [[Zee Trendz]]
* [[Zee Cafe]]
* [[Zee Jagran]]
* [[Zee Smile]]
* [[Zee Action]]
* [[Zee 24 Tas]]
* [[Zee Marathi]]
* [[Zee Punjab]]
* [[Zee Telugu]]
* [[Zee Bangla]]
* [[Zee Gurajati]]
* [[Zee Malay]]
* [[Sahara One]]
* [[Sahara Filmy]]
* [[Sahara Samay]]
* [[Sahara Shaher Lucknow]]
* [[Sahara Firangi]]
* [[Doorshan]]
* [[9X]]
* [[XNews]]
* [[9XM]]
* [[Sadhna]]
* [[Real Estate India TV]]
* [[Amrita TV]]
* [[Chutti TV]]
* [[Teja TV]]
* [[Gyan Darshan]]
* [[Lok Sabha TV]]
* [[Rajya Sabha TV]]
* [[India Vison]]
* [[Live India]]
* [[India News]]
* [[DD India]]
* [[DD National]]
* [[DD1]]
* [[DD NE]]
* [[DD Sports]]
* [[DD News]]
* [[DD Punjabi]]
* [[DD Gurajati]]
* [[DD Chandana]]
* [[DD Marathi]]
* [[DD Kashir]]
* [[DD Urdu]]
* [[DD Bharti]]
* [[DD Jammu]]
* [[DD Raipur]]
* [[DD Himachal Pradesh]]
* [[DD Shimla]]
* [[DD Goa]]
* [[DD Lok Sabha]]
* [[DD Rajya Sabha]]
* [[DD Sahyadri]]
* [[DD Saptagiri]]
* [[DD Goa]]
* [[DD Vyas EGC CEC]]
* [[DD Gyan Darshan 1]]
* [[DD Gyan Darshan 2]]
* [[DD Kissan]]
* [[Kairali]]
* [[Kairali We]]
* [[Kairali People]]
* [[Manorama News]]
* [[MH One]]
* [[MH One News]]
* [[Maa TV]]
* [[Aaj Tak]]
* [[Times Now]]
* [[NDTV India]]
* [[NDTV 24X7]]
* [[NDTV Imagine]]
* [[NDTV Good Times]]
* [[NDTV Lumiere]]
* [[NDTV Showbiz]]
* [[Playhouse Disney India]]
* [[Animax India]]
* [[Jaya TV]]
* [[Aakaash Bangla]]
* [[Sony Entertainment Television (India)]]
* [[Sab TV]]
* [[Set Pix]]
* [[Asianet]]
* [[Asianet Special]]
* [[Asianet News]]
* [[Nickelodeon India]]
* [[Cartoon Network India]]
* [[Disney Channel India]]
* [[TBN India]]
* [[India TV]]
* [[India Vision]]
* [[Fashion TV India]]
* [[Sahara Samay NCR]]
* [[Alpha ETC Punjabi]]
* [[Sahara Samay Urdu]]
* [[Sahara Samay Mumbai]]
* [[Sahara Samay NCR]]
* [[Sahara Samay Rajashtan]]
* [[Sahara Samay Madhya Pradesh &amp; Chattisgarh]]
* [[Sahara Samay Bihar &amp; Jharkhand]]
* [[SITI Channel]]
* [[Kitab TV]]
* [[Surya TV]]
* [[Udaya TV]]
* [[Udaya II]]
* [[Udaya Varthegalu]]
* [[UTV i]]
* [[UTV Movies]]
* [[Sanksar]]
* [[Aasthaa]]
* [[MAX]]
* [[TV 9]]
* [[TV 9 Kannada]]
* [[TV 9 Telugu]]
* [[ETC Punjabi]]
* [[Punjab Today]]
* [[Mi Marathi]]
* [[PTC News]]
* [[Colors]]
* [[Topper]]
* [[B4U]]
* [[B4U Music]]
* [[B4U Movies]]
* [[Bhakti TV]]
* [[Shakti TV]]
* [[Salavation TV]]
* [[Ne TV]]
* [[Ne Hifi]]
* [[Ne Bangla]]
* [[Kolkata TV]]
* [[Bindass Movies]]
* [[OTV]]
* [[KTV]]
* [[Raj TV]]
* [[Raj Digital TV]]
* [[Imayam TV]]
* [[Makkal TV]]
* [[Namma TV]]
* [[Yes India Vision]]
* [[Total TV]]
* [[Voyesoga]]
* [[Aastha International]]
* [[Tamil Sun TV]]
* [[Tamil Sun News]]
* [[Tamil Sun Music]]
* [[Gemini TV]]
* [[Gemini News]]
* [[Gemini Music]]
* [[SS Music]]
* [[SS Video]]
* [[Issai Aruvi]]
* [[ACV]]
* [[Jeevan TV]]
* [[Gyan Darshan TV]]
* [[Lok Sabha TV]]
* [[Rajya Sabha TV]]
* [[Kasthuri]]
== [[Indonesia]] ==
* [[TVRI]]
* [[RCTI]]
* [[SCTV]]
* [[MNCTV]]
* [[Indosiar]]
* [[antv]]
* [[GTV]]
* [[Trans TV]]
* [[Trans 7]]
* [[MetroTV]]
* [[TvOne]]
* [[Cahaya TV|CTV]]
* [[Biinmaffo TV]]
* [[Radar Lampung TV]]
* [[Saburai TV]]
* [[Banjar TV]]
* [[Tegar TV]]
* [[KTV]]
* [[Fajar TV]]
* [[Carlita TV]]
* [[CNN Indonesia]]
* [[CNBC Indonesia]]
* [[VTV]]
* [[BTV (Indonesia)|BTV]]
* [[Rajawali Televisi|RTV]]
* [[Garuda TV]]
* [[Astha TV]]
* [[Nusantara TV]]
* [[TV Tempo]]
* [[Moji]]
* [[Ajwa TV]]
* [[Mentari TV]]
* [[iNews]]
* [[Arek TV]]
* [[JTV]]
* [[Jawa Pos TV]]

== [[Italia]] ==
* [[RAI 1]]
* [[RAI 2]]
* [[RAI 3]]
* [[RAI 4]]
* [[RAI 5]]
* [[Rete 4]]
* [[Canale 5]]
* [[Italia 1]]
* [[LA7]]
* [[Deejay TV]]
* [[RAI Movie]]
* [[RAI Premium]]
* [[Retecapri]]
* [[Iris]]
* [[Sportitalia]]
* [[RAI Sport 1]]
* [[RAI Sport 2]]
* [[SDTV]]

== [[Irlandia]] ==
* [[RTE One]]
* [[RTE Two]]
* [[TV3]]
* [[BBC One Nothern Ireland]]
* [[UTV]]
* [[Channel 4]]
* [[TG4]]
* [[3e]]
* [[Sky1]]
* [[Sky News]]
* [[Sky Sports 1]]
* [[Sky Sports News]]
* [[E4]]
* [[Comedy Central]]
* [[Sky Sports 2]]
* [[MTV]]

== [[Jamaika]] ==
* [[Hype TV]]
* [[CaribV TV]]
* [[TVJ]]
* [[CVM TV]]
* [[Love TV]]
* [[HYPE TV]]
* [[RE TV]]
* [[MTM TV]]

== [[Jepang]] ==
* [[TV Asahi]]
* [[Nippon TV]]
* [[Tokyo Broadcasting System|TBS]]
* [[Fuji TV]]
* [[TV Tokyo]]
* [[NHK]]

== [[Jerman]] ==
* [[Deutsche Welle]] (DW)
* [[Das Erste]]
* [[RTL Television]]
* [[ZDF]]
* [[SAT.1]]
* [[ProSieben]]
* [[VOX]]
* [[Kabel 1]]
* [[RTL II]]
* [[DMAX]]
* [[N24]]
* [[SPORT1]]
* [[Tele 5]]
* [[Das Vierte]]
* [[RBB]]

== [[Yordania]] ==
* [[Al Hakeka TV]]
* [[AldiyarSat]]
* [[ATV (Al Ghad Television)|ATV]] (Al Ghad Television)
* [[DJ Music TV]]
* [[JRTV]] (Al Ordoniyah)
* [[Mersal TV]]
* [[Moon Sat TV]]
* [[Smarts Way Channel]]
* [[STAR TV]] (Satellite Television for Asian Region Jordan)
** [[Channel V|Channel [V] India]]
** [[Channel V|Channel [V] International]]
** [[Fox News Channel]]
** [[Fox Broadcasting Company|Fox Sports]]
** [[ITV Choice]]
** [[Jetix]]
** [[Nat Geo Adventure|Nat Geo Adventure Jordan]]
** [[National Geographic Channel|National Geographic Adventure Jordan]]
** [[Sky News]]
** [[Star Movies]]
** [[STAR News|Star News]]
** [[Star One]]
** [[Star Plus]]
** [[Star World]]
* [[Super Tech TV]]
* [[Watan TV|WTV]] (Watan TV)

== [[Kanada]] ==

* [[CBC]]
* [[CTV]]
* [[Global]]
* [[APTN]]
* [[TVA]]
* [[Great West Television]]
* [[Joy TV]]
* [[A-Channel]]
* [[CHCH]]
* [[CJIL]]
* [[CIMC TV]]
* [[City TV]]
* [[TVO]]
* [[Bravo (Canada)|Bravo]]
* [[Business News Network]]
* [[Canadian Forces Radio and Television]] (not available domestically)
* [[CBC News Network]]
* [[CMT (Canada)|CMT]]
* [[CP24]]
* [[CPAC (TV channel)|CPAC]] (English feed)
* [[CTV News Channel (Canada)|CTV News Channel]]
* [[Discovery Channel (Canada)|Discovery Channel]]
* [[E! (Canadian TV channel)|E!]]
* [[Food Network (Canada)|Food Network]]
* [[HGTV (Canada)|HGTV]]
* [[History (Canadian TV channel)|History]]
* [[MTV (Canada)|MTV]]
* [[MuchMore]]
* [[MuchMusic]]
* [[OLN]]
* [[Oprah Winfrey Network (Canada)|OWN]]
* [[Showcase (Canadian TV channel)|Showcase]]
* [[Slice (TV channel)|Slice]]
* [[Space (TV channel)|Space]]
* [[Sportsnet]]
* [[Teletoon (Canadian TV channel)|Teletoon]]
* [[The Comedy Network]]
* [[The Score Television Network|The Score]]
* [[The Weather Network]]
* [[Treehouse TV]]
* [[The Sports Network|TSN]]
** TSN Habs
** TSN Jets
** [[TSN2]]
* [[TVtropolis]]
* [[VisionTV]]
* [[W Network]]
* [[YTV (saluran TV)|YTV]]
== [[Malaysia]] ==
* [[NTV7]]
* [[RTM 1]]
* [[RTM 2]]
* [[TV3]]
* [[8tv]]
* [[TV9]]
* Astro Aruna
* Astro Prima
* Astro Oasis
* Astro Awani
* Astro Velithrai
* Astro Vanaavil
* Astro Hue Hee Dai
* Astro Citra
* Astro SuperSport
* Astro Ceria
* Astro Arena
* Astro Maya
* Astro Mustika
* Astro On Demand Box Office
* Astro On Demand Box Office Sports
* Astro On Demand Tayangan Hebat
* Astro First
* Astro Stocklink

== [[Maroko]] ==

* [[2M Maroc]]

== [[Chad]] ==
* [[Tele Chad]]

== [[Korea Kidul]] ==

* [[Korean Broadcasting System|KBS]]
* [[Munhwa Broadcasting Corporation|MBC]]
* [[Educational Broadcasting System|EBS]]
* [[Seoul Broadcasting System|SBS]]
* [[JTBC]]
* [[Maeil Broadcasting Network|MBN]]
* [[Chosun Broadcasting Company|TV Chosun]]
* [[Channel A]]
* [[YTN]]
* [[News Y]]
* [[tvN]]
* [[Mnet]]

== [[Paléstina]] ==

* [[Paléstina Panyiaran Corporation]]
==[[Peru]]==
* [[Peru Television]]
* Global TV

== [[Prancis]] ==

* [[TV5Monde]]

== [[Qatar]] ==
* [[Al-Jazeera|Al-JazeeraArabic]]
==[[Romania]]==
* [[Favorit TV (Romania)|Favorit TV]]
* [[TVRI (Romania)|TVRI]]
==[[Russia]]==
* [[Russia Today]]
* [[Channel One Russia]]

== [[Singapura]] ==
* [[Channel 5 (Singapura)|Channel Five]]
* [[Channel 8 (Singapura)|Channel Eight]]
* [[Channel U]]
* [[Channel NewsAsia]]
* [[Central (stasiun televisi)|Central]]
* [[Suria (stasiun televisi)|Suria]]

== [[Spanyol]] ==

* [[Canal Sur]]
* [[ETB]]
* [[IB3]]
* [[TV Canaria]]
* [[TVE]]
* [[TVG]]
* [[Telecinco]]
* [[Telemadrid]]

==[[Timor Lésté]]==
* [[Télevisiao Timor Leste]]

== [[Tiongkok]] ==

* [[CCTV-1]]
* [[CCTV-2]]
* [[CCTV-3]]
* [[CCTV-4]]
* [[CCTV-5]]
* [[CCTV-6]]
* [[CCTV-7]]
* [[CCTV-8]]
* [[CCTV-9]]
* [[CCTV-10]]
* [[CCTV-11]]
* [[CCTV-12]]
* [[CCTV-13]]
* [[CCTV-14]]
* [[CCTV-15]]
* [[CCTV News]]
* [[CCTV bahasa Arab]]
* [[CCTV bahasa Prancis]]
* [[CCTV bahasa Rusia]]
* [[CCTV bahasa Spanyol]]
* [[CCTV-22]] (HD)
* [[MTV China]]
* [[TVBS]]
* [[Wa! TV]]

== [[Tanzania]] ==

* [[Star TV Tanzania]]

== [[Vietnam]] ==

* [[Vietnam Television]]
* [[VTV1]]
* [[VTV2]]
* [[VTV3]]
* [[VTV4]]
* [[VTV5]]
* [[VTV7]]
* [[VTV8]]
* [[VTV9]]
* [[HTV Thể Thao]]
* [[HTV1]]
* [[HTV2]]
* [[HTV3]]
* [[HTV Key]]
* [[HTV7]]
* [[HTV9]]
* [[HTV10]]
* [[SCTV (Vietnam)|SCTV]]

== [[Ukraina]] ==

* [[MTV Ukraina]]
*[[1+1 (Saluran televisi)]]
*[[ICTV (Ukraina)|ICTV]]
*[[STB (Stasiun televisi)]]
*[[Novyy Kanal]]

== [[Venezuela]] ==

* [[Radio Caracas Television]]</text>
      <sha1>9nt7oyta69enwbgnpfsg3e7tl41rlwc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>James Buchanan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>107851</id>
    <revision>
      <id>712554</id>
      <parentid>712376</parentid>
      <timestamp>2026-09-06T21:51:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>25926</id>
      </contributor>
      <comment>Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260906)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]</comment>
      <origin>712554</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80334" sha1="431lz9gdekw4ayy888up7nt5js3h9rw" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:25em; float:right; border:1px solid #aaa; background-color:#f9f9f9; margin:0 0 1em 1em; padding:0.5em; font-size: 90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:125%; font-weight:bold; margin-bottom:0.2em;&quot; | James Buchanan
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:James Buchanan.jpg|230px]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Daguerreotype sakira taun 1850–1868&lt;/small&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #efefef; text-align:center;&quot; | Présidén Amérika Sarikat ka-15
|-
! style=&quot;text-align:left;&quot; | Masa jabatan
| 4 Maret 1857 – 4 Maret 1861
|-
! style=&quot;text-align:left;&quot; | Wakil Présidén
| [[John C. Breckinridge]]
|-
! style=&quot;text-align:left;&quot; | Ti payun
| [[Franklin Pierce]]
|-
! style=&quot;text-align:left;&quot; | Ti pengker
| [[Abraham Lincoln]]
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #efefef; text-align:center;&quot; | Mentri Luar Nagri AS ka-17
|-
! style=&quot;text-align:left;&quot; | Masa jabatan
| 10 Maret 1845 – 7 Maret 1849
|-
! style=&quot;text-align:left;&quot; | Présidén
| [[James K. Polk]], [[Zachary Taylor]]
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #efefef; text-align:center;&quot; | Inpormasi Pribadi
|-
! style=&quot;text-align:left;&quot; | Wedal
| 23 April 1791&lt;br /&gt;[[Cove Gap, Pennsylvania]], AS
|-
! style=&quot;text-align:left;&quot; | Pupus
| 1 Juni 1868 (yuswa 77)&lt;br /&gt;[[Lancaster, Pennsylvania]], AS
|-
! style=&quot;text-align:left;&quot; | Partéi pulitik
| [[Federalist Party|Federalist]] (1814–1824)&lt;br /&gt;[[Democratic Party (United States)|Démokrat]] (ti 1828)
|-
! style=&quot;text-align:left;&quot; | Almamater
| [[Dickinson College]]
|-
! style=&quot;text-align:left;&quot; | Padamelan
| [[Ahli hukum]], pulitikus
|-
! style=&quot;text-align:left;&quot; | Tanda tangan
| [[File:James Buchanan Signature2.svg|120px]]
|}

'''James Buchanan Jr.''' (wedal 23 April 1791 – pupus 1 Juni 1868) nyaéta [[Présidén Amérika Sarikat]] ka-15 anu ngajabat ti taun 1857 dugi ka 1861. Sateuacanna, anjeunna ogé ngajabat salaku Mentri Luar Nagri Amérika Sarikat ka-17 (1845–1849) sarta ngawakilan nagara bagian [[Pennsylvania]] di dua lembaga [[Kongrés AS]] (Sénat sarta DPR). Buchanan mangrupa nu ngarojong hak-hak nagara bagian, utamana ngeunaan masalah [[perbudakan]], sarta ngawatesan ''peran'' pamaréntah féderal dina mangsa sateuacan [[Perang Sadulur Amérika]].&lt;ref name=&quot;oxford&quot;&gt;{{cite book|last1=Olausson|first1=Lena|last2=Sangster|first2=Catherine|year=2006|title=Oxford BBC Guide to Pronunciation|url=https://archive.org/details/oxfordbbcguideto0000olau|publisher=Oxford University Press|page=[https://archive.org/details/oxfordbbcguideto0000olau/page/56 56]|isbn=0-19-280710-2}}&lt;/ref&gt;

== Mangsa keur leutik

== Mangsa keur leutik sarta atikan ==
[[File:Buchanan Home Mercersburg.jpg|thumb|Tempat babar Buchanan|left]]

James Buchanan Jr. dibabarkeun dina kulawarga [[Scotch-Irish Americans|Scotch-Irish]] kaping 23 April 1791, di hiji saung kai (''log cabin'') di kebon anu dingaranan [[Buchanan's Birthplace State Park|Stony Batter]], deukeut [[Cove Gap, Pennsylvania|Cove Gap]] di Pagunungan Allegheny, Pennsylvania kidul.&lt;ref name=&quot;whitehouse&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.whitehousehistory.org/the-presidents-timeline | title=The Presidents Timeline |access-date=17 Pébruari 2026 }}&lt;/ref&gt; Anjeunna téh anak kadua ti sabelas sadulur, sarta putra cikal ti pasangan James Buchanan Sr. sarta Elizabeth Speer.

Ramana nyaéta imigran ti [[County Donegal]], Irlandia, anu pindah ka Amérika dina taun 1783.&lt;ref name=&quot;ulster&quot;&gt;{{cite web|url=https://discoverulsterscots.com/emigration-influence/america/1718-migration-east-donegal/ulster-and-white-house|title=Ulster and the White House|publisher=Discover Ulster-Scots|access-date=17 Pébruari 2026}}&lt;/ref&gt; Saatos Buchanan lahir, kulawargana pindah ka [[Mercersburg, Pennsylvania]] dina taun 1794. Ramana janten jalma beunghar di éta wewengkon salaku padagang sarta investor. Buchanan ngarasa yén indungna miboga pangaruh badag kana kacerdasanana, sabab sering ngajak diskusi pulitik sarta maca karya [[William Shakespeare]].

Buchanan kuliah di [[Dickinson College]] di Carlisle, Pennsylvania. Dina taun 1808, anjeunna ampir-ampiran dikaluarkeun alatan polahna anu badung sarta sering mabok di tavern, nanging anjeunna lulus kalayan hasil saé dina taun 1809. Saterusna anjeunna pindah ka [[Lancaster, Pennsylvania]] pikeun diajar hukum salami dua satengah taun ka James Hopkins. Di dinya anjeunna neuleuman [[Konstitusi Amérika Sarikat]] sarta dasar-dasar hukum Inggris ti [[William Blackstone]].

=== Karir awal hukum sarta DPR Pennsylvania ===
Dina taun 1812, [[James Buchanan]] lulus ujian kaanggotaan advokat (''bar exam'') sarta tetep cicing di [[Lancaster, Pennsylvania|Lancaster]] saatos diaku salaku ahli hukum. Anjeunna gancang jadi salah sahiji wawakil hukum anu kawéntar di éta kota. Panghasilanana naék drastis saatos muka prakték sorangan; dina taun 1821, anjeunna parantos miboga panghasilan langkung ti $11,000 per taun.{{sfn|Baker|2004|pp=13–16}} Dina mangsa ieu ogé, Buchanan janten saurang [[Freemasonry|Freemason]], sarta ngajabat salaku ''Worshipful Master'' di Loge Masonik No. 43 di Lancaster.{{sfn|Klein|1962|p=27}}

Anjeunna ogé ngajabat salaku pupuhu cabang [[Federalist Party|Partéi Féderalist]] di Lancaster. Buchanan ngarojong program pulitik partéina saperti pangadegan deui bank sentral. Anjeunna janten kritikus anu kacida vocalna ka Présidén [[James Madison]] nalika [[Perang 1812]]. Sanajan henteu ngagabung sacara resmi kana milisi, Buchanan kungsi milu jeung sakelompok pamuda pikeun maling kuda pikeun kabutuhan [[Angkatan Darat Amérika Sarikat|Angkatan Darat AS]] di Baltimore nalika aya penjajahan Inggris. Buchanan nyaéta présidén panungtungan anu kungsi kalibet dina Perang 1812.&lt;ref name=&quot;moody&quot;&gt;{{cite book |last=Moody |first=Wesley |title=The Battle of Fort Sumter |date=2016 |publisher=Routledge |page=23}}&lt;/ref&gt;

Dina taun 1814, anjeunna kapilih salaku wakil ti Féderalist ka [[DPR Pennsylvania]] sarta janten anggota pangmudana harita (ngajabat dugi ka 1816). Dina taun 1815, anjeunna hasil ngabéla Hakim Distrik [[Walter Franklin (judge)|Walter Franklin]] dina sidang pamakzulan (''impeachment'') di hareupen [[Sénat Pennsylvania]]. Buchanan hasil ngayakinkeun para sénator yén pamakzulan mung tiasa dilakukeun upami aya palanggaran hukum anu jelas.{{sfn|Baker|2004|pp=17–18}}

== Karir di Kongrés ==
{{utama|Sajarah pamilihan James Buchanan}}

=== DPR Amérika Sarikat ===
Dina pamilihan kongrés taun 1820, [[James Buchanan]] nyalonkeun diri pikeun korsi di [[Déwan Perwakilan Rakyat Amérika Sarikat|DPR AS]]. Teu lami saatos kameunanganana, ramana pupus alatan kacilakaan karéta kuda.{{Sfn|Baker|2004|p=22}} Salaku anggota Déwan anu anom, Buchanan janten salah sahiji pamingpin anu kawéntar dina faksi pulitik &quot;Amalgamator&quot; di Pennsylvania, dingaranan kitu margi anggotana diwangun ku gabungan urang Démokratik-Républik sarta urang tilas Féderalist dina mangsa transisi tina [[Sistem Partéi Kahiji]] ka [[Éra Perasaan Saé]] (''Era of Good Feelings''). Dina éra ieu, Démokratik-Républik janten partéi anu pangmangaruhna. Kayakinan Buchanan ka partéi Féderalist mimiti luntur, saterusna anjeunna pindah partéi saatos nolak hiji rarancang undang-undang Féderalist anu boga sipat nativis.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Etcheson, Nicole. (2013). &quot;General Jackson Is Dead: James Buchanan, Stephen A. Douglas, and Kansas Policy&quot;. ''James Buchanan and the Coming of the Civil War''. pp 88–90.&lt;/ref&gt;

