Wikipedia swwiki https://sw.wikipedia.org/wiki/Mwanzo MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter Media Maalum Majadiliano Mtumiaji Majadiliano ya mtumiaji Wikipedia Majadiliano ya Wikipedia Faili Majadiliano ya faili MediaWiki Majadiliano ya MediaWiki Kigezo Majadiliano ya kigezo Msaada Majadiliano ya msaada Jamii Majadiliano ya jamii Lango Majadiliano ya lango Wikichanzo Majadiliano ya Wikichanzo TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Dodoma 0 1749 1566857 1300622 2026-06-06T12:01:34Z Jackline Kelvin 89994 1566857 wikitext text/x-wiki [[File:Dodomaz.flac|thumb|Dodoma]] [[Picha:Dodoma, Tanzania..jpg|humbnail|right|100px|Sehemu mojawapo katika mji wa Dodoma]] [[Picha:Tanzania Dodoma Mjini location map.svg|thumb|Picha ya ramani ya ikionesha eneo la Jiji la Dodoma]] [[Picha:University_of_Dodoma.jpg|thumb|Chuo kikuu cha Dodoma (UDOM)]] '''Dodoma''' ni jina la * [[Dodoma (mji)|Mji wa Dodoma]] ambao ni Mji Mkuu wa [[Tanzania]] * [[Mkoa wa Dodoma]] * na Wilaya ya Dodoma (mjini na kijijini). * Pia ni makao makuu ya chama tawala Tanzania, [[Chama Cha Mapinduzi]] (CCM). {{Maana}} [[Jamii:Tanzania]] [[Jamii:Makala zinazotofautisha maana]] 1b2hq5y7bda1fk4ub9o4wya59ijc3s6 Kondoa 0 2637 1566865 1178207 2026-06-06T12:08:38Z Jackline Kelvin 89994 1566865 wikitext text/x-wiki [[File:Kondoa.flac|thumb|Kondoa]] [[Picha:Dodoma-Kondoa.svg|thumb|Ramani ya kondoa]] [[Picha:Kondoa mchoro mwambani 2012 Tamino (cropped).jpg|thumb|Kondoa mchoro mwambani ]] [[Picha:View point kondoa caves.jpg|thumb| Kondoa]] '''Kondoa''' ni jina la *[[Kondoa (mji)|Mji wa Kondoa]] *[[Wilaya ya Kondoa]] {{maana}} [[Jamii:Tanzania]] [[Jamii:Makala zinazotofautisha maana]] f264oslvn1m0z37kczkhqziwgwnmakw Mbeya (mji) 0 3026 1566860 1495358 2026-06-06T12:03:58Z Zubeda03 83744 /* */ 1566860 wikitext text/x-wiki [[File:Wilaya ya Mbeya city.flac|thumb|Mbeya city District]] {{Infobox Settlement |jina_rasmi = Jiji la Mbeya |picha_ya_satelite = Mbeya.jpg |maelezo_ya_picha = Mlima wa Loleza juu ya mji wa Mbeya |pushpin_map = Tanzania |pushpin_map_caption = Mahali pa mji wa Mbeya katika Tanzania |settlement_type = Jiji |subdivision_type = [[Madola|Nchi]] |subdivision_name = [[Tanzania]] |subdivision_type1 = [[:Jamii:Mikoa ya Tanzania|Mkoa]] |subdivision_name1 = [[Mkoa wa Mbeya|Mbeya]] |subdivision_type2 = [[Wilaya za Tanzania|Wilaya]] |subdivision_name2 = [[Wilaya ya Mbeya Mjini|Mbeya Mjini]] |wakazi_kwa_ujumla = 541603 |latd=8 |latm=53 |lats=24 |latNS=S |longd=33 |longm=25 |longs=48 |longEW=E |website = }} [[Picha:Mbeya City .jpg|thumb|Mkowa wa Mbea]] '''Jiji la Mbeya''' ni [[mji]] mkubwa kusini-magharibi mwa [[Tanzania]] wenye hadhi ya [[jiji]] na [[msimbo wa Posta]] 53100. Mbeya ni [[kitovu]] cha [[Nyanda za Juu za Kusini]] ambazo ni eneo la [[uzalishaji]] wa [[zao|mazao]] mengi. Ni [[makao makuu]] ya [[mkoa wa Mbeya]]. ==Jiografia== Mji umeenea katika [[bonde]] kati ya [[safu]] za [[milima ya Mbeya]] na [[milima ya Uporoto]]. [[Mlima]] mkubwa unaoonekana kutoka mjini ni [[Mbeya (mlima)|Mlima wa Mbeya]] (Mbeya Peak) wenye [[urefu]] wa [[m]] 2818. Eneo la mji ni kati ya m 1600 kitovuni na m 1900 au zaidi juu ya [[UB]] kwenye mitelemko ya [[mlima Loleza]]. [[Hali ya hewa]] haina [[joto]] kali kutokana na [[kimo]]. Wakati wa Juni-Julai [[halijoto]] wakati wa [[usiku]] inaweza kushuka chini hadi 0 [[°C]], mlimani hata chini zaidi. [[Mvua]] zinaanza [[Mwezi (wakati)|mwezi]] Novemba hivyo ni wakati wa kupanda. Kwa kawaida mvua zinasimama tena Januari-Februari na kunyesha kwa wingi Machi-Aprili. [[Uti wa mgongo]] wa mji ni [[barabara]] kuu ya [[TANZAM]] inayounganisha sehemu za nje kati ya [[Uyole]] na [[Mbalizi]]. Kitovu kipya cha mji kinahamishwa kwenda [[kata]] ya [[Foresti (Mbeya mjini)|Foresti]] iliyoko kando ya barabara kuu. [[Picha:Mbeya Street.jpg|300px|thumbnail|Station Road huko Mbeya sehemu ya kale ya mjini.]] ==Historia== [[Jina]] la Mbeya limetokana na [[neno]] la [[Kisafwa]] "Ibheya" ambayo maana yake ni [[chumvi]], kwani miaka mingi [[Mfanyabiashara|wafanyabiashara]] walikuwa wanafika mahali hapo kubadilishana mazao yao kwa chumvi. Mlima mkubwa ulio karibu ulijulikana kwa jina la "Mbeya"<ref>Wajerumani waliandika "Mbeja" wakitamka "j" kama "y", linganisha [[Kamusi ya Koloni za Kijerumani]], makala "Usafua"</ref> wakati wa [[ukoloni]] wa Kijerumani, na mji ulipokea baadaye jina kutokana na mlima huu. Mji wa kisasa wa Mbeya ulianzishwa na [[wakoloni]] [[Waingereza]] mnamo mwaka [[1927]]. Wakati ule [[dhahabu]] ilianza kupatikana mlimani karibu na Mbeya hadi [[Chunya]]. ===Historia inavyoonekana katika jiografia ya Mbeya=== Mji ulianzishwa katika sehemu zinazoitwa bado Uhindini, Uzunguni na Majengo. Mji ulipangwa kufuatana na kawaida ya miji wa kikoloni ya [[Afrika ya Mashariki]] kuwa na sehemu tatu: * Uzunguni ni sehemu ya nyumba za [[Wazungu]] na karibu na [[ofisi]] za [[serikali]] (District Officer, [[polisi]], [[mahakama]]) * Uhindini ni [[mtaa]] wa [[biashara]] uliokuwa hasa [[mikono|mikononi]] mwa wafanyabiashara wenye asili ya [[Uhindi]] na * Majengo kama sehemu kwa [[wafanyakazi]] [[Waafrika]] na [[familia]] zao. ===Makanisa ya kale kama ishara ya historia=== Mahali pa [[Kanisa|makanisa]] ya kale panaonyesha ugawaji huu wa kihistoria: *Kanisa la [[Anglikana]] lililokuwa [[dhehebu]] rasmi la [[Uingereza]] lipo chini ya Uzunguni na karibu na ofisi za kiserikali (zinazoelekea siku hizi kuhamishwa kwenda [[Foresti (Mbeya mjini)|Foresti]]) kama [[Mkuu wa Mkoa]] na mahakama. Kanisa hili ni [[jengo]] dogo kwa sababu lilipangwa kwa kundi dogo la maafisa na wafanyabiashara pamoja na [[wakulima]] Waingereza wa Mbeya. *Kanisa la mjini la [[Moravian]], ambalo ni dhehebu la [[Ukristo|Kikristo]] asilia la Mbeya liko Majengo iliyokuwa sehemu kwa Waafrika. Kati ya Waingereza hawakuwepo Wamoravian. *[[Kanisa Kuu]] [[Kanisa Katoliki|Katoliki]] lilihudumia Wazungu wachache, hasa [[Eire|Waeire]], kati ya wakoloni pamoja na Wahindi kutoka [[Goa]] na pia Waafrika: kwa hiyo iko kati ya Uzunguni na Uhindini karibu na Majengo. Mji uliendelea kupanuka pande zote. Barabara kuu ya [[TANZAM]] inaunganisha sehemu za nje kati ya Uyole na Mbalizi. Siku hizi sehemu kubwa ya wakazi ni Wakristo, hasa wafuasi wa [[Kanisa Katoliki]], [[Kanisa la Moravian]] na [[Kanisa la Kilutheri]]. Makundi makubwa mjini ni [[Wasafwa]] (wenyeji) na [[Wanyakyusa]] waliohamia kutoka [[Rungwe]]. Wanyakyusa ndio waliotangulia kuleta Ulutheri mjini. Kuna pia [[msikiti]] mkubwa na [[hekalu]] la [[Uhindu|Wahindu]]. ==Mawasiliano== [[File:Mbeya Railway Station.jpg|thumb|300px|Kituo cha reli ya TAZARA Mbeya]] [[Picha:MbeyaStation.JPG|300px|thumbnail|Treni ya TAZARA kwenye kituo Mbeya]] Mbeya ni [[njiapanda]] ya [[njia]] mbalimbali muhimu: Barabara kuu ya [[lami]] kutoka [[Dar es Salaam]] ([[km]] 850) hugawanya hapa kwenda [[Malawi]] – [[Msumbiji]] kupitia [[Tukuyu]]/Rungwe, na kwenda [[Zambia]] – [[Afrika Kusini]] kupitia [[Tunduma]]/[[Mbozi]]. Vilevile njia ya [[reli]] ya [[TAZARA]] hupita Mbeya kuelekea Zambia. Kuna [[ghala]] kubwa kwa ajili ya mizigo ya Malawi inayofikishwa kwa reli kutoka Dar es Salaam [[bandari|bandarini]] ikihamishwa kwa [[lori|malori]] kwenda Malawi. Mbeya imekuwa na [[uwanja wa ndege]] mdogo usiokuwa na [[huduma]] ya kawaida kwa muda mrefu. Lakini kuna mipango ya kujenga uwanja mpya huko [[Songwe]] zipatazo km 40 kufuata njia ya kwenda Zambia. Tangu [[miaka ya 1990]] kitovu cha mji kinahamishwa kutoka eneo la zamani kwenda karibu na barabara kuu ya Dar es Salaam – Zambia. ==Wakazi== Mbeya ni mji wa nne kwa ukubwa nchini [[Tanzania]]. [[Idadi]] ya wakazi imehesabiwa kuwa 385,279 katika [[sensa]] ya [[mwaka]] 2012. Katika [[sensa]] ya mwaka [[2022]] walihesabiwa 541,603 <ref>https://www.nbs.go.tz</ref>. Wengine 300,000 hivi wanaishi katika mazingira karibu na Mbeya mjini. Kwa asili Mbeya ilikuwa eneo la [[Wasafwa]]. Siku hizi sehemu kubwa ya wakazi wanaweza kuwa mchanganyiko wa Wasafwa pamoja na ma[[kabila]] ya [[Wanyakyusa]] kutoka wilaya za [[Rungwe]] na [[Kyela]], [[Wanyiha]] kutoka [[Mbozi]], [[Wandali]] kutoka [[Ileje]] na [[Wakinga]] kutoka [[Makete]]. ==Uchumi== [[Uchumi]] wa Mbeya mjini umetegemea [[kilimo]] cha mazingira yake na biashara. [[Viwanda]] mbalimbali vilianzishwa, lakini havikufaulu sana. Kuna viwanda kwa mfano [[Zana za kilimo]], Highland Soap, Mbeya Textiles. Mbeya Ceramics iliporomoka kitambo. ==Elimu== Pamoja na [[shule za sekondari]] kuna [[taasisi]] kadhaa za [[elimu ya juu]] kama vile: * [[Chuo Kikuu Teofilo Kisanji]] ambacho ni [[chuo kikuu]] cha [[Kanisa la Moravian Tanzania]] kinachotoa [[kozi]] za [[ualimu]] na [[teolojia]] tangu mwaka [[2005]]. Kilitanguliwa na chuo cha [[Motheco]]. * [[Chuo Kikuu cha Sayansi na Teknolojia Mbeya]] ([[MUST]]) ambacho zamani kilijulikana kama [[Mbeya Technical College]] (MTC) kilichopo eneo la [[Iyunga]], Mbeya * Chuo cha Kilimo Uyole (Agricultural Research Institute -ARI- Uyole) ambacho ni taasisi ya [[uchunguzi]] wa kisayansi pamoja na chuo. * [[Chuo Kikuu cha Mzumbe]], Chuo cha Kampasi ya Mbeya ambacho ni tawi la [[Chuo Kikuu cha Mzumbe|Chuo Kikuu Mzumbe]] kilichopo [[Morogoro]] * [[Chuo Kikuu cha Dar es Salaam]] - Ndaki ya afya na sayansi shirikishi Mbeya (UDSM-MCHAS), kilichopo Hospitali ya Rufaa ya Kanda Mbeya (MZRH). Kinatoa shahada ya Udaktari (MD) na Udaktari wa meno (DDS) == Michezo na utamaduni == Jiji hilo linawakilishwa katika [[Ligi Kuu Tanzania Bara|Ligi Kuu ya Tanzania]] na timu ya [[Mbeya City F.C.