Wikipedia suwiki https://su.wikipedia.org/wiki/Tepas MediaWiki 1.47.0-wmf.20 first-letter Média Husus Obrolan Pamaké Obrolan pamaké Wikipedia Obrolan Wikipedia Gambar Obrolan gambar MédiaWiki Obrolan MédiaWiki Citakan Obrolan citakan Pitulung Obrolan pitulung Kategori Obrolan kategori Portal Obrolan portal TimedText TimedText talk Modul Pembicaraan Modul Acara Pembicaraan Acara 0 35583 712726 601835 2026-09-17T02:08:33Z Mirani Pramitasari 26631 712726 wikitext text/x-wiki [[Gambar:2019 Democracy index.svg|jmpl|400px|]] [[Gambar:Indonesian Democratic Party of Struggle, 1999.jpg|thumb|300px|Anggota PDI-P di handap kapamingpinan [[Megawati]] salila [[kampanyé]] di [[Pemilu]]]] '''Démokrasi''' asalna tina Basa [[Yunani]] ''démokratia''. Demos artina [[rahayat]], sedengkeun kratia artina [[pamaréntahan]]. Nagara nu paham démokrasi, ngahormat kana hak [[pulitik]] warga negarana.<REF NAME=SUMBER1> {{id}} Ensiklopedia Anak Nasional. 1989. PT Cipta Adi Pustaka</ref> Maranéhna bébas pikeun ngébréhkeun pamadeganana.<REF NAME=SUMBER1 /> Prakték démokrasi geus dijalankeun ku penduduk [[Athena]], [[Yunani Kuna]], kira-kira 2.500 taun ka tukang.<ref name=sumber2>{{id}} Syukur, Abdul. dkk. 2005. Ensiklopedia Umum untuk Pelajar. PT Ichtiar Baru Van Hoeve</ref> Dina waktu éta, sakumna rahayat ngariung pikeun netepkeun [[undang-undang]] pikeun warga dayeuh maranéhanana.<ref name=sumber2 /> Tapi, alatan kamekaran jumlah penduduk anu kitu gancang nambahan, palaksanaan démokrasi ayeuna nyaéta ngaliwatan wawakil.<ref name=sumber2 /> Rahayat milih wawakilna pikeun nyieun kaputusan luhur ngaran maranéhanana.<ref name=sumber2 /> Dina nagara démokratis, kabéh warga mibanda hak partisipasi dina pamaréntahan.<ref name=sumber2 /> Di [[Indonésia]] contona, warga anu geus umurna 17 taun atawa kungsi [[nikah]] bisa milu dina [[pemilihan umum]] (pemilu) pikeun milih [[présidén]] sarta wawakil présidénna, [[anggota DPR]] minangka wawakilna di pamaréntah puseur, sarta anggota [[DPRD]] di pamaréntahan wewengkon. ==Démokrasi Langsung sarta Wawakil== Aya dua wangun palaksanaan démokrasi, nyaéta démokrasi langsung sarta démokrasi wawakil.<ref name=sumber2 /> Nurutkeun [[Jéan Jacques Rousséau]] ([[1712-1778]]), [[filsuf Perancis]], démokrasi langsung bisa dijalankeun lamun minuhan hal katut (1) jumlah wargana leutik, (2) pemilikan sarta kamakmuran kabagi rata, (3) masarakat sarta kabudayaanna boga sipat homogen.<ref name=sumber2 /> Prakték démokrasi langsung kungsi dijalalnkeun dina mangsa pamaréntahan Kleistenes di Athena, Yunani Kuna ([[508 SM]]).<ref name=sumber2 /> Sedengkeun démokrasi wawakil nyaéta hiji kaputusan dicokot ti sora panglobana.<ref name=sumber2 /> Demokasi wawakil mimitina ngembang dina abad ka-18 sarta abad ka-19 di [[Inggris]] sarta [[Amérika Sarikat]].<ref name=sumber2 /> lolobana nagara di dunya ieu ngalaksanakeun sistem pamaréntahan dina wangun démokrasi wawakil.<ref name=sumber2 /> Pamingpin nagara sarta wawakil rahayat dipilih ku rahayat ngaliwatan pemilu.<ref name=sumber2 /> Nagara anu ngajalankeun sistem démokrasi sarupaning ieu biasana disebut nagara républik.<ref name=sumber2 /> == Konsép démokrasi == Démokrasi lain sistem di mana pihak mayoritas—sanajan sakumaha gedéna—bisa mutuskeun pikeun ngancurkeun pihak minoritas anu teu dipikaresep; démokrasi téh sistem anu mibanda watesan jelas kana kakawasaan puseur. Dina [[sistem démokrasi]], aya dua golongan hak anu ditangtayungan tina kakawasaan mayoritas. Golongan kahiji ngawengku hak asasi manusa anu paling dasar. Sanajan 99 persén warga boga kahayang pikeun ngabasmi sésa 1 persénna, kahayang saperti kitu téh dilarang dina démokrasi lantaran ngalanggar [[hak asasi manusa]] anu paling mendasar, nyaéta hak pikeun hirup. Kategori hak asasi manusa ieu ngawengku rupa-rupa hak séjénna, saperti hak pikeun digawé, hak privasi, kabébasan pikeun pindah tempat, sarta kabébasan milih agama. Golongan kadua tina hak-hak anu kacida pentingna nyaéta hak-hak sipil. Ieu hak téh mangrupa aturan dasar dina sistem démokrasi, anu ngawengku mékanisme pikeun ngalereskeun diri sorangan. Hak-hak sipil séjénna ngawengku kabébasan pers, kabébasan akademik, jeung kabébasan ngumpul, anu ngamungkinkeun média mandiri, paguron luhur, sarta gerakan oposisi pikeun ngritik atawa nentang pamaréntah. == Pamaréntahan démokratik == [[Pamaréntah]] démokratis téh henteu cukup saukur nahan diri tina ngalanggar hak asasi manusa jeung hak sipil; pamaréntah kudu mutuskeun tindakan pikeun ngajamin hak-hak éta. Contona, hak pikeun hirup ngawajibkeun pamaréntah démokratis pikeun ngajaga warga nagara tina kekerasan kriminal. Lamun hiji pamaréntah henteu maehan sasaha tapi gagal ngalakukeun usaha pikeun ngajaga wargana tina tindakan rajapati, éta téh anarki, lain démokrasi. == Tingali ogé == * [[Wangun pamaréntahan]] ==Rujukan== {{Reflist}} {{pondok}} [[Kategori:Démokrasi| ]] [[Kategori:Bentuk pamaréntahan]] clfk0hkp3gaj8cc6az0u6lm0c3k66ro 712727 712726 2026-09-17T02:14:57Z Mirani Pramitasari 26631 /* Konsép démokrasi */ 712727 wikitext text/x-wiki [[Gambar:2019 Democracy index.svg|jmpl|400px|]] [[Gambar:Indonesian Democratic Party of Struggle, 1999.jpg|thumb|300px|Anggota PDI-P di handap kapamingpinan [[Megawati]] salila [[kampanyé]] di [[Pemilu]]]] '''Démokrasi''' asalna tina Basa [[Yunani]] ''démokratia''. Demos artina [[rahayat]], sedengkeun kratia artina [[pamaréntahan]]. Nagara nu paham démokrasi, ngahormat kana hak [[pulitik]] warga negarana.<REF NAME=SUMBER1> {{id}} Ensiklopedia Anak Nasional. 1989. PT Cipta Adi Pustaka</ref> Maranéhna bébas pikeun ngébréhkeun pamadeganana.<REF NAME=SUMBER1 /> Prakték démokrasi geus dijalankeun ku penduduk [[Athena]], [[Yunani Kuna]], kira-kira 2.500 taun ka tukang.<ref name=sumber2>{{id}} Syukur, Abdul. dkk. 2005. Ensiklopedia Umum untuk Pelajar. PT Ichtiar Baru Van Hoeve</ref> Dina waktu éta, sakumna rahayat ngariung pikeun netepkeun [[undang-undang]] pikeun warga dayeuh maranéhanana.<ref name=sumber2 /> Tapi, alatan kamekaran jumlah penduduk anu kitu gancang nambahan, palaksanaan démokrasi ayeuna nyaéta ngaliwatan wawakil.<ref name=sumber2 /> Rahayat milih wawakilna pikeun nyieun kaputusan luhur ngaran maranéhanana.<ref name=sumber2 /> Dina nagara démokratis, kabéh warga mibanda hak partisipasi dina pamaréntahan.<ref name=sumber2 /> Di [[Indonésia]] contona, warga anu geus umurna 17 taun atawa kungsi [[nikah]] bisa milu dina [[pemilihan umum]] (pemilu) pikeun milih [[présidén]] sarta wawakil présidénna, [[anggota DPR]] minangka wawakilna di pamaréntah puseur, sarta anggota [[DPRD]] di pamaréntahan wewengkon. ==Démokrasi Langsung sarta Wawakil== Aya dua wangun palaksanaan démokrasi, nyaéta démokrasi langsung sarta démokrasi wawakil.<ref name=sumber2 /> Nurutkeun [[Jéan Jacques Rousséau]] ([[1712-1778]]), [[filsuf Perancis]], démokrasi langsung bisa dijalankeun lamun minuhan hal katut (1) jumlah wargana leutik, (2) pemilikan sarta kamakmuran kabagi rata, (3) masarakat sarta kabudayaanna boga sipat homogen.<ref name=sumber2 /> Prakték démokrasi langsung kungsi dijalalnkeun dina mangsa pamaréntahan Kleistenes di Athena, Yunani Kuna ([[508 SM]]).<ref name=sumber2 /> Sedengkeun démokrasi wawakil nyaéta hiji kaputusan dicokot ti sora panglobana.<ref name=sumber2 /> Demokasi wawakil mimitina ngembang dina abad ka-18 sarta abad ka-19 di [[Inggris]] sarta [[Amérika Sarikat]].<ref name=sumber2 /> lolobana nagara di dunya ieu ngalaksanakeun sistem pamaréntahan dina wangun démokrasi wawakil.<ref name=sumber2 /> Pamingpin nagara sarta wawakil rahayat dipilih ku rahayat ngaliwatan pemilu.<ref name=sumber2 /> Nagara anu ngajalankeun sistem démokrasi sarupaning ieu biasana disebut nagara républik.<ref name=sumber2 /> == Konsép démokrasi == Démokrasi lain sistem di mana pihak mayoritas—sanajan sakumaha gedéna—bisa mutuskeun pikeun ngancurkeun pihak minoritas anu teu dipikaresep; démokrasi téh sistem anu mibanda watesan jelas kana kakawasaan puseur.<ref>{{Cite book|title=Neksus: Riwayat Jejaring Infomasi, dari Zaman Batu ke Akal Imitasi|last=Wlandari Palar|first=Damaring Tyas|publisher=Kepustakaan Populer Gramedia|year=2025|isbn=9786231343635|location=Jakarta|pages=137-138}}</ref> Dina [[sistem démokrasi]], aya dua golongan hak anu ditangtayungan tina kakawasaan mayoritas. Golongan kahiji ngawengku hak asasi manusa anu paling dasar. Sanajan 99 persén warga boga kahayang pikeun ngabasmi sésa 1 persénna, kahayang saperti kitu téh dilarang dina démokrasi lantaran ngalanggar [[hak asasi manusa]] anu paling mendasar, nyaéta hak pikeun hirup. Kategori hak asasi manusa ieu ngawengku rupa-rupa hak séjénna, saperti hak pikeun digawé, hak privasi, kabébasan pikeun pindah tempat, sarta kabébasan milih agama. Golongan kadua tina hak-hak anu kacida pentingna nyaéta hak-hak sipil. Ieu hak téh mangrupa aturan dasar dina sistem démokrasi, anu ngawengku mékanisme pikeun ngalereskeun diri sorangan. Hak-hak sipil séjénna ngawengku kabébasan pers, kabébasan akademik, jeung kabébasan ngumpul, anu ngamungkinkeun média mandiri, paguron luhur, sarta gerakan oposisi pikeun ngritik atawa nentang pamaréntah.<ref>{{Cite book|title=Neksus: Riwayat Jejaring Infomasi, dari Zaman Batu ke Akal Imitasi|last=Wulandari Palar|first=Damaring Tyas|publisher=Kepustakaan Populer Gramedia|year=2025|isbn=9786231343635|location=Jakarta|pages=140}}</ref> == Pamaréntahan démokratik == [[Pamaréntah]] démokratis téh henteu cukup saukur nahan diri tina ngalanggar hak asasi manusa jeung hak sipil; pamaréntah kudu mutuskeun tindakan pikeun ngajamin hak-hak éta. Contona, hak pikeun hirup ngawajibkeun pamaréntah démokratis pikeun ngajaga warga nagara tina kekerasan kriminal. Lamun hiji pamaréntah henteu maehan sasaha tapi gagal ngalakukeun usaha pikeun ngajaga wargana tina tindakan rajapati, éta téh anarki, lain démokrasi.<ref>{{Cite book|title=Neksus: Riwayat Jejaring Infomasi, dari Zaman Batu ke Akal Imitasi|last=Wulandari Palar|first=Damaring Tyas|publisher=Kepustakaan Populer Gramedia|year=2025|isbn=9786231343635|location=Jakarta|pages=141}}</ref> == Tingali ogé == * [[Wangun pamaréntahan]] ==Rujukan== {{Reflist}} {{pondok}} [[Kategori:Démokrasi| ]] [[Kategori:Bentuk pamaréntahan]] 56kb9d7m7sotbpxiply865adbjelp0p 0 40172 712728 712621 2026-09-17T02:45:58Z InternetArchiveBot 25926 Rescuing 9 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 712728 wikitext text/x-wiki {{Infobox language |name=Dzongkha |nativename=[[File:Dzongkha-02.svg|56px]] |region= [[Butan]], [[Sikkim]] (India) |ethnicity=[[Ngalop]] |speakers=170.000 (2006) |ref=e17 |familycolor=Sino-Tibetan |fam2=([[rungkun basa Tibét-Burma|Tibét-Burma]]) |fam3=[[rungkun basa Tibét-Kanauri|Tibét-Kanauri]] |fam4=[[rungkun basa Bod|Bod]] |fam5=[[rungkun basa Tibét|Tibét]] |fam6=Dzongkha–Lhokä |script=[[Aksara Tibét]] |nation={{flag|Butan}} |agency=[[Komisi Pamekaran Dzongkha]] |dia1=[[Dialék Laya|Laya]] |dia2=[[Dialék Lunana|Lunana]] |dia3=Adap |iso1=dz|iso2=dzo |lc1=dzo|ld1=Dzongkha |lc2=adp|ld2=Adap |map=[[File:Dzongkha native language districts.svg|250px]]<br><center>Peta distrik di Butan di mana wewengkon anu urangna maké Basa Dzongkha salaku basa asli diwarnaan konéng.</center> |notice=Indic }} '''Dzongkha''' ({{bo-textonly|རྫོང་ཁ་|lang=dz}}; [[Alihaksara Wylie|Wylie]]: ''rdzong-kha'', <span >Jong-kă</span>), sok disebut ogé ''[[Ngalop]]kha,'' nyaéta basa resmi [[Butan]].<ref name=CoBE>{{cite web |url=http://www.constitution.bt/TsaThrim%20Eng%20(A5).pdf |format=PDF |title=Constitution of the Kingdom of Bhutan. Art. 1, § 8 |publisher=Government of Bhutan |date=2008-07-18 |accessdate=2011-01-01 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110706162637/http://www.constitution.bt/TsaThrim%20Eng%20%28A5%29.pdf |date=2011-07-06 }}</ref> Kecap "dzongkha" hartina "basa (''kha'') anu dipaké di ''dzong''". [[Dzong]] nyaéta biara anu rupana kawas bénténg anu raloba diwangun di Butan ku [[Shabdrung Ngawang Namgyal]] dina [[abad ka-17]]. ==Pamakéan== Dzongkha sarta dialék-dialékna téh minangka basa asli di 8 distrik di Butan beulah kulon, nyaéta [[Wangdue Phodrang|Phodrang]], [[Punakha]], [[Thimphu]], [[Distrik Gasa|Gasa]], [[Distrik Paro|Paro]], [[Haa|Ha]], [[Distrik Dagana|Dagana]], jeung [[Chukha]]).<ref>{{cite book |title=Dzongkha |first1= Van Driem |last1= George |author1-link= George van Driem |first2= Karma |last2= Tshering of Gaselô |series = Languages of the Greater Himalayan Region |volume= I |year= 1998 | publisher = Research CNWS, School of Asian, African, and Amerindian Studies, [[Leiden University]] |location= Leiden, The Netherlands |page = 3 |isbn= 90-5789-002-X }}</ref> Aya ogé sababaraha panyatur Dzongkha di [[Kalimpong]], India, anu baréto mangrupa bagian ti Butan, nanging kiwari asup kana [[Benggala Kulon]], India. Pangajaran Dzongkha wajib di sadaya sakola di Butan. Basa Dzongkha mangrupa ''[[lingua franca]]'' di sababaraha distrik di Butan beulah kidul jeung wétan di mana basa ieu sanés basa asli masarakatna. Pilem Butan taun 2003, ''[[Travellers and Magicians]]'', mangrupa salah sahiji conto pilem anu dimaénkeun dina basa Dzongkha. ==Panulisan== Basa Dzongkha ilaharna ditulis dina [[Aksara Tibét]] vérsi Butan nu disebut ''Joyi'' ''(mgyogs yig)'' jeung ''Joshum'' ''(mgyogs tshugs ma)''. Buku-buku dina basa Dzongkha sacara husus dicitak dina [[Aksara Ucan]]. ==Tingali ogé== {{Portal|Butan|Basa}} {{Contain Indic text}} *[[Angka Dzongkha]] *[[Basa di Butan]] ==Rujukan== <references /> <!-- this footnote seems to have been separated from its reference ¹ {{cite book | author=van Driem, George L. | title=Languages of the Greater Himalayan Region, Vol. 1, Dzongkha | location=Leiden | publisher=Research School CNWS | year=1998 | isbn=90-5789-002-X}} --> ==Pustaka== * {{cite book | first =George | last = van Driem | author-link =George van Driem | editor-last =Moseley | editor-first =Christopher | contribution = Endangered Languages of Bhutan and Sikkim: South Bodish Languages | contribution-url = | title = Encyclopedia of the World's Endangered Languages | year = 2007 | pages = [https://archive.org/details/isbn_9780700711970/page/294 294]–295 | place = | publisher = Routledge | url = https://archive.org/details/isbn_9780700711970 | doi = | isbn = 0-7007-1197-X }} * {{cite conference |last = van Driem |first = George L |authorlink = George van Driem |title = Language policy in Bhutan |publisher = |year = 1993 |location = SOAS, London |url = http://repository.forcedmigration.org/pdf/?pid=fmo:3003 |accessdate = }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180911043324/http://repository.forcedmigration.org/pdf/?pid=fmo:3003 |date=2018-09-11 }} * {{cite book | last=van Driem| first= George L| authorlink=George van Driem |coauthors=Karma Tshering of Gaselô (collab) | title=Dzongkha |series= Languages of the Greater Himalayan Region| publisher=Research School CNWS, School of Asian, African, and Amerindian Studies| location=Leiden | year=1998 | isbn=90-5789-002-X}} - A language textbook with three audio compact disks. *{{cite book |title=The Grammar of Dzongkha |last=van Driem |first=George |authorlink=George van Driem |year=1992 |publisher=RGoB, Dzongkha Development Commission (DDC) |location=Thimphu, Bhutan |isbn= |page= |pages= |url= }} *{{cite book |title=Guide to Official Dzongkha Romanization |last=van Driem |first=George |authorlink=George van Driem |year=1991 |publisher= Dzongkha Development Commission (DDC) |location=Thimphu, Bhutan |isbn= |page= |pages= |url= }} *{{cite book |title=The First Linguistic Survey of Bhutan |last=van Driem |first=George |authorlink=George van Driem |year=n.d. |publisher= Dzongkha Development Commission (DDC) |location=Thimphu, Bhutan |isbn= |page= |pages= |url= }} * {{cite book | author=Dzongkha Development Commission | authorlink=Dzongkha Development Commission | title=Rigpai Lodap: An Intermediate Dzongkha-English Dictionary (<span lang="dz">འབྲིང་རིམ་རྫོང་ཁ་ཨིང་ལིཤ་ཚིག་མཛོད་རིག་པའི་ལོ་འདབ།</span>) | location=Thimphu | publisher=Dzongkha Development Commission | year=2009 | isbn=978-99936-765-3-9 | url=http://www.dzongkha.gov.bt/publications/PDF-publications/Lodap_Rigpai%20Lodap.pdf }}{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{cite book | author=Dzongkha Development Commission | authorlink=Dzongkha Development Commission | title=Kartshok Threngwa: A Book on Dzongkha Synonyms & Antonyms (<span lang="dz">རྫོང་ཁའི་མིང་ཚིག་རྣམ་གྲངས་དང་འགལ་མིང་སྐར་ཚོགས་ཕྲེང་བ།</span>) | location=Thimphu | publisher=Dzongkha Development Commission | year=2009 | id={{Listed Invalid ISBN|99936-663-13-6}} | url=http://www.dzongkha.gov.bt/publications/PDF-publications/Thesaurus.pdf }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101117075318/http://www.dzongkha.gov.bt/publications/PDF-publications/Thesaurus.pdf |date=2010-11-17 }} * {{cite book | author=Dzongkha Development Commission |authorlink=Dzongkha Development Commission | title=The New Dzongkha Grammar (rdzong kha'i brda gzhung gsar pa) | location=Thimphu | publisher=Dzongkha Development Commission | year=1999 | id=}} * {{cite book | author=Dzongkha Development Commission |authorlink=Dzongkha Development Commission | title=Dzongkha Rabsel Lamzang (rdzong kha rab gsal lam bzang) | location=Thimphu | publisher=Dzongkha Development Commission | year=1990 | id=}} * {{cite book | author=Dzongkha Development Authority | title=English-Dzongkha Dictionary (ཨིང་ལིཤ་རྫོང་ཁ་ཤན་སྦྱར་ཚིག་མཛོད།) | location=Thimphu | publisher=Dzongkha Development Authority, Ministry of Education | year=2005}} * {{cite book | last=Imaeda| first=Yoshiro | authorlink=Yoshiro Imaeda | title=Manual of Spoken Dzongkha in Roman Transcription | location=Thimphu | publisher=Japan Overseas Cooperation Volunteers (JOCV), Bhutan Coordinator Office | year=1990 | id=}} * Mazaudon, Martine. 