Dina [[Pilihan raya présidén Amérika Sarikat 1824|Pilihan Raya 1856]], Buchanan mimitina ngadukung [[Henry Clay]], nanging saterusna pindah ngadukung [[Andrew Jackson]] nalika katingal yén masarakat Pennsylvania leuwih milih Jackson.&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Klein |first1=Philip Shriver |title=A History of Pennsylvania |year=1980 |pages=135–136}}&lt;/ref&gt; Saatos Jackson éléh dina pamilihan 1824, Buchanan ngagabung ka faksina, nanging Jackson miboga rasa teu resep ka Buchanan alatan salah harti dina upaya Buchanan janten médiator antara pihak Clay sarta Jackson.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Di Washington, Buchanan janten anu bébéla kana hak-hak nagara bagian ([[states' rights]]) anu kacida kuatna, sarta raket jeung seueur anggota Kongrés ti bagian Kidul. Anjeunna nganggap sababaraha anggota Kongrés ti New England salaku [[Radikalisme|radikal]] anu bahaya. Kamampuh Buchanan dina ngajaga hubungan sareng daérah pamilihanana ngamungkinkeun anjeunna ngawangun koalisi Démokrat di Pennsylvania anu diwangun ku patani tilas Féderalist sarta imigran Ulster-Scots. Dina pamilihan présidén 1828, anjeunna hasil ngamankeun sora Pennsylvania pikeun Jackson.{{Sfn|Baker|2004|p=24–27}}

Buchanan ogé meunang perhatian nalika mingpin prosés hukum dina sidang pamakzulan hakim distrik féderal [[James H. Peck]], sanajan ahirna Sénat mutuskeun hakim éta bébas. Anjeunna diangkat janten anggota Komite Pertanian dina taun munggaranna, sarta lila-lila janten pupuhu Komite Yudisial DPR AS. Dina taun 1831, Buchanan nolak dicalonkeun deui pikeun Kongrés ka-22 ti daérah pamilihanana. Sanajan kitu, anjeunna masih miboga ambisi pulitik, malah sababaraha urang Démokrat Pennsylvania ngajukeun anjeunna salaku calon wakil présidén dina [[Pilihan raya présidén Amérika Sarikat 1832|pamilihan 1832]].{{sfn|Baker|2004|pp=28–30}}

=== Duta Besar pikeun Rusia ===
Saatos Jackson kapilih deui dina taun 1832, anjeunna nawarkeun jabatan [[Duta Besar Amérika Sarikat pikeun Rusia]] ka [[James Buchanan]]. Buchanan saleresna horéam ninggalkan nagarana, margi nganggap kota [[Saint Petersburg|St. Petersburg]] anu tebih téh salaku tempat pangbuangan pulitik, nanging ahirna anjeunna nyaluyuan. Éta memang maksud Jackson, jalaran anjeunna nganggap Buchanan salaku jalma anu &quot;teu parigel sarta resep pipilueun&quot; (''incompetent busybody'') sarta kurang dipercaya.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Tugas utama Buchanan di ditu nyaéta nyieun perjangjian dagang sarta pelayaran jeung Rusia. Sanajan Buchanan hasil dina urusan dagang, prosés negosiasi ngeunaan kabébasan pelayaran kapal dagang jeung Mentri Luar Nagri Rusia, [[Karl Nesselrode]], tétéla kacida héséna.{{sfn|Baker|2004|pp=30–31}} Sataun sateuacanna nalika masih di Kongrés, Buchanan kantos nyebat Tsar [[Nicholas I of Russia|Nicholas I]] salaku saurang ''despot'' (pamingpin diktator); harita seueur urang Amérika anu méré réaksi négatif kana tindakan Rusia dina numpes [[Pemberontakan Nopémber|pemberontakan Polandia 1830]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=O'Leary |first=Derek Kane |date=6 Maret 2023 |title=James Buchanan's 1832 Mission to the Tsar... |url=https://ageofrevolutions.com/2023/03/06/james-buchanans-1832-mission-to-the-tsar-the-plight-of-poland-and-the-limits-of-americas-revolutionary-legacy-in-jacksonian-foreign-policy/ |access-date=17 Pébruari 2026 |publisher=Age of Revolutions}}&lt;/ref&gt;

=== Sénator Amérika Sarikat ===
[[File:James Buchanan painted by J. Eichholtz.jpg|thumb|Lukisan Buchanan taun 1834 ku [[Jacob Eichholtz]]|right]]
Saatos mulang ka lemburna, [[James Buchanan]] kapilih ku legislatif nagara bagian Pennsylvania pikeun ngaganti [[William Wilkins (U.S. politician)|William Wilkins]] di Sénat AS. Sabalikna, Wilkins ngaganti posisi Buchanan salaku duta besar di Rusia. Salaku pangrojong Jackson (Jacksonian), Buchanan anu kapilih deui dina taun 1836 sarta 1842, nolak ayana [[Second Bank of the United States]] sarta narékahan pikeun ngahapus kacawadan (''censure'') Kongrés ka Jackson alatan [[Bank War]].{{sfn|Baker|2004|p=30}} Buchanan ngajabat di Sénat nepi ka Maret 1845.{{sfn|Baker|2004|p=32}} Pikeun ngahijikeun urang Démokrat Pennsylvania, anjeunna dipilih janten calon maranéhna dina Konvénsi Nasional Démokrat. Buchanan kacida patuhna kana tungtunan legislatif nagara bagianana, malah sakapeung mah anjeunna milih nolak hiji posisi di Kongrés anu saleresna dirojong ku anjeunna dina biantara pribadina, demi ambisi pulitikna ka Gedong Bodas.{{sfn|Baker|2004|pp=35–38}}

Buchanan dipikawanoh ku komitmenna kana hak-hak nagara bagian (**[[states' rights]]**) sarta doktrin ékspansi wilayah (oʻ[[manifest destiny]]). Anjeunna nolak tawaran Présidén [[Martin Van Buren]] pikeun janten Jaksa Agung AS sarta kalah milih janten pupuhu komite-komite bergengsi di Sénat saperti Komite Yudisial sarta Komite Hubungan Luar Nagri.{{Sfn|Baker|2004|p=33–34}} Buchanan mangrupa salah sahiji ti saeutik sénator anu nolak [[Webster–Ashburton Treaty]] sabab dianggap &quot;nyerahkeun&quot; lahan ka Britania Raya. Dina sengketa wates Oregon, anjeunna nungtut garis 54°40′ salaku wates kalér sarta satuju kana anéksasi [[Républik Texas]].{{sfn|Baker|2004|pp=35–38}}

Sajaba ti éta, Buchanan nolak aturan pembungkaman ([[Gag rule (United States)|gag rule]]) anu diajukeun ku [[John C. Calhoun]] anu tujuanna pikeun ngeureunkeun petisi anti-perbudakan. Buchanan nyebutkeun, &quot;Urang boga hak anu kacida saeutikna pikeun pipilueun kana urusan perbudakan di Kidul, sarua jeung saeutikna hak urang pikeun ngaganggu hak petisi.&quot; Anjeunna boga pamandangan yén masalah perbudakan téh mangrupa urusan masing-masing nagara bagian sarta nyalahkeun kaum [[abolisionis]] anu dianggapna ngan saukur manas-manasan kaayaan. Dina mangsa méméh Konvénsi Nasional Démokrat 1844, Buchanan nyiapkeun diri janten alternatif pikeun Martin Van Buren, nanging nominasi éta ahirna murag ka [[James K. Polk]].{{sfn|Baker|2004|pp=35–38}}

== Karir Diplomasi ==
=== Mentri Luar Nagri ===
[[File:Polkcabinet1849edited.png|left|thumb|Buchanan (kadua ti kenca) dina kabinét Polk, 1849]]
[[James Buchanan]] ditawaran jabatan [[Mentri Luar Nagri Amérika Sarikat]] dina administrasi Polk atanapi, salaku pilihan séjén, korsi di [[Mahkamah Agung Amérika Sarikat]]. Ieu tawaran mangrupa bales budi kana rojonganana nalika kampanye, nanging ogé tujuanna pikeun nyingkirkeun Buchanan salaku saingan internal dina partéi. Anjeunna milih jabatan di Departemén Luar Nagri sarta ngajabat salami mangsa jabatan Polk. Nalika anjeunna ngajabat, Amérika Sarikat kacatet miboga panambahan wilayah panggedéna dina sajarah ngaliwatan [[Perjangjian Oregon]] sarta [[Perjangjian Guadalupe Hidalgo]], anu ngawengku wilayah anu ayeuna janten Texas, California, Nevada, New Mexico, Arizona, Utah, sarta Colorado.{{sfn|Baker|2004|pp=38–40}}

Dina negosiasi jeung Britania ngeunaan Oregon, Buchanan mimitina satuju kana garis [[paralel ka-49 kalér]] salaku wates Wilayah Oregon, sedengkeun Polk hayang garis wates anu leuwih ka kalér. Nalika urang Démokrat Kalér ngagunakeun semboyan populér [[Fifty-Four Forty or Fight]] (&quot;54°40′ atanapi perang&quot;) dina kampanye 1844, anjeunna milu satuju, nanging ahirna nuturkeun arahan Polk anu ngahasilkeun Kompromi Oregon 1846, anu netepkeun paralel ka-49 salaku wates di [[Pacific Northwest]].{{Sfn|Baker|2004|p=40–41}}

Buchanan percaya yén serangan Méksiko ka pasukan Amérika di peuntas [[Rio Grande]] dina April 1846 mangrupa palanggaran wates sarta alesan anu sah pikeun perang. Nalika [[Perang Méksiko-Amérika]], mimitina anjeunna mamatahan sangkan ulah nungtut wilayah di kiduleun Rio Grande alatan sieun perang jeung Britania sarta Perancis. Nanging, nalika perang rék bérés, Buchanan robah pamandangan sarta ngarojong anéksasi wilayah anu leuwih lega, kalayan alesan yén Méksiko anu salah mitembean perang sarta kompensasi pikeun karugian Amérika dianggap leutik teuing. Buchanan nyoba nyalonkeun diri dina [[Konvénsi Nasional Démokrat 1848]], margi Polk parantos jangji ngan bakal ngajabat sakali, nanging anjeunna mung meunang rojongan ti delegasi Pennsylvania sarta Virginia, sahingga Sénator [[Lewis Cass]] ti Michigan anu ahirna dicalonkeun.{{sfn|Baker|2004|pp=41–43}}

=== Kahirupan sipil sarta pilihan raya présidén 1852 ===
[[File:James Buchanan sculpture at National Portrait Gallery IMG 4538.JPG|right|thumb|Patung dada James Buchanan ku [[Henry Dexter (sculptor)|Henry Dexter]]]]
Saatos [[Pilihan raya présidén Amérika Sarikat 1848|pamilihan 1848]] anu dimeunangkeun ku [[Zachary Taylor]] ti Partéi Whig, [[James Buchanan]] balik deui kana kahirupan pribadi. Buchanan mingkin sepuh sarta masih kénéh dangdos nganggo gaya katinggaleun jaman sapertos mangsa anomna, sahingga anjeunna meunang jujulukan &quot;[[Old Public Functionary]]&quot; ti média massa. Para nu nolak perbudakan di bagian Kalér ogé ngéyék anjeunna salaku &quot;titinggal manusa purba&quot; alatan ajén-inajén moralna.{{Sfn|Baker|2004|p=46–48}} Anjeunna mésér bumi [[Wheatland (James Buchanan House)|Wheatland]] di sisi kota [[Lancaster, Pennsylvania|Lancaster]] sarta sering nampi tamu bari terus ngawas kaayaan pulitik.{{sfn|Baker|2004|pp=43–46}}

Dina mangsa ieu, Buchanan janten puseur kulawarga anu diwangun ku 22 alon-alon (''nieces/nephews'') sarta katurunanana, tujuh di antarana budak yatim. Anjeunna milarian padamelan umum pikeun sawatara baraya ngaliwatan jalu (''patronage''). Hubungan émosional anu pangkuatna nyaéta sareng alon-alonna, [[Harriet Lane]], anu engkéna janten Ibu Nagara (''First Lady'') pikeun Buchanan di Gedong Bodas.{{Sfn|Baker|2004|p=46–48}}

Dina taun 1852, anjeunna diangkat janten présidén Déwan Pangurus [[Franklin and Marshall College]] di Lancaster, sarta ngajabat dugi ka taun 1866.{{sfn|Klein|1962|p=210, 415}} Buchanan teu sagemblengna ninggalkeun dunya pulitik. Anjeunna ancrub deui dina kampanye siluman pikeun nominasi présidén ti Partéi Démokrat taun 1852. Alatan ayana [[Kompromi 1850]], Buchanan ayeuna nolak [[Kompromi Missouri]] sarta ngadukung panolakan Kongrés kana [[Wilmot Proviso]] (anu ngalarang perbudakan di wilayah meunang perang ti Méksiko). Buchanan ngritik [[Abolisionisme|abolisionisme]] salaku sikep fanatik sarta percaya yén urusan perbudakan kedah diputuskeun ku legislatif nagara bagian, sanés ku Kongrés. Anjeunna janten kawéntar salaku saurang &quot;**[[doughface]]**&quot; alatan rasa simpatina ka pihak Kidul.{{sfn|Baker|2004|pp=52–56}}

Dina [[Konvénsi Nasional Démokrat 1852]], anjeunna meunang rojongan ti loba delegasi Kidul nanging gagal meunangkeun dua per tilu sora anu diperyogikeun. Nominasi éta ahirna murag ka [[Franklin Pierce]]. Buchanan nolak dicalonkeun janten wakil présidén, sahingga konvénsi milih sobat deukeutna, [[William R. King]].{{Sfn|Baker|2004|p=57–59}}

=== Duta Besar pikeun Britania Raya ===
Pierce meunangkeun pamilihan dina taun [[Pilihan raya présidén Amérika Sarikat 1852|1852]], sarta genep sasih saatosna, [[James Buchanan]] nampi jabatan salaku [[Duta Besar Amérika Sarikat pikeun Britania Raya]]. Jabatan ieu sabenerna mangrupa léngkah mundur dina karirna sarta sateuacanna kantos ditolak dua kali ku anjeunna.{{Sfn|Baker|2004|p=57–59}} Buchanan balayar ka Inggris dina usum panas taun 1853 sarta netep di ditu salami tilu taun.

Dina taun 1850, Amérika Sarikat sarta Britania Raya parantos nandatanganan [[Perjangjian Clayton–Bulwer]], anu ngabeungkeut kadua nagara pikeun ngokolakeun babarengan sagala terusan (kanal) anu bakal diwangun pikeun nyambungkeun Samudra Atlantik sarta Pasifik ngaliwatan Amérika Tengah. Buchanan sababaraha kali ngayakeun riungan sareng [[George Villiers, 4th Earl of Clarendon|Lord Clarendon]], mentri luar nagri Britania, kalayan harepan bisa neken Britania sangkan kaluar tina Amérika Tengah. Anjeunna hasil ngurangan pangaruh Britania di [[Honduras]] sarta [[Nicaragua]]. Sajaba ti éta, anjeunna ogé museurkeun perhatian kana rencana anéksasi [[Kuba]], anu parantos lami dipikaresep ku anjeunna.{{sfn|Baker|2004|pp=58–64}}

Atas paréntah Pierce, Buchanan ngayakeun riungan di [[Ostend|Ostend, Bélgia]], sareng Duta Besar AS pikeun Spanyol [[Pierre Soulé]] sarta Duta Besar AS pikeun Perancis [[John Y. Mason|John Mason]], pikeun ngararancang rencana panyokotan Kuba. Hasilna nyaéta draf mémorandum anu disebut [[Manifésto Osténd]], anu ngusulkeun sangkan AS mésér Kuba ti Spanyol anu harita nuju krisis ekonomi alatan révolusi. Éta dokumén nyatakeun yén pulo Kuba téh &quot;sarua pentingna pikeun républik Amérika Kalér jiga nagara-nagara bagian séjénna&quot;. Sanajan Buchanan kurang panuju, draf ahir manifésto kasebut nyarankeun yén upami Spanyol nolak ngajual, tindakan &quot;ngarebut paksa ti Spanyol&quot; dianggap sah &quot;sacara hukum manusa sarta Ilahi&quot;.{{sfn|McPherson|1988|p=110}}

Manifésto ieu nampi réaksi anu papaséan sarta henteu kungsi dilaksanakeun. Ieu hal malah ngaleuseuhkeun administrasi Pierce sarta ngurangan rojongan kana doktrin [[Manifest Destiny]].{{sfn|McPherson|1988|p=110}} Dina taun 1855, nalika Buchanan hayang pisan mulang ka lemburna, Pierce ménta anjeunna sangkan tetep aya di [[London]] alatan ayana perpindahan armada laut Britania ka [[Karibia]].{{Sfn|Baker|2004|p=65–67}}

== Pilihan Raya 1856 ==
{{utama|Pilihan raya présidén Amérika Sarikat 1856}}

[[File:ElectoralCollege1856.svg|thumb|right|upright=1.5|Peta sora élektoral taun 1856]]
Tugas Buchanan di luar nagri nguntungkeun anjeunna sabab anjeunna bisa nyingkahan padu jédog ngeunaan [[Undang-undang Kansas–Nebraska]] anu nuju nyérot perhatian nagara dina sengketa perbudakan.{{sfn|Baker|2004|pp=67–68}} Sanajan anjeunna henteu sacara terang-terangan nyiar jabatan présidén, anjeunna nyaluyuan gerakan anu diayakeun ku para pangrojongna.{{sfn|Klein|1962|pp=248–252}} Nalika masih di Inggris, anjeunna kampanye ku cara muji [[John Hughes (archbishop)|John Joseph Hughes]], saurang Uskup Agung Katolik di New York. Hal ieu ngalantarankeun anjeunna nampi rojongan ti kalangan luhur umat [[Katolik]].{{sfn|Baker|2004|pp=67–68}}

Nalika Buchanan mulang ka lemburna dina ahir April 1856, anjeunna unggul dina sora munggaran kalayan dironjong ku sénator kawéntar sapertos [[John Slidell]], [[Jesse Bright]], sarta [[Thomas F. Bayard]]. Maranéhna némbongkeun Buchanan salaku pamingpin anu boga pangalaman sarta bisa ditarima ku urang Kalér ogé urang Kidul. [[Konvénsi Nasional Démokrat 1856]] anu diayakeun dina bulan Juni ngahasilkeun platform anu saluyu jeung pamandangan Buchanan, kaasup rojongan kana [[Undang-undang Budak Buron]] (''Fugitive Slave Law''). Buchanan ahirna meunangkeun nominasi saatos [[Stephen A. Douglas]] ngundurkeun diri. Anjeunna papasangan sareng [[John C. Breckinridge]] ti Kentucky salaku calon wakil présidén pikeun ngajaga kasaimbangan wilayah.{{sfn|Baker|2004|pp=69–70}}

Dina pilihan raya umum, Buchanan nyanghareupan dua saingan: tilas Présidén [[Millard Fillmore]] ti Partéi Amérika (''Know-Nothing'') anu anti-imigran sarta anti-Katolik, sarta [[John C. Frémont]] ti [[Partéi Républik Amérika Sarikat|Partéi Républik]]. Buchanan henteu aktip kampanye sacara langsung, nanging anjeunna nyuratan sarta jangji bakal nyekel delegasi Démokrat. Dina poéan pamilihan, anjeunna unggul di sakabéh nagara bagian anu ngalegalkeun perbudakan (iwal Maryland), sarta lima nagara bagian anu bébas perbudakan, kaasup nagara bagian asalna, Pennsylvania.{{sfn|Baker|2004|pp=69–70}}

Buchanan meunang 45 persén sora rahayat sarta unggul mutlak dina sora élektoral (174 ti 296 sora). Kameunangan ieu ngajantenkeun anjeunna présidén munggaran ti Pennsylvania. Dina biantara kameunanganana, Buchanan nyebat Partéi Républik salaku partéi anu &quot;bahaya&quot; sarta &quot;geografis&quot; (ngan sakelompok wilayah) sabab dianggap geus narajang pihak Kidul sacara teu adil. Anjeunna ogé nyatakeun yén tujuan pamaréntahanana nyaéta pikeun &quot;ngancurkeun partéi sektoral, boh di Kalér atanapi di Kidul, sarta mulangkeun kaharmonisan Uni di handapeun pamaréntahan nasional anu konservatif.&quot;{{sfn|Klein|1962|pp=261–262}}

== Masa Kaprésidénan (1857–1861) ==
{{utama|Masa kaprésidénan James Buchanan}}

=== Pelantikan ===
{{utama|Pelantikan James Buchanan}}

[[James Buchanan]] dilantik dina kaping 4 Maret 1857, kalayan sumpah jabatan anu dipingpin ku Hakim Agung [[Roger B. Taney]]. Dina biantara pelantikanana anu panjang, Buchanan jangji ngan bakal ngajabat salami sakali mangsa jabatan. Anjeunna kacida teu resepna kana perpecahan anu mingkin parna ngeunaan perbudakan, sarta nyatakeun yén Kongrés sakuduna teu boga peran dina nangtukeun status perbudakan di nagara bagian atanapi wilayah-wilayah énggal.{{sfn|Baker|2004|pp=80–83, 85}}

Anjeunna ngajukeun solusi dumasar kana [[Undang-undang Kansas–Nebraska]], anu nyatakeun yén prinsip [[Popular sovereignty in the United States|kadaulatan rahayat]] téh nangtukeun, sarta Kongrés teu boga hak pipilueun. Buchanan ogé nyabit-nyabit kasus anu harita nuju diprosés di Mahkamah Agung, nyaéta ''[[Dred Scott v. Sandford]]'', anu ceuk anjeunna bakal mutuskeun masalah perbudakan salilana. Dred Scott nyaéta saurang budak anu dibawa ku dunyana, [[John F. A. Sanford]], ti nagara bagian perbudakan ka wilayah bébas. Saatos Scott mulang ka nagara bagian perbudakan, anjeunna ngajukeun petisi pikeun kabébasan dirina dumasar kana mangsa hirupna di wilayah bébas kasebut.{{sfn|Baker|2004|pp=80–83, 85}}

Hakim Agung [[Robert C. Grier]] bocor saénggalna ngeunaan putusan kasus ''Dred Scott'' ka Buchanan. Dina biantara pelantikanana, Buchanan nyatakeun yén masalah perbudakan di wilayah-wilayah AS bakal &quot;saénggalna sarta sacara final diputuskeun&quot; ku Mahkamah Agung.&lt;ref&gt;James Buchanan, &quot;Inaugural Address,&quot; Washington, D.C., March 4, 1857.&lt;/ref&gt; Numutkeun sajarawan [[Paul Finkelman]]:

{{kutipan|Buchanan ''parantos'' terang naon anu bakal diputuskeun ku Mahkamah. Dina palanggaran étika Mahkamah anu gedé, Hakim Grier, anu asalna ti Pennsylvania jiga Buchanan, parantos méré nyaho ka Présidén-pilih ngeunaan kamekaran kasus sarta debat internal di jero Mahkamah. Nalika Buchanan ngajak sakuliah nagara pikeun ngarojong putusan kasebut, anjeunna parantos terang naon anu bakal diomongkeun ku Taney. Kacurigaan urang Républik ngeunaan ayana kacurangan tétéla kabuktian bener.&lt;ref&gt;{{cite journal |first1=Paul |last1=Finkelman |title=Scott v. Sandford: The Court's most dreadful case and how it changed history |journal=Chicago-Kent Law Review |volume=82 |date=2007 |pages=46}}&lt;/ref&gt;}}

Para sajarawan sapuk yén putusan mahkamah kasebut mangrupa bencana gedé sabab kacida manas-manasan kaayaan, anu ahirna ngabalukarkeun Perang Sadulur. Dina taun 2022, sajarawan [[David W. Blight]] nyatakeun yén taun 1857 mangrupa &quot;titik balik utama dina jalan nuju perpecahan... utamana alatan kasus Dred Scott, anu méré rasa sieun, teu percaya, sarta kabéngis di Kalér ogé di Kidul nepi ka tingkat anu kacida parnana.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Blight |first1=David W. |title=Was the Civil War Inevitable? |url=https://www.nytimes.com/2022/12/21/magazine/civil-war-jan-6.html |newspaper=The New York Times |date=21 Désémber 2022}}&lt;/ref&gt;

==== Jalu yudisial ====
{{utama|Daptar hakim féderal anu diangkat ku James Buchanan}}

[[James Buchanan]] ngangkat hiji Hakim Agung, nyaéta [[Nathan Clifford]], ka [[Mahkamah Agung Amérika Sarikat]].&lt;ref&gt;{{cite web |title=Nathan Clifford, 1858–1881 |url=https://supremecourthistory.org/history-of-the-court-timeline-of-the-justices-nathan-clifford-1858-1881/ |publisher=The Supreme Court Historical Society}}&lt;/ref&gt; Sajaba ti éta, anjeunna ngangkat tujuh hakim féderal séjénna pikeun pangadilan distrik AS sarta dua hakim pikeun Pangadilan Klaim AS.{{sfn|Baker|2004|pp=83–84}}

=== Campur tangan dina kasus ''Dred Scott'' ===
Kasus ''[[Dred Scott v. Sandford]]'', anu disebut ku Buchanan dina biantara pelantikanana, parantos dimimitian ti taun 1846. Dred Scott ngagugat pikeun kabébasan dirina di [[Missouri]], kalayan alesan yén anjeunna kantos hirup ngabakti ka dunyana di wilayah bébas [[Illinois]] sarta [[Teritori Wisconsin]]. Kasus ieu nepi ka Mahkamah Agung sarta jadi perhatian nasional dina taun 1856.

