Wikipedia suwiki https://su.wikipedia.org/wiki/Tepas MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter Média Husus Obrolan Pamaké Obrolan pamaké Wikipedia Obrolan Wikipedia Gambar Obrolan gambar MédiaWiki Obrolan MédiaWiki Citakan Obrolan citakan Pitulung Obrolan pitulung Kategori Obrolan kategori Portal Obrolan portal TimedText TimedText talk Modul Pembicaraan Modul Acara Pembicaraan Acara 0 9329 729808 729628 2026-10-05T05:32:13Z InternetArchiveBot 25926 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 729808 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Sukanagara | native_name = ᮞᮥᮊᮔᮌᮛ | settlement_type = Désa | subdivision_name = [[Jawa Barat]] | subdivision_name1 = [[Kabupatén Ciamis|Ciamis]] | subdivision_name2 = [[Lakbok]] | area_total_km2 = 5.04 | population_total = 4920 | population_as_of = 2023 | population_density_km2 = 950 | coordinates = {{coord|7|24|15|S|108|40|30|E|display=inline,title}} }} '''Sukanagara''' (ᮞᮥᮊᮔᮌᮛ) nyaéta hiji désa di [[Kacamatan Lakbok]], [[Kabupatén Ciamis]], [[Jawa Barat]]. == Géografi == Désa Sukanagara boga lega 5,04 km².<ref name="BPS2024">BPS Kabupatén Ciamis. 2024. ''Kecamatan Lakbok Dalam Angka 2024'', katalog 1102001.3207110.</ref> === Wates wewengkon === * Kalér: Désa Kalapasawit * Kidul: Désa Kertajaya * Kulon: Désa Sukamulya * Wétan: Désa Baregbeg == Sajarah == Numutkeun sumber resmi Désa Sukanagara, nami "Lakbok" asalna tina ''"Melak Teu Kalebok"'' (melak tapi teu ngahasilkeun), luyu sareng kaayaan rawa-rawa baheula.<ref name="desa">[https://sukanagara-lakbok.desa.id/profile/sejarah_desa Sejarah Desa Sukanagara] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Situs Resmi Désa Sukanagara.</ref> Dina [[Kidung Lakbok|naskah kuno Kidung Lakbok]] (1956), wewengkon Sukanagara disebut aya di deukeut '''Pulo Erang''' (ayeuna Désa Puloerang). Désa Sukanagara resmi ngadeg dina taun '''1984''' salaku hasil pemekaran tina Désa Lakbok. Nami "Sukanagara" dicandak tina '''Lapang Sukanagara''', anu ngandung haraosan sangkan masarakat ''suka'' (cinta) deui ka ''nagara'' (desa) saatos kantos sering gagal panen. === Hubungan jeung Karajaan Sunda === Wewengkon Sukanagara kaasup kana wewengkon pangaruh Karajaan Galuh. Tingali ogé [[Karajaan Sunda]]. == Démografi == Dumasar data BPS Kacamatan Lakbok dina Angka taun 2024, Désa Sukanagara boga 4.920 jiwa (2023).<ref name="BPS2024"/> == Tatanén == Tatanén mangrupa mata pencaharian utama masarakat Sukanagara. Désa ieu katelah salaku ''"Lumbung Padi"'' Kabupatén Ciamis.<ref name="desa"/> Lahan sawahna legana 377,96 Ha, anu tiasa ngahasilkeun kurang leuwih 3.025 ton padi per taun. == Atikan == Sakola nu aya di Désa Sukanagara: * SMP Negeri 1 Lakbok * MTs Negeri Lakbok == Tempo ogé == * [[Kidung Lakbok]] * [[Kacamatan Lakbok]] * [[Désa Sidaharja]] * [[Désa Sindangangin]] * [[Karajaan Sunda]] == Rujukan == {{reflist}} == Pranala luar == * [https://web.archive.org/web/20260517210336/https://kecamatan-lakbok.ciamiskab.go.id/ Situs Resmi Kacamatan Lakbok] * [https://sukanagara-lakbok.desa.id/ Situs Resmi Désa Sukanagara] [[Kategori:Désa di Kabupatén Ciamis]] [[Kategori:Kacamatan Lakbok]] j5ba95wkwb3sxpor10ig58rr2qh8ir9 0 31757 729796 728438 2026-10-05T01:22:34Z InternetArchiveBot 25926 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 729796 wikitext text/x-wiki {{Kotak info basa |name = Basa Walanda |nativename = ''Nederlands'' |pronunciation = [ˈneːdərlɑnts] |states = minangka basa pituin di [[Walanda]], [[Belgia]] ([[Flanders]] sarta [[Brussels]]), [[Suriname]], [[Aruba]], [[Antilles Walanda]], [[Flanders Perancis]], [[Rhine Handap (Jérman)]] sarta diaspora Walanda. |region = awalna [[Éropa Kulon]], ayeuna ogé di [[Karibia]]. |speakers = * Pituin: +22 juta<ref name="taalgebied">{{nl icon}} {{cite web |url=http://taalunieversum.org/taalpeil/2005/het_nederlandse_taalgebied.html |title=Het Nederlandse taalgebied |accessdate=2008-11-04 |work= |publisher=Nederlandse Taalunie |year=2005}}</ref><ref name="dmfa">{{cite web |url=http://www.minbuza.nl/en/welcome/Netherlands#a7 |title=About the Netherlands |accessdate=2008-08-23 |work= |publisher=Dutch Ministry of Foreign Affairs |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061001220657/http://www.minbuza.nl/en/welcome/Netherlands#a7 |archivedate=2006-10-01}}</ref> * Total: +27 juta<ref name="Eurobarometer Languages">{{cite web|title=Special Eurobarometer 243: Europeans and their Languages (Survey)|publisher=[[Europa (web portal)|Europa]] |author=[[European Commission]]|year=2006|url=http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_243_en.pdf| format=PDF |accessdate=2007-02-03}}<br />{{cite web|title=Special Eurobarometer 243: Europeans and their Languages (Executive Summary)|publisher=[[Europa (web portal)|Europa]] |author=[[European Commission]]|year=2006|url=http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_243_sum_en.pdf|format=PDF|doi=|accessdate=2007-02-03}}<br />"1% of the EU population claims to speak Dutch well enough in order to have a conversation." (page 153) Outside the European Union the number of second language speakers of Dutch is relatively small.</ref> |rank = 37 (nurutkeun ''Nederlandse Taalunie''),<ref>{{nl icon}} [http://taalunieversum.org/taal/vragen/antwoord/4/ ''Hoeveel mensen spreken Nederlands als moedertaal?''] (How many people speak Dutch as mother tongue?), Nederlandse Taalunie, 2005.</ref> 40,<ref name="Taalschrift">{{nl icon}} G. De Moor in ''Taalschrift. Tijdschrift over taal en taalbeleid'', Dec. 1, 2007.</ref> 43,<ref name=Encarta>{{cite web|url=http://encarta.msn.com/media_701500404/Languages_Spoken_by_More_Than_10_Million_People.html|title=Languages Spoken by More Than 10 Million People|publisher=Microsoft Encarta 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091029104855/http://encarta.msn.com/media_701500404/Languages_Spoken_by_More_Than_10_Million_People.html|archivedate=2009-10-29|deadurl=yes|accessdate=2010-05-27}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071203134724/http://encarta.msn.com/media_701500404/Languages_Spoken_by_More_Than_10_Million_People.html |date=2007-12-03 }}</ref> 46 ([[:en:List of languages by number of native speakers#10 to 60 million native speakers|runtuyan kira-kira ku ''SIL'']]) |familycolor = Indo-European |fam2 = [[Basa Jermanik|Jermanik]] |fam3 = [[Basa Jermanik Kulon|Jermanik Kulon]] |fam4 = [[Basa Franconian Handap|Franconian Handap]] |script = [[Hurup Latin]] (vérsi Walanda) |nation = {{Flagicon|Aruba}} [[Aruba]]<br />{{Flagicon|Belgium (civil)}} [[Belgia]]<br />{{Flagicon|Netherlands}} [[Walanda]]<br />[[Gambar:Flag of the Netherlands Antilles.svg|25px]] [[Antilles Walanda]]<br />{{Flagicon|Suriname}} [[Suriname]]<br />{{Flagicon|Benelux}} [[Benelux]]<br />{{Flagicon|Europe}} [[Uni Éropa]]<br />{{Flagicon|UNASUR}} [[Kahijian Bangsa Amérika Kidul]] Nagara sarta wewengkon anu loba ngabogaan panyatur tulén: <br /> {{AUS}} <br /> [[Gambar:Flag of Canada.svg|25px]] [[Kanada]]<br /> [[Gambar:Flag of France.svg|25px]] [[Perancis]]<br /> [[Gambar:Flag of Germany.svg|25px]] [[Jerman]]<br /> [[Gambar:Flag of New Zealand.svg|25px]] [[Selandia Anyar]]<br /> [[Gambar:Flag of the United States.svg|25px]] [[Amérika Sarikat]]<br /> [[Gambar:Flag of UK.svg|25px]] [[Britania]] |agency = ''Nederlandse Taalunie''<br />(Kahijian Basa Walanda) |iso1=nl |iso2b=dut |iso2t=nld |iso3=nld |map = [[Gambar:Map of the Dutch World.svg|center|300px]]<center><small>Peta dunya pamaké basa Walanda. Basa Walanda nyaéta salah sahiji [[basa resmi Uni Éropa]] sarta [[Kahijian Bangsa Amérika Kidul]].</center></small> }} '''Basa Walanda''' ({{Audio|nl-Nederlands.ogg|''Nederlands''}}) nyaéta [[Basa Jermanik Kulon]] anu diomongkeun ku leuwih ti 22 juta jelema minangka [[basa ibu]] sarta leuwih ti 5 juta jelema minangka [[basa kadua]]. lolobana panyatur tulén aya di [[Walanda]], [[Belgia]], sarta [[Suriname]], kalayan jarumpluk leutik pamaké di bagian [[Perancis]], [[Jérman]], sertos sawatara nagara urut [[jajahan Walanda]]. Basa ieu tumali pageuh jeung [[Basa Jermanik Kulon]] séjénna (contona [[Basa Inggris]], [[Basa Frisian Kulon]], sertos [[Basa Jerman]]) sertos rada leuwih laér jeung [[Basa Jermanik Kalér]]. Basa Walanda nyaéta basa asal ti [[Basa Afrikaans]] sertos sawatara [[Basa kreol|basa campuran]] (kréol). ''Nederlandse Taalunie'' nyaéta lembaga anu ngurus gawé babarengan antara otoritas-otoritas [[Walanda]], [[Flemish]] sertos [[Suriname]] dina marasalah basa, kawijakan basa, sertos palajaran basa tur sastra. == Klasifikasi == Basa Walanda sarta kaasup ogé basa Inggris sarta basa Jerman, mangrupa bagian ti kulawarga basa Jermanik Kulon anu badag. Tapi dina kulawarga basa ieu, basa Walanda sacara relatif bisa disebutkeun leutik. Sipat has basa Walanda ialah dasarna. Basa Walanda dumasar basa Frankia Hilir. Baheula basa sabot suku-suku Jerman daratang di muara walungan Rhein, walungan Maas sarta walungan Schelde, kaum Frankia nyaéta anu pang dominan sarta pangaruhna pangbadagna pikeun perkembangan basa Walanda di poé ka hareupnakeun batan suku-suku anu masih deukeut duduluran kawas suku Frisia sarta Saxon anu leuwih loba hirup di basisir basa éta, utamana di palebah wétan walungan IJssel. Ku alatan éta kekerabatan antara basa Walanda sarta basa Jerman bisa disebutkeun badag ayeuna ieu. Babarengan jeung basa Jerman Hulu (basa Jerman baku) sarta basa Jerman Hilir, anu henteu dumasar basa Frankia, basa Walanda kaasup naon anu disebut kulawarga basa Jermanik Barat-kontinental. Kulawarga ieu mangrupa cabang ti basa Jermanik sarta basa Jermanik dina gilirannya mangrupa cabang ti basa Indo-eropa. == Rujukan == <references/> {{Pondok}} [[Kategori:Basa di Walanda]] o7hhs8vrqv3vnmygdqkbbldcb5vv3j6 14 49056 729788 602621 2026-10-04T19:27:22Z EmausBot 4033 Memperbaiki pengalihan ganda ke [[Kategori:Citakan navigasi Indonésia]] 729788 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Citakan navigasi Indonésia]] 1r24jin19xiupwkj6m3alhdgjy7ozcx 0 50664 729794 728415 2026-10-05T01:14:32Z InternetArchiveBot 25926 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 729794 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Bangkong korodok | status = LC | status_system = iucn3.1 | status_ref = <ref name="iucn"/> | image = Common toad (Bufo bufo) Kampinos.jpg | image_width = 240px | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Amphibia]] | ordo = [[Frog|Anura]] | familia = [[Bufonidae]] | genus = ''[[Bufo]]'' | species = '''''B. bufo''''' | binomial = ''Bufo bufo'' | binomial_authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]]) | synonyms = {{collapsible list | {{plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | * ''Bufo (Bufo) bufo'' <small>Dubois and Bour, 2010</small> * ''Bufo (Bufo) grediscola'' <small>Dubois and Bour, 2010</small> * ''Bufo Roeselii'' <small>Daudin, 1802</small> * ''Bufo Rouselei'' <small>Latreille, 1801</small> * ''Bufo alpinus'' <small>Schinz, 1833</small> * ''Bufo bufo bufo'' <small>Poche, 1912</small> * ''Bufo bufo gredosicola'' <small>Müller and Hellmich, 1935</small> * ''Bufo carbunculus'' <small>Bonaparte, 1835</small> * ''Bufo cinereus'' var. ''hybridus'' <small>Koch, 1872</small> * ''Bufo cinereus'' var. ''medius'' <small>Koch, 1872</small> * ''Bufo cinereus'' var.'' minor'' <small>Koch, 1872</small> * ''Bufo cinereus'' <small>Schneider, 1799</small> * ''Bufo communis'' <small>Bruch, 1862</small> * ''Bufo communis'' <small>Günther, 1859</small> * ''Bufo commutatus'' <small>Steenstrup, 1846</small> * ''Bufo ferruginosus'' <small>[[Antoine Risso|Risso]], 1826</small> * ''Bufo minutus'' <small>Schinz, 1833</small> * ''Bufo palmarum'' <small>Cuvier, 1829</small> * ''Bufo rubeta'' var. ''robustior'' <small>Lataste, 1880</small> * ''Bufo rubeta'' <small>Schneider, 1799</small> * ''Bufo spelaeus'' <small>Riviére, 1886</small> * ''Bufo tuberculosus'' <small>[[Antoine Risso|Risso]], 1826</small> * ''Bufo ventricosus'' <small>Bonnaterre, 1789</small> * ''Bufo ventricosus'' <small>Laurenti, 1768</small> * ''Bufo vinearum'' <small>Lesson, 1841</small> * ''Bufo vulgaris cinereus'' <small>Lataste, 1880</small> * ''Bufo vulgaris'' var. ''acutirostris'' <small>Lessona, 1877</small> * ''Bufo vulgaris'' var. ''obtusirostris'' <small>Lessona, 1877</small> * ''Bufo vulgaris'' <small>Laurenti, 1768</small> * ''Pegaeus bufo'' <small>Gistel, 1868</small> * ''Rana (Bufo) vulgaris'' <small>Guérin-Méneville, 1838</small> * ''Rana Bufo'' <small>Linnaeus, 1758</small> }} }} | synonyms_ref = <ref name="DFrost"/> | range_map = Bufo bufo distribution.png | range_map_width = 240px | range_map_caption = Tempat hirup bangkong korodok (Eropa) }} '''Bangkong korodok''', basa [[latin]] ( ''Bufo bufo''), nyaéta [[bangkong]] [[ampibi]]/hirupna di darat jeung di [[cai]]<ref name="ampibi"/> anu mibanda kulit korodok/ngajarendil kawas kutil, kelir kulitna [[coklat]] aya ogé anu semu konéng, di mana pindah tempat sakapeung ku jalan ngorondang lalaunan (kawas anu karagok), mimindengna mah aclog-aclogan, bangkong korodok mangsa beurang waktuna dipaké nyumput dina liang atawa sela-sela [[batu]], [[akar]], jeung handapeun [[kalakay]]/dangdaunnan anu murag. Mangsa geus datang wanci burit/soré kakara nguniang hudang néangan hakaneun, sabangsaning [[reungit]], [[rametuk]], [[siraru]], atawa [[gegeremet]]/[[invertebrata]] jeung sajabana nepika isuk-isuk. Bangkong korodok loba kapanggih di sakuliah Indonésia malahan di luar nagara ogé loba kapanggih hirup, saperti di [[Eropa]] kajaba di [[Irlandia]], [[Islandia]], jeung sababaraha pulo di [[Mediterania]], [[Amerika kalér]], [[Afrika kidul]] ogé aya (henteu pati loba)<ref name="ampibi">[https://alamendah.org/2014/10/11/mengenal-amfibi-ciri-ciri-dan-jenis-amfibi-indonesia/ Ampibi nyaéta]</ref>. ==Pedaran== Sanajan sapopoé bangkong korodok hirupna nyorangan bari jeung nyumput, témpona datang [[usum]] begér jeung [[kawin]] mah, bangkong korodok téh barijil tina panyumputana ngarumpul dina [[balong]], sisi [[susukan]] atawa rawa-rawa di mana waé tempat anu mibanda [[cai]], kituna téh bari ramé disarada patémbal-témbal. [[Bangkong]] [[jalu]]na paheula-heula marebutkeun [[bikang]]. [[Endog]] bangkong korodok ngambang luhureun cai, laleutik hideung kawas siki sosin/selasih narapel kana tali anu ngagebay kawas kenur tina [[ager]], dina waktuna ieu endog tuluy megar jadi anak bangkong anu disebut [[buruy]]. Sababaraha bulan tiharita buruy téh ngalaman [[metamorfosis]] taya lian parobahan anu aya dina awakna dicirikeun ku bijilna suku hareup jeung tukang, éta [[buruy]] robah ngarana jadi [[bancét]]. Hirupna mimiti kaluar ti cai, pindah tihiji tempat ka tempat séjén ku jalan aclog-aclogan <ref name=iucn/><ref name="ampibi"/>. == Taxonomy == [[File:Toad shoulder girdle.jpg|thumb|left|alt=Shoulder girdle|Tulang tina taktak bangkong <br>1 ''suprascapula'', 2 ''scapula'', 3 ''clavicle'', <br>4 ''procoracoid'']] Bangkong korodok téh ku ahli biologi urang [[Swedia]] [[Carl Linnaeus]] dingaranan ''[[Rana (genus)|Rana]] bufo'' dina bukuna [[''10th edition of Systema Naturae'']] taun 1758.<ref>{{cite book |author=[[Carl Linnaeus|von Linné, Carl]], translated by [[William Turton]] |year=1806 |title=A General System of Nature,: Through the Three Grand Kingdoms of Animals, Vegetables, and Minerals, Systematically Divided Into Their Several Classes, Orders, Genera, Species, and Varieties (Volume&nbsp;1) |publisher=Lackington, Allen, and Co |pages=648–649 |url=https://books.google.com/books?id=I3QZAAAAYAAJ&printsec=frontcover}}</ref> dina ieu panalungtikana, sakabéh bangkong kumanéhna di asupkeun kana hiji genus ngarana ''Rana'', ka béhdieunakeun nincak taun 1768 saurang ''naturalis'' urang [[Austria]] ngarana [[Josephus Nicolaus Laurenti]] mertélakeun yén ieu genus kudu di jentré-jentré deui/''dipilah-pilah'', hasilna taya lian ti ieu bangkong korodok di asupkeun kana genus ''Bufo'', ngarana ''Bufo bufo''.<ref name=laurenti>{{cite book | last = Laurenti | first = J. N. | title = Specimen medicum, exhibens synopsin Reptilium emendatam cum experimentis circa venena et antidota Reptilium austriacorum | year = 1768 | location = Viennae | publisher = Joan. Thom. Nob. de Trattnern | url = http://gdz.sub.uni-goettingen.de/dms/load/img/?PPN=PPN362231184&IDDOC=281657 | language = Latin | pages = i–ii + 1–215, plates 1–5 }} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=zootaxa>{{cite journal| last= Dubois | first= Alain |author2=Bour, Rogér | year=2010 | title= The nomenclatural status of the nomina of amphibians and reptiles created by Garsault (1764), with a parsimonious solution to an old nomenclatural problem regarding the genus ''Bufo'' (Amphibia, Anura), comments on the taxonomy of this genus, and comments on some nomina created by Laurenti (1768) | journal= Zootaxa | volume= 2447 | pages= 1–52 }}</ref> genus bangkong korodok ieu diasupkeun kana kulawarga [[Bufonidae]].<ref name=DFrost>{{cite web |url=http://research.amnh.org/vz/herpetology/amphibia/ |title=Bufonidae |author=Frost, Darrel R. |date=2011-01-31 |work=Amphibian Species of the World: an Online Reference. Version 5.5 |publisher=American Museum of Natural History |accessdate=2012-08-24}}</ref> Sababaraha [[''subspesies'']] tina ''Bufo&nbsp;bufo'', bangkong kaukasia hirup tur maneuh di pagunungan kaukasus kungsi digolongkeun kana ''Bufo bufo verrucosissima''. mibanda [[genom]] leuwih gedé ti batan ''Bufo&nbsp;bufo'' [[morfologi (biologi)|morfologis]] kiwari digolongkeun kana '' [[Bufo verrucosissimus]] ''.<ref>{{cite web |url=http://amphibiaweb.org/cgi-bin/amphib_query?query_src=aw_search_index&table=amphib&special=one_record&where-genus=Bufo&where-species=verrucosissimus |title=''Bufo verrucosissimus'' |author=Kuzmin, Sergius L. |date=2008-09-19 |publisher=AmphibiaWeb |accessdate=2012-09-17}}</ref> aya deui bangkong anu cucukan, ieu mimitina digolongkeun kana ''Bufo bufo spinosus''. kapanggih hirup di daérah [[Mediterania]] awakna leuwih badag mibanda kulit ''spinier'' ti batan batur-baturna anu hirup dibeulah kalér [[Intergradation|intergrades]] <ref>{{cite journal |. Author = Martens, R | tahun = 1925 | title = Eine neue Eidechsengattung aus der Familie der Leposterniden | jurnal = Senckenbergiana | Volume = 7 | halaman = 170-171}}</ref> kiwari digolongkeun kana '' Bufo spinosus '' <ref>{{cite. web | url = http:? //amphibiaweb.org/cgi-bin/amphib_query mana-scientific_name = Bufo + spinosus | title = '' Bufo spinosus '' | publisher = AmphibiaWeb | accessdate = 2012/09/17}}</ref> aya deui bangkong ''Gredos'', '' Bufo bufo gredosicola '', ngan aya hirup di daérah [[Sierra de Gredos]] wungkul, di pagunungan anu aya di [[Spanyol]] tengah. Bangkong ieu awakna kacida badag [[paratoid kelenjar]] tur awakna borontok <ref>{{cite journal |. Penulis1 = Müller, L. | Penulis2 = Hellmich, W. | tahun = 1935 | title = Mitteilungenyüber mati Herpetofauna der Iberischen Halbinsel. Über Salamandra salamandra almanzoris, n. ssp. und '' Bufo bufo gredosicola '', n. ssp, zwei neue Amphibienrassen aus der Sierra de Gredos |. jurnal = Zool. Anz. Leipzig | Volume = 112 | halaman = 49-57}}</ref> sakapeung mah sok di sakompétkeun jeung '' Bufo spinosus '' <ref>{{cite web | url = http: // penelitian.. amnh.org/vz/herpetology/amphibia/?action=references&id=2946 | title = '' Bufo spinosus '' Daudin, 1803 | author = Frost, Darrel R. | date = 2013/01/09 | kerja = Amfibi Spesies Dunia: sebuah Referensi online. Versi 5.6 | publisher = American Museum of Natural History | accessdate = 2013/01/24}}</ref> '' Bufo bufo '' mangrupa hiji bagéan tina sakumpulan [[''spesies'']] anu kacida loba jeung rumit, hiji ''spesies'' jeung anu séjéna aya patula patalina tur henteu mibanda wates anu jentré <ref name="iucn"/> Sababaraha ''spesies'' modérn kawasna masih kénéh aya patula patalina tina hiji kumpulan kuno . [[takson]] ti susukan preglacial. Nyaéta bangkong cucukan ('' Bufo ; spinosus ''), Bangkong kulit (''Bufo&nbsp;verrucosissimus]] '') jeung bangkong korodok [[Jepang]] ( '' [[katak umum Jepang|Bufo&nbsp;japonicus]] ''). Bangkong korodok Eropa ( '' Bufo&nbsp;bufo '') karék kapanggih ka dieunakeun <nama Ref = Birstein> {{cite journal | Penulis1 = Birstein, VJ | Penulis2 = Mazin, AL | tahun = 1982 | title = kromosom. polimorfisme '' Bufo bufo '': kariotipe dan pola C-pita ''. B.&nbsp;b&nbsp;verrucosissima '' | jurnal Genetica = | Volume = 59 | masalah = 2 | halaman = 93-98 | doi = 10,1007 / BF00133292}}</ref> kawasna ti wétan nepi ka kulon pangawakan bangkong kawas kieu téh nepika [[Asia]] ogé aya ngan kahalangan ku ayana gurun tengah [[Miosen]] <ref name = Garcia-Porta>{{cite journal |. Penulis1 = Garcia-Porta, J. | Penulis2 = Litvinchuk, SN | Penulis3 = Crochet, PA | = author4 Romano, A. | author5 = Lo-Valvo, M. | author6 = Lymberakis, P. | author7 = Carranza, S. | tahun = 2012 | title = filogénetik molekuler dan biogéografi sejarah kodok umum barat-Palearctic ( '' Bufo bufo '' spesies kompleks) | = jurnal Molecular filogénetik dan Evolusi | Volume = 63 | masalah = 1 | halaman = 113-130 | PMID = 22214922 |. doi = 10,1016 / j.ympev.2011.12.019}}</ref> hubungan taksonomina ieu [[spesies]] ogé tacan kanyahoan juntrungana. Hiji panalungtikan ''serologi'' dina taun 2011 anu diguar ka masarakat ngeunaan bangkong anu aya di [[Turki]], [[protéin]] ''serum'' [[getih]] '' Bufo&nbsp;verrucosissimus '' jeung '' Bufo&nbsp;spinosus ''. Kanyahoan éta dua bangkong téh henteu béda jauh ku kituna di ''synonymized'' kana golongan anu paneuri/pang anyarna <ref>{{cite journal |. Penulis1 = Tosunoğlua, Murat | Penulis2 = Taskavak, Ertan | tahun = 2001 | title = A penyelidikan serologis dari '' Bufo bufo '' (Anura, Bufonidae) populasi di Southern Marmara (Manyas, Bahkesir) dan Timur Laut Hitam (Çamhhemşin, Rize) daerah | jurnal = Italian Journal of Zoology | Volume = 68 | masalah = 2 | halaman = 165-168 | doi = 10,1080 / 11250000109356402}}</ref> Hiji panalungtikan anu diayakeun dina taun 2012 ngeunaan hubunganna [[spesies]] bangkong korodok [[Afrika]] jeung [[Eurasia]] anu aya di beulah kalér mibanda hubungan sajarah anu panjang. Tilu belas juta taun anu geus kaliwat, bangkong korodok ''[[Bufo&nbsp;eichwaldi]]'', anu kiwari hirup [[Species description|described species]] asalna ti [[Azerbaijan]] kidul jeung [[Iran]], papisah jeung garis katurunan anu utamana. Dituluykeun ku divisi anyar nyaéta ''Bufo&nbsp;spinosus'' kurang leuwih lima juta taun anu geus kaliwat mangsa [[Pyrenees]] mimiti kaangkat, ngabalukarkeun ka isolasina semenajung Iberia jeung sakabéh Eropa. Turunan anu aya di Eropa : ''Bufo&nbsp;bufo'' jeung ''Bufo&nbsp;verrucosissimus'' tulu juta taun anu geus kaliwat mangsa [[Pleistocene]].<ref>{{cite journal |author1=Recuero E. |author2=Canestrelli D. |author3=Voeroes J. |author4=Szabó, K. |author5=Poyarkov, N. A. |author6=Arntzen, J. W. |author7=Crnobrnja-Isailovic, J. |author8=Kidov A. A. |author9=Cogălniceanu, D. |author10=Caputo, F. P. |author11=Nascetti, G. |author12=Martínez-Solano, I. |year=2012 |title=Multilocus species tree analyses resolve the radiation of the widespread ''Bufo bufo'' species group (Anura, Bufonidae) |journal=Molecular Phylogénetics and Evolution |volume=62 |issue=1 |pages=71–86 |doi=10.1016/j.ympev.2011.09.008 |pmid=21964513 }}</ref> Mindeng bangkong korodok hybridizes <ref name=Collins>{{cite book |title=Reptiles and Amphibians of Britain and Europe |url=https://archive.org/details/reptilesamphibia0000nick |last=Arnold |first=Nicholas |author2=Denys Ovenden |year=2002 |publisher=Harper Collins Publishers |isbn=978-0-00-219964-3 |pages=[https://archive.org/details/reptilesamphibia0000nick/page/73 73]–74 }}</ref> == Ciri mandiri== Bangkong korodok dewasa panjangna kurang leuwih 15&nbsp;cm. Bangkong anu bikangna biasana leuwih gedé batan [[jalu]]na, ditempo tina ''spesimen'' ti beulah kidul bangkong korodok téh pangawakan leuwih baradag ti batan beulah kalér. Bangkong korodok huluna dempak bahamna lébar di luhureun biwirna mecenghul dua liang [[irung]]. Henteu mibanda [[huntu]]. Matana buleud nolol mibanda colat/hihideung panon (''iris'') kagigir kelirna [[konéng]] kawas [[tambaga]]. Tukangeun matana aya anu ngajendul nyaéta ''kelenjar parotis'', anu mibanda kandungan matak bahaya atawa racun ogé katelah [[bufotoxin]], ieu hadé pikeun ngajaga bangkong tina panarajang musuh atawa [[sato]] séjén [[Predation|predators]]. Huluna nyambung jeung awakna, henteu mibanda beuheung. Awakna némprak wangunna kawas keur cingogo anu ditahan ku dua leungeuna (suku hareupna). Sukuna anu tukang nilep ka jero kitu ogé jeung ramo-tamo sukuna. Suku anu hareup leuwih pondok batan suku anu tukangna, Ramo-ramo sukuna mibanda ''selaput''. Henteu mibanda buntut. Kulitna garing tur dipinuhan ku jendilan laleutik kawas [[kutil]]. Kelir kulitna umumna [[coklat]] sakapeung aya anu semu héjo atawa coklat kolot.<ref name=Collins/><ref name=Naish>{{cite web |url=http://scienceblogs.com/tetrapodzoology/2009/10/26/toads-of-the-north/ |title=Toads of the world: first, (some) toads of the north |author=Naish, Darren |publisher=Tetrapod zoology |accessdate=2012-06-23}}</ref><ref name=AmphibiaWeb>{{cite web |url=http://amphibiaweb.org/cgi/amphib_query?where-genus=Bufo&where-species=bufo |title=''Bufo bufo'': Common toad |publisher=AmphibiaWeb |accessdate=2012-05-04}}</ref> Bangkong umurna kawilang panjang, bisa hirup sababaraha taun tur bisa di ingu/kukut, ieu sahenteuna geus puluhan taun kaliwat bangkong-bangkong ngahaja dipiara ku manusa.<ref>{{cite web |url=http://www.herpconstrust.org.uk/animals/common_toad.htm |title=The common toad (''Bufo bufo'') |publisher=The Amphibian and Reptile Conservation Trust |accessdate=2012-05-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081121235410/http://www.herpconstrust.org.uk/animals/common_toad.htm |archivedate=2008-11-21 }}</ref> di alam liar, bangkong bisa hirup nepika umur 10-12 taun, umur ieu bangkong bisa kanyahoan tina jumlah [[tulang]]na ''tulang cincin pertumbuhan tahunan'' [[Phalanx bone|phalanges]].<ref>{{cite journal |author1=Hemelaar, A. S. M. |author2=van Gelder, J. J. |year=1979 |title=Annual growth rings in phalanges of ''Bufo bufo'' (Anura, Amphibia) from the Netherlands and their use for age determination |journal=Netherlands Journal of Zoology |volume=30 |issue=1 |pages=129–135 |doi=10.1163/002829680X00069 }}</ref> <gallery mode = packed heights = 130px> Common toad (Bufo bufo) swimmimg.jpg|Bangkong keur ngojay Bufo bufo.ogv|thumbtime=0:30|Aya di balong </gallery> == Tempat hirup == [[Bangkong]] anu loba kapanggih hirup taya lian [[Common Frog|common frog]] (''Rana temporaria''), tuluy [[Edible Frog|edible frog]] (''Pelophylax esculentus'') ogé [[Smooth Newt|smooth newt]] (''Lissotriton vulgaris''), Bangkong korodok mangrupa bangkong dina undakan ka opat anu loba kapanggih hirup di [[Eropa]].<ref name=Collins/> sahenteuna ieu loba kapanggih di sakuliah Eropa, kajaba di [[Islandia]] beulah kalér ku lantaran mibanda ''suhu'' anu tiis. [[Scandinavia]], [[Irlandia]] jeung sababaraha pulo [[Mediterania]]. Tayalian ti [[Malta]], [[Crete]], [[Corsica]], [[Sardinia]] katut [[Balearic Islands]]. Beulah wétan tur ngalegaan ka [[Irkutsk]] di [[Siberia]] anu ngawengku ka beulah kidul jeung kulon [[Afrika]] di pigunungan beulah kalér [[Morocco]], [[Algeria]] jeung [[Tunisia]]. Aya deui anu kaasup baraya deukeutna hirup di [[Asia]] beulah wétan [[Jepang]].<ref name=Collins/> bangkong korodok kapireungeuh hirup jeung baranahan di dataran anu mibanda {{convert|2500|m}} utamana dibeulah kidul, ku lantaran loba kénéh leuweung jeung daérahna jemlék.<ref name=AmphibiaWeb/> ogé hirup di tegalan, taman, jeung [[kebon]]-kebon..<ref name=Collins/> == Kabiasaan dina hirup== [[File:Bufo bufo-defensive reaction1.JPG|left|thumb|alt=A common toad adopts a defensive stance|Bangkong korodok mangsa keur nyingareupan anu ngaganggu]] [[File:Užovka obojková s úlovkem (04).jpg|thumb|left|Dihakan ku oray [[Grass snake]], Czech Republic]] Bangkong korodok di mana ingkah ti hiji tempat ku jalan ngorondang lalaunan atawa ngaclog ku opat sukuna, sapopoé nyumput dina liang, handapeun [[batu]], sela-sela akar atawa handapeun dangdaunnan. di mana geus sore maju ka peuting bangkong korodok kakaran aringkah nyiar hakaneun, komo mangsa usum hujan bangkong korodok resepeun pisan. Tempo geus isuk-suk bangkong korodok baralik deui kana sayangna pikeun nyumput Kahakananna sabangsaning, [[hileud]], [[cacing]] [[taneuh]], [[silaru]], [[rametuk]], jeung sajabana.<ref name=Observer>{{cite book |title=The Observer's Book of British Wild Animals |last=Stokeo |first=W. J. |year=1980 |publisher=Frederick Warne |isbn=978-0-7232-1503-5 |pages=213–217 }}</ref><ref name=Surrey>{{cite web |url=http://www.surrey-arg.org.uk/SARG/08000-TheAnimals/SARGSpeciesData.asp?Species=Common_Toad |title=Common Toad |author=Daniel Winchester |publisher=Surrey Amphibian and Reptile Group |accessdate=2012-05-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130512235944/http://www.surrey-arg.org.uk/SARG/08000-TheAnimals/SARGSpeciesData.asp?Species=Common_Toad |archivedate=2013-05-12 }}</ref> néwak mangsa anu leutik ku jalan di létak ku létahna anu panjang tur cepel.<ref name=Observer/><ref>{{cite journal |author=Ewart, J. P. |year=1987 |title=Neuroethology of releasing mechanisms: Prey-catching in toads |url=https://archive.org/details/sim_behavioral-and-brain-sciences_1987-09_10_3/page/337 |journal=Behavioral and Brain Sciences |volume=10 |pages=337–405 |doi=10.1017/S0140525X00023128 |issue=3 }}</ref> Bangkog korodok bisa nempo hakaneun/mangsa sanajan dina poék mongkléng, di mana manusa mah teu nempo nanaon bakatning ku poék.<ref>{{cite journal |author1=Larsen, Lis Olesen |author2=Pedersen, Jan Nyholm |year=1981 |title=The snapping response of the toad, ''Bufo bufo'', towards prey dummies at very low light intensities |journal= Amphibia-Reptilia |volume=2 |issue=4 |pages=321–327 |doi=10.1163/156853882X00248 }}</ref> Bangkog korodok ngalaman megar/ganti kulit dina sababraha waktu.<ref name=Observer/> [[File:Bufo bufo w Bialogard Polen 080901 (1).jpg|thumb|upright|alt=Infected with larvae of ''Lucilia bufonivora''|Keuna ku panyakit ''[[Lucilia bufonivora]]'', Poland]] === Baranahan === [[File:Amplexus Bufo bufo 2010-03-29.jpg|thumb|left|alt=Amplexus|Bangkong jalu nangkod kanu bikang keur [[Amplexus]]]] Bangkong korodok kaluar tina tapa [[''hibernasi'']] wanci datang usum kembang "musim semi" ngabring ngajugjug hiji tempat biasana [[balong]] atawa susukan ngadon balegér jeung kawin. Bangkong korodok ngumpul dina hiji tempat/balong anu bérésih jeung merenah bari ngarojay disarada patembalan.<ref name=Observer/> Bangkong anu déwasa geus arapal deui di mana lebah-lebahna balong paranti ngarumpul [[Spawn (biology)|spawned]].<ref>{{cite journal |author=Reading, C. J. |year=1991 |title=Breeding pond fidelity in the common toad, ''Bufo bufo'' |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-zoology_1991-10_225_2/page/201 |journal=Journal of Zoology |volume=225 |issue=2 |pages=201–211 |doi=10.1111/j.1469-7998.1991.tb03811.x |last2=Loman |first2=J. |last3=Madsen |first3=T. }}</ref> Ieu bangkong-bangkong bisa ajog katempat anu dituju ngandelkeun ''isyarat'' ''magnetik'' tina irungna. Sahenteuna ieu dikuatkeun ku hiji bukti (''eksperimen'' )kahiji bangkong ku jalan masang hiji ''alat pangindra/pelacak,'' kanyahoan ieu bangkong bisa manggihan balong paranti ngumpul jeung begér ti jarak leuwih ti tilu kilo ( dua mil ) . <ref>{{cite journal |author=Sinsch, Ulrich |year=1987 |title=Orientation behaviour of toads (''Bufo bufo'') displaced from the breeding site |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-comparative-physiology_1987-10_161_5/page/715 |journal=Journal of Comparative Physiology A |volume=161 |issue=5 |pages=715–727 |doi=10.1007/BF00605013 }}</ref> Bangkong jaluna datang pangheulana tur nyicingan éta tempat dina waktu mang minggu-minggu sedengkeun anu bikangna ngan datang pikeun ngendog wungkul. Bangkong jaluna raéng disarada méré tanda ka jalu séjén.<ref>{{cite journal |author1=Davies, N. B. |author2=Halliday, T. R. |year=1978 |title=Deep croaks and fighting assessment in toads ''Bufo bufo'' |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1978-08-17_274_5672/page/683 |journal=Nature |volume=274 |pages=683–685 |doi=10.1038/274683a0 |issue=5672 }}</ref> sanajan ti kitu angger waé aya waktuna ieu bangkong jaluna pasarandog anu antukna garelut.<ref>{{cite journal |author1=Davies, N. B. |author2=Halliday, T. R. |year=1979 |title=Competitive mate searching in male common toads, ''Bufo bufo'' |url=https://archive.org/details/sim_animal-behaviour_1979-11_27_4/page/1253 |journal=Animal Behaviour |volume=27 |issue=4 |pages=1253–1267 |doi=10.1016/0003-3472(79)90070-8 }}</ref> ku lantaran bangkong jaluna leuwih loba batan bikangna. Hiji panalungtikan anu diayakeun di [[Swedia]] manggihan bangkong bikang leuwih gedé resiko paeh batan jaluna 41 % bikangna datang ka balong paranti ngumpul biasana sataun sakali. <ref>{{cite news | title = Studies conducted at Lund University on amphibian research recently published | work = Science Letter | date = 2010-12-21 | accessdate = 2012-04-18 | url = http://www.highbeam.com/doc/1G1-244690474.html | publisher = via [[HighBeam Research]] | archive-url = https://web.archive.org/web/20130513112010/http://www.highbeam.com/doc/1G1-244690474.html | archive-date = 2013-05-13 }}</ref> [[File:Bufo.bufo.eggs.jpg|thumb|alt=Egg strings of common toad|Endog bangkong korodok napel dina benang]] Bangkong jaluna nangkod dina tonggong bikangna, sukuna anu hareup muntang kana palebah kelek bikangna dina basa ilmiahna disebut [[amplexus]]. Bangkong jaluna katempo leuwih sumanget, Sakapeung leuwih ti dua bangkong patangkod-tangkod, Unggal bangkong jalu usaha sabisa-bisa nangkodan bangkong anu bikangna. Ieu kaayaan kacida pisan rame, matak ripuh teu saeutik aya anu nembahan pati (paéh).<ref name=Collins/> Bangkong jalu anu bisa nangkodan bikangna pikeun di [[amplexus]] bisa nepika sababaraha poé nangkodna, Bikangna, ngaluarkeun endog anu narapel dina tali kawas ager, bari jeung di buahi ku sperma jaluna. Unggal kantétan 3.000-6.000 endog lamun di batek éta tali endog bangkong panjangna nepika 4.5 metér éta benang katétan nyangked kana tatangkalan atawa akar anu aya dina balong pamijahan.<ref name=iucn>{{IUCN |assessors=Agasyan, A.; Avisi, A.; Tuniyev, B.; Isailovic, J. C.; Lymberakis, P.; Andrén, C.; Cogalniceanu, D.; Wilkinson, J.; Ananjeva, N.; Üzüm, N.; Orlov, N.; Podloucky, R.; Tuniyev, S.; Kaya, U.|year=2009|id= 54596|title=''Bufo bufo''|version= 2014.2|downloaded=2014-10-11}}</ref><ref name=Observer/> Tali anu dibijil tina bangkong bikangna nyerep cai kalawan ukurana ngagedéan, endog bangkong megar jadi [[buruy]] dua nepika tilu minggu. mimiti megar ieu buruy téh masih kénéh narapel dina tali anu kawas ager tur ieu jadi kahakanan anu munggaran pikeun hirup buruy. di mana geus lalesot tina tali ieu buruy-buruy téh ngarojay nyarumput dina handapeun dangdaunnan atawa tatangkalan cai anu hirup dina éta balong pamijahan. Buruy bangkong korodok dina pangawakanamah sarua waé jeung bangkong séjéna ( ''Rana temporaria'') ngan bédana kelirna leuwih hideung. Buruy bangkong korodok bahamna leuwih lebar, sbabraha minggu tiharita buruy-buruy ieu mimiti ngagedéan awakna tur buntutna jadi mondokan. Nincak umur dua belas minggu buruy téh geus robah jadi bangkong leutik atawa anu katelah bancet {{ mengkonversi | 1,5 | cm | 1 | abbr = on }} tur geus bisa ninggalkeun balong anu salila ieu jadi tempat hirupna.<ref name=Observer/> === Undakan hirup bangkong=== [[File:BufoBufoTadpoles.jpg|thumb|left|alt=Tadpoles of common toad|Buruy, Germany]] Bangkong déwasa tur meujeuhna beger [[Sexual maturity|maturity]] dina umur tilu nepika tujuh taun.<ref name=Collins/><ref>{{cite journal |author1=Goater, Cameron P. |author2=Semlitsch, Raymond D. |author3=Bernasconi, Marco V. |year=1993 |title=Effects of body size and parasite infection on the locomotory performance of juvenile toads, ''Bufo bufo'' |journal=Oikos |volume=16 |issue=1 |pages=129–136 |jstor=3545205 |doi=10.2307/3545205 }}</ref> Setelah beberapa bulan dari infeksi cacing berat, beberapa remaja dalam sebuah penelitian yang hanya setengah berat seperti [ [ control Ilmiah | remaja control ] ] . parasit diinduksi [ [ anoreksia nervosa | anoreksia ] ] mereka menyebabkan penurunan asupan makanan dan beberapa meninggal .<ref>{{cite journal |author1=Goater, C. P. |author2=Ward, P. I. |year=1992 |title=Negative effects of ''Rhabdias bufonis'' (Nematoda) on the growth and survival of toads (''Bufo bufo'') |url=https://archive.org/details/sim_oecologia_1992-02_89_2/page/161 |journal=Oecologia |volume=89 |issue=2 |pages=161–165 |jstor=4219866 |doi=10.1007/bf00317213 }}</ref> Ditaluntik ogé ngeunaan pangaruh ngagunakeun gemuk/''pupuk'' [[nitrogén]] mangaruhan jeung henteu kana hirup bangkong ti mimiti buruy kénéh, Pikeun nyingkahan akibat goréngna ku alatan maké gemuk [[nitrogén]]nya dijieun waé hiji campuran [[amonium nitrat]]. Kanyahoan dina campuran anu geus ditangtukeun, bisa ngaronjatkeun kana waktu ''metamorfosis'' buruy.<ref>{{cite journal |author1=Xu, Q. |author2=Oldham, R. S. |year=1997 |title=Lethal and sublethal effects of nitrogén fertilizer ammonium nitrate on common toad (''Bufo bufo'') tadpoles |url=https://archive.org/details/sim_archives-of-environmental-contamination-and-toxicology_1997-04_32_3/page/298 |journal=Archives of Environmental Contamination and Toxicology |volume=32 |issue=3 |pages=298–303 |doi=10.1007/s002449900188 |pmid=9096079 }}</ref><ref>{{cite journal |author=Hemelaar, Agnes |year=1988 |title=Age, growth and other population characteristics of ''Bufo bufo'' from different latitudes and altitudes |journal=Journal of Herpetology |volume=22 |issue=4 |pages=369–388 |jstor=1564332 |doi=10.2307/1564332 }}</ref> === Pindah tempat/Migrasi === [[File:Toad tunnel.jpg|thumb|alt=Tunnel for toads|Torowongan pameuntasan bangkong, Germany]] Bangkong korodok pindah tempat/migrasi milu kana aliran cai susukan, teu saeutik tina éta susukan meuntasan jajalaneun mobil, motor jeung anu leumpang. ku ieu pisan loba bangkong korodokanu paeh ku jalan kacilakaan mangsa susukana ngaliwatan luhureun jajalaneun. Di Eropa hususna loba pisan ampibi anu cilaka dijalan mangsa migrasi usum beger jeung kawin.