1985. “Dzongkha Number Systems.” S. Ratanakul, D. Thomas & S. Premsirat (eds.). Southéast Asian Linguistic Studies presented to André-G. Haudricourt. Bangkok: Mahidol University. 124-57 * Mazaudon, Martine & Boyd Michailovsky. 1988. “Lost syllables and tone contour in Dzongkha (Bhutan).” David Bradley, Eugénie J.A. Henderson & Martine Mazaudon (eds.). Prosodic analysis and Asian linguistics: to honour R.K. Sprigg. (Pacific Linguistics, Series C-104). 115-36 * Mazaudon, Martine & Boyd Michailovsky. 1989. “Syllabicity and suprasegmentals: the Dzongkha monosyllabic noun.” D. Bradley et al. (eds.). Prosodic analysis and Asian linguistics: to honour R.K. Sprigg. Canberra. (Pacific Linguistics). 115-36 * Michailovsky, Boyd. 1989. “Notes on Dzongkha orthography.” D. Bradley et al. (eds.). Prosodic analysis and Asian linguistics: to honour R.K. Sprigg. Canberra. (Pacific Linguistics). 297-301 * Tournadre, Nicolas. 1996. “Comparaison des systémes médiatifs de quatre dialectes tibétains (tibétain central, ladakhi, dzongkha et amdo).” Z. Guentchéva (ed.). L’énonciation médiatisée. Louvain_Paris: Peeters (Bibliothéque de l’Information Grammaticale, 34). 195-214 * Watters, Stephen A. 1996. A preliminary study of prosody in Dzongkha. Arlington: UT at Arlington, Masters Thesis == Referensi ngeunaan Dzongkha == === Kekecapan === * [http://www.dzongkha.gov.bt/online/dictionary.php Online searchable dictionary (Dz-En, En-Dz, Dz-Dz)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130923022932/http://www.dzongkha.gov.bt/online/dictionary.php |date=2013-09-23 }} or [http://www.dzongkha.gov.bt/online/dictionaries/dz-en-dict/index.html Online Dzonkha-English Dictionary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100822182104/http://www.dzongkha.gov.bt/online/dictionaries/dz-en-dict/index.html |date=2010-08-22 }} - site ''[[Dzongkha Development Commission]]'' ([http://www.dzongkha.gov.bt/index.en.html en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100822182059/http://www.dzongkha.gov.bt/index.en.html |date=2010-08-22 }} - [http://www.dzongkha.gov.bt/ dz]) * [http://www.panl10n.net/english/outputs/DCT.pdf Dzongkha Computer Terms] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304053822/http://www.panl10n.net/english/outputs/DCT.pdf |date=2016-03-04 }}<small>(pdf)</small> * [http://www.dzongkha.gov.bt/publications/PDF-publications/English-Dzongkha_Pocket_Dictionary.pdf English-Dzongkha Pocket Dictionary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160507123629/http://www.dzongkha.gov.bt/publications/PDF-publications/English-Dzongkha_Pocket_Dictionary.pdf |date=2016-05-07 }}<small>(pdf)</small> * [http://www.dzongkha.gov.bt/publications/PDF-publications/Rigpai_Lodap.pdf Rigpai Lodap: An Intermediate Dzongkha-English Dictionary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130525005136/http://www.dzongkha.gov.bt/publications/PDF-publications/Rigpai_Lodap.pdf |date=2013-05-25 }}<small>(pdf)</small> * [http://www.dzongkha.gov.bt/publications/PDF-publications/Dzongkha-Thesaurus.pdf Kartshok Threngwa: A Book on Dzongkha Synonyms & Antonyms] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130525004121/http://www.dzongkha.gov.bt/publications/PDF-publications/Dzongkha-Thesaurus.pdf |date=2013-05-25 }}<small>(pdf)</small> * [http://www.dzongkha.gov.bt/publications/PDF-publications/Countries_and_Capitals_in_Dzongkha.pdf Names of Countries and Capitals in Dzongkha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130503124433/http://www.dzongkha.gov.bt/publications/PDF-publications/Countries_and_Capitals_in_Dzongkha.pdf |date=2013-05-03 }}<small>(pdf)</small> * [http://www.dzongkha.gov.bt/publications/PDF-publications/Dzongkha-Translation-Guidebook.pdf A Guide to Dzongkha-Translation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130503125034/http://www.dzongkha.gov.bt/publications/PDF-publications/Dzongkha-Translation-Guidebook.pdf |date=2013-05-03 }}<small>(pdf)</small> === Tata basa === * [http://www.library.gov.bt/IT/wylie.html Dzongkha transliteration] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210711102721/http://www.library.gov.bt/IT/wylie.html |date=2021-07-11 }} - site ''[[National Library of Bhutan]]'' (en - [http://www.library.gov.bt/IT/wylie-DZ.html dz] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210711012551/http://www.library.gov.bt/IT/wylie-DZ.html |date=2021-07-11 }}) * [http://dzongkha.sourceforge.net/html/web1024X768/script.html Dzongkha, The National Language of Bhutan] - site ''Dzongkha Linux'' ([http://dzongkha.sourceforge.net/html/web1024X768/home.html en] - [http://dzongkha.sourceforge.net/html/dzo_web1024X768/home.html dz]) * [http://www.eki.ee/wgrs/rom2_dz.htm Romanization of Dzongkha] * [http://www.raonline.ch/pages/bt/visin/bt_dzongkha01.html Dzongkha : Origin and Description] * [http://www.omniglot.com/writing/dzongkha.php Dzongkha language, alphabet and pronunciation] * [http://www.panl10n.net/Presentations/Laos/RegionalConference/LanguageProcessingApps/Dzongkha_TTS.pdf Pioneering Dzongkha Text To Speech Synthesis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304051548/http://www.panl10n.net/Presentations/Laos/RegionalConference/LanguageProcessingApps/Dzongkha_TTS.pdf |date=2016-03-04 }}<small>(pdf)</small> * [http://www.dzongkha.gov.bt/online/index.en.html Dzongkha Grammar & other materials] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130815015339/http://www.dzongkha.gov.bt/online/index.en.html |date=2013-08-15 }} - site ''[[The Dzongkha Development Commission]]'' (en - [http://www.dzongkha.gov.bt/online/index.html dz]) * [http://www.iling-ran.ru/langworld/transcript/Dzongkha.shtml Коряков Ю.Б. Практическая транскрипция для языка дзонг-кэ] * [http://www.dzongkha.gov.bt/publications/Old-publications/PDF-publications/Guide_to_Official_Dzongkha_Romanization.pdf Guide to Official Dzongkha Romanization - by Dr. George van Driem]<small>(pdf)</small> *[http://www.dzongkha.gov.bt/publications/PDF-publications/Choke-Dzongkha_Dictionary.pdf Classical Tibetan-Dzongkha Dictionary]<small>(pdf)</small> ==Tumbu kaluar== {{InterWiki|code=dz}} *[http://www.dzongkha.gov.bt/index.en.html Komisi Pamekaran Dzongkha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100822182059/http://www.dzongkha.gov.bt/index.en.html |date=2010-08-22 }} Thimphu, Butan *[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=dzo Ethnologue entry on Dzongkha] *[http://www.dzongkha.gov.bt/online/dictionaries/dz-en-dict/index.html Dzongkha-English Dictionary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100822182104/http://www.dzongkha.gov.bt/online/dictionaries/dz-en-dict/index.html |date=2010-08-22 }} *[http://podcast.com/show/6924/ Dzongkha podcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110807154426/http://www.podcast.com/show/6924/ |date=2011-08-07 }} *[http://www.eki.ee/wgrs/rom2_dz.htm Dzongkha Romanization for Geographical Names] *[http://www.dzongkha.gov.bt/publications/index.en.html Free textbooks and dictionaries] published by [[Dzongkha Development Commission]] *[http://www.dzongkha.gov.bt/online/PDF/National%20Policy%20and%20Strategy%20of%20Dzongkha%20%28web%29.pdf Bhutan National Policy and Strategy for Development and Promotion of Dzongkha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150403063354/http://www.dzongkha.gov.bt/online/PDF/National%20Policy%20and%20Strategy%20of%20Dzongkha%20%28web%29.pdf |date=2015-04-03 }} * [http://www.library.gov.bt/IT/dzongkha.html Dzongkha Unicode] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210712101944/http://www.library.gov.bt/IT/dzongkha.html |date=2021-07-12 }} - site ''[[The National Library of Bhutan]]'' (en - [http://www.library.gov.bt/IT/dzongkha-DZ.html dz] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191201180859/http://www.library.gov.bt/IT/dzongkha-DZ.html |date=2019-12-01 }}) {{Languages of Bhutan}} [[Kategori:Basa di Butan]] [[Kategori:Basa nu ditulis maké aksara Tibét]] [[Kategori:Basa Dzongkha| ]] atoygqg9cf0mvkvs6t4h9mo3wtbk4ha 0 50929 712729 709543 2026-09-17T04:59:03Z InternetArchiveBot 25926 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 712729 wikitext text/x-wiki {{Infobox broadcast | call_letters = Dhamma TV | above = PT Dhamma Joti | station_logo = Dhamma TV baru.png | logo_size = 200px | image = | image_size = | caption = | location = [[Kota Malang|Malang]], [[Jawa Timur]] | country = Indonesia | station_branding = | station_slogan = Media Informasi Kedamaian dan Cinta Kasih Universal (2006-2013)<br />Selalu Damai di Hati (2013-sekarang) | digital = 40 UHF (multipleksing [[Trans TV]] Jakarta) & 44 UHF (multipleksing [[Trans TV]] Bandung) | virtual = 13 | subchannels = | other_chs = | language = [[Bahasa Indonesia]] | affiliations = Independen | owner = PT Dhamma Joti | licensee = | operator = <!-- bila berbeda dengan pemilik --> | founded = | airdate = [[27 Januari]] [[2006]] | enddate = | callsign_meaning = '''[[Dharma]]''' | sister_stations = | former_callsigns = Gema Nurani TV | former_channel_numbers = 26 UHF | former_affiliations = | effective_radiated_power = | HAAT = <!-- {{convert|height|m|ft|0|abbr=on}} --> | class = | facility_id = | coordinates = | licensing_authority = [[Kementerian Komunikasi dan Informatika Republik Indonesia]] | homepage = {{URL|http://dhammaweb.tv/}} }} {{infobox TV channel | key people = Dhammavijayo | broadcast area = [[Kawasan Malang Raya|Malang Raya]] | headquarters = Jl. Ciliwung 57E, [[Kota Malang]], [[Jawa Timur]] |availability note=(selain terestrial) |sat_serv_1= |sat_chan_1= }} '''Dhamma TV''' adalah salah satu [[stasiun televisi]] lokal yang beralamat di [[Kota Malang]], [[Jawa Timur]]. Dhamma TV berdiri pada tanggal 14 Januari 2006 sebagai pengganti '''Gema Nurani TV''' yang dipimpin oleh [[bhiksu]] [[Dhammavijayo]].{{Butuh rujukan}} Stasiun televisi ini memfokuskan acaranya pada program-program bagi pemeluk agama [[Buddha]] ditambah beberapa program lainnya, dan bersiaran dari jam 05:00-24:00 WIB.<ref>[https://dhammaweb.tv/programs/?daylink=1 Programs and TV Guide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230327033614/https://dhammaweb.tv/programs/?daylink=1 |date=2023-03-27 }}</ref><ref>[https://davenirvana1.wordpress.com/2011/10/05/tv-lokal-di-malang-dan-kemungkinan-menjadi-bagian-tv-berjaringan/ TV Lokal di Malang dan Kemungkinan Menjadi Bagian TV Berjaringan]</ref> ==Sejarah== [[Berkas:Logo_DHAMMA_Tv.png|250px|jmpl|ka|Logo pertama Dhamma TV (27 Januari 2006-Oktober 2013)]] Sebelum menjadi Dhamma TV, stasiun televisi ini bernama '''Gema Nurani TV''', atau disingkat '''GNTV'''. GNTV dan [[Batu TV]] merupakan dua stasiun televisi lokal pertama di Malang Raya, sejak 2002. Kantor pusatnya berada di Jalan Junrejo 124, [[Kota Batu]].<ref>[https://www.asiawaves.net/indonesia-local-tv.htm#gntv GNTV (Gema Nurani TV)]</ref> GNTV bermula dari sebuah kanal dalam [[televisi berlangganan]] Indovision (sekarang [[MNC Vision]]) bernama WGN-TV (''World Good News Television''/Wahana Gema Nurani Televisi), yang memulai operasionalnya pada pertengahan tahun 2000. WGN-TV awalnya berminat untuk menjadi stasiun televisi lokal di Jakarta, tetapi tidak sukses, walaupun sempat berubah nama lagi menjadi '''WGNG-TV''' (Wahana Gema Nurani Gaharu Televisi) dan telah melakukan perubahan organisasi. Sempat hampir memberhentikan seluruh karyawannya, WGNG-TV kemudian berhasil mendapat kanal siaran di [[Malang Raya]] pada kanal 26 UHF. Sejak saat itu, namanya berubah menjadi GNTV. GNTV mulanya memakai pemancar dengan kekuatan sekitar 150 W, peralatan seadanya, dan konstruksi pemancar yang masih menumpang di kantor Batu TV, yang kemudian ditingkatkan menjadi 1000 W. Hingga 2004, GNTV tidak memiliki acara pasti dan hanya bersiaran berupa kata-kata bijak dengan musik. Kemudian, perlahan-lahan perubahan mulai terjadi, dimana tahun tersebut GNTV mulai mengudara dari 10:00-20:00 WIB, dengan acaranya merelai salah satu saluran Indovision; dan kemudian, [[BeritaSatu|QTV]] dan [[Swara|Swara Channel]].<ref>[https://davenirvana1.wordpress.com/2011/07/29/tv-lokal-di-malang-raya-yang-mati/ TV Lokal di Malang Raya yang Mati]</ref> Walaupun demikian, pemilik GNTV, Rudy Lumenta kemudian memutuskan untuk menjual GNTV ke pihak lain atau berupaya menjalin kerjasama, setelah kondisi keuangan perusahaan makin memburuk. Sempat berusaha dijual ke perusahaan penyedia perangkat siar GNTV bernama Falcom dan perusahaan lain, akhirnya Gema Nurani TV berhasil dijual ke sebuah organisasi persekutuan umat Buddha. Sejak April 2005, alokasi arus frekuensi dan fasilitas siarnya dipakai oleh Dhamma TV, yang mulai bersiaran resmi sejak 2006.<ref>[http://p2k.itbu.ac.id/ind/2-3064-2950/Gema-Nurani-Televisi_102101_itbu_p2k-itbu.html Gema Nurani Televisi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211113083913/http://p2k.itbu.ac.id/ind/2-3064-2950/Gema-Nurani-Televisi_102101_itbu_p2k-itbu.html |date=2021-11-13 }}</ref> Stasiun televisi ini awalnya hanya menyiarkan acara bernuansa agama Buddha saja, namun sejak 2010 perlahan-lahan acara lainnya seperti hiburan juga mulai ditayangkan. Dhamma TV awalnya juga pernah memperluas siarnya dengan membangun [[sistem televisi berjaringan di Indonesia|jaringan]] di [[Madiun]], [[Ngawi]], [[Magetan]], [[Ponorogo]], [[Kediri]], [[Blitar]], [[Jombang]], [[Nganjuk]] dan [[Tulungagung]],<ref>[http://eprints.umm.ac.id/32617/2/jiptummpp-gdl-amandaegat-43184-2-babi.pdf BAB I] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211122194752/http://eprints.umm.ac.id/32617/2/jiptummpp-gdl-amandaegat-43184-2-babi.pdf |date=2021-11-22 }}</ref> di bawah dua perusahaan (PT Sinar Dhamma Bahagia dan PT Dhamma Nur Alami)<Ref> [https://e-penyiaran.kominfo.go.id/uploads/informasi/4f34ed132de378f89ee253d5332101c2.pdf HASIL KEPUTUSAN FORUM RAPAT BERSAMA (FRB..] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102021242/https://e-penyiaran.kominfo.go.id/uploads/informasi/4f34ed132de378f89ee253d5332101c2.pdf |date=2022-11-02 }} </ref> meskipun tidak bertahan lama karena ditertibkan pemerintah akibat perizinannya ditolak.<ref>[https://suryamalang.tribunnews.com/amp/2019/07/12/ini-daftar-resmi-stasiun-tv-yang-hilang-siarannya-di-malang-madiun-dan-kediri-karena-tak-berizin Ini Daftar Resmi Stasiun TV yang 'Hilang' Siarannya di Malang, Madiun dan Kediri, Karena Tak Berizin]</ref> Operasionalnya berada di Malang dan [[Kota Batu]], masing-masing untuk kantor pusat serta pemancar dan tempat produksi acaranya (di sebuah [[vihara]]).<ref>[https://davenirvana1.wordpress.com/2011/07/29/tv-lokal-di-malang-raya/ TV Lokal di Malang Raya]</ref> == Acara TV == * Dhamma Wacana * Setitik Pencerahan * Meditasi * Kiprah Djati * Sineas Dhamma * Manage Your Mind * Catatan Harian Dari Desa * Sang Pekerja Keras * Seni dan Tradisi * Hidup Sehat * Etalase * Suara Anak ==Referensi== {{reflist}} == Pranala luar == * {{id}} [http://dhammaweb.tv/ Situs web resmi Dhamma TV] {{TV di Malang}} {{Stasiun-tv-indonesia-stub}} [[Kategori:Stasiun televisi di Jawa Timur]] 42sr3oo1l7l2u8elh84t24afst6duin 0 100789 712730 709677 2026-09-17T05:46:52Z InternetArchiveBot 25926 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 712730 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = lightgreen | name = ''Gandrum'' | image = Sorghum.jpg | image_width = 250px | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Flowering plant|Magnoliophyta]] | classis = [[Liliopsida]] | ordo = [[Poales]] | familia = [[Poaceae]] | genus = '''''Sorghum''''' | genus_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]] | subdivision_ranks = Spesies | subdivision = Aya kana 30 spésiés, tempo di handap }} '''Gandrum'''; sorgum; (''Sorghum'' spp.) nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawargga [[Poaceae]].<ref name="Gandrum"/> Ieu tutuwuhan sarwa guna tiasa dianggo mangrupa sumber [[pangan]], parab [[ingon]] sareng bahan baku [[industri]]. Salaku bahan pangan, gandrum aya dina nomer ka-5 saatos [[gandum]], [[jagong]], [[paré]], tur [[hanjeli]].<ref name="Gandrum"/> Gandrum mangrupikeun ''makanan pokok'' penting di [[Asia kidul]] kitu deui di [[Afrika]] sub-sahara.<ref name="Gandrum">{{Cite book|title =Sorgum: Benih Leluhur untuk Masa Depan| last= Arif| first= Ahmad| coauthors =Kepustakaan Populer Gramedia| year= 2020|page=8|location=Jakarta| publisher=Kepustakaan Populer Gramedia| isbn=9786024813710|url=https://books.google.co.id/books?id=IsnjDwAAQBAJ&pg=PA8&dq=sorgum+adalah&hl=id&sa=X&ved=2ahUKEwja1IOMtOvuAhVCOSsKHZnHAwwQ6AEwA3oECAUQAg#v=onepage&q=sorgum%20adalah&f=false}}</ref> Binih gandrum téh bentukna buleud, tapi aya ogé anu rada lonjong kalayan warna anu rupa-rupa, mimiti tina bodas, konéng gading, coklat ngora, beureum, nepi ka hideung.<ref name=":0">{{Cite book|title=Ensiklopedia dari Bumi Nusantara ke Piring Kita|last=Stephanie|first=Maria|publisher=Guru Bumi|year=2024|location=Yogyakarta}}</ref> Gandrum ogé ngandung serat anu teu leyur dina cai atawa serat kasar jeung serat pangan, masing-masing gedéna 6,5% - 7,9% jeung 1,1% - 1,23%. Kandungan protéinna ogé saimbang jeung [[jagong]], nyaéta gedéna 10,11% sedengkeun jagong mah 11,02%. Kitu ogé jeung kandungan patina anu gedéna 80,42% sedengkeun kandungan dina jagong mah 79,95%. Ngan hanjakalna, anu ngajadikeun tipung gandrum kurang dipikaresep téh nyaéta lantaran euweuh kandungan gluténan kawas dina [[Tarigu|tipung tarigu]]. Masarakat [[Indonésia]] geus kajebat dina kanikmatan kanyandna tarigu kusabab luhurna kandungan [[Glutamin|glutén]], sarta ieu pisan anu ngajadikeun adonan mi jeung [[roti]] téh jadi kanyand (lentur). Kawas béas, binih gandrum ogé bisa diolah jadi sangu ku cara dipisahkeun kulit arina sarta dikulub dina panci/paréuk nepi ka hipu.