Dina Januari 1857, Buchanan ngayakeun konsultasi sareng Hakim [[John Catron]], nanyakeun ngeunaan hasil kasus kasebut sarta nyarankeun sangkan Mahkamah ngaluarkeun putusan anu leuwih lega (teu ngan saukur urusan Scott wungkul) supados masalah perbudakan bisa réngsé salilana.{{sfn|Klein|1962|pp=271–272}} Buchanan boga harepan yén putusan anu ngajaga hak perbudakan di sakabéh wilayah bisa ngabéréskeun parépat nasional, sahingga anjeunna bisa fokus kana urusan nagara séjénna.{{sfn|Baker|2004|pp=83–84}}

Catron ngawaler dina 10 Pébruari, nyebutkeun yén mayoritas hakim ti Kidul bakal mutuskeun ngalawan Scott, nanging maranéhna butuh dukungan ti hakim asal Pennsylvania, [[Robert Cooper Grier]], sangkan putusanana boga pangaruh anu kuat sarta lega. Buchanan saterusna nyuratan Grier sarta hasil mangaruhan anjeunna sangkan gabung jeung mayoritas hakim Kidul. Hal ieu méré kakuatan ka Mahkamah pikeun nyatakeun yén [[Kompromi Missouri 1820]] téh teu luyu jeung konstitusi (inkonstitusional).{{sfn|Potter|1976|p=287}}{{sfn|Baker|2004|p=85}}

Dua poé saatos Buchanan dilantik, Hakim Agung Taney ngumumkeun putusan ''Dred Scott'', anu nolak paménta kabébasan Scott. Putusan kasebut sacara lega negeskeun yén Kongrés teu boga kakawasaan konstitusional pikeun ngalarang perbudakan di wilayah-wilayah AS. Numutkeun ieu putusan, budak téh salilana mangrupa harta banda nu bogana, sarta euweuh urang Afrika-Amérika anu bisa jadi warga nagara Amérika Sarikat anu sah. Sanajan surat-surat Buchanan harita teu dipublikasikeun, masarakat nempo anjeunna ngobrol ricit sareng Hakim Agung nalika pelantikan. Hal ieu ngahudang amarah urang Kalér sarta malah mingkin nguatkeun Partéi Républik anu dikutuk ku Buchanan.{{sfn|Baker|2004|pp=85–86}}

=== Panik 1857 ===
Krisis finansial anu disebut **[[Panik 1857]]** dimimitian dina usum panas taun kasebut, nalika cabang New York tina ''Ohio Life Insurance and Trust Company'' ngumumkeun bangkrut (insolvénsi).&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sobel |first=Robert |title=Panic on Wall Street: A History of America's Financial Disasters |year=1999 |publisher=Beard Books}}&lt;/ref&gt; Ieu krisis nyebar kacida gancangna, sarta dina usum gugur, 1.400 bank nagara bagian sarta 5.000 pausahaan parantos bangkrut. Pangangguran sarta kalaparan janten hal anu lumrah di kota-kota bagian Kalér, nanging wilayah Kidul anu ngandelkeun tatanén leuwih kuat nahan kaayaan. Buchanan sapamadegan sareng urang Kidul yén ieu karuksakan ékonomi téh disababkeun ku spékulasi anu kaleuleuwihi.{{sfn|Baker|2004|p=90}}

Buchanan nindak dumasar kana prinsip [[Jacksonian democracy|Démokrasi Jacksonian]], nyaéta ngawatesan pamedalan duit kertas sarta ngeureunkeun (''freeze'') dana féderal pikeun proyék pangwangunan umum. Hal ieu ngahudang rasa teu resep ti masarakat alatan anjeunna nolak ngajalankeun program [[Stimulus ékonomi|stimulus ékonomi]].&lt;ref&gt;Morrison, Michael A. (2013). &quot;President James Buchanan, Executive Leadership and the Crisis of the Democracy&quot;. ''James Buchanan and the Coming of the Civil War''. pp 151.&lt;/ref&gt; Sanajan pamaréntah dirasa &quot;teu miboga kakuatan pikeun méré bantuan&quot;,{{sfn|Baker|2004|p=90}} pamaréntahanana tetep mayar hutang nganggo koin emas/pérak (''specie'').

Kalayan harepan bisa ngurangan jumlah duit kertas sarta neken inflasi, anjeunna ngadesek nagara-nagara bagian sangkan ngawatesan krédit bank sarta ulah ngagunakeun obligasi féderal salaku jaminan duit bank. Ékonomi ahirna pulih dina sababaraha taun, nanging loba urang Amérika anu sangsara alatan ieu krisis. Buchanan tadina hayang ngurangan defisit, nanging nalika anjeunna lungsur tina jabatanna, anggaran féderal kalah naék 15%.{{sfn|Baker|2004|p=90}}

=== Perang Utah ===
{{utama|Perang Utah|Pajabat nu Kabur taun 1851}}

Dina usum semi taun 1857, kelompok [[Gereja Yesus Kristus ti Jalma-jalma Suci Zaman Akhir|Jalma-jalma Suci Zaman Akhir]] sarta pamingpinna, [[Brigham Young]], parantos nangtang wawakil féderal di [[Wilayah Utah]], anu ngabalukarkeun ayana gangguan sarta kekerasan ka warga non-Mormon. Young ogé ngalarang urang luar pikeun netep di wewengkon [[Salt Lake City]]. Dina Séptémber 1857, [[Milisi Wilayah Utah]] anu aya patalina jeung kelompok Mormon ngalakukeun [[Bantéyan Mountain Meadows]], dimana milisi lokal narajang rombongan karéta kuda sarta maéhan 125 urang padumuk. Buchanan ngarasa kaganggu ku sikep militeristik sarta prakték [[Mormonisme sarta poligami|poligami]] anu dilakukeun ku Young.{{sfn|Baker|2004|pp=90–92}}

Alatan laporan kekerasan kasebut, Buchanan ngidinan ékspédisi militer ka Wilayah Utah dina ahir Maret 1857 pikeun ngaganti Young tina jabatan gubernur. Pasukan ieu diwangun ku 2.500 prajurit, kaasup [[Alfred Cumming (gubernur)|Alfred Cumming]] sarta stafna, anu dipingpin ku Jéndral [[William S. Harney]]. Masalah mingkin pabeulit sabab béwara ngeunaan panggantian gubernur henteu nepi ka Young alatan administrasi Pierce parantos mutuskeun kontrak pos ka Utah. Young nganggap pasukan anu datang téh salaku upaya kudéta anu teu sah.&lt;ref&gt;MacKinnon, William P. (2013). &quot;Prelude to Armageddon: James Buchanan, Brigham Young, and a President’s Initiation to Bloodshed&quot;. ''James Buchanan and the Coming of the Civil War''. pp 52–59.&lt;/ref&gt;{{sfn|Klein|1962|p=316}}

Sikep Buchanan ieu ngahudang perlawanan ti urang Mormon di sabudeureun Young, utamana sabab Harney dipikawanoh salaku jalma anu telenges. Dina Agustus 1857, [[Albert Sidney Johnston|Albert S. Johnston]] ngaganti Harney alatan urusan organisasi.&lt;ref&gt;MacKinnon, William P. (2013). pp 59–62.&lt;/ref&gt; Young ngaréaksi ku cara ngancurkeun rombongan logistik sarta harta banda Angkatan Darat. Buchanan saterusna ngirimkeun [[Thomas L. Kane]] salaku agén pribadi pikeun negosiasi perdamaian. Éta misi hasil; Gubernur Young daék diganti ku Cumming, sarta [[Perang Utah]] réngsé sacara daméy. Présidén méré amnésti ka sakabéh padumuk anu satia ka pamaréntah.{{sfn|Klein|1962|p=317}}

Buchanan teu méré koméntar deui ngeunaan ieu konflik nepi ka biantara ''State of the Union'' dina Désémber 1857. Salah sahiji tindakan resmi panungtungan Buchanan dina Maret 1861 nyaéta ngurangan legana Wilayah Utah pikeun dibikeun ka [[Nevada]], [[Colorado]], sarta [[Nebraska]]. Sanajan kelompok Mormon sering nangtang otoritas féderal, sababaraha sajarawan nganggap yén tindakan Buchanan téh mangrupa réspons anu kaleuleuwihi dumasar kana laporan anu can kabuktian benerna.{{sfn|Klein|1962|p=316}}

=== Kabel telegraf transatlantik ===
Buchanan mangrupa jalma munggaran anu nampi [[telegraf]] resmi anu dikirimkeun meuntasan Samudra Atlantik. Saatos sababaraha tés sarta konfigurasi, dina kaping 16 Agustus 1858, [[Ratu Victoria]] ngirimkeun pesen saloba 98 kecap ka Buchanan anu nuju aya di kediaman usum panasna di [[Bedford Springs Hotel]], [[Pennsylvania]]. Dina éta pesen, Ratu Victoria ngaharepkeun yén kabel anu nembé dipasang éta bisa janten &quot;beungkeut tambahan antara bangsa-bangsa anu sosobatanana dumasar kana kapentingan babarengan sarta silih hargaan&quot;. Pesen ti Ratu Victoria kasebut merlukeun waktu 16 jam pikeun nepi.&lt;ref name=&quot;Trade1861&quot;&gt;{{cite book |title=Report of the Joint Committee... |access-date=1 Maret 2018 |year=1861 |publisher=Eyre}}&lt;/ref&gt;

Buchanan ngawaler: &quot;Ieu mangrupa kameunangan anu leuwih mulya, sabab jauh leuwih mangpaat pikeun umat manusa, batan kameunangan anu kantos dimeunangkeun ku nu nalukkeun di médan perang. Muga-muga telegraf Atlantik, kalayan berkah ti Langit, bisa janten beungkeut perdamaian sarta sosobatan anu langgeng antara bangsa-bangsa anu sarumpun, sarta janten alat anu ditangtukeun ku Takdir Ilahi pikeun nyebarkeun agama, peradaban, kabébasan, sarta hukum ka sakuliah dunya.&quot;&lt;ref name=&quot;spencer-vol3&quot;&gt;{{cite book |title='THE QUEEN'S MESSAGE' and 'THE PRESIDENT'S REPLY' |volume=3 |author=Jesse Ames Spencer |publisher=Johnson, Fry |year=1866 |page=542}}&lt;/ref&gt;

=== Bleeding Kansas sarta sengketa konstitusional ===
{{utama|Bleeding Kansas}}

[[File:US SlaveFree1858.gif|thumb|upright=1.6|Kasaimbangan nagara bagian bébas sarta perbudakan dina taun 1858, saatos [[Minnesota]] ngagabung.]]
[[Undang-undang Kansas–Nebraska]] taun 1854 nyieun [[Teritori Kansas]] sarta ngidinan para padumuk di dinya pikeun nangtukeun naha bakal ngidinan ayana perbudakan atanapi henteu. Hal ieu ngakibatkeun kekerasan antara kelompok &quot;[[Free-Soil]]&quot; (anti-perbudakan) sarta kelompok pro-perbudakan, anu saterusna janten mangsa &quot;[[Bleeding Kansas]]&quot; (Kansas nu Getihan). Kelompok anti-perbudakan ngawangun pamaréntahan sorangan di [[Topeka]], sedengkeun kelompok pro-perbudakan ngadegkeun pamaréntahan di [[Lecompton, Kansas|Lecompton]]. Buchanan milih pikeun ngarojong pamaréntahan Lecompton anu pro-perbudakan.{{sfn|Baker|2004|pp=93–98}}

Buchanan ngangkat [[Robert J. Walker]] pikeun ngaganti John W. Geary salaku Gubernur Teritori. Dina Oktober 1857, pamaréntahan Lecompton nyusun [[Konstitusi Lecompton]] anu pro-perbudakan. Nanging, referendum anu diayakeun ngan masihan pilihan anu kacida heureutna, sahingga kelompok mayoritas anu anti-perbudakan milih pikeun boikot éta sora.{{sfn|Baker|2004|pp=97–100}}

Sanajan diténtang ku Walker, Buchanan tetep narima Konstitusi Lecompton. Dina Désémber 1857, Buchanan papanggih jeung [[Stephen A. Douglas]] sarta maksa sangkan sakabéh urang Démokrat ngarojong anjeunna. Buchanan ngagunakeun sagala cara, kaasup nawarkeun jabatan sarta duit pikeun meunangkeun sora di Kongrés. Konstitusi Lecompton hasil ditarima ku Sénat dina bulan Maret, nanging ahirna éléh di DPR ku gabungan kakuatan Partéi Républik sarta urang Démokrat Kalér.{{Sfn|Baker|2004|pp=100–105}}

Buchanan teu kungsi ngahampura Douglas. Anjeunna miceun sakabéh pangrojong Douglas tina jabatan pamaréntahan di Illinois sarta Washington, D.C. Salaku ganti tina éléhna Konstitusi Lecompton, Buchanan ngadukung [[English Bill (1858)|English Bill]] taun 1858, anu nawarkeun taneuh anu lega pikeun Kansas upami maranéhna narima Konstitusi Lecompton. Nanging, dina Agustus 1858, rahayat Kansas tetep nolak éta konstitusi sacara mutlak. Kansas ahirna nampi konstitusi anti-perbudakan, nanging diténtang pisan ku urang Kidul di Kongrés dugi ka Kansas kakara bisa jadi nagara bagian dina Januari 1861.{{Sfn|Baker|2004|pp=100–105}}

Ieu parépat di Kansas janten médan perang pikeun rebutan kakawasaan di jero Partéi Démokrat. Di hiji sisi aya Buchanan sarta urang Démokrat Kidul, sedengkeun di sisi séjén aya Douglas sarta mayoritas urang Démokrat Kalér. Douglas tetep ngadukung kadaulatan rahayat, sedengkeun Buchanan keukeuh yén Partéi Démokrat kedah hormat kana putusan ''Dred Scott'' anu ngalarang campur tangan féderal kana urusan perbudakan.{{sfn|Baker|2004|pp=120–121}}

=== Pilihan raya sela 1858 ===
Mangsa jabatan Sénat Stephen A. Douglas bakal réngsé dina taun 1859, sarta legislatif Illinois hasil pilihan raya 1858 anu bakal nangtukeun naha Douglas kapilih deui atanapi henteu. Korsi Sénat ieu janten pasualan utama dina pamilihan legislatif kasebut, anu dicirian ku perdebatan kawéntar antara Douglas sarta lawan Républikna, [[Abraham Lincoln]] (''[[Lincoln–Douglas debates]]''). Buchanan, ngaliwatan kakuatan jalu (''patronage'') di Illinois, ngajukeun calon-calon legislatif sorangan pikeun nyerang pihak Républik sakaligus pihak Douglas. Hal ieu némbongkeun sakumaha jerona rasa ceuceub Buchanan ka Douglas.{{sfn|Chadwick|2008|p=117}} Ahirna, urang Démokrat Douglas meunang sarta Douglas kapilih deui ka Sénat. Dina pamilihan taun éta, kakuatan Douglas ngawasa ampir sakuliah Kalér, iwal di Pennsylvania, nagara bagian asal Buchanan. Rojongan pikeun Buchanan mingkin ngeret, ngan sésa di wilayah Kidul wungkul.{{sfn|Potter|1976|pp=297–327}}{{sfn|Klein|1962|pp=286–299}}

Perpecahan antara urang Démokrat Kalér sarta Kidul ngamungkinkeun Partéi Républik meunangkeun sora panglobana (pluralitas) di DPR dina [[Pilihan raya Amérika Sarikat 1858|pamilihan 1858]]. Hal ieu ngalantarankeun maranéhna bisa ngahalangan ampir sakabéh agenda Buchanan. Sabalikna, Buchanan ogé némbongkeun mumusuhan ku cara ngagunakeun hak véto kana genep undang-undang penting anu diajukeun ku urang Républik.{{sfn|Klein|1962|p=312}} Di antarana nyaéta [[Homestead Acts|Homestead Act]], anu bakal méré lahan 160 héktar ka para padumuk, sarta [[Morrill Land-Grant Acts|Morrill Act]] pikeun ngadegkeun paguron luhur tatanén. Buchanan boga pamandangan yén undang-undang ieu téh inkonstitusional. Di wilayah kulon, malah seueur urang Démokrat anu ngutuk kawijakan présidén ieu, sedengkeun masarakat anu nganggap pendidikan salaku aset penting ngarasa kuciwa ku véto Buchanan kana pangwangunan universitas.{{Sfn|Baker|2004|p=117–118}}

=== Kawijakan luar nagri ===
Buchanan ngamimitian jabatanna kalayan kawijakan luar nagri anu ambisius, anu dirarancang pikeun ngukuhkeun [[Hégémoni]] AS di Amérika Tengah sarta ngurangan pangaruh Britania Raya.{{sfn|Smith|1975|pp=69–70}} Buchanan narékahan pikeun ngahirupkeun deui doktrin [[Manifest Destiny]]** sarta negeskeun [[Doktrin Monroe]], anu harita nuju ditarajang ku Spanyol, Perancis, sarta utamana Britania dina taun 1850-an.&lt;ref&gt;Belohlavek, John M. (2013). &quot;In Defense of Doughface Diplomacy...&quot;. ''James Buchanan and the Coming of the Civil War''. pp. 112–114.&lt;/ref&gt;

Anjeunna boga harepan pikeun negosiasi deui [[Perjangjian Clayton–Bulwer]] pikeun nolak [[Imperialisme Éropa]] di Hémisfér Kulon. Buchanan ogé hayang ngadegkeun protéktorat AS di nagara bagian Méksiko sapertos [[Chihuahua (nagara bagian)|Chihuahua]] sarta [[Sonora]], sarta anu paling utama, anjeunna masih kénéh miboga ambisi jangka panjang pikeun miboga Kuba. Nanging, ambisi Buchanan di Kuba sarta Méksiko kalolobaanana dihalangan ku DPR AS. Saatos negosiasi panjang sareng Britania, anjeunna hasil ngayakinkeun maranéhna pikeun nyerahkeun [[Departemén Kapuloan Bay|Kapuloan Bay]] ka [[Honduras]] sarta [[Basisir Mosquito]] ka [[Nicaragua]].{{sfn|Baker|2004|pp=107–112}}

Dina taun 1858, Buchanan maréntahkeun [[Ékspédisi Paraguay]] pikeun ngahukum [[Paraguay]] alatan némbakan kapal {{USS|Water Witch|1851|6}}. Ékspédisi anu méakkeun waragad gedé ieu hasil meunangkeun paménta hampura sarta pamayaran ganti rugi ti Paraguay.{{sfn|Baker|2004|pp=107–112}} Buchanan ogé kantos mikirkeun pikeun mésér Alaska ti [[Kaisar Rusia]], margi kagiatan moro paus di ditu kacida pentingna pikeun ékonomi AS. Dina usum tiris taun 1859, tawaran awal sajumlah $5.000.000 parantos diajukeun. Sanajan proyék ieu ahirna gagal harita, obrolan ieu janten dadasar pikeun pameulian Alaska dina mangsa nu bakal datang.&lt;ref&gt;Belohlavek, John M. (2013). pp. 124–126.&lt;/ref&gt;

Di Asia, Buchanan nyiar perjangjian dagang sareng [[Dinasti Qing]] di Cina sarta Jepang. Di Cina, utusanana [[William Bradford Reed]] hasil ngasupkeun AS salaku pihak dina [[Perjangjian Tientsin]]. Dina Méi 1860, Buchanan nampi delegasi Jepang anu mawa Perjangjian Harris pikeun diratifikasi babarengan.&lt;ref&gt;Belohlavek, John M. (2013). pp. 126–128.&lt;/ref&gt; Buchanan ogé kantos ditawaran sakandang [[Gajah]] ku Raja [[Rama IV]] ti [[Thailand|Siam]], nanging suratna kakara nepi saatos Buchanan lungsur tina jabatanana, sarta panerusna, Abraham Lincoln, nolak éta tawaran alatan kaayaan iklim di AS anu teu cocog.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Lincoln Rejects the King of Siam's Offer of Elephants|url=https://www.battlefields.org/learn/primary-sources/lincoln-rejects-king-siams-offer-elephants|publisher=American Battlefield Trust}}&lt;/ref&gt; Sato piaraan présidén lianna kalebet sapasang dadali botak (''bald eagles'') sarta anjing Newfoundland.{{sfn|Baker|2004|pp=107–112}}

=== Pilihan Raya 1860 ===
{{utama|Pilihan raya présidén Amérika Sarikat 1860}}

[[File:John C Breckinridge-04775-restored.jpg|thumb|upright|right|[[John C. Breckinridge]], [[Wakil Présidén Amérika Sarikat]] dina mangsa Buchanan]]
Sakumaha anu parantos dijangjikeun dina biantara pelantikanana, [[James Buchanan]] henteu nyalonkeun deui. Anjeunna malah kantos nyarios ka panerusna, &quot;Upami anjeun ngarasa bagja nalika lebet ka Gedong Bodas sapertos kabagjaan kuring nalika mulang ka Wheatland, hartosna anjeun téh jalma anu bagja pisan.&quot;{{sfn|Klein|1962}}

Dina [[Konvénsi Nasional Démokrat 1860]] di Charleston, Partéi Démokrat peupeus alatan urusan perbudakan di wilayah-wilayah anyar. Hal ieu ngaruksak reputasi Buchanan anu dianggap salaku jalma anu paling tanggung jawab kana ieu pasualan. Sanajan [[Stephen A. Douglas]] unggul dina unggal pamilihan sora, anjeunna gagal meunangkeun dua per tilu mayoritas anu diperyogikeun. Ahirna, urang Kidul nolak hasil konvénsi sarta nyalonkeun Wakil Présidén [[John C. Breckinridge]] salaku calon maranéhna sorangan. Buchanan, anu masih miboga dendam ka Douglas, henteu nyoba ngahijikeun deui partéina sarta kalah ngarojong Breckinridge sacara satengah haté. Alatan beulahna Partéi Démokrat, calon ti Partéi Républik, [[Abraham Lincoln]], hasil meunangkeun pamilihan. Buchanan janten urang Démokrat panungtungan anu meunang pilihan raya présidén dugi ka [[Grover Cleveland]] dina taun 1884.{{sfn|Baker|2004|pp=118–120}}


Ti mimiti bulan Oktober kénéh, Panglima Angkatan Darat [[Winfield Scott]] parantos ngingetan Buchanan yén kameunangan Lincoln bakal ngabalukarkeun saeutikna tujuh nagara bagian misahkeun diri tina Uni ([[Secession in the United States|secession]]). Scott nyarankeun sangkan pasukan féderal sarta artileri dikirimkeun ka nagara-nagara bagian kasebut pikeun ngajaga aset pamaréntah. Nanging, saprak taun 1857, Kongrés parantos ngabaheulakeun kaayaan militer sahingga kakuatanana kacida lemahna.{{sfn|Klein|1962|pp=356–358}} Buchanan teu percaya ka Scott sarta maliré kana saran-saranna.{{sfn|Baker|2004|pp=76, 133}} Saatos Lincoln kapilih, Buchanan sabenerna maréntahkeun Mentri Perang [[John B. Floyd]] pikeun nguatkeun bénténg-bénténg di Kidul, nanging Floyd hasil ngayakinkeun Buchanan pikeun ngabatalkeun éta paréntah.{{sfn|Klein|1962|pp=356–358}}

=== Pilihan Raya 1860 ===
{{utama|Pilihan raya présidén Amérika Sarikat 1860}}

[[File:John C Breckinridge-04775-restored.jpg|thumb|upright|right|[[John C. Breckinridge]], [[Wakil Présidén Amérika Sarikat]] dina mangsa Buchanan]]
Sakumaha anu parantos dijangjikeun dina biantara pelantikanana, [[James Buchanan]] henteu nyalonkeun deui. Anjeunna malah kantos nyarios ka panerusna, &quot;Upami anjeun ngarasa bagja nalika lebet ka Gedong Bodas sapertos kabagjaan kuring nalika mulang ka Wheatland, hartosna anjeun téh jalma anu bagja pisan.&quot;{{sfn|Klein|1962}}

Dina [[Konvénsi Nasional Démokrat 1860]] di Charleston, Partéi Démokrat peupeus alatan urusan perbudakan di wilayah-wilayah anyar. Hal ieu ngaruksak reputasi Buchanan anu dianggap salaku jalma anu paling tanggung jawab kana ieu pasualan. Sanajan [[Stephen A. Douglas]] unggul dina unggal pamilihan sora, anjeunna gagal meunangkeun dua per tilu mayoritas anu diperyogikeun. Ahirna, urang Kidul nolak hasil konvénsi sarta nyalonkeun Wakil Présidén [[John C. Breckinridge]] salaku calon maranéhna sorangan. Buchanan, anu masih miboga dendam ka Douglas, henteu nyoba ngahijikeun deui partéina sarta kalah ngarojong Breckinridge sacara satengah haté. Alatan beulahna Partéi Démokrat, calon ti Partéi Républik, [[Abraham Lincoln]], hasil meunangkeun pamilihan. Buchanan janten urang Démokrat panungtungan anu meunang pilihan raya présidén dugi ka [[Grover Cleveland]] dina taun 1884.{{sfn|Baker|2004|pp=118–120}}