|Mbeya City FC]] inayomilikiwa na Halmashauri ya jiji la Mbeya na [[Tanzania Prisons F.C.|Tanzania Prisons]] inayomilikiwa na [[Tanzanian Prisons Service|Jeshi la Magereza Tanzania]] yenye maskani yake jijini Mbeya na wanacheza mechi zao za nyumbani kwenye [[Uwanja wa michezo wa Sokoine|Uwanja wa Sokoine]] . [[Ihefu F.C.|Ihefu]] ni klabu kutoka [[Ubaruku]], wilaya ya [[Mbarali]] ambayo ilipandishwa daraja hadi ligi kuu ya Tanzania msimu wa 2020-2021 na kwa sasa inacheza mechi zake za nyumbani kwenye Uwanja wa Highland Estate. ==Marejeo== {{marejeo}} ==Viungo vya nje== * [http://www.redet.udsm.ac.tz/pilot_districts/mbeya.php Maelezo ya Manispaa ya Mbeya toka Redet] {{Wayback|url=http://www.redet.udsm.ac.tz/pilot_districts/mbeya.php |date=20090327154820 }} {{Kata za Wilaya ya Mbeya Mjini }} {{mbegu-jio-mbeya}} [[Jamii:Miji ya Tanzania]] [[Jamii:Mkoa wa Mbeya]] [[Jamii:Wilaya ya Mbeya Mjini]] [[Jamii:Mbeya]] fqueo7ucdqtb5j41yztl3h2l7m5usll Kondoa (mji) 0 5815 1567106 1517405 2026-06-07T11:42:14Z Adamshaha2030 88956 Nimeweka Matamshi ya Mji wa Kondoa 1567106 wikitext text/x-wiki {{Infobox Settlement |jina_rasmi = Kondoa mjini |picha_ya_satelite = Kondoa-Mjini.jpg |maelezo_ya_picha = |pushpin_map = Tanzania |pushpin_map_caption = Mahali pa Kondoa katika Tanzania |settlement_type = Kata |subdivision_type = [[Madola|Nchi]] |subdivision_name = [[Tanzania]] |subdivision_type1 = [[:Jamii:Mikoa ya Tanzania|Mkoa]] |subdivision_name1 = [[Mkoa wa Dodoma|Dodoma]] |subdivision_type2 = [[Wilaya za Tanzania|Wilaya]] |subdivision_name2 = [[Wilaya ya Kondoa|Kondoa]] |wakazi_kwa_ujumla = 26,179 |latd=4 |latm=54 |lats=0 |latNS=S |longd=35 |longm=46 |longs=12 |longEW=E |website = }} [[File:Traditional transport.jpg|thumb|Uchukuzi wa jadi Kondoa.]] '''Kondoa''' {{Audio-IPA|Kondoa.ogg|Matamshi}} ni [[mji mdogo]] katika [[Mkoa wa Dodoma]], [[Tanzania]] na [[makao makuu]] wa [[Wilaya ya Kondoa Vijijini]] yenye [[postikodi]] [[namba]] '''41701'''<ref>{{Rejea tovuti |url=https://www.tcra.go.tz/images/documents/postcode/dodoma.pdf |title=Nakala iliyohifadhiwa |accessdate=2017-10-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200321135312/https://www.tcra.go.tz/images/documents/postcode/dodoma.pdf |archivedate=2020-03-21 }}</ref>. Katika [[sensa]] ya mwaka [[2022]] wakazi walihesabiwa 26,179 <ref>https://www.nbs.go.tz</ref>. Wakati wa [[sensa]] iliyofanyika [[mwaka]] wa [[2012]], [[kata]] ya Kondoa Mjini ilikuwa na wakazi wapatao 14,382 <ref>{{Rejea tovuti |url=http://www.meac.go.tz/sites/default/files/Statistics/Tanzania%20Population%20Census%202012.pdf |title=Sensa ya 2012, Dodoma - Kondoa DC |accessdate=2016-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040102080416/http://www.meac.go.tz/sites/default/files/Statistics/Tanzania%20Population%20Census%202012.pdf |archivedate=2004-01-02 }}</ref> waishio humo. Takriban [[asilimia]] 60 za wakazi wa kata ya Kondoa Mjini ni [[Warangi]]. Mji huo una takriban asilimia 70 ya [[Waislamu]] na asilimia 30 ya [[Ukristo|Wakristo]], huku [[Dini asilia za Kiafrika|dini za asili]] zikiwa karibu zimepotea kabisa. Mahusiano kati ya makundi ya [[dini]] ni mazuri. Ndani ya wilaya ya Kondoa kuna [[vijiji]] zaidi ya 180. Ma[[kabila]] makuu ni [[Warangi]], [[Wasandawe]], [[Waburunge]] na [[Wasi]]. Baadhi ya vijiji vya kata ya Kondoa Mjini vyenye [[shule ya msingi]] ni Kondoa yenyewe, Iboni, Ubembeni, Miningani na Mpalangwi. ==Historia== Chanzo cha [[mji]] kilikuwa kituo cha [[biashara]] kwenye njia ya misafara katika [[karne ya 19]] na wakati wa kufika kwa [[Wajerumani]] mwaka [[1891]] kulikuwa na [[boma]] la [[wafanyabiashara]] [[Waarabu]]. [[Msikiti]] wa kwanza ulijengwa mwaka [[1885]]. <ref>Makala "Kilossa" na "Kondoa-Irangi" katika [[Kamusi ya Koloni za Kijerumani]]</ref> Wakati wa [[Afrika ya Mashariki ya Kijerumani|ukoloni wa Kijerumani]] mji ulijulikana kwa jina la Kondoa-Irangi ukawa kituo cha [[jeshi]] la kikoloni la Kijerumani. Mwaka [[1912]] ilikuwa makao makuu ya [[mkoa]] mpya wa Kondoa-Irangi. Mwaka [[1910]], [[kanisa]] la kwanza lilijengwa. Kuanzia mwaka [[2011]] Kondoa ni makao makuu ya [[dayosisi|jimbo]] jipya la [[Kanisa Katoliki]], lililoongozwa na [[askofu]] [[Bernardin Mfumbusa]] hadi kifo chake mwaka [[2026]]. ==Marejeo== {{marejeo}} {{Kata za Wilaya ya Kondoa Mjini}} {{mbegu-jio-dodoma}} {{DEFAULTSORT:Kondoa}} [[Jamii:kata za Mkoa wa Dodoma]] [[Jamii:Wilaya ya Kondoa Mjini]] [[Jamii:Kondoa|*]] [[Jamii:Miji ya Tanzania]] cl915tcmh7a5z3do1l3reix9ki5myv8 Babati Mjini 0 5825 1566928 1327473 2026-06-06T13:04:26Z Scholarly princess d 89988 1566928 wikitext text/x-wiki [[File:Babati.flac|thumb|Babati]] {{Infobox Settlement |jina_rasmi = Babati |picha_ya_satelite = |maelezo_ya_picha = |pushpin_map = Tanzania |pushpin_map_caption = Mahali pa mji wa Babati katika Tanzania |settlement_type = Mji |subdivision_type = [[Madola|Nchi]] |subdivision_name = [[Tanzania]] |subdivision_type1 = [[Mikoa ya Tanzania|Mkoa]] |subdivision_name1 = [[Mkoa wa Manyara|Manyara]] |subdivision_type2 = [[Wilaya za Tanzania|Wilaya]] |subdivision_name2 = [[Wilaya ya Babati Mjini]] |wakazi_kwa_ujumla = 129,572 |latd=4 |latm=13 |lats=12 |latNS=S |longd=35 |longm=45 |longs=0 |longEW=E |website = }} [[Picha:Morning sun, Lake Babati.jpg|250px|thumbnail|Ziwa Babati na Mlima Kwaraa kando la mji wa Babati]] '''Babati''' ni [[mji mdogo]] wenye [[halmashauri]] na hivyo hadhi ya [[wilaya]] katika [[Mkoa wa Manyara]] nchini [[Tanzania]] yenye [[postikodi]] [[namba]] '''27100'''. Ni pia [[makao makuu]] ya Mkoa wa Manyara, takriban [[kilomita]] 170 [[kusini]] mwa [[Arusha]] na kilomita 220 upande wa kaskazini wa [[Dodoma (mji)|Dodoma]]. Mji uko karibu na [[Hifadhi ya Tarangire]] ukienea kati ya ncha ya kaskazini ya [[Ziwa la Babati]] na karibu na tako la [[Mlima Kwaraha]] (m 2145 [[juu ya UB]]). Hadi mwaka 2012 kata za mji wa Babati zilikuwa sehemu ya [[Wilaya ya Babati]] ya awali; baadaye Babati Mjini na [[Wilaya ya Babati Vijijini]] zilitengwa kuwa halmashauri mbili za pekee. Wakati wa [[sensa]] iliyofanyika mwaka wa 2012, wilaya ya Babati mjini ilikuwa na wakazi wapatao 93,108 waishio humo. Katika [[sensa]] ya mwaka [[2022]] wazazi walihesabiwa 129,572 <ref>https://www.nbs.go.tz</ref>. [[Kata]] iliyo kitovu cha mji huitwa pia "Babati" ikiwa na wakazi 21,618 <ref>https://www.nbs.go.tz</ref>. Babati iliendelea kiasi kutokana na kukaa kando ya [[Barabara Kuu|barabara kuu]] kati ya Dodoma na Arusha. Hata hivyo ilikuwa kama [[kijiji]] kikubwa tu hadi kuwa makao makuu ya Wilaya ya Babati iliyoanzishwa mwaka [[1985]]. Tangu siku zile iliendelea kukua haraka hadi kupata halmashauri yake kama mji na kuwa mji mkuu wa mkoa mpya mwaka 2012. Tangu kutengenezwa kwa barabara kuu [[Utalii|watalii]] wameanza kufika Babati. ==Asili ya jina Babati== Kuna [[hadithi]] inayosimuliwa asili ya [[jina]]. Zamani za [[Afrika ya Mashariki ya Kijerumani|ukoloni wa Kijerumani]] [[barabara]] ilijengwa karibu na mahali pa Babati ya leo. Msimamizi [[Ujerumani|Mjerumani]] akamwauliza [[Ujana|kijana]] mwenyeji jina la mahali, lakini kijana hakumwelewa akafikiri huyu mgeni aliuliza, eti babake ni nani. Hivyo akamjibu kwa [[lugha]] ya [[Kigorowa]] "baba ti" inayomaanisha "baba ni huyu" akimdokezea [[mzee]] aliyekaa karibu. Mjerumani alifikiri hilo ni jina akaliandika likabaki hadi leo.