<ref>{{cite journal |author1=Santos, X. |author2=Llorente, G. A. |author3=Montori, A. |author4=Carretero, M. A. |author5=Franch, M. |author6=Garriga, N. |author7=Richter-Boix, A. |year=2007 |title=Evaluating factors affecting amphibian mortality on roads: the case of the common toad ''Bufo bufo'', near a breeding place |journal=Animal Biodiversity and Conservation |volume=30 |issue=1 |pages=97–104 |publisher=The Natural Science Museum of Barcelona |url=http://abc.museucienciesjournals.cat/files/ABC-30-1-pp-97-104.pdf|format=PDF}}</ref> Di sababaraha tempat di [[Jerman]], [[Belgia]], [[Inggris]], [[Italia]] kaler jeung [[Polandia]], diwangun hiji torowongan anu husus dijieun paranti bangkong jeung anu séjéna meuntas jalan anu aya di luhureuna. di tempat anu séjéna, aya anu tugas husus "patroli kodok", newakan bangkong /ampibi anu aya dina pameuntasan jalan-jalan anu rame ku kandaraan di wadahan kana ember pikeun dianteurkeun kana tujuana. {{convert|5|C|F|abbr=on}}. Pada malam basah hangat yang mereka dapat terus bergerak sepanjang malam tapi jika dingin, mereka mungkin berhenti sebelumnya <ref>{{cite web |url=http://toadwatch.org |title=What we do |publisher=Toad watch: Helping toads to survive |accessdate=2012-04-30}}</ref> kitu ogé an dilakukeun ku urang Belanda pikeun ngaping bangkong-bangkong anu ngadon pindah tempat.<ref>{{cite journal |author=Gelder, J. J. |year=1973 |title=A quantitative approach to the mortality resulting from traffic in a population of ''Bufo bufo'' L |journal=Oecologia |volume=13 |issue=1 |pages=93–95 |doi=10.1007/BF00379622 |url=http://www.springerlink.com/content/wv524277w3w32564/ }}{{Dead link|date=April 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Bufotoxin == Hiji substansi anu ngandung racun ayana dina kelenjar parotoid jeung kulit bangkong korodok disebutna bufotoxin ieu mimiti di wanohkeun ku [[Heinrich Otto Wieland|Heinrich Wieland]] jeung babaturanna tina taun 1922, dua puluh taun tiharita maranéhna kakara manggihan struktur tina éta racun .<ref>{{cite journal|last=Chen, K. K. |author2=Jensen, H. |author3=Chen, A. L. |title=Action of Bufotoxins |journal=Proceedings of the Society for Experimental Biology and Medicine |date=April 1932 |volume=29 |series=7 |issue=907 |doi=10.3181/00379727-29-6141 |issn=1535-3699|quote=Wieland and Alles isolated bufotoxin from the skin of ''B. vulgaris'' or ''B. bufo bufo''.}}</ref> Sagigireun ti éta kapanggih ogé cara pikeun ngisolasi senyawa tina inti [[steroid]] bufotalin tina bangkong anu aya di Jepang ( ''Bufo japonicus ''). Dina taun 1986, para élmuwan di [[Arizona State University]] geus bisa nga sintetis bahan racun bangkong [[bufotalin]], bufalitoxin jeung bufotoxin.<ref>{{cite journal |author1=Pettit, G. R. |author2=Kamano, Y. |author3=Drasar, P. |author4=Inoue, M. |author5=Knight, J. C. |year=1987 |title=Steroids and related natural products. 104. Bufadienolides. 36. Synthesis of bufalitoxin and bufotoxin |journal=Journal of Organic Chemistry |volume=52 |issue=16 |pages=3573–3578 |doi=10.1021/jo00392a014 }}</ref> Rumus kimia tina bufotoxin : C₄₀H₆₀N₄O₁₀.<ref>{{cite web |url=http://www.merriam-webster.com/medical/bufotoxin |title=Bufotoxin |work=Merriam-Webster Dictionary |accessdate=2012-05-26}}</ref> Dina dosis anu saeutik bisa ngaronjatkeun gerakan jantung utamana dipaké ngabantu mangsa gubaran kasakit jantung [[gagal jantung kongestif]]. Kulit bangkong korodok mibanda racun anu baris ngabalukarkeun hiji kaayaan anu bahaya malahan nepi ka maotna.<ref name=textfiles>{{cite web |url=http://www.textfiles.com/drugs/toadtoxins.drg |title=Toad toxins |work=Textfiles.com |accessdate=2012-05-26}}</ref> Balukar tina karacunan bangkong bisa katembong tina iritasi mata, baham, irung jeung tikoro, jantung jeung ambekan/ngarenghap, [[lumpuh]] jeung jeung ker, ngacay waé, utah, [[hiperkalemia]], [[sianosis]] jeung [[halusinasi]] atawa sasar/ngalindur.<ref name=textfiles/> Tacan kapanggih ubarna.<ref name=textfiles/> Ubar pikeun sesek jeung kardiovaskular, bisa waé dimangpaatkeun pikeun nyingkahan pangaruh tina [[elektrokardiografi]]. [[Atropin]], [[fenitoin ]], [[cholestyramine]] jeung [[lidocaine]] .<ref name=textfiles/> ==Kabudayaan== [[File:Satan-traditional-arms.svg|thumb|upright|alt=Devil's coat of arms|Gambaran bangkong dina jubah tukang sihir]] Di Eropa, bangkong korodok geus heubeul dianggap hiji totondén/pertanda goréng. Aya patalina jeung alam gaib, jurig, dedemit, jeung sajabana. Meureun dumasar kana kaayaan éta bangkong korodok : hirupna bisa di darat jeung di cai,kulitna anu korodok semu hideung nimulkeun rasa geuleuh pikeun anu nempo, ngorondang lalaunan kawas anu ngadodoho, tara kanyahoan ujug-uug bijil tinu poék. Di Eropa dina [[Abad Pertengahan]], Bangkong korodok dikait-kaitkeun jeung hiji ageman [[Kristen]] ngeunaan ayana iblis jeung sétan, ku kituna nya dijieun waé jubah anu dipapaésan ku tilu bangkong ngahaja ieu dijieun mangrupakaeun hiji panangkal/panyinglas sétan .<ref>{{cite book|last=Peddle|first=S. V.|year=2007|title=Pagan Channel Islands: Europe's Hidden Heritage|publisher=Robert Hale|page=118|isbn=0-7090-8248-7}}</ref> pada mikanyaho yén bangkong korodok bisa ngabalukarkeun racun pikeun manusa, ku alatan ieu pisan bangkong korodok jadi hiji sato anu geus remen dipaké dina prak prakan ngajalankeun élmu sihir/tenung, ku alatan dianggap mibanda hiji kakuatan gaib. Malahan ngamangpaatkeun bangkong korodok anu digaringkeun pikeun diarah hampru/empedu, kotoran jeung getihna .<ref name=Witch-hunt>{{cite book |title=Witch Hunts in Europe and America: An Encyclopedia |last=Burns |first=William E. |year=2003 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-32142-9 |page=7 |url=https://books.google.com/?id=Qr6_q-chR6MC&pg=PA7&lpg=PA7&dq=common+toad+witchcraft#v=onepage&q=common%20toad%20witchcraft&f=false }}</ref> Di sababaraha daérah percaya lamun seug aya bangkong korodok ngulampreng ka imah éta méré totonden ayana pangaruh sihir atawa anu ngadon demit .<ref name=Witch-hunt/> Dalam [[Basque Country (wilayah lebih besar )|Basque Country]], dipercaya cenah bangkong korodok téh maké jubah anu gagah/elegan. digiring-giring ku barudak anu keur dialajar elmu sihir. kurang leuwih taun 1610 jeung 1612, hiji Inkuisisi/hukum numutkeun cara-cara gereja <ref>[https://www.google.co.id/search?q=inkuisisi+artinya&oq=inkuisisi+artinya&aqs=chrome..69i57.3615j0j9&sourceid=chrome&ie=UTF-8 Inkuisisi]</ref> [[Spanyol]] [[Alonso de Salazar Frias]] ngayakeun panalungtikan ngeunaan prakték sihir di éta tempat tuluy ngadatangan hiji imah anu disangka tukang nyihir anu mibanda bangkong maké jubah TAPI NYATANA HENTEU KAPANGGIH .<ref name=Burns>{{cite book |title=Witch Hunts in Europe and America: An Encyclopedia |last=Burns |first=William E. |year=2003 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-32142-9 |pages=20–21 |url=https://books.google.com/?id=Qr6_q-chR6MC&pg=PA7&lpg=PA7&dq=common+toad+witchcraft#v=onepage&q=common%20toad%20witchcraft&f=false }}</ref> These witches were reputed to use undomesticated toads as ingredients in their liniments and brews.<ref name=Burns/> Di Inggris aya deui dongéng ngeunaan bangkong korodok ieu nyaritakeun hiji nini-nini tukang [[sihir]], anu ditagih duit séwa [[imah]] kunu boga taneuh. lain mayar kalahka malik ngéwa ku alatan ngarasa kaganggu ku anu boga taneuh, ku jalan maké élmu sihir pikeun, ngutuk anu boga tanah jeug sakabéh harta kakayaana. Kakocap di imah nu boga taneu teu kungsi lila, tiharita pamajikana karagragan bangkong korodok nepika labuhna. Gentak éta bangkong dicokot lung dialungkeun kana [[durukan]], tapi édas éta bangkong bisa kénéh kabur sanajan awakna geus kabeuleum sawaréh. Sawatara ti éta, imah nini-nini tukang sihir téh kahuruan ogé nepika runtuh. Isukna bangkong jeung tukang sihirna geus palastra ngababatang jadi banusan, tur ébréh urut kabeuleum anu aya dina éta awak nini-nini sarua lebah-lebahna jeung bangkong korodok anu kamari kabur tina durukan. <ref>{{cite book |title=Popular romances of the West of England; or, the drolls, traditions, and superstitions of Old Cornwall, Volume 2 |last=Hunt |first=Robert |year=1865 |publisher=Hotten |page=105 |url=https://books.google.com/?id=SH9MAAAAcAAJ&pg=PA105&dq=%22Popular+Romances+of+the+West+of+England%22+2nd+series#v=onepage&q=%22Popular%20Romances%20of%20the%20West%20of%20England%22%202nd%20series&f=false }}</ref> [[File:Witches'Familiars1579.jpg|thumb|left|alt=Witch feeding toads|1579 Tukang sihir keur ngamangpaatkeun bangkong]] Ciduh bangkong korodok dipercaya mibanda racun/peurah anu disebut "sweltered" cenah dipercaya bangkong morodok bisa nyiduhkeun seuneu anu ngandunung racun. Bangkong korodok sok dihubung-hubungkeun jeung setan '' [[Paradise Lost]] '', [ [ John Milton ] ] digambarkan [ [ Setan ] ] minangka katak ketika ia menuangkan racun ke [ [ Eve ] ] telinga ' s .<ref name=Witch-hunt/> Pertama Penyihir di [[William Shakespeare]] [[Macbeth]] mertélakeun sarat jeung katangtuan ngagunakeun campuran bangkong korodok tur maké parancah jeung jangjawokan:<ref>{{cite web |url=http://www.poets.org/viewmedia.php/prmMID/19259 |title=''Macbeth'', Act&nbsp;IV, Scene&nbsp;I |author=Shakespeare, William |date=1605–1606 |publisher=Poets.org }}</ref> Aya deui anu percaya cenah dina hulu bangkong korodok téh aya hiji mustika "[[toadstone]]", di mana éta mustika umpama dipaké, bakal ngabejaan anu makena lamun seug aya anu demit atawa ngaracun kamanéhna.<ref>{{cite web |url=http://www.exploratorium.edu/frogs/folklore/ |title=Frogs: Frog myths across cultures |author=Wanner, Noel |year=2011 |work=The Exploratorium |publisher=The museum of science, art and human perception |accessdate=2012-08-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120206085215/http://www.exploratorium.edu/frogs/folklore/ |archivedate=2012-02-06 }}</ref> ==Dicutat tina== {{reflist|3}} ==Tutumbu kaluar == {{Commons category|Bufo bufo}} * {{wikispecies-inline|Bufo bufo}} * Information at [http://www.herp.it/ Ampibi anu aya di Europe] * Information at [http://www.bbc.co.uk/nature/wildfacts/factfiles/481.shtml BBC nature on the common toad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090321174743/http://www.bbc.co.uk/nature/wildfacts/factfiles/481.shtml |date=2009-03-21 }} * Information at [http://www.astolinto.it/SchedeVA/RospoCE.php Astolinto form] {{pondok}} [[Kategori:Ampibi]] [[Kategori:Sasatoan Sunda]] fipblzya0f9x7qx2ffr2cokw4lc8nmx 0 71793 729786 728475 2026-10-04T14:53:49Z Juan Emilio Prades Bel 32726 729786 wikitext text/x-wiki {{taxobox |name = ''Bidara'' |image = ZiziphusJujubaVarSpinosa.jpg |image_caption = ''Ziziphus jujuba'' |regnum = [[Plant]]ae |unranked_divisio = [[Angiospermae]] |unranked_classis = [[Eudikotil]] |unranked_ordo = [[Rosids]] |ordo = [[Rosales]] |familia = [[Rhamnaceae]] |genus = ''[[Ziziphus]]'' |species = '''''Z. jujuba''''' |binomial = ''Ziziphus jujuba'' |binomial_authority = [[Philip Miller|Mill.]] |synonyms = * ''Paliurus mairei'' H. Lév. * ''Rhamnus jujuba'' L. * ''Rhamnus soporifera'' Lour. * ''Rhamnus zizyphus'' L. * ''Ziziphus jujuba'' (L.) Lam. * ''Ziziphus jujuba'' (L.) Gaertn. * ''Ziziphus mairei'' (H. Lév.) Browicz & Lauener * ''Ziziphus nitida'' Roxb. * ''Ziziphus orthacantha'' DC. * ''Ziziphus poiretii'' G.Don nom. illeg. * ''Ziziphus rotundata'' DC. * ''Ziziphus sativa'' Gaertn. * ''Ziziphus soporifera'' (Lour.) Stokes * ''Ziziphus spinosa'' (Bunge) Hu ex F.H. Chen * ''Ziziphus tomentosa'' Poir. * ''Ziziphus trinervia'' Roth nom. illeg. * ''Ziziphus vulgaris'' var. ''inermis'' Bunge * ''Ziziphus vulgaris'' var. ''spinosa'' Bunge * ''Ziziphus zizyphus'' (L.) H.Karst. * ''Ziziphus zizyphus'' (L.) Meikle * ''Zizyphon jujubum'' St.-Lag. |synonyms_ref = <ref>{{Cite web|url=http://www.theplantlist.org/tpl/search?q=Ziziphus|title=The Plant List: A Working List of All Plant Species|accessdate=2017-10-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230417101004/http://www.theplantlist.org/tpl/search?q=Ziziphus|archivedate=2023-04-17}}</ref> |}} [[Gambar:Jinjol, azufaifo, Ziziphus jujuba. La fruta de la inmortalidad.jpg|jmpl|Bidara. Ziziphus jujuba]] '''Bidara''' (''Zizyphus Jujuba''); hong zoo ([[Cina]]); nyaéta tangkal anu asalna tina kulawarga ''Rhamnaceae'' [[spesies]] ''[[Ziziphus]]'', hirupna di tegalan atawa dataran landeuh, aya ogé anu ngahaja dipelak pikeun diarah buahna.<ref name="Pringgodigdo" /> Tangkalna melengkung, kaina heuras jeung beurat, ilahar dipaké gagang parabot.<ref name="Pringgodigdo">{{Cite book | title = Ensiklopedi Umum| last = Pringgodigdo| first =Prof. Mr . A.G| publisher =Kanisius| location =Yogyakarta|pages=158| year =2013|isbn=9789794135228}}</ref> Ogé dimangpaatkeun pikeun pangiuh-iuh tina cahaya [[panonpoé]].<ref name="GRIN">{{cite web|url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?42282|title=USDA GRIN Taxonomy}}</ref> Tangkal bidara loba kapanggih hirup di [[Asia Kidul|Asia kidul]], [[lebanon]], [[Iran]], [[Pakistan]], [[India]], [[Bangladesh]], [[Nepal]], [[Cina]], jeung [[Éropa]].<ref name="rushforth">Rushforth, K. (1999). ''Trees of Britain and Europe''. Collins ISBN 0-00-220013-9.</ref> Bidara disebut ogé [[korma]] [[beureum]] ku lantaran buahna sagedé korma tur beureum, dimangpaatkeun pikeun bahan inumeun kawas es [[céndol]], campuran sayur, atawa ditinyuh dijieun cai [[entéh]].<ref name="Rig">{{Cite book | title = A Dictionary of the Sunda Language of Java| last = Jonathan| first =Rigg | publisher =Bataviaasch Genootschap van Kunsten en Wetenschappen | location =Universitas Harvard |pages=55 year =1862 }}</ref><ref name="Wied">{{Cite book | title = 105 Resep masakan Sedap China Halal Food Combining Makan Enak untuk Langsing & Sehat| last = harry Apriadji| first =Wied | publisher =PT Gramedia Pustaka Utama| location =Jakarta|pages=55 year =2009|ISBN=9789792242638 }}</ref> Buah bidara mibanda rupa-rupa mangpaat: ngaronjatkeun ''stamina'', ngurangan rasa capé, leuleus, kurang [[getih]], darah tinggi (''hipertensi''), gangguan [[padaharan]], hésé saré jeung ngubaran jajantung tagiwur.<ref name="Hembing">{{Cite book | title = Ramuan Lengkap Herbal Taklukkan Penyakit| last = Prof H| first =Hembing. W| publisher =Niaga Swadaya| location =Jakarta|pages=256| year =2008|isbn=9789791481526}}</ref> Buah bidara anu di kulub jeung [[salédri]], bisa dimangpaatkeun pikeun ngubaran panyakit [[konéng]].<ref name="Setiawan">{{Cite book | title = Fakta Ilmiah BUAH SAYUR| last = Dalimartha, dr. Felix Adrian| first =dr. Setiawan | publisher =Penebar PLUS+| location =Universitas Harvard |pages=135| year =2013|isbn=9786028661898 }}</ref> <gallery> File:Ziziphus jujuba1.jpg|Tangkal bidara File:(Ziziphus jujuba) Foliage at Ammuguda 02.jpg|Daun Bidara File:Ziziphus jujuba-Jujubier commun 2-20160804.jpg|Buah bidara ngora File:Ziziphus jujuba MS 2461.JPG|Buah Bidara anu geus digaringkeun </gallery> {{Commons category|Ziziphus jujuba|position=left}} == Dicutat tina == {{reflist|2}} {{pondok}} ==Tutumbu Kaluar== *{{Citebook|url=https://books.google.co.id/books?id=-t_ICgAAQBAJ&pg=PA343&dq=bridelia+stipularis&hl=id&sa=X&ved=0ahUKEwjT3-jphu7TAhUcSY8KHV-cCAsQ6AEIMTAB#v=onepage&q=bridelia%20stipularis&f=false|title=Medicinal Plants Of The Asia-pacific: Drugs For The Future? |last=Christophe|first=Wiart|date=January 2006|publisher=World Scientific|isbn=9789814480338|ref=harv}} [[Kategori:Tutuwuhan]] [[Kategori:Tutuwuhan tropis]] [[Kategori:Tutuwuhan Indonésia]] [[Kategori:Tutuwuhan ubar]] 5glh3bmhu1snzeb0oa3qmdrmv04h5nu 828 91074 729850 579940 2026-10-05T11:31:32Z Rafka Aditia 29183 729850 Scribunto text/plain local mf = require('Module:Mapframe') local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs local yesno = require('Module:Yesno') local infoboxImage = require('Module:InfoboxImage').InfoboxImage -- Defaults local DEFAULT_FRAME_WIDTH = "270" local DEFAULT_FRAME_HEIGHT = "200" local DEFAULT_ZOOM = 10 local DEFAULT_GEOMASK_STROKE_WIDTH = "1" local DEFAULT_GEOMASK_STROKE_COLOR = "#777777" local DEFAULT_GEOMASK_FILL = "#888888" local DEFAULT_GEOMASK_FILL_OPACITY = "0.25" local DEFAULT_SHAPE_STROKE_WIDTH = "2" local DEFAULT_SHAPE_STROKE_COLOR = "#FF0000" local DEFAULT_SHAPE_FILL = "#606060" local DEFAULT_SHAPE_FILL_OPACITY = "0.1" local DEFAULT_LINE_STROKE_WIDTH = "5" local DEFAULT_LINE_STROKE_COLOR = "#FF0000" local DEFAULT_MARKER_COLOR = "#5E74F3" local util = {} function util.noop(info) local DEFAULT_NOOP_OUTPUT = "" -- uncomment this when debugging -- DEFAULT_NOOP_OUTPUT = "debug: mapframe no-op: " .. info -- mw.log(DEFAULT_NOOP_OUTPUT) return DEFAULT_NOOP_OUTPUT end -- Trim whitespace from args, and remove empty args function util.trimArgs(argsTable) local cleanArgs = {} for key, val in pairs(argsTable) do if type(val) == 'string' then val = val:match('^%s*(.-)%s*$') if val ~= '' then cleanArgs[key] = val end else cleanArgs[key] = val end end return cleanArgs end function util.getBestStatement(item_id, property_id) if not(item_id) or not(mw.wikibase.isValidEntityId(item_id)) or not(mw.wikibase.entityExists(item_id)) then return false end local statements = mw.wikibase.getBestStatements(item_id, property_id) if not statements or #statements == 0 then return false end local hasNoValue = ( statements[1].mainsnak and statements[1].mainsnak.snaktype == 'novalue' ) if hasNoValue then return false end return statements[1] end function util.hasWikidataProperty(item_id, property_id) return util.getBestStatement(item_id, property_id) and true or false end function util.getStatementValue(statement) return statement and statement.mainsnak and statement.mainsnak.datavalue and statement.mainsnak.datavalue.value or nil end function util.relatedEntity(item_id, property_id) local value = util.getStatementValue( util.getBestStatement(item_id, property_id) ) return value and value.id or false end function util.idType(id) if not id then return nil elseif mw.ustring.match(id, "[Pp]%d+") then return "property" elseif mw.ustring.match(id, "[Qq]%d+") then return "item" else return nil end end function util.shouldAutoRun(frame) -- Check if should be running local pargs = frame.getParent(frame).args local explicitlyOn = yesno(mw.text.trim(pargs.mapframe or "")) -- true of false or nil if pargs.coordinates == "&#123;&#123;&#123;coordinates&#125;&#125;&#125;" then explicitlyOn = false end if type(pargs.coordinates) == 'string' and string.match(pargs.coordinates, 'coord.missing') then explicitlyOn = false end local onByDefault = (explicitlyOn == nil) and yesno(mw.text.trim(frame.args.onByDefault or ""), false) -- true or false return explicitlyOn or onByDefault end function util.argsFromAuto(frame) -- Get args from the frame (invoke call) and the parent (template call). -- Frame arguments are default values which are overridden by parent values -- when both are present local args = getArgs(frame, {parentFirst = true}) -- Discard args not prefixed with "mapframe-", remove that prefix from those that remain local fixedArgs = {} for name, val in pairs(args) do local fixedName = string.match(name, "^mapframe%-(.+)$" ) if fixedName then fixedArgs[fixedName] = val -- allow coord, coordinates, etc to be unprefixed elseif name == "coordinates" or name == "coordinate" and not fixedArgs.coord then fixedArgs.coord = val -- allow id, qid to be unprefixed, map to id (if not already present) elseif name == "id" or name == "qid" and not fixedArgs.id then fixedArgs.id = val -- allow captionstyle to be unprefixed, for compatibility with [[Module:Infobox]] elseif name == "captionstyle" and not fixedArgs.captionstyle then fixedArgs.captionstyle = val end end return fixedArgs end function util.parseCustomWikitext(customWikitext) -- infoboxImage will format an image if given wikitext containing an -- image, or else pass through the wikitext unmodified return infoboxImage({ args = { image = customWikitext } }) end function util.trackAndWarn(trackingCat, warning) local title = mw.title.getCurrentTitle() local results = title and title.namespace == 0 and trackingCat and '[[Category:'..trackingCat..']]' or '' if warning then local warn = require('Module:If preview')._warning results = results..warn({warning}) end return results end function util.ternary(flag, other) other = other or 'other' flag = flag == 'none' and 'no' or flag local yesNoOut = yesno(flag,other) local yes = (yesNoOut == true) local no = (yesNoOut == false) return yes, no end local p = {} p._caption = function(args) if args.caption then return args.caption elseif args.switcher then return util.noop("no caption or switcher") end local maskItem local maskType = util.idType(args.geomask) if maskType == 'item' then maskItem = args.geomask elseif maskType == "property" then maskItem = util.relatedEntity(args.id or mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage(), args.geomask) end local maskItemLabel = maskItem and mw.wikibase.getLabel( maskItem ) return maskItemLabel and "Location in "..maskItemLabel or util.noop("missing maskItemLabel with type " .. (maskType or "nil") .. " and item " .. (maskItem or "nil")) end --A list of types for objects that are too small to allow Kartographer to take over zoom local tinyType = { landmark=true, railwaystation=true, edu=true, pass=true, camera=true } p._main = function(_config) -- accumulate tracking cats local tracking = '' -- `config` is the args passed to this module local config = util.trimArgs(_config) -- allow alias for config.coord config.coord = config.coord or config.coordinates -- Require wikidata item, or specified coords local wikidataId = config.id or mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() if not(wikidataId) and not(config.coord) then return false, util.trackAndWarn('Kaca nu maké kotak info bingkai péta kalawan koordinat nu leungit') end -- Require coords (specified or from wikidata), so that map will be centred somewhere -- (P625 = coordinate location) local wdCoordinates = util.getStatementValue(util.getBestStatement(wikidataId, 'P625')) if not (config.coord or wdCoordinates) then return false, util.trackAndWarn('Kaca nu maké kotak info bingkai péta kalawan koordinat nu leungit') end -- `args` is the arguments which will be passed to the mapframe module local args = {} -- Some defaults/overrides for infobox presentation args.display = "inline" args.frame = "yes" args.plain = "yes" args["frame-width"] = config["frame-width"] or config.width or DEFAULT_FRAME_WIDTH args["frame-height"] = config["frame-height"] or config.height or DEFAULT_FRAME_HEIGHT args["frame-align"] = "center" args["frame-coord"] = config["frame-coordinates"] or config["frame-coord"] -- Note: config["coordinates"] or config["coord"] should not be used for the alignment of the frame; -- see talk page ( https://en.wikipedia.org/wiki/Special:Diff/876492931 ) -- deprecated lat and long parameters args["frame-lat"] = config["frame-lat"] or config["frame-latitude"] args["frame-long"] = config["frame-long"] or config["frame-longitude"] -- if zoom isn't specified from config, first check wikidata local zoom = config.zoom or util.getStatementValue(util.getBestStatement(wikidataId, 'P6592')) if not zoom then -- Calculate zoom from length or area (converted to km or km2) -- Zoom so that length or area is completely included in mapframe local getZoom = require('Module:Infobox dim')._zoom zoom = getZoom({length_km=config.length_km, length_mi=config.length_mi, width_km=config.width_km, width_mi=config.width_mi, area_km2=config.area_km2, area_mi2=config.area_mi2, area_ha=config.area_ha, area_acre=config.area_acre, type=config.type, population=config.population, viewport_px=math.min(args["frame-width"],args["frame-height"]), latitude=wdCoordinates and wdCoordinates.latitude}) end args.zoom = zoom or DEFAULT_ZOOM -- Use OSM relation ID if available; otherwise use geoshape if that is available -- (geoshape is required for defunct entities, which are outside OSM's scope) local hasOsmRelationId = util.hasWikidataProperty(wikidataId, 'P402') -- P402 is OSM relation ID local hasGeoshape = util.hasWikidataProperty(wikidataId, 'P3896') -- P3896 is geoshape local wikidataProvidesGeo = hasOsmRelationId or hasGeoshape -- determine marker argument value, determine whether to show marker local forcePoint, suppressPoint = util.ternary(config.point) local forceMarker, suppressMarker = util.ternary(config.marker,true) forcePoint = forcePoint or forceMarker suppressPoint = suppressPoint or suppressMarker local showMarker = not suppressPoint and (forcePoint or not wikidataProvidesGeo or config.coord) -- wikidata = "yes" turns on both shape and line -- wikidata = "no" turns off both shape and line -- otherwise show both if wikidata provides geo local forceWikidata, suppressWikidata = util.ternary(config.wikidata) local showShape = not suppressWikidata and (forceWikidata or wikidataProvidesGeo or not config.coord) local showLine = showShape -- determine shape parameter value, determine whether to show or suppress shape -- also determine whether to invert shape local forceShape, suppressShape = util.ternary(config.shape) showShape = wikidataId and not suppressShape and (forceShape or showShape) local shapeType = config.shape == 'inverse' and 'shape-inverse' or 'shape' -- determine line parameter value, determine whether to show or suppress line local forceLine, suppressLine = util.ternary(config.line) showLine = wikidataId and not suppressLine and (forceLine or showLine) local maskItem -- Switcher if config.switcher == "zooms" then -- switching between zoom levels local maxZoom = math.max(tonumber(args.zoom), 3) -- what zoom would have otherwise been (if 3 or more, otherwise 3) local minZoom = 1 -- completely zoomed out local midZoom = math.floor((maxZoom + minZoom)/2) -- midway between maxn and min args.switch = "zoomed in, zoomed midway, zoomed out" args.zoom = string.format("SWITCH:%d,%d,%d", maxZoom, midZoom, minZoom) elseif config.switcher == "auto" then -- switching between P276 and P131 areas with recursive lookup, e.g. item's city, -- that city's state, and that state's country args.zoom = nil -- let kartographer determine the zoom local maskLabels = {} local maskItems = {} local maskItemId = util.relatedEntity(wikidataId, "P276") or util.relatedEntity(wikidataId, "P131") local maskLabel = mw.wikibase.getLabel(maskItemId) while maskItemId and maskLabel and mw.text.trim(maskLabel) ~= "" do table.insert(maskLabels, maskLabel) table.insert(maskItems, maskItemId) maskItemId = maskItemId and util.relatedEntity(maskItemId, "P131") maskLabel = maskItemId and mw.wikibase.getLabel(maskItemId) end if #maskLabels > 1 then args.switch = table.concat(maskLabels, "###") maskItem = "SWITCH:" .. table.concat(maskItems, ",") elseif #maskLabels == 1 then maskItem = maskItemId[1] end elseif config.switcher == "geomasks" and config.geomask then -- switching between items in geomask parameter args.zoom = nil -- let kartographer determine the zoom local separator = (mw.ustring.find(config.geomask, "###", 0, true ) and "###") or (mw.ustring.find(config.geomask, ";", 0, true ) and ";") or "," local pattern = "%s*"..separator.."%s*" local maskItems = mw.text.split(mw.ustring.gsub(config.geomask, "SWITCH:", ""), pattern) local maskLabels = {} if #maskItems > 1 then for i, item in ipairs(maskItems) do table.insert(maskLabels, mw.wikibase.getLabel(item)) end args.switch = table.concat(maskLabels, "###") maskItem = "SWITCH:" .. table.concat(maskItems, ",") end end -- resolve geomask item id (if not using geomask switcher) if not maskItem then -- local maskType = util.idType(config.geomask) if maskType == 'item' then maskItem = config.geomask elseif maskType == "property" then maskItem = util.relatedEntity(wikidataId, config.geomask) end end -- if asking for shape or line from Wikidata -- and if Wikidata actually has shape/line data (wikidataProvidesGeo=true) -- and if no geomask -- and if zoom not explicitly set -- and if the object size inferred from its type is not too small -- then let Kartographer "take over" zoom if (showLine or showShape) and wikidataProvidesGeo and not maskItem and not config.zoom and not (config.type and tinyType[config.type]) then args.zoom = nil end if not maskItem and not showShape and not showLine and not showMarker then return false, util.trackAndWarn('Kaca nu maké kotak info bingkai péta kalawan euweuh géométri','Euweuh géométri nu ditangtukeun pikeun bingkai péta') end -- Keep track of arg numbering local argNumber = '' local function incrementArgNumber() if argNumber == '' then argNumber = 2 else argNumber = argNumber + 1 end end -- Geomask if maskItem then args["type"..argNumber] = "shape-inverse" args["id"..argNumber] = maskItem args["stroke-width"..argNumber] = config["geomask-stroke-width"] or DEFAULT_GEOMASK_STROKE_WIDTH args["stroke-color"..argNumber] = config["geomask-stroke-color"] or config["geomask-stroke-colour"] or DEFAULT_GEOMASK_STROKE_COLOR args["fill"..argNumber] = config["geomask-fill"] or DEFAULT_GEOMASK_FILL args["fill-opacity"..argNumber] = config["geomask-fill-opacity"] or DEFAULT_SHAPE_FILL_OPACITY -- Let kartographer determine zoom and position, unless it is explicitly set in config if not config.zoom and not config.switcher then args.zoom = nil args["frame-coord"] = nil args["frame-lat"] = nil args["frame-long"] = nil local maskArea = util.getStatementValue( util.getBestStatement(maskItem, 'P2046') ) end incrementArgNumber() -- Hack to fix phab:T255932 if not args.zoom then args["type"..argNumber] = "line" args["id"..argNumber] = maskItem args["stroke-width"..argNumber] = 0 incrementArgNumber() end end -- Shape (or shape-inverse) if showShape then args["type"..argNumber] = shapeType if hasGeoshape and not hasOsmRelationId then args["from"..argNumber] = string.sub( util.getStatementValue( util.getBestStatement(wikidataId, 'P3896') ), 6) elseif config.id then args["id"..argNumber] = config.id end args["stroke-width"..argNumber] = config["shape-stroke-width"] or config["stroke-width"] or DEFAULT_SHAPE_STROKE_WIDTH args["stroke-color"..argNumber] = config["shape-stroke-color"] or config["shape-stroke-colour"] or config["stroke-color"] or config["stroke-colour"] or DEFAULT_SHAPE_STROKE_COLOR args["fill"..argNumber] = config["shape-fill"] or DEFAULT_SHAPE_FILL args["fill-opacity"..argNumber] = config["shape-fill-opacity"] or DEFAULT_SHAPE_FILL_OPACITY incrementArgNumber() end -- Line if showLine then args["type"..argNumber] = "line" if hasGeoshape and not hasOsmRelationId then args["from"..argNumber] = string.sub( util.getStatementValue( util.getBestStatement(wikidataId, 'P3896') ), 6) elseif config.id then args["id"..argNumber] = config.id end args["stroke-width"..argNumber] = config["line-stroke-width"] or config["stroke-width"] or DEFAULT_LINE_STROKE_WIDTH args["stroke-color"..argNumber] = config["line-stroke-color"] or config["line-stroke-colour"] or config["stroke-color"] or config["stroke-colour"] or DEFAULT_LINE_STROKE_COLOR incrementArgNumber() end -- Point marker if showMarker then args["type"..argNumber] = "point" if config.id then args["id"..argNumber] = config.id end if config.coord then args["coord"..argNumber] = config.coord end if config.marker then args["marker"..argNumber] = config.marker end args["marker-color"..argNumber] = config["marker-color"] or config["marker-colour"] or DEFAULT_MARKER_COLOR incrementArgNumber() end -- if Wikidata doesn't link to OSM and the map has no mask or point, -- then center the map on the coordinates either from the infobox or from wikidata if not maskItem and not showMarker and not wikidataProvidesGeo then if config.coord then args["frame-coord"] = args["frame-coord"] or config.coord else args["frame-lat"] = args["frame-lat"] or wdCoordinates.latitude args["frame-long"] = args["frame-long"] or wdCoordinates.longitude end tracking = tracking..util.trackAndWarn('Kaca nu maké kotak info bingkai péta kalawan rata tengah paksa') end -- protect against nil frame arguments args["frame-coord"] = args["frame-coord"] or "" args["frame-lat"] = args["frame-lat"] or "" args["frame-long"] = args["frame-long"] or "" local mapframe = args.switch and mf.multi(args) or mf._main(args) tracking = tracking..((showLine or showShape) and not wikidataProvidesGeo and util.trackAndWarn('Kaca nu maké kotak info bingkai péta tanpa tutumbu bentuk di Wikidata') or '') return true, mapframe.. tracking end -- Entry points p.main = function(frame) local parent = frame.getParent(frame) local parentArgs = parent.args local _, mapframe = p._main(parentArgs) return frame:preprocess(mapframe) end p.auto = function(frame) if not util.shouldAutoRun(frame) then return util.noop("auto should not autorun") end local args = util.argsFromAuto(frame) if args.custom then return frame:preprocess(util.parseCustomWikitext(args.custom)) end local _, mapframe = p._main(args) return frame:preprocess(mapframe) end p.autocaption = function(frame) if not util.shouldAutoRun(frame) then return util.noop("autocaption should not autorun") end local args = util.argsFromAuto(frame) local caption = p._caption(args) return caption end p.autoWithCaption = function(frame) if not util.shouldAutoRun(frame) then return util.noop("autoWithCaption should not autorun") end local args = util.argsFromAuto(frame) local wikitext local caption local ok if args.custom then ok = true wikitext = util.parseCustomWikitext(args.custom) else ok, wikitext = p._main(args) end if not ok then return wikitext end wikitext = frame:preprocess(wikitext) caption = p._caption(args) local data = mw.html.create():wikitext(wikitext) data:tag('div') :addClass('infobox-caption') :cssText(args.captionstyle) :wikitext(caption) return tostring(data) end return p c00oy15hbg5pwasnjy6msw5ueuc0dkg 2 98506 729785 708942 2026-10-04T12:41:20Z Oceanmuse 22609 729785 wikitext text/x-wiki {{#babel:su|id-5|en-4|bew-1}} == ''Soal gua sendèwèk (Batavian)'' == Tabé! Ana orang Sunda nyang kebetulan orang nyang nyablag Betawi. Ana lagi ngeja pemegaran basa Sunda deri tetulisan èn masarakat Sunda. Ana tuh demen banget ama èlmu sejarah, mar pèngèn banget belajar soal budaya atawa kebasaan. Nuhun! <nowiki>~~Sofi Solihah~</nowiki> == ''Soal abdi sorangan (Sundanese)'' == Sampurasun! Simkuring téh urang Sunda nu kabeneran keur diajar saeutik basa Betawi. Simkuring keur midamel pangembangan basa Sunda tina seseratan boh sareng urang Betawi atawa urang Sunda. Simkuring resep pisan kana dunya sajarah, mung resep lamun diajar kana perkara budaya atawa linguistik. Hatur nuhun! <nowiki>~~Sofi Solihah~</nowiki> == ''Terkait dengan saya (Indonesian)'' == Halo! Saya adalah orang Sunda yang juga berbahasa ibu Sunda. Saya sedang melaksanakan pengembangan bahasa khususnya Sunda dari tulisan dan masyarakat baik Sunda maupun Betawi. Saya tertarik pada ilmu masa lampau, yakni sejarah. Tetapi ingin belajar terkait bahasa dan linguistik lebih lanjut. Terima kasih! <nowiki>~~Sofi Solihah~</nowiki> == ''About me (English)'' == Hello! I am a Sundanese who also speaks Sundanese as a mother tongue. I am working on language development, especially Sundanese, from the writings and people of both Sundanese and Betawi. I am interested in the science of the past, namely history. But would like to learn more about language and linguistics. Thank you! <br /> {| class="wikitable" {{Peserta WikiLatih|di=Bandung|tgl=14 September 2019}} |} {{Pamilon Bulan Wiki Junghuhn 2026}} a8yyibvnbtsop3cwfyk6nq79anmmwg6 10 99979 729787 602724 2026-10-04T19:27:12Z EmausBot 4033 Memperbaiki pengalihan ganda ke [[Citakan:Kotak info universitas]] 729787 wikitext text/x-wiki #ALIH [[Citakan:Kotak info universitas]] 91sopsowaypic0xc7ye3vpa17gryqsx 0 100680 729807 712991 2026-10-05T04:28:36Z InternetArchiveBot 25926 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 729807 wikitext text/x-wiki {{taxobox |status = LR/lc |image = Starr_010309-0546_Calophyllum_inophyllum.jpg |status_system = IUCN2.3 |regnum = [[Plantae]] |unranked_divisio = [[Angiospermae]] |unranked_classis = [[Eudikotil]] |unranked_ordo = [[Rosidae]] |ordo = [[Malpighiales]] |familia = [[Calophyllaceae]] |genus = ''[[Calophyllum]]'' |species = '''''C. inophyllum''''' |binomial = ''Calophyllum inophyllum'' |binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]]<ref name=grin>&nbsp;''Calophyllum inophyllum'' was first described and published in ''[[Species Plantarum]]'' 1:513. 1753. {{ cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?8631 |title=''Calophyllum inophyllum'' information from NPGS/GRIN |author=[[Germplasm Resources Information Network|GRIN]] |quote=--- |work=Taxonomy for Plants |publisher=[[United States Department of Agriculture|USDA]], [[Agricultural Research Service|ARS]], National Genetic Resources Program |location=National Germplasm Resources Laboratory, [[Beltsville, Maryland]] |date=March 8, 2012 |accessdate=April 26, 2012}}</ref> }} '''Nyamplung'''; ''Calophyllum inophyllum'' nyaéta tutuwuhan anu asalna ti kulawarga ''calophyllaceae''.<ref>{{cite book|author=Mabberley, D.J.|year=1997|title=The plant book: A portable dictionary of the vascular plants|url=https://archive.org/details/plantbookportabl00mabb|url-access=registration|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge}}</ref> Mikaresep hirup dina taneuh anu loba [[keusik]], saperti basisir [[laut]] anu loba keusik jeung batu karangan.<ref name="blusttrusell">{{cite journal |last1=Blust |first1=Robert |last2=Trussel |first2=Stephen |title=The Austronesian Comparative Dictionary: A Work in Progress |journal=Oceanic Linguistics |date=2013 |volume=52 |issue=2 |pages=493–523 |doi=10.1353/ol.2013.0016 |s2cid=146739541 |url=https://www.researchgate.net/publication/265931196}}</ref>Nyamplung di [[Sulawesi]] disebutna ''dingkaran'', sedengkeun di [[Sumatra]] disebutna ''punaga/penago''.<ref name=“Lim2 ”>{{Cite book | title =Edible Medicinal and Non-Medicinal Plants: Volume 1, Fruits| first =T.K| last =Lim| publisher =Springer Science & Business Media,| location =London| year =2012| pages =8|ISBN=9789048186617|url=https://www.google.co.id/books/edition/Edible_Medicinal_And_Non_Medicinal_Plant/4MDEqFGeKVoC?hl=id&gbpv=1&dq=elateriospermum+tapos&pg=PA&printsec=frontcover|accessdate=(disungsi) 26 April 2025}}</ref> ==Kagunaan== Ditempo tina guna jeung mangpaatna, tangkal nyamplung hirup nyebar di sakuliah nagara urang sarta henteu kudu hésé miara. Nyamplunh buahan sapanjang taun henteu usum-usuman, tempona ngarekahkeun ogé henteu hésé, hartina nyamplung mibanda sipat "survival" anu alus kana lingkungan.