Ti mimiti bulan Oktober kénéh, Panglima Angkatan Darat [[Winfield Scott]] parantos ngingetan Buchanan yén kameunangan Lincoln bakal ngabalukarkeun saeutikna tujuh nagara bagian misahkeun diri tina Uni ([[Secession in the United States|secession]]). Scott nyarankeun sangkan pasukan féderal sarta artileri dikirimkeun ka nagara-nagara bagian kasebut pikeun ngajaga aset pamaréntah. Nanging, saprak taun 1857, Kongrés parantos ngabaheulakeun kaayaan militer sahingga kakuatanana kacida lemahna.{{sfn|Klein|1962|pp=356–358}} Buchanan teu percaya ka Scott sarta maliré kana saran-saranna.{{sfn|Baker|2004|pp=76, 133}} Saatos Lincoln kapilih, Buchanan sabenerna maréntahkeun Mentri Perang [[John B. Floyd]] pikeun nguatkeun bénténg-bénténg di Kidul, nanging Floyd hasil ngayakinkeun Buchanan pikeun ngabatalkeun éta paréntah.{{sfn|Klein|1962|pp=356–358}}

=== Pemisahan Diri (Sekesi) ===
Kameunangan Lincoln ngajantenkeun obrolan ngeunaan pemisahan diri ([[Secession in the United States|sekesi]]) sarta perpecahan Uni nepi ka titik puncak. Dina biantara panungtungna ka Kongrés kaping 10 Désémber, [[James Buchanan]] nolak hak nagara bagian pikeun misahkeun diri, nanging anjeunna ogé negeskeun yén pamaréntah féderal teu boga kakuatan pikeun nyegah hal éta. Anjeunna kalah nyalahkeun urang Kalér atas &quot;campur tangan anu kaleuleuwihi kana urusan perbudakan di nagara bagian Kidul.&quot;{{sfn|Klein|1962|p=363}}

Hiji-hijina solusi anu diajukeun ku Buchanan nyaéta &quot;amandemen guaran&quot; pikeun ngukuhkeun legalitas perbudakan sarta [[Kadaulatan rahayat|kadaulatan rahayat]] di wilayah-wilayah anyar. Biantara ieu dikritik ku dua pihak: urang Kalér ambek sabab Buchanan dianggap memble teu bisa ngeureunkeun sekesi, sedengkeun urang Kidul ambek sabab hak maranéhna pikeun misahkeun diri ditolak. Lima poé saatosna, Mentri Kauangan [[Howell Cobb]] ngundurkeun diri alatan parantos teu sapamadegan deui sareng Présidén.{{Sfn|Baker|2004|p=132–134}}

[[File:US Secession map 1861.svg|thumb|upright=1.15|left|{{center|'''Status nagara bagian, 1861'''}} {{legend|#A40000| Nagara bagian anu misahkeun diri méméh 15 April 1861}} {{legend|#EF2929| Nagara bagian anu misahkeun diri saatos 15 April 1861}} {{legend|#FCE94F| Nagara bagian Uni anu ngidinan perbudakan}} {{legend|#204A87| Nagara bagian Uni anu ngalarang perbudakan}} {{legend|#D3D7CF| Wilayah Teritori}}]]
[[South Carolina]] janten nagara bagian munggaran anu misahkeun diri dina 20 Désémber 1860. Buchanan narékahan pikeun ngayakinkeun kelompok moderat di Kidul sangkan nagara bagian séjén teu milu misah. Anjeunna ngayakeun riungan sareng komisioner South Carolina pikeun ngaréngsékeun masalah di [[Fort Sumter]], bénténg féderal anu aya di wilayah maranéhna. Buchanan nganggap yén Kongrés, sanés dirina, anu tanggung jawab milarian solusi pikeun krisis sekesi ieu.{{Sfn|Baker|2004|p=132–134}}

Buchanan nolak miceun Mentri Jero Nagri [[Jacob Thompson]] sanajan Thompson janten agén Mississippi pikeun ngabahas sekesi. Anjeunna ogé nolak miceun Mentri Perang **[[John B. Floyd]]** sanajan aya skandal korupsi. Floyd ahirna mundur, nanging sateuacanna anjeunna parantos ngirimkeun rébuan pakarang ka nagara-nagara bagian Kidul anu engkéna ragrag ka leungeun Konfédérasi. Malah, sobat Buchanan, [[Rose O'Neal Greenhow]], ngamangpaatkeun hubungan deukeutna sareng présidén pikeun janten mata-mata pikeun pihak Kidul.{{Sfn|Baker|2004|p=132–134}}

Sawatara upaya kompromi sapertos anu diajukeun ku Sénator [[John J. Crittenden]] sarta tilas présidén [[John Tyler]] tétéla gagal. Buchanan sacara rusiah ménta présidén-pilih Lincoln pikeun ngayakeun referendum nasional ngeunaan perbudakan, nanging Lincoln nolak. Usaha sanésna nyaéta [[Amandemen Corwin]], anu bakal ngalarang Kongrés campur tangan kana perbudakan di nagara bagian, nanging ieu ogé teu kungsi diratifikasi ku jumlah nagara bagian anu cukup.{{Sfn|Smith|1975|p=152–160}}

Dugi ka ahir Januari 1861, genep nagara bagian perbudakan séjénna milu misahkeun diri. Buchanan saterusna ngaganti anggota kabinét asal Kidul ku urang Kalér anu satia ka Uni, saperti [[Edwin M. Stanton]] sarta [[Joseph Holt]]. Nalika Buchanan mikir badé nyerahkeun Fort Sumter, kabinét anyarna ngancem badé mundur, sahingga Buchanan ngabatalkeun éta niat. Dina 5 Januari, anjeunna ngirim kapal ''[[Star of the West]]'' mawa 250 prajurit sarta logistik ka Fort Sumter, nanging éta kapal ditémbakan sarta kapaksa balik deui ka Kalér. Buchanan milih pikeun henteu ngaréaksi kana éta tindakan perang. Dina 3 Maret, Buchanan nampi pesen yén logistik di Fort Sumter parantos méh béak, nanging urusan éta ahirna janten tanggung jawab Lincoln anu dilantik isukna.{{sfn|Baker|2004|pp=135–140}}

=== Nagara bagian anu ngagabung ka Uni ===
Aya tilu nagara bagian anyar anu [[Admission to the Union|ngagabung ka Uni]] nalika Buchanan ngajabat:
* [[Minnesota]] – 11 Méi 1858
* [[Oregon]] – 14 Pébruari 1859
* [[Kansas]] – 29 Januari 1861

== Taun-taun panungtung sarta wafat (1861–1868) ==
[[File:James Buchanan - post presidency.jpg|thumb|upright=0.9|right|Buchanan dina mangsa sepuhna, kira-kira pertengahan 1860-an.]]
Saatos lungsur tina jabatanna, **[[James Buchanan]]** milih hirup tenang di Wheatland. Di dinya, anjeunna méakkeun waktosna pikeun maca buku sarta nyuratan babaturanana. Perang Sadulur peupeus dua sasih saatos Buchanan pangsiun. Sanajan loba nu nyawad, Buchanan sabenerna ngarojong Uni sarta usaha perang kasebut. Anjeunna nyerat yén panarajangan ka Sumter mangrupa awal perang ku nagara-nagara bagian Konfédérasi, sarta euweuh pilihan séjén iwal ti kudu dilawan kalayan parancah.{{sfn|Baker|2004|pp=142–143}}

Buchanan ngarojong kawijakan wajib militer (''conscription'') Lincoln di nagara bagian Kalér, nanging anjeunna nolak **[[Proklamasi Émansipasi]]** (kabébasan budak). Anjeunna ogé ngadesek para pamuda di Pennsylvania sangkan milu daptar janten relawan tentara Uni.

Nanging, Buchanan kudu nyanghareupan amarah masarakat anu nyebut Perang Sadulur téh salaku &quot;Perang Buchanan&quot;. Anjeunna sering nampi surat anceman unggal dinten. Di toko-toko di Lancaster, poto Buchanan dipulas beureum panonuna, digambaran tali gantung dina beuheungna, sarta ditulisan &quot;PANGHIANAT&quot; (''TRAITOR'') dina tarangna. Koran-koran nuduh anjeunna parantos sakongkol sareng pihak Kidul. Tilas anggota kabinétna ogé kalolobaanana alim ngabela anjeunna sacara terang-terangan di hareupeun umum.{{sfn|Klein|1962|pp=408–413}}

Alatan serangan mental kasebut, Buchanan janten gering sarta depresi. Dina taun 1866, sataun saatos perang réngsé, anjeunna medalkeun mémoar nu judulna ''Mr. Buchanan's Administration on the Eve of Rebellion'' pikeun ngabela sagala tindakanna. Dina éta buku, anjeunna nyalahkeun urang Républik sarta gerakan [[abolisionis]] (anti-perbudakan) salaku cukang lantaran sekesi.{{sfn|Baker|2004|pp=142–143}}

Dina Méi 1868, Buchanan kakeunaan panyakit salesma (flu) anu mingkin parna alatan faktor yuswa. Anjeunna wafat dina kaping 1 Juni 1868 alatan gagal napas dina yuswa 77 taun di bumina, Wheatland. Jasadna dikureubkeun di **Woodward Hill Cemetery**, Lancaster.{{sfn|Baker|2004|pp=142–143}}

== Sawangan pulitik ==
[[File:George Peter Alexander Healy - James Buchanan - Google Art Project.jpg|thumb|left|James Buchanan (1859) ku [[George Healy]] sakumaha anu katingali di [[Galéri Potrét Nasional (Amérika Sarikat)|Galéri Potrét Nasional]], Washington, D.C.]]
Buchanan sering dianggap ku urang Kalér anu anti-perbudakan salaku saurang &quot;[[doughface]]&quot;, nyaéta urang Kalér anu boga prinsip pro-Kidul.{{sfn|Stampp|1990|p=48}} Rasa simpati Buchanan ka nagara-nagara bagian Kidul téh sanés ngan saukur strategi pulitik pikeun nuju ka Gedong Bodas. Anjeunna ngarasa cocok sareng ajén-inajén budaya sarta sosial kelas juragan (''planter class'') di Kidul.{{Sfn|Baker|2004|p=137–138}} Teu lami saatos kapilih, anjeunna nyatakeun yén &quot;tujuan utama&quot; administrasi anjeunna nyaéta pikeun ngeureunkeun gégér masalah perbudakan di Kalér sarta ngancurkeun partéi-partéi séktoral.{{sfn|Stampp|1990|p=48}}

Sanajan sacara pribadi Buchanan nolak perbudakan,{{sfn|Baker|2004|p=30}} anjeunna yakin yén gerakan [[abolisionis]] (anti-perbudakan) kalah ngahalangan solusi pikeun masalah kasebut. Anjeunna nyatakeun, &quot;Sateuacan [kaum abolisionis] ngamimitian gégér ieu, parantos aya partéi anu mingkin ageung di sababaraha nagara bagian perbudakan anu ngarojong penghapusan perbudakan sacara bertahap; nanging ayeuna teu aya hiji sora ogé anu kadéngé ngarojong hal éta.&quot;{{sfn|Klein|1962|p=150}} Dina biantara taunan katiluna ka Kongrés, présidén malah ngaku yén para budak téh &quot;diperlakukeun kalayan saé sarta manusiawi.&quot;


Buchanan yakin yén kadali diri mangrupa inti tina pamaréntahan anu saé. Anjeunna percaya yén konstitusi téh diwangun ku &quot;...watesan-watesan anu ditetepkeun ku rahayat pikeun dirina sorangan sarta wawakilna.&quot;{{sfn|Klein|1962|p=143}} Ngeunaan perbudakan sarta Konstitusi, anjeunna nyatakeun: &quot;Sanajan di Pennsylvania urang sadaya nolak perbudakan sacara abstrak, urang moal bisa ngalanggar kasapukan konstitusional anu urang boga sareng nagara-nagara bagian dulur urang. Hak-hak maranéhna bakal dijaga sacara suci ku urang.&quot;{{sfn|Klein|1962|p=150}}

[[File:Wheatland - IMG 7694.JPG|alt=James Buchanan House, 1120 Marietta Avenue, Lancaster Township|thumb|Imah James Buchanan, Wheatland]]
Salah sahiji pasualan utama harita nyaéta masalah [[Tarif dina sajarah Amérika Sarikat|tarif]].{{sfn|Jurinski|pages=16–17}} Buchanan ngarasa bingung antara [[perdagangan bébas]] sarta tarif pelindung (''protective tariff''), margi salah sahijina pasti bakal nguntungkeun hiji wilayah nanging ngarugikeun wilayah sanésna. Salaku sénator ti Pennsylvania, anjeunna nyarios: &quot;Kuring dianggap salaku pangrojong perlindungan anu pangkuatna di nagara bagian séjén, nanging kuring dikutuk salaku musuhna di Pennsylvania.&quot;{{sfn|Klein|1962|p=144}}

Buchanan ogé cangcaya antara kahayangna pikeun ngalegaan wilayah nagara demi karaharjaan umum, sarta ngajamin hak-hak jalma anu nempatan wilayah kasebut. Ngeunaan ékspansi wilayah, anjeunna nyarios, &quot;Ngeureunkeun rahayat meuntasan [[Pagunungan Rocky]]? Sarua baé jeung marentahkeun [[Niagara Falls|Curug Niagara]] sangkan ulah ngalir. Urang kudu minuhan takdir urang (''manifest destiny'').&quot;{{sfn|Klein|1962|p=147}} Nanging, anjeunna ogé nyatakeun yén anjeunna hoream upami ékspansi éta kalah ngalegaan kakawasaan perbudakan.{{sfn|Klein|1962|p=147}}
{{Clear}}

=== Kahirupan pribadi ===
Buchanan kakeunaan panyakit mata [[ésotropia]]. Sajaba ti éta, panon anu sabeulah kakeunaan [[Miopia|panon deukeut]] sarta nu sabeulahna deui [[Hipermetropia|panon jauh]]. Pikeun nutupan hal ieu, anjeunna sering ngadéngdékkeun sirahna ka gigir nalika nuju ngobrol sareng batur.{{Sfn|Baker|2004|p=19}} Hal ieu mindeng janten bahan lulucon ku musuh pulitikna, kalebet [[Henry Clay]].{{Sfn|Baker|2004|p=28}}

Dina taun 1818, Buchanan pendak sareng Anne Caroline Coleman dina hiji pésta di [[Lancaster, Pennsylvania|Lancaster]]. Anne mangrupa putra ti Robert Coleman, saurang pangusaha beusi anu beunghar. Dina taun 1819, maranéhna tunangan, nanging jarang patepang sabab Buchanan sibuk teuing ku urusan hukum sarta pulitik nalika kajantenan [[Panik 1819]]. Ayana gosip yén Buchanan caket sareng awéwé séjén ngabalukarkeun Anne mutuskeun hubungan tunanganana. Teu lami saatosna, dina 9 Désémber 1819, Anne pupus sacara misterius alatan dosis kaleuleuwihi (overdosis) [[laudanum]] dina yuswa 23 taun.{{sfn|Baker|2004|pp=142–143}}

Buchanan ménta idin ka ramana Anne pikeun ngiringan pamakaman, nanging ditolak. Harita, Buchanan nyarios yén &quot;kabagjaan parantos kabur ti kuring salilana.&quot; Saatos kajantenan éta, Buchanan ngaku yén anjeunna milih teu nikah salaku tanda kasatiaan ka cinta sajatina anu pupus ngora keneh. Anjeunna janten hiji-hijina présidén Amérika Sarikat anu henteu kantos nikah.

[[File:William Rufus King edited..jpg|thumb|upright=.70|[[William R. King|William Rufus DeVane King]], batur sakamar Buchanan sarta anu disangka pasanganna]]
Dina taun 1833 sarta 1840-an, anjeunna kantos gaduh rencana badé nikah, nanging teu aya nu laksana. Salah sahijina nyaéta ka Anna Payne, alon-alonna tilas Ibu Nagara [[Dolley Madison]]. Nalika anjeunna janten présidén, alon-alonna anu parantos yatim piatu, **Harriet Lane**, diangkat janten anak sarta janten &quot;hostess&quot; (nu boga imah/pendamping) resmi di Gedong Bodas. Aya ogé gosip anu teu kabuktian yén anjeunna miboga hubungan sareng randa Présidén Polk, nyaéta [[Sarah Childress Polk]].

=== Hubungan sareng William R. King ===
Buchanan miboga hubungan anu kacida raketna sareng [[William R. King|William Rufus DeVane King]], anu janten targét gosip anu populér. King, sapertos Buchanan, teu kantos nikah.&lt;ref&gt;[https://www.smithsonianmag.com/history/175-year-history-examining-bachelor-president-james-buchanan-close-friendship-william-rufus-king-180972992/ The 175-Year History of Speculating About President James Buchanan’s Bachelorhood], Smithsonian Magazine, 2019&lt;/ref&gt; King mangrupa politisi ti Alabama anu kungsi ngajabat janten wakil présidén dina mangsa [[Franklin Pierce]]. Buchanan sareng King hirup babarengan di hiji imah kos (''boardinghouse'') di Washington sarta sering sumping ka acara-acara sosial babarengan ti taun 1834 dugi ka 1844. Susunan hirup sapertos kitu harita mémang lumrah, nanging Buchanan kantos nyebat hubunganana salaku &quot;''communion''&quot; (persekutuan/hubungan batin).

Présidén [[Andrew Jackson]] sacara moyok nyebat maranéhna &quot;Miss Nancy&quot; sarta &quot;Aunt Fancy&quot;, dimana istilah nu kahiji mangrupa éufémisme dina abad ka-19 pikeun lalaki anu sipatna kawas awéwé (kemayu).{{sfn|Baker|2004|p=75}} Mentri Pos Buchanan, Aaron V. Brown, ogé nyebat King salaku &quot;Aunt Fancy&quot; sarta nyebat anjeunna salaku &quot;pamajikan&quot; atawa &quot;beulahan jiwa&quot; Buchanan. King pupus alatan TBC teu lami saatos pelantikan Pierce, opat taun sateuacan Buchanan janten présidén. Buchanan ngadiskripsikeun King salaku &quot;salah sahiji lalaki publik anu pangsaéna, pangsucina, sarta pang-konsisténna anu kantos kuring kenal.&quot;

Sajarawan Jean H. Baker miboga pamandangan yén alon-alon ti dua lalaki ieu kamungkinan parantos ngancurkeun surat-surat korespondensi antara maranéhna. Nanging, anjeunna yakin yén surat-surat anu masih aya ngan saukur némbongkeun &quot;rasa mikaasih tina hiji sosobatan anu husus.&quot;{{sfn|Baker|2004|pp=25–26}}

Status Buchanan salaku bujangan saumur hirup saatos pupusna Anne Coleman terus ngondang minat sarta spékulasi. Sababaraha pihak boga anggapan yén carita pupusna Anne ngan saukur dianggo pikeun nyingkahan patarosan ngeunaan séksualitas Buchanan. Sajarawan sapertos [[James W. Loewen]] sarta [[Robert P. Watson]] boga duga yén Buchanan téh [[homoséksual]]. Loewen nyebutkeun yén dina mangsa sepuhna, Buchanan kantos nyerat surat anu ngaku yén anjeunna kamungkinan bakal nikah ka awéwé anu bisa nampi &quot;kurangna rasa asih anu ngagedur atanapi romantis&quot; ti dirina.{{sfn|Ross|1988|pp=86–91}}

== Warisan ==
=== Reputasi sajarah ===
Sanajan Buchanan kantos ngaramal yén &quot;sajarah bakal ngabuktikeun yén kuring bener,&quot;&lt;ref name=&quot;state park&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.dcnr.state.pa.us/stateParks/parks/buchanansbirthplace.aspx|title=Buchanan's Birthplace State Park|publisher=Pennsylvania Department of Conservation and Natural Resources}}&lt;/ref&gt; para sajarawan kalah nyawad Buchanan alatan anjeunna dianggap horéam atawa teu mampuh nindak nalika nyanghareupan krisis sekesi. ''[[Peringkat sajarah présidén Amérika Sarikat]]'' ampir sok nempatkeun Buchanan salaku salah sahiji présidén anu paling gagal dina sajarah Amérika.

Dina rupa-rupa survéy para ahli, anjeunna nempatii posisi panghandapna dina hal visi, kapamingpinan doméstik, kawijakan luar nagri, sarta otoritas moral. Survéy ti taun 1948 dugi ka 1982 sacara konsistén nempatkeun Buchanan dina jajaran présidén pangburukna, babarengan sareng [[Warren G. Harding]], Millard Fillmore, sarta [[Richard Nixon]].&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Murphy |first1=Arthur B. |title=Evaluating the Presidents of the United States |journal=Presidential Studies Quarterly |year=1984}}&lt;/ref&gt;

Sajarawan Philip S. Klein dina taun 1962 nyoba méré sawangan anu leuwih obyéktif:

{{blockquote|Buchanan nyepeng kapamingpinan... nalika gelombang amarah anu can kungsi aya sateuacanna nuju narajang bangsa. Yén anjeunna mampuh nahan ''faksi-faksi'' anu silih musuhan dina mangsa révolusionér éta téh sabenerna mangrupa hiji préstasi anu luar biasa. Kahéngkéranana dina taun-taun anu pinuh ku prahara mingkin digedé-gedékeun ku para partisan ti Kalér sarta Kidul. Bakatna anu sakuduna bisa ngajantenkeun anjeunna présidén hébat dina mangsa anu tenang, kalah kaurugan ku kajadian-kajadian Perang Sadulur sarta ku sosok Abraham Lincoln anu kacida jangkung pangaruhna.{{sfn|Klein|1962|p=429}}}}

Sabalikna, biografer Jean Baker dina taun 2004 méré sawangan anu leuwih peureus:

{{blockquote|Kagagalan Buchanan nalika krisis Uni sanés alatan anjeunna cicingeun, nanging alatan sikepna anu condong ka Kidul, hiji hal anu ampir sarua jeung panghianatan pikeun saurang pajabat anu parantos sumpah pikeun ngabela sakuliah Amérika Sarikat. Anjeunna téh pamingpin anu bahaya, saurang [[idéolog]] anu bedegong sarta salah sahiji anu prinsipna teu méré rohangan pikeun kompromi. Dina hianatna anjeunna kana kapercayaan nasional, Buchanan leuwih deukeut kana ngalakukeun tindakan makar batan présidén séjénna dina sajarah Amérika.{{sfn|Baker|2004|pp=141}}}}

Sajarawan lianna saperti Bruce Catton nyebutkeun yén Buchanan sarta kabinétna téh &quot;jalma-jalma anu mumpuni pikeun henteu ngalakukeun nanaon anu penting kalayan gaya anu kacida wibawana.&quot; Catton nganggap yén hiji-hijina tindakan Buchanan anu miboga pangaruh badag nyaéta ngahalangan Stephen A. Douglas janten calon tunggal Partéi Démokrat dina taun 1860, anu ahirna kalah nguntungkeun Lincoln.

=== Monumén sarta Pangéling-ngéling ===
Hiji [[Monumén James Buchanan|monumén]] tina [[parunggu]] sarta granit di juru kidul-wétan [[Meridian Hill Park]], Washington, D.C., dirarancang ku arsiték William Gorden Beecher sarta dipahat ku seniman Maryland, [[Hans Schuler]]. Sanajan parantos dipesen ti taun 1916, monumén ieu nembé disatujuan ku Kongrés dina taun 1918 sarta réngsé diresmikan dina 26 Juni 1930. Ieu monumén némbongkeun patung Buchanan anu diaping ku inohong klasik lalaki sarta awéwé anu ngalambangkeun hukum sarta diplomasi. Di dinya aya tulisan: &quot;Negarawan anu jujur, anu léngkahna saluyu jeung hukum,&quot; mangrupa cutatan ti anggota kabinétna, **[[Jeremiah S. Black]]**.{{sfn|Strauss|2016|p=213}}

[[File:BuchananmonmtDC.JPG|thumb|upright=1.15|Monumén Buchanan di Washington, D.C.]]