<ref name=":0" /> Salian ti éta, gandrum dipikawanoh boga mangpaat anu leuwih alus batan tipung tarigu lantaran bébas glutén jeung boga angka indéks glikémik anu handap, sahingga milu ngarojong trén gerakan konsumén diét bébas glutén kawas di nagara-nagara maju. ==Ngaran séjén== Ngaran daérahna,kayaning : ''jaba bĕndil, jaba bĕngkok'' ([[basa Batak|Bat.]]); ''jagung roté, jawaras, [[gandum]], gĕndum'' (Mly.); ''jaguĕng garai, gandun'' ([[basa Minangkabau|Mink.]]); ''jagung cĕtrik, gandrum, gandrung, goel'' ([[basa Sunda|Sd.]]); ''cantél, gandum, jagung cantél, j. inda, j. pari, oncér'' (Jw.); ''jhaghung bhulir, oncér'' ([[basa Madura|Md.]]); ''batara tojéng'' (Mak.); ''bata'' ([[basa Bugis|Bug.]]); ''sĕla'' ([[Flores]]); ''dela'' ([[Solor]]); ''péla’ dae’, péla hik'' ([[Rote]]); ''téraé hawu'' ([[Sawu]]); ''wataru hamu'' ([[Sumba]]); jeung réa-réa deui.<ref name=heyne192>{{aut|[[Karel Heyne|Heyne, K.]]}} 1987. ''Tumbuhan Berguna Indonesia'' '''I''': 192-6. Badan Litbang Kehutanan, Departemen Kehutanan. Jakarta. (versi berbahasa [[Belanda]] [http://archive.org/stream/denuttigeplanten1922heyn#page/138/mode/2up -1922- '''I''': 138-42])</ref> ==Kandungan kimia jeung kagunaan== Gandrum ogé ngandung [[serat]]:fiber teu larut cai atanapi serat kasar sareng [[serat pangan]], masing-masing ageungna 6,5% - 7,9% tur 1,1% - 1,23%. Kandungan protein ogé saimbang sareng jagong gedéna 10,11% sedangkeun jagongmah 11,02%. Kitu ogé sareng kandungan pati gedéna 80,42% sedengkeun kandungan dina jagong 79,95%. Hanjakalna, [[tipung]] gandrum kurang dipikaresep alatan henteu mibanda [[gluten]] sapertos anu aya dina tipung tarigu. Masyarakat [[Indonésia]] geus karung mikaresep kana tipung [[tarigu]], alatan kandung gluten anu loba, gluten ieu anu ngawangun adonan emih jeung roti jadi élastis. Sok padahal Loba teuing ngonsumsi bahan pangan anu ngandung ''gluten'' ogé henteu alus pikeun kaséhatan, alatan bisa ngabalukarkeun ''celiac desease''. Malahan ieu mangrupi salah sahiji jalan kaluar tina ayana alternatif tipung anu leuwih sehat pikeun dikonsumsi tayalian tipung gandrum.<ref name="Gandrum1"/> Sagigireun kitu gandrum dipikanyaho mibanda mangpaat anu leuwih hadé tibatan tipung tarigu alatan gluten free sarta mibanda angka ''glikemik index'' anu saeutik tangtuna milu ngarojong trend gerakan konsumén ''gluten free diet'' saperti di nagara-nagara maju.<ref name="Gandrum1">{{Cite book|title =Energi hijau: pilihan bijak menuju negeri mandiri energi| last= Prihandana| first= Rama| coauthors =Niaga Swadaya| year= 2008|page=117|location=Jakarta| publisher=Niaga Swadaya| isbn=9789790020672|url=https://books.google.co.id/books?id=QTIKqw5aNGIC&pg=PA117&dq=sorgum+adalah&hl=id&sa=X&ved=2ahUKEwja1IOMtOvuAhVCOSsKHZnHAwwQ6AEwBXoECAEQAg#v=onepage&q=sorgum%20adalah&f=false}}</ref> == Budidaya gandrum== Gandrum kagolongkeun tutuwuhan anu gampil dibudidayakeun kituna waragad anu dikaluarkeun pikeun ngurusna kaitung murah katut bisa dipelak tumpangsari jeung tutuwuhan séjén, kayaning: [[paré]] [[huma]], [[kadelé]], [[kacang taneuh]] atawa bako, tangtuna ogé bisa dipelak sacara monokultur. Dina sakali melak, gandrum bisa dipanén leuwih ti sakali ku kituna gandrum kasebut tutuwuhan anu mibanda produktivitas alus. Daérah budidayana gandrum lega pisan, gandrum bisa hidup ti mimiti daérah landeuh nepika daérah tonggoh kalayan iklim tropis-garing nepika iklim baseuh.<ref name="sorgum2">{{Cite journal|last=Biba|first=M. Arsyad|date=2015|title=Prospek pengembangan sorgum untuk ketahanan pangan dan energi|url=|journal=Iptek Tanaman Pangan|volume=6|issue=2|pages=|doi=}}</ref> Di Indonesia, daérah anu melak gandrum kawilang loba. Kiwari, daérah anu ngahasilkeun gandrum mimiti ti [[Jawa Tengah]] ([[Kabupaten Pati|Pati]], [[Kabupaten Demak|Demak]], [[Kabupaten Wonogiri|Wonogiri]], [[Kabupaten Grobogan|Grobogan]]), [[Daerah Istimewa Yogyakarta|Yogyakarta]] ([[Kabupaten Gunungkidul|Gunung Kidul]], [[Kabupaten Kulon Progo|Kulon Progo]]), [[Jawa Timur]] ([[Kabupaten Lamongan|Lamongan]], [[Kabupaten Bojonegoro|Bojonegoro]], [[Kabupaten Tuban|Tuban]], [[Kota Probolinggo|Probolinggo]]), nepika sawaréh daérah di [[Nusa Tenggara Barat]] jeung [[Nusa Tenggara Timur]].<ref name="sorgum1">{{Cite journal|last=Sirappa|first=M.P.|date=2003|title=Prospek Pengembangan Sorgum di Indonesia sebagai Komoditas Alternatif untuk Pangan, Pakan, dan Industri|url=|journal=Jurnal Litbang Pertanian|volume=22|issue=4|pages=133-140|doi=}}</ref> Sorgum kaasup tutuwuhan prioritas kadua pikeun petani di Nusa Tenggara Timur saenggeus tangkal jagong, alatan sagigireun gandrum bisa dipelakk dina lahan-lahan anu teupati subur, saperti halodo leuwih panjang, irigasi kurang, tutuwuhan sorgum ogé bisa dimangpaatkeun salaku parab ingon-ingon. <ref name="sorgum">{{Cite journal|last=Subagio|first=Herman dan Muh Aqil|date=2013|title=Pengembangan Produksi Sorgum di Indonesia.|url=|journal=Seminar Nasional Inovasi Teknologi Pertanian|volume=|issue=|pages=199-214|doi=}}</ref> TNI AU jeung Kementrian Pertanian (Kementan) sapuk pikeun ngamekarkeun pepelakan gandrum, salaku komoditas bahan kadaharan anu bakal dimekarkeun ku duanana. Kasapukan éta aya dina naskah kasapahaman babarengan (MoU) antara TNI AU jeung Kementan, anu ditandatanganan ku KSAU Marsekal TNI Fadjar Prasetyo jeung Wakil Mentri Pertanian (Wamentan) [[Harvick Hasnul Qolbi]], di [[Lanud Sutan Sahrir]], [[Kota Padang|Padang]], poé Salasa (29/11/2022). Pikeun ngarojong program Katahanan Pangan, TNI AU geus nyiapkeun lahan anu kurang produktif di Lapangan Udara Sutan Syahrir legana 12 héktar keur pamekaran pepelakan gandrum. Diihwalkeun (diharapkeun) ieu program téh bisa mantuan katahanan pangan nasional sarta ngaronjatkeun karaharjaan (kasejahteraan) prajurit jeung kulawargana.<ref>{{Cite news|title=Tanda Tangani MOU Ketahanan Pangan, TNI AU-Kementan Sepakat Kembangkan Tanaman Sorgum - ZONAMILITER.COM|url=https://www.zonamiliter.com/2022/11/30/tanda-tangani-mou-ketahanan-pangan-tni-au-kementan-sepakat-kembangkan-tanaman-sorgum/|newspaper=ZONAMILITER.COM|date=2022-11-30|access-date=2026-05-21|language=en-US}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230419103951/https://www.zonamiliter.com/2022/11/30/tanda-tangani-mou-ketahanan-pangan-tni-au-kementan-sepakat-kembangkan-tanaman-sorgum/ |date=2023-04-19 }}</ref> == Spésiés == * ''[[Sorghum almum]]'' * ''[[Sorghum amplum]]'' * ''[[Sorghum angustum]]'' * ''[[Sorghum arundinaceum]]'' * ''[[Sorghum bicolor]]'' ([[Cantel]], durra, milo) * ''[[Sorghum brachypodum]]'' * ''[[Sorghum bulbosum]]'' * ''[[Sorghum burmahicum]]'' * ''[[Sorghum controversum]]'' * ''[[Sorghum drummondii]]'' * ''[[Sorghum ecarinatum]]'' * ''[[Sorghum exstans]]'' * ''[[Sorghum grande]]'' * ''[[Johnson grass|Sorghum halepense]]'' * ''[[Sorghum interjectum]]'' * ''[[Sorghum intrans]]'' * ''[[Sorghum laxiflorum]]'' * ''[[Sorghum leiocladum]]'' * ''[[Sorghum macrospermum]]'' * ''[[Sorghum matarankense]]'' * ''[[Sorghum miliaceum]]'' * ''[[Sorghum nitidum]]'' * ''[[Sorghum plumosum]]'' * ''[[Sorghum propinquum]]'' * ''[[Sorghum purpureosericeum]]'' * ''[[Sorghum stipoideum]]'' * ''[[Sorghum timorense]]'' * ''[[Sorghum trichocladum]]'' * ''[[Sorghum versicolor]]'' * ''[[Sorghum virgatum]]'' * ''[[Sorghum vulgare]]'' <gallery> File:Benin - Tchouk photo 7.jpg File:Ybsgm 2b (7707848650).jpg File:Wikiourembaya2.jpg File:Women pounding Soghum in Pader in the afternoon.jpg File:Ponk and sev.jpg File:Natural history (1919) (14595282107).jpg </gallery> == Tutumbu ka luar == {{Commonscat|Sorghum}} * [http://www.fao.org/docrep/T0818e/T0818E00.HTM FAO Report (1995) "Sorghum and millets in human nutrition"] * [http://www.fao.org/inpho/content/compend/toc_main.htm#TopOfPage FAO "Compendium on post-harvest operations" — Contains discussion on origin, processing and uses of sorghum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100505233003/http://www.fao.org/inpho/content/compend/toc_main.htm#TopOfPage |date=2010-05-05 }} * [http://www.hort.purdue.edu/newcrop/afcm/sorghum.html Alternative Field Crops] * [http://www.itis.usda.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=42106 ITIS 42106] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051129020415/http://www.itis.usda.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=42106 |date=2005-11-29 }} 2002-09-22 * [http://www.icrisat.org/text/research/grep/homepage/sorghum/sorghumhomepage.htm ICRISAT] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050324042221/http://www.icrisat.org/text/research/grep/homepage/sorghum/sorghumhomepage.htm |date=2005-03-24 }} * [http://amarillo.tamu.edu/programs/irrigtce/publications/Grain%20Sorghum%20Irrigation%20B-6152.pdf Grain Sorghum Irrigation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090911064046/http://amarillo.tamu.edu/programs/irrigtce/publications/Grain%20Sorghum%20Irrigation%20B-6152.pdf |date=2009-09-11 }} * [http://www.grains.org/page.ww?section=Barley%2C+Corn+%26+Sorghum&name=Sorghum Sorghum on US Grains Council Web Site] * [http://www.sorghumgrowers.com National Grain Sorghum Producers] * [http://www.ca.uky.edu/nssppa/production.html National Sweet Sorghum Producers and Processors Association] * [http://www.grains.org/galleries/default-file/Sorghum%20Handbook.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202074553/http://www.grains.org/galleries/default-file/Sorghum%20Handbook.pdf |date=2007-12-02 }} - Sorghum Handbook * [http://weedsoft.unl.edu/documents/GrowthStagesModule/Sorghum/Sorg.htm Sorghum Growth Stages] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070429022343/http://weedsoft.unl.edu/documents/GrowthStagesModule/Sorghum/Sorg.htm |date=2007-04-29 }} * [http://biology.plosjournals.org/perlserv/?request=get-document&doi=10.1371/journal.pbio.0030013 Sequencing of the Sorghum Genome by Methylation Filtration] * [http://www2.dpi.qld.gov.au/health/11762.html Risk management of cyanide (prussic acid) and nitrates in sorghum crops] * [http://www.phytozome.net/sorghum Preliminary assembly and annotation of sorghum bicolor genome] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100115115217/http://www.phytozome.net/sorghum |date=2010-01-15 }} == Referensi == <references /> {{Bahan pangan}} {{tanaman-stub}} [[Kategori:Poaceae]] [[Kategori:Serealia]] [[Kategori:Tutuwuhan tropis]] [[Kategori:Tutuwuhan industri]] [[Kategori:Tutuwuhan]] [[Kategori:Bahan kadaharan]] 7xhoir7my2yb13ncehfm9870lk97i5g 0 104245 712724 680976 2026-09-17T01:10:06Z InternetArchiveBot 25926 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 712724 wikitext text/x-wiki '''Aléxandra Asmasoebrata''' anu ngaran lengkepna, Allida Aléxandra Asmasoebrata, sarta nénéhna Andra, nyaéta hiji-hijina pembalap mobil wanoja ti Indonésia nu geus kakoncara di Asia, najan dina umurna anu masih kénéh ngora.<ref>{{Cite web|url=http://p2k.unkris.ac.id/en3/3065-2962/Alexandra-Asmasoebrata_248587_p2k-unkris.html|title=Alexandra Asmasoebrata {{!}} UNKRIS {{!}} Center of Studies|website=p2k.unkris.ac.id|accessdate=2023-03-25}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230325152310/http://p2k.unkris.ac.id/en3/3065-2962/Alexandra-Asmasoebrata_248587_p2k-unkris.html |date=2023-03-25 }}</ref> Dina taun 2017 inyana meunang pangajén Rékor Muri, ku sabab mangrupa hiji-hijina pembalap wanoja di Indonésia jeung Asia<ref>{{Cite web|url=https://www.sportstars.id/read/biodata-dan-agama-alexandra-asmasoebrata-pembalap-wanita-masuk-rekor-muri-2do4Z3|title=Biodata dan Agama Alexandra Asmasoebrata: Pembalap Wanita Masuk MURI - Sportstars.Id|last=sportstars.id|website=https://www.sportstars.id/|language=id|accessdate=2023-03-25}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230325151010/https://www.sportstars.id/read/biodata-dan-agama-alexandra-asmasoebrata-pembalap-wanita-masuk-rekor-muri-2do4Z3 |date=2023-03-25 }}</ref> Aléxandara mikaresep dunya balap téh ti mimiti umurna 12 taun kénéh, sarta némbongkeun préstasi anu pikareueuseun.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.viva.co.id/siapa/read/630-alexandra-asmasoebrata|title=Profil Alexandra Asmasoebrata - VIVA|last=VIVA|first=PT VIVA MEDIA BARU-|website=www.viva.co.id|language=id|accessdate=2023-03-25}}</ref> Wanoja geulis anu dilahirkeun di Jakarta 23 Méi 1988 téh mangrupa putri ka tilu ti Pasangan Aléx Asmasoebrata jeung Sofia Muri Murdiana. Bapana ogé mangrupa mantan pembalap anu saentragan jeung Aswin Bahar, Tinton Suprapto, Déyu jeung Dolly Indra Nasution.<ref name=":0" /> == Profil == * Ngaran: Aléxandra Asmasoebrata * Tempat, ping gumelar: Jakarta, 23 Mei 1988 * Agama: Islam * Jangkung, berat awak: 167 cm, 55 kg * Ngaran kolot: Aléx Asmasoebrata dan Sofia Muri Mardiana * Nama sadulur: Elly W, Ahmad Z, Aldino Asmasoebrata * Sakola: SMP Al Azhar Kebayoran Baru, SMU Al Azhar Kebayoran Baru, Fakultas Komunikasi Universitas Paramadina * Kagiatan balapan: Formula Renault Asia & Karting * Tim: IIRT (Indonesia Incorporated Racing Team) * Pelatih: Alex Yoong, Jorg Muller<ref>{{Cite web|url=https://p2k.stekom.ac.id/ensiklopedia/Alexandra_Asmasoebrata|title=Alexandra Asmasoebrata|last=KOMPUTER|first=UNIVERSITAS SAINS & TEKNOLOGI|website=p2k.stekom.ac.id|language=en|accessdate=2023-03-25}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230325153207/https://p2k.stekom.ac.id/ensiklopedia/Alexandra_Asmasoebrata |date=2023-03-25 }}</ref> == Biografi == Aléxandra Asmasoebrata mangrupa putri katilu ti pasangan Haji M. A. S. [[Alex Asmasoebrata]] jeung Hj. Sofia Muri Mardiana. Kiprahna di dunya balap téh turunan ti bapana, anu geus moyan kacida. Andra ngamimitian balap téh gokart salaku kadet 60 cc dina umurna anu akara 12 taun.<ref name=":1" /> Sababaraha kali inyana suksés dina ieu kagiatan, sababaraha kali jadi pinunjul.<ref name=":1" /> Teu lila, sataun saterusna pindah ka kelas 125 cc, inyana nepi ka tingkat ASEAN. Ku kaparigelan mintonkeun balapna, Andra téh ditawaran asup di aréna balap internasional. <ref name=":1">{{Cite web|url=https://p2k.stekom.ac.id/ensiklopedia/Alexandra_Asmasoebrata|title=Alexandra Asmasoebrata|last=KOMPUTER|first=UNIVERSITAS SAINS & TEKNOLOGI|website=p2k.stekom.ac.id|language=en|accessdate=2023-03-25}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230325153207/https://p2k.stekom.ac.id/ensiklopedia/Alexandra_Asmasoebrata |date=2023-03-25 }}</ref> Satulyna Andra diaubkeun dina kualifikasi Formula BMS Scholarship dina tanggal 27 nepi ka 29 Pébwari 2004 di Spanyol.<ref>{{Cite web|url=https://www.mobil123.com/berita/3-pebalap-cantik-indonesia/7833|title=3 Pebalap Cantik Indonesia - Berita Otomotif {{!}} Mobil123|website=Mobil123.com - Indonesia No.1 Portal Otomotif|language=Indonesian|accessdate=2023-03-25}}</ref> Tah ti dieu pisan Andra ngamimitian asup dina dunya balap mobil formula. Dina taun 2007, sajaba ti milu kajuaraan Karting (Gokart), Andra ogé miluan kajuaraan Formula Renault Asia.<ref name=":1" /> Bareng jeung miéling poé Kartini, dina tanggal 21 April 2007, Andra narima pangajén ti MURI (Museum Rékor Indonésia), kana préstasina salaku pembalap wanoja anu munggaran di Indonésia.<ref name=":1" /> Dina kancah internasional, Andra ogé kacatet salaku pembalap anu munggaran di [[Asia]]. Malah nepi ka bisa hasil nempatan ''pole position'' dina kajuaraan séri pamungkas 7 jeung 8 formula campus di Goldenport Motorpark Circuit, Beijing China dina bulan Oktober 2005 dina kagiatan Formula Kampus di China dia bulan Séptémber 2005.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|url=https://metro.sindonews.com/read/788091/170/jelang-formula-e-begini-keseruan-pebalap-cantik-alexandra-asmasoebrata-bareng-100-anak-1654286765|title=Jelang Formula E, Begini Keseruan Pebalap Cantik Alexandra Asmasoebrata Bareng 100 Anak|website=SINDOnews.com|language=id-ID|accessdate=2023-03-25}}</ref> == Préstasi == * 2002 champion National Kart Championship * 2005 champion National Kart Championship * 2005 World Championship Junior rotax max * 2005 China Formula Campus Asian Division<ref>{{Cite web|url=http://p2k.unkris.ac.id/en3/3065-2962/Alexandra-Asmasoebrata_248587_p2k-unkris.html|title=Alexandra Asmasoebrata {{!}} UNKRIS {{!}} Center of Studies|website=p2k.unkris.ac.id|accessdate=2023-03-25}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230325152310/http://p2k.unkris.ac.id/en3/3065-2962/Alexandra-Asmasoebrata_248587_p2k-unkris.html |date=2023-03-25 }}</ref> == Rujukan == <references /> [[Kategori:Kopdar Wikimedia Bandung 2023]] [[Kategori:Inohong Indonésia]] 48y30db7f4t2pkipeccombhh694c516 0 106302 712731 704684 2026-09-17T07:10:02Z InternetArchiveBot 25926 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 712731 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Bonsack machine.png|jmpl|gambar mesin]] == '''Jaman mesin''' == '''Jaman mesin''' ngawengku jaman awal abad ka-20 jeung ahir abad ka-19, atawa kira-kira taun 1880 nepi ka 1945. Aya ogé anu nganggap yén puncak jaman mesin nyaéta mangsa Perang Dunya I jeung [[Perang Dunya II,]] anu mangrupa bagian ahir révolusi [[Industri Kadua.]] Mesin mangrupa alat anu geus ngarobih dunya, tina révolusi industri nepi ka kamajuan téknologi modéren ayeuna. Tanpa mesin, kahirupan manusa sigana bakal langkung hese jeung béda ti anu urang alami ayeuna. Mun, sajarah mesin mimiti lila saméméh manusa nyiptakeun [[téknologi]] modéren.