<ref name="OrwaCalophyllum">{{cite book|first1=C.|last1=Orwa |first2=A.|last2=Mutua|first3=R.|last3=Kindt|first4=S.|last4=Anthony|title = Agroforestree Database:a tree reference and selection guide version 4.0|chapter =''Calophyllum inophyllum''|publisher =World Agroforestry|year =2009|url =http://www.worldagroforestry.org/treedb/AFTPDFS/Calophyllum_inophyllum.PDF}}</ref> Méh sakabéh bagéan tina [[tangkal]] nyamplung bisa dimangpaatkeun kalayan mibanda niléy [[ékonomi]] anu henteu saeutik, tangkal nyamplung bisa dimangpaatekun pikeun ngahalangan/ngurangan ngagelebugna [[angin]] (''wind breaker'').<ref name="Damon2016"/> Sipatna anu gancang hirup sarta henteu ogoan tangkal nyamplung sok ngahaja dipelak dimangpaatkeun pikeun ''[[konservasi]]'' [[basisir]].<ref name="Damon2016">{{cite book|first1=Frederick H. |last1=Damon|title =Trees, Knots, and Outriggers: Environmental Knowledge in the Northeast Kula Ring|chapter =A Story of ''Calophyllum'': From Ecological to Social Facts|publisher =Berghahn Books|year =2016|pages=180–246|isbn =9781785332333|chapter-url =https://books.google.com/books?id=AObACwAAQBAJ&pg=PA180}}</ref> [[Kulit]] tangkalna bisa dimangpaatkeun pikeun [[ubar]], [[Kai|kaina]] anu teuas ogé dimangpaatkeun pikeun nyieun [[parahu]] katut tihang-tihang di [[kapal]].<ref name="KBBID nyamplung">{{cite web|url=https://kbbi.kemdikbud.go.id/entri/{{urlencode: nyamplung|WIKI}}|title=Arti kata nyamplung|website=KBBI Daring|department=Badan Pengembangan dan Pembinaan Bahasa, Kemendikbud|access-date=4 Agustus 2020}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220317122340/https://kbbi.kemdikbud.go.id/entri/nyamplung |date=2022-03-17 }}</ref> Tangkal nyamplung ngahasilkeun [[buah]] anu bisa dimangpaatkeun pikeun nyieun [[biofuel]] ogé [[Siki|sikina]] mibanda rendemen 74% jadi henteu pati loba kapiceun, kitu deui dina prak a dimangpaatkeun siki nyamplung henteu ieuh ngaganggu kana kabutuhan pangan sapopoé.<ref name="Dweck2002">{{cite journal |last1=Dweck |first1=A.C. |last2=Meadows |first2=T. |title=Tamanu (''Calophyllum inophyllum'') – the African, Asian, Polynesian and Pacific Panacea |journal=International Journal of Cosmetic Science |date=2002 |volume=24 |issue=6 |pages=341–348 |doi=10.1046/j.1467-2494.2002.00160.x |pmid=18494888 |s2cid=21847865 |url=https://pinkhorizons.com/content/Tamanu.2.pdf |access-date=2019-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190119174227/https://pinkhorizons.com/content/Tamanu.2.pdf |archive-date=2019-01-19 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190119174227/https://pinkhorizons.com/content/Tamanu.2.pdf |date=2019-01-19 }}</ref> ==Tempat hirup == Nyamplung bisa dipelak sajinis dina satempat (''monokultur'') atawa dipelak bareng jeung pepelakan séjén (''mixed-forest''), nyamplung baris hirup subur di daérah anu iklimna garing. Tangkal nyamplung salahsahiji tina marga [[Calophyllum]] kalayan hirup sumebar di loba tempat, saperti: [[Madagaskar]], [[Afrika Wétan ]], [[Asia Kidul ]] jeung [[Asia tenggara|Tenggara]], [[Kepuloan Pasifik]], [[Hindia Kulon ]], sarta [[Amerika kidul]]. Di [[Indonésia]], tangkal nyamplung kapanggih hirup di [[Sumatra Kulon ]], [[Riau]], [[Jambi]], [[Sumatra Kidul]], [[Lampung]], [[Jawa]], [[Kalimantan Kulon ]], [[Kalimantan Tengah]], [[Sulawesi]], [[Maluku]], nepika [[Nusa Tenggara Timur]] katut [[Papua]].<ref name="Halpern2002">{{cite book|first1=Georges M. |last1=Halpern|first2=Peter|last2=Weverka|title =The Healing Trail: Essential Oils of Madagascar|publisher =Basic Health Publications, Inc.|year =2002|pages=43–50|isbn =9781591200161|url =https://books.google.com/books?id=595byAiZLygC&pg=PA43}}</ref> ==Ékonomi== Dimangpaatkeunana buah nyamplung pikeun ''biofuel'' dina waktu lila bisa nurunkeun karuksakan [[leuweung]] jeung lingkungan, tangtuna siki nyamplung leuwih gedé niléy mangpaat tibatan kaina anu dijieun [[suluh]].<ref name="Halpern2002"/> Beubeunangan tina buah nyamplung leuwih onjoy batan nu séjén, tangkal jarak : 5 ton/ha, [[kalapa sawit]] 6 ton/ha, sedengkeun nyamplung 20 ton/ha.<ref name="Halpern2002"/> Dina prakna ngolah siki nyamplung, sarua baé jeung ngolah [[minyak]] [[sawit]], [[kelapa]], ogé [[jarak]]. <ref name="Halpern2002"/>Pédah ari siki nyamplung mibanda hiji [[zat ekstraktif]] kawilang loba, ngabalukarkeun waktu anu dibutuhkeun dina nyeupan lebih lila kitu deui mangsa misahkeun [[leugeut]]/[[geutah]] (''degumming'') lumangsung leuwih lila.<ref name="Halpern2002"/> ==Dicutat tina== {{reflist|2}} == Tempo ogé == * Biodiesel Nyamplung, Di antara Jenuhnya Jarak Pagar dan Tuntutan Kebutuhan Bioenergi, [https://web.archive.org/web/20100725015338/http://imatetani.webs.com/traksi.htm Majalah Online Traksi], [http://imatetani.webs.com Ikatan Mahasiswa Teknik Pertanian] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Kategori:Calophyllaceae]] [[Kategori:Tutuwuhan industri]] [[Kategori:tutuwuhan]] {{pondok}} 3zxe4rh6o78x4a5pviseskkewje3y7b 0 106997 729817 699787 2026-10-05T06:47:38Z Oceanmuse 22609 729817 wikitext text/x-wiki {{short description|German-Dutch botanist and geologist}} {{Infobox person | name = Franz Wilhelm Junghuhn | image = Junghuhn self-portrait.jpg | alt = | caption = Photograph taken in 1860 | birth_name = Friedrich Franz Wilhelm Junghuhn | birth_date = 26 Oktober 1809 | birth_place = [[Mansfeld]], [[Kingdom of Westphalia|Westphalia]] (''ayeuna [[Jérman]]'') | death_date = 24 April 1864/26 October 1809 | death_place = [[Lémbang]], [[Jawa Kulon]] | nationality = Jérman | other_names = | occupation = Botanis jeung geologis | years_active = 1835-1864 | known_for = Botanis jeung géologis ti Jérman | notable_works = Tinggali bilbiografi }} '''Friedrich Franz Wilhelm Junghuhn''' (26 Oktober 1809 – 24 April 1864) téh saurang [[élmuwan]] alam, [[dokter]], [[Botani|ahli tutuwuhan]], géolog, ogé pangarang asal [[Jérman]] anu engké jadi warga [[Walanda]]. Manéhna kasohor lantaran jasana dina nalungtik [[Pulo Jawa]] tina sisi [[élmu bumi]], [[géologi]], [[vulkanologi]], jeung [[botani]], ogé di wewengkon [[Batak]] di [[Sumatra]]. Junghuhn ogé kacatet minangka anggota ''[[Koninklijk Instituut voor de Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV)]]'' anu ayana di [[Karésidénan Priangan]].<ref>{{Cite web|url=https://www.worldcat.org/title/1084513137|title=Bernalar : kumpulan pengantar diskusi budaya bernalar Moedomo Learning Initiative (MLI) 2012-2014 {{!}} WorldCat.org|website=www.worldcat.org|language=en|accessdate=2025-10-09}}</ref> Hasil panalungtikanana ngeunaan alam dituang dina karyana anu panggedéna, ''Pulo Jawa – Bentukna, Permukaanna, jeung Susunan Jeroanana'' (3 jilid, 1852–1854), anu dilengkepan ku [[peta]] munggaran anu jéntré pisan ngeunaan pulo éta. Sajaba ti éta, manéhna ogé nyusun sababaraha kumpulan tutuwuhan (herbarium) kalayan singgetan ilmiah ''Jungh.'' Junghuhn ogé dipikawanoh ku usahana pikeun melak jeung miara tangkal kina pikeun ngahasilkeun ubar [[kina]]. == Kahirupan rumaja == Ti jaman rumajana, Junghuhn geus némbongkeun karep gedé kana alam jeung boga cita-cita hayang jadi ahli tutuwuhan atawa ahli [[botani]]. Antara taun 1827 nepi ka 1831, manéhna kuliah di [[Universitas Halle]] tuluy neruskeun ka [[Bérlin]]. Tapi anyar sataun diajar di dinya, Junghuhn katarajang perkara adu tanding jeung saurang mahasiswa asal [[Suis]] ngaranna Schwoerer. Dina adu éta, Schwoerer teu katohian cilaka, sedengkeun Junghuhn tatu di bagian pahakna. Ku sabab éta, manéhna dihukum panjara salila sapuluh taun di benteng. Ari lawanna, Schwoerer, kabarna mah bunuh diri, sigana pikeun nyingkahan hukuman. Junghuhn mimiti ngalaksanakeun hukumanna dina bulan Januari 1832 di [[Benteng Ehrenbreitstein]] di kota [[Koblenz]]. Dina bulan Séptémber 1833, manéhna hasil ngungsi ka [[Prancis|Perancis]] sarta asup kana pasukan ''Legiun Asing''. Manéhna kungsi ditempatkeun di [[Aljazair]], tapi taun 1834 Junghuhn dileupaskeun tina pasukan éta. Sanggeus kitu, manéhna indit ka [[Paris]] patepung jeung Persoon, saurang ahli botani jeung [[mikologi]], anu méré naséhat supaya Junghuhn nalungtik [[Tuwuhan tropis|tutuwuhan tropis]] di [[Hindia-Walanda|kapuloan Hindia]]. Lantaran kaayaanana waktu éta hésé, manéhna teu boga pilihan séjén iwal ti asup kana dinas kaséhatan anu diatur ku tentara jajahan [[Walanda]]. == Taun-taun kahiji di Jawa jeung Sumatra (1835 - 1848) == Franz Junghuhn nepi ka [[Batavia]] dina taun 1835. Waktu éta manéhna digawé dina dinas kasehatan, mimiti di Batavia tuluy di [[Kota Semarang|Semarang]]. Dina taun 1837–1838, manéhna ngalakukeun dua lalampahan dinas bareng jeung [[Dr. E. A. Fritze]], anu waktu harita jadi diréktur dinas kasehatan [[Hindia-Walanda|Hindia Walanda]], pikeun ngajajah sakuliah [[Pulo Jawa]]. Dina lalampahan éta, maranéhna ampir nanjak ka sakabéh gunung seuneu anu aya di ditu. Satengahing taun 1840, Junghuhn dipindahkeun ka [[Kota Padang|Padang]]. Ti ditu, Gubernur Pieter Merkus méré pancén ka manéhna pikeun ngulik daérah Batak, sabab waktu harita éta wewengkon di Sumatra masih can loba kanyaho. Saéstuna, Junghuhn kuduna didampingan ku [[Hermann von Rosenberg]], panalungtik asal Jérman, tapi éta rencana gagal lantaran von Rosenberg gering sanggeus kajadian dina waktu moro. Tungtungna Junghuhn indit sorangan, jeung salila sataun satengah ngalakukeun ékspédisi, manéhna ngan ditembongan ku para pangiring pribumi.<ref name=":0">{{Cite book|title=Utusan Damai di Kemelut Perang, Peran Zending dalam Perang Toba Berdasarkan Laporan L.I Nommensesn dan Penginjil RMG Lain|last=Kozok|first=Uli|publisher=Yayasan Pustaka Obor Indonesia|year=2010|isbn=978-979-461-776-2|location=Jakarta}}</ref> Manéhna ngan ukur bisa ngajajah bagian kidul ti Tanah Batak, sabab rahayat Batak di bagian kalér teu ngidinan manéhna asup ka pedalaman. Lalampahan éta ogé hésé lantaran pangaruh tina [[perang Padri]] anu kakara réngsé taun 1838, anu ninggalkeun trauma ka rahayat Batak kana jalma ti luar. Lalampahan leumpang ngaliwatan leuweung jeung gunung téh kacida melelahkanna, boh pikeun awak boh pikeun pikiran. Tina 17 bulan anjeunna aya di dinya, 10 bulan kudu cicing di ranjang lantaran kakeunaan kasakit parah dina suku.<ref name=":0" /> Dina sakabéh tulisanna, Junghuhn nunjukkeun simpati anu gedé pisan ka rahayat Batak. Manéhna ngahargaan pisan kana karamahtamahan, kasatiaan, jeung kabuka maranéhna ka tamu. Manéhna ogé muji basa maranéhna anu dianggap éndah jeung merenah, sanajan teu bisa ngarti kunaon maranéhna sok disebat-sebut resep [[kanibalisme]]. Numutkeun anjeunna, éta kabiasaan téh sigana ngan ukur carita anu disebarkeun ku rahayat Batak sorangan pikeun nyingsieunan jalma luar sangkan teu asup ka daérahna.<ref name=":0" /> == Balik deui ka Éropa (1835 - 1848) == Dina taun 1848, Junghuhn kudu balik deui ka [[Éropa]] lantaran kaséhatanana ngaleuleus. Manéhna cicing di [[Léiden]], tempat para ahli tutuwuhan kasohor dina taun 1851 nepi ka 1856 nerbitkeun ''[[Plantae Junghuhnianae]]'', nyaéta publikasi ngeunaan rupa-rupa tutuwuhan anu kapanggih ku Junghuhn di Jawa jeung Sumatra. Dina bulan Januari 1850, Junghuhn nikah di kota Léiden jeung [[Johanna Louisa Frederica Koch]]. Teras dina bulan Agustus 1853, manéhna meunang kawarganagaraan Walanda. Lantaran aya sababaraha kasusah dina ngaréngsékeun naskah karya utamana anu judulna ''[[Java – seine Gestalt, Pflanzendecke und innere Bauart]]'' (Jawa: Bentuk, Tutuwuhan, jeung Susunan Jeroanana), éta buku kakara bisa diterbitkeun antara taun 1850 nepi ka 1854 di [[Amsterdam]] pikeun vérsi [[basa Walanda]], sarta taun 1852 nepi ka 1854 di [[Leipzig]] pikeun vérsi basa [[Jérman]]. Taun 1854, peta anu mangrupa bagian tina éta karya dicitak, sedengkeun peta badag Pulo Jawa anyar medal sataun saterusna, nyaéta taun 1855. Dina taun éta ogé, Junghuhn nyieun hiji buku anu eusina ngeunaan pamadeganana kana agama alam ''(Naturreligion)'' anu béda jeung tradisi agama [[Karésten]]. Judul bukuna nyaéta ''[[Licht- und Schattenbilder aus dem Innern von Java]]'' (Cahya jeung Bayangan ti Jero Jawa). == Balik deui ka Pulo Jawa (1855–1864) == Dina bulan Juni taun 1855, Junghuhn meunang pancén deui ka [[Hindia-Walanda|Hindia Walanda]] salaku inspektur panalungtikan alam di [[Pulo Jawa]]. Waktu éta, manéhna geus jadi saurang naturalis anu kasohor sacara [[internasional]], meunang sababaraha pangajén, sarta jadi anggota sababaraha lembaga élmu anu gedé ngaran. Pancén utamana nyaéta ngawas jeung ngembangkeun tutuwuhan kina ''(cinchona)'' pikeun ngahasilkeun ubar kinine. Dina taun 1857, Junghuhn sacara resmi ditunjuk pikeun mingpin pangawasan kana kebon kina. Manéhna langsung ngarobah cara melak anu kungsi dipaké ku pendahuluna, [[J.K. Hasskarl]], kalayan mindahkeun lokasi kebon ka pagunungan anu leuwih luhur sarta nyarankeun sangkan bibitna dipelak dina teduhna leuweung. Ti taun 1858 nepi ka 1862, manéhna dibantu ku [[Johan Eliza de Vrij]], saurang ahli ubar kasohor, anu jadi panasehat dina proyek éta. De Vrij nyarankeun supaya milih rupa tutuwuhan kina anu leuwih ngahasilkeun. Tapi waktu harita, spésiés ''Cinchona ledgeriana'' anu panghadéna can aya. Engké spésiés éta nu jadi konci kasuksésan produksi kinine di Pulo Jawa, nepi ka ahir abad ka-19 Hindia Walanda nyumbang kira dua pertiga tina produksi kinine sakuliah dunya. Sanajan kitu, kasuksésan gedé tina proyek kina kakara karasa sababaraha taun sanggeus Junghuhn pupus. Tapi jasana tetep kacatet minangka palopor jeung paneguh pondasi pikeun ngamekarkeun kebon [[kina]] di [[Pulo Jawa|Jawa]]. Ku kituna, manéhna pantes dianggap salaku inohong anu munggaran ngawanohkeun perkebunan kina di Pulo Jawa. Dina ahir taun 1861, Junghuhn katarajang inféksi amoeba sarta kaséhatanana terus turun nepi ka teu bisa cageur deui. Manéhna pupus dina tanggal 24 April 1864 dina yuswa 54 taun di imahna di Lembang. Makamna aya di handapeun Gunung Tangkuban Parahu, di Kacamatan Lembang, Kabupatén Bandung Barat, di tengah taman anu ditanduran ku ''Cinchona succirubra'' jeung ''C. ledgeriana'' — dua tutuwuhan anu jadi lambang tina jasa jeung karyana anu gedé. == Karya == * ''Die Battaländer auf Sumatra'' (Tanah Batak di Sumatra) (1847) * ''Topographische und naturwissenschaftliche Reisen durch Java'' (Penjelajahan topografis jeung ilmiah di Jawa) (1845) * ''Java, seine Gestalt, Pflanzendecke und Innere Bauart'' (Jawa - Bentukna, Permukaana jeung Susunan Jerona) (3 jilid, 1852 - 54)(ed. Bah. Walanda, Amsterdam 1850 - 54) * ''Rückreise von Java nach Europa'', Leipzig 1852 (ed. Bah. Walanda, Zalt-Bommel 1851) * ''Reizen door Java, voornamelijk door het oostelijk gedeelte van dit eiland'', Amsterdam 1852 * ''Licht- und Schattenbilder aus dem Innern von Java'', 1854 (ed. Bah. Belanda, Leiden, Amsterdam 1854) * ''Java-Album'', Leipzig 1856 <br /><gallery mode="packed-overlay" caption="Litografi Junghuhn, anu sabagéan réproduksina ditampilkeun di Musieum Géologi Bandung"> File:Junghuhn Rueckreise Tapanuli-Bai.jpg File:Junghuhn Gunung Guntur in Java.jpg File:Junghuhn Gunung Gamping bei Jogyakarta.jpg File:Junghuhn Gunung Gede vom Pangrango gesehen.jpg File:Junghuhn Gipfel des Vulkans Merapi in Zentral-Java.jpg </gallery> == Référénsi == asho2apv43fba80xkr1143bp0re7s73 0 108427 729797 711717 2026-10-05T01:46:57Z InternetArchiveBot 25926 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 729797 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | image = President Calvin Coolidge, 1924 portrait photograph (3x4 cropped).jpeg | caption = Coolidge in 1924 | alt = Black-and-white head shot of Coolidge facing slightly right | order = 30th | office = President of the United States | term_start = August 2, 1923 | term_end = March 4, 1929 | vice_president = {{plainlist| * Vacant {{nowrap|(1923–1925)}}{{Efn|Coolidge was vice president under Warren G. Harding and became president upon Harding's death on August 2, 1923. As this was prior to the adoption of the [[Twenty-fifth Amendment to the United States Constitution]] in 1967, the vacancy was not filled until the next election and inauguration.}} * {{longitem|[[Charles G. Dawes]]<br/>(1925–1929)}} }} | predecessor = [[Warren G. Harding]] | successor = [[Herbert Hoover]] | order2 = 29th | office2 = Vice President of the United States | term_start2 = March 4, 1921 | term_end2 = August 2, 1923 | president2 = Warren G. Harding | predecessor2 = [[Thomas R. Marshall]] | successor2 = Charles G. Dawes | order3 = 48th | office3 = Governor of Massachusetts | lieutenant3 = Channing H. Cox | term_start3 = January 2, 1919 | term_end3 = January 6, 1921 | predecessor3 = [[Samuel W. McCall]] | successor3 = [[Channing H. Cox]] | order4 = 46th | office4 = Lieutenant Governor of Massachusetts | governor4 = Samuel W. McCall | term_start4 = January 6, 1916 | term_end4 = January 2, 1919 | predecessor4 = [[Grafton D. Cushing]] | successor4 = Channing H. Cox | office5 = 16th [[Northampton, Massachusetts#Government|Mayor of Northampton]] | term_start5 = January 3, 1910 | term_end5 = January 1, 1912 | predecessor5 = James W. O'Brien | successor5 = William Feiker {{Collapsed infobox section begin | Legislative offices | titlestyle = border:1px dashed lightgrey}} | office6 = [[President of the Massachusetts Senate]] | term_start6 = January 7, 1914 | term_end6 = January 6, 1915 | predecessor6 = [[Levi H. Greenwood]] | successor6 = [[Henry Gordon Wells]] | office7 = Member of the [[Massachusetts Senate]] | term_start7 = January 3, 1912 | term_end7 = January 6, 1915 | predecessor7 = [[Allen T. Treadway]] | successor7 = John B. Hull | constituency7 = Berkshire, Hampden, and Hampshire counties | state_house8 = Massachusetts | district8 = [[Massachusetts House of Representatives' 1st Hampshire district|1st Hampshire]] | term_start8 = January 2, 1907 | term_end8 = January 6, 1909 | predecessor8 = Moses M. Bassett | successor8 = Charles A. Montgomery {{Collapsed infobox section end}} | birth_name = John Calvin Coolidge Jr. | birth_date = {{birth date|1872|7|4}} | birth_place = [[Plymouth Notch, Vermont]], U.S. | death_date = {{death date and age|1933|1|5|1872|7|4}} | death_place = [[Northampton, Massachusetts]], U.S. | resting_place = [[Plymouth Notch Cemetery]] | party = [[Republican Party (United States)|Republican]] | father = [[John Calvin Coolidge Sr.]] | spouse = {{marriage|[[Grace Coolidge|Grace Goodhue]]|October 4, 1905}} | children = 2, including [[John Coolidge|John]] | relatives = {{plainlist| * [[Calvin Galusha Coolidge]] (grandfather) * [[Park Pollard]] (cousin) }} | education = [[Amherst College]] ([[Bachelor of Arts|AB]]) | occupation = {{hlist|Politician|lawyer}} | blank1 = Other names | data1 = Wamblee-Tokaha | nickname = "Silent Cal" | signature = C Coolidge signature.svg | signature_alt = Cursive signature in ink | module = {{Listen|pos=center|embed=yes|filename=Speech on Taxes, Liberty, and the Philosophy of Government, by Calvin Coolidge.ogg|title=Calvin Coolidge's voice|type=speech|description=Coolidge speaking on [[Government spending in the United States|government spending]]<br/>Recorded August 11, 1924}} }} '''John Calvin Coolidge Jr.''' (ᮏᮧᮔ᮪ ᮎᮜ᮪ᮗᮤᮔ᮪ ᮊᮥᮜᮤᮓ᮪ᮏ᮪; gumelar 4 Juli 1872 – tilar dunya 5 Januari 1933) nyaéta [[Présidén Amérika Sarikat]] ka-30, anu ngajabat ti taun 1923 dugi ka 1929. Salaku pengacara ti partéy [[Partéy Républik (Amérika Sarikat)|Républik]] asal [[Massachusetts]], anjeunna sateuacanna ngajabat salaku Wakil Présidén ka-29 (1921–1923) dina mangsa pamaréntahan Présidén [[Warren G. Harding]], sarta kungsi janten Gubernur Massachusetts ka-48 (1919–1921). Coolidge kawéntar salaku sosok konservatif anu nyepeng prinsip pamaréntahan leutik (''small-government''), boga watek nu carang takol (henteu loba catur), sarta humorna anu garing nepi ka anjeunna meunang jujuluk "'''Silent Cal'''" (Cal nu Simé). Coolidge ngamimitian karirna salaku anggota Déwan Perwakilan Rakyat Massachusetts. Karir politikna terus nanjak nepi ka kapilih janten gubernur dina taun 1918. Nalika janten gubernur, anjeunna panceg dina kawijakan ékonomi nu irit (konservatisme fiskal), ngarojong pisan kana hak pilih awéwé (''women's suffrage''), sarta nembongkeun sikep nu teges nalika kajadian mogokna pulisi di Boston taun 1919. Peta paréntahna anu gancang tur éféktif harita ngajadikeun anjeunna sorotan nasional. Dina taun 1920, anjeunna dicalonkeun janten wakilna Warren G. Harding sarta meunang mutlak. Coolidge naék janten présidén saatos Harding tilar dunya dina taun 1923. Nalika janten présidén, Coolidge hasil malikkeun deui kapercayaan masarakat ka [[Gedong Bodas]] saatos rupa-rupa skandal dina mangsa Harding. Sababaraha kawijakan pentingna nyaéta: * Néken Undang-Undang Kawarganagaraan Indian 1924, anu maparin status warga nagara ka sakumna urang pribumi (Native Americans). * Néken Undang-Undang Imigrasi 1924 pikeun ngatur watesan imigran sarta ngadegkeun Patroli Wates Amérika Sarikat. * Ngaping mangsa kamekaran ékonomi anu gancang sarta lega anu katelah "[[Roaring Twenties]]". Coolidge dipikahormat ku sabab kateguhanana dina ngarojong kasaruaan ras dina mangsa tegangan rasial anu luhur harita. Sanajan kitu, para kritikus boga pamadegan yén anjeunna gagal ngagunakeun kamekaran ékonomi harita pikeun mantuan para patani sarta pagawé industri anu keur sangsara. Aya ogé perdebatan di kalangan sejarawan ngeunaan sakumaha gedé pangaruh kawijakan ékonomina kana kajadian Depresi Gedé (''Great Depression'') anu lumangsung teu lila saatos anjeunna lungsur jabatan. Coolidge mutuskeun pikeun henteu nyalonkeun deui dina Pemilu 1928, kalayan nyebutkeun yén sapuluh taun janten présidén téh geus "leuwih lila ti batan jalma séjén—teuing ku lila!" == Mangsa leutik sarta sajarah kulawarga == John Calvin Coolidge Jr. gumelar dina kaping 4 Juli 1872, di [[Plymouth, Vermont|Plymouth Notch]], Vermont—hiji-hijina [[Présidén Amérika Sarikat]] anu babar dina poé [[Poé Kamardikaan Amérika Sarikat|Kamardikaan Amérika Sarikat]]. Anjeunna téh putra cikal ti dua sadulur pasangan [[John Calvin Coolidge Sr.]] sarta Victoria Josephine Moor. Sanajan jenenganana dicokot tina nami ramana, ti leuleutik kénéh Coolidge leuwih mindeng ditalingakeun ku nami tengahna. Nami "Calvin" téh geus dipaké turun-tumurun dina kulawarga Coolidge, anu sigana mah dicokot pikeun ngahormat ka [[John Calvin]], saurang tokoh [[Réformasi Protéstan]]. Dina otobiografina, Coolidge nyebutkeun yén karuhunna téh nyaéta "turunan Puritan Inggris."<ref>{{cite web |title=The Pilgrim's Faith: Coolidge and Religion |url=https://www.coolidgefoundation.org/blog/the-pilgrims-faith-coolidge-and-religion/ |website=coolidgefoundation.org |access-date=December 15, 2019}}</ref> Karuhun pangheulana anu netep di Amérika nyaéta John Coolidge, anu hijrah ti [[Cottenham]], Cambridgeshire, Inggris, kira-kira taun 1630 sarta matuh di [[Watertown, Massachusetts]]. Coolidge ogé miboga turunan ti [[Samuel Appleton]], saurang tokoh anu matuh di [[Ipswich, Massachusetts|Ipswich]] sarta mingpin [[Koloni Teluk Massachusetts]] nalika [[Perang Raja Philip]]. Buyut Coolidge, anu ogé jenenganana John Coolidge, nyaéta saurang perwira militér dina [[Perang Revolusi Amérika]] sarta janten salah sahiji aparat pamingpin (selectman) munggaran di kota Plymouth. Akina, [[Calvin Galusha Coolidge]], kungsi ngabdikeun diri di Déwan Perwakilan Vermont. Dulur misanna, [[Park Pollard]], nyaéta saurang pangusaha di [[Cavendish, Vermont]], sarta lila janten pupuhu Partéy Démokrat Vermont. Indung Coolidge nyaéta putri ti Hiram Dunlap Moor, saurang patani di Plymouth Notch, sarta Abigail Franklin. <gallery mode="packed" heights="150px"> File:PlymouthVT_CalvinCoolidgeHouse.jpg|Imah kulawarga Coolidge di [[Plymouth Notch, Vermont]] File:CoolidgeAmherst.png|Coolidge nalika janten mahasiswa di [[Amherst College]] </gallery> Ramana Coolidge téh jalma anu tapis dina rupa-rupa widang sarta boga jenengan di sakuliah nagara bagian salaku patani anu suksés, nu boga toko, sarta abdi nagara. Anjeunna nyepeng rupa-rupa kalungguhan lokal, kalebet [[Hakim perdamaian|hakim perdamaian]] sarta koléktor pajeg, sarta kungsi ngabdi di dua kamar [[Majelis Umum Vermont]]. Nalika Coolidge yuswa 12 taun, ibuna anu parantos lami teu damang pupus dina yuswa 39 taun, sigana mah ku sabab [[tuberculosis|TBC]]. Adina, Abigail Grace Coolidge (1875–1890), pupus dina yuswa 15 taun, sigana mah ku sabab amandel (appendicitis), nalika Coolidge yuswa 18 taun. Ramana Coolidge nikah deui ka saurang guru sakola di Plymouth dina taun 1891, sarta jumeneng dugi ka yuswa 80 taun. == Karir awal sarta panganténan == === Atikan sarta prakték hukum === Coolidge sakola di [[Black River Academy]] saterusna di [[St. Johnsbury Academy]] saméméh asup ka [[Amherst College]], di dinya anjeunna mimiti katémbong onjoy dina kelas debat. Nalika tingkat ahir, anjeunna ngagabung ka fraternitias [[Phi Gamma Delta]] sarta lulus kalayan prédikat ''[[cum laude]]''. Salila di Amherst, Coolidge kapangaruhan pisan ku profésor filsafat [[Charles Edward Garman]], saurang mistikus [[Congregationalism in the United States|Kongrégasional]] anu miboga filosofi [[Neo-Hegelianism|neo-Héngélian]]. Opat puluh taun saatosna, Coolidge ngécéskeun étika Garman: {{Quote|[A]ya standar bebeneran yén kakuatan téh lain hartina bener, yén tujuan téh lain hartina ngahalalkeun sagala cara, sarta yén kabijakan anu ngan saukur neangan kauntungan (expediency) salaku prinsip gawé pasti bakal gagal. Hiji-hijina harepan pikeun nyampurnakeun hubungan antar manusa nyaéta saluyu jeung hukum pangabdian, di mana manusa henteu pati paduli kana naon anu bakal ditarima, tapi leuwih paduli kana naon anu bakal dibikeun ku maranéhna. Sanajan kitu, jalma téh boga hak kana ganjaran tina hasil usahana. Naon anu dihasilkeun ku maranéhna nyaéta milik maranéhna, boh saeutik boh loba. Tapi miboga harta banda téh mawa kawajiban pikeun ngagunakeunana dina pangabdian anu leuwih jembar.<ref>{{cite book|last=White|first=William Allen|year=1938|title=A Puritan in Babylon: The Story of Calvin Coolidge|url=https://archive.org/details/puritaninbabylon0000unse_u3u3|pages=[https://archive.org/details/puritaninbabylon0000unse_u3u3/page/43 43]–44}}</ref>}} Sabada lulus, dumasar kana pangjurung ramana, Coolidge pindah ka [[Northampton, Massachusetts]], pikeun janten pengacara. Coolidge nuturkeun kabiasaan umum harita nyaéta magang di firma hukum lokal, Hammond & Field, sarta neuleuman hukum ("reading law") di dinya. [[John C Hammond|John C. Hammond]] jeung Henry P. Field, anu duanana lulusan Amherst, ngenalkeun Coolidge kana prakték hukum di puseur dayeuh [[Hampshire County, Massachusetts]]. Dina taun 1897, Coolidge ditarima janten anggota [[Massachusetts Bar Association|asosiasi advokat Massachusetts]], sarta janten [[country lawyer]] (pengacara di daérah).<ref>{{cite book|last=Shlaes|first=Amity|year=2013|title=Coolidge|url=https://archive.org/details/coolidge0000shla_h2q1|pages=[https://archive.org/details/coolidge0000shla_h2q1/page/66 66]–68}}</ref> Ngagunakeun tabunganana sarta warisan saeutik ti akina, Coolidge muka kantor hukumna sorangan di Northampton dina taun 1898. Anjeunna mokuskeun kana hukum komérsial, kalayan kayakinan yén anjeunna méré palayanan pangalusna ka klien ku cara nyingkahan prosés pangadilan. Sabot reputasina salaku pengacara anu getol tur telik beuki sumebar, bank-bank lokal sarta pausahaan séjénna mimiti ngagunakeun jasana.<ref>{{cite book|last=Fuess|first=Claude M.|year=1940|title=Calvin Coolidge: The Man from Vermont|url=https://archive.org/details/bwb_P9-EJA-487|pages=[https://archive.org/details/bwb_P9-EJA-487/page/74 74]–81}}</ref> {| class="toccolours" style="width: 90%; margin: 1em auto; padding: 1em; font-style: italic; border-left: 5px solid #ccc;" | "Aya standar bebeneran yén kakuatan téh lain hartina bener, yén tujuan téh lain hartina ngahalalkeun sagala cara, sarta yén kabijakan anu ngan saukur neangan kauntungan (expediency) salaku prinsip gawé pasti bakal gagal." |- | style="text-align: right; font-style: normal;" | — '''Calvin Coolidge''', ''Autobiography'' (1938) |} === Panganténan sarta kulawarga === [[File:Coolidge family LCCN2014716433.jpg|thumb|upright|Coolidge sareng kulawargana, k. 1915.]] Dina taun 1903, Coolidge patepang sareng [[Grace Goodhue]], saurang lulusan [[Universitas Vermont]] sarta guru di Sakola Clarke pikeun Tunarungu (''Clarke School for the Deaf'') di Northampton. Maranéhna nikah dina kaping 4 Oktober 1905, tabuh 14.30 dina hiji upacara basajan anu lumangsung di rohang tamu imah kulawarga Grace, saatos hasil nungkulan panyaram ti indungna Grace.{{sfn|Bryson|2013|p=187}} Pangantén anyar éta tuluy [[bulan madu]] ka [[Montreal]], anu mimitina direncanakeun dua minggu tapi dicepetkeun janten saminggu dumasar pamenta Coolidge. Saatos 25 taun ti harita, anjeunna nulis ngeunaan Grace, "kurang leuwih saparapat abad manéhna geus sabar nyanghareupan kakurangan kuring sarta kuring geus kabagjaan ku sagala kahadéanana."{{sfn|White|1938|p=61}} Kulawarga Coolidge dipaparin dua putra: [[John Coolidge|John]] (1906–2000) sarta Calvin Jr. (1908–1924). Dina kaping 30 Juni 1924, Calvin Jr. maén [[ténis]] sareng lanceukna di lapangan ténis [[Gedong Bodas]] tanpa nganggo kaos kaki, anu ngabalukarkeun dampal sukuna molotok. Éta tatu téh saterusna janten inféksi getih ([[sepsis]]). Anjeunna pupus saminggu ti harita dina yuswa 16 taun.<ref>{{cite web |last1=Shapell |first1=Benjamin |last2=Willen |first2=Sara |title=The Death of Calvin Coolidge Jr. |url=https://www.shapell.org/historical-perspectives/between-the-lines/death-calvin-coolidge-jr/ |publisher=Shapell Manuscript Foundation |access-date=April 8, 2019 |date=July 6, 2017}}</ref> Coolidge henteu kantos tiasa ngahampura dirina sorangan alatan pupusna Calvin Jr.<ref>{{cite book |editor1-last=Remini |editor1-first=Robert V. |editor2-last=Golway |editor2-first=Terry |title=Fellow Citizens: The Penguin Book of U.S. Presidential Inaugural Addresses |url=https://archive.org/details/fellowcitizenspe00remi |date=2008 |publisher=Penguin Books |page=[https://archive.org/details/fellowcitizenspe00remi/page/307 307] |isbn=978-1440631573 }}</ref> Putra cikalna, John, nyebatkeun yén kajadian éta "matak nyerieun kacida" pikeun Coolidge. Ahli biografi psikiatri Robert E. Gilbert nyebatkeun yén Coolidge "eureun fungsina salaku Présidén saatos pupusna putra anu yuswa genep belas taun éta." Gilbert nulis yén Coolidge némbongkeun sakumna gejala [[gangguan déprési mayor]] dumasar kana catetan [[Asosiasi Psikiatri Amérika]].<ref>{{cite web|url=https://www.theatlantic.com/magazine/archive/2003/12/president-coolidges-burden/303175/|title= President Coolidge's Burden |work= The Atlantic |date= 2003|access-date= December 12, 2021}}</ref> John saterusna janten éksékutif karéta api, ngabantu ngadegkeun Yayasan Coolidge, sarta miboga peran penting dina nyieun Situs Sajarah Nagara Présidén Calvin Coolidge.{{sfn|Martin|2000}} Coolidge téh jalma anu hirupna irit (''frugal''), malah dina urusan tempat cicing ogé anjeunna leuwih milih nyéwa imah tinimbang mésér. Anjeunna sarta pamajaganna rajin ibadah di Gréja Kongrégasional Edwards di Northampton sateuacan sareng saatos janten présidén.{{sfn|Shlaes|2013|p=91}} == Jabatan pulitik lokal: 1898–1915 == === Jabatan di kota === [[Partéy Républik (Amérika Sarikat)|Partéy Républik]] mangrupa kakuatan anu dominan di New England harita, sarta Coolidge nuturkeun tapak lacak Hammond jeung Field ku cara aktip dina pulitik lokal.{{sfn|Sobel|1998a|pp=49–51}} Dina taun 1896, Coolidge milu kampanye pikeun calon présidén ti Partéy Républik, [[William McKinley]], sarta kapilih janten anggota Komite Kota Partéy Républik dina taun saatosna.{{sfn|White|1938|pp=51–53}} Dina taun 1898, anjeunna meunangkeun pamilihan pikeun Déwan Kota Northampton, nempatan urutan kadua di hiji distrik (ward) di mana tilu calon pang luhurna bakal kapilih.{{sfn|Sobel|1998a|pp=49–51}} Ieu kalungguhan téh teu aya gajihanana, tapi méré luang (pangalaman) pulitik anu kacida berhargana pikeun Coolidge.{{sfn|Fuess|1940|p=83}} Dina taun 1899, déwan kota milih Coolidge janten panaséhat hukum kota (''city solicitor''). Anjeunna kapilih pikeun masa jabatan sataun dina taun 1900, sarta kapilih deui dina taun 1901.{{sfn|Fuess|1940|pp=84–85}} Ieu jabatan méré Coolidge leuwih loba luang salaku pengacara sarta dibayar gajih $600 (sarua jeung kira-kira $18.000 jaman ayeuna).{{sfn|Fuess|1940|pp=84–85}} Dina taun 1902, déwan kota milih saurang Démokrat janten panaséhat hukum, janten Coolidge mulang deui kana prakték hukum swasta. Teu lami ti harita, panitera pangadilan (''clerk of courts'') pikeun wilayah kasebut tilar dunya, sarta Coolidge kapilih pikeun ngagentoskeunana. Ieu jabatan téh gajihna lumayan badag, tapi anjeunna dicaram pikeun buka prakték hukum, janten anjeunna ngan ukur sataun nyepeng éta jabatan.{{sfn|McCoy|1967|p=29}} Dina taun 1904, Coolidge ngarandapan hiji-hijina kasorangan (éléh) dina kotak sora, nalika anjeunna éléh dina pamilihan déwan sakola Northampton. Nalika dibéjaan yén sababaraha tatanggana milih ngalawan anjeunna ku sabab anjeunna teu acan miboga putra anu sakola di dinya, Coolidge anu kakara nikah harita ngajawab sakedap: "Béré atuh kuring waktu!"{{sfn|McCoy|1967|p=29}} === Anggota legislatif sarta walikota Massachusetts === {{tempo ogé|Legislatur Massachusetts ka-134 (1913)|Legislatur Massachusetts ka-135 (1914)|Legislatur Massachusetts ka-136 (1915)}} [[File:1908 Calvin Coolidge Massachusetts House of Representatives.png|thumb|upright|Coolidge salaku anggota déwan (state representative), 1908.]] Dina taun 1906, komite Républik lokal nyalonkeun Coolidge pikeun [[Déwan Perwakilan Massachusetts]]. Anjeunna meunang tipis ti calon petahana Démokrat, sarta mimiti ngantor di [[Boston]] pikeun sidang taun 1907.{{sfn|Sobel|1998a|p=61}} Salaku anggota anyar (freshman), Coolidge ditempatkeun dina komite-komite leutik. Sanajan anjeunna satia ka partéy, Coolidge dipikawanoh salaku urang Républik anu Progrésif, anu ngarojong kawijakan sapertos hak pilih awéwé sarta pamilihan langsung Sénator.{{sfnm|Sobel|1998a|1p=62|Fuess|1940|2p=99}} Nalika di Boston, Coolidge janten batur sakutu sarta saterusna janten pangrojong satia Sénator AS [[Winthrop Murray Crane]], anu ngawasa faksi kulon Partéy Républik Massachusetts. Coolidge ogé ngawangun aliansi strategis sareng [[Guy Currier]], saurang tokoh anu miboga kabeungharan sarta jaring parantosan anu lega, anu méré pangaruh gedé kana karir pulitikna.{{sfn|White|1938|pp=99–102}} Ganti tinimbang nyalonkeun deui ka Déwan Nagara Bagian, Coolidge milih mulang ka lemburna pikeun kulawargana anu beuki gedé, tuluy nyalonkeun janten walikota Northampton. Anjeunna dipikaresep ku warga kota, sarta meunang dina pamilihan kalayan sora 1.597 ngalawan 1.409.{{sfn|Sobel|1998a|p=72}} Salila masa jabatan munggaranna (1910–1911), anjeunna naékeun gajih guru sarta ngalunasan sababaraha hutang kota bari tetep bisa nurunkeun pajeg sakedik.{{sfnm|Fuess|1940|1pp=106–107|Sobel|1998a|2p=74}} Dina taun 1911, Coolidge kapilih janten Sénator Nagara Bagian. Anjeunna janten pupuhu komite anu nungkulan aksi mogok "[[Bread and Roses]]" ku para pagawé di [[Lawrence, Massachusetts]]. Saatos dua bulan anu tegang, pihak pausahaan tungtungna satuju kana tungtutan pagawé dumasar usulan komite Coolidge.{{sfnm|Fuess|1940|1pp=110–111|McCoy|1967|2pp=45–46}} Dina taun 1914, Coolidge kapilih janten Présidén Sénat Massachusetts. Nalika dilantik, anjeunna nepikeun biantara anu kawéntar kalayan judul ''Have Faith in Massachusetts'' (Sing Percaya ka Massachusetts): {| class="toccolours" style="width: 90%; margin: 1em auto; padding: 1em; font-style: italic; border-left: 5px solid #ccc;" | "Tungtukeun pagawéan poé ieu. Upami éta pikeun nangtayungan hak-hak jalma nu lemah, sing saha waé anu ngalawan, pigawe baé. Upami éta pikeun mantuan korporasi badag sangkan bisa ngaladénan masarakat kalayan leuwih hadé, naon waé tantanganana, pigawe baé. Harepkeun anjeun disebut 'stand-patter' (nu maceuh), tapi ulah jadi stand-patter. Harepkeun anjeun disebut 'demagog', tapi ulah jadi demagog. Ulah asa-asa pikeun jadi révolusionér sakumaha sains. Ulah asa-asa pikeun jadi réaksionér sakumaha tabél kali-kalian. Ulah miharep bisa ngawangun nu lemah ku cara ngaruntuhkeun nu kuat. Ulah rusuh teuing nyieun undang-undang. Béré kasempetan ka administrasi pikeun ngudag undang-undang anu aya." |- | style="text-align: right; font-style: normal;" | — '''Calvin Coolidge''', ''Have Faith in Massachusetts'' (1914) |} Biantara ieu ditarima kacida hadéna sarta ngajadikeun Coolidge mimiti dipikawanoh di tingkat nasional. Pangrojong ka anjeunna, dipingpin ku [[Frank Stearns]], ngajurung Coolidge pikeun nyalonkeun janten wakil gubernur dina pamilihan taun 1915.{{sfn|White|1938|p=117}} ==vWakil Gubernur sarta Gubernur Massachusetts: 1916–1921 == Coolidge milu dina [[Pamilihan primér|pamilihan primér]] pikeun wakil gubernur sarta dicalonkeun pikeun marengan calon gubernur [[Samuel W. McCall]]. Coolidge janten pameunang sora pangseueurna dina primér Républik, sarta méré kasaimbangan dina tiket Républik ku cara nambihan kakuatan ti daérah kulon pikeun ngarojong McCall anu basisna di daérah wétan.{{sfn|Fuess|1940|pp=139–142}} McCall sarta Coolidge meunang dina pamilihan taun 1915 pikeun masa jabatan sataun, di mana Coolidge ngéléhkeun lawanana kalayan béda leuwih ti 50.000 sora.{{sfn|Fuess|1940|p=145}} Di Massachusetts, wakil gubernur téh henteu mingpin Sénat nagara bagian, sakumaha ilaharna di nagara bagian séjén; sanajan kitu, salaku wakil gubernur, Coolidge janten wakil gubernur anu boga fungsi salaku pamariksa administratif sarta janten anggota déwan gubernur. Anjeunna ogé janten pupuhu komite kauangan sarta komite pangampura (grasi).{{sfn|White|1938|p=125}} Salaku pajabat kapilih anu digawé pinuh waktu, Coolidge ngeureunkeun prakték hukumna dina taun 1916, sanajan kulawargana tetep matuh di Northampton.{{sfn|Fuess|1940|pp=151–152}} McCall sarta Coolidge duanana kapilih deui dina taun 1916 sarta 1917. Nalika McCall mutuskeun pikeun henteu nyalonkeun deui pikeun kaopat kalina, Coolidge ngumumkeun niatna pikeun nyalonkeun janten gubernur.