Monumén anu leuwih tiheula diwangun dina taun 1907–1908 di tempat gumelarna Buchanan di [[Taman Nagara Tempat Gumelar Buchanan|Stony Batter, Pennsylvania]]. Bagian tina monumén ieu mangrupa struktur piramida beuratna 250 ton anu nangtung di urut lokasi saung leutik (''cabin'') tempat Buchanan dilahirkeun. Ieu monumén dirarancang pikeun némbongkeun tékstur batu asli sarta mortir ti wewengkon kasebut.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dcnr.state.pa.us/stateparks/findapark/buchanansbirthplace/index.htm|title=Buchanan's Birthplace State Park|publisher=Pennsylvania Department of Conservation and Natural Resources}}&lt;/ref&gt;

Aya tilu county anu dingaranan pikeun ngahormatan anjeunna, nyaéta di [[Buchanan County, Iowa|Iowa]], [[Buchanan County, Missouri|Missouri]], sarta [[Buchanan County, Virginia|Virginia]]. Aya ogé hiji county di Texas anu dingaranan Buchanan dina taun 1858, nanging dirobah janten [[Stephens County, Texas|Stephens County]] dina taun 1861, dicandak tina ngaran wakil présidén Konfédérasi, [[Alexander Stephens]].{{sfn|Beatty|2001|p=310}} Kota [[Buchanan, Michigan]] ogé dingaranan luyu jeung ngaran anjeunna. Salian ti éta, sawatara komunitas séjén ogé maké ngaran Buchanan, sapertos di Georgia sarta Wisconsin.

Di [[Dickinson College]], kampus tempat Buchanan sakola sarta lulus di [[Carlisle, Pennsylvania]], aya hiji asrama anu dingaranan pikeun ngahormatan anjeunna.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dickinson.edu/info/20238/office_of_residence_life_and_housing/1291/traditional_residence_halls/6|title=Traditional Residence Halls|publisher=Dickinson College}}&lt;/ref&gt;

[[Leuweung Nagara Buchanan]] (''Buchanan State Forest'') anu perenahna di deukeut wates nagara bagian Maryland ogé dingaranan pikeun miéling anjeunna. Salian ti éta, aya ogé SMA James Buchanan (''James Buchanan High School''), hiji sakola di sisi kota tempat anjeunna digedékeun di [[Mercersburg, Pennsylvania]].

== Tempo ogé ==
* [[Peringkat sajarah présidén Amérika Sarikat]]
* [[Daptar skandal séks pulitik féderal di Amérika Sarikat]]
* [[Daptar présidén Amérika Sarikat]]
* [[Daptar présidén Amérika Sarikat dumasar pangalaman sateuacanna]]
* [[Présidén Amérika Sarikat dina prangko AS]]

== Rujukan ==
{{reflist}}

=== Karya anu dicutat ===
{{refbegin|35em}}
* {{cite book |last=Baker |first=Jean H. |title=James Buchanan |url=https://archive.org/details/isbn_9780805069464 |publisher=Times Books |year=2004 |isbn=978-0-8050-6946-4}}
* {{cite book |last=Beatty |first=Michael A. |title=County Name Origins of the United States |url=https://archive.org/details/countynameorigin0000beat |publisher=McFarland |isbn=978-0-7864-1025-5 |year=2001}}
* {{cite book |last=Chadwick |first=Bruce |title=1858: Abraham Lincoln, Jefferson Davis, Robert E. Lee, Ulysses S. Grant and the War They Failed to See |url=https://archive.org/details/1858abrahamlinco00chad |year=2008 |publisher=Sourcebooks, Inc. |isbn=978-1402209413}}
* {{cite book |last=Curtis |first=George Ticknor |title=Life of James Buchanan: Fifteenth President of the United States |year=1883 |publisher=Harper &amp; Brothers |volume=2 |isbn=978-0-8130-4426-2}}
* {{cite journal |last=Flude |first=Anthony G. |title=Manuscript XXIII: A Raiatean Petition for American Protection |journal=The Journal of Pacific History |volume=47 |issue=1 |date=March 2012 |publisher=Australian National University}}
* {{cite book |last=Grossman |first=Mark |title=Political Corruption in America: An Encyclopedia of Scandals, Power, and Greed |url=https://archive.org/details/politicalcorrupt0000gros |year=2003 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-1-57607-060-4}}
* {{cite book |last=Hall |first=Timothy L. |title=Supreme Court justices: a biographical dictionary |url=https://archive.org/details/supremecourtjust00melv |publisher=Infobase Publishing |year=2001 |isbn=978-0-8153-1176-8}}
* {{cite journal |last=Klein |first=Philip Shriver |journal=American Heritage Magazine |title=The Lost Love of a Bachelor President |date=December 1955 |volume=7 |issue=1}}
* {{cite book |last=Klein |first=Philip S. |title=President James Buchanan: A Biography |publisher=American Political Biography Press |year=1962 |edition=1995 |isbn=978-0-945707-11-0}}
* {{cite book |last1=Klein |first1=Philip Shriver |last2=Hoogenboom |first2=Ari |title=A History of Pennsylvania |publisher=Penn State University Press |year=1980 |isbn=978-0-271-01934-5}}
* {{cite book |last=Jurinski |first=James John |date=2012 |title=Tax Reform: A Reference Handbook |url=https://archive.org/details/taxreformreferen0000juri |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-1-59884-322-4}}
* {{cite book |last=McPherson |first=James M. |title=Battle Cry of Freedom: The Civil War Era |url=https://archive.org/details/battlecryoffreed0000jame |year=1988 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-974390-2}}
* {{cite book |last=Potter |first=David Morris |title=The Impending Crisis, 1848–1861 |url=https://archive.org/details/impendingcrisis00pott |year=1976 |publisher=Harper &amp; Row |isbn=978-0-06-090524-8}}
* {{Cite book |title=James Buchanan and the Coming of the Civil War |publisher=University Press of Florida |year=2013 |isbn=978-0-8130-4426-2 |editor-last=Quist |editor-first=John W. |editor-last2=Birkner |editor-first2=Michael J.}}
* {{cite book |last=Ross |first=Shelley |date=1988 |title=Fall from Grace: Sex, Scandal, and Corruption in American Politics from 1702 to the Present |url=https://archive.org/details/fallfromgracesex00ross |publisher=Ballantine Books |isbn=978-0-345-35381-8}}
* {{cite book |last1=Smith |first1=Elbert |title=The Presidency of James Buchanan |url=https://archive.org/details/presidencyofjame0000smit_t2i3 |date=1975 |publisher=University Press of Kansas |isbn=978-0-7006-0132-5}}
* {{cite book |last1=Stampp |first1=Kenneth M. |title=America in 1857: A Nation on the Brink |url=https://archive.org/details/americain185700kenn |date=1990 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-987947-2}}
* {{cite book |last1=Strauss |first1=Robert |title=Worst. President. Ever.: James Buchanan, the POTUS Rating Game, and the Legacy of the Least of the Lesser Presidents |date=2016 |isbn=978-1-4930-2484-1 |publisher=Rowman &amp; Littlefield}}
* {{cite book |last1=Tucker |first1=Spencer C. |title=The Encyclopedia of the Spanish-American and Philippine-American Wars: A Political, Social, and Military History |date=2009 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-1-85109-952-8}}
* {{cite book |last1=Watson |first1=Robert P. |title=Affairs of State: The Untold History of Presidential Love, Sex, and Scandal, 1789–1900 |url=https://archive.org/details/affairsofstateun0000wats |date=2012 |publisher=Rowman &amp; Littlefield Publishers |isbn=978-1-4422-1836-9}}
{{refend}}

== Bacaan lanjutan ==
{{refbegin|35em}}

=== Sumber sekunder ===
* {{cite book |last1=Balcerski |first1=Thomas J. |title=Bosom Friends: The Intimate World of James Buchanan and William Rufus King |year=2019 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-091460-8}}
* {{cite book |chapter=Harriet Rebecca Lane Johnston |title=A Companion to First Ladies |year=2016 |last1=Balcerski |first1=Thomas J. |pages=197–213 |publisher=Wiley}}
* {{cite journal |last1=Binder |first1=Frederick Moore |title=James Buchanan: Jacksonian Expansionist |url=https://archive.org/details/sim_historian_autumn-1992_55_1/page/n78 |journal=The Historian |year=1992 |volume=55 |issue=1 |pages=69–84}}
* {{cite book |last=Binder |first=Frederick Moore |title=James Buchanan and the American Empire |url=https://archive.org/details/jamesbuchananame0000bind |year=1994 |publisher=Susquehanna University Press |isbn=978-0-945636-64-9}}
* {{cite book |editor-last=Birkner |editor-first=Michael J. |title=James Buchanan and the Political Crisis of the 1850s |year=1996 |publisher=Susquehanna University Press}}
* Birkner, Michael J., et al., eds. ''The Worlds of James Buchanan and [[Thaddeus Stevens]]: Place, Personality, and Politics in the Civil War Era'' (Louisiana State University Press, 2019)
* Horrocks, Thomas A. ''President James Buchanan and the Crisis of National Leadership'' (Nova Science Publisher's, Inc., 2011)
* {{cite journal |last1=Meerse |first1=David E. |title=Buchanan, the Patronage, and the Lecompton Constitution: A Case Study |url=https://archive.org/details/sim_civil-war-history_1995-12_41_4/page/291 |journal=Civil War History |year=1995 |volume=41 |issue=4 |pages=291–312}}
* {{cite book |last=Nevins |first=Allan |title=The Emergence of Lincoln: Douglas, Buchanan, and Party Chaos, 1857–1859 |url=https://archive.org/details/bwb_S0-BTU-677 |year=1950 |publisher=Scribner}}
* [[Roy Franklin Nichols|Nichols, Roy Franklin]]; ''The Democratic Machine, 1850–1854'' (1923)
* Quist, John W. sarta Birkner, Michael J., eds. (2013). ''James Buchanan and the Coming of the Civil War''
* {{cite book |last=Rhodes |first=James Ford |title=History of the United States from the Compromise of 1850 to the End of the Roosevelt Administration |volume=2 |year=1906 |publisher=Macmillan}}
* {{cite journal |last1=Rosenberger |first1=Homer T. |title=Inauguration of President Buchanan a Century Ago |journal=Records of the Columbia Historical Society, Washington, D.C. |year=1957}}
* {{cite book |title=A Companion to the Antebellum Presidents 1837–1861 |year=2014 |publisher=Wiley |editor-last1=Silbey |editor-first1=Joel H.}}
* {{cite book |last=Updike |first=John |title=Buchanan Dying: A Play |url=https://archive.org/details/buchanandyingpla0000updi |year=2013 |publisher=Random House Publishing Group}} (fiksi).
* {{cite book |author=Wells, Damon |chapter=Douglas and Goliath |title=Stephen Douglas |url=https://archive.org/details/stephendouglasla0000well |year=1971 |pages=[https://archive.org/details/stephendouglasla0000well/page/12 12]–54 |publisher=University of Texas Press}}

=== Sumber primér ===
* Buchanan, James. ''Fourth Annual Message to Congress.'' (3 Désémber 1860).
* Buchanan, James. ''[[Mr Buchanan's Administration on the Eve of the Rebellion]]'' (1866)
* ''National Intelligencer'' (1859)
{{refend}}


== Rujukan ==
&lt;references /&gt;

== Tumbu luar ==
{{wikisource|works=or}}
{{Wikiquote}}
{{Commons}}
{{EB1911 poster|Buchanan, James}}
* {{CongBio|B001005|ref=none}}
* [https://www.loc.gov/rr/program/bib/presidents/buchanan/index.html James Buchanan: Pitunjuk Sumber] ti Perpustakaan Kongrés (Library of Congress)
* [https://www2.hsp.org/collections/manuscripts/b/Buchanan0091.html Makalah James Buchanan], ngawengku sakuliah karir hukum, pulitik, sarta diplomasi anjeunna, sayogi di [[Historical Society of Pennsylvania]].
* [https://www.wheatland.org/ Wheatland]
* [https://www.dcnr.pa.gov/StateParks/FindAPark/BuchanansBirthplaceStatePark/Pages/default.aspx Taman Nagara Tempat Gumelar Buchanan, Franklin County, Pennsylvania]
* [http://www.c-span.org/video/?125214-1/life-portrait-james-buchanan &quot;Life Portrait of James Buchanan&quot;], ti [[C-SPAN]], 21 Juni 1999.

'''Sumber primér'''
* {{Gutenberg author |id=1648}}
* {{Librivox author |id=11288}}
* {{Internet Archive author |sname=James Buchanan}}
* [https://web.archive.org/web/20200809152928/http://www.usa-presidents.info/inaugural/buchanan.html Biantara Pelantikan]
* [https://www.presidency.ucsb.edu/ws/index.php?pid=29501 Pesen Taunan Kaopat ka Kongrés, 3 Désémber 1860] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180912170953/http://www.presidency.ucsb.edu/ws/index.php?pid=29501 |date=2018-09-12 }}

{{James Buchanan}}
{{Navboxes
|title=Jabatan sarta panghormatan
|list1=
{{s-start}}
{{s-par|us-hs}}
{{s-bef|before=[[Jacob Hibshman]]}}
{{s-ttl|title=Anggota [[Daptar wawakil Amérika Sarikat ti Pennsylvania|DPR AS]]&lt;br /&gt;ti [[Distrik kongrés ka-3 Pennsylvania]]|years=1821–1823}}
{{s-aft|after=[[Daniel H. Miller]]}}

{{s-bef|before=[[James S. Mitchell]]}}
{{s-ttl|title=Anggota [[Daptar wawakil Amérika Sarikat ti Pennsylvania|DPR AS]]&lt;br /&gt;ti [[Distrik kongrés ka-4 Pennsylvania]]|years=1823–1831}}
{{s-aft|after=[[William Muhlenberg Hiester]]}}

{{s-bef|before=[[Philip P. Barbour]]}}
{{s-ttl|title=Pupuhu [[Komite Yudisial DPR Amérika Sarikat|Komite Yudisial DPR]]|years=1829–1831}}
{{s-aft|after=[[Warren R. Davis]]}}

{{s-dip}}
{{s-bef|before=[[John Randolph of Roanoke|John Randolph]]}}
{{s-ttl|title=[[Duta Besar Amérika Sarikat ka Rusia|Menteri Amérika Sarikat ka Rusia]]|years=1832–1833}}
{{s-aft|after=[[William Wilkins (American politician)|William Wilkins]]}}

{{s-bef|before=[[Joseph Reed Ingersoll]]}}
{{s-ttl|title=[[Duta Besar Amérika Sarikat ka Britania Raya|Menteri Amérika Sarikat ka Britania Raya]]|years=1853–1856}}
{{s-aft|after=[[George M. Dallas]]}}

{{s-par|us-sen}}
{{s-bef|before=[[William Wilkins (U.S. politician)|William Wilkins]]}}
{{s-ttl|title=[[Daptar sénator Amérika Sarikat ti Pennsylvania|Sénator Amérika Sarikat ti Pennsylvania]]|years=1834–1845}}
{{s-aft|after=[[Simon Cameron]]}}

{{s-off}}
{{s-bef|before=[[John C. Calhoun]]}}
{{s-ttl|title=[[Menteri Luar Negeri Amérika Sarikat]]|years=1845–1849}}
{{s-aft|after=[[John M. Clayton]]}}

{{s-bef|before=[[Franklin Pierce]]}}
{{s-ttl|title=[[Présidén Amérika Sarikat]]|years=1857–1861}}
{{s-aft|after=[[Abraham Lincoln]]}}

{{s-ppo}}
{{s-bef|before=[[Franklin Pierce]]}}
{{s-ttl|title=[[Partéi Démokrat (Amérika Sarikat)|Démokrat]] [[Daptar calon présidén Partéi Démokrat AS|calon]] Présidén Amérika Sarikat|years=[[Pilihan raya présidén Amérika Sarikat 1856|1856]]}}
{{s-aft|after=[[Stephen A. Douglas]] (Kalér)&lt;br /&gt;[[John C. Breckinridge]] (Kidul)}}
}}

{{Portal bar|Biografi|Perang Sadulur Amérika|Amérika Sarikat|Pulitik|Pennsylvania|Hukum}}

{{DEFAULTSORT:Buchanan, James}}
[[Kategori:James Buchanan| ]]
[[Kategori:Gumelar 1791]]
[[Kategori:Pupus 1868]]
[[Kategori:Présidén Amérika Sarikat abad ka-19]]
[[Kategori:Duta Besar Amérika Sarikat ka Kakaisaran Rusia]]
[[Kategori:Duta Besar Amérika Sarikat ka Britania Raya]]
[[Kategori:Militan Amérika dina Perang 1812]]
[[Kategori:Présidén Amérika Sarikat ti Partéi Démokrat]]
[[Kategori:Alumni Dickinson College]]
[[Kategori:Anggota DPR Pennsylvania]]
[[Kategori:Loya Pennsylvania]]
[[Kategori:Menteri Luar Negeri Amérika Sarikat]]
[[Kategori:Présidén Amérika Sarikat]]
[[Kategori:Pamingpin pulitik Uni (Perang Sadulur Amérika)]]
[[Kategori:Sénator Amérika Sarikat ti Pennsylvania]]
[[Kategori:Présidén Amérika Sarikat anu ogé Freemason]]</text>
      <sha1>431lz9gdekw4ayy888up7nt5js3h9rw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pamaké:Akbar Soepadhi/Bak pasir</title>
    <ns>2</ns>
    <id>108840</id>
    <revision>
      <id>712550</id>
      <parentid>712544</parentid>
      <timestamp>2026-09-06T12:28:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pijri Paijar</username>
        <id>27067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tujuan */</comment>
      <origin>712550</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4567" sha1="9ct7cu65f41qbvhhqetczr3brdz08i4" xml:space="preserve">__NOTOC__
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;300px&quot;&gt;
File:Bulan Wiki Junghuhn Banner.png
&lt;/gallery&gt;

{| border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; width=&quot;100%&quot; style=&quot;margin-bottom: 0;&quot;
|- style=&quot;white-space: nowrap;&quot;
| style=&quot;width: 5px; background: transparent;&quot; |
| style=&quot;width: 15em; border-top: .5em #006699 solid; background: #d5efff; padding: 10px; text-align: center; &quot; |[[Wikipédia:Bulan Wiki Junghuhn|&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;'''Tepas'''&lt;/span&gt;]]
| style=&quot;width: 5px; background: transparent;&quot; |
| style=&quot;width: 15em; border-top: .5em #006699 solid; background: #d5efff; padding: 10px; text-align: center; &quot; |[[Wikipédia:Bulan Wiki Junghuhn/Artikel|&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;'''Artikel'''&lt;/span&gt;]]
| style=&quot;width: 5px; background: transparent;&quot; |
| style=&quot;width: 15em; border-top: .5em #006699 solid; background: #d5efff; padding: 10px; text-align: center; &quot; |[[Wikipédia:Bulan Wiki Junghuhn/Pamilon|&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;'''Pamilon'''&lt;/span&gt;]]
| style=&quot;width: 5px; background: transparent;&quot; |
| style=&quot;width: 15em; border-top: .5em #006699 solid; background: #d5efff; padding: 10px; text-align: center; &quot; |[[Obrolan Wikipédia:Bulan Wiki Junghuhn|&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;'''Sawala'''&lt;/span&gt;]]
|}&lt;br&gt;

&lt;div style=&quot;font-family:Trebuchet MS&quot;&gt;
{{Cquote|Ngaguar Élmu, Ngarawat Alam, Nyepeng Basa.|author=Anonim}}
&lt;/div&gt;&lt;br&gt;

{{Infobox
|above = Bulan Wiki Junghuhn
|headerstyle = background:#d5efff
|labelstyle = text-align:start
|subheader = Kagiatan ngédit artikel daring
|image = [[File:Logo Bulan Wiki Junghuhn transparan - 03.png|220px|logo kegiatan]]
|header1 = Info
|label2 = Ringkesan
|data2 = Franz Wilhelm Junghuhn, naturalis asal Jérman anu meunang jujuluk &quot;Humboldt ti Jawa&quot;, nyaéta jalma kahiji anu metakeun gunung seuneu di Jawa sarta ngabudidayakeun tangkal kina pikeun ubar malaria nepi ka tutup umur di Lémbang. Bulan Wiki Junghuhn hadir minangka gerakan nulis kolaboratif di Wikipédia basa Sunda pikeun ngadokumentasikeun sajarah jeung warisan sains Junghuhn dina basa indung pikeun generasi ngora.
|label4= Titimangsa
|data4 = 15 September - 31 October 2026
|header5 = Kontak
|label6 = 
|data6 = [[File:Bullet-grey.png|5px]] {{u|Pijri Paijar}}&lt;br&gt;[[File:Bullet-grey.png|5px]] {{u|Hasnanf}}&lt;br&gt;[[File:Bullet-grey.png|5px]] {{u|Akbar Soepadhi}}
|header7 = &lt;!--Organizer--&gt;
|label8 = 
|data8 = &lt;!--Komunitas Wikimedia Ciwidey-Cimahi--&gt;
}}

Anjeun apal yén [[Franz Wilhelm Junghuhn]], naturalis légéndaris ti Jérman, kacida reueusna ka Parahiyangan nepi ka milih neundeun napas panungtungna di suku Gunung Jayagiri, Lémbang? Élmuwan anu miboga jujuluk '''&quot;Humboldt ti Jawa&quot;''' ieu teu ukur hasil ngabudidayakeun tangkal kina nepi ka nyalametkeun jutaan nyawa tina panyakit malaria, tapi ogé jadi jalma kahiji anu metakeun gunung-gunung seuneu di Jawa kalawan wincik ngaliwatan sudut pandang sastrawan sarta élmuwan.

Bulan Wiki Junghuhn aya minangka inisiasi gerakan nulis kolaboratif di proyék Wikipédia basa Sunda pikeun ngarangkén deui carita, papanggihan, sarta tapak lacak sajarah Junghuhn langsung dina basa indung masarakat Parahiyangan. Proyék ieu lain saukur nambahan akumulasi artikel, tapi ogé jadi sasak digital anu ngahubungkeun warisan sains abad ka-19 jeung generasi ngora Sunda kiwari.

==Tujuan==
Proroyék Bulan Wiki Junghuhn ieu miboga tujuan, nyaéta:
*Nambahan artikel anyar sarta ngalengkepan eusi ngeunaan Franz Wilhelm Junghuhn, géologi, volkanologi, botani, fitogéografi, kartografi, topografi, météorologi, klimitologi, étnografi, antopologi, fotografi, jeung seni lukis alam.
*Ngadorong pamakéan basa Sunda pikeun nyebarkeun informasi ilmiah, sajarah, jeung kaanékaragaman hayati sangkan tetep éksis di éra digital.
*Ngadokuméntasikeun lacak tapak kontribusi Junghuhn di Tanah Jawa ka dunya digital sangkan gampang diaksés ku balaréa jeung generasi kahareup.

==Cara miluan==
{{Lorem ipsum|short}}

==Daftar artikel==
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Franz Wilhelm Junghuhn}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Géologi|Geology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Vulkanologi|Vulcanology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Botani|Botany}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kawah Putih}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Topografi|Topography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Tangkuban Parahu|Tangkuban Perahu}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Lémbang, Bandung Kulon|Lembang}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia}}
{{Div col end}}
&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;&gt;
&lt;/div&gt;

==Penyelenggara==
&lt;div style=&quot;width: 100%; text-align: center; font-size: large;&quot;&gt;'''Sukarelawan Wikipédia Sunda Ciwidey-Cimahi'''&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>9ct7cu65f41qbvhhqetczr3brdz08i4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>712551</id>
      <parentid>712550</parentid>
      <timestamp>2026-09-06T13:58:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pijri Paijar</username>
        <id>27067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tujuan */</comment>
      <origin>712551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4568" sha1="juhj7v7p5vxe6t2zibsjo08b9robwzd" xml:space="preserve">__NOTOC__
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;300px&quot;&gt;
File:Bulan Wiki Junghuhn Banner.png
&lt;/gallery&gt;

{| border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; width=&quot;100%&quot; style=&quot;margin-bottom: 0;&quot;
|- style=&quot;white-space: nowrap;&quot;
| style=&quot;width: 5px; background: transparent;&quot; |
| style=&quot;width: 15em; border-top: .5em #006699 solid; background: #d5efff; padding: 10px; text-align: center; &quot; |[[Wikipédia:Bulan Wiki Junghuhn|&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;'''Tepas'''&lt;/span&gt;]]
| style=&quot;width: 5px; background: transparent;&quot; |
| style=&quot;width: 15em; border-top: .5em #006699 solid; background: #d5efff; padding: 10px; text-align: center; &quot; |[[Wikipédia:Bulan Wiki Junghuhn/Artikel|&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;'''Artikel'''&lt;/span&gt;]]
| style=&quot;width: 5px; background: transparent;&quot; |
| style=&quot;width: 15em; border-top: .5em #006699 solid; background: #d5efff; padding: 10px; text-align: center; &quot; |[[Wikipédia:Bulan Wiki Junghuhn/Pamilon|&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;'''Pamilon'''&lt;/span&gt;]]
| style=&quot;width: 5px; background: transparent;&quot; |
| style=&quot;width: 15em; border-top: .5em #006699 solid; background: #d5efff; padding: 10px; text-align: center; &quot; |[[Obrolan Wikipédia:Bulan Wiki Junghuhn|&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;'''Sawala'''&lt;/span&gt;]]
|}&lt;br&gt;

&lt;div style=&quot;font-family:Trebuchet MS&quot;&gt;
{{Cquote|Ngaguar Élmu, Ngarawat Alam, Nyepeng Basa.|author=Anonim}}
&lt;/div&gt;&lt;br&gt;

{{Infobox
|above = Bulan Wiki Junghuhn
|headerstyle = background:#d5efff
|labelstyle = text-align:start
|subheader = Kagiatan ngédit artikel daring
|image = [[File:Logo Bulan Wiki Junghuhn transparan - 03.png|220px|logo kegiatan]]
|header1 = Info
|label2 = Ringkesan
|data2 = Franz Wilhelm Junghuhn, naturalis asal Jérman anu meunang jujuluk &quot;Humboldt ti Jawa&quot;, nyaéta jalma kahiji anu metakeun gunung seuneu di Jawa sarta ngabudidayakeun tangkal kina pikeun ubar malaria nepi ka tutup umur di Lémbang. Bulan Wiki Junghuhn hadir minangka gerakan nulis kolaboratif di Wikipédia basa Sunda pikeun ngadokumentasikeun sajarah jeung warisan sains Junghuhn dina basa indung pikeun generasi ngora.
|label4= Titimangsa
|data4 = 15 September - 31 October 2026
|header5 = Kontak
|label6 = 
|data6 = [[File:Bullet-grey.png|5px]] {{u|Pijri Paijar}}&lt;br&gt;[[File:Bullet-grey.png|5px]] {{u|Hasnanf}}&lt;br&gt;[[File:Bullet-grey.png|5px]] {{u|Akbar Soepadhi}}
|header7 = &lt;!--Organizer--&gt;
|label8 = 
|data8 = &lt;!--Komunitas Wikimedia Ciwidey-Cimahi--&gt;
}}

Anjeun apal yén [[Franz Wilhelm Junghuhn]], naturalis légéndaris ti Jérman, kacida reueusna ka Parahiyangan nepi ka milih neundeun napas panungtungna di suku Gunung Jayagiri, Lémbang? Élmuwan anu miboga jujuluk '''&quot;Humboldt ti Jawa&quot;''' ieu teu ukur hasil ngabudidayakeun tangkal kina nepi ka nyalametkeun jutaan nyawa tina panyakit malaria, tapi ogé jadi jalma kahiji anu metakeun gunung-gunung seuneu di Jawa kalawan wincik ngaliwatan sudut pandang sastrawan sarta élmuwan.