<ref>Haya ndiyo maelezo aliyosikia mwanahabari huko Babati, taz. [http://www.dailynews.co.tz/index.php/analysis/42575-babati-a-town-with-intriguing-history Babati a town with intriguing history, Sosthenes Mwita in 28 September 2015 Daily News] {{Wayback|url=http://www.dailynews.co.tz/index.php/analysis/42575-babati-a-town-with-intriguing-history |date=20151009101451 }}</ref> ==Marejeo== {{marejeo}} ==Viungo vya Nje== *[http://www.babatilink.org.uk KEFW Babati Link Group website] {{Wayback|url=http://www.babatilink.org.uk/ |date=20070928171441 }} *[http://www.dailynews.co.tz/index.php/analysis/42575-babati-a-town-with-intriguing-history Babati a town with intriguing history, Sosthenes Mwita in 28 September 2015 Daily News] {{Wayback|url=http://www.dailynews.co.tz/index.php/analysis/42575-babati-a-town-with-intriguing-history |date=20151009101451 }} (iliangaliwa 23-10-2015 {{Kata za Wilaya ya Babati Mjini}} {{mbegu-jio-manyara}} [[Jamii:Wilaya ya Babati Mjini]] [[Jamii:wilaya za Mkoa wa Manyara|B]] [[Jamii:miji ya Tanzania]] [[Jamii:Kata za Mkoa wa Manyara]] kn39a2ycp8uey731mhsj0i6dsz6gokw Wilaya ya Kiteto 0 5846 1566917 1529384 2026-06-06T12:58:01Z Zubeda03 83744 /* */ 1566917 wikitext text/x-wiki [[File:Wilaya ya Kiteto.flac|thumb|Kiteto district]] [[Picha:Tanzania Kiteto location map.svg|thumb|250px|Mahali pa Kiteto (kijani) katika [[mkoa wa Manyara]].]] '''Wilaya ya Kiteto''' ni [[wilaya]] mojawapo kati ya 7 za [[Mkoa wa Manyara]]. Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa Wilaya ya Kiteto ilihesabiwa kuwa 152,757<ref>{{Rejea tovuti |url=http://www.tanzania.go.tz/census/census/districts/kiteto.htm |title=Tanzania.go.tz/census/districts/kiteto |accessdate=2003-12-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20031217232621/http://www.tanzania.go.tz/census/census/districts/kiteto.htm |archivedate=2003-12-17 }}</ref>, wakati wa sensa ya 2002 walikuwa 244,669 <ref>[http://www.wavuti.weebly.com/uploads/3/0/7/6/3076464/census20general20report20-202920march202013_combined_final20for20printing1.pdf Sensa ya 2012, Manyara Region – Kiteto District-Council]</ref> . Idadi imeongezeka tena katika [[sensa]] ya mwaka [[2022]] walipohesabiwa 352,305 <ref>https://www.nbs.go.tz</ref>. Kiteto imepakana na [[wilaya ya Simanjiro]] upande wa kaskazini, upanda wa mashariki na [[mkoa wa Tanga]] na upande wa kusini na magharibi na [[mkoa wa Dodoma]]. [[Makao makuu]] ya wilaya yako mjini [[Kibaya]]. Wenyeji ni hasa [[Wamasai]]. ==Marejeo== {{marejeo}} {{Kata za Wilaya ya Kiteto}} {{mbegu-jio-manyara}} [[Jamii:Wilaya za Mkoa wa Manyara|K]] [[Jamii:Wilaya ya Kiteto| ]] esu4j77uwa1uu21v0fp4j8npxvn1aus Simanjiro 0 5847 1566915 1308609 2026-06-06T12:56:59Z Zubeda03 83744 /* */ 1566915 wikitext text/x-wiki [[File:Wilaya ya Simanjiro.flac|thumb|Simanjiro District]] [[Picha:Tanzania Simanjiro location map.svg|thumb|250px|Mahali pa Simanjiro (kijani cheusi) katika [[mkoa wa Manyara]].]] '''Wilaya ya Simajiro''' ni [[wilaya]] mojawapo kati ya 7 za [[Mkoa wa Manyara]]. Katika sensa ya mwaka 2012, idadi ya wakazi wa Wilaya ya Simanjiro ilihesabiwa kuwa 178,693 waishio humo. <ref>[http://www.wavuti.weebly.com/uploads/3/0/7/6/3076464/census20general20report20-202920march202013_combined_final20for20printing1.pdf Sensa ya 2012, Manyara Region – Simanjiro District-Council]</ref> Katika [[sensa]] ya mwaka [[2022]] wazazi walihesabiwa 291,169 <ref>https://www.nbs.go.tz</ref>. Simanjiro imepakana na [[mkoa wa Arusha]] upande wa kaskazini, [[mkoa wa Kilimanjaro]] upande wa kaskazini-mashariki, [[mkoa wa Tanga]] upande wa kusini-mashariki, [[wilaya ya Kiteto]] upande wa kusini, [[mkoa wa Dodoma]] upande wa kusini-magharibi na [[wilaya ya Babati]] kwenye magharibi. [[Makao makuu]] ya wilaya yapo [[Orkesumet]]. Wenyeji ni hasa [[Wamasai]] na ufugaji ni kazi yao hasa. Katika [[Mererani]] watu huchimba [[vito]] vya [[tanzanaiti]]. ==Marejeo== {{marejeo}} ==Viungo vya Nje == * [http://www.vetaid.org/projects-tanzania-simanjiro.asp Miradi ya ufugaji Simanjiro] {{Wayback|url=http://www.vetaid.org/projects-tanzania-simanjiro.asp |date=20081120051639 }} *[http://www.thecitizen.co.tz/News/Hospital-planned-for-Simanjiro/-/1840392/2209574/-/3fxbqo/-/index.html District Hospital planned for Simanjiro (The Citizen 17-02-2014, imeangaliwa X-2015)] {{Wayback|url=http://www.thecitizen.co.tz/News/Hospital-planned-for-Simanjiro/-/1840392/2209574/-/3fxbqo/-/index.html |date=20160304202017 }} {{Kata za Wilaya ya Simanjiro}} {{mbegu-jio-manyara}} [[Jamii:Wilaya ya Simanjiro]] [[Jamii:wilaya za Mkoa wa Manyara|S]] 9twm61bpi8te0jo5rpql90x9ximbog3 Hanang 0 5848 1566926 1178203 2026-06-06T13:02:29Z Zubeda03 83744 /* */ 1566926 wikitext text/x-wiki [[File:Wilaya ya Hanang.flac|thumb|Hanang District]] [[Picha:Hanang.GIF|thumb|Ramani ya Hanang]] [[Picha:Mount Hanang - from below.JPG|thumb|Mlima Hanang]] [[Picha:Katesh town.JPG|thumb|picha ya katesh kutokea juu ya mlima Hanang]] [[Picha:Lake Babati, Mount Hanang.jpg|thumb|Ziwa babati]] '''Hanang''' ni jina la *[[Wilaya ya Hanang]] *au [[Mlima Hanang]]. {{maana}} [[Jamii:Tanzania]] [[Jamii:Makala zinazotofautisha maana]] qzpiplm308d0mcgdtih8ifo1mqn55i8 Mbulu 0 5851 1566923 539435 2026-06-06T13:01:20Z Zubeda03 83744 /* */ 1566923 wikitext text/x-wiki [[File:Wilaya ya Mbulu.flac|thumb|Mbulu District]] '''Mbulu''' ni jina la *[[Mbulu (mji)|Mji wa Mbulu]] * au [[Wilaya ya Mbulu]]. *Pia, '''Wambulu''' ni jina lingine la kabila la [[Wairaqw]]. {{maana}} [[Jamii:Tanzania]] [[Jamii:Makala zinazotofautisha maana]] 99501hu3rm2j5ja2ifvd3m5mjhgu2pf Handeni 0 5902 1566856 1282913 2026-06-06T12:00:28Z Jackline Kelvin 89994 1566856 wikitext text/x-wiki [[File:Handeni.flac|thumb|Handeni]] '''Handeni''' ni jina la: * [[Wilaya ya Handeni]] * [[Handeni (mji)|Mji wa Handeni]]. {{maana}} nr5edtpm8epdbhe67cumrw828pi5ktf Moshi (mji) 0 6844 1567105 1324299 2026-06-07T11:39:19Z Adamshaha2030 88956 Nimeweka Matamshi ya Mji wa Moshi 1567105 wikitext text/x-wiki <center><sup>Kwa maana tofauti ya jina hili angalia makala ya maana [[Moshi]]</sup></center> {{Infobox Settlement |jina_rasmi = Mji wa Moshi |picha_ya_satelite = Kilimanjaro Moshi.jpg |pushpin_map = Tanzania |pushpin_map_caption = Mahali pa mji wa Moshi katika Tanzania |settlement_type = Jiji |subdivision_type = [[Madola|Nchi]] |subdivision_name = [[Tanzania]] |subdivision_type1 = [[:Jamii:Mikoa ya Tanzania|Mkoa]] |subdivision_name1 = [[Mkoa wa Kilimanjaro|Kilimanjaro]] |subdivision_type2 = [[Wilaya za Tanzania|Wilaya]] |subdivision_name2 = [[Wilaya ya Moshi Mjini|Moshi Mjini]] |wakazi_kwa_ujumla = 221,733 |latd=3 |latm=20 |lats=24 |latNS=S |longd=37 |longm=20 |longs=24 |longEW=E |website = }} [[Image:Moshi_view_kilimanjaro.jpg|right|350px|[[Mlima Kilimanjaro]] unavyoonekana kutoka Moshi mjini|thumb]] [[Image:Moshi_mosque.jpg|right|350px|[[Msikiti]] Mkuu wa Moshi|thumb]] '''Moshi'''{{Audio-IPA|Moshi.ogg|Matamshi}} ni [[makao makuu]] ya [[Mkoa wa Kilimanjaro]] nchini [[Tanzania]]. ==Wakazi== Kwa mujibu wa [[sensa]] ya [[mwaka]] [[2012]], mji huo una wakazi wapatao 184,292. Katika ile ya mwaka [[2022]] walihesabiwa 331,733 <ref>https://www.nbs.go.tz</ref>. [[Kabila]] linaloongoza kwa [[idadi]] ya wakazi wa mji wa Moshi ni [[Wachagga]] wakifuatiwa na [[Wapare]] na makabila mengine yaliyohamia kutoka sehemu mbalimbali za Tanzania kama [[Wasambaa]], [[Warangi]] n.k. Wachagga wanapenda [[Chakula|vyakula]] vinavyopikwa kwa kutumia [[ndizi]] kama vile [[mtori]], [[kitawa]], na [[machalari]]. Wakazi wengi wa Moshi ni wakulima, wafugaji na wafanyabiashara. Watu wengi wanakwenda Moshi kufanya kazi na kurudi nyumbani jioni. Ukuaji wa mji wa Moshi hauendani na mipango halisi ya 'Mipango Miji'. Hii inatokana na kutokufuatiliwa kwa sheria mbalimbali zinazohusu uendelezaji wa miji. ==Hali ya hewa== Moshi ni mji wenye [[Halijoto|baridi]] katika miezi ya [[Juni]] mpaka [[Agosti]] na [[joto]] katika miezi ya [[Oktoba]] hadi katikati ya [[Januari]]. ==Utalii== Mji wa Moshi una mandhari nzuri ya kuvutia watalii. Watalii hupenda sana mji wa Moshi kwa sababu ya [[mlima Kilimanjaro]] na huduma muhimu kama mahoteli na usafiri. Kampuni nyingi za utalii zimekuwa zikiendesha shughuli zake miaka na miaka. Shughuli kuu za utalii zikiwa ni kupanda mlima