{{sfn|Sobel|1998a|pp=107–110}} === Pamilihan 1918 === Coolidge maju tanpa saingan pikeun nominasi Républik dina [[Daptar Gubernur Massachusetts|pamilihan gubernur Massachusetts]] taun [[Pamilihan gubernur Massachusetts 1918|1918]]. Anjeunna sareng pasanganana, [[Channing Cox]], saurang pengacara ti Boston sarta Juru Ngomong [[Déwan Perwakilan Massachusetts]], kampanye dumasar kana catetan prestasi pamaréntahan sateuacanna: [[konservatisme fiskal]], sikep nu samar dina nolak [[Larangan inuman keras di Amérika Sarikat|Larangan (Prohibition)]], rojongan kana hak pilih awéwé, sarta rojongan kana kalibetna Amérika dina [[Perang Dunya I]].{{sfnm|Sobel|1998a|1p=111|McCoy|1967|2pp=75–76}} Masalah perang janten pasalia anu rongkah, utamana di kalangan warga [[Amérika-Irlandia]] sarta [[Amérika-Jérman]].{{sfn|Sobel|1998a|p=112}} Coolidge kapilih kalayan béda 16.773 sora ti lawanana, [[Richard H. Long]], anu mangrupa béda sora pangleutikna dina sakuliah kampanye tingkat nagara bagian anu kantos djalankeun ku anjeunna.{{sfnm|Sobel|1998a|1p=115|McCoy|1967|2p=76}} === Aksi mogok pulisi Boston === {{Utama|Aksi mogok pulisi Boston}} [[File:Coolidge inspects militia.jpg|thumb|upright|Coolidge nuju mariksa milisi nalika kajadian [[Aksi mogok pulisi Boston]] taun 1919.]] Dina taun 1919, salaku réaksi kana rarancang para pulisi ti Departemén Pulisi Boston pikeun ngagabung ka [[Sarekat dagang|sarekat buruh]], Komisaris Pulisi [[Edwin U. Curtis]] ngumumkeun yén peta kitu téh moal bisa diantep. Dina bulan Agustus taun éta, [[American Federation of Labor]] (AFL) ngaluarkeun piagam pikeun Sarekat Pulisi Boston.{{sfnm|Russell|1975|1pp=77–79|Sobel|1998a|2p=129}} Curtis nyatakeun yén para pamingpin sarekat éta salah alatan baha (insubordinasi) sarta bakal diberhentikeun, tapi anjeunna méré kasempetan pikeun ngabatalkeun skorsing upami éta sarekat dibubarkeun sateuacan kaping 4 Séptémber.{{sfn|Russell|1975|pp=86–87}} Walikota Boston, [[Andrew James Peters]], hasil ngarayu Curtis sangkan nunda tindakanana sababaraha poé, tapi taya hasilna, nepi ka tungtungna Curtis nyékors para pamingpin sarekat dina kaping 8 Séptémber.{{sfnm|Russell|1975|1pp=111–113|Sobel|1998a|2pp=133–136}} Poé isukna, kurang leuwih tilu parapat pulisi di Boston ngalakukeun aksi mogok.{{sfn|Russell|1975|p=113}} Coolidge, anu sacara cicingeun ngarojong pinuh kana sikep Curtis, terus ngawaskeun kaayaan kalayan taliti, sanajan mimitina mah masrahkeun urusan éta ka otoritas lokal. Anjeunna boga kayakinan yén kaayaan anu teu tartib (chaos) bakal janten palajaran pikeun masarakat sangkan ngarti kana prinsip utama: yén pulisi téh teu meunang mogok. Peuting éta sarta peuting isukna, karusuhan sarta tindak kekerasan lumangsung di sakuliah kota.{{sfn|White|1938|pp=162–164}} Alatan hariwang ku ayana aksi mogok susulan ti patugas pamadam kahuruan sarta nu séjénna, Walikota Peters manggil sababaraha unit [[Garda Nasional Massachusetts]] sarta ngaberhentikeun Curtis tina jabatanna.{{sfn|Russell|1975|p=120}} Ngarasa yén kaayaan geus beuki parna sarta merlukeun campur tanganana, Coolidge tuluy sasaduan sareng William Butler (jalma kapercayaan Crane) sarta tuluy meta.{{sfn|White|1938|pp=164–165}} Anjeunna manggil deui unit Garda Nasional anu leuwih loba, malikkeun deui jabatan Curtis, sarta nyandak alih kadali pinuh kana kakuatan pulisi.{{sfn|Sobel|1998a|p=142}} Curtis ngumumkeun yén sakumna pulisi anu mogok diberhentikeun tina pagawéanana, sarta Coolidge maréntahkeun sangkan ditéangan tanaga pulisi anyar.{{sfn|Russell|1975|pp=182–183}} Peuting harita, Coolidge nampi télégram ti pamingpin AFL, [[Samuel Gompers]]. "Naon waé karusuhan anu geus lumangsung," tulis Gompers, "éta téh alatan paréntah Curtis anu geus nolak hak-hak pulisi."{{sfn|Sobel|1998a|p=143}} Coolidge ngajawab télégram Gompers sacara kabuka, nolak sagala rupa alesan pikeun aksi mogok éta—sarta jawaban ieu pisan anu ngangkat jenenganana ka tingkat nasional.{{sfn|Sobel|1998a|p=143}} Surat kabar di sakuliah nagara ngamuat pernyataan Coolidge, sarta anjeunna janten pahlawan anyar pikeun pihak anu nolak aksi mogok. Di tengah mangsa "First Red Scare" (sieun ku paham komunis), loba urang Amérika anu muringkak ku sumebarna révolusi komunis saperti di Rusia, Hungaria, jeung Jérman. Sanajan Coolidge kaleungitan sababaraha babaturan ti kalangan buruh, para konservatif nempo anjeunna salaku "bentang anyar" anu keur nanjak.{{sfn|Shlaes|2013|pp=174–179}} Aksi mogok pulisi Boston méré Coolidge reputasi nasional salaku pamingpin anu teges sarta nu panceg dina ngajaga hukum sarta katartiban (''law and order''). {| class="toccolours" style="width: 90%; margin: 1em auto; padding: 1em; font-style: italic; border-left: 5px solid #ccc;" | "Panyatujuan anjeun yén Komisaris téh salah, moal bisa jadi dadasar benerna lampah ninggalkeun kota tanpa panangtayungan. Éta téh méré lolongkrang; sarta unsur kriminal anu meta. Teu aya hak pikeun mogok ngalawan kasalametan umum ku saha waé, di mana waé, sarta iraha waé. ... Kuring sarua pancegna pikeun ngabéla kadaulatan Massachusetts sarta ngajaga wewenang sarta yurisdiksi pikeun para pajabat publikna sakumaha anu geus ditangtukeun ku Konstitusi sarta hukum masarakatna." |- | style="text-align: right; font-style: normal;" | — '''Télégram ti Gubernur Calvin Coolidge ka Samuel Gompers''', 14 Séptémber 1919 |} ==Tutumbu Ka Luar== {{Sister project links |wikt=Coolidge |b=no |n=no |s=Author:Calvin Coolidge |v=no}} {{external media| float = right| video1 = [https://www.c-span.org/video/?310540-1/amity-shlaes ''Q&A'' interview with Amity Shlaes on ''Coolidge'', February 10, 2013], [[C-SPAN]]| video2 = [https://www.c-span.org/video/?110049-1/coolidge-american-enigma ''Booknotes'' interview with Robert Sobel on ''Coolidge: An American Enigma'', August 30, 1998], [[C-SPAN]]}} '''Biographical information''' * [https://bidenwhitehouse.archives.gov/about-the-white-house/presidents/calvin-coolidge/ White House biography] * {{CongBio|C000738}} '''Digital collections''' * {{StandardEbooks|Standard Ebooks URL=https://standardebooks.org/ebooks/calvin-coolidge}} * {{Gutenberg author|id=1661}} * {{Internet Archive author |sname=Calvin Coolidge}} * [http://millercenter.org/president/speeches#coolidge Text of a number of Coolidge speeches], [[Miller Center of Public Affairs]] * {{librivox author|id=7190}} '''Physical collections''' * [https://forbeslibrary.org/coolidge/ Calvin Coolidge Presidential Library & Museum] * [https://web.archive.org/web/20220423085444/https://coolidgefoundation.org/ Calvin Coolidge Presidential Foundation] * [https://www.loc.gov/rr/program/bib/presidents/coolidge/index.html Calvin Coolidge: A Resource Guide], [[Library of Congress]] * [http://www.shapell.org/Collection/Presidents/Coolidge-Calvin Calvin Coolidge Personal Manuscripts] '''Other''' * {{NYT topic|people/c/calvin_coolidge}} * ''[https://archive.org/details/coolidge_1924 President Coolidge, Taken on the White House Ground]'', the first presidential film with sound recording * [http://www.c-span.org/video/?151626-1/life-portrait-calvin-coolidge "Life Portrait of Calvin Coolidge"], from [[C-SPAN]]'s ''[[American Presidents: Life Portraits]]'', September 27, 1999 * {{C-SPAN|39815}} * {{IMDb name}} * {{PM20|FID=pe/003451}} {{Calvin Coolidge}} {{navboxes |title = Offices and distinctions |list1 = {{s-start}} {{s-par|us-ma-hs}} {{s-bef|before=[[Moses M. Bassett]]}} {{s-ttl|title=Member of the [[Massachusetts House of Representatives]]|years=1907–1909}} {{s-aft|after=[[Charles A. Montgomery]]}} {{s-par|us-ma-sen}} {{s-bef|before=[[Allen T. Treadway]]}} {{s-ttl|title=Member of the [[Massachusetts Senate]]|years=1912–1915}} {{s-aft|after=[[John B. Hull]]}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[James W. O'Brien]]}} {{s-ttl|title=Mayor of [[Northampton, Massachusetts]]|years=1910–1912}} {{s-aft|after=[[William Feiker]]}} {{s-bef|before=[[Levi H. Greenwood]]}} {{s-ttl|title=[[President of the Massachusetts Senate]]|years=1914–1915}} {{s-aft|after=[[Henry Gordon Wells]]}} {{s-bef|before=[[Grafton D. Cushing]]}} {{s-ttl|title=[[Lieutenant Governor of Massachusetts]]|years=1916–1919}} {{s-aft|rows=2|after=[[Channing H. Cox]]}} {{s-bef|before=[[Samuel W. McCall]]}} {{s-ttl|title=[[Governor of Massachusetts]]|years=1919–1921}} {{s-bef|before=[[Thomas R. Marshall]]}} {{s-ttl|title=[[Vice President of the United States]]|years=1921–1923}} {{s-aft|after=[[Charles G. Dawes]]}} {{s-bef|before=[[Warren G. Harding]]}} {{s-ttl|title=[[President of the United States]]|years=1923–1929}} {{s-aft|after=[[Herbert Hoover]]}} {{s-ppo}} {{s-bef|before=[[Grafton D. Cushing]]}} {{s-ttl|title=[[Republican Party (United States)|Republican]] nominee for [[Lieutenant Governor of Massachusetts]]|years=1915, 1916, 1917}} {{s-aft|after=[[Channing H. Cox]]}} {{s-bef|before=[[Samuel W. McCall]]}} {{s-ttl|title=[[Republican Party (United States)|Republican]] nominee for [[Governor of Massachusetts]]|years=[[1918 Massachusetts gubernatorial election|1918]], [[1919 Massachusetts gubernatorial election|1919]]}} {{s-aft|after=[[Channing H. Cox]]}} {{s-bef|before=[[Charles W. Fairbanks]]}} {{s-ttl|title=[[Republican Party (United States)|Republican]] [[List of United States Republican Party presidential tickets|nominee]] for Vice President of the United States|years=[[1920 United States presidential election|1920]]}} {{s-aft|after=[[Frank Orren Lowden]]<br/>{{small|Withdrew}}}} {{s-bef|before=[[Warren G. Harding]]}} {{s-ttl|title=[[Republican Party (United States)|Republican]] [[List of United States Republican Party presidential tickets|nominee]] for President of the United States|years=[[1924 United States presidential election|1924]]}} {{s-aft|after=[[Herbert Hoover]]}} {{s-end}} }} [[Kategori:Présidén Amérika Sarikat]] pno18ldhx4l4tfws15bf3hpwy7926io 0 108548 729809 710043 2026-10-05T05:34:36Z InternetArchiveBot 25926 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 729809 wikitext text/x-wiki '''Sungai Citanduy''' nyaéta walungan pangpanjangna di Priangan Wétan, ngalir ngawatesan Propinsi Jawa Barat jeung Jawa Tengah. Walungan ieu mangrupa salah sahiji DAS utama di Jawa Kulon. == Géografi == Sungai Citanduy ngalir ti hulu di pagunungan Priangan Wétan, ngaliwatan Kabupatén Ciamis, Kota Banjar, jeung Kabupatén Cilacap. Walungan ieu ahirna bermuara di Samudra Hindia. [[File:Pesisir Sungai Citanduy dengan pantulan Gunung di Banjar Jawa Barat.jpg|thumb|Pasisir Walungan Citanduy di Banjar, Jawa Barat. Katingali pantulan gunung, mega, jeung tangkal di beungeut cai walungan pangpanjangna di Jawa Barat.]] Kota Banjar jeung situs cagar budaya Kokoplak ayana henteu jauh ti aliran walungan ieu. == Fungsi == Sungai Citanduy boga peran penting pikeun: * '''Irigasi''': Ngairigan sawah-sawah di wewengkon Ciamis, Banjar, jeung Cilacap. * '''Transportasi''': Dina jaman baheula, walungan ieu dipaké pikeun ngangkut hasil bumi. * '''Ekonomi''': Sumber lauk, pasir, jeung cai pikeun masarakat sapanjang aliran. == Sajarah == Walungan Citanduy disebut '''Tjitanduj''' dina naskah [[Kidung Lakbok]] taun 1956.<ref name="kidung">Prawiraatmadja, M. Karso. ''Wawatjan Kidung Lakbok''. Banjar: 31 Agustus 1956.</ref> Dina naskah éta (Pupuh 10), dicaritakeun perang antara Ratu Ineung Buana jeung [[Ratu Agung Tambakbaja]], nalika pasukan anu kalodoh "mundur ngukuj ka Tjitanduj".<ref name="wikisource">{{cite web | title = Kidung Lakbok | website = Wikisource Basa Sunda | url = https://su.wikisource.org/wiki/Kidung_Lakbok | access-date = 29 Méi 2026}}</ref> === Reklamasi Rawa Lakbok (1924) === Taun 1924, Pamaréntah Hindia Walanda ngamimitian proyék reklamasi Rawa Lakbok ku cara ngaluriskeun aliran Citanduy pikeun ngaringkeun rawa gambut anu lega 3.000 héktar.<ref name="sukanagara">{{cite web | title = Sejarah Desa Sukanagara | website = Desa Sukanagara Lakbok | url = https://sukanagara-lakbok.desa.id/profile/sejarah_desa | access-date = 29 Méi 2026}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="natgeo">{{cite web | title = Rawa Lakbok, Lahan Gambut yang Tersisa di Jawa | website = National Geographic Indonesia | url = https://nationalgeographic.grid.id/read/13283642/rawa-lakbok-lahan-gambut-yang-tersisa-di-jawa | access-date = 29 Méi 2026}}</ref> Proyék ieu digulirkeun ku Bupati Ciamis R.A.A. Wiratanuningrat (1926), anu ngaluarkeun kawijakan Hak Milik Tanah pikeun patani.<ref name="sukanagara"/> Ieu nyababkeun migrasi patani ti [[Banyumas]] jeung Ciamis, anu ngajadikeun masarakat Lakbok [[bilingual]] (Sunda Ciamis–Jawa Banyumasan).<ref name="sukanagara"/> === Ramalan "Bandjar Bakal Bandjir" === Dina bagian prosa Kidung Lakbok aya ramalan "Bandjar bakal bandjir".<ref name="kidung"/> Para panalungtik lokal niténan yén Kota Banjar perenahna di cekungan Citanduy. Nalika Citanduy diluriskeun (1924), résiko banjir di hilir ningkat. Sastra kuno nangkep ancaman bencana ieu jeung ngaramalkeun dina wangun mantra.<ref name="kidung"/> === Angkutan Sédimén jeung Morfologi === Numutkeun tesis [[Institut Teknologi Bandung]] taun 2023, Citanduy Hilir ngalaman paningkatan sédiméntasi jeung parobahan morfologi anu signifikan.<ref name="itb2023">Putranda, Jovan. (2023). ''Kajian Angkutan Sedimen dan Morfologi Sungai Citanduy Hilir''. Tesis Magister Pengelolaan Sumber Daya Air, Institut Teknologi Bandung.</ref> Panalungtikan ieu ngagunakeun aplikasi HEC-RAS 6.1 pikeun simulasi angkutan sédimén. Hasilna némbongkeun:<ref name="itb2023"/> * Dina usum hujan, beban sédimén leuwih luhur alatan ngaronjatna aliran cai jeung erosi di hulu. * Sampel sédimén dasar némbongkeun dominasi pasir jeung ''silt''. * Citanduy Hilir ngalaman erosi jeung sédiméntasi, utamana di bagian anu ngalengkung (''meandering''). == Tingali ogé == * [[Kota Banjar]] * [[Kabupatén Ciamis]] * [[Kabupatén Cilacap]] * [[Kokoplak]] == Rujukan == <references /> [[Kategori:Walungan di Jawa Barat]] [[Kategori:Walungan di Jawa Tengah]] [[Kategori:Géografi Priangan]] 7rpp1drqkrwubz7d0tlygno850dqjp1 0 109062 729792 729587 2026-10-05T01:13:30Z Rafka Aditia 29183 Rafka Aditia mindahkeun kaca [[Benteng Tahula]] ka [[Bénténg Tahula]]: Diluyukeun kana cara ngucapkeunana 729587 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Benteng Tahula-2.jpg|jmpl|Benteng Tahula]] Benteng Tahula nyaéta bénténg anu perenahna di Désa Soasio, Kacamatan Tidore, Kota Tidore Kepulauan, Provinsi Maluku Utara.<ref>{{Cite news|url=https://www.kompas.com/stori/read/2023/08/04/190000879/benteng-tahula-pertahanan-utama-bangsa-spanyol-di-tidore|title=Kompas.com|last=Lestari Ningsih|first=Widya|date=4 Agustus 2023|access-date=https://www.kompas.com/stori/read/2023/08/04/190000879/benteng-tahula-pertahanan-utama-bangsa-spanyol-di-tidore}}</ref> Dina taun 1607 di Tidore, aya paréntah pikeun ngawangun hiji bénténg dina mangsa Gubernur Spanyol munggaran di Maluku, nyaéta Juan de Esquivel, tapi éta rencana henteu kalaksanakeun. Kakara dina taun 1610, Benteng Tahula mimiti diwangun dina kapamingpinan Gubernur Spanyol anu ngaranna Cristobal de Azcqueta Menchacha. == Sajarah == Pangwangunan Benteng Tahula kungsi kaganggu sarta kakara réngsé dina taun 1615 lantaran kakurangan tanaga gawé, nyaéta dina mangsa pamaréntahan Gubernur Spanyol Don Jeronimo de Silva. Saméméhna, Benteng Tahula miboga ngaran anu béda sarta leuwih panjang tibatan ngaran anu dipikawanoh ayeuna, nyaéta ''Benteng Santiago de los Caballeros de Tidore'' atawa ''Santiago Caualleros de los de la de Isla Tidore.'' Bangsa Spanyol méré ngaran éta, tapi ayeuna leuwih dipikawanoh ku ngaran anu singget, nyaéta Benteng Tahula, Benteng Kota Hula, atawa Benteng Tohula.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://atourin.com/|title=Marketplace Desa Wisata {{!}} Atourin|last=Atourin|website=atourin.com|language=id|accessdate=2026-09-30}}</ref> Sanggeus bangsa Spanyol ninggalkeun Indonésia dina taun 1662, sababaraha taun ti harita Benteng Tahula kungsi direncanakeun rék diruntuhkeun. Tapi dina mangsa pamaréntahan Sultan Tidore, nyaéta Sultan Hamzah Fahroedin, bénténg éta dipertahankeun sarta dijadikeun tempat cicing kulawarga Kesultanan Tidore. Ayeuna, Benteng Tahula geus jadi tempat wisata anu masih kénéh dirawat kalayan hadé.<ref name=":1" /> Dumasar kana catetan sajarah, Benteng Tahula raket patalina jeung ayana bangsa Portugis jeung Spanyol di Tidore. Bangsa Portugis ngawangun aliansi jeung Kesultanan Ternate, sedengkeun bangsa Spanyol ngawangun aliansi jeung Kesultanan Tidore. Kaayaan ieu ngajadikeun wewengkon Maluku jadi tempat perebutan jeung persaingan anu kuat antara dua bangsa Éropa éta.<ref>{{Cite web|url=https://www.indonesianer.com/read/2026/05/1455/benteng-tahula-benteng-tua-di-tidore-yang-menyimpan-jejak-perebutan-rempah|title=Benteng Tahula, Benteng Tua di Tidore yang Menyimpan Jejak Perebutan Rempah|last=Yuwono|first=Joko|website=Indonesianer.com|language=id-id|accessdate=2026-09-30}}</ref> == Harti == [[Gambar:Benteng Tahula-1.jpg|kiri|jmpl|Benteng Tahula, Tidore]] Dina basa lokal, kecap Tahula miboga harti anu patali jeung posisi anu luhur sarta kagiatan ngawas. Benteng Tahula dijadikeun puseur paniténan sakaligus pertahanan pikeun jalur perdagangan rempah-rempah. Ku sabab éta, bénténg diwangun di wewengkon pasir atawa pagunungan sangkan gerak kapal jeung kagiatan di laut bisa diawaskeun ti kajauhan.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://an-nur.ac.id/blog/benteng-tahula-sakti-sejarah-di-pulau-tidore.html|title=Benteng Tahula: Sakti Sejarah di Pulau Tidore - Blog UI An Nur Lampung|language=id|accessdate=2026-09-30}}</ref> Benteng Tahula disebut minangka bénténg munggaran anu diwangun ku bangsa Spanyol di Tidore saprak abad ka-16, sarta masih kénéh aya nepi ka ayeuna sanajan geus umurna ratusan taun. Kiwari, Benteng Tahula jadi salah sahiji ikon wisata sajarah sarta mangrupa salah sahiji tapak sajarah kadatangan bangsa Éropa di Tidore.<ref name=":2" /> Pikeun nganjang ka Benteng Tahula, pangunjung kudu indit ti Pulo Ternate tuluy nyebrang ka Pulo Tidore, lantaran Tidore henteu miboga bandara. Sanggeus nepi di Tidore, perjalanan diteruskeun ka Benteng Tahula anu aya di Kalurahan Soasio ku cara naék mikrolet. Sanggeus nepi ka lokasi bénténg, pangunjung kudu naék kurang leuwih 100 anak tangga pikeun ngahontal bagian luhur Benteng Tahula.<ref name=":2" /> == Rujukan == [[Category:WikiRempah]] qmjq6qsl2pt56zakodoxsbdl9tmonu1 729795 729792 2026-10-05T01:19:54Z Rafka Aditia 29183 benteng → bénténg, sareng sababaraha kecap nu diluyukeun kana cara ngucapkeunana 729795 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Benteng Tahula-2.jpg|jmpl|Bénténg Tahula]] '''Bénténg Tahula''' nyaéta bénténg anu perenahna di [[Soasio, Tidoré, Tidoré Kapuloan|Désa Soasio]], [[Tidoré, Tidoré Kapuloan|Kacamatan Tidoré]], [[Kota Tidoré Kapuloan]], [[Maluku Kalér|Propinsi Maluku Kalér]].<ref>{{Cite news|url=https://www.kompas.com/stori/read/2023/08/04/190000879/benteng-tahula-pertahanan-utama-bangsa-spanyol-di-tidore|title=Kompas.com|last=Lestari Ningsih|first=Widya|date=4 Agustus 2023|access-date=https://www.kompas.com/stori/read/2023/08/04/190000879/benteng-tahula-pertahanan-utama-bangsa-spanyol-di-tidore}}</ref> Dina taun 1607 di Tidoré, aya paréntah pikeun ngawangun hiji bénténg dina mangsa Gubernur Spanyol munggaran di Maluku, nyaéta Juan de Esquivel, tapi éta rencana henteu kalaksanakeun. Kakara dina taun 1610, Bénténg Tahula mimiti diwangun dina kapamingpinan Gubernur Spanyol anu ngaranna Cristobal de Azcqueta Menchacha. == Sajarah == Pangwangunan Bénténg Tahula kungsi kaganggu sarta kakara réngsé dina taun 1615 lantaran kakurangan tanaga gawé, nyaéta dina mangsa pamaréntahan Gubernur Spanyol Don Jeronimo de Silva. Saméméhna, Bénténg Tahula miboga ngaran anu béda sarta leuwih panjang tibatan ngaran anu dipikawanoh ayeuna, nyaéta ''Bénténg Santiago de los Caballeros de Tidore'' atawa ''Santiago Caualleros de los de la de Isla Tidore.'' Bangsa Spanyol méré ngaran éta, tapi ayeuna leuwih dipikawanoh ku ngaran anu singget, nyaéta Bénténg Tahula, Bénténg Kota Hula, atawa Bénténg Tohula.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://atourin.com/|title=Marketplace Desa Wisata {{!}} Atourin|last=Atourin|website=atourin.com|language=id|accessdate=2026-09-30}}</ref> Sanggeus bangsa Spanyol ninggalkeun Indonésia dina taun 1662, sababaraha taun ti harita Bénténg Tahula kungsi direncanakeun rék diruntuhkeun. Tapi dina mangsa pamaréntahan Sultan Tidoré, nyaéta Sultan Hamzah Fahroedin, bénténg éta dipertahankeun sarta dijadikeun tempat cicing kulawarga Kesultanan Tidoré. Ayeuna, Bénténg Tahula geus jadi tempat wisata anu masih kénéh dirawat kalayan hadé.<ref name=":1" /> Dumasar kana catetan sajarah, Bénténg Tahula raket patalina jeung ayana bangsa Portugis jeung Spanyol di Tidoré. Bangsa Portugis ngawangun aliansi jeung Kesultanan Ternaté, sedengkeun bangsa Spanyol ngawangun aliansi jeung Kesultanan Tidoré. Kaayaan ieu ngajadikeun wewengkon Maluku jadi tempat perebutan jeung persaingan anu kuat antara dua bangsa Éropa éta.<ref>{{Cite web|url=https://www.indonesianer.com/read/2026/05/1455/benteng-tahula-benteng-tua-di-tidore-yang-menyimpan-jejak-perebutan-rempah|title=Benteng Tahula, Benteng Tua di Tidoré yang Menyimpan Jejak Perebutan Rempah|last=Yuwono|first=Joko|website=Indonesianer.com|language=id-id|accessdate=2026-09-30}}</ref> == Harti == [[Gambar:Benteng Tahula-1.jpg|kiri|jmpl|Bénténg Tahula, Tidoré]] Dina basa lokal, kecap Tahula miboga harti anu patali jeung posisi anu luhur sarta kagiatan ngawas. Bénténg Tahula dijadikeun puseur paniténan sakaligus pertahanan pikeun jalur perdagangan rempah-rempah. Ku sabab éta, bénténg diwangun di wewengkon pasir atawa pagunungan sangkan gerak kapal jeung kagiatan di laut bisa diawaskeun ti kajauhan.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://an-nur.ac.id/blog/benteng-tahula-sakti-sejarah-di-pulau-tidore.html|title=Benteng Tahula: Sakti Sejarah di Pulau Tidore - Blog UI An Nur Lampung|language=id|accessdate=2026-09-30}}</ref> Bénténg Tahula disebut minangka bénténg munggaran anu diwangun ku bangsa Spanyol di Tidoré saprak abad ka-16, sarta masih kénéh aya nepi ka ayeuna sanajan geus umurna ratusan taun. Kiwari, Bénténg Tahula jadi salah sahiji ikon wisata sajarah sarta mangrupa salah sahiji tapak sajarah kadatangan bangsa Éropa di Tidoré.<ref name=":2" /> Pikeun nganjang ka Bénténg Tahula, pangunjung kudu indit ti Pulo Ternaté tuluy nyebrang ka Pulo Tidoré, lantaran Tidoré henteu miboga bandara. Sanggeus nepi di Tidoré, perjalanan diteruskeun ka Bénténg Tahula anu aya di Kalurahan Soasio ku cara naék mikrolet. Sanggeus nepi ka lokasi bénténg, pangunjung kudu naék kurang leuwih 100 anak tangga pikeun ngahontal bagian luhur Bénténg Tahula.<ref name=":2" /> == Rujukan == {{Reflist}} [[Kategori:WikiRempah]] lshgwe4ec8ipsgjuiebu3bgxwmp9934 0 109066 729798 729583 2026-10-05T02:27:15Z Rafka Aditia 29183 Rafka Aditia mindahkeun kaca [[Benteng Tore]] ka [[Bénténg Toré]]: Diluyukeun kana cara ngucapkeunana 729583 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Benteng Torre di Tidore.jpg|jmpl|Benteng Torre di Tidore]] Benteng Tore atawa kadang ditulis Benteng Torre, anu perenahna di Kota Tidore Kepulauan, Provinsi [[Maluku Utara]], tepatna di Kalurahan Soasio, Kacamatan Tidore, mangrupa tinggalan bangsa [[Portugal|Portugis]]. Bénténg ieu diwangun minangka bagian tina sistem pertahanan Kota Tidore pikeun nyanghareupan serangan bangsa [[Spanyol]]. Kiwari, Benteng Tore jadi salah sahiji tujuan wisata di Kota Tidore Kepulauan sanggeus dilaksanakeun pangwangunan jeung panataan ku Balai Pelestarian Cagar Budaya Maluku Utara. Sanajan kitu, pangokolaanana minangka poténsi pikeun ngarojong Pendapatan Asli Daerah (PAD) masih kénéh kawates. Benteng Tore didatangan ku wisatawan domestik jeung mancanagara.<ref>{{Cite news|url=https://www.kompas.com/stori/read/2023/07/28/190000479/sejarah-benteng-torre-di-tidore|title=Sejarah Benteng Torre di Tidore|last=Lestari Ningsih|first=Widya|date=28 Juli 2023|access-date=https://www.kompas.com/stori/read/2023/07/28/190000479/sejarah-benteng-torre-di-tidore}}</ref> Benteng Tore perenahna kira-kira 100 méter ti Kadaton Kasultanan Tidore. Bénténg ieu diwangun dina taun 1578 dina kapamingpinan panglima Portugis Sancho de Vasconcelos, sanggeus meunang idin ti Sultan Tidore anu harita dipingpin ku Gapi Baguna, anu ogé katelah Sirajun Arifin. Gapi Baguna, anu harita mangrupa Sultan Tidore sarta maréntah ti taun 1560 nepi ka taun 1599.<ref name=":1" /> Ngaran “Tore” dicokot tina ngaran salah saurang pajabat Portugis dina mangsa éta, nyaéta Hernando de la Torre.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.idntimes.com/travel/destination/mengenal-benteng-torre-di-tidore-00-r95nh-ncyznd|title=Benteng Torre di Tidore, Peninggalan Bersejarah di Nusantara|last=Caca|first=Kim|website=IDN Times|language=id|accessdate=2026-09-30}}</ref> == Fungsi bénténg == Benteng Tore miboga fungsi minangka tempat pikeun ngawas kapal anu ngadeukeutan atawa nyerang wewengkon pertahanan Portugis. Bénténg ieu ogé mangrupa salah sahiji tinggalan sajarah anu patali jeung sajarah Kasultanan Tidore sarta peranna dina perdagangan rempah-rempah. Di sabudeureun Benteng Tore aya batu-batu andésit anu sumebar di sababaraha bagian, boh dina struktur témbok boh di wewengkon sabudeureun bénténg. Batu-batu éta disebut minangka bahan sésa anu ditinggalkeun sanggeus bangsa Portugis ninggalkeun Pulo Tidore kira-kira dina taun 1605.<ref>{{Cite web|url=https://travel.detik.com/cerita-perjalanan/d-5403929/benteng-tore-dan-tohula-jejak-portugis-di-tanah-tidore|title=Benteng Tore dan Tohula, Jejak Portugis di Tanah Tidore|website=detikTravel|language=id-ID|accessdate=2026-09-30}}</ref> Kaayaan Benteng Tore saterusna ngalaman panataan ku Balai Pelestarian Cagar Budaya (BPCB) Maluku Utara dina taun 2012 jeung 2013. Panataan dilaksanakeun dina struktur fisik bénténg bari tetep ngajaga kaaslian wangunan. Sanggeus panataan, sababaraha bagian témbok bénténg dibéré warna, kaasup tulisan “Benteng Tore” dina bagian anu nyanghareup ka laut. Di wewengkon bénténg ogé disadiakeun saung anu bisa dipaké ku pangunjung pikeun reureuh bari ningali pamandangan laut Tidore.<ref>{{Cite news|url=https://atourin.com/destination/tidore/benteng-tahula|title=Benteng Tahula|access-date=https://atourin.com/destination/tidore/benteng-tahula}}</ref> == Rujukan == [[Category:WikiRempah]] mxzyxqodu7zvijb90j3tb5x4kr2jqtz 729800 729798 2026-10-05T02:33:21Z Rafka Aditia 29183 benteng → bénténg, sareng sababaraha kecap nu diluyukeun kana cara ngucapkeunana 729800 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Benteng Torre di Tidore.jpg|jmpl|Bénténg Torré di Tidoré]] '''Bénténg Toré''' atawa kadang ditulis '''Bénténg Torré''', anu perenahna di [[Kota Tidoré Kapuloan]], [[Maluku Kalér|Propinsi Maluku Kalér]], tepatna di [[Soasio, Tidoré, Tidoré Kapuloan|Kalurahan Soasio]], [[Tidoré, Tidoré Kapuloan|Kacamatan Tidoré]], mangrupa tinggalan bangsa [[Portugal|Portugis]]. Bénténg ieu diwangun minangka bagian tina sistem pertahanan Kota Tidoré pikeun nyanghareupan serangan bangsa [[Spanyol]]. Kiwari, Bénténg Toré jadi salah sahiji tujuan wisata di Kota Tidoré Kepulauan sanggeus dilaksanakeun pangwangunan jeung panataan ku Balai Pelestarian Cagar Budaya Maluku Utara. Sanajan kitu, pangokolaanana minangka poténsi pikeun ngarojong Pendapatan Asli Daerah (PAD) masih kénéh kawates. Bénténg Toré didatangan ku wisatawan domestik jeung mancanagara.<ref>{{Cite news|url=https://www.kompas.com/stori/read/2023/07/28/190000479/sejarah-benteng-torre-di-tidore|title=Sejarah Benteng Torre di Tidore|last=Lestari Ningsih|first=Widya|date=28 Juli 2023|access-date=https://www.kompas.com/stori/read/2023/07/28/190000479/sejarah-benteng-torre-di-tidore}}</ref> Bénténg Toré perenahna kira-kira 100 méter ti Kadaton Kasultanan Tidoré. Bénténg ieu diwangun dina taun 1578 dina kapamingpinan panglima Portugis Sancho de Vasconcelos, sanggeus meunang idin ti Sultan Tidoré anu harita dipingpin ku Gapi Baguna, anu ogé katelah Sirajun Arifin. Gapi Baguna, anu harita mangrupa Sultan Tidoré sarta maréntah ti taun 1560 nepi ka taun 1599.<ref name=":1" /> Ngaran “Toré” dicokot tina ngaran salah saurang pajabat Portugis dina mangsa éta, nyaéta Hernando de la Torre.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.idntimes.com/travel/destination/mengenal-benteng-torre-di-tidore-00-r95nh-ncyznd|title=Benteng Torre di Tidore, Peninggalan Bersejarah di Nusantara|last=Caca|first=Kim|website=IDN Times|language=id|accessdate=2026-09-30}}</ref> == Fungsi bénténg == Bénténg Toré miboga fungsi minangka tempat pikeun ngawas kapal anu ngadeukeutan atawa nyerang wewengkon pertahanan Portugis. Bénténg ieu ogé mangrupa salah sahiji tinggalan sajarah anu patali jeung sajarah Kasultanan Tidoré sarta peranna dina perdagangan rempah-rempah. Di sabudeureun Bénténg Toré aya batu-batu andésit anu sumebar di sababaraha bagian, boh dina struktur témbok boh di wewengkon sabudeureun bénténg. Batu-batu éta disebut minangka bahan sésa anu ditinggalkeun sanggeus bangsa Portugis ninggalkeun Pulo Tidoré kira-kira dina taun 1605.<ref>{{Cite web|url=https://travel.detik.com/cerita-perjalanan/d-5403929/benteng-tore-dan-tohula-jejak-portugis-di-tanah-tidore|title=Benteng Tore dan Tohula, Jejak Portugis di Tanah Tidore|website=detikTravel|language=id-ID|accessdate=2026-09-30}}</ref> Kaayaan Bénténg Toré saterusna ngalaman panataan ku Balai Pelestarian Cagar Budaya (BPCB) Maluku Utara dina taun 2012 jeung 2013. Panataan dilaksanakeun dina struktur fisik bénténg bari tetep ngajaga kaaslian wangunan. Sanggeus panataan, sababaraha bagian témbok bénténg dibéré warna, kaasup tulisan “Bénténg Toré” dina bagian anu nyanghareup ka laut. Di wewengkon bénténg ogé disadiakeun saung anu bisa dipaké ku pangunjung pikeun reureuh bari ningali pamandangan laut Tidoré.<ref>{{Cite news|url=https://atourin.com/destination/tidore/benteng-tahula|title=Benteng Tahula|access-date=https://atourin.com/destination/tidore/benteng-tahula}}</ref> == Rujukan == {{Reflist}} [[Kategori:WikiRempah]] koqdnnosq0grb6x44neyh85t7zvgvtt 0 109068 729789 729588 2026-10-04T23:30:38Z Rafka Aditia 29183 Rafka Aditia mindahkeun kaca [[Benteng Fuerza Nueva]] ka [[Bénténg Fuerza Nueva]]: Diluyukeun kana cara ngucapkeunana 729588 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Benteng Fuerza Nueva.jpg|jmpl|Benteng Fuerza Nueva]] Fuerza Nueva nyaéta salah sahiji cagar budaya tinggalan [[Spanyol]] anu aya di [[Kota Ternate]]. Sacara étimologis, ngaran “Fuerza Nueva” asalna tina basa Spanyol anu hartina “Kakuatan Anyar”. Numutkeun Dr. Nurahman Irianto, dosén Élmu Sajarah Fakultas Élmu Budaya [[Universitas Khairun]], benteng ieu mimiti diwangun dina taun 1606–1607 nalika Spanyol ngawasa Ternate. Benteng ieu mimiti difungsikeun dina taun 1609.<ref>{{Cite web|url=https://kumparan.com/ceritamalukuutara/menengok-fuerza-nueva-benteng-peninggalan-spanyol-di-ternate-1xikam0XmOr|title=Menengok Fuerza Nueva, Benteng Peninggalan Spanyol di Ternate|website=kumparan|language=id-ID|accessdate=2026-10-01}}</ref> Dina abad ka-17, Fuerza Nueva ogé difungsikeun pikeun ngawas masarakat Ternate. Sanggeus Spanyol ninggalkeun Ternate dina taun 1663 sarta mindahkeun puseur kakawasaanana ka [[Manila (kota)|Manila]], [[Filipina]], benteng ieu henteu deui difungsikeun. Sanggeus Spanyol ninggalkeun Ternate dina taun 1663 sarta mindahkeun puseur kakawasaanana ka Manila, Filipina, Benteng Fuerza Nueva henteu deui difungsikeun. Dina buku ''De Nederlandsche Oudheden In De Molukken'' (1928), Leonardo de Argensola nyebutkeun yén Benteng Fuerza Nueva diwangun ku Juan de Esquivel dumasar kana paréntah Pedro de Acuna.<ref>{{Cite web|url=https://travel.detik.com/fototravel/d-6997018/duh-benteng-peninggalan-spanyol-berusia-500-tahun-terbengkalai|title=Duh, Benteng Peninggalan Spanyol Berusia 500 tahun Terbengkalai|last=Saputra|first=ANTARA FOTO/Andri|website=detikTravel|language=id-ID|accessdate=2026-10-01}}</ref> Benteng Fuerza Nueva mangrupa salah sahiji tinggalan sajarah anu patali jeung sumebarna ajaran Katolik di Nusantara. Benteng ieu kungsi kapanggih dina kaayaan teu dirawat. Balai Pelestarian Kebudayaan Wilayah XXI [[Maluku Utara]] ngalaksanakeun panalungtikan pikeun upaya nyalametkeun tinggalan ieu, anu diperkirakeun geus aya salila leuwih ti 500 taun. Panalungtikan éta ogé ditujukeun pikeun ngamangpaatkeun benteng minangka sumber pangajaran sajarah di daérah.<ref>{{Cite web|url=https://www.antarafoto.com/id/view/2083980/benteng-fuerza-nueva-peninggalan-spanyol-terbengkalai|title=Benteng Fuerza Nueva peninggalan Spanyol terbengkalai {{!}} ANTARA Foto|website=antarafoto.com|language=id|accessdate=2026-10-01}}</ref> == Usaha miara == [[Gambar:Jalan menuju Benteng Fuerza Nueva.jpg|kiri|jmpl|Jalan ka Benteng Fuerza Nueva]] Dina taun 2026, Balai Pelestarian Kebudayaan (BPK) Wilayah XXI Maluku Utara can ngarencanakeun pikeun netepkeun Benteng Fuerza Nueva minangka cagar budaya. Panalungtikan ngeunaan benteng masih dilaksanakeun minangka dasar pikeun nangtukeun statusna di mangsa nu bakal datang. Pemetaan kaayaan benteng jadi salah sahiji bagian penting dina raraga ngarencanakeun upaya pelestarianana.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://lingkar.co.id/2026/01/28/bpk-maluku-utara-belum-rencanakan-pemugaran-benteng-fokus-studi-dan-pemetaan/|title=BPK Maluku Utara Belum Rencanakan Pemugaran Benteng, Fokus Studi dan Pemetaan - Lingkar|last=Admin|language=id|accessdate=2026-10-01}}</ref> Métode pangropéa benteng bakal disaluyukeun jeung kaayaan fisik wangunan, kasadiaan data sajarah, sarta kaayaan struktur anu masih kénéh aya. Upaya pikeun miara jeung mulangkeun kaayaan benteng bakal dilaksanakeun dumasar kana hasil kajian.<ref name=":1" /> Ilubiung masarakat satempat ogé jadi salah sahiji unsur dina upaya miara Benteng Fuerza Nueva. Sosialisasi ngeunaan pelestarian dipiharep bisa ngaronjatkeun kapadulian masarakat anu cicing di sabudeureun benteng kana pangropéa tinggalan sajarah éta.<ref>{{Cite web|url=https://www.pijarpena.id/2025/07/05/ekskavasi-tahap-iii-benteng-fuerza-nueva-temukan-dinding-bagian-utara/|title=Ekskavasi Tahap III Benteng Fuerza Nueva Temukan Dinding Bagian Utara » pijarpena.id|last=Ruhiat|first=Rudi|language=id|accessdate=2026-10-01}}</ref> == Rujukan == [[Category:WikiRempah]] llhwehel1z3gtmu2urkhfh78w36e0ry 729791 729789 2026-10-04T23:33:12Z Rafka Aditia 29183 benteng → bénténg 729791 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Benteng Fuerza Nueva.jpg|jmpl|Bénténg Fuerza Nueva]] '''Bénténg Fuerza Nueva''' nyaéta salah sahiji cagar budaya tinggalan [[Spanyol]] anu aya di [[Kota Ternate]]. Sacara étimologis, ngaran “Fuerza Nueva” asalna tina basa Spanyol anu hartina “Kakuatan Anyar”. Numutkeun Dr. Nurahman Irianto, dosén Élmu Sajarah Fakultas Élmu Budaya [[Universitas Khairun]], bénténg ieu mimiti diwangun dina taun 1606–1607 nalika Spanyol ngawasa Ternate. Bénténg ieu mimiti difungsikeun dina taun 1609.<ref>{{Cite web|url=https://kumparan.com/ceritamalukuutara/menengok-fuerza-nueva-benteng-peninggalan-spanyol-di-ternate-1xikam0XmOr|title=Menengok Fuerza Nueva, Benteng Peninggalan Spanyol di Ternate|website=kumparan|language=id-ID|accessdate=2026-10-01}}</ref> Dina abad ka-17, Fuerza Nueva ogé difungsikeun pikeun ngawas masarakat Ternate. Sanggeus Spanyol ninggalkeun Ternate dina taun 1663 sarta mindahkeun puseur kakawasaanana ka [[Manila (kota)|Manila]], [[Filipina]], bénténg ieu henteu deui difungsikeun. Sanggeus Spanyol ninggalkeun Ternate dina taun 1663 sarta mindahkeun puseur kakawasaanana ka Manila, Filipina, Bénténg Fuerza Nueva henteu deui difungsikeun. Dina buku ''De Nederlandsche Oudheden In De Molukken'' (1928), Leonardo de Argensola nyebutkeun yén Bénténg Fuerza Nueva diwangun ku Juan de Esquivel dumasar kana paréntah Pedro de Acuna.<ref>{{Cite web|url=https://travel.detik.com/fototravel/d-6997018/duh-benteng-peninggalan-spanyol-berusia-500-tahun-terbengkalai|title=Duh, Benteng Peninggalan Spanyol Berusia 500 tahun Terbengkalai|last=Saputra|first=ANTARA FOTO/Andri|website=detikTravel|language=id-ID|accessdate=2026-10-01}}</ref> Bénténg Fuerza Nueva mangrupa salah sahiji tinggalan sajarah anu patali jeung sumebarna ajaran Katolik di Nusantara. Bénténg ieu kungsi kapanggih dina kaayaan teu dirawat. Balai Pelestarian Kebudayaan Wilayah XXI [[Maluku Utara]] ngalaksanakeun panalungtikan pikeun upaya nyalametkeun tinggalan ieu, anu diperkirakeun geus aya salila leuwih ti 500 taun. Panalungtikan éta ogé ditujukeun pikeun ngamangpaatkeun bénténg minangka sumber pangajaran sajarah di daérah.<ref>{{Cite web|url=https://www.antarafoto.com/id/view/2083980/benteng-fuerza-nueva-peninggalan-spanyol-terbengkalai|title=Benteng Fuerza Nueva peninggalan Spanyol terbengkalai {{!}} ANTARA Foto|website=antarafoto.com|language=id|accessdate=2026-10-01}}</ref> == Usaha miara == [[Gambar:Jalan menuju Benteng Fuerza Nueva.jpg|kiri|jmpl|Jalan ka Bénténg Fuerza Nueva]] Dina taun 2026, Balai Pelestarian Kebudayaan (BPK) Wilayah XXI Maluku Utara can ngarencanakeun pikeun netepkeun Bénténg Fuerza Nueva minangka cagar budaya. Panalungtikan ngeunaan bénténg masih dilaksanakeun minangka dasar pikeun nangtukeun statusna di mangsa nu bakal datang. Pemetaan kaayaan bénténg jadi salah sahiji bagian penting dina raraga ngarencanakeun upaya pelestarianana.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://lingkar.co.id/2026/01/28/bpk-maluku-utara-belum-rencanakan-pemugaran-benteng-fokus-studi-dan-pemetaan/|title=BPK Maluku Utara Belum Rencanakan Pemugaran Benteng, Fokus Studi dan Pemetaan - Lingkar|last=Admin|language=id|accessdate=2026-10-01}}</ref> Métode pangropéa bénténg bakal disaluyukeun jeung kaayaan fisik wangunan, kasadiaan data sajarah, sarta kaayaan struktur anu masih kénéh aya. Upaya pikeun miara jeung mulangkeun kaayaan bénténg bakal dilaksanakeun dumasar kana hasil kajian.<ref name=":1" /> Ilubiung masarakat satempat ogé jadi salah sahiji unsur dina upaya miara Bénténg Fuerza Nueva. Sosialisasi ngeunaan pelestarian dipiharep bisa ngaronjatkeun kapadulian masarakat anu cicing di sabudeureun bénténg kana pangropéa tinggalan sajarah éta.