Bulan Wiki Junghuhn aya minangka inisiasi gerakan nulis kolaboratif di proyék Wikipédia basa Sunda pikeun ngarangkén deui carita, papanggihan, sarta tapak lacak sajarah Junghuhn langsung dina basa indung masarakat Parahiyangan. Proyék ieu lain saukur nambahan akumulasi artikel, tapi ogé jadi sasak digital anu ngahubungkeun warisan sains abad ka-19 jeung generasi ngora Sunda kiwari.

==Tujuan==
Proroyék Bulan Wiki Junghuhn ieu miboga tujuan, nyaéta:
*Nambahan artikel anyar sarta ngalengkepan eusi ngeunaan Franz Wilhelm Junghuhn, géologi, volkanologi, botani, fitogéografi, kartografi, topografi, météorologi, klimatologi, étnografi, antropologi, fotografi, jeung seni lukis alam.
*Ngadorong pamakéan basa Sunda pikeun nyebarkeun informasi ilmiah, sajarah, jeung kaanékaragaman hayati sangkan tetep éksis di éra digital.
*Ngadokuméntasikeun lacak tapak kontribusi Junghuhn di Tanah Jawa ka dunya digital sangkan gampang diaksés ku balaréa jeung generasi kahareup.

==Cara miluan==
{{Lorem ipsum|short}}

==Daftar artikel==
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Franz Wilhelm Junghuhn}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Géologi|Geology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Vulkanologi|Vulcanology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Botani|Botany}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kawah Putih}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Topografi|Topography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Tangkuban Parahu|Tangkuban Perahu}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Lémbang, Bandung Kulon|Lembang}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia}}
{{Div col end}}
&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;&gt;
&lt;/div&gt;

==Penyelenggara==
&lt;div style=&quot;width: 100%; text-align: center; font-size: large;&quot;&gt;'''Sukarelawan Wikipédia Sunda Ciwidey-Cimahi'''&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>juhj7v7p5vxe6t2zibsjo08b9robwzd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>712552</id>
      <parentid>712551</parentid>
      <timestamp>2026-09-06T14:09:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pijri Paijar</username>
        <id>27067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tujuan */</comment>
      <origin>712552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4568" sha1="3vf79zdxyyasbj33bl9so7rplq7wm5p" xml:space="preserve">__NOTOC__
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;300px&quot;&gt;
File:Bulan Wiki Junghuhn Banner.png
&lt;/gallery&gt;

{| border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; width=&quot;100%&quot; style=&quot;margin-bottom: 0;&quot;
|- style=&quot;white-space: nowrap;&quot;
| style=&quot;width: 5px; background: transparent;&quot; |
| style=&quot;width: 15em; border-top: .5em #006699 solid; background: #d5efff; padding: 10px; text-align: center; &quot; |[[Wikipédia:Bulan Wiki Junghuhn|&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;'''Tepas'''&lt;/span&gt;]]
| style=&quot;width: 5px; background: transparent;&quot; |
| style=&quot;width: 15em; border-top: .5em #006699 solid; background: #d5efff; padding: 10px; text-align: center; &quot; |[[Wikipédia:Bulan Wiki Junghuhn/Artikel|&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;'''Artikel'''&lt;/span&gt;]]
| style=&quot;width: 5px; background: transparent;&quot; |
| style=&quot;width: 15em; border-top: .5em #006699 solid; background: #d5efff; padding: 10px; text-align: center; &quot; |[[Wikipédia:Bulan Wiki Junghuhn/Pamilon|&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;'''Pamilon'''&lt;/span&gt;]]
| style=&quot;width: 5px; background: transparent;&quot; |
| style=&quot;width: 15em; border-top: .5em #006699 solid; background: #d5efff; padding: 10px; text-align: center; &quot; |[[Obrolan Wikipédia:Bulan Wiki Junghuhn|&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;'''Sawala'''&lt;/span&gt;]]
|}&lt;br&gt;

&lt;div style=&quot;font-family:Trebuchet MS&quot;&gt;
{{Cquote|Ngaguar Élmu, Ngarawat Alam, Nyepeng Basa.|author=Anonim}}
&lt;/div&gt;&lt;br&gt;

{{Infobox
|above = Bulan Wiki Junghuhn
|headerstyle = background:#d5efff
|labelstyle = text-align:start
|subheader = Kagiatan ngédit artikel daring
|image = [[File:Logo Bulan Wiki Junghuhn transparan - 03.png|220px|logo kegiatan]]
|header1 = Info
|label2 = Ringkesan
|data2 = Franz Wilhelm Junghuhn, naturalis asal Jérman anu meunang jujuluk &quot;Humboldt ti Jawa&quot;, nyaéta jalma kahiji anu metakeun gunung seuneu di Jawa sarta ngabudidayakeun tangkal kina pikeun ubar malaria nepi ka tutup umur di Lémbang. Bulan Wiki Junghuhn hadir minangka gerakan nulis kolaboratif di Wikipédia basa Sunda pikeun ngadokumentasikeun sajarah jeung warisan sains Junghuhn dina basa indung pikeun generasi ngora.
|label4= Titimangsa
|data4 = 15 September - 31 October 2026
|header5 = Kontak
|label6 = 
|data6 = [[File:Bullet-grey.png|5px]] {{u|Pijri Paijar}}&lt;br&gt;[[File:Bullet-grey.png|5px]] {{u|Hasnanf}}&lt;br&gt;[[File:Bullet-grey.png|5px]] {{u|Akbar Soepadhi}}
|header7 = &lt;!--Organizer--&gt;
|label8 = 
|data8 = &lt;!--Komunitas Wikimedia Ciwidey-Cimahi--&gt;
}}

Anjeun apal yén [[Franz Wilhelm Junghuhn]], naturalis légéndaris ti Jérman, kacida reueusna ka Parahiyangan nepi ka milih neundeun napas panungtungna di suku Gunung Jayagiri, Lémbang? Élmuwan anu miboga jujuluk '''&quot;Humboldt ti Jawa&quot;''' ieu teu ukur hasil ngabudidayakeun tangkal kina nepi ka nyalametkeun jutaan nyawa tina panyakit malaria, tapi ogé jadi jalma kahiji anu metakeun gunung-gunung seuneu di Jawa kalawan wincik ngaliwatan sudut pandang sastrawan sarta élmuwan.

Bulan Wiki Junghuhn aya minangka inisiasi gerakan nulis kolaboratif di proyék Wikipédia basa Sunda pikeun ngarangkén deui carita, papanggihan, sarta tapak lacak sajarah Junghuhn langsung dina basa indung masarakat Parahiyangan. Proyék ieu lain saukur nambahan akumulasi artikel, tapi ogé jadi sasak digital anu ngahubungkeun warisan sains abad ka-19 jeung generasi ngora Sunda kiwari.

==Tujuan==
Proroyék Bulan Wiki Junghuhn ieu miboga tujuan, nyaéta:
*Nambahan artikel anyar sarta ngalengkepan eusi ngeunaan Franz Wilhelm Junghuhn, géologi, volkanologi, botani, fitogéografi, kartografi, topografi, météorologi, klimatologi, étnografi, antropologi, fotografi, jeung seni lukis alam.
*Ngadorong pamakéan basa Sunda pikeun nyebarkeun informasi ilmiah, sajarah, jeung kaanékaragaman hayati sangkan tetep éksis di éra digital.
*Ngadokuméntasikeun tapak lacak kontribusi Junghuhn di Tanah Jawa ka dunya digital sangkan gampang diaksés ku balaréa jeung generasi kahareup.

==Cara miluan==
{{Lorem ipsum|short}}

==Daftar artikel==
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Franz Wilhelm Junghuhn}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Géologi|Geology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Vulkanologi|Vulcanology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Botani|Botany}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kawah Putih}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Topografi|Topography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Tangkuban Parahu|Tangkuban Perahu}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Lémbang, Bandung Kulon|Lembang}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia}}
{{Div col end}}
&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;&gt;
&lt;/div&gt;

==Penyelenggara==
&lt;div style=&quot;width: 100%; text-align: center; font-size: large;&quot;&gt;'''Sukarelawan Wikipédia Sunda Ciwidey-Cimahi'''&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>3vf79zdxyyasbj33bl9so7rplq7wm5p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>712553</id>
      <parentid>712552</parentid>
      <timestamp>2026-09-06T14:52:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pijri Paijar</username>
        <id>27067</id>
      </contributor>
      <origin>712553</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4338" sha1="5g92v7j2vfyx32d351aixi8pndkvmdj" xml:space="preserve">__NOTOC__
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;300px&quot;&gt;
File:Bulan Wiki Junghuhn Banner.png
&lt;/gallery&gt;

{| border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; width=&quot;100%&quot; style=&quot;margin-bottom: 0;&quot;
|- style=&quot;white-space: nowrap;&quot;
| style=&quot;width: 5px; background: transparent;&quot; |
| style=&quot;width: 15em; border-top: .5em #006699 solid; background: #d5efff; padding: 10px; text-align: center; &quot; |[[Wikipédia:Bulan Wiki Junghuhn|&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;'''Tepas'''&lt;/span&gt;]]
| style=&quot;width: 5px; background: transparent;&quot; |
| style=&quot;width: 15em; border-top: .5em #006699 solid; background: #d5efff; padding: 10px; text-align: center; &quot; |[[Wikipédia:Bulan Wiki Junghuhn/Artikel|&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;'''Artikel'''&lt;/span&gt;]]
| style=&quot;width: 5px; background: transparent;&quot; |
| style=&quot;width: 15em; border-top: .5em #006699 solid; background: #d5efff; padding: 10px; text-align: center; &quot; |[[Wikipédia:Bulan Wiki Junghuhn/Pamilon|&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;'''Pamilon'''&lt;/span&gt;]]
| style=&quot;width: 5px; background: transparent;&quot; |
| style=&quot;width: 15em; border-top: .5em #006699 solid; background: #d5efff; padding: 10px; text-align: center; &quot; |[[Obrolan Wikipédia:Bulan Wiki Junghuhn|&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;'''Sawala'''&lt;/span&gt;]]
|}&lt;br&gt;

&lt;div style=&quot;font-family:Trebuchet MS&quot;&gt;
{{Cquote|Ngaguar Élmu, Ngarawat Alam, Nyepeng Basa.|author=Anonim}}
&lt;/div&gt;&lt;br&gt;

{{Infobox
|above = Bulan Wiki Junghuhn
|headerstyle = background:#d5efff
|labelstyle = text-align:start
|subheader = Kagiatan ngédit artikel daring
|image = [[File:Logo Bulan Wiki Junghuhn transparan - 03.png|220px|logo kegiatan]]
|header1 = Info
|label2 = Ringkesan
|data2 = Bulan Wiki Junghuhn hadir minangka gerakan nulis kolaboratif di Wikipédia basa Sunda pikeun ngadokumentasikeun sajarah jeung warisan sains Junghuhn dina basa indung pikeun generasi ngora.
|label4= Titimangsa
|data4 = 15 September - 31 October 2026
|header5 = Kontak
|label6 = 
|data6 = [[File:Bullet-grey.png|5px]] {{u|Pijri Paijar}}&lt;br&gt;[[File:Bullet-grey.png|5px]] {{u|Hasnanf}}&lt;br&gt;[[File:Bullet-grey.png|5px]] {{u|Akbar Soepadhi}}
|header7 = &lt;!--Organizer--&gt;
|label8 = 
|data8 = &lt;!--Komunitas Wikimedia Ciwidey-Cimahi--&gt;
}}

Anjeun apal yén [[Franz Wilhelm Junghuhn]], naturalis légéndaris ti Jérman, kacida reueusna ka Parahiyangan nepi ka milih neundeun napas panungtungna di suku Gunung Jayagiri, Lémbang? Élmuwan anu miboga jujuluk '''&quot;Humboldt ti Jawa&quot;''' ieu teu ukur hasil ngabudidayakeun tangkal kina nepi ka nyalametkeun jutaan nyawa tina panyakit malaria, tapi ogé jadi jalma kahiji anu metakeun gunung-gunung seuneu di Jawa kalawan wincik ngaliwatan sudut pandang sastrawan sarta élmuwan.

Bulan Wiki Junghuhn aya minangka inisiasi gerakan nulis kolaboratif di proyék Wikipédia basa Sunda pikeun ngarangkén deui carita, papanggihan, sarta tapak lacak sajarah Junghuhn langsung dina basa indung masarakat Parahiyangan. Proyék ieu lain saukur nambahan akumulasi artikel, tapi ogé jadi sasak digital anu ngahubungkeun warisan sains abad ka-19 jeung generasi ngora Sunda kiwari.

==Tujuan==
Proroyék Bulan Wiki Junghuhn ieu miboga tujuan, nyaéta:
*Nambahan artikel anyar sarta ngalengkepan eusi ngeunaan Franz Wilhelm Junghuhn, géologi, volkanologi, botani, fitogéografi, kartografi, topografi, météorologi, klimatologi, étnografi, antropologi, fotografi, jeung seni lukis alam.
*Ngadorong pamakéan basa Sunda pikeun nyebarkeun informasi ilmiah, sajarah, jeung kaanékaragaman hayati sangkan tetep éksis di éra digital.
*Ngadokuméntasikeun tapak lacak kontribusi Junghuhn di Tanah Jawa ka dunya digital sangkan gampang diaksés ku balaréa jeung generasi kahareup.

==Cara miluan==
{{Lorem ipsum|short}}

==Daftar artikel==
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Franz Wilhelm Junghuhn}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Géologi|Geology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Vulkanologi|Vulcanology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Botani|Botany}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kawah Putih}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Topografi|Topography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Tangkuban Parahu|Tangkuban Perahu}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Lémbang, Bandung Kulon|Lembang}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia}}
{{Div col end}}
&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;&gt;
&lt;/div&gt;

==Penyelenggara==
&lt;div style=&quot;width: 100%; text-align: center; font-size: large;&quot;&gt;'''Sukarelawan Wikipédia Sunda Ciwidey-Cimahi'''&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>5g92v7j2vfyx32d351aixi8pndkvmdj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>712572</id>
      <parentid>712553</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T11:45:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasnanf</username>
        <id>28942</id>
      </contributor>
      <comment>/* Daftar artikel */</comment>
      <origin>712572</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7160" sha1="oceed7btqh2hv2m1r19xy2rhurxu32h" xml:space="preserve">__NOTOC__
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;300px&quot;&gt;
File:Bulan Wiki Junghuhn Banner.png
&lt;/gallery&gt;

{| border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; width=&quot;100%&quot; style=&quot;margin-bottom: 0;&quot;
|- style=&quot;white-space: nowrap;&quot;
| style=&quot;width: 5px; background: transparent;&quot; |
| style=&quot;width: 15em; border-top: .5em #006699 solid; background: #d5efff; padding: 10px; text-align: center; &quot; |[[Wikipédia:Bulan Wiki Junghuhn|&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;'''Tepas'''&lt;/span&gt;]]
| style=&quot;width: 5px; background: transparent;&quot; |
| style=&quot;width: 15em; border-top: .5em #006699 solid; background: #d5efff; padding: 10px; text-align: center; &quot; |[[Wikipédia:Bulan Wiki Junghuhn/Artikel|&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;'''Artikel'''&lt;/span&gt;]]
| style=&quot;width: 5px; background: transparent;&quot; |
| style=&quot;width: 15em; border-top: .5em #006699 solid; background: #d5efff; padding: 10px; text-align: center; &quot; |[[Wikipédia:Bulan Wiki Junghuhn/Pamilon|&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;'''Pamilon'''&lt;/span&gt;]]
| style=&quot;width: 5px; background: transparent;&quot; |
| style=&quot;width: 15em; border-top: .5em #006699 solid; background: #d5efff; padding: 10px; text-align: center; &quot; |[[Obrolan Wikipédia:Bulan Wiki Junghuhn|&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;'''Sawala'''&lt;/span&gt;]]
|}&lt;br&gt;

&lt;div style=&quot;font-family:Trebuchet MS&quot;&gt;
{{Cquote|Ngaguar Élmu, Ngarawat Alam, Nyepeng Basa.|author=Anonim}}
&lt;/div&gt;&lt;br&gt;

{{Infobox
|above = Bulan Wiki Junghuhn
|headerstyle = background:#d5efff
|labelstyle = text-align:start
|subheader = Kagiatan ngédit artikel daring
|image = [[File:Logo Bulan Wiki Junghuhn transparan - 03.png|220px|logo kegiatan]]
|header1 = Info
|label2 = Ringkesan
|data2 = Bulan Wiki Junghuhn hadir minangka gerakan nulis kolaboratif di Wikipédia basa Sunda pikeun ngadokumentasikeun sajarah jeung warisan sains Junghuhn dina basa indung pikeun generasi ngora.
|label4= Titimangsa
|data4 = 15 September - 31 October 2026
|header5 = Kontak
|label6 = 
|data6 = [[File:Bullet-grey.png|5px]] {{u|Pijri Paijar}}&lt;br&gt;[[File:Bullet-grey.png|5px]] {{u|Hasnanf}}&lt;br&gt;[[File:Bullet-grey.png|5px]] {{u|Akbar Soepadhi}}
|header7 = &lt;!--Organizer--&gt;
|label8 = 
|data8 = &lt;!--Komunitas Wikimedia Ciwidey-Cimahi--&gt;
}}

Anjeun apal yén [[Franz Wilhelm Junghuhn]], naturalis légéndaris ti Jérman, kacida reueusna ka Parahiyangan nepi ka milih neundeun napas panungtungna di suku Gunung Jayagiri, Lémbang? Élmuwan anu miboga jujuluk '''&quot;Humboldt ti Jawa&quot;''' ieu teu ukur hasil ngabudidayakeun tangkal kina nepi ka nyalametkeun jutaan nyawa tina panyakit malaria, tapi ogé jadi jalma kahiji anu metakeun gunung-gunung seuneu di Jawa kalawan wincik ngaliwatan sudut pandang sastrawan sarta élmuwan.

Bulan Wiki Junghuhn aya minangka inisiasi gerakan nulis kolaboratif di proyék Wikipédia basa Sunda pikeun ngarangkén deui carita, papanggihan, sarta tapak lacak sajarah Junghuhn langsung dina basa indung masarakat Parahiyangan. Proyék ieu lain saukur nambahan akumulasi artikel, tapi ogé jadi sasak digital anu ngahubungkeun warisan sains abad ka-19 jeung generasi ngora Sunda kiwari.

==Tujuan==
Proroyék Bulan Wiki Junghuhn ieu miboga tujuan, nyaéta:
*Nambahan artikel anyar sarta ngalengkepan eusi ngeunaan Franz Wilhelm Junghuhn, géologi, volkanologi, botani, fitogéografi, kartografi, topografi, météorologi, klimatologi, étnografi, antropologi, fotografi, jeung seni lukis alam.
*Ngadorong pamakéan basa Sunda pikeun nyebarkeun informasi ilmiah, sajarah, jeung kaanékaragaman hayati sangkan tetep éksis di éra digital.
*Ngadokuméntasikeun tapak lacak kontribusi Junghuhn di Tanah Jawa ka dunya digital sangkan gampang diaksés ku balaréa jeung generasi kahareup.

==Cara miluan==
{{Lorem ipsum|short}}

==Daftar artikel==
=== Franz Wilhelm Junghuhn ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Franz Wilhelm Junghuhn}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Pendakian gunung di Pulau Jawa}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kampanye militér Padri di Taneuh Batak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Panyebaran agama Kristen ka Suku Batak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Ékspédisi tambang emas Cikotok}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Lini Batavia 1699}}
{{Div col end}}

=== Bidang kajian ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Botani|Botany}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Klimatologi|Climatology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Meteorologi|Meteorology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Géologi|Geology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Vulkanologi|Vulcanology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Antropologi|Antropology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Etnografi|Ethnography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Topografi|Topography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kartografi|Cartography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Phytogeography}}
{{Div col end}}

=== Tempat ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Tangkuban Parahu|Tangkuban Perahu}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Lémbang, Bandung Kulon|Lembang}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kawah Putih}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Gedé|Mount Gede}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Pangrango|Mount Pangrango}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Slamet|Mount Slamet|}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Patuha|Mount Patuha}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Butak|Mount Butak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Gamping}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Cagar Alam Gunung Gamping}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Taman Nasional Ujung Kulon}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Cikotok, Cibeber, Lebak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Karajaan Pannai}}
{{Div col end}}

=== Karya ===
{{Div col|2}}
# [[Die Battaländer auf Sumatra]] (buku)
# [[Topographische und naturwissenschaftliche Reisen durch Java]] (buku)
# [[Java, seine Gestalt, Pflanzendecke und Innere Bauart]] (buku)
# [[Rückreise von Java nach Europa]] (buku)
# [[Reizen door Java, voornamelijk door het oostelijk gedeelte van dit eiland (buku)]]
# [[Licht und Schattenbilder aus dem Innern von Java]] (buku)
# [[Java-Album]] (kumpulan litograf)
{{Div col end}}

=== Spésiés ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kina}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Andalas}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Pinang kera paya}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia africana}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia chlamydospora}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia collabens}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia glabricystidia}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia globospora}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia japonica}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia kotlabae}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia luteoalba}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia nitida}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Alsophila junghuhniana}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Nepenthes junghuhnii}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Susuh kura}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Pitharatus junghuhnii}}
{{Div col end}}

=== Inohong pakait ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Justus Carl Hasskarl}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Johannes Elias Teijsmann}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Johan Eliza de Vrij}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Johan Coenraad van Hasselt}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Thomas Horsfield}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Pieter Willem Korthals}}
{{Div col end}}
&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;&gt;
&lt;/div&gt;

==Penyelenggara==
&lt;div style=&quot;width: 100%; text-align: center; font-size: large;&quot;&gt;'''Sukarelawan Wikipédia Sunda Ciwidey-Cimahi'''&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>oceed7btqh2hv2m1r19xy2rhurxu32h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>712573</id>
      <parentid>712572</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T11:46:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasnanf</username>
        <id>28942</id>
      </contributor>
      <comment>/* Daftar artikel */</comment>
      <origin>712573</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7160" sha1="nf5s79keguibn8ccbzffqbk680duvh9" xml:space="preserve">__NOTOC__
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;300px&quot;&gt;
File:Bulan Wiki Junghuhn Banner.png
&lt;/gallery&gt;

{| border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; width=&quot;100%&quot; style=&quot;margin-bottom: 0;&quot;
|- style=&quot;white-space: nowrap;&quot;
| style=&quot;width: 5px; background: transparent;&quot; |
| style=&quot;width: 15em; border-top: .5em #006699 solid; background: #d5efff; padding: 10px; text-align: center; &quot; |[[Wikipédia:Bulan Wiki Junghuhn|&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;'''Tepas'''&lt;/span&gt;]]
| style=&quot;width: 5px; background: transparent;&quot; |
| style=&quot;width: 15em; border-top: .5em #006699 solid; background: #d5efff; padding: 10px; text-align: center; &quot; |[[Wikipédia:Bulan Wiki Junghuhn/Artikel|&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;'''Artikel'''&lt;/span&gt;]]
| style=&quot;width: 5px; background: transparent;&quot; |
| style=&quot;width: 15em; border-top: .5em #006699 solid; background: #d5efff; padding: 10px; text-align: center; &quot; |[[Wikipédia:Bulan Wiki Junghuhn/Pamilon|&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;'''Pamilon'''&lt;/span&gt;]]
| style=&quot;width: 5px; background: transparent;&quot; |
| style=&quot;width: 15em; border-top: .5em #006699 solid; background: #d5efff; padding: 10px; text-align: center; &quot; |[[Obrolan Wikipédia:Bulan Wiki Junghuhn|&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;'''Sawala'''&lt;/span&gt;]]
|}&lt;br&gt;

&lt;div style=&quot;font-family:Trebuchet MS&quot;&gt;
{{Cquote|Ngaguar Élmu, Ngarawat Alam, Nyepeng Basa.|author=Anonim}}
&lt;/div&gt;&lt;br&gt;

{{Infobox
|above = Bulan Wiki Junghuhn
|headerstyle = background:#d5efff
|labelstyle = text-align:start
|subheader = Kagiatan ngédit artikel daring
|image = [[File:Logo Bulan Wiki Junghuhn transparan - 03.png|220px|logo kegiatan]]
|header1 = Info
|label2 = Ringkesan
|data2 = Bulan Wiki Junghuhn hadir minangka gerakan nulis kolaboratif di Wikipédia basa Sunda pikeun ngadokumentasikeun sajarah jeung warisan sains Junghuhn dina basa indung pikeun generasi ngora.
|label4= Titimangsa
|data4 = 15 September - 31 October 2026
|header5 = Kontak
|label6 = 
|data6 = [[File:Bullet-grey.png|5px]] {{u|Pijri Paijar}}&lt;br&gt;[[File:Bullet-grey.png|5px]] {{u|Hasnanf}}&lt;br&gt;[[File:Bullet-grey.png|5px]] {{u|Akbar Soepadhi}}
|header7 = &lt;!--Organizer--&gt;
|label8 = 
|data8 = &lt;!--Komunitas Wikimedia Ciwidey-Cimahi--&gt;
}}

Anjeun apal yén [[Franz Wilhelm Junghuhn]], naturalis légéndaris ti Jérman, kacida reueusna ka Parahiyangan nepi ka milih neundeun napas panungtungna di suku Gunung Jayagiri, Lémbang? Élmuwan anu miboga jujuluk '''&quot;Humboldt ti Jawa&quot;''' ieu teu ukur hasil ngabudidayakeun tangkal kina nepi ka nyalametkeun jutaan nyawa tina panyakit malaria, tapi ogé jadi jalma kahiji anu metakeun gunung-gunung seuneu di Jawa kalawan wincik ngaliwatan sudut pandang sastrawan sarta élmuwan.