<ref name=":0">{{Cite journal|date=2023-06-12|title=Zaman Mesin|url=https://id.wikipedia.org/wiki/Zaman_Mesin|language=id}}</ref> Salah sahiji wangun pangheubeulna mesin kapanggih éta kabayang. Roda mangrupa penemuan penting anu ngamungkinkeun manusa ngangkut barang jeung bahan langkung gampang. Kabayang mimiti kapanggih kira-kira 3500 SM di Mesopotamia, sarta ti saprak harita geus ngarobah cara gerak jeung gawé manusa. Jaman baheula, mesin basajan sapertos kait, tali, jeung tuas dikembangkeun pikeun ngadukung tugas beurat sapertos ngawangun jeung transportasi. Salila Abad Pertengahan, téhnologi mesin dimekarkeun, kaasup penemuan cai jeung alat angin nu drove pabrik jeung pompa cai. Dina abad ka-18, Révolusi [[Industri]] mimiti nimukeun mesin uap James Watt. Mesin uap dipaké pikeun ngarobah énérgi tina suluh kana énergi mékanis lajeng kakuatan mesin industri kayaning mesin spinning, looms, sarta parabot tatanén.<ref>{{Cite web|url=https://fatek.umsu.ac.id/mengenal-listrik-dan-sejarahnya-2/|title=Mengenal Mesin dan Sejarahnya|website=Fakultas Teknik UMSU|language=en-US|accessdate=2025-02-22}}</ref> == '''Kamekaran Pangwangunan''' == Objék arkéologis atawa sésa-sésa Jaman Mesin kalebet: * Mesin produksi skala ageung, khususna pikeun ngahasilkeun logam, sapertos pabrik gulung baja, fabrikasi komponén sasak, jeung pencét awak mobil. * produk masal ngagunakeun sistem garis assembly pindah, utamana dina produksi mobil. * wangunan baja anu jangkung pisan, contona gedung [[Pencakar langit|pencakar]] [[Pencakar langit|langit]]<ref>{{Cite web|url=http://encyclopedia.chicagohistory.org/pages/300004.html|title=The Plan Comes Together|website=encyclopedia.chicagohistory.org|accessdate=2025-02-22}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230405155854/http://www.encyclopedia.chicagohistory.org/pages/300004.html |date=2023-04-05 }}</ref> * béaya handap vacuum cleaners jeung mesin cuci.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/technology/printing-press|title=Printing press {{!}} Invention, Definition, History, Gutenberg, & Facts {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|accessdate=2025-02-22}}</ref> == '''Dampak Sosial''' == Jaman mesin anu lumangsung dina awal abad ka-20 jeung ahir abad ka-19 miboga pangaruh kana kahirupan sosial masarakat, diantarana: * Munculna merek nasional jeung distribusi barang, hasilna seni lokal sarta karajinan<ref>{{Cite journal|last=Ely|first=Sumner Boyer|date=1933|title=The Effect of the Machine Age on Labor|url=http://www.jstor.org/stable/15561|journal=The Scientific Monthly|volume=37|issue=3|pages=257–262|issn=0096-3771}}</ref> == Rujukan<ref name=":0" /> == [[Kategori:Sajarah]] [[Kategori:WikiLatih Unsil]] k14reth33r6hjrfrq5e7krc8ken6dsm 0 107854 712725 711648 2026-09-17T01:21:04Z InternetArchiveBot 25926 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 712725 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | image = Andrew Johnson photo portrait head and shoulders, c1870-1880-Edit1.jpg | alt = Monochrome photograph of the upper body of Andrew Johnson | caption = Johnson, {{Circa|1870–1875}} | order = Présidén Amérika Sarikat ka-17 | office = Présidén Amérika Sarikat | term_start = 15 April 1865 | term_end = 4 Maret 1869 | predecessor = [[Abraham Lincoln]] | successor = [[Ulysses S. Grant]] | vicepresident = Kosong{{Efn|Johnson was vice president under Abraham Lincoln and became president upon [[Assassination of Abraham Lincoln|Lincoln's assassination]]. As this was prior to the adoption of the [[Twenty-fifth Amendment to the United States Constitution|Twenty-fifth Amendment]] in 1967, a vacancy in the office of vice president was not filled until the next ensuing election and inauguration.}} | order2 = Wakil Présidén Amérika Sarikat ka-16 | office2 = Wakil Présidén Amérika Sarikat | president2 = Abraham Lincoln | term_start2 = 4 Maret 1865 | term_end2 = 15 April 1865 | predecessor2 = [[Hannibal Hamlin]] | successor2 = [[Schuyler Colfax]] | office6 = 15th [[Governor of Tennessee]] | term_start6 = October 17, 1853 | term_end6 = November 3, 1857 | predecessor6 = [[William B. Campbell]] | successor6 = [[Isham G. Harris]] | office5 = [[Governor of Tennessee|Military Governor of Tennessee]] | appointer5 = Abraham Lincoln | term_start5 = March 12, 1862 | term_end5 = March 4, 1865 | predecessor5 = [[Isham G. Harris]]<br/>(as Governor) | successor5 = [[William G. Brownlow]]<br/>(as Governor) | jr/sr3 = United States Senator | state3 = [[Tennessee]] | term_start3 = March 4, 1875 | term_end3 = July 31, 1875 | predecessor3 = [[William G. Brownlow]] | successor3 = [[David M. Key]] | term_start4 = October 8, 1857 | term_end4 = March 4, 1862 | predecessor4 = [[James C. Jones]] | successor4 = [[David T. Patterson]] | state7 = Tennessee | district7 = {{ushr|TN|1|1st}} | term_start7 = March 4, 1843 | term_end7 = March 3, 1853 | predecessor7 = [[Thomas Dickens Arnold]] | successor7 = [[Brookins Campbell]] | birth_date = {{Birth date|1808|12|29}} | birth_place = [[Raleigh, North Carolina]], U.S. | death_date = {{Death date and age|1875|7|31|1808|12|29}} | death_place = [[Elizabethton, Tennessee]], U.S. | resting_place = [[Andrew Johnson National Cemetery]], Greeneville, Tennessee, U.S. | party = [[Democratic Party (United States)|Democratic]] (ti taun 1839){{Sfn|Trefousse|pp=38–42}}{{Sfn|Gordon-Reed|pp=39–40}} | otherparty = {{Nowrap|[[Independent politician|Independent]] (saméméh 1839){{Sfn|Trefousse|pp=38–42}}{{Sfn|Gordon-Reed|pp=39–40}}}}<br>[[Working Men's Party (New York)|Mechanics' (Working Men's)]] (1829–1835){{Sfn|Trefousse|p=35}}{{Sfn|Gordon-Reed|pp=33–36}}<br>[[National Union Party (United States)|National Union]] (1864–1867) | parents = {{Plainlist| * [[Jacob Johnson (father of Andrew Johnson)|Jacob Johnson]] * Mary McDonough }} | spouse = {{Marriage|[[Eliza McCardle Johnson|Eliza McCardle]]|17 Méi 1827}} | children = {{Hlist|[[Martha Johnson Patterson|Martha]]|[[Charles Johnson (Tennessee)|Charles]]|[[Mary Johnson Stover|Mary]]|[[Robert Johnson (Tennessee)|Robert]]|[[Andrew Johnson Jr.|Andrew Jr.]]}} | profession = {{Hlist|Politikus|Tukang kaput}} | signature = Andrew Johnson Signature.svg | signature_alt = Cursive signature in ink | branch = [[United States Army]] ([[Union Army]]) | serviceyears = 1862–1865 | rank = Brigadir Jenderal (salaku Gubernur Militer Tennessee) | battles = [[Perang Sipil Amérika]] }} '''Andrew Johnson''' (29 Désémber 1808{{Spaced ndash}}31 Juli 1875) nyaéta Présidén Amérika Sarikat anu ka-17, ngajabat ti taun 1865 nepi ka 1869. Saméméhna, anjeunna téh Wakil [[Présidén Amérika Sarikat]] ka-16 anu naék pangkat janten présidén saatos kajadian [[Assassination of Abraham Lincoln|ditelasanana Abraham Lincoln]]. Johnson mangrupa saurang [[War Democrat]] (Démokrat Perang) anu nyalonkeun diri bareng jeung Lincoln dina [[National Union Party (United States)|Partéy Uni Nasional]] nalika [[1864 presidential election|Pamilu Présidén 1864]], sarta mimitian ngajabat pas pisan nalika [[Perang Sipil Amérika]] réngsé. Kabijakan Johnson leuwih condong kana malikkeun deui nagara-nagara bagian anu kungsi [[Secession in the United States|misahkeun manéh (séksési)]] kana Uni kalayan gancang, tanpa méré panangtayungan pikeun [[Emancipation Proclamation|jalma-jalma anu kakara leupas tina perbudakan]] (urut [[Slavery in the United States|budak]]), sarta méré pangampura ([[Pardons for ex-Confederates|pangampura pikeun urut Konfédérasi]]). Hal ieu nyababkeun ayana papaséaan jeung [[U.S. Congress|Kongrés AS]] anu didominasi ku [[Republican Party (United States)|Partéy Républik]], anu puncakna nyaéta prosés [[Impeachment of Andrew Johnson|pamancatan (impeachment)]] ka dirina ku [[United States House of Representatives|Déwan Perwakilan Rahayat AS]] dina taun 1868. Sanajan kitu, anjeunna [[Impeachment trial of Andrew Johnson|dinyatakeun bébas]] di [[United States Senate|Sénat AS]] ku béda sora anu kacida saeutikna (ukur selisih hiji sora). Johnson lahir dina kaayaan sangsara sarta teu kungsi sakola. Anjeunna kungsi magang jadi [[Tukang kaput]] (penjahit) sarta digawé di sababaraha kota wates sateuacan matuh di [[Greeneville, Tennessee]]. Di dinya, anjeunna ngajabat salaku anggota déwan (alderman) sarta walikota sateuacan kapilih jadi anggota [[Tennessee House of Representatives]] dina taun 1835. Saatos sakedap ngajabat di [[Tennessee Senate]], Johnson kapilih janten anggota DPR AS (U.S. House of Representatives) dina taun 1843, dimana anjeunna ngajabat salila lima périodeu (sapuluh taun). Anjeunna janten gubernur Tennessee salila opat taun, sarta kapilih ku législatif janten anggota Sénat AS dina taun 1857. Nalika ngajabat di kongrés, anjeunna bajoang sangkan [[Homestead Bill]] disahkeun, anu tungtungna laksana teu lila saatos anjeunna ninggalkan korsi Sénat dina taun 1862. Nalika [[Slave states and free states|nagara-nagara bagian nu nganut perbudakan]] di [[Southern U.S.|Amérika Kidul]], kaasup Tennessee, misahkeun manéh (séksési) pikeun ngadegkeun [[Confederate States of America|Nagara Konfédérasi Amérika]], Johnson tetep satia ka Uni (Amérika Sarikat). Anjeunna mangrupa hiji-hijina sénator ti nagara bagian Konfédérasi anu teu geuwat mundur tina jabatanna saatos terang yén nagara bagianna misahkeun manéh. Dina taun 1862, Lincoln ngangkat anjeunna janten Gubernur Militer Tennessee saatos sabagian ageung wilayahna parantos direbut deui. Johnson janten pilihan anu logis salaku pasangan Lincoln dina pamilu 1864 margi Lincoln hoyong nepikeun pesen ngeunaan persatuan nasional dina kampanye pamiluna deui. Saatos meunang dina éta pamilu, Johnson resmi janten wakil présidén. Johnson ngalaksanakeun wangun [[Presidential Reconstruction|Rékonstruksi Présidén]] sorangan, nyaéta mangrupa runtuyan proklamasi anu maréntahkeun nagara-nagara bagian anu kungsi misahkeun manéh pikeun ngayakeun konvénsi sarta pamilu guna ngawangun deui pamaréntahan sipilna. Nagara-nagara bagian di Kidul mulikkeun deui loba pamingpin lami maranéhna sarta ngesahkeun [[Black Codes (United States)|Black Codes]] pikeun nyabut hak-hak sipil ti para urut budak (freedmen). Sanajan kitu, anggota Républik di Kongrés nolak narima wakil législatif ti nagara-nagara bagian éta sarta ngajukeun undang-undang pikeun ngabolaykeun léngkah-léngkah ti pihak Kidul. Johnson ngagunakeun hak véto kana éta rangkay undang-undang, tapi anggota Républik di Kongrés hasil ngabolaykeun vétona (override), anu satuyuna jadi pola pikeun sésa mangsa jabatanna.{{efn|Johnson saw 15 of his vetoes overridden by Congress, [[List of United States presidential vetoes|more than any other President]].}} Johnson nolak [[Fourteenth Amendment to the United States Constitution|Amandemén ka-14]] dina [[U.S. constitution|Konstitusi AS]], anu méré hak [[Citizenship of the United States|kawarganagaraan]] ka para urut budak. Dina taun 1866, anjeunna ngayakeun [[Swing Around the Circle|tur nasional anu tacan kungsi aya saméméhna]] pikeun ngamajukeun kawijakan éksekutifna, bari nyoba ngaruntuhkeun oposisi ti pihak Républik.{{Sfn|Castel|2002|p=231}} Nalika konflik antara cabang pamaréntahan beuki panas, Kongrés ngesahkeun [[Tenure of Office Act (1867)]] anu ngawatesan wewenang Johnson pikeun macat pajabat [[Cabinet of the United States|Kabinet]]. Anjeunna tetep maksa hayang macat [[United States Secretary of War|Menteri Perang]], [[Edwin Stanton]], tapi tungtungna anjeunna [[Impeachment of Andrew Johnson|dimancat (impeached)]] ku Déwan Perwakilan Rahayat sarta ampir waé dinyatakeun bersalah ku Sénat. Anjeunna teu hasil meunangkeun [[1868 Democratic National Convention|nominasi présidén ti Partéy Démokrat taun 1868]] sarta ninggalkeun jabatanna dina taun saterusna. Johnson mulang deui ka Tennessee saatos masa jabatanna salaku présidén réngsé sarta kenging sakedik pangakuan (vindication) nalika anjeunna kapilih janten anggota Sénat dina taun 1875. Hal ieu ngajantenkeun anjeunna hiji-hijina présidén dina sajarah AS anu saatosna ngajabat deui salaku Sénator. Anjeunna pupus lima bulan saatos ngamimitian masa jabatanna éta. Sikep Johnson anu teuas nolak hak-hak anu dijamin sacara féderal pikeun urang [[Aperika-Amérika]] meunang kritik anu kalintang lega, sarta para sajarawan [[Historical rankings of presidents of the United States#Notable scholar surveys|ajeg nempatkeun anjeunna]] salaku salah sahiji présidén Amérika Sarikat anu panggoréngna. == Mangsa leutik == === Budak leutik === [[File:Andrew Johnsons First Home 2006.jpg|thumb|Tempat lahir sarta imah mangsa budak Johnson, ayana di [[Mordecai House|Taman Bersejarah Mordecai]] di [[Raleigh, North Carolina]]|left]] Andrew Johnson lahir di [[Raleigh, North Carolina]], dina 29 Désémber 1808, putra ti Jacob Johnson jeung Mary ("Polly") McDonough, saurang tukang nyeuseuh. Anjeunna miboga getih turunan [[English Americans|Inggris]], [[Scotch-Irish Americans|Skot-Irlandia]], sarta [[Scottish Americans|Skotlandia]].<ref>{{Cite book |first=Robert A. |last=Nowlan |url=https://books.google.com/books?id=0K-nCwAAQBAJ&pg=PA387 |title=The American Presidents From Polk to Hayes: What They Did, What They Said & What Was Said About Them |publisher=Outskirts Press |year=2016 |isbn=978-1-4787-6572-1 |page=387}}</ref> Anjeunna miboga lanceuk lalaki, William, anu opat taun leuwih kolot, sarta hiji lanceuk awéwé, Elizabeth, anu pupus nalika masih kénéh budak. Johnson lahir di hiji ''gubug'' dua kamar anu satuluyna jadi modal pulitik dina pertengahan abad ka-19; anjeunna sering ngingetkeun para pamilih ngeunaan asal-usulna anu hina.{{Sfn|Gordon-Reed|pp=17–18}}{{Sfn|Castel|2002|p=225}} Jacob Johnson téh jalma miskin, kitu ogé bapana, William Johnson, tapi anjeunna kungsi jadi konstabel (pulisi) kota Raleigh sateuacan kawin sarta ngawangun kulawarga. Jacob Johnson kungsi jadi [[porter (carrier)|porter]] pikeun [[State Bank of North Carolina]], anu diangkat ku [[William Polk (colonel)|William Polk]], baraya ti Présidén [[James K. Polk]].<ref>{{Cite book |last=Polk |first=William Harrison |url=http://archive.org/details/polkfamilykinsme00polk |title=Polk family and kinsmen |date=1912 |publisher=Press of the Bradley & Gilbert Co. |others=New York Public Library |location=Louisville, Kentucky |pages=143 |language=en-us |via=[[Internet Archive]]}}</ref> Jacob jeung Mary duanana buta huruf (teu bisa maca-nulis), sarta kungsi digawé jadi palayan kedai (tavern), sedengkeun Johnson sorangan teu kungsi sakola{{Sfn|Castel|2002|p=225}} sarta digedékeun dina kaayaan sangsara.{{Sfn|Castel|2002|p=225}} Jacob pupus ku sabab serangan jantung nalika nuju nabeuh loncéng kota, teu lila saatos nyalametkeun tilu jalma anu ampir titeuleum, nalika Andrew yuswana nuju tilu taun.{{Sfn|Trefousse|p=20}} Polly Johnson satuluyna digawé jadi tukang nyeuseuh sarta jadi tulang tonggong kulawarga. Pagaweanana harita dianggap hina, sabab mindeng mawa manéhna asup ka imah batur sorangan. Kusabab rupa Andrew teu mirip jeung lanceuk-lanceukna, aya rumor yén anjeunna téh putra ti lalaki séjén. Polly Johnson tungtungna kawin deui ka saurang lalaki nu ngaranna Turner Doughtry, anu sarua miskinna.{{Sfn|Gordon-Reed|pp=18–22}} Indungna Johnson ngamagangkeun putrana, William, ka saurang tukang kaput (panjahit) nu ngaranna James Selby. Andrew ogé milu magang di bengkel Selby dina yuswa sapuluh taun sarta sacara hukum kabeungkeut pikeun ngabakti nepi ka yuswa 21 taun. Johnson cicing sareng indungna salila sabagian mangsa magangna, sarta salah saurang karyawan Selby ngajarkeun anjeunna dasar-dasar maca jeung nulis.{{Sfn|Gordon-Reed|pp=22–23}} Pangaweruhna beuki nambahan ku ayana warga anu sering datang ka bengkel Selby pikeun mangmacakeun buku ka para tukang kaput anu nuju digawé. Malah sateuacan janten magang ogé, Johnson parantos sering sumping pikeun ngupingkeun. Éta bacaan téh numuwuhkeun rasa cinta kana diajar saumur hirupna; biograferna, [[Annette Gordon-Reed]], nyebutkeun yén Johnson, anu satuluyna janten orator (tukang pidato) anu jempolan, diajar seni nyarita nalika anjeunna nuju ngasupkeun benang kana jarum sarta neukteukan lawon.{{Sfn|Gordon-Reed|p=26}} [[File:Andrew Johnson s Indenture (Asheville News, August 20, 1869, Page 4).jpg|thumb|upright=0.7|left|"Kontrak Magang Andrew Johnson" (''Asheville News'', 20 Agustus 1869, Kaca 4)]] {{Andrew Johnson series}} Johnson teu ngarasa betah di tempat James Selby, sarta saatos sakitar lima taun, anjeunna sareng lanceukna kabur. Selby ngaréspon ku cara ngayakeun sayembara (hadiah) pikeun saha waé anu bisa mawa maranéhna balik: "Hadiah Sapuluh Dollar. Kabur ti nu nandatangan, dua budak magang, kabeungkeut sacara hukum, namina William jeung Andrew Johnson... [bayaran] ka saha waé anu masrahkeun éta budak magang ka kuring di Raleigh, atawa kuring bakal méré hadiah di luhur ngan pikeun Andrew Johnson hungkul."{{Sfn|Gordon-Reed|p=27}} Éta dua sadulur téh angkat ka [[Carthage, North Carolina]], dimana Johnson digawé jadi tukang kaput salila sababaraha bulan. Ku sabab sieun ditéwak sarta dipulangkeun ka Raleigh, Johnson pindah ka [[Laurens, South Carolina]]. Anjeunna gancang meunang pagawéan, panggih jeung cinta munggaranana, Mary Wood, sarta mangnyieunkeun simbut (quilt) salaku kado. Nanging, Mary nolak lamaran kawinna. Anjeunna mulang deui ka Raleigh kalayan harepan bisa nebus kontrak magangna, tapi teu manggih kasapukan jeung Selby. Kusabab teu bisa cicing di Raleigh—bisi ditéwak lantaran ninggalkeun Selby—anjeunna mutuskeun pikeun pindah ka kulon.