<ref>{{Cite web|url=https://www.pijarpena.id/2025/07/05/ekskavasi-tahap-iii-benteng-fuerza-nueva-temukan-dinding-bagian-utara/|title=Ekskavasi Tahap III Benteng Fuerza Nueva Temukan Dinding Bagian Utara » pijarpena.id|last=Ruhiat|first=Rudi|language=id|accessdate=2026-10-01}}</ref> == Rujukan == {{Reflist}} [[Kategori:WikiRempah]] n8f76ty2uvyj8dusfiivk6kve08nyle 0 109115 729790 2026-10-04T23:30:38Z Rafka Aditia 29183 Rafka Aditia mindahkeun kaca [[Benteng Fuerza Nueva]] ka [[Bénténg Fuerza Nueva]]: Diluyukeun kana cara ngucapkeunana 729790 wikitext text/x-wiki #ALIH [[Bénténg Fuerza Nueva]] 0asipmbqppdnhps4fow2nzj9ffsgncz 0 109116 729793 2026-10-05T01:13:30Z Rafka Aditia 29183 Rafka Aditia mindahkeun kaca [[Benteng Tahula]] ka [[Bénténg Tahula]]: Diluyukeun kana cara ngucapkeunana 729793 wikitext text/x-wiki #ALIH [[Bénténg Tahula]] gv6adbzuq7wmcwc56sif7ev5unh8avj 0 109117 729799 2026-10-05T02:27:15Z Rafka Aditia 29183 Rafka Aditia mindahkeun kaca [[Benteng Tore]] ka [[Bénténg Toré]]: Diluyukeun kana cara ngucapkeunana 729799 wikitext text/x-wiki #ALIH [[Bénténg Toré]] fo5z2ugrfsaps3csm0tl360xxxhbpus 0 109118 729801 2026-10-05T03:45:03Z Oceanmuse 22609 Nyieun kaca anyar Gunung Kie Matubu nyaéta salah sahiji gunung pangluhurna nu aya di Maluku Utara, gunung Kie Matubu ogé dikenal ku ngaran Gunung Tidore.<ref name="pesona.travel">{{Cite web|url=https://pesona.travel/keajaiban/3774/3-fakta-gunung-kie-matubu-tidore-yang-patut-kita-tahu|title=3 Fakta Gunung Kie Matubu Tidore yang Patut Kita Tahu|website=pesona indonesia|language=id-ID|access-date=2020-01-08}}{{Pranala mati|date=Mei 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ieu... 729801 wikitext text/x-wiki Gunung Kie Matubu nyaéta salah sahiji gunung pangluhurna nu aya di Maluku Utara, gunung Kie Matubu ogé dikenal ku ngaran Gunung Tidore.<ref name="pesona.travel">{{Cite web|url=https://pesona.travel/keajaiban/3774/3-fakta-gunung-kie-matubu-tidore-yang-patut-kita-tahu|title=3 Fakta Gunung Kie Matubu Tidore yang Patut Kita Tahu|website=pesona indonesia|language=id-ID|access-date=2020-01-08}}{{Pranala mati|date=Mei 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ieu gunung pernahna aya di tengah-tengah kota Tidore. Kota Tidore sorangan nyaéta kota katilu pangluasna di Indonésia sanggeus kota Dumai jeung Palangkaraya. Gunung Kie Matubu ogé jadi salah sahiji gunung nu dipikaresep ku para pendaki pikeun nguji adrénalin. Pendaki bisa nyaksian panonpoé meletétek jeung surup kalawan tétéla ti puncakna. Jalur pendakian nuju ka Gunung Kie Matubu dimimitian ti kawasan Désa Gurabunga. Waktu tempuh nuju ka puncak gumantung kana kaayaan jalur jeung kacepatan pendaki. Sumber pendakian nu cutat dina téks nyebutkeun waktu tempuh sekitar tilu jam pikeun nepi ka puncak jeung sekitar dua jam pikeun perjalanan turun.<ref name=":2" /> Lamun aya di puncak gunung, pemandangan katara langsung ti tengah sagara Maluku Utara nu ngampar luas. Ti puncak Gunung Kie Matubu, pemandangan pulo leutik di sabudeureun Kota Ternate jeung Tidore ogé bisa katara kalawan tétéla pisan.[1] Wangun kerucut gunung nu relatif simetris bisa katara ti Pulo Ternate. Salaku informasi, Gunung Gamalama di Pulo Ternate boga pangluhurna nu leuwih handap dibandingkeun Gunung Kie Matubu.<ref name="pesona.travel" /> Bentuk kerucut gunung yang relatif simetris dapat terlihat dari [[Pulau Ternate, Ternate|Pulau Ternate]]. Sebagai informasi, [[Gunung Gamalama]] di Pulau Ternate memiliki ketinggian yang lebih rendah dibandingkan Gunung Kie Matubu.<ref name=":2">{{Cite web|last=Okezone|date=2022-01-01|title=Pesona Gunung Kie Matubu, Eksotisme Negeri di Atas Awan Maluku Utara : Okezone Women|url=https://women.okezone.com/read/2022/01/01/408/2526045/pesona-gunung-kie-matubu-eksotisme-negeri-di-atas-awan-maluku-utara|website=https://women.okezone.com/|language=id-ID|access-date=2026-10-05}}</ref> Topografi Gunung Kie Matubu boga wangun kerucut vulkanik. Jalur pendakian nuju ka puncak ngaliwatan kawasan perkebunan jeung leuweung hujan tropis saméméh ngalewatan kawasan kalawan vegetasi wujud pakis, perdu, jeung alang-alang. Salah sahiji titik awal pendakian aya di Désa Gurabunga nu pernahna dina kaluhuran sekitar 646 mdpl.<ref name=":1">{{Cite web|last=Liputan6.com|date=2024-06-24|title=6 Fakta Menarik Gunung Kie Matubu, Titik Tertinggi di Maluku Utara|url=https://www.liputan6.com/lifestyle/read/5625358/6-fakta-menarik-gunung-kie-matubu-titik-tertinggi-di-maluku-utara|website=liputan6.com|language=id|access-date=2026-10-05}}</ref> Éta désa bisa diaksés ti kawasan Soasio ngaliwatan jalur darat. Ti kawasan awal pendakian, jalur nuju ka puncak ngaliwatan perkebunan nu ditumbuhan ku antarana tangkal cengkéh, pala, jeung kayu manis. Dina kaluhuran sekitar 935 mdpl aya wates antara kawasan leuweung jeung vegetasi terbuka. Jalur satuluyna nuturkeun kawasan saluran cai nu asalna ti bagian luhur gunung. Dina kaayaan tangtu, cai bisa kapanggih di sepanjang jalur éta.<ref name=":1" /> Aktivitas vulkanik Gunung Kie Matubu nyaéta gunung api strato.<ref name=":3">{{Cite web|last=Hidayat|first=R.|date=2025-11-01|title=Kearifan yang Menjulang: “Kie Matubu” dan Ekologi Spiritual Masyarakat Tidore|url=https://diskursusinstitute.org/2025/11/01/kearifan-yang-menjulang-kie-matubu-dan-ekologi-spiritual-masyarakat-tidore/|website=Diskursus Institute|language=en-US|access-date=2026-10-05}}</ref> Kawahna ayeuna teu nembongkeun aktivitas érupsi. Bagian sabudeureun puncak diwangun ku vegetasi terbuka jeung kawasan cadas kalawan kamiringan gawir nu lumayan gurawés. Gunung Kie Matubu boga patalikan jeung kahirupan sosial sarta budaya masyarakat Tidore.<ref name=":3" /> Kawasan di sabudeureun gunung ngawakup Désa Gurabunga, nyaéta désa adat nu boga hubungan historis jeung Kasultanan Tidore. Gurabunga ogé jadi salah sahiji lokasi kagiatan wisata budaya di Kota Tidore Kepulauan.<ref name=":1" /> ntpwps1s728r4l7a4dmo2xmj4kc8m5b 729802 729801 2026-10-05T03:45:19Z Oceanmuse 22609 729802 wikitext text/x-wiki Gunung Kie Matubu nyaéta salah sahiji gunung pangluhurna nu aya di Maluku Utara, gunung Kie Matubu ogé dikenal ku ngaran Gunung Tidore.<ref name="pesona.travel">{{Cite web|url=https://pesona.travel/keajaiban/3774/3-fakta-gunung-kie-matubu-tidore-yang-patut-kita-tahu|title=3 Fakta Gunung Kie Matubu Tidore yang Patut Kita Tahu|website=pesona indonesia|language=id-ID|access-date=2020-01-08}}{{Pranala mati|date=Mei 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ieu gunung pernahna aya di tengah-tengah kota Tidore. Kota Tidore sorangan nyaéta kota katilu pangluasna di Indonésia sanggeus kota Dumai jeung Palangkaraya. Gunung Kie Matubu ogé jadi salah sahiji gunung nu dipikaresep ku para pendaki pikeun nguji adrénalin. Pendaki bisa nyaksian panonpoé meletétek jeung surup kalawan tétéla ti puncakna. Jalur pendakian nuju ka Gunung Kie Matubu dimimitian ti kawasan Désa Gurabunga. Waktu tempuh nuju ka puncak gumantung kana kaayaan jalur jeung kacepatan pendaki. Sumber pendakian nu cutat dina téks nyebutkeun waktu tempuh sekitar tilu jam pikeun nepi ka puncak jeung sekitar dua jam pikeun perjalanan turun.<ref name=":2" /> Lamun aya di puncak gunung, pemandangan katara langsung ti tengah sagara Maluku Utara nu ngampar luas. Ti puncak Gunung Kie Matubu, pemandangan pulo leutik di sabudeureun Kota Ternate jeung Tidore ogé bisa katara kalawan tétéla pisan.[1] Wangun kerucut gunung nu relatif simetris bisa katara ti Pulo Ternate. Salaku informasi, Gunung Gamalama di Pulo Ternate boga pangluhurna nu leuwih handap dibandingkeun Gunung Kie Matubu.<ref name="pesona.travel" /> Bentuk kerucut gunung yang relatif simetris dapat terlihat dari [[Pulau Ternate, Ternate|Pulau Ternate]]. Sebagai informasi, [[Gunung Gamalama]] di Pulau Ternate memiliki ketinggian yang lebih rendah dibandingkan Gunung Kie Matubu.<ref name=":2">{{Cite web|last=Okezone|date=2022-01-01|title=Pesona Gunung Kie Matubu, Eksotisme Negeri di Atas Awan Maluku Utara : Okezone Women|url=https://women.okezone.com/read/2022/01/01/408/2526045/pesona-gunung-kie-matubu-eksotisme-negeri-di-atas-awan-maluku-utara|website=https://women.okezone.com/|language=id-ID|access-date=2026-10-05}}</ref> == Topografi == Gunung Kie Matubu boga wangun kerucut vulkanik. Jalur pendakian nuju ka puncak ngaliwatan kawasan perkebunan jeung leuweung hujan tropis saméméh ngalewatan kawasan kalawan vegetasi wujud pakis, perdu, jeung alang-alang. Salah sahiji titik awal pendakian aya di Désa Gurabunga nu pernahna dina kaluhuran sekitar 646 mdpl.<ref name=":1">{{Cite web|last=Liputan6.com|date=2024-06-24|title=6 Fakta Menarik Gunung Kie Matubu, Titik Tertinggi di Maluku Utara|url=https://www.liputan6.com/lifestyle/read/5625358/6-fakta-menarik-gunung-kie-matubu-titik-tertinggi-di-maluku-utara|website=liputan6.com|language=id|access-date=2026-10-05}}</ref> Éta désa bisa diaksés ti kawasan Soasio ngaliwatan jalur darat. Ti kawasan awal pendakian, jalur nuju ka puncak ngaliwatan perkebunan nu ditumbuhan ku antarana tangkal cengkéh, pala, jeung kayu manis. Dina kaluhuran sekitar 935 mdpl aya wates antara kawasan leuweung jeung vegetasi terbuka. Jalur satuluyna nuturkeun kawasan saluran cai nu asalna ti bagian luhur gunung. Dina kaayaan tangtu, cai bisa kapanggih di sepanjang jalur éta.<ref name=":1" /> == Aktivitas vulkanik == Gunung Kie Matubu nyaéta gunung api strato.<ref name=":3">{{Cite web|last=Hidayat|first=R.|date=2025-11-01|title=Kearifan yang Menjulang: “Kie Matubu” dan Ekologi Spiritual Masyarakat Tidore|url=https://diskursusinstitute.org/2025/11/01/kearifan-yang-menjulang-kie-matubu-dan-ekologi-spiritual-masyarakat-tidore/|website=Diskursus Institute|language=en-US|access-date=2026-10-05}}</ref> Kawahna ayeuna teu nembongkeun aktivitas érupsi. Bagian sabudeureun puncak diwangun ku vegetasi terbuka jeung kawasan cadas kalawan kamiringan gawir nu lumayan gurawés. Gunung Kie Matubu boga patalikan jeung kahirupan sosial sarta budaya masyarakat Tidore.<ref name=":3" /> Kawasan di sabudeureun gunung ngawakup Désa Gurabunga, nyaéta désa adat nu boga hubungan historis jeung Kasultanan Tidore. Gurabunga ogé jadi salah sahiji lokasi kagiatan wisata budaya di Kota Tidore Kepulauan.<ref name=":1" /> rmny861tahtagakv0q8b1s5vbh0i351 729803 729802 2026-10-05T03:45:35Z Oceanmuse 22609 729803 wikitext text/x-wiki Gunung Kie Matubu nyaéta salah sahiji gunung pangluhurna nu aya di Maluku Utara, gunung Kie Matubu ogé dikenal ku ngaran Gunung Tidore.<ref name="pesona.travel">{{Cite web|url=https://pesona.travel/keajaiban/3774/3-fakta-gunung-kie-matubu-tidore-yang-patut-kita-tahu|title=3 Fakta Gunung Kie Matubu Tidore yang Patut Kita Tahu|website=pesona indonesia|language=id-ID|access-date=2020-01-08}}{{Pranala mati|date=Mei 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ieu gunung pernahna aya di tengah-tengah kota Tidore. Kota Tidore sorangan nyaéta kota katilu pangluasna di Indonésia sanggeus kota Dumai jeung Palangkaraya. Gunung Kie Matubu ogé jadi salah sahiji gunung nu dipikaresep ku para pendaki pikeun nguji adrénalin. Pendaki bisa nyaksian panonpoé meletétek jeung surup kalawan tétéla ti puncakna. Jalur pendakian nuju ka Gunung Kie Matubu dimimitian ti kawasan Désa Gurabunga. Waktu tempuh nuju ka puncak gumantung kana kaayaan jalur jeung kacepatan pendaki. Sumber pendakian nu cutat dina téks nyebutkeun waktu tempuh sekitar tilu jam pikeun nepi ka puncak jeung sekitar dua jam pikeun perjalanan turun.<ref name=":2" /> Lamun aya di puncak gunung, pemandangan katara langsung ti tengah sagara Maluku Utara nu ngampar luas. Ti puncak Gunung Kie Matubu, pemandangan pulo leutik di sabudeureun Kota Ternate jeung Tidore ogé bisa katara kalawan tétéla pisan.[1] Wangun kerucut gunung nu relatif simetris bisa katara ti Pulo Ternate. Salaku informasi, Gunung Gamalama di Pulo Ternate boga pangluhurna nu leuwih handap dibandingkeun Gunung Kie Matubu.<ref name="pesona.travel" /> Bentuk kerucut gunung yang relatif simetris dapat terlihat dari [[Pulau Ternate, Ternate|Pulau Ternate]]. Sebagai informasi, [[Gunung Gamalama]] di Pulau Ternate memiliki ketinggian yang lebih rendah dibandingkan Gunung Kie Matubu.<ref name=":2">{{Cite web|last=Okezone|date=2022-01-01|title=Pesona Gunung Kie Matubu, Eksotisme Negeri di Atas Awan Maluku Utara : Okezone Women|url=https://women.okezone.com/read/2022/01/01/408/2526045/pesona-gunung-kie-matubu-eksotisme-negeri-di-atas-awan-maluku-utara|website=https://women.okezone.com/|language=id-ID|access-date=2026-10-05}}</ref> == Topografi == Gunung Kie Matubu boga wangun kerucut vulkanik. Jalur pendakian nuju ka puncak ngaliwatan kawasan perkebunan jeung leuweung hujan tropis saméméh ngalewatan kawasan kalawan vegetasi wujud pakis, perdu, jeung alang-alang. Salah sahiji titik awal pendakian aya di Désa Gurabunga nu pernahna dina kaluhuran sekitar 646 mdpl.<ref name=":1">{{Cite web|last=Liputan6.com|date=2024-06-24|title=6 Fakta Menarik Gunung Kie Matubu, Titik Tertinggi di Maluku Utara|url=https://www.liputan6.com/lifestyle/read/5625358/6-fakta-menarik-gunung-kie-matubu-titik-tertinggi-di-maluku-utara|website=liputan6.com|language=id|access-date=2026-10-05}}</ref> Éta désa bisa diaksés ti kawasan Soasio ngaliwatan jalur darat. Ti kawasan awal pendakian, jalur nuju ka puncak ngaliwatan perkebunan nu ditumbuhan ku antarana tangkal cengkéh, pala, jeung kayu manis. Dina kaluhuran sekitar 935 mdpl aya wates antara kawasan leuweung jeung vegetasi terbuka. Jalur satuluyna nuturkeun kawasan saluran cai nu asalna ti bagian luhur gunung. Dina kaayaan tangtu, cai bisa kapanggih di sepanjang jalur éta.<ref name=":1" /> == Aktivitas vulkanik == Gunung Kie Matubu nyaéta gunung api strato.<ref name=":3">{{Cite web|last=Hidayat|first=R.|date=2025-11-01|title=Kearifan yang Menjulang: “Kie Matubu” dan Ekologi Spiritual Masyarakat Tidore|url=https://diskursusinstitute.org/2025/11/01/kearifan-yang-menjulang-kie-matubu-dan-ekologi-spiritual-masyarakat-tidore/|website=Diskursus Institute|language=en-US|access-date=2026-10-05}}</ref> Kawahna ayeuna teu nembongkeun aktivitas érupsi. Bagian sabudeureun puncak diwangun ku vegetasi terbuka jeung kawasan cadas kalawan kamiringan gawir nu lumayan gurawés. Gunung Kie Matubu boga patalikan jeung kahirupan sosial sarta budaya masyarakat Tidore.<ref name=":3" /> Kawasan di sabudeureun gunung ngawakup Désa Gurabunga, nyaéta désa adat nu boga hubungan historis jeung Kasultanan Tidore. Gurabunga ogé jadi salah sahiji lokasi kagiatan wisata budaya di Kota Tidore Kepulauan.<ref name=":1" /> == Rujukan == 8kkzi9rged2sv7fbru4r5svue04lolw 729804 729803 2026-10-05T03:46:00Z Oceanmuse 22609 729804 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Kie Matubu (Tidore).jpg|jmpl|Kie Matubu (Tidore)]] Gunung Kie Matubu nyaéta salah sahiji gunung pangluhurna nu aya di Maluku Utara, gunung Kie Matubu ogé dikenal ku ngaran Gunung Tidore.<ref name="pesona.travel">{{Cite web|url=https://pesona.travel/keajaiban/3774/3-fakta-gunung-kie-matubu-tidore-yang-patut-kita-tahu|title=3 Fakta Gunung Kie Matubu Tidore yang Patut Kita Tahu|website=pesona indonesia|language=id-ID|access-date=2020-01-08}}{{Pranala mati|date=Mei 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ieu gunung pernahna aya di tengah-tengah kota Tidore. Kota Tidore sorangan nyaéta kota katilu pangluasna di Indonésia sanggeus kota Dumai jeung Palangkaraya. Gunung Kie Matubu ogé jadi salah sahiji gunung nu dipikaresep ku para pendaki pikeun nguji adrénalin. Pendaki bisa nyaksian panonpoé meletétek jeung surup kalawan tétéla ti puncakna. Jalur pendakian nuju ka Gunung Kie Matubu dimimitian ti kawasan Désa Gurabunga. Waktu tempuh nuju ka puncak gumantung kana kaayaan jalur jeung kacepatan pendaki. Sumber pendakian nu cutat dina téks nyebutkeun waktu tempuh sekitar tilu jam pikeun nepi ka puncak jeung sekitar dua jam pikeun perjalanan turun.<ref name=":2" /> Lamun aya di puncak gunung, pemandangan katara langsung ti tengah sagara Maluku Utara nu ngampar luas. Ti puncak Gunung Kie Matubu, pemandangan pulo leutik di sabudeureun Kota Ternate jeung Tidore ogé bisa katara kalawan tétéla pisan.[1] Wangun kerucut gunung nu relatif simetris bisa katara ti Pulo Ternate. Salaku informasi, Gunung Gamalama di Pulo Ternate boga pangluhurna nu leuwih handap dibandingkeun Gunung Kie Matubu.<ref name="pesona.travel" /> Bentuk kerucut gunung yang relatif simetris dapat terlihat dari [[Pulau Ternate, Ternate|Pulau Ternate]]. Sebagai informasi, [[Gunung Gamalama]] di Pulau Ternate memiliki ketinggian yang lebih rendah dibandingkan Gunung Kie Matubu.<ref name=":2">{{Cite web|last=Okezone|date=2022-01-01|title=Pesona Gunung Kie Matubu, Eksotisme Negeri di Atas Awan Maluku Utara : Okezone Women|url=https://women.okezone.com/read/2022/01/01/408/2526045/pesona-gunung-kie-matubu-eksotisme-negeri-di-atas-awan-maluku-utara|website=https://women.okezone.com/|language=id-ID|access-date=2026-10-05}}</ref> == Topografi == Gunung Kie Matubu boga wangun kerucut vulkanik. Jalur pendakian nuju ka puncak ngaliwatan kawasan perkebunan jeung leuweung hujan tropis saméméh ngalewatan kawasan kalawan vegetasi wujud pakis, perdu, jeung alang-alang. Salah sahiji titik awal pendakian aya di Désa Gurabunga nu pernahna dina kaluhuran sekitar 646 mdpl.<ref name=":1">{{Cite web|last=Liputan6.com|date=2024-06-24|title=6 Fakta Menarik Gunung Kie Matubu, Titik Tertinggi di Maluku Utara|url=https://www.liputan6.com/lifestyle/read/5625358/6-fakta-menarik-gunung-kie-matubu-titik-tertinggi-di-maluku-utara|website=liputan6.com|language=id|access-date=2026-10-05}}</ref> Éta désa bisa diaksés ti kawasan Soasio ngaliwatan jalur darat. Ti kawasan awal pendakian, jalur nuju ka puncak ngaliwatan perkebunan nu ditumbuhan ku antarana tangkal cengkéh, pala, jeung kayu manis. Dina kaluhuran sekitar 935 mdpl aya wates antara kawasan leuweung jeung vegetasi terbuka. Jalur satuluyna nuturkeun kawasan saluran cai nu asalna ti bagian luhur gunung. Dina kaayaan tangtu, cai bisa kapanggih di sepanjang jalur éta.<ref name=":1" /> == Aktivitas vulkanik == Gunung Kie Matubu nyaéta gunung api strato.<ref name=":3">{{Cite web|last=Hidayat|first=R.|date=2025-11-01|title=Kearifan yang Menjulang: “Kie Matubu” dan Ekologi Spiritual Masyarakat Tidore|url=https://diskursusinstitute.org/2025/11/01/kearifan-yang-menjulang-kie-matubu-dan-ekologi-spiritual-masyarakat-tidore/|website=Diskursus Institute|language=en-US|access-date=2026-10-05}}</ref> Kawahna ayeuna teu nembongkeun aktivitas érupsi. Bagian sabudeureun puncak diwangun ku vegetasi terbuka jeung kawasan cadas kalawan kamiringan gawir nu lumayan gurawés. Gunung Kie Matubu boga patalikan jeung kahirupan sosial sarta budaya masyarakat Tidore.<ref name=":3" /> Kawasan di sabudeureun gunung ngawakup Désa Gurabunga, nyaéta désa adat nu boga hubungan historis jeung Kasultanan Tidore. Gurabunga ogé jadi salah sahiji lokasi kagiatan wisata budaya di Kota Tidore Kepulauan.<ref name=":1" /> == Rujukan == 07jcrx435fgo7wlxlguccsghtcrhzqh 729805 729804 2026-10-05T03:46:46Z Oceanmuse 22609 729805 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Kie Matubu (Tidore).jpg|jmpl|Kie Matubu (Tidore)]] Gunung Kie Matubu nyaéta salah sahiji gunung pangluhurna nu aya di Maluku Utara, gunung Kie Matubu ogé dikenal ku ngaran Gunung Tidore.<ref name="pesona.travel">{{Cite web|url=https://pesona.travel/keajaiban/3774/3-fakta-gunung-kie-matubu-tidore-yang-patut-kita-tahu|title=3 Fakta Gunung Kie Matubu Tidore yang Patut Kita Tahu|website=pesona indonesia|language=id-ID|access-date=2020-01-08}}{{Pranala mati|date=Mei 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ieu gunung pernahna aya di tengah-tengah kota Tidore. Kota Tidore sorangan nyaéta kota katilu pangluasna di Indonésia sanggeus kota Dumai jeung Palangkaraya. Gunung Kie Matubu ogé jadi salah sahiji gunung nu dipikaresep ku para pendaki pikeun nguji adrénalin. Pendaki bisa nyaksian panonpoé meletétek jeung surup kalawan tétéla ti puncakna. Jalur pendakian nuju ka Gunung Kie Matubu dimimitian ti kawasan Désa Gurabunga. Waktu tempuh nuju ka puncak gumantung kana kaayaan jalur jeung kacepatan pendaki. Sumber pendakian nu cutat dina téks nyebutkeun waktu tempuh sekitar tilu jam pikeun nepi ka puncak jeung sekitar dua jam pikeun perjalanan turun.<ref name=":2" /> Lamun aya di puncak gunung, pemandangan katara langsung ti tengah sagara Maluku Utara nu ngampar luas. Ti puncak Gunung Kie Matubu, pemandangan pulo leutik di sabudeureun Kota Ternate jeung Tidore ogé bisa katara kalawan tétéla pisan.<ref name="pesona.travel" /> Wangun kerucut gunung nu relatif simetris bisa katara ti Pulo Ternate. Salaku informasi, Gunung Gamalama di Pulo Ternate boga pangluhurna nu leuwih handap dibandingkeun Gunung Kie Matubu.<ref name="pesona.travel" /> Bentuk kerucut gunung yang relatif simetris dapat terlihat dari [[Pulau Ternate, Ternate|Pulau Ternate]]. Sebagai informasi, [[Gunung Gamalama]] di Pulau Ternate memiliki ketinggian yang lebih rendah dibandingkan Gunung Kie Matubu.<ref name=":2">{{Cite web|last=Okezone|date=2022-01-01|title=Pesona Gunung Kie Matubu, Eksotisme Negeri di Atas Awan Maluku Utara : Okezone Women|url=https://women.okezone.com/read/2022/01/01/408/2526045/pesona-gunung-kie-matubu-eksotisme-negeri-di-atas-awan-maluku-utara|website=https://women.okezone.com/|language=id-ID|access-date=2026-10-05}}</ref> == Topografi == Gunung Kie Matubu boga wangun kerucut vulkanik. Jalur pendakian nuju ka puncak ngaliwatan kawasan perkebunan jeung leuweung hujan tropis saméméh ngalewatan kawasan kalawan vegetasi wujud pakis, perdu, jeung alang-alang. Salah sahiji titik awal pendakian aya di Désa Gurabunga nu pernahna dina kaluhuran sekitar 646 mdpl.<ref name=":1">{{Cite web|last=Liputan6.com|date=2024-06-24|title=6 Fakta Menarik Gunung Kie Matubu, Titik Tertinggi di Maluku Utara|url=https://www.liputan6.com/lifestyle/read/5625358/6-fakta-menarik-gunung-kie-matubu-titik-tertinggi-di-maluku-utara|website=liputan6.com|language=id|access-date=2026-10-05}}</ref> Éta désa bisa diaksés ti kawasan Soasio ngaliwatan jalur darat. Ti kawasan awal pendakian, jalur nuju ka puncak ngaliwatan perkebunan nu ditumbuhan ku antarana tangkal cengkéh, pala, jeung kayu manis. Dina kaluhuran sekitar 935 mdpl aya wates antara kawasan leuweung jeung vegetasi terbuka. Jalur satuluyna nuturkeun kawasan saluran cai nu asalna ti bagian luhur gunung. Dina kaayaan tangtu, cai bisa kapanggih di sepanjang jalur éta.<ref name=":1" /> == Aktivitas vulkanik == Gunung Kie Matubu nyaéta gunung api strato.<ref name=":3">{{Cite web|last=Hidayat|first=R.|date=2025-11-01|title=Kearifan yang Menjulang: “Kie Matubu” dan Ekologi Spiritual Masyarakat Tidore|url=https://diskursusinstitute.org/2025/11/01/kearifan-yang-menjulang-kie-matubu-dan-ekologi-spiritual-masyarakat-tidore/|website=Diskursus Institute|language=en-US|access-date=2026-10-05}}</ref> Kawahna ayeuna teu nembongkeun aktivitas érupsi. Bagian sabudeureun puncak diwangun ku vegetasi terbuka jeung kawasan cadas kalawan kamiringan gawir nu lumayan gurawés. Gunung Kie Matubu boga patalikan jeung kahirupan sosial sarta budaya masyarakat Tidore.<ref name=":3" /> Kawasan di sabudeureun gunung ngawakup Désa Gurabunga, nyaéta désa adat nu boga hubungan historis jeung Kasultanan Tidore. Gurabunga ogé jadi salah sahiji lokasi kagiatan wisata budaya di Kota Tidore Kepulauan.<ref name=":1" /> == Rujukan == rxdeyzrpyo48wiipsrc6cfw22xpebiv 729806 729805 2026-10-05T03:47:59Z Oceanmuse 22609 729806 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Kie Matubu (Tidore).jpg|jmpl|Kie Matubu (Tidore)]] Gunung Kie Matubu nyaéta salah sahiji gunung pangluhurna nu aya di Maluku Utara, gunung Kie Matubu ogé dikenal ku ngaran Gunung Tidore.<ref name="pesona.travel">{{Cite web|url=https://pesona.travel/keajaiban/3774/3-fakta-gunung-kie-matubu-tidore-yang-patut-kita-tahu|title=3 Fakta Gunung Kie Matubu Tidore yang Patut Kita Tahu|website=pesona indonesia|language=id-ID|access-date=2020-01-08}}{{Pranala mati|date=Mei 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ieu gunung pernahna aya di tengah-tengah kota Tidore. Kota Tidore sorangan nyaéta kota katilu pangluasna di Indonésia sanggeus kota Dumai jeung Palangkaraya. Gunung Kie Matubu ogé jadi salah sahiji gunung nu dipikaresep ku para pendaki pikeun nguji adrénalin. Pendaki bisa nyaksian panonpoé meletétek jeung surup kalawan tétéla ti puncakna. Jalur pendakian nuju ka Gunung Kie Matubu dimimitian ti kawasan Désa Gurabunga. Waktu tempuh nuju ka puncak gumantung kana kaayaan jalur jeung kacepatan pendaki. Sumber pendakian nu cutat dina téks nyebutkeun waktu tempuh sekitar tilu jam pikeun nepi ka puncak jeung sekitar dua jam pikeun perjalanan turun.<ref name=":2" /> Lamun aya di puncak gunung, pemandangan katara langsung ti tengah sagara Maluku Utara nu ngampar luas. Ti puncak Gunung Kie Matubu, pemandangan pulo leutik di sabudeureun Kota Ternate jeung Tidore ogé bisa katara kalawan tétéla pisan.<ref name="pesona.travel" /> Wangun kerucut gunung nu relatif simetris bisa katara ti Pulo Ternate. Salaku informasi, Gunung Gamalama di Pulo Ternate boga pangluhurna nu leuwih handap dibandingkeun Gunung Kie Matubu.<ref name="pesona.travel" /> Bentuk kerucut gunung yang relatif simetris dapat terlihat dari [[Pulau Ternate, Ternate|Pulau Ternate]]. Sebagai informasi, [[Gunung Gamalama]] di Pulau Ternate memiliki ketinggian yang lebih rendah dibandingkan Gunung Kie Matubu.<ref name=":2">{{Cite web|last=Okezone|date=2022-01-01|title=Pesona Gunung Kie Matubu, Eksotisme Negeri di Atas Awan Maluku Utara : Okezone Women|url=https://women.okezone.com/read/2022/01/01/408/2526045/pesona-gunung-kie-matubu-eksotisme-negeri-di-atas-awan-maluku-utara|website=https://women.okezone.com/|language=id-ID|access-date=2026-10-05}}</ref> == Topografi == Gunung Kie Matubu boga wangun kerucut vulkanik. Jalur pendakian nuju ka puncak ngaliwatan kawasan perkebunan jeung leuweung hujan tropis saméméh ngalewatan kawasan kalawan vegetasi wujud pakis, perdu, jeung alang-alang. Salah sahiji titik awal pendakian aya di Désa Gurabunga nu pernahna dina kaluhuran sekitar 646 mdpl.<ref name=":1">{{Cite web|last=Liputan6.com|date=2024-06-24|title=6 Fakta Menarik Gunung Kie Matubu, Titik Tertinggi di Maluku Utara|url=https://www.liputan6.com/lifestyle/read/5625358/6-fakta-menarik-gunung-kie-matubu-titik-tertinggi-di-maluku-utara|website=liputan6.com|language=id|access-date=2026-10-05}}</ref> Éta désa bisa diaksés ti kawasan Soasio ngaliwatan jalur darat. Ti kawasan awal pendakian, jalur nuju ka puncak ngaliwatan perkebunan nu ditumbuhan ku antarana tangkal cengkéh, pala, jeung kayu manis. Dina kaluhuran sekitar 935 mdpl aya wates antara kawasan leuweung jeung vegetasi terbuka. Jalur satuluyna nuturkeun kawasan saluran cai nu asalna ti bagian luhur gunung. Dina kaayaan tangtu, cai bisa kapanggih di sepanjang jalur éta.<ref name=":1" /> == Aktivitas vulkanik == Gunung Kie Matubu nyaéta gunung api strato.<ref name=":3">{{Cite web|last=Hidayat|first=R.|date=2025-11-01|title=Kearifan yang Menjulang: “Kie Matubu” dan Ekologi Spiritual Masyarakat Tidore|url=https://diskursusinstitute.org/2025/11/01/kearifan-yang-menjulang-kie-matubu-dan-ekologi-spiritual-masyarakat-tidore/|website=Diskursus Institute|language=en-US|access-date=2026-10-05}}</ref> Kawahna ayeuna teu nembongkeun aktivitas érupsi. Bagian sabudeureun puncak diwangun ku vegetasi terbuka jeung kawasan cadas kalawan kamiringan gawir nu lumayan gurawés. Gunung Kie Matubu boga patalikan jeung kahirupan sosial sarta budaya masyarakat Tidore.<ref name=":3" /> Kawasan di sabudeureun gunung ngawakup Désa Gurabunga, nyaéta désa adat nu boga hubungan historis jeung Kasultanan Tidore. Gurabunga ogé jadi salah sahiji lokasi kagiatan wisata budaya di Kota Tidore Kepulauan.<ref name=":1" /> == Rujukan == [[Category:WikiRempah]] 3wmkk1chwqmk8q05x5z52nel89lfvw5 0 109119 729810 2026-10-05T06:33:39Z Oceanmuse 22609 Nyieun kaca anyar Bénténg Ehrenbreitstein, nyaéta salah sahiji bénténg di nagara bagian Jérman, Rheinland-Pfalz, nu pernahna di sisi wétan Walungan Rhine, pas di peuntas sungapan Walungan Moselle, sarta madep ka Kota Koblenz. Ieu bénténg tempatna Franz Wilhelm Junghuhn dihukum.<ref>{{Cite web|url=https://tirto.id/junghuhn-duel-kawah-putih-dan-kina-cvjv|title=Junghuhn: Duel, Kawah Putih, dan Kina|last=Matanasi|first=Petrik|website=tirto.id|language=id|accessdate=2026-10-05}}</ref> 729810 wikitext text/x-wiki Bénténg Ehrenbreitstein, nyaéta salah sahiji bénténg di nagara bagian Jérman, Rheinland-Pfalz, nu pernahna di sisi wétan Walungan Rhine, pas di peuntas sungapan Walungan Moselle, sarta madep ka Kota Koblenz. Ieu bénténg tempatna Franz Wilhelm Junghuhn dihukum.<ref>{{Cite web|url=https://tirto.id/junghuhn-duel-kawah-putih-dan-kina-cvjv|title=Junghuhn: Duel, Kawah Putih, dan Kina|last=Matanasi|first=Petrik|website=tirto.id|language=id|accessdate=2026-10-05}}</ref> 3u22vbpzkktnmo7vxpsw21as0e1emo5 729811 729810 2026-10-05T06:33:56Z Oceanmuse 22609 729811 wikitext text/x-wiki Bénténg Ehrenbreitstein, nyaéta salah sahiji bénténg di nagara bagian Jérman, Rheinland-Pfalz, nu pernahna di sisi wétan Walungan Rhine, pas di peuntas sungapan Walungan Moselle, sarta madep ka Kota Koblenz. Ieu bénténg tempatna Franz Wilhelm Junghuhn dihukum.<ref>{{Cite web|url=https://tirto.id/junghuhn-duel-kawah-putih-dan-kina-cvjv|title=Junghuhn: Duel, Kawah Putih, dan Kina|last=Matanasi|first=Petrik|website=tirto.id|language=id|accessdate=2026-10-05}}</ref> == Rujukan == ptneey53za0ri68ko7xye1n0qcilslu 729812 729811 2026-10-05T06:35:35Z Oceanmuse 22609 729812 wikitext text/x-wiki Bénténg Ehrenbreitstein, nyaéta salah sahiji bénténg di nagara bagian [[Jérman]], Rheinland-Pfalz, nu pernahna di sisi wétan Walungan Rhine, pas di peuntas sungapan Walungan Moselle, sarta madep ka Kota Koblenz. Ieu bénténg tempatna [[Franz Wilhelm Junghuhn]] dihukum.<ref>{{Cite web|url=https://tirto.id/junghuhn-duel-kawah-putih-dan-kina-cvjv|title=Junghuhn: Duel, Kawah Putih, dan Kina|last=Matanasi|first=Petrik|website=tirto.id|language=id|accessdate=2026-10-05}}</ref> Lamun nempo deui dina urut benténg saméméhna nu geus dihancurkeun ku Perancis dina taun 1801, ieu benténg diwangun ku Prusia, ngaran nagara Jerman baheula, antara taun 1817 jeung 1828 salaku tulang tonggong ti sistem bénténg régional, Festung Koblenz, sarta dipaké pikeun ngajaga wewengkon tengah Walungan Rhine, hiji wewengkon nu saméméhna bolak-balik ditarajang ku wadyabala [[Prancis|Perancis.]] Bénténg Prusia ieu teu pernah ditarajang atawa diserang ku musuh. == Rujukan == mmn1o28psgtr3zywsf5uk4l4v2yqqeo 729813 729812 2026-10-05T06:37:00Z Oceanmuse 22609 729813 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Festung Ehrenbreitstein Luftbild 080.jpg|jmpl|Bénténg Ehrenbreitstein ]] Bénténg Ehrenbreitstein, nyaéta salah sahiji bénténg di nagara bagian [[Jérman]], Rheinland-Pfalz, nu pernahna di sisi wétan Walungan Rhine, pas di peuntas sungapan Walungan Moselle, sarta madep ka Kota Koblenz. Ieu bénténg tempatna [[Franz Wilhelm Junghuhn]] dihukum.<ref>{{Cite web|url=https://tirto.id/junghuhn-duel-kawah-putih-dan-kina-cvjv|title=Junghuhn: Duel, Kawah Putih, dan Kina|last=Matanasi|first=Petrik|website=tirto.id|language=id|accessdate=2026-10-05}}</ref> Lamun nempo deui dina urut benténg saméméhna nu geus dihancurkeun ku Perancis dina taun 1801, ieu benténg diwangun ku Prusia, ngaran nagara Jerman baheula, antara taun 1817 jeung 1828 salaku tulang tonggong ti sistem bénténg régional, Festung Koblenz, sarta dipaké pikeun ngajaga wewengkon tengah Walungan Rhine, hiji wewengkon nu saméméhna bolak-balik ditarajang ku wadyabala [[Prancis|Perancis.]] Bénténg Prusia ieu teu pernah ditarajang atawa diserang ku musuh. == Rujukan == kriwy7qtrxfpknkxxfmx0x6q43cheu7 729814 729813 2026-10-05T06:40:37Z Oceanmuse 22609 729814 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Festung Ehrenbreitstein Luftbild 080.jpg|jmpl|Bénténg Ehrenbreitstein ]] Bénténg Ehrenbreitstein, nyaéta salah sahiji bénténg di nagara bagian [[Jérman]], Rheinland-Pfalz, nu pernahna di sisi wétan Walungan Rhine, pas di peuntas sungapan Walungan Moselle, sarta madep ka Kota Koblenz. Ieu bénténg tempatna [[Franz Wilhelm Junghuhn]] dihukum.<ref>{{Cite web|url=https://tirto.id/junghuhn-duel-kawah-putih-dan-kina-cvjv|title=Junghuhn: Duel, Kawah Putih, dan Kina|last=Matanasi|first=Petrik|website=tirto.id|language=id|accessdate=2026-10-05}}</ref> Lamun nempo deui dina urut benténg saméméhna nu geus dihancurkeun ku Perancis dina taun 1801, ieu benténg diwangun ku Prusia, ngaran nagara Jerman baheula, antara taun 1817 jeung 1828 salaku tulang tonggong ti sistem bénténg régional, Festung Koblenz, sarta dipaké pikeun ngajaga wewengkon tengah Walungan Rhine, hiji wewengkon nu saméméhna bolak-balik ditarajang ku wadyabala [[Prancis|Perancis.]] Bénténg Prusia ieu teu pernah ditarajang atawa diserang ku musuh. Prak ti taun 2002, Ehrenbreitstein geus jadi bagian ti [[:en:UNESCO|UNESCO]] World Heritage Site ''[[:en:Rhine_Gorge|Upper Middle Rhine Valley]]''. == Rujukan == 64xjdy2g9eswpgvrpwtxrimx1mntj0j 729815 729814 2026-10-05T06:41:27Z Oceanmuse 22609 729815 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Festung Ehrenbreitstein Luftbild 080.jpg|jmpl|Bénténg Ehrenbreitstein ]] Bénténg Ehrenbreitstein, nyaéta salah sahiji bénténg di nagara bagian [[Jérman]], Rheinland-Pfalz, nu pernahna di sisi wétan Walungan Rhine, pas di peuntas sungapan Walungan Moselle, sarta madep ka Kota Koblenz. Ieu bénténg tempatna [[Franz Wilhelm Junghuhn]] dihukum.<ref>{{Cite web|url=https://tirto.id/junghuhn-duel-kawah-putih-dan-kina-cvjv|title=Junghuhn: Duel, Kawah Putih, dan Kina|last=Matanasi|first=Petrik|website=tirto.id|language=id|accessdate=2026-10-05}}</ref> Lamun nempo deui dina urut benténg saméméhna nu geus dihancurkeun ku Perancis dina taun 1801, ieu benténg diwangun ku Prusia, ngaran nagara Jerman baheula, antara taun 1817 jeung 1828 salaku tulang tonggong ti sistem bénténg régional, Festung Koblenz, sarta dipaké pikeun ngajaga wewengkon tengah Walungan Rhine, hiji wewengkon nu saméméhna bolak-balik ditarajang ku wadyabala [[Prancis|Perancis.]] Bénténg Prusia ieu teu pernah ditarajang atawa diserang ku musuh. Prak ti taun 2002, Ehrenbreitstein geus jadi bagian ti [[:en:UNESCO|UNESCO]] World Heritage Site ''[[:en:Rhine_Gorge|Upper Middle Rhine Valley]]''.<ref>{{Cite web|url=https://www.reflectionsenroute.com/unesco-world-heritage-sites-germany/|title=Unesco World Heritage Sites in Germany to Visit Now [All the Best!]|language=en-US|accessdate=2026-10-05}}</ref> == Rujukan == f7bko6fu2ecr9qxr8urpb49dxjsvcuv 729816 729815 2026-10-05T06:44:59Z Oceanmuse 22609 729816 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Festung Ehrenbreitstein Luftbild 080.jpg|jmpl|Bénténg Ehrenbreitstein ]] Bénténg Ehrenbreitstein, nyaéta salah sahiji bénténg di nagara bagian [[Jérman]], [[:en:Rhineland-Palatinate|Rheinland-Pfalz]], nu pernahna di sisi wétan Walungan [[:en:Rhine|Rhine]], pas di peuntas sungapan Walungan [[:en:Moselle|Moselle]], sarta madep ka Kota Koblenz. Ieu bénténg tempatna [[Franz Wilhelm Junghuhn]] dihukum.<ref>{{Cite web|url=https://tirto.id/junghuhn-duel-kawah-putih-dan-kina-cvjv|title=Junghuhn: Duel, Kawah Putih, dan Kina|last=Matanasi|first=Petrik|website=tirto.id|language=id|accessdate=2026-10-05}}</ref> Lamun nempo deui dina urut benténg saméméhna nu geus dihancurkeun ku Perancis dina taun 1801, ieu benténg diwangun ku Prusia, ngaran nagara Jerman baheula, antara taun 1817 jeung 1828 salaku tulang tonggong ti sistem bénténg régional, Festung Koblenz, sarta dipaké pikeun ngajaga wewengkon tengah Walungan Rhine, hiji wewengkon nu saméméhna bolak-balik ditarajang ku wadyabala [[Prancis|Perancis.]] Bénténg Prusia ieu teu pernah ditarajang atawa diserang ku musuh. Prak ti taun 2002, Ehrenbreitstein geus jadi bagian ti [[:en:UNESCO|UNESCO]] World Heritage Site ''[[:en:Rhine_Gorge|Upper Middle Rhine Valley]]''.<ref>{{Cite web|url=https://www.reflectionsenroute.com/unesco-world-heritage-sites-germany/|title=Unesco World Heritage Sites in Germany to Visit Now [All the Best!]|language=en-US|accessdate=2026-10-05}}</ref> == Rujukan == 51a6jhwk4yubo3yxxjp0t8n89r2ygp5 729818 729816 2026-10-05T06:49:43Z Oceanmuse 22609 729818 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Festung Ehrenbreitstein Luftbild 080.jpg|jmpl|Bénténg Ehrenbreitstein ]] Bénténg Ehrenbreitstein, nyaéta salah sahiji bénténg di nagara bagian [[Jérman]], [[:en:Rhineland-Palatinate|Rheinland-Pfalz]], nu pernahna di sisi wétan Walungan [[:en:Rhine|Rhine]], pas di peuntas sungapan Walungan [[:en:Moselle|Moselle]], sarta madep ka Kota Koblenz. Ieu bénténg tempatna [[Franz Wilhelm Junghuhn]] dihukum.<ref>{{Cite web|url=https://tirto.id/junghuhn-duel-kawah-putih-dan-kina-cvjv|title=Junghuhn: Duel, Kawah Putih, dan Kina|last=Matanasi|first=Petrik|website=tirto.id|language=id|accessdate=2026-10-05}}</ref> == Mimiti Hukuman jang Junghuhn == Lamun nempo deui dina urut benténg saméméhna nu geus dihancurkeun ku Perancis dina taun 1801, ieu benténg diwangun ku Prusia, ngaran nagara Jerman baheula, antara taun 1817 jeung 1828 salaku tulang tonggong ti sistem bénténg régional, Festung Koblenz, sarta dipaké pikeun ngajaga wewengkon tengah Walungan Rhine, hiji wewengkon nu saméméhna bolak-balik ditarajang ku wadyabala [[Prancis|Perancis.]] Bénténg Prusia ieu teu pernah ditarajang atawa diserang ku musuh. Prak ti taun 2002, Ehrenbreitstein geus jadi bagian ti [[:en:UNESCO|UNESCO]] World Heritage Site ''[[:en:Rhine_Gorge|Upper Middle Rhine Valley]]''.<ref>{{Cite web|url=https://www.reflectionsenroute.com/unesco-world-heritage-sites-germany/|title=Unesco World Heritage Sites in Germany to Visit Now [All the Best!]|language=en-US|accessdate=2026-10-05}}</ref> == Rujukan == 1hkr2qsq6y2pojpk2ivz7uwb3zhwsmu 729819 729818 2026-10-05T06:51:44Z Oceanmuse 22609 /* Mimiti Hukuman jang Junghuhn */ 729819 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Festung Ehrenbreitstein Luftbild 080.jpg|jmpl|Bénténg Ehrenbreitstein ]] Bénténg Ehrenbreitstein, nyaéta salah sahiji bénténg di nagara bagian [[Jérman]], [[:en:Rhineland-Palatinate|Rheinland-Pfalz]], nu pernahna di sisi wétan Walungan [[:en:Rhine|Rhine]], pas di peuntas sungapan Walungan [[:en:Moselle|Moselle]], sarta madep ka Kota Koblenz. Ieu bénténg tempatna [[Franz Wilhelm Junghuhn]] dihukum.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://tirto.id/junghuhn-duel-kawah-putih-dan-kina-cvjv|title=Junghuhn: Duel, Kawah Putih, dan Kina|last=Matanasi|first=Petrik|website=tirto.id|language=id|accessdate=2026-10-05}}</ref> == Mimiti Hukuman jang Junghuhn == Hiji waktu, nalika mulang ka imah kolotna di Mansfeld dina taun 1830-an manéhna nyoba maéhan manéh alatan déprési, ieu ceuk E. M. Beekman dina ''Fugitive Dreams: An Anthology of Dutch Colonial Literature (1988)''. Sataun ti harita, Junghuhn nu beuki kacanduan élmu jeung karék umur 22 taun, mutuskeun pikeun asup ka dinas militér Prusia (Jérman) salaku ahli bedah.