Bulan Wiki Junghuhn aya minangka inisiasi gerakan nulis kolaboratif di proyék Wikipédia basa Sunda pikeun ngarangkén deui carita, papanggihan, sarta tapak lacak sajarah Junghuhn langsung dina basa indung masarakat Parahiyangan. Proyék ieu lain saukur nambahan akumulasi artikel, tapi ogé jadi sasak digital anu ngahubungkeun warisan sains abad ka-19 jeung generasi ngora Sunda kiwari.

==Tujuan==
Proroyék Bulan Wiki Junghuhn ieu miboga tujuan, nyaéta:
*Nambahan artikel anyar sarta ngalengkepan eusi ngeunaan Franz Wilhelm Junghuhn, géologi, volkanologi, botani, fitogéografi, kartografi, topografi, météorologi, klimatologi, étnografi, antropologi, fotografi, jeung seni lukis alam.
*Ngadorong pamakéan basa Sunda pikeun nyebarkeun informasi ilmiah, sajarah, jeung kaanékaragaman hayati sangkan tetep éksis di éra digital.
*Ngadokuméntasikeun tapak lacak kontribusi Junghuhn di Tanah Jawa ka dunya digital sangkan gampang diaksés ku balaréa jeung generasi kahareup.

==Cara miluan==
{{Lorem ipsum|short}}

&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;&gt;
==Daftar artikel==
=== Franz Wilhelm Junghuhn ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Franz Wilhelm Junghuhn}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Pendakian gunung di Pulau Jawa}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kampanye militér Padri di Taneuh Batak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Panyebaran agama Kristen ka Suku Batak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Ékspédisi tambang emas Cikotok}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Lini Batavia 1699}}
{{Div col end}}

=== Bidang kajian ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Botani|Botany}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Klimatologi|Climatology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Meteorologi|Meteorology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Géologi|Geology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Vulkanologi|Vulcanology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Antropologi|Antropology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Etnografi|Ethnography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Topografi|Topography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kartografi|Cartography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Phytogeography}}
{{Div col end}}

=== Tempat ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Tangkuban Parahu|Tangkuban Perahu}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Lémbang, Bandung Kulon|Lembang}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kawah Putih}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Gedé|Mount Gede}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Pangrango|Mount Pangrango}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Slamet|Mount Slamet|}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Patuha|Mount Patuha}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Butak|Mount Butak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Gamping}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Cagar Alam Gunung Gamping}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Taman Nasional Ujung Kulon}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Cikotok, Cibeber, Lebak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Karajaan Pannai}}
{{Div col end}}

=== Karya ===
{{Div col|2}}
# [[Die Battaländer auf Sumatra]] (buku)
# [[Topographische und naturwissenschaftliche Reisen durch Java]] (buku)
# [[Java, seine Gestalt, Pflanzendecke und Innere Bauart]] (buku)
# [[Rückreise von Java nach Europa]] (buku)
# [[Reizen door Java, voornamelijk door het oostelijk gedeelte van dit eiland (buku)]]
# [[Licht und Schattenbilder aus dem Innern von Java]] (buku)
# [[Java-Album]] (kumpulan litograf)
{{Div col end}}

=== Spésiés ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kina}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Andalas}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Pinang kera paya}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia africana}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia chlamydospora}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia collabens}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia glabricystidia}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia globospora}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia japonica}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia kotlabae}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia luteoalba}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia nitida}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Alsophila junghuhniana}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Nepenthes junghuhnii}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Susuh kura}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Pitharatus junghuhnii}}
{{Div col end}}

=== Inohong pakait ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Justus Carl Hasskarl}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Johannes Elias Teijsmann}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Johan Eliza de Vrij}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Johan Coenraad van Hasselt}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Thomas Horsfield}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Pieter Willem Korthals}}
{{Div col end}}
&lt;/div&gt;

==Penyelenggara==
&lt;div style=&quot;width: 100%; text-align: center; font-size: large;&quot;&gt;'''Sukarelawan Wikipédia Sunda Ciwidey-Cimahi'''&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>nf5s79keguibn8ccbzffqbk680duvh9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>712574</id>
      <parentid>712573</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T11:47:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasnanf</username>
        <id>28942</id>
      </contributor>
      <origin>712574</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7160" sha1="8sw6jjurdyhj02vmzcw9ya5pf8qhvh2" xml:space="preserve">__NOTOC__
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;300px&quot;&gt;
File:Bulan Wiki Junghuhn Banner.png
&lt;/gallery&gt;

{| border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; width=&quot;100%&quot; style=&quot;margin-bottom: 0;&quot;
|- style=&quot;white-space: nowrap;&quot;
| style=&quot;width: 5px; background: transparent;&quot; |
| style=&quot;width: 15em; border-top: .5em #006699 solid; background: #d5efff; padding: 10px; text-align: center; &quot; |[[Wikipédia:Bulan Wiki Junghuhn|&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;'''Tepas'''&lt;/span&gt;]]
| style=&quot;width: 5px; background: transparent;&quot; |
| style=&quot;width: 15em; border-top: .5em #006699 solid; background: #d5efff; padding: 10px; text-align: center; &quot; |[[Wikipédia:Bulan Wiki Junghuhn/Artikel|&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;'''Artikel'''&lt;/span&gt;]]
| style=&quot;width: 5px; background: transparent;&quot; |
| style=&quot;width: 15em; border-top: .5em #006699 solid; background: #d5efff; padding: 10px; text-align: center; &quot; |[[Wikipédia:Bulan Wiki Junghuhn/Pamilon|&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;'''Pamilon'''&lt;/span&gt;]]
| style=&quot;width: 5px; background: transparent;&quot; |
| style=&quot;width: 15em; border-top: .5em #006699 solid; background: #d5efff; padding: 10px; text-align: center; &quot; |[[Obrolan Wikipédia:Bulan Wiki Junghuhn|&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;'''Sawala'''&lt;/span&gt;]]
|}&lt;br&gt;

&lt;div style=&quot;font-family:Trebuchet MS&quot;&gt;
{{Cquote|Ngaguar Élmu, Ngarawat Alam, Nyepeng Basa.|author=Anonim}}
&lt;/div&gt;&lt;br&gt;

{{Infobox
|above = Bulan Wiki Junghuhn
|headerstyle = background:#d5efff
|labelstyle = text-align:start
|subheader = Kagiatan ngédit artikel daring
|image = [[File:Logo Bulan Wiki Junghuhn transparan - 03.png|220px|logo kegiatan]]
|header1 = Info
|label2 = Ringkesan
|data2 = Bulan Wiki Junghuhn hadir minangka gerakan nulis kolaboratif di Wikipédia basa Sunda pikeun ngadokumentasikeun sajarah jeung warisan sains Junghuhn dina basa indung pikeun generasi ngora.
|label4= Titimangsa
|data4 = 15 September - 31 October 2026
|header5 = Kontak
|label6 = 
|data6 = [[File:Bullet-grey.png|5px]] {{u|Pijri Paijar}}&lt;br&gt;[[File:Bullet-grey.png|5px]] {{u|Hasnanf}}&lt;br&gt;[[File:Bullet-grey.png|5px]] {{u|Akbar Soepadhi}}
|header7 = &lt;!--Organizer--&gt;
|label8 = 
|data8 = &lt;!--Komunitas Wikimedia Ciwidey-Cimahi--&gt;
}}

Anjeun apal yén [[Franz Wilhelm Junghuhn]], naturalis légéndaris ti Jérman, kacida reueusna ka Parahiyangan nepi ka milih neundeun napas panungtungna di suku Gunung Jayagiri, Lémbang? Élmuwan anu miboga jujuluk '''&quot;Humboldt ti Jawa&quot;''' ieu teu ukur hasil ngabudidayakeun tangkal kina nepi ka nyalametkeun jutaan nyawa tina panyakit malaria, tapi ogé jadi jalma kahiji anu metakeun gunung-gunung seuneu di Jawa kalawan wincik ngaliwatan sudut pandang sastrawan sarta élmuwan.

Bulan Wiki Junghuhn aya minangka inisiasi gerakan nulis kolaboratif di proyék Wikipédia basa Sunda pikeun ngarangkén deui carita, papanggihan, sarta tapak lacak sajarah Junghuhn langsung dina basa indung masarakat Parahiyangan. Proyék ieu lain saukur nambahan akumulasi artikel, tapi ogé jadi sasak digital anu ngahubungkeun warisan sains abad ka-19 jeung generasi ngora Sunda kiwari.

==Tujuan==
Proroyék Bulan Wiki Junghuhn ieu miboga tujuan, nyaéta:
*Nambahan artikel anyar sarta ngalengkepan eusi ngeunaan Franz Wilhelm Junghuhn, géologi, volkanologi, botani, fitogéografi, kartografi, topografi, météorologi, klimatologi, étnografi, antropologi, fotografi, jeung seni lukis alam.
*Ngadorong pamakéan basa Sunda pikeun nyebarkeun informasi ilmiah, sajarah, jeung kaanékaragaman hayati sangkan tetep éksis di éra digital.
*Ngadokuméntasikeun tapak lacak kontribusi Junghuhn di Tanah Jawa ka dunya digital sangkan gampang diaksés ku balaréa jeung generasi kahareup.

==Cara miluan==
{{Lorem ipsum|short}}

==Daftar artikel==
&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;&gt;
=== Franz Wilhelm Junghuhn ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Franz Wilhelm Junghuhn}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Pendakian gunung di Pulau Jawa}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kampanye militér Padri di Taneuh Batak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Panyebaran agama Kristen ka Suku Batak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Ékspédisi tambang emas Cikotok}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Lini Batavia 1699}}
{{Div col end}}

=== Bidang kajian ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Botani|Botany}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Klimatologi|Climatology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Meteorologi|Meteorology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Géologi|Geology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Vulkanologi|Vulcanology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Antropologi|Antropology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Etnografi|Ethnography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Topografi|Topography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kartografi|Cartography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Phytogeography}}
{{Div col end}}

=== Tempat ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Tangkuban Parahu|Tangkuban Perahu}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Lémbang, Bandung Kulon|Lembang}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kawah Putih}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Gedé|Mount Gede}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Pangrango|Mount Pangrango}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Slamet|Mount Slamet|}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Patuha|Mount Patuha}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Butak|Mount Butak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Gamping}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Cagar Alam Gunung Gamping}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Taman Nasional Ujung Kulon}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Cikotok, Cibeber, Lebak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Karajaan Pannai}}
{{Div col end}}

=== Karya ===
{{Div col|2}}
# [[Die Battaländer auf Sumatra]] (buku)
# [[Topographische und naturwissenschaftliche Reisen durch Java]] (buku)
# [[Java, seine Gestalt, Pflanzendecke und Innere Bauart]] (buku)
# [[Rückreise von Java nach Europa]] (buku)
# [[Reizen door Java, voornamelijk door het oostelijk gedeelte van dit eiland (buku)]]
# [[Licht und Schattenbilder aus dem Innern von Java]] (buku)
# [[Java-Album]] (kumpulan litograf)
{{Div col end}}

=== Spésiés ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kina}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Andalas}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Pinang kera paya}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia africana}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia chlamydospora}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia collabens}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia glabricystidia}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia globospora}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia japonica}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia kotlabae}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia luteoalba}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia nitida}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Alsophila junghuhniana}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Nepenthes junghuhnii}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Susuh kura}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Pitharatus junghuhnii}}
{{Div col end}}

=== Inohong pakait ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Justus Carl Hasskarl}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Johannes Elias Teijsmann}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Johan Eliza de Vrij}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Johan Coenraad van Hasselt}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Thomas Horsfield}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Pieter Willem Korthals}}
{{Div col end}}
&lt;/div&gt;

==Penyelenggara==
&lt;div style=&quot;width: 100%; text-align: center; font-size: large;&quot;&gt;'''Sukarelawan Wikipédia Sunda Ciwidey-Cimahi'''&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>8sw6jjurdyhj02vmzcw9ya5pf8qhvh2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>712575</id>
      <parentid>712574</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T11:53:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasnanf</username>
        <id>28942</id>
      </contributor>
      <comment>/* Daftar artikel */</comment>
      <origin>712575</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7158" sha1="1fqkjka5u213o27gf1jjajlxkv9gdia" xml:space="preserve">__NOTOC__
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;300px&quot;&gt;
File:Bulan Wiki Junghuhn Banner.png
&lt;/gallery&gt;

{| border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; width=&quot;100%&quot; style=&quot;margin-bottom: 0;&quot;
|- style=&quot;white-space: nowrap;&quot;
| style=&quot;width: 5px; background: transparent;&quot; |
| style=&quot;width: 15em; border-top: .5em #006699 solid; background: #d5efff; padding: 10px; text-align: center; &quot; |[[Wikipédia:Bulan Wiki Junghuhn|&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;'''Tepas'''&lt;/span&gt;]]
| style=&quot;width: 5px; background: transparent;&quot; |
| style=&quot;width: 15em; border-top: .5em #006699 solid; background: #d5efff; padding: 10px; text-align: center; &quot; |[[Wikipédia:Bulan Wiki Junghuhn/Artikel|&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;'''Artikel'''&lt;/span&gt;]]
| style=&quot;width: 5px; background: transparent;&quot; |
| style=&quot;width: 15em; border-top: .5em #006699 solid; background: #d5efff; padding: 10px; text-align: center; &quot; |[[Wikipédia:Bulan Wiki Junghuhn/Pamilon|&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;'''Pamilon'''&lt;/span&gt;]]
| style=&quot;width: 5px; background: transparent;&quot; |
| style=&quot;width: 15em; border-top: .5em #006699 solid; background: #d5efff; padding: 10px; text-align: center; &quot; |[[Obrolan Wikipédia:Bulan Wiki Junghuhn|&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;'''Sawala'''&lt;/span&gt;]]
|}&lt;br&gt;

&lt;div style=&quot;font-family:Trebuchet MS&quot;&gt;
{{Cquote|Ngaguar Élmu, Ngarawat Alam, Nyepeng Basa.|author=Anonim}}
&lt;/div&gt;&lt;br&gt;

{{Infobox
|above = Bulan Wiki Junghuhn
|headerstyle = background:#d5efff
|labelstyle = text-align:start
|subheader = Kagiatan ngédit artikel daring
|image = [[File:Logo Bulan Wiki Junghuhn transparan - 03.png|220px|logo kegiatan]]
|header1 = Info
|label2 = Ringkesan
|data2 = Bulan Wiki Junghuhn hadir minangka gerakan nulis kolaboratif di Wikipédia basa Sunda pikeun ngadokumentasikeun sajarah jeung warisan sains Junghuhn dina basa indung pikeun generasi ngora.
|label4= Titimangsa
|data4 = 15 September - 31 October 2026
|header5 = Kontak
|label6 = 
|data6 = [[File:Bullet-grey.png|5px]] {{u|Pijri Paijar}}&lt;br&gt;[[File:Bullet-grey.png|5px]] {{u|Hasnanf}}&lt;br&gt;[[File:Bullet-grey.png|5px]] {{u|Akbar Soepadhi}}
|header7 = &lt;!--Organizer--&gt;
|label8 = 
|data8 = &lt;!--Komunitas Wikimedia Ciwidey-Cimahi--&gt;
}}

Anjeun apal yén [[Franz Wilhelm Junghuhn]], naturalis légéndaris ti Jérman, kacida reueusna ka Parahiyangan nepi ka milih neundeun napas panungtungna di suku Gunung Jayagiri, Lémbang? Élmuwan anu miboga jujuluk '''&quot;Humboldt ti Jawa&quot;''' ieu teu ukur hasil ngabudidayakeun tangkal kina nepi ka nyalametkeun jutaan nyawa tina panyakit malaria, tapi ogé jadi jalma kahiji anu metakeun gunung-gunung seuneu di Jawa kalawan wincik ngaliwatan sudut pandang sastrawan sarta élmuwan.

Bulan Wiki Junghuhn aya minangka inisiasi gerakan nulis kolaboratif di proyék Wikipédia basa Sunda pikeun ngarangkén deui carita, papanggihan, sarta tapak lacak sajarah Junghuhn langsung dina basa indung masarakat Parahiyangan. Proyék ieu lain saukur nambahan akumulasi artikel, tapi ogé jadi sasak digital anu ngahubungkeun warisan sains abad ka-19 jeung generasi ngora Sunda kiwari.

==Tujuan==
Proroyék Bulan Wiki Junghuhn ieu miboga tujuan, nyaéta:
*Nambahan artikel anyar sarta ngalengkepan eusi ngeunaan Franz Wilhelm Junghuhn, géologi, volkanologi, botani, fitogéografi, kartografi, topografi, météorologi, klimatologi, étnografi, antropologi, fotografi, jeung seni lukis alam.
*Ngadorong pamakéan basa Sunda pikeun nyebarkeun informasi ilmiah, sajarah, jeung kaanékaragaman hayati sangkan tetep éksis di éra digital.
*Ngadokuméntasikeun tapak lacak kontribusi Junghuhn di Tanah Jawa ka dunya digital sangkan gampang diaksés ku balaréa jeung generasi kahareup.

==Cara miluan==
{{Lorem ipsum|short}}

==Daftar artikel==
&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;&gt;
=== Franz Wilhelm Junghuhn ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Franz Wilhelm Junghuhn}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Pendakian gunung di Pulau Jawa}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kampanye militér Padri di Taneuh Batak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Panyebaran agama Kristen ka Suku Batak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Ékspédisi tambang emas Cikotok}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Lini Batavia 1699}}
{{Div col end}}

=== Bidang kajian ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Botani|Botany}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Klimatologi|Climatology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Meteorologi|Meteorology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Géologi|Geology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Vulkanologi|Vulcanology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Antropologi|Antropology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Etnografi|Ethnography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Topografi|Topography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kartografi|Cartography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Fitogeografi}}
{{Div col end}}

=== Tempat ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Tangkuban Parahu|Tangkuban Perahu}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Lémbang, Bandung Kulon|Lembang}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kawah Putih}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Gedé|Mount Gede}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Pangrango|Mount Pangrango}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Slamet|Mount Slamet|}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Patuha|Mount Patuha}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Butak|Mount Butak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Gamping}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Cagar Alam Gunung Gamping}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Taman Nasional Ujung Kulon}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Cikotok, Cibeber, Lebak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Karajaan Pannai}}
{{Div col end}}

=== Karya ===
{{Div col|2}}
# [[Die Battaländer auf Sumatra]] (buku)
# [[Topographische und naturwissenschaftliche Reisen durch Java]] (buku)
# [[Java, seine Gestalt, Pflanzendecke und Innere Bauart]] (buku)
# [[Rückreise von Java nach Europa]] (buku)
# [[Reizen door Java, voornamelijk door het oostelijk gedeelte van dit eiland (buku)]]
# [[Licht und Schattenbilder aus dem Innern von Java]] (buku)
# [[Java-Album]] (kumpulan litograf)
{{Div col end}}

=== Spésiés ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kina}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Andalas}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Pinang kera paya}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia africana}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia chlamydospora}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia collabens}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia glabricystidia}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia globospora}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia japonica}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia kotlabae}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia luteoalba}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia nitida}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Alsophila junghuhniana}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Nepenthes junghuhnii}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Susuh kura}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Pitharatus junghuhnii}}
{{Div col end}}

=== Inohong pakait ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Justus Carl Hasskarl}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Johannes Elias Teijsmann}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Johan Eliza de Vrij}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Johan Coenraad van Hasselt}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Thomas Horsfield}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Pieter Willem Korthals}}
{{Div col end}}
&lt;/div&gt;

==Penyelenggara==
&lt;div style=&quot;width: 100%; text-align: center; font-size: large;&quot;&gt;'''Sukarelawan Wikipédia Sunda Ciwidey-Cimahi'''&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>1fqkjka5u213o27gf1jjajlxkv9gdia</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pamaké:Hasnanf/Bak pasir</title>
    <ns>2</ns>
    <id>108844</id>
    <revision>
      <id>712556</id>
      <timestamp>2026-09-07T09:57:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasnanf</username>
        <id>28942</id>
      </contributor>
      <comment>Nyieun kaca anyar ==Daftar artikel== {{Div col|2}} # {{Tarjamahkeun artikel|Franz Wilhelm Junghuhn}} # {{Tarjamahkeun artikel|Géologi|Geology}} # {{Tarjamahkeun artikel|Vulkanologi|Vulcanology}} # {{Tarjamahkeun artikel|Botani|Botany}} # {{Tarjamahkeun artikel|Kawah Putih}} # {{Tarjamahkeun artikel|Topografi|Topography}} # {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Tangkuban Parahu|Tangkuban Perahu}} # {{Tarjamahkeun artikel|Lémbang, Bandung Kulon|Lembang}} # {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia}} {{Div...</comment>
      <origin>712556</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="535" sha1="ls19ge7piwhv27os1l7z3ztyii76bgj" xml:space="preserve">==Daftar artikel==
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Franz Wilhelm Junghuhn}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Géologi|Geology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Vulkanologi|Vulcanology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Botani|Botany}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kawah Putih}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Topografi|Topography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Tangkuban Parahu|Tangkuban Perahu}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Lémbang, Bandung Kulon|Lembang}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia}}
{{Div col end}}
&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>ls19ge7piwhv27os1l7z3ztyii76bgj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>712560</id>
      <parentid>712556</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T10:11:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasnanf</username>
        <id>28942</id>
      </contributor>
      <origin>712560</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1014" sha1="e1asuf4pu1obxea7i5fvg0g1olne1rl" xml:space="preserve">==Daftar artikel==
=== Franz Wilhelm Junghuhn ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Franz Wilhelm Junghuhn}}
{{Div col end}}

=== Bidang kajian ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Botani|Botany}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Klimatologi|Climatology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Meteorologi|Meteorology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Géologi|Geology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Vulkanologi|Vulcanology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Antropologi|Antropology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Etnografi|Ethnography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Topografi|Topography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kartografi|Cartography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Phytogeography}}
{{Div col end}}