{{Sfn|Trefousse|pp=23–26}}{{Sfn|Gordon-Reed|pp=27–29}} === Pindah ka Tennessee === Johnson ninggalkeun North Carolina sarta indit ka Tennessee, kalolobaanana mah ku cara leumpang. Saatos sakedap cicing di [[Knoxville, Tennessee|Knoxville]], anjeunna pindah ka [[Mooresville, Alabama]].{{Sfn|Trefousse|pp=23–26}}{{Sfn|Gordon-Reed|pp=29–30}} Anjeunna satuluyna digawé jadi tukang kaput di [[Columbia, Tennessee]], nanging dicalukan deui ka Raleigh ku indung jeung bapa téréna, anu ngarasa kasempetan di dinya téh kawatesanan sarta boga niat pikeun émigrasi (pindah) ka kulon. Johnson jeung rombonganana indit ngaliwatan [[Pagunungan Blue Ridge]] ka [[Greeneville, Tennessee]]. Andrew Johnson langsung bogoh ka éta kota dina tetempoan munggaran; nalika anjeunna parantos beunghar, anjeunna mésér lahan tempat anjeunna munggaran kémping sarta melak tangkal di dinya salaku pangéling-ngéling.{{Sfn|Gordon-Reed|pp=28–29}} [[File:Locket_portraits_of_Andrew_and_Eliza_(McCardle)_Johnson_created_1840s.jpg|thumb|Potrét dina [[lokét]] Andrew sarta Eliza (McCardle) Johnson, dijieun taun 1840-an]] Di Greeneville, Johnson ngadegkeun usaha kaput anu suksés di hareup imahna. Dina taun 1827, dina yuswa 18 taun, anjeunna kawin ka [[Eliza McCardle Johnson|Eliza McCardle]] anu yuswana 16 taun, putri saurang tukang sapatu lokal. Éta pasangan téh dikawinkeun ku Hakim Perdamaian [[Mordecai Lincoln]], dulur misan ti [[Thomas Lincoln]], anu putrana (Abraham Lincoln) satuluyna bakal janten présidén. Kulawarga Johnson ngawangun rumah tangga salila ampir 50 taun sarta dipaparin lima putra: [[Martha Johnson Patterson|Martha]] (1828), [[Charles Johnson (Tennessee)|Charles]] (1830), [[Mary Johnson Stover|Mary]] (1832), [[Robert Johnson (Tennessee)|Robert]] (1834), sarta [[Andrew Johnson Jr.|Andrew Jr.]] (1852). Sanajan anjeunna nandangan panyakit [[TBC]] (tuberculosis), Eliza terus ngarojong sagala usaha salakina. Anjeunna ngajarkeun Johnson élmu matematika sarta ngabingbing anjeunna pikeun ngoméan kamampuh nulisna.{{Sfn|Trefousse|pp=27–29}}{{Sfn|Gordon-Reed|pp=31–32}} Kusabab sipatna anu éraan sarta resep cicing di imah, Eliza Johnson biasana tetep cicing di Greeneville nalika karir pulitik Johnson nuju nanjak. Anjeunna jarang katingal salila mangsa jabatan présidén salakina; putrana, Martha, anu biasana pancén janten [[hostess]] (panyambung tamu) resmi di Gedong Bodas.{{Sfn|Gordon-Reed|p=32}} Usaha kaput Johnson beuki maju dina taun-taun munggaran rumah tanggana, anu ngamungkinkeun anjeunna pikeun nyéwa tanaga mantu sarta miboga modal pikeun investasi dina widang perumahan (real estate).{{Sfn|Gordon-Reed|pp=32–33}} Di satuluyna, anjeunna mindeng mintonkeun rasa reueus kana bakatna salaku tukang kaput, kalayan nyebatkeun: "pagawéan kuring mah tara pernah ngabedah (soék) atawa coplok jahitanana".{{Sfn|Castel|1979|p=3}} Anjeunna mangrupa saurang anu kacida resepna maca. Buku-buku ngeunaan orator (tukang pidato) kawentar geus numuwuhkeun minatna kana dialog pulitik, sarta anjeunna sering ngayakeun débat pribadi ngeunaan masalah-masalah haneut harita jeung para langgananana anu miboga sawangan béda. Anjeunna ogé milu ngadebat dina kagiatan débat di [[Greeneville College]].{{Sfn|Trefousse|p=31}} === Budak beulian === {{main|Andrew Johnson and slavery}} Dina taun 1843, Johnson mésér budak (slaves) munggaranana, [[Dolly Johnson|Dolly]], anu harita yuswana 14 taun. Dolly miboga tilu putra—[[Elizabeth Johnson Forby|Liz]], [[Florence Johnson Smith|Florence]] sarta [[William Andrew Johnson|William]]. Teu lila saatos mésér Dolly, anjeunna mésér dulur sabapa/saindung Dolly nu ngaranna [[Sam Johnson (Tennessee)|Sam]]. Sam Johnson sarta pamajikanana, Margaret, miboga salapan putra. Sam satuluyna janten komisioner [[Freedmen's Bureau]] sarta kawéntar salaku jalma anu miboga harga diri anu luhur, anu sering badami ngeunaan rupa pagawéanana jeung kulawarga Johnson. Malah, anjeunna nampi kompensasi artos tina hasil jerih payahna sarta badami sareng Andrew Johnson pikeun nampi salambar lahan anu tungtungna dipaparinkeun sacara haratis ku Johnson dina taun 1867.<ref name="park"/> [[File:Sam Johnson (Tennessee).jpg|thumb|Dina biografi Andrew Johnson taun 1928, [[Sam Johnson (Tennessee)|Sam Johnson]] (~1830–saatos 1901) digambarkeun salaku "budak paporit" Johnson.<ref name="Winston1928"> {{Cite book |last=Winston |first=Robert W. | author-link=Robert W. Winston |url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uc1.b4432643&seq=133 |title=Andrew Johnson, Plebeian and Patriot |date=1928 |publisher=H. Holt and company |location=New York |page=103 |language=en-us |via=[[HathiTrust]]}}</ref>]] Dina taun 1857, Johnson mésér [[Henry Johnson (Tennessee)|Henry]], anu harita yuswana 13 taun sarta satuluyna milu maturan kulawarga Johnson ka [[Gedong Bodas]]. Dina catetan sajarah, Johnson sahenteuna miboga sapuluh urang budak beulian.<ref name="park">{{Cite web |date=July 24, 2020 |title=Slaves of Andrew Johnson |url=https://www.nps.gov/anjo/learn/historyculture/slaves.htm |access-date=January 21, 2022 |website=Andrew Johnson |publisher=National Park Service}}</ref> Andrew Johnson ngabébasan budak-budakna dina tanggal 8 Agustus 1863; maranéhna tetep babarengan jeung anjeunna salaku palayan anu digajih. Sataun ti harita, nalika Johnson janten gubernur militer Tennessee, anjeunna mroklamirkeun kabébasan pikeun sakabéh budak di Tennessee. Sam sarta Margaret, urut budak Johnson, cicing di bengkel kaputna nalika Johnson janten présidén, kalayan teu kudu mayar séwa.<ref name="park" /> Salaku tanda pangajén kana proklamasi kabébasan éta, Andrew Johnson dipasihan jam ku jalma-jalma anu nembé dibébasan di Tennessee kalayan tulisan "pikeun Énergi anu Teu Aya Pegatna dina Merjuangkeun Kabébasan".<ref>{{Cite book |last=Donhardt |first=Gary L. |url=https://books.google.com/books?id=UW32n2HWwRIC&q=%22for+his+untiring+energy+in+the+cause+of+Freedom.%22&pg=PA55 |title=In the Shadow of the Great Rebellion |date=2007 |publisher=Nova Science Publishers |isbn=978-1-60021-086-0 |location=New York |page=55}}</ref> == Karir Pulitik == === Politikus Tennessee === Johnson mantuan ngatur tikét [[Working Men's Party (New York)|Mechanics' (Working Men's)]] dina pamilu munisipal Greeneville taun 1829. Anjeunna kapilih janten anggota déwan (alderman) kota, bareng jeung babaturanana Blackston McDannel sarta Mordecai Lincoln.{{Sfn|Trefousse|p=35}}{{Sfn|Gordon-Reed|pp=33–36}} Saatos kajadian [[Nat Turner's slave rebellion|Baruntakna Budak Nat Turner]] dina taun 1831, hiji konvénsi nagara bagian diayakeun pikeun ngesahkeun konstitusi anyar, kaasup katangtuan pikeun [[disfranchisement|nyabut hak pilih]] jalma-jalma nu boga warna kulit (people of color) anu merdéka. Éta konvénsi ogé hayang ngoméan tarif pajeg perumahan sarta nyadiakeun waragad pikeun pangwangunan infrastruktur di Tennessee. Éta konstitusi diajukeun pikeun sora publik, sarta Johnson nyarita sacara lega pikeun ngarojongna; kampanye anu suksés ieu méré anjeunna kasempetan pikeun dipikawanoh di sakuliah nagara bagian. Dina tanggal 4 Januari 1834, babaturan sasama anggota déwan milih anjeunna janten walikota Greeneville.{{Sfn|Trefousse|pp=33, 36}}{{Sfn|Gordon-Reed|pp=36–37}} Dina taun 1835, Johnson nyalonkeun diri pikeun korsi [[Open seat|"floater" (kabuka)]] anu dibagi ku [[Greene County, Tennessee|Greene County]] jeung tatangganna [[Washington County, Tennessee|Washington County]] di [[Tennessee House of Representatives]] (DPR Tennessee). Nurutkeun biograferna, [[Hans L. Trefousse]], Johnson "ngancurkeun" oposisi dina debat sarta meunangkeun pamilu kalayan sora ampir dua tanding hiji.{{Sfn|Trefousse|p=36}}{{Sfn|Gordon-Reed|p=37}} Salila mangsa di Greeneville, Johnson ngagabung ka [[Tennessee Army National Guard|Milisi Tennessee]] salaku anggota Régimén ka-90. Anjeunna meunang pangkat [[Colonel (United States)|kolonél]], sanajan nalika janten anggota, Johnson kungsi didenda pikeun palanggaran anu teu kanyahoan.{{Sfn|Trefousse|pp=14, 25}} Saatos éta, anjeunna mindeng dicalukan atanapi disebut dumasar kana pangkatna. Dina masa jabatan munggaranana di législatif anu ngayakeun sidang di ibu kota nagara bagian, [[Nashville, Tennessee|Nashville]], Johnson henteu salawasna milih bareng [[Democratic Party (United States)|Partéy Démokrat]] atanapi [[Whig Party (United States)|Partéy Whig]] anu nembé kabentuk, sanajan anjeunna kacida mikahormat ka Présidén [[Andrew Jackson]], saurang Démokrat sarta sasama urang Tennessee. Partéy-partéy utama harita masih kénéh nangtukeun ajén-inajén inti sarta usulan kawijakanana. Partéy Whig diwangun pikeun nangtang Jackson kusabab sieun ku museurna kakawasaan dina Cabang Éksekutif; Johnson béda jeung urang Whig sabab anjeunna nolak pangaluaran anggaran pamaréntah anu kaleuleuwihi sarta nyarita ngalawan bantuan pikeun jalan karéta api, sedengkeun konstituénna mah miharep ayana pangwangunan dina transportasi. Saatos [[Brookins Campbell]] sarta urang Whig ngéléhkeun Johnson dina pamilu 1837, Johnson teu kungsi éléh deui dina balapan pamilu salila tilu puluh taun ka hareup. Dina taun 1839, anjeunna nyoba meunangkeun deui korsina, mimitina mah salaku urang Whig, tapi nalika calon séjén nyiar nominasi Whig, anjeunna lumpat salaku urang Démokrat sarta kapilih. Ti saprak harita, anjeunna ngarojong partéy Démokrat sarta ngawangun mesin pulitik anu kuat di Greene County.{{Sfn|Trefousse|pp=38–42}}{{Sfn|Gordon-Reed|pp=39–40}} Johnson janten advokat kuat pikeun Partéy Démokrat. Anjeunna kasohor ku oraturna dina mangsa dimana pidato publik téh janten sarana inpormasi sakaligus hiburan pikeun masarakat; jalma-jalma loba anu daratang hayang ngadéngékeun anjeunna nyarita.{{Sfn|Gordon-Reed|p=42}} Dina taun 1840, Johnson kapilih janten éléktor présidén pikeun Tennessee, anu méré anjeunna leuwih loba publikasi di sakuliah nagara bagian. Sanajan Présidén Démokrat [[Martin Van Buren]] diéléhkeun ku urut sénator [[Ohio]] [[William Henry Harrison]], Johnson boga peran penting dina ngajaga Greene County tetep dina kubu Démokrat.{{Sfn|Trefousse|p=43}} Anjeunna kapilih janten anggota [[Tennessee Senate]] dina taun 1841, dimana anjeunna ngajabat salila dua taun.<ref name="CongBio">{{Biographical Directory of Congress|J000116|inline=1}}</ref> Anjeunna parantos ngahontal kasuksésan finansial dina usaha kaputna, tapi dijual pikeun konséntrasi dina dunya pulitik. Anjeunna ogé parantos miboga lahan tambahan, kaasup imah anu leuwih gedé sarta kebon (tempat indung jeung bapa téréna cicing), sarta di antara asetna téh aya dalapan atawa salapan urang budak beulian.{{Sfn|Trefousse|pp=45–46}} === Anggota DPR Amérika Sarikat (1843–1853) === {{Anchor|Congressman (1843–1853)}} Saatos ngajabat di dua kamar législatif nagara bagian, Johnson ningal yén kapilih ka Kongrés mangrupa léngkah salajengna dina karir pulitikna. Anjeunna ngalakukeun sababaraha manuver pulitik pikeun meunangkeun pangrojong Démokrat, kaasup ngaganti kapala kantor pos Whig di Greeneville, sarta ngéléhkeun pengacara [[Jonesborough, Tennessee|Jonesborough]] John A. Aiken ku 5.495 sora tanding 4.892.{{Sfn|Schroeder-Lein|Zuczuk|p=55}}{{Sfn|Trefousse|pp=51–53}} Di Washington, anjeunna ngagabung jeung mayoritas anyar Démokrat di DPR AS. Johnson bajoang pikeun kapentingan urang miskin, mertahankeun sikep anti-[[Abolitionism in the United States|abolisionis]] (anti panghapusan perbudakan), ngabela pangaluaran pamaréntah anu kawates, sarta nolak tarif pelindung.{{Sfn|Trefousse|p=53}} Nalika Eliza tetep cicing di Greeneville, Anggota Déwan Johnson nyingkahan kagiatan sosial sarta leuwih milih diajar di [[Library of Congress]].{{Sfn|Trefousse|p=56}} Sanajan sasama Démokrat Tennessee, [[James K. Polk]], [[1844 United States presidential election|kapilih janten présidén]] dina taun 1844, sarta Johnson parantos kampanye pikeun anjeunna, duanana miboga hubungan anu sesah, sarta Présidén Polk nolak sababaraha usulan jabatan (patronage) ti anjeunna.{{Sfn|Gordon-Reed|p=44}} Johnson percaya, saperti loba Démokrat Kidul, yén Konstitusi ngajaga hak milik pribadi, kaasup budak beulian, sahingga pamaréntah féderal jeung nagara bagian dilarang ngahapus perbudakan.{{Sfn|Gordon-Reed|pp=43–44}} Anjeunna meunangkeun masa jabatan kadua dina taun 1845 ngalawan [[William Gannaway Brownlow|William G. Brownlow]], mintonkeun dirina salaku pembéla urang miskin ngalawan aristokrasi. Dina masa jabatan kaduana, Johnson ngarojong kaputusan administrasi Polk pikeun perang dina [[Mexican–American War|Perang Méksiko]], anu dianggap ku sababaraha urang Kalér salaku usaha pikeun meunangkeun wilayah guna ngalegaan perbudakan ka kulon, sarta nolak [[Wilmot Proviso]], usulan pikeun nyaram perbudakan di wilayah mana waé anu dimeunangkeun ti Méksiko. Anjeunna ngenalkeun pikeun munggaranana Homestead Bill, pikeun méré lahan {{Convert|160|acre}} ka jalma anu kersa matuh sarta miboga hak milikna.{{Sfn|Trefousse|pp=61–63}}{{Sfn|Gordon-Reed|pp=45–46}} Ieu masalah kacida pentingna pikeun Johnson kusabab asal-usulna anu hina.{{Sfn|Trefousse|pp=61–63}}{{Sfn|Gordon-Reed|pp=47–49}} Dina [[1848 United States presidential election|pamilu présidén taun 1848]], Partéy Démokrat peupeus alatan masalah perbudakan, sarta kaum abolisionis ngawangun [[Free Soil Party]], kalayan urut présidén Van Buren salaku calonna. Johnson ngarojong calon Démokrat, urut sénator Michigan [[Lewis Cass]]. Ku sabab partéy peupeus, calon Whig Jenderal [[Zachary Taylor]] meunang kalayan gampang, sarta unggul di Tennessee.{{Sfn|Trefousse|pp=69–71}} Hubungan Johnson jeung Polk tetep goréng; Présidén nyatet dina buku poéanana ngeunaan resepsi Taun Anyar pamungkas dina taun 1849 yén: <blockquote>Di antara nu nganjang anu katingal ku kuring dina balaréa poé ieu nyaéta Hon. Andrew Johnson ti DPR. Sanajan anjeunna ngawakilan Distrik Démokrat di Tennessee (Nagara Bagian kuring sorangan), ieu mangrupa munggaranana kuring ningal anjeunna salila sési Kongrés ayeuna. Ngaku salaku urang Démokrat, anjeunna parantos musuhan ka kuring sacara pulitik, upami henteu sacara pribadi, salila sakabéh masa jabatan kuring. Anjeunna kacida pendendam sarta nekad dina watek jeung kalakuanana. Upami anjeunna miboga kawanian jeung kamerdékaan pikeun nyatakeun oposisina sacara terang-terangan, anjeunna terang yén anjeunna moal kapilih ku konstituénna. Kuring teu ngarasa kantos masihan alesan anu matak nyigeung anjeunna.<ref>{{Cite book |author=James K. Polk |url=https://books.google.com/books?id=MBsOAAAAIAAJ&pg=PA265 |title=The diary of James K. Polk during his presidency, 1845 to 1849: now first printed from the original manuscript in the Collections of the Chicago Historical Society |publisher=A.C. McClurg & Co |year=1910 |isbn=978-1-62376-929-1 |editor=Milo M. Quaife |volume=4 |page=265 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150916144031/https://books.google.com/books?id=MBsOAAAAIAAJ&pg=PA265 |archive-date=September 16, 2015 |url-status=live}}</ref></blockquote> Johnson, alatan minat nasional dina pangwangunan jalan karéta api anyar sarta réspon kana pangabutuh transportasi anu leuwih hadé di distrikna, ogé ngarojong bantuan pamaréntah pikeun [[East Tennessee, Virginia and Georgia Railway|Jalan Karéta Api Tennessee Wétan jeung Virginia]].{{Sfn|Trefousse|p=73}} [[File:Andrew-johnson-house-tn1.jpg|thumb|right|Imah Andrew Johnson, diwangun dina taun 1851 di [[Greeneville, Tennessee]]]] Salila kampanye pikeun masa jabatan kaopat, Johnson konséntrasi kana tilu masalah: perbudakan, ''homesteads'', sarta pamilu yudisial. Anjeunna ngéléhkeun lawanna, [[Nathaniel G. Taylor]], dina Agustus 1849, kalayan sora anu leuwih loba dibandingkeun kampanye saméméhna. Nalika DPR ngayakeun sidang dina Désémber, perpecahan partéy alatan Free Soil Party ngahambat kabentukna mayoritas pikeun milih Speaker (Ketua DPR). Johnson ngusulkeun aturan sangkan Speaker tiasa kapilih ku sora terbanyak (pluralitas); sababaraha minggu ti harita batur nyokot usulan anu sarua, sarta urang Démokrat [[Howell Cobb]] kapilih.{{Sfn|Trefousse|pp=74–75}} Saatos pamilu Speaker réngsé sarta Kongrés siap digawé, masalah perbudakan janten perhatian utama. Urang Kalér hayang narima California, nagara bagian bébas, ka Uni. [[Henry Clay]] ti Kentucky ngenalkeun runtuyan résolusi di Sénat, nyaéta [[Kompromi 1850]], pikeun narima California sarta ngesahkeun undang-undang anu dipiharep ku unggal pihak. Johnson milih pikeun sakabéh katangtuan kecuali panghapusan perdagangan budak di ibu kota nagara.{{Sfn|Trefousse|pp=75–76}}<ref>{{Cite web |date=August 15, 2016 |title=Slavery and Emancipation in the Nation's Capital |url=https://www.archives.gov/publications/prologue/2010/spring/dcslavery.html |access-date=January 31, 2024 |website=National Archives |language=en}}</ref> Anjeunna ngadesek résolusi amandemén konstitusi pikeun pamilu langsung sénator (anu harita dipilih ku législatif nagara bagian) sarta présidén (anu dipilih ku [[Electoral College (United States)|Lembaga Pamilih]]), sarta ngawatesan masa jabatan hakim féderal nepi ka 12 taun. Sadayana usulan ieu ditolak.{{Sfn|Trefousse|p=78}} Sagolongan Démokrat nyalonkeun [[Landon Carter Haynes]] pikeun nangtang Johnson nalika anjeunna nyiar masa jabatan kalima; urang Whig kacida bungahna ningal papaséaan di jero Démokrat sahingga maranéhna teu nyalonkeun kandidat sorangan. Kampanye éta diwarnaan ku débat anu sengit: masalah utama Johnson nyaéta pangésahan Homestead Bill; Haynes nganggap yén éta bakal ngagampangkeun abolisi. Johnson meunangkeun pamilu ku leuwih ti 1.600 sora.