<ref name=":1" /> Masalah anyar tuluy aya deui. Dina taun 1831, manéhna kapanggih adu jago jeung hiji mahasiswa ti Swiss. Junghuhn ngalaman loba tatu. Ku sabab duél dilarang ku hukum Prusia, dina tungtung taun 1831, Junghuhn ogé ditewak. Manéhna beunang hukuman 10 taun penjara sarta dikandangkeun di Bénténg Ehrenbreitstein ti mimiti taun 1832.<ref name=":1" /> Lamun nempo deui dina urut benténg saméméhna nu geus dihancurkeun ku Perancis dina taun 1801, ieu benténg diwangun ku Prusia, ngaran nagara Jerman baheula, antara taun 1817 jeung 1828 salaku tulang tonggong ti sistem bénténg régional, Festung Koblenz, sarta dipaké pikeun ngajaga wewengkon tengah Walungan Rhine, hiji wewengkon nu saméméhna bolak-balik ditarajang ku wadyabala [[Prancis|Perancis.]] Bénténg Prusia ieu teu pernah ditarajang atawa diserang ku musuh. Prak ti taun 2002, Ehrenbreitstein geus jadi bagian ti [[:en:UNESCO|UNESCO]] World Heritage Site ''[[:en:Rhine_Gorge|Upper Middle Rhine Valley]]''.<ref>{{Cite web|url=https://www.reflectionsenroute.com/unesco-world-heritage-sites-germany/|title=Unesco World Heritage Sites in Germany to Visit Now [All the Best!]|language=en-US|accessdate=2026-10-05}}</ref> == Rujukan == 40a6nn9k39a6u48hesr8ux3jmyv0atk 729820 729819 2026-10-05T06:52:45Z Oceanmuse 22609 729820 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Festung Ehrenbreitstein Luftbild 080.jpg|jmpl|Bénténg Ehrenbreitstein ]] Bénténg Ehrenbreitstein, nyaéta salah sahiji bénténg di nagara bagian [[Jérman]], [[:en:Rhineland-Palatinate|Rheinland-Pfalz]], nu pernahna di sisi wétan Walungan [[:en:Rhine|Rhine]], pas di peuntas sungapan Walungan [[:en:Moselle|Moselle]], sarta madep ka Kota Koblenz. Ieu bénténg tempatna [[Franz Wilhelm Junghuhn]] dihukum.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://tirto.id/junghuhn-duel-kawah-putih-dan-kina-cvjv|title=Junghuhn: Duel, Kawah Putih, dan Kina|last=Matanasi|first=Petrik|website=tirto.id|language=id|accessdate=2026-10-05}}</ref> == Mimiti Hukuman jang Junghuhn == Hiji waktu, nalika mulang ka imah kolotna di Mansfeld dina taun 1830-an manéhna nyoba maéhan manéh alatan déprési, ieu ceuk E. M. Beekman dina ''Fugitive Dreams: An Anthology of Dutch Colonial Literature (1988)''. Sataun ti harita, Junghuhn nu beuki kacanduan élmu jeung karék umur 22 taun, mutuskeun pikeun asup ka dinas militér Prusia (Jérman) salaku ahli bedah.<ref name=":1" /> Masalah anyar tuluy aya deui. Dina taun 1831, manéhna kapanggih adu jago jeung hiji mahasiswa ti Swiss. Junghuhn ngalaman loba tatu. Ku sabab duél dilarang ku hukum Prusia, dina tungtung taun 1831, Junghuhn ogé ditewak. Manéhna beunang hukuman 10 taun penjara sarta dikandangkeun di Bénténg Ehrenbreitstein ti mimiti taun 1832.<ref name=":1" /> == Sajarah bénténg == Lamun nempo deui dina urut benténg saméméhna nu geus dihancurkeun ku Perancis dina taun 1801, ieu benténg diwangun ku Prusia, ngaran nagara Jerman baheula, antara taun 1817 jeung 1828 salaku tulang tonggong ti sistem bénténg régional, Festung Koblenz, sarta dipaké pikeun ngajaga wewengkon tengah Walungan Rhine, hiji wewengkon nu saméméhna bolak-balik ditarajang ku wadyabala [[Prancis|Perancis.]] Bénténg Prusia ieu teu pernah ditarajang atawa diserang ku musuh. Prak ti taun 2002, Ehrenbreitstein geus jadi bagian ti [[:en:UNESCO|UNESCO]] World Heritage Site ''[[:en:Rhine_Gorge|Upper Middle Rhine Valley]]''.<ref>{{Cite web|url=https://www.reflectionsenroute.com/unesco-world-heritage-sites-germany/|title=Unesco World Heritage Sites in Germany to Visit Now [All the Best!]|language=en-US|accessdate=2026-10-05}}</ref> == Rujukan == r3brx9wzbu7zdszkql5di1uyd4grpfb 729821 729820 2026-10-05T06:53:12Z Oceanmuse 22609 729821 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Festung Ehrenbreitstein Luftbild 080.jpg|jmpl|Bénténg Ehrenbreitstein ]] Bénténg Ehrenbreitstein, nyaéta salah sahiji bénténg di nagara bagian [[Jérman]], [[:en:Rhineland-Palatinate|Rheinland-Pfalz]], nu pernahna di sisi wétan Walungan [[:en:Rhine|Rhine]], pas di peuntas sungapan Walungan [[:en:Moselle|Moselle]], sarta madep ka Kota Koblenz. Ieu bénténg tempatna [[Franz Wilhelm Junghuhn]] dihukum.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://tirto.id/junghuhn-duel-kawah-putih-dan-kina-cvjv|title=Junghuhn: Duel, Kawah Putih, dan Kina|last=Matanasi|first=Petrik|website=tirto.id|language=id|accessdate=2026-10-05}}</ref> == Mimiti Hukuman jang Junghuhn == Hiji waktu, nalika mulang ka imah kolotna di Mansfeld dina taun 1830-an manéhna nyoba maéhan manéh alatan déprési, ieu ceuk E. M. Beekman dina ''Fugitive Dreams: An Anthology of Dutch Colonial Literature (1988)''. Sataun ti harita, Junghuhn nu beuki kacanduan élmu jeung karék umur 22 taun, mutuskeun pikeun asup ka dinas militér Prusia, ngaran nagara Jerman baheula, salaku ahli bedah.<ref name=":1" /> Masalah anyar tuluy aya deui. Dina taun 1831, manéhna kapanggih adu jago jeung hiji mahasiswa ti Swiss. Junghuhn ngalaman loba tatu. Ku sabab duél dilarang ku hukum Prusia, dina tungtung taun 1831, Junghuhn ogé ditewak. Manéhna beunang hukuman 10 taun penjara sarta dikandangkeun di Bénténg Ehrenbreitstein ti mimiti taun 1832.<ref name=":1" /> == Sajarah bénténg == Lamun nempo deui dina urut benténg saméméhna nu geus dihancurkeun ku Perancis dina taun 1801, ieu benténg diwangun ku Prusia antara taun 1817 jeung 1828 salaku tulang tonggong ti sistem bénténg régional, Festung Koblenz, sarta dipaké pikeun ngajaga wewengkon tengah Walungan Rhine, hiji wewengkon nu saméméhna bolak-balik ditarajang ku wadyabala [[Prancis|Perancis.]] Bénténg Prusia ieu teu pernah ditarajang atawa diserang ku musuh. Prak ti taun 2002, Ehrenbreitstein geus jadi bagian ti [[:en:UNESCO|UNESCO]] World Heritage Site ''[[:en:Rhine_Gorge|Upper Middle Rhine Valley]]''.<ref>{{Cite web|url=https://www.reflectionsenroute.com/unesco-world-heritage-sites-germany/|title=Unesco World Heritage Sites in Germany to Visit Now [All the Best!]|language=en-US|accessdate=2026-10-05}}</ref> == Rujukan == iliqyt8y7g4kverho42unag88uwfcud 729822 729821 2026-10-05T06:53:51Z Oceanmuse 22609 729822 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Festung Ehrenbreitstein Luftbild 080.jpg|jmpl|Bénténg Ehrenbreitstein ]] Bénténg Ehrenbreitstein, nyaéta salah sahiji bénténg di nagara bagian [[Jérman]], [[:en:Rhineland-Palatinate|Rheinland-Pfalz]], nu pernahna di sisi wétan Walungan [[:en:Rhine|Rhine]], pas di peuntas sungapan Walungan [[:en:Moselle|Moselle]], sarta madep ka Kota Koblenz. Ieu bénténg tempatna [[Franz Wilhelm Junghuhn]] dihukum.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://tirto.id/junghuhn-duel-kawah-putih-dan-kina-cvjv|title=Junghuhn: Duel, Kawah Putih, dan Kina|last=Matanasi|first=Petrik|website=tirto.id|language=id|accessdate=2026-10-05}}</ref> == Mimiti hukuman jang Junghuhn == Hiji waktu, nalika mulang ka imah kolotna di Mansfeld dina taun 1830-an manéhna nyoba maéhan manéh alatan déprési, ieu ceuk E. M. Beekman dina ''Fugitive Dreams: An Anthology of Dutch Colonial Literature (1988)''. Sataun ti harita, Junghuhn nu beuki kacanduan élmu jeung karék umur 22 taun, mutuskeun pikeun asup ka dinas militér Prusia, ngaran nagara Jerman baheula, salaku ahli bedah.<ref name=":1" /> Masalah anyar tuluy aya deui. Dina taun 1831, manéhna kapanggih adu jago jeung hiji mahasiswa ti Swiss. Junghuhn ngalaman loba tatu. Ku sabab duél dilarang ku hukum Prusia, dina tungtung taun 1831, Junghuhn ogé ditewak. Manéhna beunang hukuman 10 taun penjara sarta dikandangkeun di Bénténg Ehrenbreitstein ti mimiti taun 1832.<ref name=":1" /> == Sajarah bénténg == Lamun nempo deui dina urut benténg saméméhna nu geus dihancurkeun ku Perancis dina taun 1801, ieu benténg diwangun ku Prusia antara taun 1817 jeung 1828 salaku tulang tonggong ti sistem bénténg régional, Festung Koblenz, sarta dipaké pikeun ngajaga wewengkon tengah Walungan Rhine, hiji wewengkon nu saméméhna bolak-balik ditarajang ku wadyabala [[Prancis|Perancis.]] Bénténg Prusia ieu teu pernah ditarajang atawa diserang ku musuh. Prak ti taun 2002, Ehrenbreitstein geus jadi bagian ti [[:en:UNESCO|UNESCO]] World Heritage Site ''[[:en:Rhine_Gorge|Upper Middle Rhine Valley]]''.<ref>{{Cite web|url=https://www.reflectionsenroute.com/unesco-world-heritage-sites-germany/|title=Unesco World Heritage Sites in Germany to Visit Now [All the Best!]|language=en-US|accessdate=2026-10-05}}</ref> == Rujukan == hew5ia8z14uagmcmwmj4a0tytppfi41 729823 729822 2026-10-05T06:54:36Z Oceanmuse 22609 /* Mimiti hukuman jang Junghuhn */ 729823 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Festung Ehrenbreitstein Luftbild 080.jpg|jmpl|Bénténg Ehrenbreitstein ]] Bénténg Ehrenbreitstein, nyaéta salah sahiji bénténg di nagara bagian [[Jérman]], [[:en:Rhineland-Palatinate|Rheinland-Pfalz]], nu pernahna di sisi wétan Walungan [[:en:Rhine|Rhine]], pas di peuntas sungapan Walungan [[:en:Moselle|Moselle]], sarta madep ka Kota Koblenz. Ieu bénténg tempatna [[Franz Wilhelm Junghuhn]] dihukum.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://tirto.id/junghuhn-duel-kawah-putih-dan-kina-cvjv|title=Junghuhn: Duel, Kawah Putih, dan Kina|last=Matanasi|first=Petrik|website=tirto.id|language=id|accessdate=2026-10-05}}</ref> == Mimiti hukuman jang Junghuhn == Hiji waktu, nalika mulang ka imah kolotna di Mansfeld dina taun 1830-an manéhna nyoba maéhan manéh alatan déprési, ieu ceuk E. M. Beekman dina ''[[iarchive:fugitivedreamsan0000embe|Fugitive Dreams: An Anthology of Dutch Colonial Literature (1988)]]''. Sataun ti harita, Junghuhn nu beuki kacanduan élmu jeung karék umur 22 taun, mutuskeun pikeun asup ka dinas militér Prusia, ngaran nagara Jerman baheula, salaku ahli bedah.<ref name=":1" /> Masalah anyar tuluy aya deui. Dina taun 1831, manéhna kapanggih adu jago jeung hiji mahasiswa ti Swiss. Junghuhn ngalaman loba tatu. Ku sabab duél dilarang ku hukum Prusia, dina tungtung taun 1831, Junghuhn ogé ditewak. Manéhna beunang hukuman 10 taun penjara sarta dikandangkeun di Bénténg Ehrenbreitstein ti mimiti taun 1832.<ref name=":1" /> == Sajarah bénténg == Lamun nempo deui dina urut benténg saméméhna nu geus dihancurkeun ku Perancis dina taun 1801, ieu benténg diwangun ku Prusia antara taun 1817 jeung 1828 salaku tulang tonggong ti sistem bénténg régional, Festung Koblenz, sarta dipaké pikeun ngajaga wewengkon tengah Walungan Rhine, hiji wewengkon nu saméméhna bolak-balik ditarajang ku wadyabala [[Prancis|Perancis.]] Bénténg Prusia ieu teu pernah ditarajang atawa diserang ku musuh. Prak ti taun 2002, Ehrenbreitstein geus jadi bagian ti [[:en:UNESCO|UNESCO]] World Heritage Site ''[[:en:Rhine_Gorge|Upper Middle Rhine Valley]]''.<ref>{{Cite web|url=https://www.reflectionsenroute.com/unesco-world-heritage-sites-germany/|title=Unesco World Heritage Sites in Germany to Visit Now [All the Best!]|language=en-US|accessdate=2026-10-05}}</ref> == Rujukan == peotk45d1y3lr6cxk9drmgv70lsjcsq 729824 729823 2026-10-05T06:54:59Z Oceanmuse 22609 /* Mimiti hukuman jang Junghuhn */ 729824 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Festung Ehrenbreitstein Luftbild 080.jpg|jmpl|Bénténg Ehrenbreitstein ]] Bénténg Ehrenbreitstein, nyaéta salah sahiji bénténg di nagara bagian [[Jérman]], [[:en:Rhineland-Palatinate|Rheinland-Pfalz]], nu pernahna di sisi wétan Walungan [[:en:Rhine|Rhine]], pas di peuntas sungapan Walungan [[:en:Moselle|Moselle]], sarta madep ka Kota Koblenz. Ieu bénténg tempatna [[Franz Wilhelm Junghuhn]] dihukum.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://tirto.id/junghuhn-duel-kawah-putih-dan-kina-cvjv|title=Junghuhn: Duel, Kawah Putih, dan Kina|last=Matanasi|first=Petrik|website=tirto.id|language=id|accessdate=2026-10-05}}</ref> == Mimiti hukuman jang Junghuhn == Hiji waktu, nalika mulang ka imah kolotna di Mansfeld dina taun 1830-an manéhna nyoba maéhan manéh alatan déprési, ieu ceuk E. M. Beekman dina ''[[iarchive:fugitivedreamsan0000embe|Fugitive Dreams: An Anthology of Dutch Colonial Literature (1988)]]''.<ref>{{Cite book|title=Fugitive Dreams: An Anthology of Dutch Colonial Culture (Periplus Library of the Indies Series)|url=http://archive.org/details/fugitivedreamsan0000embe|publisher=Periplus Editions|date=2000-08|isbn=978-962-593-627-7|last=Internet Archive}}</ref> Sataun ti harita, Junghuhn nu beuki kacanduan élmu jeung karék umur 22 taun, mutuskeun pikeun asup ka dinas militér Prusia, ngaran nagara Jerman baheula, salaku ahli bedah.<ref name=":1" /> Masalah anyar tuluy aya deui. Dina taun 1831, manéhna kapanggih adu jago jeung hiji mahasiswa ti Swiss. Junghuhn ngalaman loba tatu. Ku sabab duél dilarang ku hukum Prusia, dina tungtung taun 1831, Junghuhn ogé ditewak. Manéhna beunang hukuman 10 taun penjara sarta dikandangkeun di Bénténg Ehrenbreitstein ti mimiti taun 1832.<ref name=":1" /> == Sajarah bénténg == Lamun nempo deui dina urut benténg saméméhna nu geus dihancurkeun ku Perancis dina taun 1801, ieu benténg diwangun ku Prusia antara taun 1817 jeung 1828 salaku tulang tonggong ti sistem bénténg régional, Festung Koblenz, sarta dipaké pikeun ngajaga wewengkon tengah Walungan Rhine, hiji wewengkon nu saméméhna bolak-balik ditarajang ku wadyabala [[Prancis|Perancis.]] Bénténg Prusia ieu teu pernah ditarajang atawa diserang ku musuh. Prak ti taun 2002, Ehrenbreitstein geus jadi bagian ti [[:en:UNESCO|UNESCO]] World Heritage Site ''[[:en:Rhine_Gorge|Upper Middle Rhine Valley]]''.<ref>{{Cite web|url=https://www.reflectionsenroute.com/unesco-world-heritage-sites-germany/|title=Unesco World Heritage Sites in Germany to Visit Now [All the Best!]|language=en-US|accessdate=2026-10-05}}</ref> == Rujukan == 9b5mt8rjtx1uybvgors9gk7l4phgpv4 729825 729824 2026-10-05T07:00:19Z Oceanmuse 22609 729825 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Festung Ehrenbreitstein Luftbild 080.jpg|jmpl|Bénténg Ehrenbreitstein ]] Bénténg Ehrenbreitstein, nyaéta salah sahiji bénténg di nagara bagian [[Jérman]], [[:en:Rhineland-Palatinate|Rheinland-Pfalz]], nu pernahna di sisi wétan Walungan [[:en:Rhine|Rhine]], pas di peuntas sungapan Walungan [[:en:Moselle|Moselle]], sarta madep ka Kota Koblenz. Ieu bénténg tempatna [[Franz Wilhelm Junghuhn]] dihukum.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://tirto.id/junghuhn-duel-kawah-putih-dan-kina-cvjv|title=Junghuhn: Duel, Kawah Putih, dan Kina|last=Matanasi|first=Petrik|website=tirto.id|language=id|accessdate=2026-10-05}}</ref> == Mimiti hukuman jang Junghuhn == Hiji waktu, nalika mulang ka imah kolotna di Mansfeld dina taun 1830-an manéhna nyoba maéhan manéh alatan déprési, ieu ceuk E. M. Beekman dina ''[[iarchive:fugitivedreamsan0000embe|Fugitive Dreams: An Anthology of Dutch Colonial Literature (1988)]]''.<ref>{{Cite book|title=Fugitive Dreams: An Anthology of Dutch Colonial Culture (Periplus Library of the Indies Series)|url=http://archive.org/details/fugitivedreamsan0000embe|publisher=Periplus Editions|date=2000-08|isbn=978-962-593-627-7|last=Internet Archive}}</ref> Dina bagian éta buku, aya bubuka jembar ti Beekman nu dilengkepan ku tarjamahan ti rupa-rupa tokoh, salah sahijina Wilhelm Junghuhn (1809-1864), nu dijulukan "Humboldt ti Jawa".<ref name=":2">{{Cite journal|last=Boon|first=James A.|date=1990-02|title=Fugitive Dreams: An Anthology of Dutch Colonial Literature. Edited and translated by E. M. Beekman. Library of the Indies. Amherst: University of Massachusetts Press, 1988. xvi, 323 pp. $35.00.|url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-asian-studies/article/abs/fugitive-dreams-an-anthology-of-dutch-colonial-literature-edited-and-translated-by-e-m-beekman-library-of-the-indies-amherst-university-of-massachusetts-press-1988-xvi-323-pp-3500/DA9A860B26F293BB70CADBED5CEFF377|journal=The Journal of Asian Studies|language=en|volume=49|issue=1|pages=198–199|doi=10.2307/2058512|issn=1752-0401}}</ref> Junghuhn kagolong kana kelompok jalma nonkonformis, rélativis, radikal, sarta anarkis nu boga pangalaman lila di wewengkon jajahan nu ngawangun sudut pandang unikna.<ref name=":2" /> Tulisan-tulisanana nampilkeun pethikan nu ngagambarkeun kaayaan di Hindia Wétan nu matak leungit semangat sarta kasingkirkeunana di éta wewengkon, nu ngajadikeun manéhna salah sahiji pencatat sajarah nu pohara punjul dina mangsana.<ref name=":2" /> Sataun ti harita, Junghuhn nu beuki kacanduan élmu jeung karék umur 22 taun, mutuskeun pikeun asup ka dinas militér Prusia, ngaran nagara Jerman baheula, salaku ahli bedah.<ref name=":1" /> Masalah anyar tuluy aya deui. Dina taun 1831, manéhna kapanggih adu jago jeung hiji mahasiswa ti Swiss. Junghuhn ngalaman loba tatu. Ku sabab duél dilarang ku hukum Prusia, dina tungtung taun 1831, Junghuhn ogé ditewak. Manéhna beunang hukuman 10 taun penjara sarta dikandangkeun di Bénténg Ehrenbreitstein ti mimiti taun 1832.<ref name=":1" /> == Sajarah bénténg == Lamun nempo deui dina urut benténg saméméhna nu geus dihancurkeun ku Perancis dina taun 1801, ieu benténg diwangun ku Prusia antara taun 1817 jeung 1828 salaku tulang tonggong ti sistem bénténg régional, Festung Koblenz, sarta dipaké pikeun ngajaga wewengkon tengah Walungan Rhine, hiji wewengkon nu saméméhna bolak-balik ditarajang ku wadyabala [[Prancis|Perancis.]] Bénténg Prusia ieu teu pernah ditarajang atawa diserang ku musuh. Prak ti taun 2002, Ehrenbreitstein geus jadi bagian ti [[:en:UNESCO|UNESCO]] World Heritage Site ''[[:en:Rhine_Gorge|Upper Middle Rhine Valley]]''.<ref>{{Cite web|url=https://www.reflectionsenroute.com/unesco-world-heritage-sites-germany/|title=Unesco World Heritage Sites in Germany to Visit Now [All the Best!]|language=en-US|accessdate=2026-10-05}}</ref> == Rujukan == eps3u9sqns5tlgah81xq63u57s9ce5w 729826 729825 2026-10-05T07:01:20Z Oceanmuse 22609 729826 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Festung Ehrenbreitstein Luftbild 080.jpg|jmpl|Bénténg Ehrenbreitstein ]] [[:en:Ehrenbreitstein_Fortress#References|Bénténg Ehrenbreitstein]], nyaéta salah sahiji bénténg di nagara bagian [[Jérman]], [[:en:Rhineland-Palatinate|Rheinland-Pfalz]], nu pernahna di sisi wétan Walungan [[:en:Rhine|Rhine]], pas di peuntas sungapan Walungan [[:en:Moselle|Moselle]], sarta madep ka Kota Koblenz. Ieu bénténg tempatna [[Franz Wilhelm Junghuhn]] dihukum.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://tirto.id/junghuhn-duel-kawah-putih-dan-kina-cvjv|title=Junghuhn: Duel, Kawah Putih, dan Kina|last=Matanasi|first=Petrik|website=tirto.id|language=id|accessdate=2026-10-05}}</ref> == Mimiti hukuman jang Junghuhn == Hiji waktu, nalika mulang ka imah kolotna di Mansfeld dina taun 1830-an manéhna nyoba maéhan manéh alatan déprési, ieu ceuk E. M. Beekman dina ''[[iarchive:fugitivedreamsan0000embe|Fugitive Dreams: An Anthology of Dutch Colonial Literature (1988)]]''.<ref>{{Cite book|title=Fugitive Dreams: An Anthology of Dutch Colonial Culture (Periplus Library of the Indies Series)|url=http://archive.org/details/fugitivedreamsan0000embe|publisher=Periplus Editions|date=2000-08|isbn=978-962-593-627-7|last=Internet Archive}}</ref> Dina bagian éta buku, aya bubuka jembar ti Beekman nu dilengkepan ku tarjamahan ti rupa-rupa tokoh, salah sahijina Wilhelm Junghuhn (1809-1864), nu dijulukan "Humboldt ti Jawa".<ref name=":2">{{Cite journal|last=Boon|first=James A.|date=1990-02|title=Fugitive Dreams: An Anthology of Dutch Colonial Literature. Edited and translated by E. M. Beekman. Library of the Indies. Amherst: University of Massachusetts Press, 1988. xvi, 323 pp. $35.00.|url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-asian-studies/article/abs/fugitive-dreams-an-anthology-of-dutch-colonial-literature-edited-and-translated-by-e-m-beekman-library-of-the-indies-amherst-university-of-massachusetts-press-1988-xvi-323-pp-3500/DA9A860B26F293BB70CADBED5CEFF377|journal=The Journal of Asian Studies|language=en|volume=49|issue=1|pages=198–199|doi=10.2307/2058512|issn=1752-0401}}</ref> Junghuhn kagolong kana kelompok jalma nonkonformis, rélativis, radikal, sarta anarkis nu boga pangalaman lila di wewengkon jajahan nu ngawangun sudut pandang unikna.<ref name=":2" /> Tulisan-tulisanana nampilkeun pethikan nu ngagambarkeun kaayaan di Hindia Wétan nu matak leungit semangat sarta kasingkirkeunana di éta wewengkon, nu ngajadikeun manéhna salah sahiji pencatat sajarah nu pohara punjul dina mangsana.<ref name=":2" /> Sataun ti harita, Junghuhn nu beuki kacanduan élmu jeung karék umur 22 taun, mutuskeun pikeun asup ka dinas militér Prusia, ngaran nagara Jerman baheula, salaku ahli bedah.<ref name=":1" /> Masalah anyar tuluy aya deui. Dina taun 1831, manéhna kapanggih adu jago jeung hiji mahasiswa ti Swiss. Junghuhn ngalaman loba tatu. Ku sabab duél dilarang ku hukum Prusia, dina tungtung taun 1831, Junghuhn ogé ditewak. Manéhna beunang hukuman 10 taun penjara sarta dikandangkeun di Bénténg Ehrenbreitstein ti mimiti taun 1832.<ref name=":1" /> == Sajarah bénténg == Lamun nempo deui dina urut benténg saméméhna nu geus dihancurkeun ku Perancis dina taun 1801, ieu benténg diwangun ku Prusia antara taun 1817 jeung 1828 salaku tulang tonggong ti sistem bénténg régional, Festung Koblenz, sarta dipaké pikeun ngajaga wewengkon tengah Walungan Rhine, hiji wewengkon nu saméméhna bolak-balik ditarajang ku wadyabala [[Prancis|Perancis.]] Bénténg Prusia ieu teu pernah ditarajang atawa diserang ku musuh. Prak ti taun 2002, Ehrenbreitstein geus jadi bagian ti [[:en:UNESCO|UNESCO]] World Heritage Site ''[[:en:Rhine_Gorge|Upper Middle Rhine Valley]]''.<ref>{{Cite web|url=https://www.reflectionsenroute.com/unesco-world-heritage-sites-germany/|title=Unesco World Heritage Sites in Germany to Visit Now [All the Best!]|language=en-US|accessdate=2026-10-05}}</ref> == Rujukan == ebei85vmkbuniortiew4ja7gfcvnxfq 729827 729826 2026-10-05T07:02:06Z Oceanmuse 22609 729827 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Festung Ehrenbreitstein Luftbild 080.jpg|jmpl|Bénténg Ehrenbreitstein ]] [[:en:Ehrenbreitstein_Fortress#References|Bénténg Ehrenbreitstein]], nyaéta salah sahiji bénténg di nagara bagian [[Jérman]], [[:en:Rhineland-Palatinate|Rheinland-Pfalz]], nu pernahna di sisi wétan Walungan [[:en:Rhine|Rhine]], pas di peuntas sungapan Walungan [[:en:Moselle|Moselle]], sarta madep ka Kota Koblenz. Ieu bénténg tempatna [[Franz Wilhelm Junghuhn]] dihukum.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://tirto.id/junghuhn-duel-kawah-putih-dan-kina-cvjv|title=Junghuhn: Duel, Kawah Putih, dan Kina|last=Matanasi|first=Petrik|website=tirto.id|language=id|accessdate=2026-10-05}}</ref> == Mimiti hukuman jang Junghuhn == Hiji waktu, nalika mulang ka imah kolotna di Mansfeld dina taun 1830-an manéhna nyoba maéhan manéh alatan déprési, ieu ceuk E. M. Beekman dina ''[[iarchive:fugitivedreamsan0000embe|Fugitive Dreams: An Anthology of Dutch Colonial Literature (1988)]]''.<ref>{{Cite book|title=Fugitive Dreams: An Anthology of Dutch Colonial Culture (Periplus Library of the Indies Series)|url=http://archive.org/details/fugitivedreamsan0000embe|publisher=Periplus Editions|date=2000-08|isbn=978-962-593-627-7|last=Internet Archive}}</ref> Dina bagian éta buku, aya bubuka jembar ti Beekman nu dilengkepan ku tarjamahan ti rupa-rupa tokoh, salah sahijina Wilhelm Junghuhn (1809-1864), nu dijulukan "Humboldt ti Jawa".<ref name=":2">{{Cite journal|last=Boon|first=James A.|date=1990-02|title=Fugitive Dreams: An Anthology of Dutch Colonial Literature. Edited and translated by E. M. Beekman. Library of the Indies. Amherst: University of Massachusetts Press, 1988. xvi, 323 pp. $35.00.|url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-asian-studies/article/abs/fugitive-dreams-an-anthology-of-dutch-colonial-literature-edited-and-translated-by-e-m-beekman-library-of-the-indies-amherst-university-of-massachusetts-press-1988-xvi-323-pp-3500/DA9A860B26F293BB70CADBED5CEFF377|journal=The Journal of Asian Studies|language=en|volume=49|issue=1|pages=198–199|doi=10.2307/2058512|issn=1752-0401}}</ref> Junghuhn kagolong kana kelompok jalma nonkonformis, rélativis, radikal, sarta anarkis nu boga pangalaman lila di wewengkon jajahan nu ngawangun sudut pandang unikna.<ref name=":2" /> Tulisan-tulisanana nampilkeun pethikan nu ngagambarkeun kaayaan nu matak leungit semangat sarta kasingkirkeunana di éta wewengkon, nu ngajadikeun manéhna salah sahiji pencatat sajarah nu pohara punjul dina mangsana.<ref name=":2" /> Sataun ti harita, Junghuhn nu beuki kacanduan élmu jeung karék umur 22 taun, mutuskeun pikeun asup ka dinas militér Prusia, ngaran nagara Jerman baheula, salaku ahli bedah.<ref name=":1" /> Masalah anyar tuluy aya deui. Dina taun 1831, manéhna kapanggih adu jago jeung hiji mahasiswa ti Swiss. Junghuhn ngalaman loba tatu. Ku sabab duél dilarang ku hukum Prusia, dina tungtung taun 1831, Junghuhn ogé ditewak. Manéhna beunang hukuman 10 taun penjara sarta dikandangkeun di Bénténg Ehrenbreitstein ti mimiti taun 1832.<ref name=":1" /> == Sajarah bénténg == Lamun nempo deui dina urut benténg saméméhna nu geus dihancurkeun ku Perancis dina taun 1801, ieu benténg diwangun ku Prusia antara taun 1817 jeung 1828 salaku tulang tonggong ti sistem bénténg régional, Festung Koblenz, sarta dipaké pikeun ngajaga wewengkon tengah Walungan Rhine, hiji wewengkon nu saméméhna bolak-balik ditarajang ku wadyabala [[Prancis|Perancis.]] Bénténg Prusia ieu teu pernah ditarajang atawa diserang ku musuh. Prak ti taun 2002, Ehrenbreitstein geus jadi bagian ti [[:en:UNESCO|UNESCO]] World Heritage Site ''[[:en:Rhine_Gorge|Upper Middle Rhine Valley]]''.<ref>{{Cite web|url=https://www.reflectionsenroute.com/unesco-world-heritage-sites-germany/|title=Unesco World Heritage Sites in Germany to Visit Now [All the Best!]|language=en-US|accessdate=2026-10-05}}</ref> == Rujukan == ni7ulx6o6bhxoqq3eesjs6qj9fy5itu 729828 729827 2026-10-05T07:03:44Z Oceanmuse 22609 729828 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Festung Ehrenbreitstein Luftbild 080.jpg|jmpl|Bénténg Ehrenbreitstein ]] [[:en:Ehrenbreitstein_Fortress#References|Bénténg Ehrenbreitstein]], nyaéta salah sahiji bénténg di nagara bagian [[Jérman]], [[:en:Rhineland-Palatinate|Rheinland-Pfalz]], nu pernahna di sisi wétan Walungan [[:en:Rhine|Rhine]], pas di peuntas sungapan Walungan [[:en:Moselle|Moselle]], sarta madep ka Kota Koblenz. Ieu bénténg tempatna [[Franz Wilhelm Junghuhn]] dihukum.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://tirto.id/junghuhn-duel-kawah-putih-dan-kina-cvjv|title=Junghuhn: Duel, Kawah Putih, dan Kina|last=Matanasi|first=Petrik|website=tirto.id|language=id|accessdate=2026-10-05}}</ref> == Mimiti hukuman jang Junghuhn == Hiji waktu, nalika mulang ka imah kolotna di Mansfeld dina taun 1830-an manéhna nyoba maéhan manéh alatan déprési, ieu ceuk E. M. Beekman dina ''[[iarchive:fugitivedreamsan0000embe|Fugitive Dreams: An Anthology of Dutch Colonial Literature (1988)]]''.<ref>{{Cite book|title=Fugitive Dreams: An Anthology of Dutch Colonial Culture (Periplus Library of the Indies Series)|url=http://archive.org/details/fugitivedreamsan0000embe|publisher=Periplus Editions|date=2000-08|isbn=978-962-593-627-7|last=Internet Archive}}</ref> Dina bagian éta buku, aya bubuka jembar ti Beekman nu dilengkepan ku tarjamahan ti rupa-rupa tokoh, salah sahijina Wilhelm Junghuhn (1809-1864), nu dijulukan "Humboldt ti Jawa".<ref name=":2">{{Cite journal|last=Boon|first=James A.|date=1990-02|title=Fugitive Dreams: An Anthology of Dutch Colonial Literature. Edited and translated by E. M. Beekman. Library of the Indies. Amherst: University of Massachusetts Press, 1988. xvi, 323 pp. $35.00.|url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-asian-studies/article/abs/fugitive-dreams-an-anthology-of-dutch-colonial-literature-edited-and-translated-by-e-m-beekman-library-of-the-indies-amherst-university-of-massachusetts-press-1988-xvi-323-pp-3500/DA9A860B26F293BB70CADBED5CEFF377|journal=The Journal of Asian Studies|language=en|volume=49|issue=1|pages=198–199|doi=10.2307/2058512|issn=1752-0401}}</ref> Junghuhn kagolong kana kelompok jalma nonkonformis, rélativis, radikal, sarta anarkis nu boga pangalaman lila di wewengkon jajahan nu ngawangun sudut pandang unikna.<ref name=":2" /> [[Gambar:Koblenz, Festung Ehrenbreitstein -- 2015 -- 7638.jpg|kiri|jmpl|Koblenz, Bénténg Ehrenbreitstein]] Tulisan-tulisanana nampilkeun pethikan nu ngagambarkeun kaayaan nu matak leungit semangat sarta kasingkirkeunana di éta wewengkon, nu ngajadikeun manéhna salah sahiji pencatat sajarah nu pohara punjul dina mangsana.<ref name=":2" /> Sataun ti harita, Junghuhn nu beuki kacanduan élmu jeung karék umur 22 taun, mutuskeun pikeun asup ka dinas militér Prusia, ngaran nagara Jerman baheula, salaku ahli bedah.<ref name=":1" /> Masalah anyar tuluy aya deui. Dina taun 1831, manéhna kapanggih adu jago jeung hiji mahasiswa ti Swiss. Junghuhn ngalaman loba tatu. Ku sabab duél dilarang ku hukum Prusia, dina tungtung taun 1831, Junghuhn ogé ditewak. Manéhna beunang hukuman 10 taun penjara sarta dikandangkeun di Bénténg Ehrenbreitstein ti mimiti taun 1832.<ref name=":1" /> == Sajarah bénténg == Lamun nempo deui dina urut benténg saméméhna nu geus dihancurkeun ku Perancis dina taun 1801, ieu benténg diwangun ku Prusia antara taun 1817 jeung 1828 salaku tulang tonggong ti sistem bénténg régional, Festung Koblenz, sarta dipaké pikeun ngajaga wewengkon tengah Walungan Rhine, hiji wewengkon nu saméméhna bolak-balik ditarajang ku wadyabala [[Prancis|Perancis.]] Bénténg Prusia ieu teu pernah ditarajang atawa diserang ku musuh. Prak ti taun 2002, Ehrenbreitstein geus jadi bagian ti [[:en:UNESCO|UNESCO]] World Heritage Site ''[[:en:Rhine_Gorge|Upper Middle Rhine Valley]]''.<ref>{{Cite web|url=https://www.reflectionsenroute.com/unesco-world-heritage-sites-germany/|title=Unesco World Heritage Sites in Germany to Visit Now [All the Best!]|language=en-US|accessdate=2026-10-05}}</ref> == Rujukan == ap2u3x2kn7gcxft2dmibdtk3mz3bs9g 729829 729828 2026-10-05T07:06:37Z Oceanmuse 22609 729829 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Festung Ehrenbreitstein Luftbild 080.jpg|jmpl|Bénténg Ehrenbreitstein ]] [[:en:Ehrenbreitstein_Fortress#References|Benteng Ehrenbreitstein]], nyaéta salah sahiji bénténg di nagara bagian [[Jérman]], [[:en:Rhineland-Palatinate|Rheinland-Pfalz]], nu pernahna di sisi wétan Walungan [[:en:Rhine|Rhine]], pas di peuntas sungapan Walungan [[:en:Moselle|Moselle]], sarta madep ka Kota Koblenz. Ieu bénténg tempatna [[Franz Wilhelm Junghuhn]] dihukum.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://tirto.id/junghuhn-duel-kawah-putih-dan-kina-cvjv|title=Junghuhn: Duel, Kawah Putih, dan Kina|last=Matanasi|first=Petrik|website=tirto.id|language=id|accessdate=2026-10-05}}</ref> == Mimiti hukuman jang Junghuhn == Hiji waktu, nalika mulang ka imah kolotna di Mansfeld dina taun 1830-an manéhna nyoba maéhan manéh alatan déprési, ieu ceuk E. M. Beekman dina ''[[iarchive:fugitivedreamsan0000embe|Fugitive Dreams: An Anthology of Dutch Colonial Literature (1988)]]''.<ref>{{Cite book|title=Fugitive Dreams: An Anthology of Dutch Colonial Culture (Periplus Library of the Indies Series)|url=http://archive.org/details/fugitivedreamsan0000embe|publisher=Periplus Editions|date=2000-08|isbn=978-962-593-627-7|last=Internet Archive}}</ref> Dina bagian éta buku, aya bubuka jembar ti Beekman nu dilengkepan ku tarjamahan ti rupa-rupa tokoh, salah sahijina Wilhelm Junghuhn (1809-1864), nu dijulukan "Humboldt ti Jawa".<ref name=":2">{{Cite journal|last=Boon|first=James A.|date=1990-02|title=Fugitive Dreams: An Anthology of Dutch Colonial Literature. Edited and translated by E. M. Beekman. Library of the Indies. Amherst: University of Massachusetts Press, 1988. xvi, 323 pp. $35.00.|url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-asian-studies/article/abs/fugitive-dreams-an-anthology-of-dutch-colonial-literature-edited-and-translated-by-e-m-beekman-library-of-the-indies-amherst-university-of-massachusetts-press-1988-xvi-323-pp-3500/DA9A860B26F293BB70CADBED5CEFF377|journal=The Journal of Asian Studies|language=en|volume=49|issue=1|pages=198–199|doi=10.2307/2058512|issn=1752-0401}}</ref> Junghuhn kagolong kana kelompok jalma nonkonformis, rélativis, radikal, sarta anarkis nu boga pangalaman lila di wewengkon jajahan nu ngawangun sudut pandang unikna.<ref name=":2" /> [[Gambar:Koblenz, Festung Ehrenbreitstein -- 2015 -- 7638.jpg|kiri|jmpl|Koblenz, Bénténg Ehrenbreitstein]] Tulisan-tulisanana nampilkeun pethikan nu ngagambarkeun kaayaan nu matak leungit semangat sarta kasingkirkeunana di éta wewengkon, nu ngajadikeun manéhna salah sahiji pencatat sajarah nu pohara punjul dina mangsana.<ref name=":2" /> Sataun ti harita, Junghuhn nu beuki kacanduan élmu jeung karék umur 22 taun, mutuskeun pikeun asup ka dinas militér Prusia, ngaran nagara Jerman baheula, salaku ahli bedah.<ref name=":1" /> Masalah anyar tuluy aya deui. Dina taun 1831, manéhna kapanggih adu jago jeung hiji mahasiswa ti Swiss. Junghuhn ngalaman loba tatu. Ku sabab duél dilarang ku hukum Prusia, dina tungtung taun 1831, Junghuhn ogé ditewak. Manéhna beunang hukuman 10 taun penjara sarta dikandangkeun di Bénténg Ehrenbreitstein ti mimiti taun 1832.<ref name=":1" /> == Sajarah benteng == Lamun nempo deui dina urut benténg saméméhna nu geus dihancurkeun ku Perancis dina taun 1801, ieu benténg diwangun ku Prusia antara taun 1817 jeung 1828 salaku tulang tonggong ti sistem bénténg régional, Festung Koblenz, sarta dipaké pikeun ngajaga wewengkon tengah Walungan Rhine, hiji wewengkon nu saméméhna bolak-balik ditarajang ku wadyabala [[Prancis|Perancis.]] Bénténg Prusia ieu teu pernah ditarajang atawa diserang ku musuh. Prak ti taun 2002, Ehrenbreitstein geus jadi bagian ti [[:en:UNESCO|UNESCO]] World Heritage Site ''[[:en:Rhine_Gorge|Upper Middle Rhine Valley]]''.<ref>{{Cite web|url=https://www.reflectionsenroute.com/unesco-world-heritage-sites-germany/|title=Unesco World Heritage Sites in Germany to Visit Now [All the Best!]|language=en-US|accessdate=2026-10-05}}</ref> == Rujukan == pyzpcnvbhyfsfrg3eovtpkb0ov3bu1o 729831 729829 2026-10-05T07:52:59Z Oceanmuse 22609 /* Sajarah benteng */ 729831 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Festung Ehrenbreitstein Luftbild 080.jpg|jmpl|Bénténg Ehrenbreitstein ]] [[:en:Ehrenbreitstein_Fortress#References|Benteng Ehrenbreitstein]], nyaéta salah sahiji bénténg di nagara bagian [[Jérman]], [[:en:Rhineland-Palatinate|Rheinland-Pfalz]], nu pernahna di sisi wétan Walungan [[:en:Rhine|Rhine]], pas di peuntas sungapan Walungan [[:en:Moselle|Moselle]], sarta madep ka Kota Koblenz. Ieu bénténg tempatna [[Franz Wilhelm Junghuhn]] dihukum.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://tirto.id/junghuhn-duel-kawah-putih-dan-kina-cvjv|title=Junghuhn: Duel, Kawah Putih, dan Kina|last=Matanasi|first=Petrik|website=tirto.id|language=id|accessdate=2026-10-05}}</ref> == Mimiti hukuman jang Junghuhn == Hiji waktu, nalika mulang ka imah kolotna di Mansfeld dina taun 1830-an manéhna nyoba maéhan manéh alatan déprési, ieu ceuk E. M. Beekman dina ''[[iarchive:fugitivedreamsan0000embe|Fugitive Dreams: An Anthology of Dutch Colonial Literature (1988)]]''.<ref>{{Cite book|title=Fugitive Dreams: An Anthology of Dutch Colonial Culture (Periplus Library of the Indies Series)|url=http://archive.org/details/fugitivedreamsan0000embe|publisher=Periplus Editions|date=2000-08|isbn=978-962-593-627-7|last=Internet Archive}}</ref> Dina bagian éta buku, aya bubuka jembar ti Beekman nu dilengkepan ku tarjamahan ti rupa-rupa tokoh, salah sahijina Wilhelm Junghuhn (1809-1864), nu dijulukan "Humboldt ti Jawa".<ref name=":2">{{Cite journal|last=Boon|first=James A.|date=1990-02|title=Fugitive Dreams: An Anthology of Dutch Colonial Literature. Edited and translated by E. M. Beekman. Library of the Indies. Amherst: University of Massachusetts Press, 1988. xvi, 323 pp. $35.00.|url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-asian-studies/article/abs/fugitive-dreams-an-anthology-of-dutch-colonial-literature-edited-and-translated-by-e-m-beekman-library-of-the-indies-amherst-university-of-massachusetts-press-1988-xvi-323-pp-3500/DA9A860B26F293BB70CADBED5CEFF377|journal=The Journal of Asian Studies|language=en|volume=49|issue=1|pages=198–199|doi=10.2307/2058512|issn=1752-0401}}</ref> Junghuhn kagolong kana kelompok jalma nonkonformis, rélativis, radikal, sarta anarkis nu boga pangalaman lila di wewengkon jajahan nu ngawangun sudut pandang unikna.<ref name=":2" /> [[Gambar:Koblenz, Festung Ehrenbreitstein -- 2015 -- 7638.jpg|kiri|jmpl|Koblenz, Bénténg Ehrenbreitstein]] Tulisan-tulisanana nampilkeun pethikan nu ngagambarkeun kaayaan nu matak leungit semangat sarta kasingkirkeunana di éta wewengkon, nu ngajadikeun manéhna salah sahiji pencatat sajarah nu pohara punjul dina mangsana.<ref name=":2" /> Sataun ti harita, Junghuhn nu beuki kacanduan élmu jeung karék umur 22 taun, mutuskeun pikeun asup ka dinas militér Prusia, ngaran nagara Jerman baheula, salaku ahli bedah.<ref name=":1" /> Masalah anyar tuluy aya deui. Dina taun 1831, manéhna kapanggih adu jago jeung hiji mahasiswa ti Swiss. Junghuhn ngalaman loba tatu. Ku sabab duél dilarang ku hukum Prusia, dina tungtung taun 1831, Junghuhn ogé ditewak. Manéhna beunang hukuman 10 taun penjara sarta dikandangkeun di Bénténg Ehrenbreitstein ti mimiti taun 1832.<ref name=":1" /> == Sajarah benteng == Lamun nempo deui dina urut benténg saméméhna nu geus dihancurkeun ku Perancis dina taun 1801, ieu benténg diwangun ku Prusia antara taun 1817 jeung 1828 salaku tulang tonggong ti sistem bénténg régional, Festung Koblenz, sarta dipaké pikeun ngajaga wewengkon tengah Walungan Rhine, hiji wewengkon nu saméméhna bolak-balik ditarajang ku wadyabala [[Prancis|Perancis.]] Bénténg Prusia ieu teu pernah ditarajang atawa diserang ku musuh. Prak ti taun 2002, Ehrenbreitstein geus jadi bagian ti [[:en:UNESCO|UNESCO]] World Heritage Site ''[[:en:Rhine_Gorge|Upper Middle Rhine Valley]]''.<ref>{{Cite web|url=https://www.reflectionsenroute.com/unesco-world-heritage-sites-germany/|title=Unesco World Heritage Sites in Germany to Visit Now [All the Best!]