===  ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Tangkuban Parahu|Tangkuban Perahu}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Lémbang, Bandung Kulon|Lembang}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kawah Putih}}
{{Div col end}}

=== Spésiés tutuwuhan ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia}}
#
{{Div col end}}
&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>e1asuf4pu1obxea7i5fvg0g1olne1rl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>712562</id>
      <parentid>712560</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T10:34:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasnanf</username>
        <id>28942</id>
      </contributor>
      <origin>712562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2132" sha1="6z2ngdnlk9hmbarn7qand0lspzexb9q" xml:space="preserve">==Daftar artikel==
=== Franz Wilhelm Junghuhn ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Franz Wilhelm Junghuhn}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Franz Wilhelm Junghuhn}}
{{Div col end}}

=== Bidang kajian ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Botani|Botany}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Klimatologi|Climatology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Meteorologi|Meteorology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Géologi|Geology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Vulkanologi|Vulcanology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Antropologi|Antropology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Etnografi|Ethnography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Topografi|Topography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kartografi|Cartography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Phytogeography}}
{{Div col end}}

=== Tempat ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Tangkuban Parahu|Tangkuban Perahu}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Lémbang, Bandung Kulon|Lembang}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kawah Putih}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Mount Gede|Gunung Gede}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Mount Pangrango|Gunung Pangrango}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Mount Slamet|Gunung Slamet}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Mount Patuha|Gunung Patuha}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Mount Butak|Gunung Butak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Gamping}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Cagar Alam Gunung Gamping}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Taman Nasional Ujung Kulon}}
{{Div col end}}

=== Karya ===
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia}}

=== Spésiés ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia africana}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia chlamydospora}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia collabens}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia glabricystidia}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia globospora}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia japonica}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia kotlabae}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia luteoalba}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia nitida}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Alsophila junghuhniana}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Nepenthes junghuhnii}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Pitharatus junghuhnii}}

=== Inohong ===


{{Div col end}}
&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>6z2ngdnlk9hmbarn7qand0lspzexb9q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>712563</id>
      <parentid>712562</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T11:01:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasnanf</username>
        <id>28942</id>
      </contributor>
      <comment>/* Karya */</comment>
      <origin>712563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2506" sha1="scyx1bvbzlhl3tb2gab7lbye2gircjr" xml:space="preserve">==Daftar artikel==
=== Franz Wilhelm Junghuhn ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Franz Wilhelm Junghuhn}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Franz Wilhelm Junghuhn}}
{{Div col end}}

=== Bidang kajian ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Botani|Botany}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Klimatologi|Climatology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Meteorologi|Meteorology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Géologi|Geology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Vulkanologi|Vulcanology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Antropologi|Antropology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Etnografi|Ethnography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Topografi|Topography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kartografi|Cartography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Phytogeography}}
{{Div col end}}

=== Tempat ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Tangkuban Parahu|Tangkuban Perahu}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Lémbang, Bandung Kulon|Lembang}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kawah Putih}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Mount Gede|Gunung Gede}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Mount Pangrango|Gunung Pangrango}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Mount Slamet|Gunung Slamet}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Mount Patuha|Gunung Patuha}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Mount Butak|Gunung Butak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Gamping}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Cagar Alam Gunung Gamping}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Taman Nasional Ujung Kulon}}
{{Div col end}}

=== Karya ===
# [[Die Battaländer auf Sumatra]] (buku)
# [[Topographische und naturwissenschaftliche Reisen durch Java]] (buku)
# [[Java, seine Gestalt, Pflanzendecke und Innere Bauart]] (buku)
# [[Rückreise von Java nach Europa]] (buku)
# [[Reizen door Java, voornamelijk door het oostelijk gedeelte van dit eiland (buku)]]
# [[Licht und Schattenbilder aus dem Innern von Java]] (buku)
# [[Java-Album]] (kumpulan litograf)

=== Spésiés ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia africana}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia chlamydospora}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia collabens}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia glabricystidia}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia globospora}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia japonica}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia kotlabae}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia luteoalba}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia nitida}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Alsophila junghuhniana}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Nepenthes junghuhnii}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Pitharatus junghuhnii}}

=== Inohong ===


{{Div col end}}
&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>scyx1bvbzlhl3tb2gab7lbye2gircjr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>712564</id>
      <parentid>712563</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T11:02:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasnanf</username>
        <id>28942</id>
      </contributor>
      <origin>712564</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2565" sha1="k5tcis2mn236ft7xpzva7i5ir2d7zfy" xml:space="preserve">==Daftar artikel==
=== Franz Wilhelm Junghuhn ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Franz Wilhelm Junghuhn}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Franz Wilhelm Junghuhn}}
{{Div col end}}

=== Bidang kajian ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Botani|Botany}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Klimatologi|Climatology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Meteorologi|Meteorology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Géologi|Geology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Vulkanologi|Vulcanology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Antropologi|Antropology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Etnografi|Ethnography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Topografi|Topography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kartografi|Cartography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Phytogeography}}
{{Div col end}}

=== Tempat ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Tangkuban Parahu|Tangkuban Perahu}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Lémbang, Bandung Kulon|Lembang}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kawah Putih}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Mount Gede|Gunung Gede}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Mount Pangrango|Gunung Pangrango}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Mount Slamet|Gunung Slamet}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Mount Patuha|Gunung Patuha}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Mount Butak|Gunung Butak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Gamping}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Cagar Alam Gunung Gamping}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Taman Nasional Ujung Kulon}}
{{Div col end}}

=== Karya ===
{{Div col|2}}
# [[Die Battaländer auf Sumatra]] (buku)
# [[Topographische und naturwissenschaftliche Reisen durch Java]] (buku)
# [[Java, seine Gestalt, Pflanzendecke und Innere Bauart]] (buku)
# [[Rückreise von Java nach Europa]] (buku)
# [[Reizen door Java, voornamelijk door het oostelijk gedeelte van dit eiland (buku)]]
# [[Licht und Schattenbilder aus dem Innern von Java]] (buku)
# [[Java-Album]] (kumpulan litograf)
{{Div col end}}

=== Spésiés ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia africana}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia chlamydospora}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia collabens}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia glabricystidia}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia globospora}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia japonica}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia kotlabae}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia luteoalba}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia nitida}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Alsophila junghuhniana}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Nepenthes junghuhnii}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Pitharatus junghuhnii}}
{{Div col end}}

=== Inohong ===
{{Div col|2}}

{{Div col end}}
&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>k5tcis2mn236ft7xpzva7i5ir2d7zfy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>712565</id>
      <parentid>712564</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T11:19:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasnanf</username>
        <id>28942</id>
      </contributor>
      <origin>712565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2912" sha1="56xbeumtsbr8u15nggvlasfkeilybsr" xml:space="preserve">==Daftar artikel==
=== Franz Wilhelm Junghuhn ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Franz Wilhelm Junghuhn}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Pendakian gunung di Pulau Jawa}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kampanye militér Padri di Taneuh Batak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Panyebaran agama Kristen ka Suku Batak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Ékspédisi tambang emas Cikotok}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Lini Batavia 1699}}
{{Div col end}}

=== Bidang kajian ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Botani|Botany}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Klimatologi|Climatology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Meteorologi|Meteorology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Géologi|Geology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Vulkanologi|Vulcanology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Antropologi|Antropology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Etnografi|Ethnography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Topografi|Topography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kartografi|Cartography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Phytogeography}}
{{Div col end}}

=== Tempat ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Tangkuban Parahu|Tangkuban Perahu}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Lémbang, Bandung Kulon|Lembang}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kawah Putih}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Mount Gede|Gunung Gede}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Mount Pangrango|Gunung Pangrango}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Mount Slamet|Gunung Slamet}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Mount Patuha|Gunung Patuha}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Mount Butak|Gunung Butak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Gamping}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Cagar Alam Gunung Gamping}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Taman Nasional Ujung Kulon}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Cikotok, Cibeber, Lebak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kerajaan Pannai}}
{{Div col end}}

=== Karya ===
{{Div col|2}}
# [[Die Battaländer auf Sumatra]] (buku)
# [[Topographische und naturwissenschaftliche Reisen durch Java]] (buku)
# [[Java, seine Gestalt, Pflanzendecke und Innere Bauart]] (buku)
# [[Rückreise von Java nach Europa]] (buku)
# [[Reizen door Java, voornamelijk door het oostelijk gedeelte van dit eiland (buku)]]
# [[Licht und Schattenbilder aus dem Innern von Java]] (buku)
# [[Java-Album]] (kumpulan litograf)
{{Div col end}}

=== Spésiés ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia africana}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia chlamydospora}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia collabens}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia glabricystidia}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia globospora}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia japonica}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia kotlabae}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia luteoalba}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia nitida}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Alsophila junghuhniana}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Nepenthes junghuhnii}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Pitharatus junghuhnii}}
{{Div col end}}

=== Inohong pakait ===
{{Div col|2}}

{{Div col end}}
&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>56xbeumtsbr8u15nggvlasfkeilybsr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>712566</id>
      <parentid>712565</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T11:27:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasnanf</username>
        <id>28942</id>
      </contributor>
      <origin>712566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3058" sha1="igyscale2a8o557t844shr5b8ycypeo" xml:space="preserve">==Daftar artikel==
=== Franz Wilhelm Junghuhn ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Franz Wilhelm Junghuhn}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Pendakian gunung di Pulau Jawa}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kampanye militér Padri di Taneuh Batak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Panyebaran agama Kristen ka Suku Batak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Ékspédisi tambang emas Cikotok}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Lini Batavia 1699}}
{{Div col end}}

=== Bidang kajian ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Botani|Botany}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Klimatologi|Climatology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Meteorologi|Meteorology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Géologi|Geology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Vulkanologi|Vulcanology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Antropologi|Antropology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Etnografi|Ethnography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Topografi|Topography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kartografi|Cartography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Phytogeography}}
{{Div col end}}

=== Tempat ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Tangkuban Parahu|Tangkuban Perahu}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Lémbang, Bandung Kulon|Lembang}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kawah Putih}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Mount Gede|Gunung Gede}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Mount Pangrango|Gunung Pangrango}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Mount Slamet|Gunung Slamet}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Mount Patuha|Gunung Patuha}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Mount Butak|Gunung Butak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Gamping}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Cagar Alam Gunung Gamping}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Taman Nasional Ujung Kulon}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Cikotok, Cibeber, Lebak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kerajaan Pannai}}
{{Div col end}}

=== Karya ===
{{Div col|2}}
# [[Die Battaländer auf Sumatra]] (buku)
# [[Topographische und naturwissenschaftliche Reisen durch Java]] (buku)
# [[Java, seine Gestalt, Pflanzendecke und Innere Bauart]] (buku)
# [[Rückreise von Java nach Europa]] (buku)
# [[Reizen door Java, voornamelijk door het oostelijk gedeelte van dit eiland (buku)]]
# [[Licht und Schattenbilder aus dem Innern von Java]] (buku)
# [[Java-Album]] (kumpulan litograf)
{{Div col end}}

=== Spésiés ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia africana}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia chlamydospora}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia collabens}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia glabricystidia}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia globospora}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia japonica}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia kotlabae}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia luteoalba}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia nitida}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Alsophila junghuhniana}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Nepenthes junghuhnii}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Pitharatus junghuhnii}}
{{Div col end}}

=== Inohong pakait ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Johan Eliza de Vrij}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Justus Carl Hasskarl}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Johannes Elias Teijsmann}}
{{Div col end}}
&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>igyscale2a8o557t844shr5b8ycypeo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>712567</id>
      <parentid>712566</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T11:28:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasnanf</username>
        <id>28942</id>
      </contributor>
      <origin>712567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3090" sha1="cd3193ujcceyia3594qgl9zwhsrodv1" xml:space="preserve">==Daftar artikel==
=== Franz Wilhelm Junghuhn ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Franz Wilhelm Junghuhn}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Pendakian gunung di Pulau Jawa}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kampanye militér Padri di Taneuh Batak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Panyebaran agama Kristen ka Suku Batak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Ékspédisi tambang emas Cikotok}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Lini Batavia 1699}}
{{Div col end}}

=== Bidang kajian ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Botani|Botany}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Klimatologi|Climatology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Meteorologi|Meteorology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Géologi|Geology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Vulkanologi|Vulcanology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Antropologi|Antropology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Etnografi|Ethnography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Topografi|Topography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kartografi|Cartography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Phytogeography}}
{{Div col end}}

=== Tempat ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Tangkuban Parahu|Tangkuban Perahu}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Lémbang, Bandung Kulon|Lembang}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kawah Putih}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Mount Gede|Gunung Gede}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Mount Pangrango|Gunung Pangrango}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Mount Slamet|Gunung Slamet}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Mount Patuha|Gunung Patuha}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Mount Butak|Gunung Butak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Gamping}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Cagar Alam Gunung Gamping}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Taman Nasional Ujung Kulon}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Cikotok, Cibeber, Lebak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kerajaan Pannai}}
{{Div col end}}

=== Karya ===
{{Div col|2}}
# [[Die Battaländer auf Sumatra]] (buku)
# [[Topographische und naturwissenschaftliche Reisen durch Java]] (buku)
# [[Java, seine Gestalt, Pflanzendecke und Innere Bauart]] (buku)
# [[Rückreise von Java nach Europa]] (buku)
# [[Reizen door Java, voornamelijk door het oostelijk gedeelte van dit eiland (buku)]]
# [[Licht und Schattenbilder aus dem Innern von Java]] (buku)
# [[Java-Album]] (kumpulan litograf)
{{Div col end}}

=== Spésiés ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kina}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia africana}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia chlamydospora}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia collabens}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia glabricystidia}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia globospora}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia japonica}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia kotlabae}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia luteoalba}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia nitida}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Alsophila junghuhniana}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Nepenthes junghuhnii}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Pitharatus junghuhnii}}
{{Div col end}}

=== Inohong pakait ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Johan Eliza de Vrij}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Justus Carl Hasskarl}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Johannes Elias Teijsmann}}
{{Div col end}}
&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>cd3193ujcceyia3594qgl9zwhsrodv1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>712568</id>
      <parentid>712567</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T11:32:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasnanf</username>
        <id>28942</id>
      </contributor>
      <origin>712568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3163" sha1="5naawaoq54rrsnpsa0w464wz92fb5u6" xml:space="preserve">==Daftar artikel==
=== Franz Wilhelm Junghuhn ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Franz Wilhelm Junghuhn}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Pendakian gunung di Pulau Jawa}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kampanye militér Padri di Taneuh Batak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Panyebaran agama Kristen ka Suku Batak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Ékspédisi tambang emas Cikotok}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Lini Batavia 1699}}
{{Div col end}}

=== Bidang kajian ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Botani|Botany}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Klimatologi|Climatology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Meteorologi|Meteorology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Géologi|Geology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Vulkanologi|Vulcanology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Antropologi|Antropology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Etnografi|Ethnography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Topografi|Topography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kartografi|Cartography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Phytogeography}}
{{Div col end}}

=== Tempat ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Tangkuban Parahu|Tangkuban Perahu}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Lémbang, Bandung Kulon|Lembang}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kawah Putih}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Mount Gede|Gunung Gede}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Mount Pangrango|Gunung Pangrango}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Mount Slamet|Gunung Slamet}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Mount Patuha|Gunung Patuha}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Mount Butak|Gunung Butak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Gamping}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Cagar Alam Gunung Gamping}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Taman Nasional Ujung Kulon}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Cikotok, Cibeber, Lebak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kerajaan Pannai}}
{{Div col end}}

=== Karya ===
{{Div col|2}}
# [[Die Battaländer auf Sumatra]] (buku)
# [[Topographische und naturwissenschaftliche Reisen durch Java]] (buku)
# [[Java, seine Gestalt, Pflanzendecke und Innere Bauart]] (buku)
# [[Rückreise von Java nach Europa]] (buku)
# [[Reizen door Java, voornamelijk door het oostelijk gedeelte van dit eiland (buku)]]
# [[Licht und Schattenbilder aus dem Innern von Java]] (buku)
# [[Java-Album]] (kumpulan litograf)
{{Div col end}}

=== Spésiés ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kina}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Andalas}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia africana}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia chlamydospora}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia collabens}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia glabricystidia}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia globospora}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia japonica}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia kotlabae}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia luteoalba}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia nitida}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Alsophila junghuhniana}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Nepenthes junghuhnii}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Susuh kura}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Pitharatus junghuhnii}}
{{Div col end}}

=== Inohong pakait ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Johan Eliza de Vrij}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Justus Carl Hasskarl}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Johannes Elias Teijsmann}}
{{Div col end}}
&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>5naawaoq54rrsnpsa0w464wz92fb5u6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>712569</id>
      <parentid>712568</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T11:40:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasnanf</username>
        <id>28942</id>
      </contributor>
      <comment>/* Daftar artikel */</comment>
      <origin>712569</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3355" sha1="ccqc4dcsbfi0vlcbtrj3dryye28repk" xml:space="preserve">==Daftar artikel==
=== Franz Wilhelm Junghuhn ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Franz Wilhelm Junghuhn}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Pendakian gunung di Pulau Jawa}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kampanye militér Padri di Taneuh Batak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Panyebaran agama Kristen ka Suku Batak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Ékspédisi tambang emas Cikotok}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Lini Batavia 1699}}
{{Div col end}}

=== Bidang kajian ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Botani|Botany}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Klimatologi|Climatology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Meteorologi|Meteorology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Géologi|Geology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Vulkanologi|Vulcanology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Antropologi|Antropology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Etnografi|Ethnography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Topografi|Topography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kartografi|Cartography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Phytogeography}}
{{Div col end}}

=== Tempat ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Tangkuban Parahu|Tangkuban Perahu}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Lémbang, Bandung Kulon|Lembang}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kawah Putih}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Mount Gede|Gunung Gede}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Mount Pangrango|Gunung Pangrango}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Mount Slamet|Gunung Slamet}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Mount Patuha|Gunung Patuha}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Mount Butak|Gunung Butak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Gamping}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Cagar Alam Gunung Gamping}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Taman Nasional Ujung Kulon}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Cikotok, Cibeber, Lebak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kerajaan Pannai}}
{{Div col end}}

=== Karya ===
{{Div col|2}}
# [[Die Battaländer auf Sumatra]] (buku)
# [[Topographische und naturwissenschaftliche Reisen durch Java]] (buku)
# [[Java, seine Gestalt, Pflanzendecke und Innere Bauart]] (buku)
# [[Rückreise von Java nach Europa]] (buku)
# [[Reizen door Java, voornamelijk door het oostelijk gedeelte van dit eiland (buku)]]
# [[Licht und Schattenbilder aus dem Innern von Java]] (buku)
# [[Java-Album]] (kumpulan litograf)
{{Div col end}}

=== Spésiés ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kina}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Andalas}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Pinang kera paya}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia africana}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia chlamydospora}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia collabens}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia glabricystidia}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia globospora}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia japonica}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia kotlabae}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia luteoalba}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia nitida}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Alsophila junghuhniana}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Nepenthes junghuhnii}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Susuh kura}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Pitharatus junghuhnii}}
{{Div col end}}

=== Inohong pakait ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Justus Carl Hasskarl}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Johannes Elias Teijsmann}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Johan Eliza de Vrij}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Johan Coenraad van Hasselt}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Thomas Horsfield}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Pieter Willem Korthals}}
{{Div col end}}
&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>ccqc4dcsbfi0vlcbtrj3dryye28repk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>712570</id>
      <parentid>712569</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T11:43:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasnanf</username>
        <id>28942</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tempat */</comment>
      <origin>712570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3357" sha1="9gc1qgtvw4g5p1pu1nvuw00c0ihcnwi" xml:space="preserve">==Daftar artikel==
=== Franz Wilhelm Junghuhn ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Franz Wilhelm Junghuhn}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Pendakian gunung di Pulau Jawa}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kampanye militér Padri di Taneuh Batak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Panyebaran agama Kristen ka Suku Batak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Ékspédisi tambang emas Cikotok}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Lini Batavia 1699}}
{{Div col end}}

=== Bidang kajian ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Botani|Botany}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Klimatologi|Climatology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Meteorologi|Meteorology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Géologi|Geology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Vulkanologi|Vulcanology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Antropologi|Antropology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Etnografi|Ethnography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Topografi|Topography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kartografi|Cartography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Phytogeography}}
{{Div col end}}

=== Tempat ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Tangkuban Parahu|Tangkuban Perahu}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Lémbang, Bandung Kulon|Lembang}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kawah Putih}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Gedé|Mount Gede}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Pangrango|Mount Pangrango}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Slamet|Mount Slamet|}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Patuha|Mount Patuha}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Butak|Mount Butak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Gamping}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Cagar Alam Gunung Gamping}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Taman Nasional Ujung Kulon}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Cikotok, Cibeber, Lebak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Karajaan Pannai}}
{{Div col end}}

=== Karya ===
{{Div col|2}}
# [[Die Battaländer auf Sumatra]] (buku)
# [[Topographische und naturwissenschaftliche Reisen durch Java]] (buku)
# [[Java, seine Gestalt, Pflanzendecke und Innere Bauart]] (buku)
# [[Rückreise von Java nach Europa]] (buku)
# [[Reizen door Java, voornamelijk door het oostelijk gedeelte van dit eiland (buku)]]
# [[Licht und Schattenbilder aus dem Innern von Java]] (buku)
# [[Java-Album]] (kumpulan litograf)
{{Div col end}}

=== Spésiés ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kina}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Andalas}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Pinang kera paya}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia africana}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia chlamydospora}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia collabens}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia glabricystidia}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia globospora}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia japonica}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia kotlabae}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia luteoalba}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia nitida}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Alsophila junghuhniana}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Nepenthes junghuhnii}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Susuh kura}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Pitharatus junghuhnii}}
{{Div col end}}

=== Inohong pakait ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Justus Carl Hasskarl}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Johannes Elias Teijsmann}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Johan Eliza de Vrij}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Johan Coenraad van Hasselt}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Thomas Horsfield}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Pieter Willem Korthals}}
{{Div col end}}
&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>9gc1qgtvw4g5p1pu1nvuw00c0ihcnwi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>712571</id>
      <parentid>712570</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T11:45:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasnanf</username>
        <id>28942</id>
      </contributor>
      <origin>712571</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3357" sha1="3832rlx1nhmzsluiazquy6chxdlbir4" xml:space="preserve">&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;&gt;
==Daftar artikel==
=== Franz Wilhelm Junghuhn ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Franz Wilhelm Junghuhn}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Pendakian gunung di Pulau Jawa}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kampanye militér Padri di Taneuh Batak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Panyebaran agama Kristen ka Suku Batak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Ékspédisi tambang emas Cikotok}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Lini Batavia 1699}}
{{Div col end}}

=== Bidang kajian ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Botani|Botany}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Klimatologi|Climatology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Meteorologi|Meteorology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Géologi|Geology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Vulkanologi|Vulcanology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Antropologi|Antropology}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Etnografi|Ethnography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Topografi|Topography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kartografi|Cartography}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Phytogeography}}
{{Div col end}}

=== Tempat ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Tangkuban Parahu|Tangkuban Perahu}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Lémbang, Bandung Kulon|Lembang}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kawah Putih}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Gedé|Mount Gede}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Pangrango|Mount Pangrango}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Slamet|Mount Slamet|}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Patuha|Mount Patuha}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Butak|Mount Butak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Gunung Gamping}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Cagar Alam Gunung Gamping}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Taman Nasional Ujung Kulon}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Cikotok, Cibeber, Lebak}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Karajaan Pannai}}
{{Div col end}}

=== Karya ===
{{Div col|2}}
# [[Die Battaländer auf Sumatra]] (buku)
# [[Topographische und naturwissenschaftliche Reisen durch Java]] (buku)
# [[Java, seine Gestalt, Pflanzendecke und Innere Bauart]] (buku)
# [[Rückreise von Java nach Europa]] (buku)
# [[Reizen door Java, voornamelijk door het oostelijk gedeelte van dit eiland (buku)]]
# [[Licht und Schattenbilder aus dem Innern von Java]] (buku)
# [[Java-Album]] (kumpulan litograf)
{{Div col end}}

=== Spésiés ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Kina}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Andalas}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Pinang kera paya}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia africana}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia chlamydospora}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia collabens}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia glabricystidia}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia globospora}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia japonica}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia kotlabae}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia luteoalba}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Junghuhnia nitida}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Alsophila junghuhniana}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Nepenthes junghuhnii}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Susuh kura}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Pitharatus junghuhnii}}
{{Div col end}}

=== Inohong pakait ===
{{Div col|2}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Justus Carl Hasskarl}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Johannes Elias Teijsmann}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Johan Eliza de Vrij}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Johan Coenraad van Hasselt}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Thomas Horsfield}}
# {{Tarjamahkeun artikel|Pieter Willem Korthals}}
{{Div col end}}
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>3832rlx1nhmzsluiazquy6chxdlbir4</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>