Kilimanjaro na kwenda mbuga za wanyama kama vile [[Hifadhi ya Serengeti|Serengeti]], [[Hifadhi ya Ngorongoro|Ngorongoro]], [[hifadhi ya Tarangire|Tarangire]] na [[Hifadhi ya Ziwa Manyara|Ziwa Manyara]]. ==Elimu== Mji wa Moshi una [[Chuo Kikuu|vyuo vikuu]] vinne: *'''MUCCoBS''' (Moshi University College Of Cooperative and Business Studies) ambacho ni chuo kikuu kishiriki cha [[Sokoine University of Agriculture]] (SUA) ya [[Morogoro]] *'''MWUCE''' (Mwenge University College Of Education) ambacho ni chuo kikuu kishiriki cha SAUT (St. Augustine University - [[Mwanza]]) *'''KCMC Medical School''' chini ya [[Chuo Kikuu cha Tumaini]] *'''OUT''' (The Open University of Tanzania) ambacho ni tawi la chuo chenye jina hilohilo chenye makao yake makuu jijini Dar es Salaam ==Utawala== Kiutawala mji wa Moshi ni wilaya ya Mkoa wa Kilimanjaro. Ndani yake kuna [[kata]] 15 ambazo ni [[Bondeni (Moshi mjini)|Bondeni]], [[Kaloleni (Moshi mjini)|Kaloleni]], [[Karanga (Moshi mjini)|Karanga]], [[Kiboroloni]], [[Kiusa]], [[Korongoni]], [[Longuo]], [[Majengo (Moshi mjini)|Majengo]], [[Mawenzi]], [[Mji Mpya]], [[Msaranga]], [[Njoro]], [[Pasua]], [[Rau]] na [[Kilimanjaro (Moshi mjini)|Kilimanjaro]]. {{Wide image|Moshi panorama edit1.jpg|1000px|Mandhari ya Moshi Mjini}} ==Marejeo== <references/> {{Kigezo:Wilaya za Mkoa wa Kilimanjaro}} {{Kigezo:Kata za Wilaya ya Moshi mjini}} {{mbegu-jio-kilimanjaro}} [[Jamii:Miji ya Tanzania]] [[Jamii:Mkoa wa Kilimanjaro]] [[Jamii:Wilaya za Mkoa wa Kilimanjaro|M]] [[Jamii:Wilaya ya Moshi Mjini]] mxg9guxoa44zipgnvnzt6jzxc4ufl9n Magu 0 6883 1566868 1142939 2026-06-06T12:10:43Z Zubeda03 83744 /* */ 1566868 wikitext text/x-wiki [[File:Wilaya ya Magu.flac|thumb|Magu District]] [[File:Mwanza-Magu.svg|thumb|right|Wilaya ya Magu, mkoa wa Mwanza]] '''Wilaya ya Magu''' ni wilaya moja ya [[Mkoa wa Mwanza]]. Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 416,113 [https://web.archive.org/web/20031217233804/http://www.tanzania.go.tz/census/census/districts/magu.htm]. {{mbegu-jio-mwanza}} {{Kata za Wilaya ya Magu}} [[Jamii:Wilaya za Mkoa wa Mwanza|M]] kwhsr0v7fq045269xq0ezee7e1pmmbs Geita 0 6885 1566922 1308853 2026-06-06T13:00:35Z Scholarly princess d 89988 1566922 wikitext text/x-wiki [[File:Geita.flac|thumb|Geita]] '''Geita''' ni [[jina]] la: * [[Geita (mji)|Mji wa Geita]] * [[Wilaya ya Geita]] * [[Mkoa wa Geita]], nchini [[Tanzania]]. {{maana}} ohqejxty4eopn7t9x7yf9870hk6mdv3 Kwimba 0 6887 1566876 1179702 2026-06-06T12:20:27Z Zubeda03 83744 /* */ 1566876 wikitext text/x-wiki [[File:Wilaya ya Kwimba.flac|thumb|Kwimba District]] [[Picha:Mwanza-Kwimba.svg|thumb|Ramani mji wa Kwimba]] '''Wilaya ya Kwimba''' ni wilaya moja ya [[Mkoa wa Mwanza]]. Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 316,180 [https://web.archive.org/web/20031217232559/http://www.tanzania.go.tz/census/census/districts/kwimba.htm]. {{mbegu-jio-mwanza}} {{Kata za Wilaya ya Kwimba}} [[Jamii:Wilaya za Mkoa wa Mwanza|K]] 0sywzp7bin6ctrl69t39zelqe57yy8g Bukombe 0 6918 1566893 1328878 2026-06-06T12:39:54Z Nasma kauto 89998 1566893 wikitext text/x-wiki [[File:Bukombe.flac|thumb|Bukombe]] {{Infobox Settlement |jina_rasmi = Bukombe |picha_ya_satelite = |maelezo_ya_picha = |pushpin_map = Tanzania |pushpin_map_caption = Mahali pa Bukombe katika Tanzania |settlement_type = Kata |subdivision_type = [[Madola|Nchi]] |subdivision_name = [[Tanzania]] |subdivision_type1 = [[Mikoa ya Tanzania|Mkoa]] |subdivision_name1 = [[Mkoa wa Geita|Geita]] |subdivision_type2 = [[Wilaya za Tanzania|Wilaya]] |subdivision_name2 = [[Wilaya ya Bukombe|Bukombe]] |wakazi_kwa_ujumla = 18,302 |latd=3 |latm=30 |lats=43 |latNS=S |longd=32 |longm=2 |longs=35 |longEW=E |website = }} [[Picha:Geita-Bukombe.svg|thumb|Ramani inayoonyesha eneo la Wilaya ya Bukombe ndani ya Mkoa wa Geita]] '''Bukombe''' ni [[mji]] mdogo na [[makao makuu]] ya [[wilaya ya Bukombe]] katika [[Mkoa wa Geita]] ([[Tanzania]]). Katika [[sensa]] ya [[mwaka]] [[2022]] wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 18,302 <ref>https://www.nbs.go.tz, uk 228 </ref>. Wakati wa [[sensa]] iliyofanyika mwaka wa 2012, [[kata]] ilikuwa na wakazi wapatao 11,706 waishio humo. <ref>[http://www.wavuti.weebly.com/uploads/3/0/7/6/3076464/census20general20report20-202920march202013_combined_final20for20printing1.pdf Sensa ya 2012, Geita Region – Bukombe District Council]</ref> [[Msimbo wa posta]] ni 30501.<ref>{{Cite web |url=https://www.tcra.go.tz/images/documents/postcode/tzPostcodeList.pdf |title=Nakala iliyohifadhiwa |accessdate=2018-02-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180805072810/https://www.tcra.go.tz/images/documents/postcode/tzPostcodeList.pdf |archivedate=2018-08-05 }}</ref> [[Uchumi]] wa Bukombe unategemea hasa [[uchimbaji]] wa [[madini]]. ==Marejeo== {{marejeo}} {{Kata za Wilaya ya Bukombe}} {{mbegu-jio-geita}} [[Jamii:Wilaya ya Bukombe]] [[Jamii:kata za Mkoa wa Geita]] 814ea1va4w5wmq1z5crixh2ntyynamh Kahama 0 6919 1566869 1326975 2026-06-06T12:11:09Z Jackline Kelvin 89994 1566869 wikitext text/x-wiki [[File:Kahama.flac|thumb|Kahama]] '''Kahama''' ni [[jina]] la: * [[Kahama (mji)]] * [[Wilaya ya Kahama]] ambayo imegawiwa katika: ** [[Wilaya ya Kahama Mjini]] ** [[Wilaya ya Kahama Vijijini]] * [[Kahama Mjini]], [[kata]] ya Wilaya ya Kahama Mjini * [[Kahama (Ilemela)]], kata ya [[Wilaya ya Ilemela]], [[Mkoa wa Mwanza]] {{maana}} bkejoj2l4ckaf14j97ms2hxtfbkqfmz Sikonge 0 6966 1566903 1320046 2026-06-06T12:47:08Z Nasma kauto 89998 1566903 wikitext text/x-wiki [[File:Sikonge.flac|thumb|Sikonge]] {{Infobox Settlement |jina_rasmi = Sikonge |picha_ya_satelite = |maelezo_ya_picha = |pushpin_map = Tanzania |pushpin_map_caption = Mahali pa Sikonge katika Tanzania |settlement_type = Kata |subdivision_type = [[Madola|Nchi]] |subdivision_name = [[Tanzania]] |subdivision_type1 = [[Mikoa ya Tanzania|Mkoa]] |subdivision_name1 = [[Mkoa wa Tabora|Tabora]] |subdivision_type2 = [[Wilaya za Tanzania|Wilaya]] |subdivision_name2 = [[Wilaya ya Sikonge|Sikonge]] |wakazi_kwa_ujumla = 21,298 |latd=5 |latm=37 |lats=23 |latNS=S |longd=32 |longm=45 |longs=17 |longEW=E |website = }} [[Picha:Tabora-Sikonge.svg|thumb|Ramani ya Wilaya ya Sikonge katika Mkoa wa Tabora, Tanzania.]] '''Sikonge''' ni [[kata]] iliyo [[makao makuu]] ya [[wilaya ya Sikonge]] katika [[Mkoa wa Tabora]] nchini [[Tanzania]] yenye [[postikodi]] [[namba]] '''45300'''. Katika [[sensa]] ya mwaka [[2022]] wakazi wa kata walihesabiwa 21,298 <ref>https://www.nbs.go.tz, uk. 145 </ref>. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ya Sikonge ilikuwa na wakazi wapatao 17,140 waishio humo.<ref>[http://www.wavuti.weebly.com/uploads/3/0/7/6/3076464/census20general20report20-202920march202013_combined_final20for20printing1.pdf Sensa ya 2012, Tabora Region - Sikonge District Council]</ref> Sikonge kama mji umegawanyika katika sehemu kuu mbili, Misheni na Madukani. Upande wa Misheni ni sehemu walipojenga [[Ukristo|Wakristo]] wa [[Moravian]] [[kanisa]] lao na [[misheni]] yao yaani [[shule]], [[hospitali]] na chuo cha uuguzi. Shule yao ya sekondari iko upande wa Madukani. Hamna mgawanyiko maalumu wa Wakristo na Waislamu. Ila Madukani ni sehemu wanapokaa [[Waarabu]] wengi na maduka yao na hiyo imepelekea sehemu hiyo iitwe hivyo. Upande huo pia kuna mahakama, benki, kanisa la Wakatoliki na shule ya sekondari Mbirani. Hiyo ni shule ya siku nyingi sana na ilikuwa ikiitwa Middle School, hivyo wasomi wengi kutoka Sikonge utakuta walisoma hapa. Baadaye ilitaifishwa na kuwa shule ya msingi na si miaka mingi sana ilirudishwa kwa Wamoravian na wakaifanya kuwa shule ya sekondari. Serikali ilijenga shule nyingine mpya na shule hiyo ikachukua jina hilohilo na Mbirani, huku sekondari ikiitwa Sikonge Secondary School. ==Marejeo== {{marejeo}} {{Kata za Wilaya ya Sikonge}} {{mbegu-jio-tabora}} [[Jamii:Wilaya ya Sikonge]] [[Jamii:kata za Mkoa wa Tabora]] jbgl6upg34v21xux9vqtjhvmh2agta3 Chunya (wilaya) 0 6988 1566873 1308331 2026-06-06T12:15:56Z Zubeda03 83744 /* */ 1566873 wikitext text/x-wiki [[File:Wilaya ya Chunya.flac|thumb|Chunya District]] [[Picha:Tanzania Chunya location map.svg|thumb|250px|Mahali pa Chunya (kijani cheusi) katika [[mkoa wa Mbeya]].]] '''Wilaya ya Chunya''' ni [[wilaya]] mojawapo kati ya 7 za [[Mkoa wa Mbeya]]. Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 206,615 <ref>{{Cite web |url=http://www.tanzania.go.tz/census/census/districts/chunya.htm |title=Tanzania.go.tz/census |accessdate=2004-03-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040318045503/http://www.tanzania.go.tz/census/census/districts/chunya.htm |archivedate=2004-03-18 }}</ref>. Katika [[sensa]] ya mwaka [[2022]] walihesabiwa 344,471 <ref>https://www.nbs.go.tz</ref>. == Marejeo == {{marejeo}} {{Kata za Wilaya ya Chunya}} {{mbegu-jio-mbeya}} [[Jamii:Wilaya za Mkoa wa Mbeya|C]] [[Jamii:Wilaya ya Chunya| ]] cq3jgjipu12i7a1rgnrsqdqzskbyl4h Mbarali 0 6989 1566871 1308333 2026-06-06T12:11:59Z Zubeda03 83744 /* */ 1566871 wikitext text/x-wiki [[File:Wilaya ya Mbarali.flac|thumb|Mbarali District]] [[Picha:Tanzania Mbarali location map.svg|thumb|250px|Mahali pa Mbarali (kijani cheusi) katika [[mkoa wa Mbeya]].]] '''Wilaya ya Mbarali''' ni wilaya mojawapo kati ya 7 za [[Mkoa wa Mbeya]]. Wilaya hiyo ilianzishwa mnamo mwaka 2000. Upande wa Kaskazini Mashariki inapakana na Wilaya ya Iringa Vijijini, upande wa Mashariki inapakana na Wilaya ya Njombe, upande wa Kusini inapakana na wilaya ya Mbeya na Kaskazini na Wilaya ya Chunya. ==Wakazi== Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 234,908 <ref>[https://web.archive.org/web/20040320094007/http://www.tanzania.go.tz/census/census/districts/mbarali.htm]</ref>. Katika [[sensa]] ya mwaka [[2022]] walihesabiwa 446,336 <ref>https://www.nbs.go.tz</ref>. Makabila makuu yaliyopo wilayani Mbarali ni [[Wasangu]], [[Wahehe]], [[Wakinga]], [[Wabena]] na [[Wanyakyusa]]. Vilevile yapo makundi madogo ya makabila kama [[Wasukuma]], [[Wawanji]], [[Wadatoga|Wabarbaig]] na [[Wagogo]]. Makundi mengi ya makabila haya ni wakulima na wafugaji ambao walihamia bonde la Usangu kutoka Mikoa ya Arusha, Mwanza, Shinyanga, Singida na Dodoma. ==Eneo== Eneo lake ni kilometa za mraba 16,000. Katika eneo hili ardhi kwa ajili ya kilimo ni asilimia 20, eneo la wanyama pori takriban 30 %, hifadhi za misitu 1%, maeneo ya makazi mnamo 38% na maeneo ya pori tariban 16%. Wilaya ya Mbarali iko hasa tambarare ya chini katika [[Bonde la Ufa la Afrika ya Mashariki|Bonde la Ufa]]. Maji hutelemka kutoka milima na mitelemko ya kando na kukusanyika hapa hivyo wilaya ni a chanzo kikuu cha maji ambacho ni mto [[Ruaha Mkuu]] na kuelekea [[mto Rufiji]], halafu [[Bahari Hindi]]. ==Ekolojia== Kunda kanda tatu za kiekolojia ambazo ni: * Uwanda wa Msangaji katika kaskazini una udongo mwenye rutba kidogo, unapokea mvua [[mm]] 500 - 900 kwa mwaka na ni sehemu ya [[Hifadhi ya Taifa ya Ruaha]] * Uwanda wa kati wa Usangu una udongo mweusi na kichanga, unapokea mvua mm 450-650 kwa mwaka ukitumiwa kwa kilimo cha [[mtama]], [[uwele]], [[mahindi]], [[mpunga]] na kwa [[ufugaji]]. * Tambarare za Kusini mwa Usangu. Hapa mvua ni haba, mm 360-750. Kilimo ni cha [[mahindi]], [[karanga]], [[pamba]], kilimo cha [[umwagiliaji]] cha mpunga halafu ufugaji. ==Tanbihi== {{reflist}} ==Viungo vya Nje== *[http://www.mbeya.go.tz/index.php/districts/category/mbarali Mbarali (tovuti rasmi ya Mkoa wa Mbeya] {{Wayback|url=http://www.mbeya.go.tz/index.php/districts/category/mbarali |date=20161117021723 }} {{Kigezo:Kata za Wilaya ya Mbarali}} {{mbegu-jio-mbeya}} [[Jamii:Wilaya za Mkoa wa Mbeya|M]] [[Jamii:Wilaya ya Mbarali| ]] qbab6osod5s7uz911vosh84q7rlcmp5 Wilaya ya Mufindi 0 7022 1566875 1451731 2026-06-06T12:18:18Z Magrethjack 89987 1566875 wikitext text/x-wiki [[File:Mufindi 0.flac|thumb|Mufindi]] [[Picha:Tanzania Mufindi location map.svg|thumb|250px|Mahali pa Mufindi (kijani cheusi) katika [[mkoa wa Iringa]]. Wilaya za kusini zimetengwa na kufanywa mkoa mpya wa Njombe.]] '''Wilaya ya Mufindi''' ni [[wilaya]] mojawapo kati ya 5 za [[Mkoa wa Iringa]], nchini [[Tanzania]], yenye [[Postikodi Tanzania|Postikodi namba]] '''51400'''. Katika [[sensa]] ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 265,829 <ref>[http://www.wavuti.weebly.com/uploads/3/0/7/6/3076464/census20general20report20-202920march202013_combined_final20for20printing1.pdf Sensa ya 2012, Iringa Region- Mufindi District Council]</ref>. Katika [[sensa]] ya mwaka [[2022]] walihesabiwa 288,996 <ref>https://www.nbs.go.tz</ref>. Wilaya imepakana upande wa kaskazini na wilaya za [[wilaya ya Kilolo|Kilolo]] na [[Iringa Mjini]], upande wa kusini na [[mkoa wa Njombe]], upande wa mashariki na [[mkoa wa Morogoro]] na upande wa magharibi na [[Mkoa wa Singida]]. Mufindi iko sehemu ya [[Nyanda za Juu za Kusini]] na sehemu za wilaya ziko [[mita]] [[2000]] juu ya [[Usawa bahari wastani|usawa wa bahari]]. Kwa hiyo kuna [[baridi]] na [[mvua]] nyingi. Wilayani kuna ma[[shamba]] makubwa ya [[chai]], [[misitu ya kupandwa]] ya [[Sao Hill]] inayoongoza kwa kutoa mbao [[Tanzania]] na [[Afrika Mashariki]], inastawisha [[mahindi]], [[maharagwe]], [[viazi]], [[kabichi]] na [[pareto]]. Pia huku wilaya ya Ufundi kuna sehemu ya kwanza ya [[Jenereta la upepo|majenereta ya upepo]]. Baadhi ya vijiji vyake ni: Lwang'a, Udumuka, Ihomasa, Kasanga, Mtambula, Ihegela, Igowole, Ngwazi, Kisasa, Nzivi, Kilolo, Nyololo, Ibatu, Nyakipambo, Ipilimo, Kibao, Mbalamaziwa, Malangali n.k. ==Marejeo== {{marejeo}} ==Viungo vya nje== * www.facebook.com/mufindiradio * www.mufindiradio.com {{Kata za Wilaya ya Mufindi}} {{mbegu-jio-iringa}} [[Jamii:Wilaya ya Mufindi]] [[Jamii:Mkoa wa Iringa]] cwhju2dswboifaqsbya4tkeqtz78g8z Bagamoyo 0 7090 1566921 1178200 2026-06-06T13:00:14Z Zubeda03 83744 /* */ 1566921 wikitext text/x-wiki [[File:Wilaya ya Bagamoyo.flac|thumb|Bagamoyo District]] [[Picha:Bagamoyo.png|thumb|Bagamoyo]] [[Picha:Local Mosque - Bagamoyo - Tanzania.jpg|thumb|msikiti wa kale bagamoyo]] [[Picha:Kaole graveyard Bagamoyo.jpg|thumb|Magofu ya majengo ya kale bagamoyo]] '''Bagamoyo''' ni jina la *[[Bagamoyo (mji)|Mji wa Bagamoyo]] ambao ni makao makuu ya *[[Wilaya ya Bagamoyo]]. *[[Bagamoyo (Korogwe)]] ni kata ya [[Wilaya ya Korogwe Mjini]], Tanzania * [[Bagamoyo (Rungwe)]] ni kata ya [[Wilaya ya Rungwe]], Tanzania {{maana}} [[Jamii:Tanzania]] [[Jamii:Makala zinazotofautisha maana]] mlap8skj8rppa98mq5u8x6j2ugvbfno Biharamulo 0 7098 1566874 1429878 2026-06-06T12:17:48Z Zubeda03 83744 /* */ 1566874 wikitext text/x-wiki [[File:Wilaya ya Biharamulo.flac|thumb|Biharamulo District]] {{Infobox Settlement |jina_rasmi = Biharamulo |picha_ya_satelite = |maelezo_ya_picha = |pushpin_map = Tanzania |pushpin_map_caption = Mahali pa Biharamulo katika Tanzania |settlement_type = Jiji |subdivision_type = [[Madola|Nchi]] |subdivision_name = [[Tanzania]] |subdivision_type1 = [[Mikoa ya Tanzania|Mkoa]] |subdivision_name1 = [[Mkoa wa Kagera|Kagera]] |subdivision_type2 = [[Wilaya za Tanzania|Wilaya]] |subdivision_name2 = [[Wilaya ya Biharamulo|Biharamulo]] |wakazi_kwa_ujumla = 27,432 |latd=2 |latm=38 |lats=28 |latNS=S |longd=31 |longm=19 |longs=8 |longEW=E |website = }} [[Picha:Kagera-Biharamulo.svg|thumb|Eneo la Wilaya ya Biharamulo ndani ya Mkoa wa Kagera.]] '''Biharamulo Mjini''' ni [[kata]] ya [[Wilaya ya Biharamulo]] katika [[Mkoa wa Kagera]], [[Tanzania]], yenye [[postikodi]] [[namba]] '''35601''' <ref>{{Rejea tovuti |url=https://www.tcra.go.tz/images/documents/postcode/tzPostcodeList.pdf | title = Nakala iliyohifadhiwa|accessdate=2018-02-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180805072810/https://www.tcra.go.tz/images/documents/postcode/tzPostcodeList.pdf |archivedate=2018-08-05 }}</ref>. Katika [[sensa]] ya [[mwaka]] [[2022]] wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 27,432 <ref>https://www.nbs.go.tz, uk 174 </ref>. Wakati wa [[sensa]] iliyofanyika [[mwaka]] wa [[2012]], kata ilikuwa na wakazi wapatao 24,573 waishio humo.