|language=en-US|accessdate=2026-10-05}}</ref> Dina sakitar taun 1000, hiji bangsawan nu ngaranna Ehrenbert (atawa Erembert) ngadegkeun kastil di éta pasir. Ngaran awalna "Burg Ehrenbertstein" nu engkéna robah jadi Burg Ehrenbreitstein.<ref name="EB1911">{{Cite EB1911|wstitle=Ehrenbreitstein|volume=9|pages=130–131}}</ref> Kastil ieu mimiti disebutkeun dina dokumén tinulis nu masih aya dina taun 1139, salaku milik ti Uskup Agung Trier. Uskup Agung Hillin ngalegaan ieu kastil dina taun 1152–1169. Hiji kastil pangrojong (Burg Helferstein) diwangun di pasir nu katelah Helfenstein di sisih kidulna. Bénténg ieu tuluy dilegaan deui ku Uskup Agung Henry ti Fénétrange dina taun 1286, sarta Uskup Agung John II ti Baden dina taun 1481.<ref name="EB1911"/> Dina abad ka-16, pangwangunan mimiti dilakukeun pikeun ngarobah kastil jadi bénténg nu bisa nahan serangan pakarang bubuk mesiu anyar. Salah sahiji miam anu mimiti nyaéta meriam Greif nu beuratna 9 ton ti taun 1524. Di suku pasir, nu ditangtayungan ku bénténg, Philipp Christoph von Sötern ngawangun karaton Phillipsburg dina taun 1625-1629. Bénténg ieu terus ditingkatkeun ku penerusna, Karl Kaspar von der Leyen jeung Johann Hugo von Orsbeck. Dina taun 1632, bénténg ieu dikuasai ku Perancis sarta dina taun 1637 ku pasukan Kakaisaran nalika Perang Tilu Puluh Taun. == Rujukan == mm3pxmnt3u6shaj0y2ir5fj5up781zu 729832 729831 2026-10-05T07:54:14Z Oceanmuse 22609 /* Sajarah benteng */ 729832 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Festung Ehrenbreitstein Luftbild 080.jpg|jmpl|Bénténg Ehrenbreitstein ]] [[:en:Ehrenbreitstein_Fortress#References|Benteng Ehrenbreitstein]], nyaéta salah sahiji bénténg di nagara bagian [[Jérman]], [[:en:Rhineland-Palatinate|Rheinland-Pfalz]], nu pernahna di sisi wétan Walungan [[:en:Rhine|Rhine]], pas di peuntas sungapan Walungan [[:en:Moselle|Moselle]], sarta madep ka Kota Koblenz. Ieu bénténg tempatna [[Franz Wilhelm Junghuhn]] dihukum.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://tirto.id/junghuhn-duel-kawah-putih-dan-kina-cvjv|title=Junghuhn: Duel, Kawah Putih, dan Kina|last=Matanasi|first=Petrik|website=tirto.id|language=id|accessdate=2026-10-05}}</ref> == Mimiti hukuman jang Junghuhn == Hiji waktu, nalika mulang ka imah kolotna di Mansfeld dina taun 1830-an manéhna nyoba maéhan manéh alatan déprési, ieu ceuk E. M. Beekman dina ''[[iarchive:fugitivedreamsan0000embe|Fugitive Dreams: An Anthology of Dutch Colonial Literature (1988)]]''.<ref>{{Cite book|title=Fugitive Dreams: An Anthology of Dutch Colonial Culture (Periplus Library of the Indies Series)|url=http://archive.org/details/fugitivedreamsan0000embe|publisher=Periplus Editions|date=2000-08|isbn=978-962-593-627-7|last=Internet Archive}}</ref> Dina bagian éta buku, aya bubuka jembar ti Beekman nu dilengkepan ku tarjamahan ti rupa-rupa tokoh, salah sahijina Wilhelm Junghuhn (1809-1864), nu dijulukan "Humboldt ti Jawa".<ref name=":2">{{Cite journal|last=Boon|first=James A.|date=1990-02|title=Fugitive Dreams: An Anthology of Dutch Colonial Literature. Edited and translated by E. M. Beekman. Library of the Indies. Amherst: University of Massachusetts Press, 1988. xvi, 323 pp. $35.00.|url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-asian-studies/article/abs/fugitive-dreams-an-anthology-of-dutch-colonial-literature-edited-and-translated-by-e-m-beekman-library-of-the-indies-amherst-university-of-massachusetts-press-1988-xvi-323-pp-3500/DA9A860B26F293BB70CADBED5CEFF377|journal=The Journal of Asian Studies|language=en|volume=49|issue=1|pages=198–199|doi=10.2307/2058512|issn=1752-0401}}</ref> Junghuhn kagolong kana kelompok jalma nonkonformis, rélativis, radikal, sarta anarkis nu boga pangalaman lila di wewengkon jajahan nu ngawangun sudut pandang unikna.<ref name=":2" /> [[Gambar:Koblenz, Festung Ehrenbreitstein -- 2015 -- 7638.jpg|kiri|jmpl|Koblenz, Bénténg Ehrenbreitstein]] Tulisan-tulisanana nampilkeun pethikan nu ngagambarkeun kaayaan nu matak leungit semangat sarta kasingkirkeunana di éta wewengkon, nu ngajadikeun manéhna salah sahiji pencatat sajarah nu pohara punjul dina mangsana.<ref name=":2" /> Sataun ti harita, Junghuhn nu beuki kacanduan élmu jeung karék umur 22 taun, mutuskeun pikeun asup ka dinas militér Prusia, ngaran nagara Jerman baheula, salaku ahli bedah.<ref name=":1" /> Masalah anyar tuluy aya deui. Dina taun 1831, manéhna kapanggih adu jago jeung hiji mahasiswa ti Swiss. Junghuhn ngalaman loba tatu. Ku sabab duél dilarang ku hukum Prusia, dina tungtung taun 1831, Junghuhn ogé ditewak. Manéhna beunang hukuman 10 taun penjara sarta dikandangkeun di Bénténg Ehrenbreitstein ti mimiti taun 1832.<ref name=":1" /> == Sajarah benteng == Lamun nempo deui dina urut benteng saméméhna nu geus dihancurkeun ku Perancis dina taun 1801, ieu benténg diwangun ku Prusia antara taun 1817 jeung 1828 salaku tulang tonggong ti sistem bénténg régional, Festung Koblenz, sarta dipaké pikeun ngajaga wewengkon tengah Walungan Rhine, hiji wewengkon nu saméméhna bolak-balik ditarajang ku wadyabala [[Prancis|Perancis.]] Benteng Prusia ieu teu pernah ditarajang atawa diserang ku musuh. Prak ti taun 2002, Ehrenbreitstein geus jadi bagian ti [[:en:UNESCO|UNESCO]] World Heritage Site ''[[:en:Rhine_Gorge|Upper Middle Rhine Valley]]''.<ref>{{Cite web|url=https://www.reflectionsenroute.com/unesco-world-heritage-sites-germany/|title=Unesco World Heritage Sites in Germany to Visit Now [All the Best!]|language=en-US|accessdate=2026-10-05}}</ref> Dina sakitar taun 1000, hiji bangsawan nu ngaranna Ehrenbert (atawa Erembert) ngadegkeun kastil di éta pasir. Ngaran awalna "Burg Ehrenbertstein" nu engkéna robah jadi Burg Ehrenbreitstein.<ref name="EB1911">{{Cite EB1911|wstitle=Ehrenbreitstein|volume=9|pages=130–131}}</ref> Kastil ieu mimiti disebutkeun dina dokumén tinulis nu masih aya dina taun 1139, salaku milik ti Uskup Agung Trier. Uskup Agung Hillin ngalegaan ieu kastil dina taun 1152–1169. Hiji kastil pangrojong (Burg Helferstein) diwangun di pasir nu katelah Helfenstein di sisih kidulna. Bénténg ieu tuluy dilegaan deui ku Uskup Agung Henry ti Fénétrange dina taun 1286, sarta Uskup Agung John II ti Baden dina taun 1481.<ref name="EB1911" /> Dina abad ka-16, pangwangunan mimiti dilakukeun pikeun ngarobah kastil jadi bénténg nu bisa nahan serangan pakarang bubuk mesiu anyar. Salah sahiji miam anu mimiti nyaéta meriam Greif nu beuratna 9 ton ti taun 1524. Di suku pasir, nu ditangtayungan ku benteng, Philipp Christoph von Sötern ngawangun karaton Phillipsburg dina taun 1625-1629. Benteng ieu terus ditingkatkeun ku penerusna, Karl Kaspar von der Leyen jeung Johann Hugo von Orsbeck. Dina taun 1632, benteng ieu dikuasai ku Perancis sarta dina taun 1637 ku pasukan Kakaisaran nalika Perang Tilu Puluh Taun.<ref name="EB1911" /> == Rujukan == 0zs5p23jm4xewaide484nu1shqkzjo2 729833 729832 2026-10-05T07:54:34Z Oceanmuse 22609 /* Sajarah benteng */ 729833 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Festung Ehrenbreitstein Luftbild 080.jpg|jmpl|Bénténg Ehrenbreitstein ]] [[:en:Ehrenbreitstein_Fortress#References|Benteng Ehrenbreitstein]], nyaéta salah sahiji bénténg di nagara bagian [[Jérman]], [[:en:Rhineland-Palatinate|Rheinland-Pfalz]], nu pernahna di sisi wétan Walungan [[:en:Rhine|Rhine]], pas di peuntas sungapan Walungan [[:en:Moselle|Moselle]], sarta madep ka Kota Koblenz. Ieu bénténg tempatna [[Franz Wilhelm Junghuhn]] dihukum.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://tirto.id/junghuhn-duel-kawah-putih-dan-kina-cvjv|title=Junghuhn: Duel, Kawah Putih, dan Kina|last=Matanasi|first=Petrik|website=tirto.id|language=id|accessdate=2026-10-05}}</ref> == Mimiti hukuman jang Junghuhn == Hiji waktu, nalika mulang ka imah kolotna di Mansfeld dina taun 1830-an manéhna nyoba maéhan manéh alatan déprési, ieu ceuk E. M. Beekman dina ''[[iarchive:fugitivedreamsan0000embe|Fugitive Dreams: An Anthology of Dutch Colonial Literature (1988)]]''.<ref>{{Cite book|title=Fugitive Dreams: An Anthology of Dutch Colonial Culture (Periplus Library of the Indies Series)|url=http://archive.org/details/fugitivedreamsan0000embe|publisher=Periplus Editions|date=2000-08|isbn=978-962-593-627-7|last=Internet Archive}}</ref> Dina bagian éta buku, aya bubuka jembar ti Beekman nu dilengkepan ku tarjamahan ti rupa-rupa tokoh, salah sahijina Wilhelm Junghuhn (1809-1864), nu dijulukan "Humboldt ti Jawa".<ref name=":2">{{Cite journal|last=Boon|first=James A.|date=1990-02|title=Fugitive Dreams: An Anthology of Dutch Colonial Literature. Edited and translated by E. M. Beekman. Library of the Indies. Amherst: University of Massachusetts Press, 1988. xvi, 323 pp. $35.00.|url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-asian-studies/article/abs/fugitive-dreams-an-anthology-of-dutch-colonial-literature-edited-and-translated-by-e-m-beekman-library-of-the-indies-amherst-university-of-massachusetts-press-1988-xvi-323-pp-3500/DA9A860B26F293BB70CADBED5CEFF377|journal=The Journal of Asian Studies|language=en|volume=49|issue=1|pages=198–199|doi=10.2307/2058512|issn=1752-0401}}</ref> Junghuhn kagolong kana kelompok jalma nonkonformis, rélativis, radikal, sarta anarkis nu boga pangalaman lila di wewengkon jajahan nu ngawangun sudut pandang unikna.<ref name=":2" /> [[Gambar:Koblenz, Festung Ehrenbreitstein -- 2015 -- 7638.jpg|kiri|jmpl|Koblenz, Bénténg Ehrenbreitstein]] Tulisan-tulisanana nampilkeun pethikan nu ngagambarkeun kaayaan nu matak leungit semangat sarta kasingkirkeunana di éta wewengkon, nu ngajadikeun manéhna salah sahiji pencatat sajarah nu pohara punjul dina mangsana.<ref name=":2" /> Sataun ti harita, Junghuhn nu beuki kacanduan élmu jeung karék umur 22 taun, mutuskeun pikeun asup ka dinas militér Prusia, ngaran nagara Jerman baheula, salaku ahli bedah.<ref name=":1" /> Masalah anyar tuluy aya deui. Dina taun 1831, manéhna kapanggih adu jago jeung hiji mahasiswa ti Swiss. Junghuhn ngalaman loba tatu. Ku sabab duél dilarang ku hukum Prusia, dina tungtung taun 1831, Junghuhn ogé ditewak. Manéhna beunang hukuman 10 taun penjara sarta dikandangkeun di Bénténg Ehrenbreitstein ti mimiti taun 1832.<ref name=":1" /> == Sajarah benteng == Lamun nempo deui dina urut benteng saméméhna nu geus dihancurkeun ku Perancis dina taun 1801, ieu benténg diwangun ku Prusia antara taun 1817 jeung 1828 salaku tulang tonggong ti sistem bénténg régional, Festung Koblenz, sarta dipaké pikeun ngajaga wewengkon tengah Walungan Rhine, hiji wewengkon nu saméméhna bolak-balik ditarajang ku wadyabala [[Prancis|Perancis.]] Benteng Prusia ieu teu pernah ditarajang atawa diserang ku musuh. Prak ti taun 2002, Ehrenbreitstein geus jadi bagian ti [[:en:UNESCO|UNESCO]] World Heritage Site ''[[:en:Rhine_Gorge|Upper Middle Rhine Valley]]''.<ref>{{Cite web|url=https://www.reflectionsenroute.com/unesco-world-heritage-sites-germany/|title=Unesco World Heritage Sites in Germany to Visit Now [All the Best!]|language=en-US|accessdate=2026-10-05}}</ref> === Mimiti pangwangunan === Dina sakitar taun 1000, hiji bangsawan nu ngaranna Ehrenbert (atawa Erembert) ngadegkeun kastil di éta pasir. Ngaran awalna "Burg Ehrenbertstein" nu engkéna robah jadi Burg Ehrenbreitstein.<ref name="EB1911">{{Cite EB1911|wstitle=Ehrenbreitstein|volume=9|pages=130–131}}</ref> Kastil ieu mimiti disebutkeun dina dokumén tinulis nu masih aya dina taun 1139, salaku milik ti Uskup Agung Trier. Uskup Agung Hillin ngalegaan ieu kastil dina taun 1152–1169. Hiji kastil pangrojong (Burg Helferstein) diwangun di pasir nu katelah Helfenstein di sisih kidulna. Bénténg ieu tuluy dilegaan deui ku Uskup Agung Henry ti Fénétrange dina taun 1286, sarta Uskup Agung John II ti Baden dina taun 1481.<ref name="EB1911" /> Dina abad ka-16, pangwangunan mimiti dilakukeun pikeun ngarobah kastil jadi bénténg nu bisa nahan serangan pakarang bubuk mesiu anyar. Salah sahiji miam anu mimiti nyaéta meriam Greif nu beuratna 9 ton ti taun 1524. Di suku pasir, nu ditangtayungan ku benteng, Philipp Christoph von Sötern ngawangun karaton Phillipsburg dina taun 1625-1629. Benteng ieu terus ditingkatkeun ku penerusna, Karl Kaspar von der Leyen jeung Johann Hugo von Orsbeck. Dina taun 1632, benteng ieu dikuasai ku Perancis sarta dina taun 1637 ku pasukan Kakaisaran nalika Perang Tilu Puluh Taun.<ref name="EB1911" /> == Rujukan == tvkb0xohbovjzhnzgvaobqy63ku5tux 729834 729833 2026-10-05T07:55:12Z Oceanmuse 22609 /* Mimiti pangwangunan */ 729834 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Festung Ehrenbreitstein Luftbild 080.jpg|jmpl|Bénténg Ehrenbreitstein ]] [[:en:Ehrenbreitstein_Fortress#References|Benteng Ehrenbreitstein]], nyaéta salah sahiji bénténg di nagara bagian [[Jérman]], [[:en:Rhineland-Palatinate|Rheinland-Pfalz]], nu pernahna di sisi wétan Walungan [[:en:Rhine|Rhine]], pas di peuntas sungapan Walungan [[:en:Moselle|Moselle]], sarta madep ka Kota Koblenz. Ieu bénténg tempatna [[Franz Wilhelm Junghuhn]] dihukum.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://tirto.id/junghuhn-duel-kawah-putih-dan-kina-cvjv|title=Junghuhn: Duel, Kawah Putih, dan Kina|last=Matanasi|first=Petrik|website=tirto.id|language=id|accessdate=2026-10-05}}</ref> == Mimiti hukuman jang Junghuhn == Hiji waktu, nalika mulang ka imah kolotna di Mansfeld dina taun 1830-an manéhna nyoba maéhan manéh alatan déprési, ieu ceuk E. M. Beekman dina ''[[iarchive:fugitivedreamsan0000embe|Fugitive Dreams: An Anthology of Dutch Colonial Literature (1988)]]''.<ref>{{Cite book|title=Fugitive Dreams: An Anthology of Dutch Colonial Culture (Periplus Library of the Indies Series)|url=http://archive.org/details/fugitivedreamsan0000embe|publisher=Periplus Editions|date=2000-08|isbn=978-962-593-627-7|last=Internet Archive}}</ref> Dina bagian éta buku, aya bubuka jembar ti Beekman nu dilengkepan ku tarjamahan ti rupa-rupa tokoh, salah sahijina Wilhelm Junghuhn (1809-1864), nu dijulukan "Humboldt ti Jawa".<ref name=":2">{{Cite journal|last=Boon|first=James A.|date=1990-02|title=Fugitive Dreams: An Anthology of Dutch Colonial Literature. Edited and translated by E. M. Beekman. Library of the Indies. Amherst: University of Massachusetts Press, 1988. xvi, 323 pp. $35.00.|url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-asian-studies/article/abs/fugitive-dreams-an-anthology-of-dutch-colonial-literature-edited-and-translated-by-e-m-beekman-library-of-the-indies-amherst-university-of-massachusetts-press-1988-xvi-323-pp-3500/DA9A860B26F293BB70CADBED5CEFF377|journal=The Journal of Asian Studies|language=en|volume=49|issue=1|pages=198–199|doi=10.2307/2058512|issn=1752-0401}}</ref> Junghuhn kagolong kana kelompok jalma nonkonformis, rélativis, radikal, sarta anarkis nu boga pangalaman lila di wewengkon jajahan nu ngawangun sudut pandang unikna.<ref name=":2" /> [[Gambar:Koblenz, Festung Ehrenbreitstein -- 2015 -- 7638.jpg|kiri|jmpl|Koblenz, Bénténg Ehrenbreitstein]] Tulisan-tulisanana nampilkeun pethikan nu ngagambarkeun kaayaan nu matak leungit semangat sarta kasingkirkeunana di éta wewengkon, nu ngajadikeun manéhna salah sahiji pencatat sajarah nu pohara punjul dina mangsana.<ref name=":2" /> Sataun ti harita, Junghuhn nu beuki kacanduan élmu jeung karék umur 22 taun, mutuskeun pikeun asup ka dinas militér Prusia, ngaran nagara Jerman baheula, salaku ahli bedah.<ref name=":1" /> Masalah anyar tuluy aya deui. Dina taun 1831, manéhna kapanggih adu jago jeung hiji mahasiswa ti Swiss. Junghuhn ngalaman loba tatu. Ku sabab duél dilarang ku hukum Prusia, dina tungtung taun 1831, Junghuhn ogé ditewak. Manéhna beunang hukuman 10 taun penjara sarta dikandangkeun di Bénténg Ehrenbreitstein ti mimiti taun 1832.<ref name=":1" /> == Sajarah benteng == Lamun nempo deui dina urut benteng saméméhna nu geus dihancurkeun ku Perancis dina taun 1801, ieu benténg diwangun ku Prusia antara taun 1817 jeung 1828 salaku tulang tonggong ti sistem bénténg régional, Festung Koblenz, sarta dipaké pikeun ngajaga wewengkon tengah Walungan Rhine, hiji wewengkon nu saméméhna bolak-balik ditarajang ku wadyabala [[Prancis|Perancis.]] Benteng Prusia ieu teu pernah ditarajang atawa diserang ku musuh. Prak ti taun 2002, Ehrenbreitstein geus jadi bagian ti [[:en:UNESCO|UNESCO]] World Heritage Site ''[[:en:Rhine_Gorge|Upper Middle Rhine Valley]]''.<ref>{{Cite web|url=https://www.reflectionsenroute.com/unesco-world-heritage-sites-germany/|title=Unesco World Heritage Sites in Germany to Visit Now [All the Best!]|language=en-US|accessdate=2026-10-05}}</ref> === Mimiti pangwangunan === Dina sakitar taun 1000, hiji bangsawan nu ngaranna Ehrenbert ngadegkeun kastil di éta pasir. Ngaran awalna "Burg Ehrenbertstein" nu engkéna robah jadi Burg Ehrenbreitstein.<ref name="EB1911">{{Cite EB1911|wstitle=Ehrenbreitstein|volume=9|pages=130–131}}</ref> Kastil ieu mimiti disebutkeun dina dokumén tinulis nu masih aya dina taun 1139, salaku milik ti Uskup Agung Trier. Uskup Agung Hillin ngalegaan ieu kastil dina taun 1152-1169. Hiji kastil pangrojong (Burg Helferstein) diwangun di pasir nu katelah Helfenstein di sisih kidulna. Bénténg ieu tuluy dilegaan deui ku Uskup Agung Henry ti Fénétrange dina taun 1286, sarta Uskup Agung John II ti Baden dina taun 1481.<ref name="EB1911" /> Dina abad ka-16, pangwangunan mimiti dilakukeun pikeun ngarobah kastil jadi bénténg nu bisa nahan serangan pakarang bubuk mesiu anyar. Salah sahiji miam anu mimiti nyaéta meriam Greif nu beuratna 9 ton ti taun 1524. Di suku pasir, nu ditangtayungan ku benteng, Philipp Christoph von Sötern ngawangun karaton Phillipsburg dina taun 1625-1629. Benteng ieu terus ditingkatkeun ku penerusna, Karl Kaspar von der Leyen jeung Johann Hugo von Orsbeck. Dina taun 1632, benteng ieu dikuasai ku Perancis sarta dina taun 1637 ku pasukan Kakaisaran nalika Perang Tilu Puluh Taun.<ref name="EB1911" /> == Rujukan == d3vqebwmp9jxgdq035b7cypha68h3qu 0 109120 729830 2026-10-05T07:44:57Z Oceanmuse 22609 Nyieun kaca anyar [[Johanna Louisa Frederika Koch]] nyaéta pamajikan ti Franz Wilhelm Junghuhn, hiji ahli alam (naturalis) tur ahli gunung api (volkanolog) kasohor asal [[Jérman]] nu loba ngalalakon di Pulo Jawa. Manéhna ngalangsungkeun pernikahan jeung Junghuhn dina tanggal 23 Januari 1850 nalika Junghuhn keur balik heula ka [[Éropa]]. Tina pernikahan ieu, maranéhanana dikaruniai hiji putra. Johanna ogé nu matangan sarta ngadampingan Junghuhn nalika mutuskeun balik deui pikeun matuh... 729830 wikitext text/x-wiki [[Johanna Louisa Frederika Koch]] nyaéta pamajikan ti Franz Wilhelm Junghuhn, hiji ahli alam (naturalis) tur ahli gunung api (volkanolog) kasohor asal [[Jérman]] nu loba ngalalakon di Pulo Jawa. Manéhna ngalangsungkeun pernikahan jeung Junghuhn dina tanggal 23 Januari 1850 nalika Junghuhn keur balik heula ka [[Éropa]]. Tina pernikahan ieu, maranéhanana dikaruniai hiji putra. Johanna ogé nu matangan sarta ngadampingan Junghuhn nalika mutuskeun balik deui pikeun matuh jeung neruskeun panalungtikanana di Pulo Jawa dina taun 1855 sanggeus salakina cageur tina panyakitna. 6b0n7p8tipl2pyjfv9jm57bozwf2jfl 729835 729830 2026-10-05T07:59:13Z Oceanmuse 22609 729835 wikitext text/x-wiki [[Johanna Louisa Frederika Koch]] nyaéta pamajikan ti Franz Wilhelm Junghuhn, hiji ahli alam (naturalis) tur ahli gunung api (volkanolog) kasohor asal [[Jérman]] nu loba ngalalakon di Pulo Jawa.<ref>{{Cite news|url=https://nationalgeographic.grid.id/read/134206999/mengekalkan-franz-junghuhn-lewat-keindahan-karya-litografinya?page=all|title=Mengekalkan Franz Junghuhn Lewat Keindahan Karya Litografinya|last=Pranata|first=Galih|date=21 Januari 2025}}</ref> Manéhna ngalangsungkeun pernikahan jeung Junghuhn dina tanggal 23 Januari 1850 nalika Junghuhn keur balik heula ka [[Éropa]]. Tina pernikahan ieu, maranéhanana dikaruniai hiji putra. Johanna ogé nu matangan sarta ngadampingan Junghuhn nalika mutuskeun balik deui pikeun matuh jeung neruskeun panalungtikanana di Pulo Jawa dina taun 1855 sanggeus salakina cageur tina panyakitna. 6wbwvmbiignna48sff04v22kpwkbdk4 729836 729835 2026-10-05T07:59:33Z Oceanmuse 22609 729836 wikitext text/x-wiki [[Johanna Louisa Frederika Koch]] nyaéta pamajikan ti Franz Wilhelm Junghuhn, hiji ahli alam (naturalis) tur ahli gunung api (volkanolog) kasohor asal [[Jérman]] nu loba ngalalakon di Pulo Jawa.<ref name=":1">{{Cite news|url=https://nationalgeographic.grid.id/read/134206999/mengekalkan-franz-junghuhn-lewat-keindahan-karya-litografinya?page=all|title=Mengekalkan Franz Junghuhn Lewat Keindahan Karya Litografinya|last=Pranata|first=Galih|date=21 Januari 2025}}</ref> Manéhna ngalangsungkeun pernikahan jeung Junghuhn dina tanggal 23 Januari 1850 nalika Junghuhn keur balik heula ka [[Éropa]]. Tina pernikahan ieu, maranéhanana dikaruniai hiji putra. Johanna ogé nu matangan sarta ngadampingan Junghuhn nalika mutuskeun balik deui pikeun matuh jeung neruskeun panalungtikanana di Pulo Jawa dina taun 1855 sanggeus salakina cageur tina panyakitna.<ref name=":1" /> == Rujukan == 5c1vthkws6x134icsvw29kl4kwap6i7 729837 729836 2026-10-05T07:59:41Z Oceanmuse 22609 729837 wikitext text/x-wiki [[Johanna Louisa Frederika Koch]] nyaéta pamajikan ti Franz Wilhelm Junghuhn, hiji ahli alam (naturalis) tur ahli gunung api (volkanolog) kasohor asal [[Jérman]] nu loba ngalalakon di Pulo Jawa.<ref name=":1">{{Cite news|url=https://nationalgeographic.grid.id/read/134206999/mengekalkan-franz-junghuhn-lewat-keindahan-karya-litografinya?page=all|title=Mengekalkan Franz Junghuhn Lewat Keindahan Karya Litografinya|last=Pranata|first=Galih|date=21 Januari 2025}}</ref> Manéhna ngalangsungkeun pernikahan jeung Junghuhn dina tanggal 23 Januari 1850 nalika Junghuhn keur balik heula ka [[Éropa]]. Tina pernikahan ieu, maranéhanana dikaruniai hiji putra. Johanna ogé nu matangan sarta ngadampingan Junghuhn nalika mutuskeun balik deui pikeun matuh jeung neruskeun panalungtikanana di Pulo Jawa dina taun 1855 sanggeus salakina cageur tina panyakitna.<ref name=":1" /> == Rujukan == a9up16jludne2z068a80fbw97qut9nz 729838 729837 2026-10-05T08:06:58Z Oceanmuse 22609 729838 wikitext text/x-wiki [[Gambar:COLLECTIE TROPENMUSEUM Mevrouw Johanna Louisa Frederica Junghuhn-Koch in haar huis met gasten onder wie mevrouw De Vrij kinderen en huispersoneel TMnr 10018738.jpg|jmpl|Johanna Louisa Frederica Junghuhn-Koch di imahna bareng jeung para tamu]] [[Johanna Louisa Frederika Koch]] (1861-1942)<ref>{{Cite web|url=https://igv.nl/overleden-in-de-japanse-burgerkampen-te-padang-en-bangkinang-april-1942-september-1945/|title=Overleden in de Japanse burgerkampen te Padang en Bangkinang, april 1942 – september 1945 {{!}} IGV|last=Verbaarschott|first=H. J.|language=nl-NL|accessdate=2026-10-05}}</ref> nyaéta pamajikan ti Franz Wilhelm Junghuhn, hiji ahli alam (naturalis) tur ahli gunung api (volkanolog) kasohor asal [[Jérman]] nu loba ngalalakon di Pulo Jawa.<ref name=":1">{{Cite news|url=https://nationalgeographic.grid.id/read/134206999/mengekalkan-franz-junghuhn-lewat-keindahan-karya-litografinya?page=all|title=Mengekalkan Franz Junghuhn Lewat Keindahan Karya Litografinya|last=Pranata|first=Galih|date=21 Januari 2025}}</ref> Manéhna ngalangsungkeun pernikahan jeung Junghuhn dina tanggal 23 Januari 1850 nalika Junghuhn keur balik heula ka [[Éropa]]. Tina pernikahan ieu, maranéhanana dikaruniai hiji putra. Johanna ogé nu matangan sarta ngadampingan Junghuhn nalika mutuskeun balik deui pikeun matuh jeung neruskeun panalungtikanana di Pulo Jawa dina taun 1855 sanggeus salakina cageur tina panyakitna.<ref name=":1" /> == Patepung jeung Junghuhn == Singkat carita dina taun 1849 nepi ka 1855,<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.genarchives.com/Davies-Sumatra/g2/p1289.htm|title=Davies-Sumatra - Person Page 1,289|website=www.genarchives.com|accessdate=2026-10-05}}</ref> Junghuhn cicing di Walanda. Dina rentang waktu éta pisan, manéhna patepung jeung jodohna nu sanggup ngagoncangkeun jiwa teulasna. Éta wanoja pujaan haté téh ngaranna Louisa Frederica Koch. Manéhna nyaéta wanoja resep jeprut (geulis sarta simpé) putri ti hiji perwira militér Walanda nu ngaranna Kolonél Johan Christiaan Frederik Koch. Tuan Koch nyaéta sosok bapa nu galak sarta teureus, utamana dina ngadidik Louisa.<ref>{{Cite web|url=https://bandungbergerak.id/article/detail/1597934/telusur-sejarah-lembang-kisah-cinta-franz-wilhelm-junghuhn|title=TELUSUR SEJARAH LEMBANG: Kisah Cinta Franz Wilhelm Junghuhn {{!}} ...|last=Alifa|first=Malia Nur|website=BandungBergerak.id|language=id|accessdate=2026-10-05}}</ref> Louisa tumuwuh jadi budak awéwé nu disiplin jaba teu gampang menyerah. Manéhna nyaéta wanoja nu mémang diciptakeun ku Gusti pikeun sanggup hirup di wewengkon leuweung sarta hirup dina sarat keterbatasan fasilitas. Louisa resep pisan kana alam, sahingga engkéna mémang cocog jadi pasangan ti hiji ahli alam (naturalis).<ref name=":2" /> Dina tanggal 23 Januari 1850, ahirna Franz Wilhelm Junghuhn ngawin Louisa Frederika Koch di Walanda. Harita umur Junghuhn 41 taun sarta umur Louisa 22 taun. Tilu taun ti harita, Junghuhn meunangkeun kawarganagaraan Walanda. Sarta meureun teu loba jalma nu nyaho yén salian ti berkarya ngeunaan alam, Junghuhn ogé ngatransmisikeun karya-karya ngeunaan filsafat kahirupanana sarta ideu-ideu mikir bébas ngeunaan agama sarta garéja. Dina tanggal 30 Agustus 1855, Junghuhn jeung Louisa layar nuju ka Hindia Walanda, maranéhanana boga niat pikeun ninggalkeun Éropa pikeun salawasna. == Rujukan == eesx8yi91sv5umdgptyhu3djt46ve8b 729839 729838 2026-10-05T08:09:12Z Oceanmuse 22609 729839 wikitext text/x-wiki [[Gambar:COLLECTIE TROPENMUSEUM Mevrouw Johanna Louisa Frederica Junghuhn-Koch in haar huis met gasten onder wie mevrouw De Vrij kinderen en huispersoneel TMnr 10018738.jpg|jmpl|Johanna Louisa Frederica Junghuhn-Koch di imahna bareng jeung para tamu]] [[Johanna Louisa Frederika Koch]] (18 Januari 1827-7 Mei 1914)<ref>{{Cite web|url=https://gw.geneanet.org/assel209?lang=en&n=koch&p=johanna+louisa+frederica|title=Family tree of Johanna Louisa Frederica Koch|website=Geneanet|language=en|accessdate=2026-10-05}}</ref> nyaéta pamajikan ti Franz Wilhelm Junghuhn,<ref>{{Cite web|url=https://igv.nl/overleden-in-de-japanse-burgerkampen-te-padang-en-bangkinang-april-1942-september-1945/|title=Overleden in de Japanse burgerkampen te Padang en Bangkinang, april 1942 – september 1945 {{!}} IGV|last=Verbaarschott|first=H. J.|language=nl-NL|accessdate=2026-10-05}}</ref> hiji ahli alam (naturalis) tur ahli gunung api (volkanolog) kasohor asal [[Jérman]] nu loba ngalalakon di Pulo Jawa.<ref name=":1">{{Cite news|url=https://nationalgeographic.grid.id/read/134206999/mengekalkan-franz-junghuhn-lewat-keindahan-karya-litografinya?page=all|title=Mengekalkan Franz Junghuhn Lewat Keindahan Karya Litografinya|last=Pranata|first=Galih|date=21 Januari 2025}}</ref> Manéhna ngalangsungkeun pernikahan jeung Junghuhn dina tanggal 23 Januari 1850 nalika Junghuhn keur balik heula ka [[Éropa]]. Tina pernikahan ieu, maranéhanana dikaruniai hiji putra. Johanna ogé nu matangan sarta ngadampingan Junghuhn nalika mutuskeun balik deui pikeun matuh jeung neruskeun panalungtikanana di Pulo Jawa dina taun 1855 sanggeus salakina cageur tina panyakitna.<ref name=":1" /> == Patepung jeung Junghuhn == Singkat carita dina taun 1849 nepi ka 1855,<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.genarchives.com/Davies-Sumatra/g2/p1289.htm|title=Davies-Sumatra - Person Page 1,289|website=www.genarchives.com|accessdate=2026-10-05}}</ref> Junghuhn cicing di Walanda. Dina rentang waktu éta pisan, manéhna patepung jeung jodohna nu sanggup ngagoncangkeun jiwa teulasna. Éta wanoja pujaan haté téh ngaranna Louisa Frederica Koch. Manéhna nyaéta wanoja resep jeprut (geulis sarta simpé) putri ti hiji perwira militér Walanda nu ngaranna Kolonél Johan Christiaan Frederik Koch. Tuan Koch nyaéta sosok bapa nu galak sarta teureus, utamana dina ngadidik Louisa.<ref>{{Cite web|url=https://bandungbergerak.id/article/detail/1597934/telusur-sejarah-lembang-kisah-cinta-franz-wilhelm-junghuhn|title=TELUSUR SEJARAH LEMBANG: Kisah Cinta Franz Wilhelm Junghuhn {{!}} ...|last=Alifa|first=Malia Nur|website=BandungBergerak.id|language=id|accessdate=2026-10-05}}</ref> Louisa tumuwuh jadi budak awéwé nu disiplin jaba teu gampang menyerah. Manéhna nyaéta wanoja nu mémang diciptakeun ku Gusti pikeun sanggup hirup di wewengkon leuweung sarta hirup dina sarat keterbatasan fasilitas. Louisa resep pisan kana alam, sahingga engkéna mémang cocog jadi pasangan ti hiji ahli alam (naturalis).<ref name=":2" /> Dina tanggal 23 Januari 1850, ahirna Franz Wilhelm Junghuhn ngawin Louisa Frederika Koch di Walanda. Harita umur Junghuhn 41 taun sarta umur Louisa 22 taun. Tilu taun ti harita, Junghuhn meunangkeun kawarganagaraan Walanda. Sarta meureun teu loba jalma nu nyaho yén salian ti berkarya ngeunaan alam, Junghuhn ogé ngatransmisikeun karya-karya ngeunaan filsafat kahirupanana sarta ideu-ideu mikir bébas ngeunaan agama sarta garéja. Dina tanggal 30 Agustus 1855, Junghuhn jeung Louisa layar nuju ka Hindia Walanda, maranéhanana boga niat pikeun ninggalkeun Éropa pikeun salawasna. == Rujukan == kvhdven33ute2dna9i03gifruwzjl74 729840 729839 2026-10-05T08:09:50Z Oceanmuse 22609 729840 wikitext text/x-wiki [[Gambar:COLLECTIE TROPENMUSEUM Mevrouw Johanna Louisa Frederica Junghuhn-Koch in haar huis met gasten onder wie mevrouw De Vrij kinderen en huispersoneel TMnr 10018738.jpg|jmpl|Johanna Louisa Frederica Junghuhn-Koch di imahna bareng jeung para tamu]] [[Johanna Louisa Frederika Koch]] (18 Januari 1827-7 Mei 1914)<ref>{{Cite web|url=https://gw.geneanet.org/assel209?lang=en&n=koch&p=johanna+louisa+frederica|title=Family tree of Johanna Louisa Frederica Koch|website=Geneanet|language=en|accessdate=2026-10-05}}</ref> nyaéta pamajikan ti [[Franz Wilhelm Junghuhn]],<ref>{{Cite web|url=https://igv.nl/overleden-in-de-japanse-burgerkampen-te-padang-en-bangkinang-april-1942-september-1945/|title=Overleden in de Japanse burgerkampen te Padang en Bangkinang, april 1942 – september 1945 {{!}} IGV|last=Verbaarschott|first=H. J.|language=nl-NL|accessdate=2026-10-05}}</ref> hiji ahli alam (naturalis) tur ahli gunung api (volkanolog) kasohor asal [[Jérman]] nu loba ngalalakon di Pulo Jawa.<ref name=":1">{{Cite news|url=https://nationalgeographic.grid.id/read/134206999/mengekalkan-franz-junghuhn-lewat-keindahan-karya-litografinya?page=all|title=Mengekalkan Franz Junghuhn Lewat Keindahan Karya Litografinya|last=Pranata|first=Galih|date=21 Januari 2025}}</ref> Manéhna ngalangsungkeun pernikahan jeung Junghuhn dina tanggal 23 Januari 1850 nalika Junghuhn keur balik heula ka [[Éropa]]. Tina pernikahan ieu, maranéhanana dikaruniai hiji putra. Johanna ogé nu matangan sarta ngadampingan Junghuhn nalika mutuskeun balik deui pikeun matuh jeung neruskeun panalungtikanana di Pulo Jawa dina taun 1855 sanggeus salakina cageur tina panyakitna.<ref name=":1" /> == Patepung jeung Junghuhn == Singkat carita dina taun 1849 nepi ka 1855,<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.genarchives.com/Davies-Sumatra/g2/p1289.htm|title=Davies-Sumatra - Person Page 1,289|website=www.genarchives.com|accessdate=2026-10-05}}</ref> Junghuhn cicing di [[Walanda]]. Dina rentang waktu éta pisan, manéhna patepung jeung jodohna nu sanggup ngagoncangkeun jiwa teulasna. Éta wanoja pujaan haté téh ngaranna Louisa Frederica Koch. Manéhna nyaéta wanoja resep jeprut (geulis sarta simpé) putri ti hiji perwira militér Walanda nu ngaranna Kolonél Johan Christiaan Frederik Koch. Tuan Koch nyaéta sosok bapa nu galak sarta teureus, utamana dina ngadidik Louisa.<ref>{{Cite web|url=https://bandungbergerak.id/article/detail/1597934/telusur-sejarah-lembang-kisah-cinta-franz-wilhelm-junghuhn|title=TELUSUR SEJARAH LEMBANG: Kisah Cinta Franz Wilhelm Junghuhn {{!}} ...|last=Alifa|first=Malia Nur|website=BandungBergerak.id|language=id|accessdate=2026-10-05}}</ref> Louisa tumuwuh jadi budak awéwé nu disiplin jaba teu gampang menyerah. Manéhna nyaéta wanoja nu mémang diciptakeun ku Gusti pikeun sanggup hirup di wewengkon leuweung sarta hirup dina sarat keterbatasan fasilitas. Louisa resep pisan kana alam, sahingga engkéna mémang cocog jadi pasangan ti hiji ahli alam (naturalis).<ref name=":2" /> Dina tanggal 23 Januari 1850, ahirna Franz Wilhelm Junghuhn ngawin Louisa Frederika Koch di Walanda. Harita umur Junghuhn 41 taun sarta umur Louisa 22 taun. Tilu taun ti harita, Junghuhn meunangkeun kawarganagaraan Walanda. Sarta meureun teu loba jalma nu nyaho yén salian ti berkarya ngeunaan alam, Junghuhn ogé ngatransmisikeun karya-karya ngeunaan filsafat kahirupanana sarta ideu-ideu mikir bébas ngeunaan agama sarta garéja. Dina tanggal 30 Agustus 1855, Junghuhn jeung Louisa layar nuju ka Hindia Walanda, maranéhanana boga niat pikeun ninggalkeun Éropa pikeun salawasna. == Rujukan == 0ej39zsdzt502jsoqbgnjxailquc6m3 729841 729840 2026-10-05T08:12:37Z Oceanmuse 22609 729841 wikitext text/x-wiki [[Gambar:COLLECTIE TROPENMUSEUM Mevrouw Johanna Louisa Frederica Junghuhn-Koch in haar huis met gasten onder wie mevrouw De Vrij kinderen en huispersoneel TMnr 10018738.jpg|jmpl|Johanna Louisa Frederica Junghuhn-Koch di imahna bareng jeung para tamu]] [[Johanna Louisa Frederika Koch]] (18 Januari 1827-7 Mei 1914)<ref>{{Cite web|url=https://gw.geneanet.org/assel209?lang=en&n=koch&p=johanna+louisa+frederica|title=Family tree of Johanna Louisa Frederica Koch|website=Geneanet|language=en|accessdate=2026-10-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://picryl.com/media/kitlv-16069-junghuhn-franz-wilhelm-1809-1864-mrs-johanna-louisa-frederica-junghuhn-066976|title=KITLV - 16069 - Junghuhn, Franz Wilhelm (1809-1864) - Mrs. Johanna Louisa Frederica Junghuhn-Koch in Leiden - circa 1855|website=Universiteitsbibliotheek Leiden|language=en|accessdate=2026-10-05}}</ref> nyaéta pamajikan ti [[Franz Wilhelm Junghuhn]],<ref>{{Cite web|url=https://igv.nl/overleden-in-de-japanse-burgerkampen-te-padang-en-bangkinang-april-1942-september-1945/|title=Overleden in de Japanse burgerkampen te Padang en Bangkinang, april 1942 – september 1945 {{!}} IGV|last=Verbaarschott|first=H. J.|language=nl-NL|accessdate=2026-10-05}}</ref> hiji ahli alam (naturalis) tur ahli gunung api (volkanolog) kasohor asal [[Jérman]] nu loba ngalalakon di Pulo Jawa.<ref name=":1">{{Cite news|url=https://nationalgeographic.grid.id/read/134206999/mengekalkan-franz-junghuhn-lewat-keindahan-karya-litografinya?page=all|title=Mengekalkan Franz Junghuhn Lewat Keindahan Karya Litografinya|last=Pranata|first=Galih|date=21 Januari 2025}}</ref> Manéhna ngalangsungkeun pernikahan jeung Junghuhn dina tanggal 23 Januari 1850 nalika Junghuhn keur balik heula ka [[Éropa]]. Tina pernikahan ieu, maranéhanana dikaruniai hiji putra. Johanna ogé nu matangan sarta ngadampingan Junghuhn nalika mutuskeun balik deui pikeun matuh jeung neruskeun panalungtikanana di Pulo Jawa dina taun 1855 sanggeus salakina cageur tina panyakitna.<ref name=":1" /> == Patepung jeung Junghuhn == Singkat carita dina taun 1849 nepi ka 1855,<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.genarchives.com/Davies-Sumatra/g2/p1289.htm|title=Davies-Sumatra - Person Page 1,289|website=www.genarchives.com|accessdate=2026-10-05}}</ref> Junghuhn cicing di [[Walanda]]. Dina rentang waktu éta pisan, manéhna patepung jeung jodohna nu sanggup ngagoncangkeun jiwa teulasna. Éta wanoja pujaan haté téh ngaranna Louisa Frederica Koch. Manéhna nyaéta wanoja resep jeprut (geulis sarta simpé) putri ti hiji perwira militér Walanda nu ngaranna Kolonél Johan Christiaan Frederik Koch. Tuan Koch nyaéta sosok bapa nu galak sarta teureus, utamana dina ngadidik Louisa.<ref>{{Cite web|url=https://bandungbergerak.id/article/detail/1597934/telusur-sejarah-lembang-kisah-cinta-franz-wilhelm-junghuhn|title=TELUSUR SEJARAH LEMBANG: Kisah Cinta Franz Wilhelm Junghuhn {{!}} ...|last=Alifa|first=Malia Nur|website=BandungBergerak.id|language=id|accessdate=2026-10-05}}</ref> Louisa tumuwuh jadi budak awéwé nu disiplin jaba teu gampang menyerah. Manéhna nyaéta wanoja nu mémang diciptakeun ku Gusti pikeun sanggup hirup di wewengkon leuweung sarta hirup dina sarat keterbatasan fasilitas. Louisa resep pisan kana alam, sahingga engkéna mémang cocog jadi pasangan ti hiji ahli alam (naturalis).<ref name=":2" /> Dina tanggal 23 Januari 1850, ahirna Franz Wilhelm Junghuhn ngawin Louisa Frederika Koch di Walanda. Harita umur Junghuhn 41 taun sarta umur Louisa 22 taun. Tilu taun ti harita, Junghuhn meunangkeun kawarganagaraan Walanda. Sarta meureun teu loba jalma nu nyaho yén salian ti berkarya ngeunaan alam, Junghuhn ogé ngatransmisikeun karya-karya ngeunaan filsafat kahirupanana sarta ideu-ideu mikir bébas ngeunaan agama sarta garéja. Dina tanggal 30 Agustus 1855, Junghuhn jeung Louisa layar nuju ka Hindia Walanda, maranéhanana boga niat pikeun ninggalkeun Éropa pikeun salawasna. == Rujukan == 2sc6flpbez4j8wyld2ngbhax296fmmz 729842 729841 2026-10-05T08:15:33Z Oceanmuse 22609 729842 wikitext text/x-wiki [[Gambar:COLLECTIE TROPENMUSEUM Mevrouw Johanna Louisa Frederica Junghuhn-Koch in haar huis met gasten onder wie mevrouw De Vrij kinderen en huispersoneel TMnr 10018738.jpg|jmpl|Johanna Louisa Frederica Junghuhn-Koch di imahna bareng jeung para tamu]] [[Johanna Louisa Frederika Koch]] (18 Januari 1827-7 Mei 1914)<ref>{{Cite web|url=https://gw.geneanet.org/assel209?lang=en&n=koch&p=johanna+louisa+frederica|title=Family tree of Johanna Louisa Frederica Koch|website=Geneanet|language=en|accessdate=2026-10-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://picryl.com/media/kitlv-16069-junghuhn-franz-wilhelm-1809-1864-mrs-johanna-louisa-frederica-junghuhn-066976|title=KITLV - 16069 - Junghuhn, Franz Wilhelm (1809-1864) - Mrs. Johanna Louisa Frederica Junghuhn-Koch in Leiden - circa 1855|website=Universiteitsbibliotheek Leiden|language=en|accessdate=2026-10-05}}</ref> nyaéta pamajikan ti [[Franz Wilhelm Junghuhn]],<ref>{{Cite web|url=https://igv.nl/overleden-in-de-japanse-burgerkampen-te-padang-en-bangkinang-april-1942-september-1945/|title=Overleden in de Japanse burgerkampen te Padang en Bangkinang, april 1942 – september 1945 {{!}} IGV|last=Verbaarschott|first=H. J.|language=nl-NL|accessdate=2026-10-05}}</ref> hiji ahli alam (naturalis) tur ahli gunung api (volkanolog) kasohor asal [[Jérman]] nu loba ngalalakon di Pulo Jawa.