{{Sfn|Trefousse|p=78}} Sanajan anjeunna teu pati resep ka calon présidén partéyna dina [[1852 United States presidential election|taun 1852]], urut sénator New Hampshire [[Franklin Pierce]], Johnson tetep kampanye pikeun anjeunna. Pierce kapilih, tapi éléh di Tennessee.{{Sfn|Trefousse|p=81}} Dina taun 1852, Johnson hasil ngajantenkeun DPR ngaluluskeun Homestead Bill-na, tapi gagal di Sénat.{{Sfn|Gordon-Reed|p=49}} Urang Whig parantos ngawasa législatif Tennessee, sarta dina kapamingpinan [[Gustavus Adolphus Henry, Sr.|Gustavus Henry]], ngarobah wates-wates Distrik Kahiji Johnson sangkan jadi korsi anu aman pikeun partéyna. ''Nashville Union'' nyebut hal ieu salaku "Henry-mandering";{{Efn|Play on words tina [[gerrymandering]].}}{{Sfn|Trefousse|p=82}} Johnson ngangluh, "Kuring teu boga mangsa hareup dina pulitik."{{Sfn|Castel|1979|p=5}} Salila périodeu ieu, Johnson janten saurang [[Freemasonry|Freemason]], diinisiasi di Lodge Greenville No. 119 di Greenville, Tennessee.<ref>{{Cite web |title=Masonic Presidents {{!}} Washington Lodge No. 20 |url=https://www.wln20.org/masonic-presidents |access-date=January 26, 2025 |website=WLN20 |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260202050403/https://www.wln20.org/masonic-presidents |date=February 2, 2026 }}</ref> === Gubernur Tennessee (1853–1857) === [[File:Andrew Johnson by William Brown Cooper.png|thumb|Potrét Johnson, 1856, karya [[William Brown Cooper]]]] Upami Johnson kungsi mikir badé pangsiun tina dunya pulitik saatos mutuskeun moal nyalonkeun deui ka DPR, anjeunna gancang ngarobah pikiranana.{{Sfn|Gordon-Reed|p=51}} Babaturan pulitikna mimiti ngatur siasat pikeun meunangkeun nominasi gubernur pikeun anjeunna. Konvénsi Démokrat sacara buleud milih anjeunna, sanajan sababaraha anggota partéy teu pati bungah ku éta pilihan. Urang Whig parantos meunang dina dua pamilu gubernur saméméhna, sarta masih kénéh ngawasa législatif.{{Sfn|Trefousse|pp=84–85}} Partéy Whig nyalonkeun Henry, anu ngajantenkeun masalah "Henry-mandering" di Distrik Kahiji janten padungdengan anu haneut.{{Sfn|Trefousse|pp=84–85}} Éta dua tokoh téh ngayakeun débat di unggal puseur kabupaten di Tennessee sateuacan sési debatna dieureunkeun dua minggu méméh pamilu Agustus 1853 alatan aya kulawarga Henry anu gering.{{Sfn|Gordon-Reed|p=51}}{{Sfn|Trefousse|pp=87–88}} Johnson meunangkeun pamilu ku 63.413 sora tanding 61.163; sababaraha sora anu asup ka anjeunna téh mangrupa bales budi tina jangjina pikeun ngarojong urang Whig [[Nathaniel Green Taylor|Nathaniel Taylor]] pikeun nempatan urut korsi anjeunna di Kongrés.{{Sfn|Trefousse|p=88}}{{Sfn|Schroeder-Lein|Zuczuk|p=119}} Gubernur Tennessee harita mah miboga kakuatan anu saeutik: Johnson tiasa ngusulkeun undang-undang nanging teu tiasa ngavéto, sarta kalolobaan pangangkatan pajabat diputuskeun ku législatif anu dikawasa ku urang Whig. Sanajan kitu, éta jabatan téh janten sajenis "[[bully pulpit]]" (panggung pangaruh) anu ngamungkinkeun anjeunna mintonkeun diri sarta sawangan pulitikna ka masarakat.{{Sfn|Gordon-Reed|pp=52–53}} Anjeunna hasil meunangkeun pajabat-pajabat anu dipiharep ku anjeunna salaku balesan tina pangrojongna ka [[John Bell (Tennessee politician)|John Bell]], urang Whig, pikeun salah sahiji korsi Sénat AS ti nagara bagian éta. Dina biantara dua taunanna anu munggaran, Johnson ngadesek nyaderhanakeun sistem yudisial nagara bagian, ngabolaykeun Bank of Tennessee, sarta ngadegkeun lembaga pikeun nyadiakeun kasaragaman dina timbangan jeung ukuran; usulan anu pamungkas mah disatujuan. Johnson ogé kritis kana sistem sakola umum di Tennessee sarta ngusulkeun sangkan dana ditingkatkeun liwat pajeg—usulan gabunganana tungtungna disahkeun.{{Sfn|Trefousse|p=92}} Reformasi anu dilaksanakeun salila Johnson janten gubernur kaasup ngadegkeun perpustakaan umum nagara bagian (sangkan buku tiasa diakses ku saréréa) sarta sistem sakola umum munggaran, ogé ngayakeun paméran nagara bagian (state fairs) sacara rutin pikeun kapentingan para pengrajin jeung patani.{{sfn|Smalley|p=[https://books.google.com/books?id=P_s3-82-JusC&pg=PA35 35]}} Sanajan Partéy Whig nuju nyirorot sacara nasional, maranéhna masih kuat di Tennessee, sarta harepan pikeun urang Démokrat dina taun 1855 mah kacida leutikna. Alatan ngarasa yén kapilih deui janten gubernur téh pating pikeun muka jalan ka jabatan anu leuwih luhur, Johnson sapuk pikeun nyalonkeun deui. [[Meredith P. Gentry]] meunangkeun nominasi Whig. Leuwih ti belasan débat anu sengit lumangsung. Masalah utama dina kampanye nyaéta perbudakan, larangan alkohol, sarta posisi [[nativism (politics)|nativis]] ti [[Know Nothing Party]]. Johnson ngarojong anu munggaran, tapi nolak dua anu séjénna. Gentry mah rada bingung dina urusan alkohol, sarta meunang pangrojong ti Know Nothings, hiji kelompok anu ku Johnson digambarkeun salaku masarakat rahasia.{{Sfn|Gordon-Reed|pp=55–56}} Johnson sacara teu disangka-sangka meunang deui, sanajan selisih sorana leuwih saeutik dibandingkeun taun 1853.{{Sfn|Trefousse|pp=95–97}} Nalika pamilu présidén [[1856 United States presidential election|taun 1856]] deukeut, Johnson miharep bisa dicalonkeun; sababaraha konvénsi kabupaten di Tennessee nyebut anjeunna salaku "[[favorite son]]" (putra daérah paporit). Posisina anu nyebutkeun yén kapentingan panghadéna pikeun Uni téh dilayanan ku ayana perbudakan di sababaraha wilayah, ngajantenkeun anjeunna calon kompromi anu praktis pikeun présidén. Nanging, anjeunna teu kungsi janten pesaing utama; nominasi ragrag ka urut sénator [[Pennsylvania]] [[James Buchanan]]. Sanajan teu pati katarik ku duanana, Johnson tetep kampanye pikeun Buchanan sarta pasanganna, [[John C. Breckinridge]], anu tungtungna kapilih.{{Sfn|Trefousse|pp=103–104}} Johnson mutuskeun moal nyalonkeun deui pikeun masa jabatan katilu salaku gubernur, sabab anjeunna hoyong nyasar korsi Sénat AS. Dina taun 1857, nalika mulang ti Washington, karéta apina anjlok, anu ngakibatkeun tatu parna dina leungeun katuhuna. Ieu tatu téh bakal terus nyusahkeun anjeunna dina taun-taun ka hareupna.{{Sfn|Trefousse|pp=104–105}} == Sénator Amérika Sarikat == ==== Advokat Homestead Bill ==== [[File:Andrew Johnson by Vannerson, 1859.jpg|thumb|Sénator Johnson, 1859]] Pihak anu meunang dina kampanye législatif nagara bagian taun 1857 bakal milih saurang Sénator Amérika Sarikat nalika maranéhna ngayakeun sidang dina bulan Oktober. Urut gubernur Whig [[William B. Campbell]] nulis ka emangna, "Kahariwang pangbadagna urang Whig nyaéta pikeun meunangkeun mayoritas di législatif sangkan bisa ngéléhkeun Andrew Johnson dina pamilu sénator. Upami urang Démokrat miboga mayoritas, anjeunna pasti bakal janten pilihan maranéhna, sarta teu aya jalma hirup anu dipikageuleuh ku urang Amérika{{Efn|Urang Know Nothings, anu harita sacara resmi katelah salaku Partéy Amérika (American Party).}} jeung Whig saluareun Johnson."{{Sfn|Trefousse|pp=105–106}} Gubernur (Johnson) nyarita sacara lega salila kampanye, sarta partéyna meunangkeun pamilu gubernur sarta ngawasa législatif.{{Sfn|Trefousse|p=106}} Biantara pamungkas Johnson salaku gubernur méré anjeunna kasempetan pikeun mangaruhan para pamilihna, sarta anjeunna ngasongkeun usulan-usulan anu populér di kalangan Démokrat. Dua poé ti harita, législatif milih anjeunna ka Sénat. Pihak oposisi ngarasa kaget, malah surat kabar Richmond ''Whig'' nyebut anjeunna salaku "radikal anu paling jahat sarta demagog anu paling teu miboga rasa éra di Uni".{{Sfn|Trefousse|pp=105–107}} Johnson meunangkeun jabatan luhur alatan catetan prestasina salaku jalma anu populér di kalangan patani leutik sarta padagang mandiri anu mangrupa bagian panglobana tina pamilih di Tennessee. Anjeunna nyebut maranéhna salaku "[[plebeians]]" (rahayat jelata); anjeunna kurang populér di kalangan nu boga perkebunan sarta pengacara anu mingpin Partéy Démokrat nagara bagian, nanging teu aya nu bisa nandingan kamampuhna dina ngumpulkeun sora. Saatos pupusna, saurang pamilih Tennessee nulis ngeunaan anjeunna, "Johnson salawasna sarua ka saréréa... kahormatan anu ditumpukkeun ka anjeunna henteu ngajantenkeun anjeunna poho pikeun bageur ka warga anu panghandapna."{{Sfn|Castel|1979|p=4}} Salawasna katingal nganggo pakéan kaput anu sampurna, anjeunna mintonkeun sosok anu matak hookeun,{{Sfn|Trefousse|p=111}} sarta miboga stamina pikeun nahan kampanye anu panjang kalayan perjalanan unggal poé ngaliwatan jalan anu goréng demi biantara atawa débat. Sanajan sering teu dibantuan ku mesin partéy, anjeunna ngandelkeun jaringan babaturan, panaséhat, sarta kontak pribadi.{{Sfn|Castel|1979|p=5}} Saurang babaturanana, Hugh Douglas, nyatakeun dina surat ka anjeunna, "anjeun parantos lila ngahalangan jalan jalma-jalma urang anu hayang jadi hébat. Sabenerna loba di antara urang anu teu kungsi hayang anjeun jadi Gubernur, ngan saukur kusabab euweuh deui di antara urang anu bisa kapilih harita sarta kami ngan hayang ngagunakeun anjeun. Terus kami ogé teu hayang anjeun ka Sénat, tapi ''rahayat anu ngutus anjeun''."{{Sfn|Gordon-Reed|pp=54–55}} Sénator anyar ieu nempatan korsina nalika Kongrés ngayakeun sidang dina Désémber 1857. Anjeunna sumping ka Washington saperti biasana tanpa pamajikan sarta kulawargana. Johnson langsung ngenalkeun [[Homestead Bill]] di Sénat, nanging kusabab kalolobaan sénator anu ngarojongna téh urang Kalér (loba nu pakait jeung [[Partéy Républik (Amérika Sarikat)|Partéy Républik]] anu nembé ngadeg), éta masalah janten kabeulit ku kacurigaan dina urusan perbudakan. Sénator Kidul ngarasa yén jalma anu ngamangpaatkeun Homestead Bill téh leuwih loba urang Kalér anu teu boga budak. Masalah perbudakan beuki pajeut ku ayana putusan Mahkamah Agung dina awal taun éta dina kasus ''[[Dred Scott v. Sandford]]'' yén perbudakan teu bisa dilarang di wilayah-wilayah téritori. Johnson, saurang sénator anu miboga budak ti nagara bagian Kidul, ngayakeun biantara gedé di Sénat dina bulan Méi satuluyna pikeun ngayakinkeun batur-baturna yén Homestead Bill jeung perbudakan téh henteu papalingpang. Sanajan kitu, oposisi ti Kidul janten konci dina ngéléhkeun éta undang-undang ku sora 30–22.{{Sfn|Trefousse|pp=110–112}}{{Sfn|Gordon-Reed|pp=58–59}} Dina taun 1860, vérsi anu leuwih "leuleus" lulus di dua kamar Kongrés, nanging tungtungna divéto ku Buchanan alatan desakan urang Kidul.{{Sfn|Trefousse|pp=116, 121}} Anjeunna ogé nolak waragad pikeun pangwangunan infrastruktur di Washington, D.C., kalayan nyatakeun yén teu adil upami warga nagara bagian kudu mayar jalan-jalan di kota éta, sanajan éta téh puseur pamaréntahan. Anjeunna ogé nolak ngaluarkeun duit pikeun pasukan guna mareuman [[Perang Utah|baruntakna]] urang Mormon di [[Téritori Utah]], kalayan alesan Amérika Sarikat teu meunang boga tentara tetep (standing army).{{Sfn|Trefousse|p=114}} ==== Krisis séksési ==== [[File:Andrew Johnson, seated, facing left 1860.jpg|thumb|Johnson dina taun 1860]] Dina Oktober 1859, tokoh abolisionis [[John Brown (abolitionist)|John Brown]] sarta para pangrojongna [[John Brown's raid on Harpers Ferry|nyerang gudang pakarang féderal]] di [[Harpers Ferry, West Virginia|Harpers Ferry]], Virginia. Katangtuan di Washington antara pihak anu pro sarta anti perbudakan beuki ningkat. Johnson ngayakeun biantara gedé di Sénat dina bulan Désémber, ngecam urang Kalér anu ngabahayakeun Uni ku cara nyoba nyaram perbudakan. Sénator Tennessee éta nyatakeun yén kalimah "sakabéh manusa diciptakeun sarua" tina [[Déklarasi Kamerdékaan Amérika Sarikat]] henteu lumaku pikeun urang Aperika-Amérika.{{Sfn|Trefousse|p=119}}{{Sfn|Gordon-Reed|p=59}} Johnson, dina mangsa ieu, parantos janten jalma beunghar anu miboga 14 urang budak beulian.{{Sfn|Castel|2002|p=226}} Dina [[1860 United States presidential election|pamilu présidén 1860]], kapilihna [[Abraham Lincoln]], anu dipikanyaho ngalawan sumebarna perbudakan, henteu bisa ditarima ku loba urang di Kidul. Sanajan séksési (misahkeun manéh) ti Uni henteu janten masalah dina kampanye, obrolan ngeunaan éta hal mimiti ramé di nagara-nagara bagian Kidul.{{Sfn|Trefousse|pp=123–127}}{{Sfn|Gordon-Reed|pp=60–63}} Johnson nyarita di lantai Sénat saatos pamilu, ngayakeun biantara anu ditarima kalayan saé di Kalér, "Kuring moal nyerahkeun pamaréntahan ieu... Henteu; kuring boga niat pikeun tetep nangtung di gigireunana... sarta kuring ngajak unggal jalma anu patriot pikeun... ngariung di sabudeureun altar nagara urang... sarta sumpah demi Gusti urang, yén Konstitusi kedah disalametkeun, sarta Uni kedah dijaga."{{Sfn|Trefousse|p=131}}{{Sfn|Johnson|pp=172–173}} Nalika sénator-sénator Kidul ngumumkeun yén maranéhna bakal mundur upami nagara bagianna misahkeun manéh, anjeunna ngingetkeun Sénator Mississippi [[Jefferson Davis]] yén upami urang Kidul tetep dina korsina, urang Démokrat bakal ngawasa Sénat sarta bisa ngajaga kapentingan Kidul tina sagala rupa tindakan Lincoln.{{Sfn|Trefousse|p=134}} Nanging, pamingpin Kidul sanésna parantos ngarasa Johnson téh musuh. Johnson mulang ka imahna nalika nagara bagianna mimiti ngabahas masalah séksési. Sanajan anjeunna kampanye pisan pikeun tetep satia ka Uni, malah nepi ka mindeng nyarita bari neundeun pestol dina méja biantara alatan meunang ancaman dipaténi, Tennessee tungtungna ngagabung ka Konfédérasi dina Juni 1861. Johnson kapaksa kabur ngaliwatan [[Cumberland Gap]] sabab bisi ditandasa, bari ninggalkeun pamajikan sarta kulawargana di Greeneville.{{Sfn|Castel|1979|p=8}}{{Sfn|Trefousse|pp=138–143}} Salaku hiji-hijina anggota ti nagara bagian anu misahkeun manéh anu tetep aya di Sénat sarta salaku [[Southern Unionist]] anu paling nonjol, Johnson janten kapercayaan Lincoln dina bulan-bulan awal perang.{{Sfn|Trefousse|p=143}} === Gubernur Militer Tennessee === {{Anchor|General}} [[File:Andy_Johnson,_Military_Gov._of_Tenn_LCCN2003654038.jpg|thumb|Johnson salaku gubernur militer]] Masa jabatan munggaran Johnson di Sénat réngsé dina Maret 1862 nalika Lincoln ngangkat anjeunna janten gubernur militer Tennessee. Sanajan aya anu boga pamikiran yén pamaréntahan sipil kudu langsung dibalikeun deui sanggeus Konfédérasi éléh, Lincoln milih ngagunakeun wewenangna salaku panglima luhur pikeun ngangkat gubernur militer di wilayah Kidul anu dikawasa ku Uni.{{Sfn|Gordon-Reed|pp=69–70}} Sénat gancang nyatujuan nominasi Johnson kalayan pangkat [[Brigadier general (United States)|brigadir jenderal]].{{Sfn|Trefousse|p=153}} Salaku balesan, pihak Konfédérasi nyita lahan sarta budak beulianana, sarta ngarobah imahna jadi rumah sakit militer.{{Sfn|Trefousse|p=151}} Salaku gubernur militer, Johnson nyoba mupus pangaruh pemberontak di éta nagara bagian. Anjeunna nungtut sumpah kasatiaan ti para pajabat publik, sarta nutup sakabéh surat kabar anu boga kacindekkan ka Konfédérasi. Pihak Konfédérasi ngidinan pamajikan sarta kulawargana pikeun ngaliwatan garis perang guna ngagabung jeung anjeunna.{{Sfn|Castel|1979|p=9}}{{Sfn|Gordon-Reed|pp=71–72}} Johnson mertahankeun Nashville tina serangan kavaleri anu dipingpin ku Jenderal [[Nathan Bedford Forrest]]. Kasuksesan Uni nembé katingal saatos Jenderal [[William S. Rosecrans]] ngéléhkeun Konfédérasi dina [[Battle of Murfreesboro|Pertempuran Murfreesboro]] dina awal 1863.{{Sfn|Trefousse|p=162}} Nalika Lincoln ngaluarkeun [[Emancipation Proclamation|Proklamasi Émansipasi]] dina Januari 1863, anjeunna ngabébaskeun Tennessee tina éta aturan dumasar paménta Johnson. Johnson tungtungna satuju yén perbudakan kudu lekasan, nanging anjeunna rada wegah nalika kudu ngasupkeun urut budak ka [[Union army|tentara Uni]]. Sanajan kitu, anjeunna ngawas rekrutmen 20.000 urang kulit hideung ka [[United States Colored Troops]].{{Sfn|Trefousse|pp=168–170}} == Wakil Présidén (1865) == {{Main|1864 United States presidential election}} [[File:Republican presidential ticket 1864b.jpg|thumb|Poster kampanye Lincoln sarta Johnson ku [[Currier and Ives]]]] Dina taun 1864, Johnson meunangkeun kasempetan janten pasangan Lincoln dina pamilu [[1864 United States presidential election|taun 1864]].{{Sfn|Trefousse|p=177}} Lincoln milih Johnson, saurang [[War Democrat]] (Démokrat Perang) ti Kidul, pikeun méré talatah yén Uni téh masih bisa ngahiji sarta séksési téh mangrupa kasalahan gedé.{{Sfn|Gordon-Reed|p=76}} Pikeun ngusung téma persatuan, Lincoln maju dina naungan [[National Union Party (United States)|Partéy Uni Nasional]], sanés Partéy Républik. Dina konvénsi di Baltimore bulan Juni, Johnson meunangkeun nominasi wakil présidén kalayan sora anu mutlak. Lincoln ngarasa bungah ku hasilna, "Andy Johnson, nurutkeun kuring, nyaéta jalma anu hadé."{{Sfn|Trefousse|pp=178–180}} [[File:Lincoln and Johnsond.jpg|thumb|left|Kartun taun 1865 némbongkeun Lincoln jeung Johnson ngagunakeun bakatna salaku tukang beulah kai jeung tukang kaput pikeun ngoméan Uni]] Sanajan harita teu lumrah pikeun calon nasional ngayakeun kampanye sacara aktip, Johnson ngayakeun sababaraha biantara di Tennessee, Kentucky, Ohio, sarta Indiana. Pasangan Lincoln-Johnson meunang kalayan gampang dina pamilu kasebut.{{Sfn|Trefousse|pp=181–185}} Salaku salah sahiji tugas pamungkasna salaku gubernur militer, Johnson ngesahkeun konstitusi anyar Tennessee anu ngahapus perbudakan dina 22 Pébruari 1865.{{Sfn|Trefousse|pp=183–187}} Johnson indit ka Washington pikeun dilantik, nanging kaayaanana nuju kirang séhat. Dina malem tanggal 3 Maret, Johnson ngahadiran pésta sarta nginum loba teuing alkohol. Isukna di Capitol, dina kaayaan [[hangover]] (muriang saatos mabok), anjeunna ménta wiski ka Wakil Présidén Hamlin pikeun "nambahan kakuatan". Dina [[Andrew Johnson's drunk vice-presidential inaugural address|biantara pelantikanana]], Johnson nyarita ngalantur sarta hésé kaharti di payuneun Lincoln sarta para pajabat tinggi. Lincoln ningali kajadian éta kalayan rasa sedih.