<ref>[http://www.wavuti.weebly.com/uploads/3/0/7/6/3076464/census20general20report20-202920march202013_combined_final20for20printing1.pdf Sensa ya 2012, Kagera - Biharamulo-District-Council]</ref> ==Marejeo== {{marejeo}} ==Viungo vya nje== * [http://www.flickr.com/search/?q=biharamulo [[Picha]] za Biharamulo kwenye [[miaka ya 1950]]] {{Kata za Wilaya ya Biharamulo}} {{mbegu-jio-kagera}} [[Jamii:kata za Mkoa wa Kagera]] [[Jamii:Wilaya ya Biharamulo]] [[Jamii:Miji ya Tanzania]] f99wx8m42seghn5xoz3fy99ev1ldkyw Wilaya ya Temeke 0 7110 1566861 1529410 2026-06-06T12:05:01Z Jackline Kelvin 89994 1566861 wikitext text/x-wiki [[File:Temeke.flac|thumb|Temeke]] [[Picha:Tanzania Temeke location map.svg|thumb|250px|Mahali pa Temeke (kijani cheusi) katika [[mkoa wa Dar es Salaam]].]] '''Wilaya ya Temeke''' ni [[wilaya]] mojawapo kati ya 5 za [[Mkoa wa Dar es Salaam]] nchini [[Tanzania]] yenye [[postikodi]] [[namba]] '''15000'''. Katika [[sensa]] ya [[mwaka]] [[2012]], [[idadi]] ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 1,368,881 <ref>{{Rejea tovuti |url=http://www.nbs.go.tz/index.php?option=com_phocadownload&view=category&id=88:village-stat&Itemid=106 |title=Nakala iliyohifadhiwa |accessdate=2010-10-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100210060455/http://www.nbs.go.tz/index.php?option=com_phocadownload&view=category&id=88%3Avillage-stat&Itemid=106 |archivedate=2010-02-10 }}</ref>. Katika [[sensa]] ya mwaka [[2022]] walihesabiwa 1,346,674 <ref>https://www.nbs.go.tz</ref>. ==Marejeo== {{reflist}} {{Kigezo:Kata za Wilaya ya Temeke}} {{mbegu-jio-dar}} [[Jamii:Wilaya za Mkoa wa Dar es Salaam|T]] [[Jamii:Wilaya ya Temeke]] [[Jamii:Dar es Salaam]] 2u0g78fbiijbvxxwx37a9egr7n84t5r Singida 0 7131 1566882 1181915 2026-06-06T12:24:51Z Magrethjack 89987 1566882 wikitext text/x-wiki [[File:Singida.flac|thumb|Singida]] [[Picha:Tanzania Singida Mjini location map.svg|thumb|Singida]] [[Picha:Distances_from_Singida_Town.JPG|thumb|umbali kutoka Singida na mikoa mingine ]] '''Singida''' ni jina la *[[Singida (mji)|Mji wa Singida]] ambao ni makao makuu ya *[[Mkoa wa Singida]]. {{maana}} [[Jamii:Tanzania]] [[Jamii:Makala zinazotofautisha maana]] a0n2y33j0s1d9n0arucoc1vwbc648i3 Kigoma 0 7133 1566855 1566854 2026-06-06T11:59:21Z Jackline Kelvin 89994 1566855 wikitext text/x-wiki [[File:Kigoma.flac|thumb|Kigoma]] [[Picha:Tanzania Kigoma Mjini location map.svg|thumb|Ramani ya Kigoma]] [[Picha:Kigoma banner.jpg|thumb|Bandari ya Kigoma]] [[Picha:A local Tomato's farm in Kigoma.jpg|thumb|Zao linalopatikana Kigoma]] '''Kigoma''' ni jina la: *[[Kigoma (kata)]] *[[Kigoma (mji)|Mji wa Kigoma]] ambao ni makao makuu ya *[[Mkoa wa Kigoma]]. {{maana}} 9ci5cs6h3juank9t06hwjmn9zi6kk8m Songea 0 7136 1566883 539454 2026-06-06T12:25:41Z Magrethjack 89987 1566883 wikitext text/x-wiki [[File:Songea.flac|thumb|Songea]] '''Songea''' ni jina la *[[Songea (mji)|Mji wa Songea]] ambao ni makao makuu ya *[[Songea Mjini|Wilaya ya Songea Mjini]] *[[Songea wa Wangoni|Chifu]] wa [[Wangoni]] takriban 1900. {{maana}} [[Jamii:Tanzania]] [[Jamii:Makala zinazotofautisha maana]] bpoc6zajw1auiiubg7wa4d97ekkwmxr Mtwara 0 7137 1566919 877909 2026-06-06T12:58:19Z Scholarly princess d 89988 1566919 wikitext text/x-wiki [[File:Mtwara.flac|thumb|Mtwara]] '''Mtwara''' ni jina la *[[Mtwara (mji)|Mji wa Mtwara]] ambao ni makao makuu ya *[[Mkoa wa Mtwara]]. {{maana}} [[Jamii:Tanzania]] [[Jamii:Makala zinazotofautisha maana]] qa846mkjxz5ma05wudj16c0o6nsegeg Lindi 0 7138 1566891 1172714 2026-06-06T12:38:03Z Magrethjack 89987 1566891 wikitext text/x-wiki [[File:Lindi.flac|thumb|Lindi]] [[File:Tanzania Lindi location map2.svg|thumb|right|[[Ramani]] ya [[Tanzania]] ikionesha Lindi]] [[File:Scene in Lindi, Tanzania.JPG|thumb|right|Sehemu katika Lindi, Tanzania]] '''Lindi''' ni [[jina]] la *[[Lindi (mji)|Mji wa Lindi]] ambao ni [[makao makuu]] ya **[[Wilaya ya Lindi Vijijini]] na pia ya **[[Mkoa wa Lindi]]. *[[Lindi, Nairobi]], [[kata]] ya [[Nairobi]], [[Kenya]] {{maana}} [[Jamii:Makala zinazotofautisha maana]] 5hjw46k9t0tic7z4yc39a4v7brrft5o 1567103 1566891 2026-06-07T11:34:37Z Adamshaha2030 88956 Nimeweka Matamshi ya Mji wa Lindi 1567103 wikitext text/x-wiki [[File:Lindi.flac|thumb|Lindi]] [[File:Tanzania Lindi location map2.svg|thumb|right|[[Ramani]] ya [[Tanzania]] ikionesha Lindi]] [[File:Scene in Lindi, Tanzania.JPG|thumb|right|Sehemu katika Lindi, Tanzania]] '''Lindi''' {{Audio-IPA|Lindi.ogg|Matamshi}} ni [[jina]] la *[[Lindi (mji)|Mji wa Lindi]] ambao ni [[makao makuu]] ya **[[Wilaya ya Lindi Vijijini]] na pia ya **[[Mkoa wa Lindi]]. *[[Lindi, Nairobi]], [[kata]] ya [[Nairobi]], [[Kenya]] {{maana}} [[Jamii:Makala zinazotofautisha maana]] 9ryyoej6w8g4hecljycttzkdmff42b7 Mtwara (mji) 0 7147 1567104 1521419 2026-06-07T11:37:33Z Hilda Raphael 90023 Nimeongeza matamshi ya jiji la Mtwara. 1567104 wikitext text/x-wiki {{Infobox Settlement |jina_rasmi = Mtwara |picha_ya_satelite = |pushpin_map = Tanzania |pushpin_map_caption = Mahali pa mji wa Mtwara katika Tanzania |settlement_type = Jiji |subdivision_type = [[Madola|Nchi]] |subdivision_name = [[Tanzania]] |subdivision_type1 = [[:Jamii:Mikoa ya Tanzania|Mkoa]] |subdivision_name1 = [[Mkoa wa Mtwara|Mtwara]] |subdivision_type2 = [[Wilaya za Tanzania|Wilaya]] |subdivision_name2 = [[Wilaya ya Mtwara Mjini|Mtwara Mjini]] |wakazi_kwa_ujumla = 146,772 |latd=10 |latm=16 |lats=12 |latNS=S |longd=40 |longm=11 |longs=24 |longEW=E |website = }} [[Picha:Mtwara-jour.JPG|thumbnail|right|280px|Sehemu ya magharibi mwa Bahari ya Hindi kama inavyoonekana kutoka Mtwara.]] '''Mtwara'''{{Audio-IPA|Mtwara.ogg|Matamshi}} ni [[mji]] wa [[Tanzania]] ambao ni [[makao makuu]] ya [[Mkoa wa Mtwara]] wenye [[postikodi]] [[namba]] '''63100'''. Mtwara ni mji wa [[bandari]] kando ya [[Bahari Hindi]] karibu na mpaka wa Tanzania na [[Msumbiji]]. Kiutawala Mtwara ni [[wilaya ya Mtwara mjini]], umeunganishwa pamoja na mji wa kihistoria wa [[Mikindani]] katika halmashauri ya manisipaa. Katika [[sensa]] ya mwaka [[2022]] wakazi walihesabiwa 146,772 <ref>https://www.nbs.go.tz/</ref>. Kulingana na [[sensa]] ya mwaka 2002 [[idadi]] ya wakazi wake ilikuwa 92,602 <ref>{{Rejea tovuti |url=http://www.tanzania.go.tz/census/districts/mtwaraurban.htm |title=Tanzania.go.tz/census/districts/mtwaraurban |accessdate=2003-05-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20030503114537/http://www.tanzania.go.tz/census/districts/mtwaraurban.htm |archivedate=2003-05-03 |=https://web.archive.org/web/20030503114537/http://www.tanzania.go.tz/census/districts/mtwaraurban.htm }}</ref> . ==Historia== Mtwara ni mji mpya ulioanzishwa tangu [[1947]] mahali ambako kulikuwa na [[kijiji]] kidogo cha [[wavuvi]] tu. [[Waingereza]] waliotawala [[Tanganyika]] wakati ule walipanga mradi mkubwa wa [[kilimo]] katika Tanganyika ya Kusini wakahitaji bandari kwa ajili ya kubeba [[mazao]] yake. Mji ulipangwa kitaalamu kwa ajili ya wakazi 200,000 na mahali palichaguliwa kwa sababu ya bandari asilia iliyofaa hata kwa [[meli]] kubwa. Bandari ilijengwa na mji mpya ulianzishwa lakini tangu [[1950]] ilionekana ya kwamba mradi wa kilimo kilishindikana. Mwaka [[1953]] mji ulikuwa na wakazi 36,999 pekee. Mji haukuendelea, ukarudi nyuma hasa kwa sababu [[pwani]] ya [[Kusini]] ilikosa [[barabara]] na njia za [[mawasiliano]]. [[Vita ya wenyewe kwa wenyewe]] ya Msumbiji ilizuia [[biashara]] ya mpakani. Tangu [[miaka ya 1990]] [[uchumi]] ulianza kusonga mbele polepole. Barabara ya [[lami]] inaendelea kutengenezwa kutoka [[Dar es Salaam]] kuelekea Mtwara. Tangu kukamilishwa kwa [[daraja]] la [[mto Rufiji]] mawasiliano kwa barabara yameboreshwa hata wakati wa [[mvua]]. Vilevile [[feri]] inayovuka [[mto Ruvuma]] imeongeza biashara ya mpakani na Msumbiji. ==Mawasiliano== Mtwara ni [[kitovu]] cha [[usafiri]] katika kusini-mashariki ya Tanzania. [[Basi|Mabasi]] kadhaa hufika kila siku kutoka Dar es Salaam. Meli hufika mara kwa mara. [[Uwanja wa ndege]] hufikiwa na [[Air Tanzania]] mara [[tano]] kwa wiki. Barabara ya lami imefikia [[Lindi]] na [[Masasi]]. Feri ya mto Ruvuma inabeba [[Gari|magari]] na mizigo karibu kila siku. Daraja kwenda Msumbiji unapangwa. Kuna pia mipango ya kujenga barabara imara ya lami kutoka Mtwara kwenda [[Songea]] na [[Ziwa Nyasa]] itakayowezesha bandari ya mji kuhudumia kusini mwote mwa Tanzania pamoja na [[Malawi]]. ==Marejeo== {{marejeo}} {{Kata za Wilaya ya Mtwara Mjini}} {{mbegu-jio-mtwara}} [[Jamii:Mkoa wa Mtwara]] [[Jamii:Miji ya Tanzania]] [[Jamii:Wilaya ya Mtwara Mjini| ]] [[Jamii:wilaya za Mkoa wa Mtwara|M]] sn9o336z94w4wbqu9c5skj2368qpge2 Lindi (mji) 0 7148 1567110 1339972 2026-06-07T11:53:39Z Adamshaha2030 88956 Nimeweka Matamshi ya Mji wa Lindi 1567110 wikitext text/x-wiki {{Infobox Settlement |jina_rasmi = Lindi |picha_ya_satelite = Scene in Lindi, Tanzania.JPG |maelezo_ya_picha = |pushpin_map = Tanzania |pushpin_map_caption = Mahali pa mji wa Lindi katika Tanzania |settlement_type = Mji |subdivision_type = [[Madola|Nchi]] |subdivision_name = [[Tanzania]] |subdivision_type1 = [[Mikoa ya Tanzania|Mkoa]] |subdivision_name1 = [[Mkoa wa Lindi|Lindi]] |subdivision_type2 = [[Wilaya za Tanzania|Wilaya]] |subdivision_name2 = [[Wilaya ya Lindi Mjini|Lindi Mjini]] |wakazi_kwa_ujumla = |latd=9 |latm=59 |lats=49 |latNS=S |longd=39 |longm=42 |longs=52 |longEW=E |website = }} [[Picha:Scene_in_Lindi,_Tanzania_(2).jpg|thumbnail|right|280px|Sehemu ya Mji wa Lindi]] '''Lindi''' {{Audio-IPA|Lindi.ogg|Matamshi}} ni mji nchini [[Tanzania]] ambao ni makao makuu ya [[Mkoa wa Lindi]] ikiwa na halmashauri yake ya kujitegemea kama wilaya ya pekee. [[Mfumo wa Msimbo wa Posta Tanzania|Msimbo wa posta]] ni '''651 '''. Lindi iko mdomoni wa mto [[Lukuledi]] takriban 150&nbsp;km kaskazini ya [[Mtwara]] mwambaoni wa [[Bahari Hindi]]. Kulingana na sensa ya mwaka 2002 idadi ya wakazi wake ilihesabiwa kuwa 41,549 <ref>[https://web.archive.org/web/20030503115556/http://www.tanzania.go.tz/census/districts/lindiurban.htm Tanzania.go.tx/census/districts/lindiurban].