<ref name=":1">{{Cite news|url=https://nationalgeographic.grid.id/read/134206999/mengekalkan-franz-junghuhn-lewat-keindahan-karya-litografinya?page=all|title=Mengekalkan Franz Junghuhn Lewat Keindahan Karya Litografinya|last=Pranata|first=Galih|date=21 Januari 2025}}</ref> Manéhna ngalangsungkeun pernikahan jeung Junghuhn dina tanggal 23 Januari 1850 nalika Junghuhn keur balik heula ka [[Éropa]]. Tina pernikahan ieu, maranéhanana dikaruniai hiji putra. Johanna ogé nu matangan sarta ngadampingan Junghuhn nalika mutuskeun balik deui pikeun matuh jeung neruskeun panalungtikanana di Pulo Jawa dina taun 1855 sanggeus salakina cageur tina panyakitna.<ref name=":1" /> == Patepung jeung Junghuhn == Singkat carita dina taun 1849 nepi ka 1855,<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.genarchives.com/Davies-Sumatra/g2/p1289.htm|title=Davies-Sumatra - Person Page 1,289|website=www.genarchives.com|accessdate=2026-10-05}}</ref> Junghuhn cicing di [[Walanda]]. Dina rentang waktu éta pisan, manéhna patepung jeung jodohna nu sanggup ngagoncangkeun jiwa teulasna. Éta wanoja pujaan haté téh ngaranna Louisa Frederica Koch. Manéhna nyaéta wanoja resep jeprut (geulis sarta simpé) putri ti hiji perwira militér Walanda nu ngaranna Kolonél Johan Christiaan Frederik Koch. Tuan Koch nyaéta sosok bapa nu galak sarta teureus, utamana dina ngadidik Louisa.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://bandungbergerak.id/article/detail/1597934/telusur-sejarah-lembang-kisah-cinta-franz-wilhelm-junghuhn|title=TELUSUR SEJARAH LEMBANG: Kisah Cinta Franz Wilhelm Junghuhn {{!}} ...|last=Alifa|first=Malia Nur|website=BandungBergerak.id|language=id|accessdate=2026-10-05}}</ref> Louisa tumuwuh jadi budak awéwé nu disiplin jaba teu gampang menyerah. Manéhna nyaéta wanoja nu mémang diciptakeun ku Gusti pikeun sanggup hirup di wewengkon leuweung sarta hirup dina sarat keterbatasan fasilitas. Louisa resep pisan kana alam, sahingga engkéna mémang cocog jadi pasangan ti hiji ahli alam (naturalis).<ref name=":2" /> Dina tanggal 23 Januari 1850, ahirna Franz Wilhelm Junghuhn ngawin Louisa Frederika Koch di Walanda. Harita umur Junghuhn 41 taun sarta umur Louisa 22 taun. Tilu taun ti harita, Junghuhn meunangkeun kawarganagaraan Walanda. Sarta meureun teu loba jalma nu nyaho yén salian ti berkarya ngeunaan alam, Junghuhn ogé ngatransmisikeun karya-karya ngeunaan filsafat kahirupanana sarta ideu-ideu mikir bébas ngeunaan agama sarta garéja. Dina tanggal 30 Agustus 1855, Junghuhn jeung Louisa layar nuju ka Hindia Walanda, maranéhanana boga niat pikeun ninggalkeun Éropa pikeun salawasna.<ref name=":3" /> == Kahirupan sanggeus nikah == Milu ka salakina, Johanna pernah cicing di Cianjur. Dina taun-taun awal pernikahan maranéhanana, Louisa katara pisan bisa ngimbangan teureusna sipat Junghuhn. Sataun ti harita, nyaéta dina tanggal 15 Juli 1857, ieu pasangan ahirna pindah ka wewengkon Jayagiri, Lembang. Di dieu pisan cinta maranéhanana terpatri kalawan jero sarta abadi, malahan putra maranéhanana, Frans Lodewijk Christiaan Junghuhn, babar di Lembang.<ref name=":3" /> == Rujukan == lh4l6akea97feh13tdxjf0ap0snzo5j 729843 729842 2026-10-05T08:17:14Z Oceanmuse 22609 729843 wikitext text/x-wiki [[Gambar:COLLECTIE TROPENMUSEUM Mevrouw Johanna Louisa Frederica Junghuhn-Koch in haar huis met gasten onder wie mevrouw De Vrij kinderen en huispersoneel TMnr 10018738.jpg|jmpl|Johanna Louisa Frederica Junghuhn-Koch di imahna bareng jeung para tamu]] [[Johanna Louisa Frederika Koch]] (18 Januari 1827-7 Mei 1914)<ref>{{Cite web|url=https://gw.geneanet.org/assel209?lang=en&n=koch&p=johanna+louisa+frederica|title=Family tree of Johanna Louisa Frederica Koch|website=Geneanet|language=en|accessdate=2026-10-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://picryl.com/media/kitlv-16069-junghuhn-franz-wilhelm-1809-1864-mrs-johanna-louisa-frederica-junghuhn-066976|title=KITLV - 16069 - Junghuhn, Franz Wilhelm (1809-1864) - Mrs. Johanna Louisa Frederica Junghuhn-Koch in Leiden - circa 1855|website=Universiteitsbibliotheek Leiden|language=en|accessdate=2026-10-05}}</ref> nyaéta pamajikan ti [[Franz Wilhelm Junghuhn]],<ref>{{Cite web|url=https://igv.nl/overleden-in-de-japanse-burgerkampen-te-padang-en-bangkinang-april-1942-september-1945/|title=Overleden in de Japanse burgerkampen te Padang en Bangkinang, april 1942 – september 1945 {{!}} IGV|last=Verbaarschott|first=H. J.|language=nl-NL|accessdate=2026-10-05}}</ref> hiji ahli alam (naturalis) tur ahli gunung api (volkanolog) kasohor asal [[Jérman]] nu loba ngalalakon di Pulo Jawa.<ref name=":1">{{Cite news|url=https://nationalgeographic.grid.id/read/134206999/mengekalkan-franz-junghuhn-lewat-keindahan-karya-litografinya?page=all|title=Mengekalkan Franz Junghuhn Lewat Keindahan Karya Litografinya|last=Pranata|first=Galih|date=21 Januari 2025}}</ref> Manéhna ngalangsungkeun pernikahan jeung Junghuhn dina tanggal 23 Januari 1850 nalika Junghuhn keur balik heula ka [[Éropa]]. Tina pernikahan ieu, maranéhanana dikaruniai hiji putra. Johanna ogé nu matangan sarta ngadampingan Junghuhn nalika mutuskeun balik deui pikeun matuh jeung neruskeun panalungtikanana di Pulo Jawa dina taun 1855 sanggeus salakina cageur tina panyakitna.<ref name=":1" /> == Patepung jeung Junghuhn == Singkat carita dina taun 1849 nepi ka 1855,<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.genarchives.com/Davies-Sumatra/g2/p1289.htm|title=Davies-Sumatra - Person Page 1,289|website=www.genarchives.com|accessdate=2026-10-05}}</ref> Junghuhn cicing di [[Walanda]]. Dina rentang waktu éta pisan, manéhna patepung jeung jodohna nu sanggup ngagoncangkeun jiwa teulasna. Éta wanoja pujaan haté téh ngaranna Louisa Frederica Koch. Manéhna nyaéta wanoja resep jeprut (geulis sarta simpé) putri ti hiji perwira militér Walanda nu ngaranna Kolonél Johan Christiaan Frederik Koch. Tuan Koch nyaéta sosok bapa nu galak sarta teureus, utamana dina ngadidik Louisa.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://bandungbergerak.id/article/detail/1597934/telusur-sejarah-lembang-kisah-cinta-franz-wilhelm-junghuhn|title=TELUSUR SEJARAH LEMBANG: Kisah Cinta Franz Wilhelm Junghuhn {{!}} ...|last=Alifa|first=Malia Nur|website=BandungBergerak.id|language=id|accessdate=2026-10-05}}</ref> Louisa tumuwuh jadi budak awéwé nu disiplin jaba teu gampang menyerah. Manéhna nyaéta wanoja nu mémang diciptakeun ku Gusti pikeun sanggup hirup di wewengkon leuweung sarta hirup dina sarat keterbatasan fasilitas. Louisa resep pisan kana alam, sahingga engkéna mémang cocog jadi pasangan ti hiji ahli alam (naturalis).<ref name=":2" /> Dina tanggal 23 Januari 1850, ahirna Franz Wilhelm Junghuhn ngawin Louisa Frederika Koch di Walanda. Harita umur Junghuhn 41 taun sarta umur Louisa 22 taun. Tilu taun ti harita, Junghuhn meunangkeun kawarganagaraan Walanda. Sarta meureun teu loba jalma nu nyaho yén salian ti berkarya ngeunaan alam, Junghuhn ogé ngatransmisikeun karya-karya ngeunaan filsafat kahirupanana sarta ideu-ideu mikir bébas ngeunaan agama sarta garéja. Dina tanggal 30 Agustus 1855, Junghuhn jeung Louisa layar nuju ka Hindia Walanda, maranéhanana boga niat pikeun ninggalkeun Éropa pikeun salawasna.<ref name=":3" /> == Kahirupan sanggeus nikah == Milu ka salakina, Johanna pernah cicing di Cianjur. Dina taun-taun awal pernikahan maranéhanana, Louisa katara pisan bisa ngimbangan teureusna sipat Junghuhn. Sataun ti harita, nyaéta dina tanggal 15 Juli 1857, ieu pasangan ahirna pindah ka wewengkon Jayagiri, Lembang. Di dieu pisan cinta maranéhanana terpatri kalawan jero sarta abadi, malahan putra maranéhanana, Frans Lodewijk Christiaan Junghuhn, babar di Lembang.<ref name=":3" /> Junghuhn mimiti resep kana widang fotografi. Manéhna mindeng pisan ngabadagkeun momen-momen matak resep sarta rékan-rékan gawéna. Aya kalana manéhna poéan ngan jeung alat-alat potona waé, tuluy Louisa ngan saukur ngadawuh, “Hayu ka kebon, urang moto deui.”<ref name=":3" /> Salian ti ngadukung kana pagawéanana, Louisa ogé ngadukung pisan kana hobi salakina. Manéhna boga moto nu lamun ditarjamahkeun mah nyaéta sakumaha berikut: “Kuring nyaah ka manéhna salaku dirina sorangan, lain salaku manéhna pikeun ngacapan égo kuring.” Saéstuna hiji pemikiran nu pohara bijaksana nu kudu ditulad ku sadaya pasangan nu maca ieu tulisan.<ref name=":3" /> Sanggeus Junghuhn pupus dina taun 1864, Louisa ngarasakeun kasepian nu jero, tapi manéhna teu eureun di dinya. Manéhna babarengan jeung anakna, Lodewijk, nu engkéna jadi pagawe di pausahaan kai di Sumatra, muka hiji motél leutik di kiduleun Taman Junghuhn. Lokasi motél éta ayeuna pas pisan di lokasi hiji swalayan (Borma). Baheula éta motél téh durung boga ngaran, ngan sababaraha urang waé nu nginep dina sabulan. Sarta sanggeus Louisa ninggalkeun tempat éta (balik ka Walanda), éta motél ngagolér teu kaurus lumayan lila. Dina ahirna, éta motél leutik sarta sederhana téh dijual ka Jacoba atawa Nyonya Homann sarta robah ngaranna jadi hotel Beau Séjour.<ref name=":3" /> == Rujukan == r9iznm50vp4i3zx3fc3026gi1rfhabn 729844 729843 2026-10-05T08:20:40Z Oceanmuse 22609 /* Kahirupan sanggeus nikah */ 729844 wikitext text/x-wiki [[Gambar:COLLECTIE TROPENMUSEUM Mevrouw Johanna Louisa Frederica Junghuhn-Koch in haar huis met gasten onder wie mevrouw De Vrij kinderen en huispersoneel TMnr 10018738.jpg|jmpl|Johanna Louisa Frederica Junghuhn-Koch di imahna bareng jeung para tamu]] [[Johanna Louisa Frederika Koch]] (18 Januari 1827-7 Mei 1914)<ref>{{Cite web|url=https://gw.geneanet.org/assel209?lang=en&n=koch&p=johanna+louisa+frederica|title=Family tree of Johanna Louisa Frederica Koch|website=Geneanet|language=en|accessdate=2026-10-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://picryl.com/media/kitlv-16069-junghuhn-franz-wilhelm-1809-1864-mrs-johanna-louisa-frederica-junghuhn-066976|title=KITLV - 16069 - Junghuhn, Franz Wilhelm (1809-1864) - Mrs. Johanna Louisa Frederica Junghuhn-Koch in Leiden - circa 1855|website=Universiteitsbibliotheek Leiden|language=en|accessdate=2026-10-05}}</ref> nyaéta pamajikan ti [[Franz Wilhelm Junghuhn]],<ref>{{Cite web|url=https://igv.nl/overleden-in-de-japanse-burgerkampen-te-padang-en-bangkinang-april-1942-september-1945/|title=Overleden in de Japanse burgerkampen te Padang en Bangkinang, april 1942 – september 1945 {{!}} IGV|last=Verbaarschott|first=H. J.|language=nl-NL|accessdate=2026-10-05}}</ref> hiji ahli alam (naturalis) tur ahli gunung api (volkanolog) kasohor asal [[Jérman]] nu loba ngalalakon di Pulo Jawa.<ref name=":1">{{Cite news|url=https://nationalgeographic.grid.id/read/134206999/mengekalkan-franz-junghuhn-lewat-keindahan-karya-litografinya?page=all|title=Mengekalkan Franz Junghuhn Lewat Keindahan Karya Litografinya|last=Pranata|first=Galih|date=21 Januari 2025}}</ref> Manéhna ngalangsungkeun pernikahan jeung Junghuhn dina tanggal 23 Januari 1850 nalika Junghuhn keur balik heula ka [[Éropa]]. Tina pernikahan ieu, maranéhanana dikaruniai hiji putra. Johanna ogé nu matangan sarta ngadampingan Junghuhn nalika mutuskeun balik deui pikeun matuh jeung neruskeun panalungtikanana di Pulo Jawa dina taun 1855 sanggeus salakina cageur tina panyakitna.<ref name=":1" /> == Patepung jeung Junghuhn == Singkat carita dina taun 1849 nepi ka 1855,<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.genarchives.com/Davies-Sumatra/g2/p1289.htm|title=Davies-Sumatra - Person Page 1,289|website=www.genarchives.com|accessdate=2026-10-05}}</ref> Junghuhn cicing di [[Walanda]]. Dina rentang waktu éta pisan, manéhna patepung jeung jodohna nu sanggup ngagoncangkeun jiwa teulasna. Éta wanoja pujaan haté téh ngaranna Louisa Frederica Koch. Manéhna nyaéta wanoja resep jeprut (geulis sarta simpé) putri ti hiji perwira militér Walanda nu ngaranna Kolonél Johan Christiaan Frederik Koch. Tuan Koch nyaéta sosok bapa nu galak sarta teureus, utamana dina ngadidik Louisa.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://bandungbergerak.id/article/detail/1597934/telusur-sejarah-lembang-kisah-cinta-franz-wilhelm-junghuhn|title=TELUSUR SEJARAH LEMBANG: Kisah Cinta Franz Wilhelm Junghuhn {{!}} ...|last=Alifa|first=Malia Nur|website=BandungBergerak.id|language=id|accessdate=2026-10-05}}</ref> Louisa tumuwuh jadi budak awéwé nu disiplin jaba teu gampang menyerah. Manéhna nyaéta wanoja nu mémang diciptakeun ku Gusti pikeun sanggup hirup di wewengkon leuweung sarta hirup dina sarat keterbatasan fasilitas. Louisa resep pisan kana alam, sahingga engkéna mémang cocog jadi pasangan ti hiji ahli alam (naturalis).<ref name=":2" /> Dina tanggal 23 Januari 1850, ahirna Franz Wilhelm Junghuhn ngawin Louisa Frederika Koch di Walanda. Harita umur Junghuhn 41 taun sarta umur Louisa 22 taun. Tilu taun ti harita, Junghuhn meunangkeun kawarganagaraan Walanda. Sarta meureun teu loba jalma nu nyaho yén salian ti berkarya ngeunaan alam, Junghuhn ogé ngatransmisikeun karya-karya ngeunaan filsafat kahirupanana sarta ideu-ideu mikir bébas ngeunaan agama sarta garéja. Dina tanggal 30 Agustus 1855, Junghuhn jeung Louisa layar nuju ka Hindia Walanda, maranéhanana boga niat pikeun ninggalkeun Éropa pikeun salawasna.<ref name=":3" /> == Kahirupan sanggeus nikah == Milu ka salakina, Johanna pernah cicing di Cianjur. Dina taun-taun awal pernikahan maranéhanana, Louisa katara pisan bisa ngimbangan teureusna sipat Junghuhn. Sataun ti harita, nyaéta dina tanggal 15 Juli 1857, ieu pasangan ahirna pindah ka wewengkon Jayagiri, Lembang. Di dieu pisan cinta maranéhanana terpatri kalawan jero sarta abadi, malahan putra maranéhanana, Frans Lodewijk Christiaan Junghuhn, babar di Lembang.<ref name=":3" /> Junghuhn mimiti resep kana widang fotografi. Manéhna mindeng pisan ngabadagkeun momen-momen matak resep sarta rékan-rékan gawéna. Aya kalana manéhna poéan ngan jeung alat-alat potona waé, tuluy Louisa ngan saukur ngadawuh, “Hayu ka kebon, urang moto deui.”<ref name=":3" /> [[Gambar:Junghuhn-Grabmal.jpg|kiri|jmpl|Makam Junghuhn di Jayagiri, Lembang]] Salian ti ngadukung kana pagawéanana, Louisa ogé ngadukung pisan kana hobi salakina. Manéhna boga moto nu lamun ditarjamahkeun mah nyaéta sakumaha berikut: “Kuring nyaah ka manéhna salaku dirina sorangan, lain salaku manéhna pikeun ngacapan égo kuring.” Saéstuna hiji pemikiran nu pohara bijaksana nu kudu ditulad ku sadaya pasangan nu maca ieu tulisan.<ref name=":3" /> Sanggeus Junghuhn pupus dina taun 1864, Louisa ngarasakeun kasepian nu jero, tapi manéhna teu eureun di dinya. Manéhna babarengan jeung anakna, Lodewijk, nu engkéna jadi pagawe di pausahaan kai di Sumatra, muka hiji motél leutik di kiduleun Taman Junghuhn. Lokasi motél éta ayeuna pas pisan di lokasi hiji swalayan (Borma). Baheula éta motél téh durung boga ngaran, ngan sababaraha urang waé nu nginep dina sabulan. Sarta sanggeus Louisa ninggalkeun tempat éta (balik ka Walanda), éta motél ngagolér teu kaurus lumayan lila. Dina ahirna, éta motél leutik sarta sederhana téh dijual ka Jacoba atawa Nyonya Homann sarta robah ngaranna jadi hotel Beau Séjour.<ref name=":3" /> == Rujukan == 9p926i05pdgpvajg6wg7i3viahi9wgv 729845 729844 2026-10-05T08:21:10Z Oceanmuse 22609 /* Kahirupan sanggeus nikah */ 729845 wikitext text/x-wiki [[Gambar:COLLECTIE TROPENMUSEUM Mevrouw Johanna Louisa Frederica Junghuhn-Koch in haar huis met gasten onder wie mevrouw De Vrij kinderen en huispersoneel TMnr 10018738.jpg|jmpl|Johanna Louisa Frederica Junghuhn-Koch di imahna bareng jeung para tamu]] [[Johanna Louisa Frederika Koch]] (18 Januari 1827-7 Mei 1914)<ref>{{Cite web|url=https://gw.geneanet.org/assel209?lang=en&n=koch&p=johanna+louisa+frederica|title=Family tree of Johanna Louisa Frederica Koch|website=Geneanet|language=en|accessdate=2026-10-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://picryl.com/media/kitlv-16069-junghuhn-franz-wilhelm-1809-1864-mrs-johanna-louisa-frederica-junghuhn-066976|title=KITLV - 16069 - Junghuhn, Franz Wilhelm (1809-1864) - Mrs. Johanna Louisa Frederica Junghuhn-Koch in Leiden - circa 1855|website=Universiteitsbibliotheek Leiden|language=en|accessdate=2026-10-05}}</ref> nyaéta pamajikan ti [[Franz Wilhelm Junghuhn]],<ref>{{Cite web|url=https://igv.nl/overleden-in-de-japanse-burgerkampen-te-padang-en-bangkinang-april-1942-september-1945/|title=Overleden in de Japanse burgerkampen te Padang en Bangkinang, april 1942 – september 1945 {{!}} IGV|last=Verbaarschott|first=H. J.|language=nl-NL|accessdate=2026-10-05}}</ref> hiji ahli alam (naturalis) tur ahli gunung api (volkanolog) kasohor asal [[Jérman]] nu loba ngalalakon di Pulo Jawa.<ref name=":1">{{Cite news|url=https://nationalgeographic.grid.id/read/134206999/mengekalkan-franz-junghuhn-lewat-keindahan-karya-litografinya?page=all|title=Mengekalkan Franz Junghuhn Lewat Keindahan Karya Litografinya|last=Pranata|first=Galih|date=21 Januari 2025}}</ref> Manéhna ngalangsungkeun pernikahan jeung Junghuhn dina tanggal 23 Januari 1850 nalika Junghuhn keur balik heula ka [[Éropa]]. Tina pernikahan ieu, maranéhanana dikaruniai hiji putra. Johanna ogé nu matangan sarta ngadampingan Junghuhn nalika mutuskeun balik deui pikeun matuh jeung neruskeun panalungtikanana di Pulo Jawa dina taun 1855 sanggeus salakina cageur tina panyakitna.<ref name=":1" /> == Patepung jeung Junghuhn == Singkat carita dina taun 1849 nepi ka 1855,<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.genarchives.com/Davies-Sumatra/g2/p1289.htm|title=Davies-Sumatra - Person Page 1,289|website=www.genarchives.com|accessdate=2026-10-05}}</ref> Junghuhn cicing di [[Walanda]]. Dina rentang waktu éta pisan, manéhna patepung jeung jodohna nu sanggup ngagoncangkeun jiwa teulasna. Éta wanoja pujaan haté téh ngaranna Louisa Frederica Koch. Manéhna nyaéta wanoja resep jeprut (geulis sarta simpé) putri ti hiji perwira militér Walanda nu ngaranna Kolonél Johan Christiaan Frederik Koch. Tuan Koch nyaéta sosok bapa nu galak sarta teureus, utamana dina ngadidik Louisa.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://bandungbergerak.id/article/detail/1597934/telusur-sejarah-lembang-kisah-cinta-franz-wilhelm-junghuhn|title=TELUSUR SEJARAH LEMBANG: Kisah Cinta Franz Wilhelm Junghuhn {{!}} ...|last=Alifa|first=Malia Nur|website=BandungBergerak.id|language=id|accessdate=2026-10-05}}</ref> Louisa tumuwuh jadi budak awéwé nu disiplin jaba teu gampang menyerah. Manéhna nyaéta wanoja nu mémang diciptakeun ku Gusti pikeun sanggup hirup di wewengkon leuweung sarta hirup dina sarat keterbatasan fasilitas. Louisa resep pisan kana alam, sahingga engkéna mémang cocog jadi pasangan ti hiji ahli alam (naturalis).<ref name=":2" /> Dina tanggal 23 Januari 1850, ahirna Franz Wilhelm Junghuhn ngawin Louisa Frederika Koch di Walanda. Harita umur Junghuhn 41 taun sarta umur Louisa 22 taun. Tilu taun ti harita, Junghuhn meunangkeun kawarganagaraan Walanda. Sarta meureun teu loba jalma nu nyaho yén salian ti berkarya ngeunaan alam, Junghuhn ogé ngatransmisikeun karya-karya ngeunaan filsafat kahirupanana sarta ideu-ideu mikir bébas ngeunaan agama sarta garéja. Dina tanggal 30 Agustus 1855, Junghuhn jeung Louisa layar nuju ka Hindia Walanda, maranéhanana boga niat pikeun ninggalkeun Éropa pikeun salawasna.<ref name=":3" /> == Kahirupan sanggeus nikah == [[Gambar:Junghuhn-Grabmal.jpg|kiri|jmpl|Makam Junghuhn di Jayagiri, Lembang]] Milu ka salakina, Johanna pernah cicing di Cianjur. Dina taun-taun awal pernikahan maranéhanana, Louisa katara pisan bisa ngimbangan teureusna sipat Junghuhn. Sataun ti harita, nyaéta dina tanggal 15 Juli 1857, ieu pasangan ahirna pindah ka wewengkon Jayagiri, Lembang. Di dieu pisan cinta maranéhanana terpatri kalawan jero sarta abadi, malahan putra maranéhanana, Frans Lodewijk Christiaan Junghuhn, babar di Lembang.<ref name=":3" /> Junghuhn mimiti resep kana widang fotografi. Manéhna mindeng pisan ngabadagkeun momen-momen matak resep sarta rékan-rékan gawéna. Aya kalana manéhna poéan ngan jeung alat-alat potona waé, tuluy Louisa ngan saukur ngadawuh, “Hayu ka kebon, urang moto deui.”<ref name=":3" /> Salian ti ngadukung kana pagawéanana, Louisa ogé ngadukung pisan kana hobi salakina. Manéhna boga moto nu lamun ditarjamahkeun mah nyaéta sakumaha berikut: “Kuring nyaah ka manéhna salaku dirina sorangan, lain salaku manéhna pikeun ngacapan égo kuring.” Saéstuna hiji pemikiran nu pohara bijaksana nu kudu ditulad ku sadaya pasangan nu maca ieu tulisan.<ref name=":3" /> Sanggeus Junghuhn pupus dina taun 1864, Louisa ngarasakeun kasepian nu jero, tapi manéhna teu eureun di dinya. Manéhna babarengan jeung anakna, Lodewijk, nu engkéna jadi pagawe di pausahaan kai di Sumatra, muka hiji motél leutik di kiduleun Taman Junghuhn. Lokasi motél éta ayeuna pas pisan di lokasi hiji swalayan (Borma). Baheula éta motél téh durung boga ngaran, ngan sababaraha urang waé nu nginep dina sabulan. Sarta sanggeus Louisa ninggalkeun tempat éta (balik ka Walanda), éta motél ngagolér teu kaurus lumayan lila. Dina ahirna, éta motél leutik sarta sederhana téh dijual ka Jacoba atawa Nyonya Homann sarta robah ngaranna jadi hotel Beau Séjour.<ref name=":3" /> == Rujukan == sl7f4w1uaf1jgiackhcltwf0l8njytx 0 109121 729846 2026-10-05T08:53:50Z Oceanmuse 22609 Nyieun kaca anyar Kompleks Makam raja-raja Tallo pernahna di Kalurahan Tallo, Kacamatan Tallo, [[Kota Makassar]] sarta aya dina kaluhuran 8 méter di luhureun permukaan laut. Makam raja-raja Tallo ieu baheulana nyaéta pasir leutik di sisi laut jeung walungan, nu ayeuna jadi pamukiman warga. Di jero kompleks makam kasebut, aya sakitar 70 atawa 80 astana nu kaayaanna masih utuh atawa nu geus ruksak. Kompleks makam ieu nyaéta kumpulan kulawarga bangsawan jeung raja Karajaan Tallo. 729846 wikitext text/x-wiki Kompleks Makam raja-raja Tallo pernahna di Kalurahan Tallo, Kacamatan Tallo, [[Kota Makassar]] sarta aya dina kaluhuran 8 méter di luhureun permukaan laut. Makam raja-raja Tallo ieu baheulana nyaéta pasir leutik di sisi laut jeung walungan, nu ayeuna jadi pamukiman warga. Di jero kompleks makam kasebut, aya sakitar 70 atawa 80 astana nu kaayaanna masih utuh atawa nu geus ruksak. Kompleks makam ieu nyaéta kumpulan kulawarga bangsawan jeung raja Karajaan Tallo. kned2nemtloxnuqp3t8nyvslgngbhq4 729847 729846 2026-10-05T08:54:31Z Oceanmuse 22609 729847 wikitext text/x-wiki Kompleks Makam raja-raja Tallo pernahna di Kalurahan Tallo, Kacamatan Tallo, [[Kota Makassar]] sarta aya dina kaluhuran 8 méter di luhureun permukaan laut. Makam raja-raja Tallo ieu baheulana nyaéta pasir leutik di sisi laut jeung walungan, nu ayeuna jadi pamukiman warga. Di jero kompleks makam kasebut, aya sakitar 70 atawa 80 astana nu kaayaanna masih utuh atawa nu geus ruksak. Kompleks makam ieu nyaéta kumpulan kulawarga bangsawan jeung raja Karajaan Tallo.<ref>{{Cite web|url=https://makassarkota.go.id/destinasi/9|title=Kompleks Makam Raja-Raja Tallo|website=makassarkota.go.id|language=id|accessdate=2026-10-05}}</ref> == Rujukan == csj89qniqe8lx810rzpzuzyfg5x7ud1 729848 729847 2026-10-05T08:55:42Z Oceanmuse 22609 729848 wikitext text/x-wiki Kompleks Makam raja-raja Tallo pernahna di Kalurahan Tallo, Kacamatan Tallo, [[Kota Makassar]] sarta aya dina kaluhuran 8 méter di luhureun permukaan laut. Makam raja-raja Tallo ieu baheulana nyaéta pasir leutik di sisi laut jeung walungan, nu ayeuna jadi pamukiman warga. Di jero kompleks makam kasebut, aya sakitar 70 atawa 80 astana nu kaayaanna masih utuh atawa nu geus ruksak. Kompleks makam ieu nyaéta kumpulan kulawarga bangsawan jeung raja Karajaan Tallo.<ref>{{Cite web|url=https://makassarkota.go.id/destinasi/9|title=Kompleks Makam Raja-Raja Tallo|website=makassarkota.go.id|language=id|accessdate=2026-10-05}}</ref> Dumasar kana ngaranna, Karajaan Tallo nyaéta pecahan ti Karajaan Gowa. Karajaan ieu ogé kaasup salah sahiji nu pangpangaruhna nepi ka jadi panaratas kajayaan Makassar dina awal abad ka-17. Situs Pamakaman Raja-Raja Tallo muat kurang leuwih 78 makam, tapi ngan sabagian nu geus teridentifikasi kalawan pasti. Dumasar kana papan informasi resmi nu terpasang di aréa panto lebet situs, tercatat lobana 21 ngaran raja nu dimakamkeun di kawasan cagar budaya kasebut.<ref>{{Cite web|url=https://indonesiakaya.com/pustaka-indonesia/menyusuri-pemakaman-raja-tallo-di-utara-makassar/|title=Menyusuri Pemakaman Raja Tallo di Utara Makassar|website=Indonesia Kaya|accessdate=2026-10-05}}</ref> == Rujukan == bwxfa1pgx0xsa2d112dli567ff6yl4c 729849 729848 2026-10-05T08:56:23Z Oceanmuse 22609 729849 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Makam Raja-Raja Tallo - Abdullah Daeeng Riboko.jpg|jmpl|Makam Raja-Raja Tallo]] Kompleks Makam raja-raja Tallo pernahna di Kalurahan Tallo, Kacamatan Tallo, [[Kota Makassar]] sarta aya dina kaluhuran 8 méter di luhureun permukaan laut. Makam raja-raja Tallo ieu baheulana nyaéta pasir leutik di sisi laut jeung walungan, nu ayeuna jadi pamukiman warga. Di jero kompleks makam kasebut, aya sakitar 70 atawa 80 astana nu kaayaanna masih utuh atawa nu geus ruksak. Kompleks makam ieu nyaéta kumpulan kulawarga bangsawan jeung raja Karajaan Tallo.<ref>{{Cite web|url=https://makassarkota.go.id/destinasi/9|title=Kompleks Makam Raja-Raja Tallo|website=makassarkota.go.id|language=id|accessdate=2026-10-05}}</ref> Dumasar kana ngaranna, Karajaan Tallo nyaéta pecahan ti Karajaan Gowa. Karajaan ieu ogé kaasup salah sahiji nu pangpangaruhna nepi ka jadi panaratas kajayaan Makassar dina awal abad ka-17. Situs Pamakaman Raja-Raja Tallo muat kurang leuwih 78 makam, tapi ngan sabagian nu geus teridentifikasi kalawan pasti. Dumasar kana papan informasi resmi nu terpasang di aréa panto lebet situs, tercatat lobana 21 ngaran raja nu dimakamkeun di kawasan cagar budaya kasebut.<ref>{{Cite web|url=https://indonesiakaya.com/pustaka-indonesia/menyusuri-pemakaman-raja-tallo-di-utara-makassar/|title=Menyusuri Pemakaman Raja Tallo di Utara Makassar|website=Indonesia Kaya|accessdate=2026-10-05}}</ref> == Rujukan == j77i983j5i3qgniz0v56zlpuzx53far 10 109122 729851 2026-10-05T11:32:42Z Rafka Aditia 29183 Kotrétan 729851 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Infobox settlement <!-- Nama Provinsi --> | name = {{{ngaran|{{{nami|{{{nama|{{{name|{{PAGENAMEBASE}}}}}}}}}}}}}} | official_name = {{{ngaran_resmi|{{{ngaran resmi|{{{nami_resmi|{{{nami resmi|{{{nama_resmi|{{{nama resmi|}}}}}}}}}}}}}}}}}} | native_name = {{{ngaran_asli|{{{ngaran asli|{{{nami_asli|{{{nami asli|{{{nama_asli|{{{nama asli|}}}}}}}}}}}}}}}}}} | native_name_lang = {{{basa_ngaran_asli|{{{bahasa ngaran asli|{{{basa_nami_asli|{{{basa nami asli|{{{bahasa_nama_asli|{{{bahasa nama asli|}}}}}}}}}}}}}}}}}} | other_name = {{{alias|{{{ngaran lian|{{{nami lian|{{{nama lain|}}}}}}}}}}}} | settlement_type = {{#switch:{{{settlement_type|{{{settlement type|}}}}}}|calon puseur dayeuh|calon ibu kota = [[Puseur dayeuh Indonésia|Puseur dayeuh mangsa datang]]|puseur dayeuh|ibu kota = [[Wewengkon administratif husus di Indonésia|Daérah husus ibu kota]]|daérah istiméwa|daerah istimewa = [[Wewengkon administratif husus di Indonésia|Daérah istiméwa]]|otsus=[[Wewengkon administratif husus di Indonésia|Propinsi otonomi husus]]|[[Propinsi di Indonesia|Propinsi]]}} <!-- Transkripsi basa daérah --> | translit_lang1 = {{{translit_lang1|}}} | translit_lang1_type = {{{translit_lang1_btype|}}} | translit_lang1_info = {{{translit_lang1_info|}}} | translit_lang1_type1 = {{{translit_lang1_type1|}}} | translit_lang1_info1 = {{{translit_lang1_info1|}}} | translit_lang1_type2 = {{{translit_lang1_type2|}}} | translit_lang1_info2 = {{{translit_lang1_info2|}}} | translit_lang1_type3 = {{{translit_lang1_type3|}}} | translit_lang1_info3 = {{{translit_lang1_info3|}}} | translit_lang1_type4 = {{{translit_lang1_type4|}}} | translit_lang1_info4 = {{{translit_lang1_info4|}}} | translit_lang1_type5 = {{{translit_lang1_type5|}}} | translit_lang1_info5 = {{{translit_lang1_info5|}}} | translit_lang1_type6 = {{{translit_lang1_type6|}}} | translit_lang1_info6 = {{{translit_lang1_info6|}}} <!-- Gambar, julukan, dan motto --> | image_skyline = {{{poto|{{{foto|}}}}}} | imagesize = {{{ukuran_foto|{{{ukuran foto|}}}}}} | image_alt = {{{alt_foto|{{{alt foto|}}}}}} | image_caption = {{{caption|}}} | image_flag = {{{bendera|}}} | image_seal = {{{lambang|}}} | seal_link = {{{link_lambang|}}} | image_blank_emblem = {{{logo|}}} | blank_emblem_size = {{{ukuran_logo|}}} | blank_emblem_type = {{{link_logo|}}} | etymology = {{{etimologi|{{{etymology|}}}}}} | nickname = {{{julukan|}}} | motto = {{{motto|}}} | anthem = {{{anthem|}}} <!-- Péta jeung koordinat --> | image_map = {{#invoke:Infobox mapframe | autoWithCaption | onByDefault = {{#ifeq:{{{coordinates|}}}||yes|{{#ifeq:{{#invoke:coordinates|coord2text|{{{coordinates|}}}|lat}}||no|{{#if:{{#invoke:String|match|s= {{{module|}}} |pattern= mapframe |ignore_errors= true}}|no|yes}}}}}} | mapframe-marker = town | mapframe-stroke-width = 2 | mapframe-wikidata = yes }} | mapsize = {{{ukuran_péta|{{{ukuran péta|{{{ukuran_peta|{{{ukuran peta|}}}}}}}}}}}} | map_alt = {{{alt_peta|{{{alt peta|}}}}}} | map_caption = Péta interaktif {{if empty|{{{ngaran|{{{nami|{{{nama|{{{name|}}}}}}}}}}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | latitude = {{{latitude|{{{lintang|}}}}}} | longitude = {{{longitude|{{{bujur|}}}}}} | coordinates = {{#if:{{{coordinates|}}}|{{#invoke:Coordinates|coordinsert|{{{coordinates|}}}|type:adm1st}}|{{#if:{{#Property:P625|from={{{qid|}}}}}|{{Coord|3=type:adm1st|qid={{{qid|}}}|display={{if empty|{{{coordinates_display|}}}|inline,title}}|format=dms}}}}}} <!-- Lokasi --> | subdivision_type = Nagara | subdivision_name = {{flag|Indonésia}} <!-- Pendirian dan pembubaran wilayah --> | established_title = Dasar hukum pangadegan | established_date = {{{dasar_hukum|{{{dasar hukum|}}}}}} | established_title1 = Tanggal | established_date1 = {{{tanggal|{{{tanggal|}}}}}} | established_title2 = Poé jadi | established_date2 = {{{poé_jadi|{{{poé jadi|{{{hari_jadi|{{{hari jadi|}}}}}}}}}}}} | extinct_title = Dibubarkeun | extinct_date = {{{dibubarkeun|{{{dibubarkan|{{{bubar|}}}}}}}}} | founder = {{{pangadeg|{{{pendiri|}}}}}} | named_for = {{{dingaranan_dumasar|{{{dinamian_dumasar|{{{dinamai_berdasarkan|}}}}}}}}} <!-- Puseur dayeuh jeung satuan pamaréntahan di handapeunana --> | seat_type = Puseur dayeuh | seat = {{{puseur dayeuh|{{{ibukota|{{{ibu kota|}}}}}}}}} | seat1_type = Kota gedé lianna | seat1 = {{{kota_besar|{{{kota besar|}}}}}} | parts_type = Jumlah satuan pamaréntahan{{{jumlahsatuanpamaréntahanref|{{{ref jumlah satuan pamaréntahan|{{{ref_jumlah_satuan_pamaréntahan|{{{jumlahsatuanpemerintahanref|{{{ref jumlah satuan pemerintahan|{{{ref_jumlah_satuan_pemerintahan|}}}}}}}}}}}}}}}}}} | parts_style = coll | p1 = {{#if: {{{kabupatén|{{{kabupaten|}}}}}} | Kabupatén: {{{kabupatén|{{{kabupaten|}}}}}} }} | p2 = {{#if: {{{kota|}}} | Kota: {{{kota}}} }} | p3 = {{#if: {{{kecamatan|}}} | {{#switch:{{{nama|{{{name|}}}}}}|Yogyakarta=Kapanéwon/kemantrén|Papua|Papua Kulon|Papua Pagunungan|Papua Kidul|Papua Kidul Ngulon|Papua Tengah=Distrik|#default=Kacamatan}}: {{{kacamatan|{{{kecamatan}}}}}} }} | p4 = {{#if: {{{kalurahan|{{{kelurahan|}}}}}} | Kalurahan: {{{kalurahan|{{{kelurahan}}}}}} }} | p5 = {{#if: {{{désa|{{{desa|}}}}}} | {{#switch:{{{ngaran|{{{nami|{{{nama|{{{name|}}}}}}}}}}}}|Acéh=Gampong/kute|Yogyakarta=Kalurahan (husus)|Jambi=Désa/dusun|Kalimantan Wétan|Riau=Kampung/désa|Papua|Papua Kulon|Papua Pagunungan|Papua Tengah|Papua Kidul|Papua Kidul Ngulon=Kampung|Sulawesi Kidul=Lémbang/désa|Sumatra Kulon=Nagari/désa|Sumatra Kalér=Nagori/désa|Lampung=Pekon/tiyuh/kampung/désa|Maluku=Negeri/negeri administratif|#default=Désa}}: {{{désa|{{{desa}}}}}} }} <!-- Pamaréntahan --> | government_footnotes = {{{ref_pamaréntahan|{{{ref pamaréntahan|{{{ref_pemerintahan|{{{ref pemerintahan|}}}}}}}}}}}} | government_type = {{{jinis_pamaréntahan|{{{jinis pamaréntahan|{{{jenis_pemerintahan|{{{jenis pemerintahan|}}}}}}}}}}}} | governing_body = {{{badan_pamaréntahan|{{{badan pamaréntahan|{{{badan_pemerintahan|{{{badan pemerintahan|}}}}}}}}}}}} | leader_party = {{{partéy|{{{partai|}}}}}} | leader_title = [[Wali nanggroe {{PAGENAME}}|Wali Nanggroe]] | leader_name = {{{ngaran wali nanggroe|{{{ngaran_wali_nanggroe|{{{nami wali nanggroe|{{{nami_wali_nanggroe|{{{nama wali nanggroe|{{{nama_wali_nanggroe|}}}}}}}}}}}}}}}}}} | leader_title1 = {{#if: {{{kapala_otorita|{{{kapala otorita|{{{kepala_otorita|{{{kepala otorita|}}}}}}}}}}}} | [[Kapala Otorita Ibu Kota Nusantara|Kapala Otorita]] | [[Gubernur {{PAGENAME}}|Gubernur]] }} | leader_name1 = {{If empty|{{{ngaran_gubernur|{{{ngaran gubernur|{{{nami_gubernur|{{{nami gubernur|{{{nama_gubernur|{{{nama gubernur|}}}}}}}}}}}}}}}}}} | {{{kapala_otorita|{{{kapala otorita|{{{kepala_otorita|{{{kepala otorita|}}}}}}}}}}}}}} | leader_title2 = {{#if: {{{wakil_kapala_otorita|{{{wakil kapala otorita|{{{wakil_kepala_otorita|{{{wakil kepala otorita|}}}}}}}}}}}} | [[Wakil Kapala Otorita Ibu Kota Nusantara|Wakil Kapala Otorita]] | [[Wakil Gubernur {{PAGENAME}}|Wakil Gubernur]] }} | leader_name2 = {{If empty|{{{nama_wakil_gubernur|{{{ngaran wakil gubernur|{{{ngaran_wakil_gubernur|{{{nami wakil gubernur|{{{nami_wakil_gubernur|{{{nama wakil gubernur|}}}}}}}}}}}}}}}}}} | {{{wakil_kapala_otorita|{{{wakil kapala otorita|{{{wakil_kepala_otorita|{{{wakil kepala otorita|}}}}}}}}}}}}}} | leader_title3 = Sékrétaris Daérah | leader_name3 = {{{ngaran_sékrétaris_daérah|{{{ngaran sékrétaris daérah|{{{nami_sékrétaris_daérah|{{{nami sékrétaris daérah|{{{nama_sekretaris_daerah|{{{nama sekretaris daerah|}}}}}}}}}}}}}}}}}} | leader_title4 = {{#switch:{{{ngaran|{{{nami|{{{nama|{{{name|}}}}}}}}}}}} |Acéh=[[Dewan Pangwakil Rahayat Acéh|Ketua DPRA]] |Papua Kulon=[[Dewan Pangwakil Rahayat {{PAGENAME}}|Ketua DPRPB]] |Papua Tengah=[[Dewan Pangwakil Rahayat {{PAGENAME}}|Ketua DPRPT]] |Papua=[[Déwan Pangwakil Rahayat {{PAGENAME}}|Pupuhu DPRP]] |Papua Pagunungan=[[Dewan Pangwakil Rahayat {{PAGENAME}}|Pupuhu DPRPP]] |Papua Kidul=[[Dewan Pangwakil Rahayat {{PAGENAME}}|Pupuhu DPRPS]] |Papua Kidul Ngulon=[[Dewan Perwakilan Rahayat {{PAGENAME}}|Pupuhu DPRPBD]] |#default=[[Dewan Pangwakil Rahayat Daérah Propinsi {{PAGENAME}}|Pupuhu DPRD]] }} | leader_name4 = {{{ngaran_pupuhu_dprd|{{{ngaran pupuhu DPRD|{{{nami_pupuhu_dprd|{{{nami pupuhu DPRD|{{{nama_ketua_dprd|{{{nama ketua DPRD|}}}}}}}}}}}}}}}}}} <!-- Kaayaan géografi --> | total_type = Total | unit_pref = <!-- Luas wilayah --> | area_footnotes = {{{ref_lega|{{{ref lega|{{{ref_luas|{{{ref luas|}}}}}}}}}}}} | area_total_km2 = {{{lega|{{{luas|}}}}}} | area_land_km2 = {{{lega_daratan|{{{lega daratan|{{{legadaratan|{{{luas_daratan|{{{luas daratan|{{{luasdaratan|}}}}}}}}}}}}}}}}}} | area_water_km2 = {{{lega_cai|{{{lega cai|{{{legacai|{{{luas_perairan|{{{luas perairan|{{{luasperairan|}}}}}}}}}}}}}}}}}} | area_water_percent = {{{persén_cai|{{{persén cai|{{{perséncai|{{{persen_perairan|{{{persen perairan|{{{persenperairan|}}}}}}}}}}}}}}}}}} <!-- ketinggian --> | elevation_max_footnotes = {{{tinggi maks ref|{{{ref tinggi maks|{{{ref_tinggi_maks|}}}}}}}}} | elevation_max_m = {{{tinggi maks|{{{tinggi_maks|}}}}}} | elevation_min_footnotes = {{{tinggi min ref|{{{ref tinggi min|{{{ref_tinggi_min|}}}}}}}}} | elevation_min_m = {{{tinggi min|{{{tinggi_min|}}}}}} <!-- population --> | population_footnotes = {{{pangeusi ref|{{{ref pangeusi|{{{populasi ref|{{{ref penduduk|{{{ref populasi|{{{ref_populasi|}}}}}}}}}}}}}}}}}} | population_total = {{{pangeusi|{{{penduduk|}}}}}} | population_as_of = {{{taun pangeusi|{{{taun_pangeusi|{{{tahun populasi|{{{tahun_populasi|}}}}}}}}}}}} | population_rank = {{#if: {{{réngking pangeusi|{{{réngking_pangeusi|{{{peringkat populasi|{{{peringkat_populasi|}}}}}}}}}}}} | [[Daptar propinsi di Indonésia|{{{réngking pangeusi|{{{réngking_pangeusi|{{{peringkat populasi|{{{peringkat_populasi}}}}}}}}}}}}]] }} | population_density_km2 = {{#if:{{{kapadetan|{{{kepadatan|}}}}}}|{{{kapadetan|{{{kepadatan}}}}}}|auto}} | population_demonym = {{{demonim|}}} <!-- demographics (section 1) --> | demographics_type1 = Démografi | demographics1_footnotes = {{{ref démografi|{{{ref_démografi|{{{ref demografi|{{{ref_demografi|}}}}}}}}}}}} | demographics1_title1 = Ageman | demographics1_info1 = {{{ageman|{{{agama|}}}}}} | demographics1_title2 = Basa | demographics1_info2 = {{{basa|{{{bahasa|}}}}}} | demographics1_title3 = [[Indéks Pangwangunan Manusa|IPM]] | demographics1_info3 = {{{IPM|{{{ipm|}}}}}} <!-- time zone(s) --> | timezone1 = {{{zona wanci|{{{zona_wanci|{{{zona waktu|{{{zona_waktu|}}}}}}}}}}}} | utc_offset1 = {{{utc|}}} <!-- postal codes, area code --> | postal_code_type = Kode pos | postal_code = {{{kode pos|{{{kodepos|{{{kode_pos|}}}}}}}}} | area_code_type = Kode aréa telepon | area_code = {{{kode aréa|{{{kode_aréa|{{{kode area|{{{kode_area|}}}}}}}}}}}} | geocode = {{{GeoCode|{{{geocode|}}}}}} | iso_code = {{{ISO|{{{iso|}}}}}} | registration_plate_type = [[Tanda Nomer Kendaraan Bermotor Indonésia|Pelat kendaraan]] | registration_plate = {{{TNKB|{{{tnkb|}}}}}} | code1_name = Kode Keméndagri | code1_info = {{#invoke:Wikidata | claim | property=P2588 | value={{{kodedagri|{{{kode_kemendagri|}}}}}} | list=false }} | code2_name = Kode BPS | code2_info = {{#invoke:Wikidata | claim | property=P1588 | value={{{kodebps|{{{kode_bps|}}}}}} | list=false }} <!-- blank fields (section 1) --> | blank1_name = [[Anggaran pendapatan jeung balanja daérah|APBD]] | blank1_info = {{#if: {{{total APBD|{{{total_apbd|}}}}}} {{{tahun APBD|{{{tahun_apbd|}}}}}}|{{{total APBD|{{{total_apbd}}}}}} <small>({{{tahun APBD|{{{tahun_apbd|}}}}}})</small>}} | blank2_name = [[Pendapatan asli daérah|PAD]] | blank2_info = {{{PAD|{{{pad|}}}}}} | blank3_name = [[Dana alokasi umum|DAU]] | blank3_info = {{{DAU|{{{dau|}}}}}} | blank4_name = [[Dana alokasi husus|DAK]] | blank4_info = {{{DAK|{{{dak|}}}}}} <!-- blank fields (section 2) --> | blank_name_sec2 = Slogan pariwisata | blank_info_sec2 = {{{slogan|}}} | blank1_name_sec2 = [[Lagu daérah]] | blank1_info_sec2 = {{{lagu|}}} | blank2_name_sec2 = [[Imah adat]] | blank2_info_sec2 = {{{imah|{{{rumah|}}}}}} | blank3_name_sec2 = Senjata tradisional | blank3_info_sec2 = {{{senjata|}}} | blank4_name_sec2 = Flora resmi | blank4_info_sec2 = {{{flora|}}} | blank5_name_sec2 = Fauna resmi | blank5_info_sec2 = {{{fauna|}}} <!-- website, footnotes --------> | website = {{{loka|{{{ramatloka|{{{web|{{{website|}}}}}}}}}}}} | footnotes = {{{catetansuku|{{{catetan_suku|{{{catatankaki|{{{catatan_kaki|{{{footnotes|}}}}}}}}}}}}}}} }}</includeonly><noinclude>{{dokumentasi}} {{Kotakinfo_Dati1/kotrétan}} </noinclude> o1gydz7z4cxjqc2v0oz3gwdbwy9tbh8