{{Sfn|Castel|1979|pp=9–10}} Dina minggu-minggu saatos pelantikan, Johnson nyingkahan masarakat alatan rasa éra. Lincoln nyatakeun pikeun ngabéla Johnson, "Kuring geus wawuh ka Andy Johnson mangtaun-taun; anjeunna ngan saukur salah léngkah poé kamari, tapi aranjeun teu kudu sieun; Andy sanés tukang mabok."{{Sfn|Trefousse|p=191}} == Kaprésidénan (1865–1869) == {{Main|Presidency of Andrew Johnson}} === Naékna Jabatan === {{Main|Assassination of Abraham Lincoln}} [[File:Johnson inauguration (cropped).jpg|thumb|Ukiran kai kontémporér nalika Johnson disumpah ku Hakim Agung Chase bari disaksian ku anggota Kabinét, 15 April 1865]] Dina soré tanggal 14 April 1865, Lincoln sarta Johnson papanggih pikeun munggaranana saatos pelantikan. Trefousse nyatakeun yén Johnson hoyong "ngolo Lincoln sangkan ulah lunak teuing ka para panghianat"; Gordon-Reed ogé sapuk kana hal éta.{{Sfn|Gordon-Reed|p=87}}{{Sfn|Trefousse|p=192}} Peutingna, Présidén Lincoln ditémbak sarta tatu parna di [[Ford's Theatre]] ku [[John Wilkes Booth]], saurang simpatisan Konfédérasi. Panémbakan Présidén éta mangrupa bagian tina konspirasi pikeun nelasan Lincoln, Johnson, sarta Seward dina peuting anu sarua. Seward salamet sanajan tatu parna, sedengkeun Johnson salamet tina serangan sabab jalma anu ditugaskeun nelasanana, [[George Atzerodt]], malah kalah mabok tinimbang nelasan wakil présidén. [[Leonard J. Farwell]], babaturan sakamar di [[Kirkwood House (Washington, D.C.)|Kirkwood House]], ngahudangkeun Johnson mawa béja ngeunaan panémbakan Lincoln. Johnson rurusuhan ka ranjang maot Présidén, dimana anjeunna cicing sakedap, sarta nalika mulang anjeunna jangji, "Maranéhna kudu sangsara alatan hal ieu. Maranéhna kudu sangsara."{{Sfn|Trefousse|pp=193–194}} Lincoln pupus tabuh 7:22 éjingna; [[Inauguration of Andrew Johnson|pelantikan Johnson]] lumangsung antara tabuh 10 sarta 11 éjing kalayan dipingpin ku Hakim Agung [[Salmon P. Chase]] sarta disaksian ku kalolobaan anggota Kabinét. Sikep Johnson digambarkeun ku surat kabar salaku "hidmat sarta miboga martabat".{{Sfn|Trefousse|p=194}} Tabuh dua belas beurang, Johnson ngayakeun rapat Kabinét munggaranana di kantor Sekretaris Kas Nagara, sarta ménta sakabéh anggota sangkan tetep dina jabatanna.{{Sfn|Trefousse|pp=194–195}} Kajadian rajapati éta ngabalukarkeun spekulasi ngeunaan naon anu sabenerna direncanakeun ku para konspirator pikeun Johnson. Teori konspirasi nunjukkeun fakta yén dina poé rajapati, Booth sumping ka Kirkwood House sarta ninggalkeun kartu namina pikeun sekretaris pribadi Johnson, [[William A. Browning]], kalayan talatah: "Teu hoyong ngaganggu anjeun. Naha anjeun aya di imah? J. Wilkes Booth."{{Sfn|Gordon-Reed|pp=90–92}} Johnson mingpin upacara panglayad Lincoln di Washington kalayan hidmat sateuacan jenazah miang ka [[Springfield, Illinois]].{{Sfn|Gordon-Reed|p=93}} Johnson ogé nyadiakeun hadiah $100.000 pikeun saha waé anu bisa néwak Présidén Konfédérasi Jefferson Davis. Anu leuwih kontroversial, anjeunna ngidinan hukuman pati pikeun [[Mary Surratt]] alatan peranna dina konspirasi rajapati Lincoln. Surratt dihukum gantung bareng jeung tilu urang séjénna, kaasup Atzerodt, dina tanggal 7 Juli 1865.{{Sfn|Gordon-Reed|pp=93–95}} === Rékonstruksi === {{Main|Reconstruction Era}} ==== Kasang Tukang ==== [[File:Andrew Johnson portrait.jpg|thumb|Potrét resmi Présidén Johnson, {{circa|1880}}]] Nalika ngajabat, Johnson nyanghareupan patanya ngeunaan naon anu kudu dilakukeun ka urut nagara bagian Konfédérasi. Présidén Lincoln sateuacanna parantos ngusulkeun [[ten percent plan]] (rencana sapuluh persén) anu bakal ngidinan pamilu saatos sapuluh persén pamilih ngucapkeun sumpah satia ka Uni. Kongrés nganggap hal ieu lunak teuing.{{Sfn|Fitzgerald|p=26}} Johnson miboga tilu tujuan dina [[Rékonstruksi]]. Kahiji, anjeunna hoyong pamulihan nagara bagian anu gancang kalayan alesan yén maranéhna sabenerna teu kungsi kaluar tina Uni. Pikeun Johnson, hak pilih urang Afrika-Amérika téh ngan saukur gangguan; nurutkeun anjeunna, éta mangrupa wewenang nagara bagian pikeun nangtukeun saha nu meunang milih. Kadua, kakuatan pulitik di nagara bagian Kidul kudu pindah ti kelas nu boga perkebunan ka "[[plebeians]]" (rahayat jelata) paporitna. Katilu, Johnson hayang kapilih deui dina pamilu 1868 ku cara ngawangun koalisi anti-Kongrés di Kidul.{{Sfn|Castel|1979|pp=28–29}} Partéy Républik harita peupeus jadi sababaraha faksi. [[Radical Republican]]s (Républik Radikal) hayang hak pilih sarta hak sipil pikeun urang Afrika-Amérika sarta hayang para pamingpin Konfédérasi dihukum. Républik Moderat hayang nyegah urut pemberontak ngawasa deui tapi teu pati sumanget kana hak pilih urang kulit hideung. Sedengkeun Démokrat Kalér hayang pamulihan nagara bagian Kidul tanpa sarat naon waé.{{Sfn|Castel|1979|pp=18–21}} ==== Rékonstruksi Présidén ==== Johnson mimitina dibéré kabébasan pikeun nangtukeun kawijakan Rékonstruksi tanpa pipilueun législatif, sabab Kongrés nembé badé sidang deui dina bulan Désémber 1865.{{Sfn|Fitzgerald|p=28}} Urang Républik Radikal ngadesek Présidén sangkan ngagunakeun pangaruhna pikeun nekenkeun hak-hak urut budak (freedmen) salaku sarat pikeun balik deui ka Uni. Nanging Johnson, kalayan pangrojong ti Seward, negeskeun yén urusan hak pilih téh mangrupa urusan nagara bagian, sanés urusan féderal. Kabinétna sorangan peupeus dina ieu masalah.{{Sfn|Trefousse|pp=215–216, 234–235}} Léngkah munggaran Johnson nyaéta ngaluarkeun dua proklamasi dina 29 Méi 1863. Kahiji, ngaku pamaréntahan Virginia; kadua, méré amnésti (pangampura) pikeun sakabéh urut pemberontak iwal maranéhna anu miboga harta leuwih ti $20.000. Duanana proklamasi ieu teu miboga katangtuan ngeunaan hak pilih urang kulit hideung.{{Sfn|Trefousse|pp=216–217}} Nalika nagara bagian Kidul mimiti ngawangun pamaréntahan, maranéhna kalah ngaluarkeun [[Black Codes (United States)|Black Codes]] (Aturan Kulit Hideung), anu ngabeungkeut para pagawé Afrika-Amérika kana perkebunan kalayan kontrak anu teu bisa dibolaykeun sarta ngidinan pulisi néwak maranéhna ku alesan anu dijieun-jieun. Urang Kalér ngarasa ambek ningal para pamingpin Konfédérasi, saperti [[Alexander Stephens]], kapilih deui ka Kongrés sanajan tatu urut perang masih kénéh seger.{{Sfn|Castel|1979|pp=50–59}} ==== Perpecahan jeung urang Républik: 1866 ==== Kongrés mimitina wegah pikeun nangtang Présidén, nanging dina ahir Januari 1866, Johnson yakin yén perang kabuka jeung urang Républik Radikal diperlukeun pikeun rencana pulitikna.{{Sfn|Castel|1979|pp=62–68}} [[File:Nast on Andrew Johnson.jpg|thumb|Kartun [[Thomas Nast]] némbongkeun Johnson miceun [[Freedmen's Bureau]] nepi ka urang Afrika-Amérika laluncatan]] Sénator Illinois [[Lyman Trumbull]], pamingpin Républik Moderat, nyoba ngayakeun badami ku cara ngajukeun undang-undang pikeun manjangan umur [[Freedmen's Bureau]] sarta Undang-Undang Hak Sipil (Civil Rights Bill) munggaran pikeun méré kawarganagaraan ka urut budak. Johnson sacara teu disangka-sangka mivéto kadua undang-undang kasebut dina Pébruari 1866. Urang Républik Moderat ngarasa kaget sarta ambek ku tindakan Présidén ieu.{{Sfn|Castel|1979|pp=62–68}} Dina biantara poé ultah Washington (22 Pébruari 1866), Johnson nyarita salila sajam sarta nyebut dirina sorangan leuwih ti 200 kali. Malah leuwih parna deui, anjeunna nyebut ngaran tokoh saperti [[Thaddeus Stevens]] sarta [[Charles Sumner]] salaku jalma anu sakongkol badé nelasan anjeunna. Urang Républik nganggap biantara ieu salaku déklarasi perang.{{Sfn|Stewart|pp=51–53}} Johnson sacara resmi peupeus hubungan jeung urang moderat nalika mivéto [[Civil Rights Act of 1866]] dina tanggal 27 Maret. Anjeunna nganggap yén méré kawarganagaraan ka urut budak téh "ngadiskriminasi" urang kulit bodas. Dina waktu tilu minggu, Kongrés hasil ngabatalkeun véto présidén (override), anu mangrupa munggaranana dina sajarah Amérika pikeun undang-undang anu kacida pentingna.{{Sfn|Castel|1979|p=71}} Seueur sejarawan, kalebet [[Eric Foner]], nyebatkeun yén véto ieu mangrupa "kasalahan itungan anu paling parna" dina karir pulitik Johnson.{{Sfn|Stewart|p=53}} Kongrés satuluyna ngajukeun [[Amandemén ka-14 Konstitusi Amérika Sarikat]] anu ngajamin kawarganagaraan pikeun sakabéh jalma anu lahir di AS. Johnson nolak ieu amandemén, tapi nagara bagian asalna, Tennessee, kalahka ngesahkeunana.{{Sfn|Trefousse|pp=253–254}} Pikeun nyiar pangrojong, Johnson ngayakeun tur biantara anu disebut "**[[Swing Around the Circle]]**". Nanging, tur ieu janten musibah pulitik sabab Johnson sering paséa jeung jalma anu ngagorowok (hecklers) sarta ngabandingkeun dirina jeung [[Yesus]]. Hasilna, dina pamilu sela 1866, urang Républik meunang mutlak sarta miboga kakuatan dua per tilu di Kongrés pikeun ngawasa Rékonstruksi sapinuhna.{{Sfn|Trefousse|p=271}} [[File:The Senate as a Court of Impeachment for the Trial of Andrew Johnson (1).jpg|thumb|left|Ilustrasi sidang pamancatan Johnson di [[Sénat Amérika Sarikat]], karya [[Theodore R. Davis]]]] [[File:George T. Brown, sergeant-at-arms, serving the summons on President Johnson - sketched by T.R. Davis. LCCN92520335 (1) (3x4).jpg|thumb|left|Ilustrasi George T. Brown nganteurkeun [[summons]] (surat panggilan) sidang ka Johnson di Gedong Bodas, 7 Maret 1868]] [[File:Andrew Johnson consulting with his counsel (Harper's Weekly March 14, 1868).jpg|thumb|Ilustrasi Johnson nuju badami sareng tim pengacarana]] Dina tanggal 5 Maret 1868, sidang pamancatan dimimitian di Sénat sarta lumangsung ampir tilu bulan. Anggota Kongrés [[George S. Boutwell]], Benjamin Butler, sarta Thaddeus Stevens janten manajer DPR (jaksa penuntut), sedengkeun [[William M. Evarts]], [[Benjamin R. Curtis]], sarta urut Jaksa Agung Stanbery janten tim pengacara Johnson. Hakim Agung Chase janten hakim ketua dina éta sidang.{{Sfn|Trefousse|pp=316, 336}} Tim pembéla Johnson ngagunakeun argumén yén Tenure of Office Act ngan lumaku pikeun pajabat anu diangkat ku administrasi ayeuna. Kusabab Stanton diangkat ku Lincoln, tim pembéla negeskeun yén Johnson teu ngalanggar éta undang-undang. Johnson ogé nuturkeun naséhat pengacarana sangkan ulah sumping ka sidang sarta ulah méré koméntar sacara publik.{{Sfn|Castel|1979|p=81}} Johnson ogé ngalakukeun manuver di balik layar pikeun meunangkeun putusan bébas. Anjeunna jangji ka Sénator Iowa [[James W. Grimes]] yén anjeunna moal deui ngahalangan usaha Rékonstruksi Kongrés. Anjeunna ogé jangji bakal ngangkat [[John Schofield]] anu dipikahormat janten Sekretaris Perang.{{Sfn|Gordon-Reed|pp=138–139}} Salah sahiji alesan kunaon para sénator wegah mancénkeun Présidén nyaéta kusabab calon gagantina nyaéta Sénator Wade ti Ohio, saurang tokoh Radikal anu pandanganana dianggap teuing ékstrim (saperti ngarojong hak pilih awéwé) pikeun ukuran harita.{{Sfn|Stewart|p=307}} Salian ti éta, Wade ogé dianggap bisa ngahalangan ambisi [[Ulysses S. Grant]] pikeun janten présidén salajengna.{{Sfn|Trefousse|p=330}} Dina tanggal 16 Méi, Sénat ngayakeun sora pikeun pasal ka-11. Hasilna, 35 sénator nyatakeun "bersalah" sarta 19 nyatakeun "teu bersalah". Ieu hartina kurang **hiji sora** tina sarat dua per tilu mayoritas anu diperlukeun ku Konstitusi. Sapuluh urang Républik milih pikeun ngabébaskeun Présidén. Saatos sora dina pasal kadua sarta katilu ogé némbongkeun hasil anu sarua (35-19), pihak oposisi tungtungna nyerah sarta ngeureunkeun prosés sidang.{{Sfn|Trefousse|pp=323–328}}{{Sfn|Stewart|pp=340–341}} Harita aya kacurigaan yén aya prakték suap (nyogok) pikeun mangaruhan hasil sidang. Benjamin Butler ngayakeun panalungtikan ngeunaan "Astor House Group" di New York anu disebut-sebut ngumpulkeun duit ti pangusaha wiski pikeun nyogok sénator, nanging Butler gagal ngabuktikeun ayana prakték suap kasebut.{{Sfn|Stewart|pp=240–247, 284–292}} === Kawijakan Luar Nagara === Teu lami saatos janten présidén, Johnson sapuk sareng Sekretaris Nagara [[William H. Seward]] yén moal aya parobahan dina kawijakan luar nagara. Dina praktékna, ieu hartosna Seward bakal terus ngajalankeun sagala rupana sapertos mangsa Lincoln. Nalika Johnson naék jabatan, [[Intervensi Prancis di Méksiko|Prancis parantos campur tangan di Méksiko]] ku cara ngirimkeun pasukan ka dinya. Seward langkung milih diplomasi anu tenang, bari ngingetkeun Prancis yén ayana maranéhna di Méksiko téh teu bisa ditarima ku AS. Dina April 1866, pamaréntah Prancis méré nyaho ka Seward yén pasukanna bakal dipulangkeun sacara bertahap nepi ka Nopémber 1867.{{Sfn|Castel|1979|pp=40–41}} Dina 14 Agustus 1866, Johnson sarta kabinétna ngayakeun resépsi pikeun [[Queen Emma of Hawaii|Ratu Emma ti Hawaii]] anu nuju mulang ka Hawaii saatos perjalanan ti Inggris sarta Éropa. Seward mangrupa saurang [[ékspansionis]] anu sok milari kasempetan pikeun nambahan wilayah Amérika Sarikat. Saatos éléh dina Perang Krim dina taun 1850-an, pamaréntah Rusia nganggap koloni maranéhna di Amérika Kalér (ayeuna Alaska) salaku beban kauangan sarta sieun bakal direbut ku Inggris ti Kanada. Rundingan ngeunaan [[Alaska Purchase|pameseran Alaska]] anu kungsi eureun alatan Perang Sipil, tungtungna dilajengkeun deui. Rusia ngutus menterina di Washington, Baron [[Eduard de Stoeckl]], pikeun badami. Seward hasil negosiasi harga nepi ka $7,2 juta.{{Sfn|Castel|1979|p=120}} Dina tanggal 30 Maret 1867, de Stoeckl sarta Seward nandatanganan perjangjian kasebut. Sénat ngesahkeun perjangjian éta kalayan sora 37–2 dina tanggal 9 April. Saatos suksés di Alaska, Seward nyobian milarian wilayah sanésna. Hiji-hijina kasuksésan sanésna nyaéta klaim Amérika kana [[Pulo Wake]] anu teu dicicingan di Pasifik. Anjeunna ogé ampir hasil mésér [[Hindia Kulon Dénmark]] (Danish West Indies), nanging Sénat henteu kantos ngayakeun sora pikeun éta perjangjian dugi ka mangsana béak. Perjangjian sanés anu gagal nyaéta konvénsi Johnson-Clarendon, anu dirundingkeun pikeun ngaréngsékeun klaim karugian kapal-kapal Amérika alatan serangan kapal pemberontak Konfédérasi anu diwangun ku Inggris. Ieu perjangjian diculkeun ku Sénat salila sésa masa jabatan Johnson sarta tungtungna ditolak saatos anjeunna lungsur jabatan.{{Sfn|Castel|1979|pp=204–205}}{{Sfn|Trefousse|p=349}} === Administrasi sarta Kabinét === {{CSS image crop|Image= JOHNSON, Andrew-President (BEP engraved portrait).jpg |bSize= 325|cWidth= 230|cHeight= 270|oTop= 45|oLeft= 45|Location= right|Description= Potrét ukiran Andrew Johnson salaku Présidén}} {{Infobox U.S. Cabinet | align = none | Name = Andrew Johnson | President = Andrew Johnson | President start = 1865 | President end = 1869 | Vice President = Teu aya (Kosong) | Vice President start = 1865 | Vice President end = 1869 | State = [[William H. Seward]] | State start = 1865 | State end = 1869 | Treasury = [[Hugh McCulloch]] | Treasury start = 1865 | Treasury end = 1869 | War = [[Edwin Stanton]] | War start = 1865 | War end = 1868{{Efn|Diganti sacara saheulaanan ku [[Ulysses S. Grant]] dina Agustus 1867 sateuacan dibalikeun deui ku Kongrés dina Januari 1868}} | War 2 = [[John Schofield]] | War start 2 = 1868 | War end 2 = 1869 | Justice = [[James Speed]] | Justice start = 1865 | Justice end = 1866 | Justice 2 = [[Henry Stanbery]] | Justice start 2 = 1866 | Justice end 2 = 1868 | Justice 3 = [[William M. Evarts]] | Justice start 3 = 1868 | Justice end 3 = 1869 | Post = [[William Dennison Jr.]] | Post start = 1865 | Post end = 1866 | Post 2 = [[Alexander Randall (Wisconsin politician)|Alexander Randall]] | Post start 2 = 1866 | Post end 2 = 1869 | Navy = [[Gideon Welles]] | Navy start = 1865 | Navy end = 1869 | Interior = [[John Palmer Usher]] | Interior date = 1865 | Interior 2 = [[James Harlan (Iowa politician)|James Harlan]] | Interior start 2 = 1865 | Interior end 2 = 1866 | Interior 3 = [[Orville Hickman Browning]] | Interior start 3 = 1866 | Interior end 3 = 1869 }} ==== Pangangkatan Yudisial ==== {{Main|List of federal judges appointed by Andrew Johnson}} Johnson ngangkat salapan hakim féderal Pasal III salila mangsa jabatanna, sakabéhna pikeun [[United States district court|pangadilan distrik AS]]; anjeunna henteu ngangkat hakim pikeun [[Supreme Court of the United States|Mahkamah Agung]]. Dina April 1866, anjeunna nyalonkeun [[Henry Stanbery]] pikeun ngeusian korsi anu kosong, nanging Kongrés kalah mupus éta korsi pikeun nyegah Johnson ngangkat hakim anyar.{{Sfn|Stewart|p=54}} === Reformasi anu Diinisiasi === Dina Juni 1866, Johnson nandatanganan [[Southern Homestead Act of 1866|Undang-Undang Homestead Kidul]], kalayan kapercayaan yén ieu aturan bakal mantuan urang bodas anu miskin. Sanajan kitu, saeutik pisan urut budak anu meunang mangpaat tina ieu hukum alatan ayana kacurangan anu maceuh.{{Sfn|Zuczek|p=595}} Dina Juni 1868, Johnson ogé nandatanganan undang-undang dalapan jam gawé pikeun para buruh sarta mékanik anu digawé di pamaréntah féderal.{{Sfn|Selcer|p=65}} === Réngséna Mangsa Jabatan === Johnson nyobian nyiar nominasi ti [[1868 Democratic National Convention|Konvénsi Nasional Démokrat]] di New York dina Juli 1868. Anjeunna masih kénéh populér di kalangan urang bodas di Kidul saatos méré pangampura (pardon) ka urut tokoh Konfédérasi. Nanging, dina sora konvénsi, anjeunna éléh ku [[Horatio Seymour]] sarta ngan meunang opat sora, sakabéhna ti Tennessee.