</ref> ==Historia== Lindi ilikuwa kati ya miji ya Waswahili wa kale katika pwani ya [[Bahari ya Hindi]]. Mdomo wa Lukuledi ulikuwa bandari nzuri kwa ajili ya jahazi za Waswahili na pia kwa meli ndogo za zamani za ukoloni. Siku hizi hautoshi tena kwa meli kubwa. Wakati wa [[Afrika ya Mashariki ya Kijerumani|ukoloni wa Wajerumani]] ilikuwa makao makuu ya kusini-mashariki ya Tanzania bara. Ilikuwa kituo cha posta na pia cha kikosi na. 3 cha [[Schutztruppe|jeshi la Kijerumani]]. Ilibaki kitovu cha kusini wakati ya Waingereza hadi kujengwa kwa bandari ya Mtawara. Mazao ya kibiashara yalikuwa hasa [[katani]] baadaye pia [[korosho]]. Maendeleo ya Lindi ilikwama kutokana na hali mbaya za barabara amabazo hazikutunzwa vizuri wakati wa uhuru. Kuna matumaini ya kwamba barabara mpya ya lami ya [[Dar es Salaam]] - Mtwara italeta nafasi mpya kwa maendeleo ya mji na mazingira yake. ==Tazama pia== * [[Orodha ya miji ya kale ya Waswahili]] ==Marejeo== {{marejeo}} {{Kata za Wilaya ya Lindi Mjini}} {{mbegu-jio-lindi}} [[Jamii:Miji ya Tanzania]] [[Jamii:Miji ya kale ya Waswahili]] [[Jamii:Mkoa wa Lindi]] [[Jamii:Wilaya ya Lindi Mjini]] 3lrvpm4zckv0au9hhapcgwwgei5dt04 Ilala 0 7152 1566870 1315448 2026-06-06T12:11:42Z Jackline Kelvin 89994 1566870 wikitext text/x-wiki [[File:Ilala.flac|thumb|Ilala]] '''Ilala''' ni [[jina]] la: * [[Wilaya ya Ilala]] * [[Kata ya Ilala (Dar es Salaam)]] * [[Ilala (Iringa)]] {{maana}} ryjd5r2rcvx6un41g2tn7s5lihmh1sf Kinondoni 0 7153 1566866 1135902 2026-06-06T12:09:37Z Jackline Kelvin 89994 1566866 wikitext text/x-wiki [[File:Kinondoni.flac|thumb|Kinondoni]] '''Kinondoni''' inaweza kumaanisha * [[Manisipaa ya Kinondoni]], moja kati ya [[manisipaa]] tano ndani ya [[jiji]] la [[Dar es Salaam]], iliyopo [[kaskazini]] mwake * [[Kata ya Kinondoni]], ambayo ni [[kata]] mojawapo ya manisipaa hiyo {{maana}} rqodyz1mef5m4a8m3trlf58jebxgs1u Quebec 0 16522 1567007 1258926 2026-06-07T08:35:14Z Kurcke 85260 Coat of arms of Quebec (without crown).svg The crown was officially removed from the Québec coat of arms on 23 January 2026. Source: https://www.quebec.ca/gouvernement/portrait-quebec/drapeau-symboles-nationaux/armoiries 1567007 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |jina_rasmi = Quebec |picha_ya_satelite = Carte du Québec au sein du Canada.svg |maelezo_ya_picha = Mahali pa Quebec katika [[Kanada]] |picha_ya_bendera = Flag of Quebec.svg |ukubwa_ya_bendera = 100px |picha_ya_nembo = Coat of arms of Quebec (without crown).svg |ukubwa_ya_nembo = 80px |settlement_type = [[Mikoa ya Kanada|Mkoa]] |native_name = |nickname = |subdivision_type = [[Madola|Nchi]] |subdivision_name = {{flag|Kanada}} |subdivision_type1 = |subdivision_name1 = |subdivision_type2 = [[Mji mkuu]] |subdivision_name2 = [[Jiji la Quebec]] |area_total_km2 = 1.365.128 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |idadi_ya_wakazi_kwa_mwaka_wa = |population_note = |wakazi_kwa_ujumla = |website = http://www.quebec.ca/ }} [[Picha: Gaspé_taiga.jpg|thumbnail|right|280px|Msitu wa Gaspé, Québec]] [[Picha:Map of Quebec-fr.png|thumb|right|270px|Ramani ya Quebec]] '''Quebec''' ([[Kiingereza]]: Quebec, [[Kifaransa]]: Québec) ni [[jimbo]] la [[Kanada]] upande wa [[Bahari Atlantiki]] kati ya mdomo wa [[mto Saint Lawrence]] hadi [[ghuba ya Hudson]]. Imepakana na [[Ontario]], [[New Brunswick]] na [[Newfoundland and Labrador]]. Ina eneo la [[km²]] 1,542,056 ikiwa ni kubwa zaidi kati ya majimbo ya Kanada. Kuna wakazi milioni saba na nusu (7,546,131). Quebec ni eneo ambako wakazi wengi hutumia lugha ya [[Kifaransa]], tofauti na majimbo mengine ya Kanada ambako watu huongea [[Kiingereza]]. Sababu yake ni kwamba sehemu hii ilikuwa koloni la Ufaransa tangi karne ya 17 na walowezi Wafaransa walijenga makazi yao hapa. Walitunza utamaduni wao hata baada ya [[vita ya miaka saba]] (1756-1762) ambako koloni ilivamiwa na [[Uingereza]] na kuwa eneo la Kiingereza. Mfaransa wa kwanza aliyefika Quebec alikuwa mpelelezi [[Jacques Cartier]]. Quebec ilikuwa na harakati mbalimbali zilizolenga kujitenga kwa Quebec katika Kanada na kuunda nchi mpya. Katika kura ya wananchi ya mwaka 1995 azimio la kubaki ndani ya Kanada lilichukuliwa kwa kura chache sana; 49.4% za wananchi wa Quebec walipendelea kuondoka katika Kanada na 50.6% walipendelea kubaki ndani ya Kanada. [[Mji mkuu]] ni [[Jiji la Quebec]] ambayo ni kati ya miji ya kale ya [[Amerika ya Kaskazini]]. [[Mji]] mkubwa wa jimbo na mji wa pili wa Kanada ni [[Montreal]]. == Miji Mikubwa == # [[Montreal]] (1.620.693) # [[Jiji la Quebec]] (491.142) # [[Laval, Quebec|Laval]] (368.709) # [[Gatineau, Quebec|Gatineau]] (242.124) ==Viungo vya nje== {{commonscat}} {{majimbo ya Kanada}} {{mbegu-jio-Kanada}} [[Jamii:Majimbo ya Kanada|Quebec]] [[Jamii:Quebec| ]] 80gia0z85dyrnan3o8g7impxrrj0w96 Peramiho 0 18670 1566879 1317170 2026-06-06T12:22:13Z Magrethjack 89987 1566879 wikitext text/x-wiki [[File:Peramiho.flac|thumb|Peramiho]] {{Infobox Settlement |jina_rasmi = Peramiho |picha_ya_satelite = Peramiho Benedictine Church Tamino.jpg |maelezo_ya_picha = Kanisa la Abasia ya Wabenedikto Peramiho 2012 <small>(picha ya Tamimo Boehm)</small> |pushpin_map = Tanzania |pushpin_map_caption = Mahali pa Peramiho katika Tanzania |settlement_type = Kata |subdivision_type = [[Madola|Nchi]] |subdivision_name = [[Tanzania]] |subdivision_type1 = [[Mikoa ya Tanzania|Mkoa]] |subdivision_name1 = [[Mkoa wa Ruvuma|Ruvuma]] |subdivision_type2 = [[Wilaya za Tanzania|Wilaya]] |subdivision_name2 = [[Wilaya ya Songea Vijijini|Songea Vijijini]] |wakazi_kwa_ujumla = 15,503 |latd=10|latm=38 |lats=8 |latNS=S |longd=35 |longm=27 |longs=44 |longEW=E |website = }} [[File:Donkey transport Tanzania.jpg|thumb|Peramiho]] '''Peramiho''' ni [[kata]] ya [[Wilaya ya Songea Vijijini]] katika [[Mkoa wa Ruvuma]], [[Tanzania]], yenye [[postikodi]] [[namba]] '''57213'''. Wakati wa [[sensa]] iliyofanyika mwaka [[2022]], kata ilikuwa na wakazi wapatao 15,503 <ref>https://www.nbs.go.tz</ref>. Wakati wa [[sensa]] iliyofanyika mwaka wa [[2012]], kata ilikuwa na wakazi wapatao 15,031 waishio humo. <ref>[http://www.wavuti.weebly.com/uploads/3/0/7/6/3076464/census20general20report20-202920march202013_combined_final20for20printing1.pdf Sensa ya 2012, Ruvuma - Songea District Council]</ref>. ==Abasia na parokia== Inajulikana hasa kutokana na [[abasia]] ya [[wamonaki]] [[Wakatoliki]] [[Wabenedikto]]. Abasia hiyo ilianzishwa kama kituo cha [[umisionari]] na [[Cassian Spiess|P. Cassian Spiess O.S.B.]] aliyefika Peramiho mwaka [[1898]]. Mnamo mwaka [[1931]] Peramiho ilifanywa kuwa abasia na pia makao ya [[dayosisi|jimbo]] chini ya [[Abate-Askofu]] [[Gallus Steiger|Gallus Steiger O.S.B.]]