{{Sfn|Trefousse|pp=337–339}} [[File:Andrew Johnson, Farewell to all my greatness cph.3a03724.jpg|thumb|left|"Wilujeung kantun, wilujeung kantun kana sagala kaagungan kuring!": Kartun ''Harper's Weekly'' anu ngahina Johnson nalika lungsur jabatan]] Konflik jeung Kongrés terus lumangsung. Johnson ngasongkeun amandemén pikeun ngawatesan masa jabatan présidén jadi genep taun sarta sangkan Sénat dipilih langsung ku rahayat, nanging Kongrés teu maliré.{{Sfn|Trefousse|pp=340–343}} Nalika [[Ulysses S. Grant]] meunang dina pamilu, Johnson ngarasa kuciwa. Grant ogé nembongkeun rasa teu resepna ku cara nolak tumpak karéta anu sarua jeung Johnson dina poé pelantikan, hiji hal anu geus jadi kabiasaan. Alatan hal éta, Johnson nolak sumping ka acara pelantikan Grant. Anjeunna méspendingkeun waktu isukna dina tanggal 4 Maret 1864 pikeun ngaréngsékeun urusan administrasi pamungkas, sarta tabuh dua belas beurang, anjeunna ninggalkan Gedong Bodas pikeun indit ka imah babaturanana.{{Sfn|Castel|1979|pp=211–212}}{{Sfn|Trefousse|pp=350–351}} <blockquote>Johnson meta saluyu jeung sipat dasarna. Anjeunna miboga kakuatan intelektual nanging kakuatan éta ngan lumaku dina hiji jalur anu heureut. Leuwih nekad tinimbang teguh, sigana nurutkeun anjeunna, nuturkeun naséhat sarta méré konsési téh mangrupa némbongkeun kalemahan. Dina sagala kajadian, ti mimiti talatah Désémberna nepi ka véto Undang-Undang Hak Sipil, anjeunna teu méré ampun sakedikit ogé ka Kongrés. Para sénator sarta wawakil rahayat anu moderat (anu mangrupa mayoritas ti partéy Uni) ngan ménta sakedik kompromi; tindakan maranéhna sabenerna mangrupa paménta sangkan anjeunna ngahiji jeung maranéhna pikeun ngajaga Kongrés sarta nagara tina kawijakan radikal... Paseana anjeunna jeung Kongrés nyegah ditarimana deui urut Konfédérasi ka Uni dina sarat anu berehan... Kasombongan pamadeganana, kahayangna pikeun meunang, ngajantenkeun anjeunna lolong kana karaharjaan sabenerna pikeun Kidul sarta pikeun sakabéh nagara.{{Sfn|Rhodes|p=589}}</blockquote> Rhodes nganggap kakulangan Johnson téh asalna tina kalemahan pribadina, sarta nyalahkeun anjeunna alatan masalah-masalah di Kidul saatos perang.{{Sfn|Beale|p=807}} Sejarawan awal abad ka-20 séjénna, saperti [[John Burgess (political scientist)|John Burgess]], présidén masa hareup [[Woodrow Wilson]], sarta [[William Dunning]], sapuk jeung Rhodes, percaya yén Johnson miboga kakulangan sarta teu mampuh sacara pulitik, nanging nyimpulkeun yén anjeunna parantos nyobian ngajalankeun rencana Lincoln pikeun Kidul kalayan niat anu hadé.{{Sfn|Castel|1979|pp=218–219}} [[File:Andrew-johnson-grave-01.jpg|thumb|left|upright|Makam Johnson di Greeneville, Tennessee]] Sanajan Rhodes nulis kitu, sakelompok sejarawan séjénna ([[Dunning School]]) mimiti ngoméan ngaran hadé Johnson, ngagunakeun sumber-sumber primér saperti dokumén-dokumén pribadina sarta diary Sekretaris Angkatan Laut, [[Gideon Welles]]. Hasilna, buku-buku saperti karya [[David M. De Witt|David Miller DeWitt]] (1903) némbongkeun Johnson sacara leuwih positif tinimbang pihak-pihak anu nyoba nurunkeun anjeunna. Karya-karya ieu miboga pangaruh; sanajan para sejarawan terus ningali Johnson miboga kalemahan jero anu ngarusak kaprésidénanana, maranéhna nganggap kawijakan Rékonstruksina sacara dasarna bener.{{Sfn|Castel|1979|p=220}} Castel nulis: <blockquote>dina ahir taun 1920-an, lumangsung révolusi historiografi. Dina waktu tilu taun, mucunghul lima buku anu loba dibaca, sakabéhna kacida pro-Johnson... Nurutkeun para panulis ieu, Johnson mangrupa saurang negarawan anu manusiawi, boga kanyaho, sarta liberal anu ngayakeun perang anu wani demi Konstitusi sarta démokrasi ngalawan urang Radikal anu jahat... Pondokna, tinimbang dianggap jalma kasar, Johnson dianggap salaku martir; tinimbang jadi penjahat, anjeunna janten pahlawan.{{Sfn|Castel|1979|pp=220–21}}</blockquote> Sanajan aya pandangan positif kasebut, ti mimiti taun 1950-an, para sejarawan mimiti museurkeun perhatian kana pangalaman urang Afrika-Amérika salaku puseur tina Rékonstruksi. Maranéhna nolak sakabéh klaim ngeunaan inferioritas kulit hideung sarta ningali Johnson salaku jalma anu teu miboga rasa karunya ka urut budak. Dina sababaraha karya ti taun 1956 ka hareup ku sejarawan saperti [[Fawn Brodie]], Johnson digambarkeun salaku jalma anu hasil ngagagalkeun usaha pikeun ngoméan nasib urang kulit hideung.{{Sfn|Castel|1979|pp=223–225}} Dina awal abad ka-21, Johnson janten salah sahiji présidén anu paling sering disebut salaku présidén panggoréngna dina sajarah AS.{{Sfn|Tolson}} Nurutkeun sejarawan Glenn W. Lafantasie, "Johnson mangrupa paporit husus pikeun nempatan tumpukan panghandapna alatan pamancatanana... salahna dina nanganan kawijakan Rékonstruksi... sipatna anu teuas, sarta rasa penting diri anu kaleuleuwihi."{{Sfn|Lafantasie}} Trefousse nganggap warisan Johnson nyaéta "ngajaga kakuasaan kulit bodas (white supremacy). Doronganana ka urang konservatif Kidul ku cara ngarusak Rékonstruksi mangrupa warisanana pikeun bangsa, anu bakal nganyenyeri nagara pikeun sababaraha generasi ka hareup."{{Sfn|Trefousse|p=352}} Gordon-Reed nyatakeun ngeunaan Johnson: <blockquote>|Urang terang hasil tina kagagalan Johnson—yén kangekeuhanana anu luar biasa, rasismeuna anu kasar, pamahamanana anu primitif ngeunaan Konstitusi ngahalangan kamampuhna pikeun janten pamingpin anu boga kanyaho sarta maju ka hareup nalika sipat-sipat éta kacida diperlukeunana. Dina waktu anu sarua, carita Johnson miboga kualitas anu ajaib: budak miskin anu sacara sistematis naék ka puncak, labuh tina kaagunganana, sarta satuluyna bajoang pikeun balik deui ka posisi anu terhormat di nagara ieu. Pikeun hadé atawa goréng, "ngan di Amérika", sakumaha ceuk batur, carita Johnson bisa lumangsung saperti kitu.{{Sfn|Gordon-Reed|p=144}}</blockquote> * {{cite book |author-link=Robert S. Levine |last=Levine |first=Robert S. |title=The Failed Promise: Reconstruction, Frederick Douglass, and the Impeachment of Andrew Johnson |url=https://archive.org/details/failedpromiserec0000levi |year=2021}} * McGuire, Tom. "Andrew Johnson and the northern revolution" (Tésis PhD, Columbia University, 2007). * Miller, Zachary A. "False Idol: The Memory of Andrew Johnson and Reconstruction in Greeneville, Tennessee 1869–2022" (Tésis MA, East Tennessee State University, 2022). * O'Brien, John J., III. "The Mechanic Statesman and the Military Chieftain: Andrew Johnson, William B. Campbell and the Meaning of Liberty and Union in Antebellum Tennessee" (Tésis PhD, Saint Louis University, 2017). * Wedge, Lucius. "Andrew Johnson and the ministers of Nashville: A study in the relationship between war, politics, and morality" (Tésis PhD, University of Akron, 2013). == Tutumbu luar == {{Sister project links|wikt=no|n=no|s=Author:Andrew Johnson|v=no}} * {{Biographical Directory of Congress|J000116}} * [https://www.nps.gov/anjo/index.htm Situs Sajarah Nasional Andrew Johnson] * [https://www.loc.gov/rr/program/bib/presidents/ajohnson/ Andrew Johnson: Pituduh Sumber Daya] – [[Library of Congress]] * [https://web.archive.org/web/20140526020140/http://millercenter.org/index.php/academic/americanpresident/johnson Éséy ngeunaan Andrew Johnson sarta masa jabatanna] ti [[Miller Center of Public Affairs]] * [https://www.c-span.org/program/american-presidents/life-portrait-of-andrew-johnson/117250 "Life Portrait of Andrew Johnson"], ti [[C-SPAN]] * [https://www.archives.gov/legislative/features/impeachment/index.html Résolusi Pamancatan (Impeachment)] ti Arsip Nasional AS {{Andrew Johnson}} {{Navboxes |title=Jabatan sarta Pangajén |list1= {{S-start}} {{S-par|us-hs}} {{S-bef|before=[[Thomas Dickens Arnold]]}} {{S-ttl|title=Anggota [[List of United States representatives from Tennessee|DPR Amérika Sarikat]]<br/>ti [[Tennessee's 1st congressional district|Distrik Kongrés ka-1 Tennessee]]|years=1843–1853}} {{S-aft|after=[[Brookins Campbell]]}} {{S-ppo}} {{S-bef|before=[[William Trousdale]]}} {{S-ttl|title=Calon [[Democratic Party (United States)|Démokrat]] pikeun [[Governor of Tennessee|Gubernur Tennessee]]|years=1853, 1855}} {{S-aft|after=[[Isham G. Harris]]}} {{S-bef|before=[[Hannibal Hamlin]]}} {{S-ttl|title=Calon [[Republican Party (United States)|Républik]] pikeun Wakil Présidén Amérika Sarikat¹|years=[[1864 United States presidential election|1864]]}} {{S-aft|after=[[Schuyler Colfax]]}} {{S-off}} {{S-bef|before=[[William B. Campbell]]}} {{S-ttl|title=[[Governor of Tennessee|Gubernur Tennessee]]|years=1853–1857}} {{S-aft|after=[[Isham G. Harris]]}} {{S-bef|before=[[Isham G. Harris]]}} {{S-ttl|title=Gubernur Militer Tennessee|years=1862–1865}} {{S-aft|after=[[Edward H. East]]<br/>{{Small|Pajabat saheulaanan}}}} {{S-bef|before=[[Hannibal Hamlin]]}} {{S-ttl|title=[[Vice President of the United States|Wakil Présidén Amérika Sarikat]]|years=1865}} {{S-aft|after=[[Schuyler Colfax]]}} {{S-bef|before=[[Abraham Lincoln]]}} {{S-ttl|title=[[President of the United States|Présidén Amérika Sarikat]]|years=1865–1869}} {{S-aft|after=[[Ulysses S. Grant]]}} {{S-par|us-sen}} {{S-bef|before=[[James C. Jones]]}} {{S-ttl|title=[[List of United States senators from Tennessee|Sénator Amérika Sarikat (Kelas 1) ti Tennessee]]|years=1857–1862|alongside=[[John Bell (Tennessee politician)|John Bell]], [[Alfred O. P. Nicholson]]}} {{S-aft|after=[[David T. Patterson]]}} {{S-bef|before=[[William Gannaway Brownlow]]}} {{S-ttl|title=[[List of United States senators from Tennessee|Sénator Amérika Sarikat (Kelas 1) ti Tennessee]]|years=1875|alongside=[[Henry Cooper (U.S. Senator)|Henry Cooper]]}} {{S-aft|after=[[David M. Key]]}} {{S-ref|Lincoln sarta Johnson maju dina tikét [[National Union Party (United States)|Uni Nasional]] dina taun 1864.}} }} {{Portal bar|Perang Sipil Amérika|Biografi|Sajarah|Politik|Amérika Sarikat}} == Catetan == {{reflist|group="lower-alpha"}} {{DEFAULTSORT:Johnson, Andrew}} [[Kategori:Andrew Johnson]] [[Kategori:Lahir taun 1808]] [[Kategori:Pupus taun 1875]] [[Kategori:Présidén Amérika Sarikat]] [[Kategori:Wakil Présidén Amérika Sarikat]] [[Kategori:Gubernur Tennessee]] [[Kategori:Sénator Amérika Sarikat ti Tennessee]] [[Kategori:Tokoh Perang Sipil Amérika]] [[Kategori:Tukang kaput]] pauclerzu31x2c4q1n0lsj3os4r6f4e 1728 108853 712723 712695 2026-09-16T14:52:37Z Pijri Paijar 27067 712723 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ __NOEDITSECTION__ <gallery mode="packed" heights="300px"> File:Bulan Wiki Junghuhn Banner.png </gallery> <templatestyles src="Citakan:Bulan Wiki Junghuhn 2026/styles.css" /> {| border="0" cellspacing="0" cellpadding="0" width="100%" style="margin-bottom: 0;" |- style="white-space: nowrap;" |class="up"| |class="hateup"|[[Acara:Bulan Wiki Junghuhn 2026|<span class="teks">'''Tepas'''</span>]] |class="up"| |class="hateup"|[[Acara:Bulan Wiki Junghuhn 2026/Daftar artikel|<span class="teks">'''Daftar artikel'''</span>]] |class="up"| |class="hateup"|[[Acara:Bulan Wiki Junghuhn 2026/Berkas|<span class="teks">'''Média'''</span>]] |class="up"| |class="hateup"|[[Pembicaraan Acara:Bulan Wiki Junghuhn 2026|<span class="teks">'''Sawala'''</span>]] |class="up"| |class="hateup"|[[Obrolan Acara:Bulan Wiki Junghuhn 2026/Hasil|<span class="teks">'''Hasil'''</span>]] |}<br> <div style="font-family:Trebuchet MS"> {{Cquote|Ngaguar Élmu, Ngarawat Alam, Nyepeng Basa.|author=Anonim}} </div><br> Anjeun apal yén [[Franz Wilhelm Junghuhn]], naturalis légéndaris ti Jérman, kacida reueusna ka Parahiyangan nepi ka milih neundeun napas panungtungna di suku Gunung Jayagiri, Lémbang? Élmuwan anu miboga jujuluk '''"Humboldt ti Jawa"''' ieu teu ukur hasil ngabudidayakeun tangkal kina nepi ka nyalametkeun jutaan nyawa tina panyakit malaria, tapi ogé jadi jalma kahiji anu metakeun gunung-gunung seuneu di Jawa kalawan wincik ngaliwatan sudut pandang sastrawan sarta élmuwan. Bulan Wiki Junghuhn aya minangka inisiasi gerakan nulis kolaboratif di proyék Wikipédia basa Sunda pikeun ngarangkén deui carita, papanggihan, sarta tapak lacak sajarah Junghuhn langsung dina basa indung masarakat Parahiyangan. Proyék ieu lain saukur nambahan akumulasi artikel, tapi ogé jadi sasak digital anu ngahubungkeun warisan sains abad ka-19 jeung generasi ngora Sunda kiwari. <div class="panyeluk">Hayu, langsung baé ilubiung kana kagiatan ieu jeung tulis artikel anjeun!</div> ==Tujuan== Proyék Bulan Wiki Junghuhn ieu miboga tujuan, nyaéta: *Nambahan artikel anyar sarta ngalengkepan eusi ngeunaan Franz Wilhelm Junghuhn, géologi, volkanologi, botani, fitogéografi, kartografi, topografi, météorologi, klimatologi, étnografi, antropologi, fotografi, jeung seni lukis alam. *Ngadorong pamakéan basa Sunda pikeun nyebarkeun informasi ilmiah, sajarah, jeung kaanékaragaman hayati sangkan tetep éksis di éra digital. *Ngadokuméntasikeun tapak lacak kontribusi Junghuhn di Tanah Jawa ka dunya digital sangkan gampang diaksés ku balaréa jeung generasi kahareup. ==Cara miluan== *Pastikeun akun anjeun geus [[Husus:AsupLog|asup log]] ka Wikipédia. Atawa [[Husus:NyieunRekening|jieun akun]] heula upama anjen acan boga. *Daftarkeun diri anjeun ku cara klik tombol "Register for Event"/"Daftar untuk Acara" di luhur kaca. Atawa klik tombol biru di handap ieu. anjeun bisa ilubiung iraha wae salila kagiatan ieu lumangsung. <center> {{Clickable button 2|Husus:RegisterForEvent/4582|Daftar ayeuna|class=mw-ui-progressive}} </center> *Satuluyna, tambahkeun citakan di handap ieu dina kaca pamaké anjeun ngarah loba pamaké séjén nu ngareuah-reuah kagiatan ieu. <center> {| style="border: none; border-collapse: collapse;" |- |<syntaxhighlight lang="wikitext" copy>{{Pamilon Bulan Wiki Junghuhn 2026}}</syntaxhighlight> |} </center> *Prung, tulis artikel anjeun. Tingali [[Acara:Bulan Wiki Junghuhn 2026/Daftar artikel|Daftar artikel]] pikeun rékomendasi artikel nu bisa dijieun. ==Katangtuan umum== *Anjeun Warga Nagara indonésia (WNI). *Anjeun tumut kana [[Wikipedia:Kawijakan|kawijakan]] anu lumaku di Wikipédia salila milu kagiatan ieu. *Anjeun teu meunang miluan ieu kagiatan, lamun kapanggih migawé palanggaran sarupaning diblokir alatan spam, ngiklan, jsb. Ogé palanggaran atawa sanksi saméméhna dina kagiatan-kagiatan ti [[meta:Category:Wikimedia communities in Indonesia|komunitas Wikimedia di Indonésia]] anu aya patalina jeung proyék-proyék Wikimedia. *Panitia boga hak ngadiskualifikasi anjeun saupama ngaganggu kalancaran ieu kagiatan. *Sakumna parobahan katangtuan baris ditambahkeun dina ieu kaca sarta dibéwarakeun kana sutél pamilon anu nyambung ka akun wiki. ==Katangtuan artikel== *Artikel dijieun ku anjeun sorangan salila kagiatan ieu lumangsung, nyaéta ti '''[https://zonestamp.toolforge.org/1789470000 15 Séptémber, 11.00 UTC (18.00 WIK)]''' nepika '''[https://zonestamp.toolforge.org/1793444340 31 Oktober 2026, 10.59 UTC (17.59 WIK)]'''. *Panjang artikel pang saeutikna nyaéta '''3.000 bita''' jeung '''300 kecap'''. *Artikel ditulis maké kaidah basa Sunda anu hadé tur bener. Perhatikeun tanda baca, hurup déngdék, éjahan, jeung kapitalisasi. Sarua jeung artikel lianna di Wikipédia Sunda, ieu artikel ogé kudu ditulis maké '''basa loma'''. *Gaya panulisan kudu deskriptif, lain naratif, arguméntatif, jeung lain saukur daptar poin atawa daptar tabél. *Masing paragraf kudu aya hiji rujukan anu krédibel, jeung beunang dipercaya, sakumaha katangtuan rujukan dina aturan Wikipédia sacara umum. *Artikel henteu murni hasil narjamahkeun ku mesin panarjamah. Anjeun kudu migawé parafrasa heula kalawan gaya basa anu saé. *Artikel anu dijieun maké bantuan AI kudu nyumponan [[w:id:Wikipedia:ARTIKELAI|katangtuan anu lumaku]] di Wikipédia Indonésia. *Pamilon ngumpulkeun artikel nu beunang dipigawé kana [https://fountain.toolforge.org/editathons/bwj26 alat ieu]. Tingali pituduh dina bagian [[#Ngirim artikel]] *Lamun anjeun aya kasusah dina hal teknis atawa kawijakan, anjeun bisa tanya ka [[Acara:Bulan Wiki Junghuhn 2026#Juri|salah sahiji panita]]. Anjeun oge bisa ngajukeun patalékna di [[Pembicaraan Acara:Bulan Wiki Junghuhn 2026|kaca sawala]] anu disadiakeun. ==Daptar artikel== Di handap ieu mangrupakeun rékoméndasi artikel-artikel nu tiasa dijieun (téangan judul artikel nu bareureum kénéh). {{Acara:Bulan Wiki Junghuhn 2026/Daftar artikel}} ==Ngirim artikel== *Kumpulkeun artikel ku cara klik tombol di handap ieu. <center> {{Clickable button 2|url=https://fountain.toolforge.org/editathons/bwj26/add|Kumpulkeun artikel|class=mw-ui-progressive}} </center> *Anjeun bisa ninggali hasil tulisan anjeun ditarima atawa aya koréksi dina [https://fountain.toolforge.org/editathons/bwj26 tutumbu ieu]. *Pastikeun anjeun abus heula saméméh nyieun artikel naon waé di Wikipédia. Éditan anu dipigawé kalawan teu asup log moal kaitung. *Lamun anjeun manggih masalah, tanyakeun ka [[#Juri|juri]]. ==Aprésiasi== *Pamilon anu bisa nyieun 2 (dua) artikel nu luyu kana [[#Katangtuan artikel]] baris dilélér medali digital nu dipidangkeun dina kaca sawala pamilon. *Pamilon nu nyieun artikel kalawan kualitas hadé, aya suvenir husus ti Komunitas Wikimedia Bandung jeung Project Junghuhn. (Pangiriman kawates ukur alamat nu aya di Indonésia wungkul). ==Juri== *[[Obrolan pamaké:Pijri Paijar|Pijri Paijar]] *[[Obrolan pamaké:Hasnanf|Hasnanf]] *[[Obrolan pamaké:Akbar Soepadhi|Akbar Soepadhi]] ==Panata kagiatan== <div class="panitia">Sukarélawan Wikipédia basa Sunda</div> <center style="margin:2%; font-family:Montserrta; font-size:18px">kalawan dirojong ku:<br><br> {| style="border: none; border-collapse: collapse;" |- |[[File:Logo Komunitas Bandung.svg|200px|center|link=meta:Special:MyLanguage/Wikimedia Bandung Community]] |{{pad|2em}} |{{CSS image crop|Image=Logo Project Junghuhn.png|bSize=200|cHeight=120|oTop=60|Location=center}} |} </center> ea1j0dcysctqz1n4ssr72rtzgva5nd4