. Makao ya jimbo yalihamishiwa [[Songea]] mnamo mwaka [[1969]], na siku hizi kuna majimbo matatu ([[Jimbo kuu la Songea]], [[Jimbo Katoliki la Njombe]] na [[Jimbo Katoliki la Mbinga]]) yaliyotokana na jimbo la zamani la Peramiho. Peramiho kuna [[shule]] na [[hospitali]] nzuri pamoja na [[monasteri]]. Pia ni [[makao makuu]] ya [[parokia]] ya Peramiho ambayo ina [[kigango|vigango]] vifuatavyo: [[Parangu]], [[Lilambo]], [[Likuyu]], [[Mwanamonga]], [[Litowa]], [[Nakahuga]], [[Sinai (Peramiho)|Sinai]], [[Maposeni]], [[Mdunduwalo]] na [[Morogoro (Peramiho)|Morogoro]]. ==Tanbihi== {{marejeo}} ==Marejeo== * Pugu Hadi Peramiho - kimehaririwa na P. Gerold Rupper, OSB, BPNP, Peramiho 1988, ISBN 9967 67 031 1 == Viungo vya nje == * [http://www.peramiho.org/ Tovuti ya Abasia ya Peramiho] ==Marejeo== {{marejeo}} {{Kata za Wilaya ya Songea Vijijini}} {{mbegu-jio-ruvuma}} [[Jamii:kata za Mkoa wa Ruvuma]] [[Jamii:Wilaya ya Songea Vijijini]] [[Jamii:Wabenedikto]] [[Jamii:Kanisa Katoliki Tanzania]] gy5blg2nodddotrpiqn7drvufmgfz50 Ubungo 0 18907 1566859 1315794 2026-06-06T12:03:55Z Jackline Kelvin 89994 1566859 wikitext text/x-wiki (''makala hii inahusu [[kata]] ya [[Ubungo]], kuangalia makala ya [[wilaya]] yake [[Wilaya ya Ubungo|bonyeza hapa]]'') [[File:Ubungo.flac|thumb|Ubungo]] {{Infobox Settlement |jina_rasmi = Kata ya Ubungo |picha_ya_satelite = TANESCO Headquarters, Ubungo.jpg |maelezo_ya_picha = |pushpin_map = Tanzania |pushpin_map_caption = Mahali pa Ubungo katika Tanzania |settlement_type = Kata |subdivision_type = [[Madola|Nchi]] |subdivision_name = [[Tanzania]] |subdivision_type1 = [[Mikoa ya Tanzania|Mkoa]] |subdivision_name1 = [[Mkoa wa Dar es Salaam|Dar es Salaam]] |subdivision_type2 = [[Wilaya za Tanzania|Wilaya]] |subdivision_name2 = [[Wilaya ya Ubungo|Ubungo]] |wakazi_kwa_ujumla = |latd=6 |latm=47 |lats=42 |latNS=S |longd=39 |longm=15 |longs=58 |longEW=E |website = }} [[Picha:TANESCO_Headquarters,_Ubungo.jpg|thumb|Mtazamo wa angani wa Wilaya ya Ubungo unaoangalia makao makuu ya kampuni ya umeme ya TANESCO kushoto.]] '''Ubungo''' ni [[kata]] ya [[wilaya ya Ubungo]] katika [[Mkoa wa Dar es Salaam]], [[Tanzania]], yenye [[postikodi]] [[namba]] '''16103'''. Ubungo ipo katika sehemu ya kati ya [[magharibi]] mwa [[wilaya]] na inafahamika sana Tanzania kama [[kitovu]] kikuu cha [[basi|Mabasi]] yaelekeayo [[Mikoa ya Tanzania|mikoani]]. Kituo cha mabasi cha Ubungo kimeungana na baadhi ya vituo vikubwa vya miji mbalimbali ya Tanzania kama vile cha [[Arusha]], [[Moshi]], [[Morogoro]], [[Dodoma]], [[Mbeya]], [[Iringa]], [[Mtwara]], [[Lindi]], [[Singida]], [[Tanga]] na [[Mwanza]]; vilevile hadi [[Nairobi]], [[Lilongwe]], [[Lusaka]] na miji mingine kadhaa ya [[Afrika ya Mashariki]]. Pia Ubungo ndipo palipo [[makao makuu]] ya [[TANESCO]], [[shirika]] la [[umeme]] la Tanzania. Katika [[sensa]] ya mwaka [[2022]] wakazi walihesabiwa 44,340 <ref>https://www.nbs.go.tz/</ref>. ==Tanbihi== {{marejeo}} {{Kata za Wilaya ya Ubungo}} {{mbegu-jio-dar}} [[Jamii:kata za Mkoa wa Dar es Salaam]] [[Jamii:Wilaya ya Ubungo]] 2duoampv89krkypxf95357ufecqd1m6 Uyole 0 19475 1566884 1528665 2026-06-06T12:26:29Z Magrethjack 89987 1566884 wikitext text/x-wiki [[File:Uyole.flac|thumb|Uyole]] {{Infobox Settlement |jina_rasmi = Bonde la Uyole |picha_ya_satelite = |maelezo_ya_picha = |pushpin_map = Tanzania |pushpin_map_caption = Mahali pa Uyole katika Tanzania |settlement_type = Kata |subdivision_type = [[Madola|Nchi]] |subdivision_name = [[Tanzania]] |subdivision_type1 = [[Mikoa ya Tanzania|Mkoa]] |subdivision_name1 = [[Mkoa wa Mbeya|Mbeya]] |subdivision_type2 = [[Wilaya za Tanzania|Wilaya]] |subdivision_name2 = [[Wilaya ya Mbeya Mjini|Mbeya Mjini]] |wakazi_kwa_ujumla = 11,543 |latd=8 |latm=53 |lats=24 |latNS=S |longd=33 |longm=25 |longs=48 |longEW=E |website = }} '''Uyole''' ni moja ya vitongoji vya [[Mbeya Mjini]] katika [[Mkoa wa Mbeya]], [[Tanzania]]. Uyole iko kando ya eneo la halmashauri ya Mbeya takriban [[Kilomita|km]] 10 kutoka [[kitovu]] cha mji mahali penye njiapanda ambako [[Barabara Kuu|barabara kuu]] ya [[TANZAM]] inaachana na [[barabara]] ya kuelekea [[Tukuyu]] na [[Malawi]]. Kitovu cha Uyole kipo katika njiapanda hiyo, hivyo basi jina maarufu la Uyole hupendwa kuitwa njiapanda ya [[Ulaya]] kutokana na umaarufu wa shughuli za mji huo. Uyole kwa sasa ina jumla ya [[kata]] 7 ambazo ni: [[Nsalaga]], [[Itezi]], [[Igawilo]], [[Isyesye]], Uyole, [[Iduda]] na [[Iganjo]]. Kwa sasa Uyole imepewa dhamana ya kuwa halmashauri ndani ya [[jiji]] la Mbeya kwa kuongezwa kata kadhaa za jiji hilo kama [[Ilemi]] na [[Ilomba]]. Wakati wa [[sensa]] iliyofanyika [[mwaka]] wa [[2012]], [[Uyole (kata)|kata ya Uyole tu]] ilikuwa na wakazi wapatao 11,543<ref>{{Rejea tovuti |url=http://www.meac.go.tz/sites/default/files/Statistics/Tanzania%20Population%20Census%202012.pdf |title=Sensa ya 2012, Mbeya - Mbeya MC |accessdate=2017-03-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303225919/http://www.meac.go.tz/sites/default/files/Statistics/Tanzania%20Population%20Census%202012.pdf |archivedate=2016-03-03 }}</ref>. Wakazi wa Uyole kwa sasa wanakadiriwa kuwa zaidi ya 100,000 na kuifanya kuwa miongoni mwa maeneo yenye wakazi wengi jijini Mbeya. [[Msimbo wa posta]] ni 53136. Kuna huduma za kila aina kwa makazi ya kibinadamu kama ofisi, masoko, vituo vya uchukuzi na usafirishaji kama kituo cha reli cha [[TAZARA]]. Stendi ya mabasi ya Nanenane na vyuo mbalimbali kama Chuo cha Kilimo Uyole, Chuo cha Maendeleo ya Jamii Uyole na kadhalika. Chuo cha Kilimo Uyole (Agricultural Research Institute -ARI- Uyole) kinafundisha wanafunzi na ni kitovu cha uchunguzi wa kisayansi wa [[Mmea|mimea]] ya kilimo. ==Marejeo== {{marejeo}} {{mbegu-jio-mbeya}} [[Jamii:Wilaya ya Mbeya Mjini]] hvjeilz16nkkx7wprbmajfitqt6ndlh Makambako 0 19854 1566894 1518938 2026-06-06T12:41:01Z Magrethjack 89987 1566894 wikitext text/x-wiki [[File:Makambako.flac|thumb|Makambako]] {{Infobox Settlement |jina_rasmi = Mji wa Makambako |picha_ya_satelite = |maelezo_ya_picha = |pushpin_map = Tanzania |pushpin_map_caption = Mahali pa Makambako katika Tanzania |settlement_type = Mji |subdivision_type = [[Madola|Nchi]] |subdivision_name = [[Tanzania]] |subdivision_type1 = [[Mikoa ya Tanzania|Mkoa]] |subdivision_name1 = [[Mkoa wa Njombe|Njombe]] |subdivision_type2 = [[Wilaya za Tanzania|Wilaya]] |subdivision_name2 = [[Wilaya ya Makambako Mjini|Mji wa Makambako]] |wakazi_kwa_ujumla = 146481 |latd=8 |latm=51 |latNS=S |longd=34 |longm=50 |longEW=E }} [[Picha:Makambako ramani.jpg|thumb|400px|Makambako.]] '''Makambako''' ni [[mji]] na [[wilaya]] katika [[Mkoa wa Njombe]], [[Tanzania]], yenye [[postikodi]] [[namba]] ''' 59113'''. Katika [[sensa]] ya mwaka [[2022]] wakazi walihesabiwa 146,481 <ref>https://www.nbs.go.tz</ref>. Wakati wa [[sensa]] iliyofanyika [[mwaka]] wa [[2012]], kata 8 za Makambako zilikuwa na jumla ya wakazi 93,827<ref>{{Rejea tovuti |url=http://www.meac.go.tz/sites/default/files/Statistics/Tanzania%20Population%20Census%202012.pdf |title=Sensa ya 2012, Njombe - Makambako TC |accessdate=2017-03-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040102080416/http://www.meac.go.tz/sites/default/files/Statistics/Tanzania%20Population%20Census%202012.pdf |archivedate=2004-01-02 }}</ref> walioishi humo. Hadi mwaka 2012 Makambako yenyewe ilikuwa [[kata]] ya [[Wilaya ya Njombe]] katika [[Mkoa wa Iringa]]. Kwa sasa ni mji wenye hadhi ya [[halmashauri]] ukiwa ni [[kitovu]] cha [[biashara]] mbalimbali na [[kilimo]] yakiwamo [[mazao]] ya [[mbao]] na [[nafaka]]. Makambako ni njiapanda muhimu [[kusini]] mwa Tanzania. [[Barabara]] za [[TANZAM]] ([[Dar es Salaam]] - [[Mbeya]]) na barabara ya kuelekea [[Songea]] - [[Mtwara]] zinakutana huko, pamoja na [[kituo cha reli]] ya [[TAZARA]]. ==Marejeo== {{Marejeo}} {{Kata za Wilaya ya Makambako Mjini}} {{Wilaya za Mkoa wa Njombe}} {{Mbegu-jio-njombe}} [[Jamii:Wilaya za Mkoa wa Njombe|M]] [[Jamii:Wilaya ya Makambako]] cnzch52iqiv95o4jl5bw0gqdlmx43pq Itete (Busokelo) 0 20046 1566872 1514874 2026-06-06T12:14:07Z Zubeda03 83744 /* */ 1566872 wikitext text/x-wiki [[File:Wilaya ya Busokelo.flac|thumb|Busokelo District]] <sup>Kwa matumizi tofauti ya jina hili angalia [[Itete]]</sup> '''Itete''' ni [[kata]] ya [[Wilaya ya Busokelo]] katika [[Mkoa wa Mbeya]], [[Tanzania]]. Katika [[sensa]] iliyofanyika mwaka [[2022]] wakazi walihesabika kuwa 10,513 <ref>https://www.nbs.go.tz</ref>. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,869 <ref>{{Rejea tovuti |url=http://www.meac.go.tz/sites/default/files/Statistics/Tanzania%20Population%20Census%202012.pdf |title=Sensa ya 2012, Mbeya - Rungwe DC |accessdate=2017-03-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040102080416/http://www.meac.go.tz/sites/default/files/Statistics/Tanzania%20Population%20Census%202012.pdf |archivedate=2004-01-02 }}</ref> walioishi humo. [[Msimbo wa posta]] ni 53527. ==Marejeo== {{marejeo}} {{Kata za Wilaya ya Busokelo}} {{mbegu-jio-mbeya}} [[Jamii:Wilaya ya Busokelo]] [[Jamii:Kata za Mkoa wa Mbeya]] 5k3ep4q75xatw7lz85wo7bwujxez8n4 Nyasho 0 20112 1566906 1327217 2026-06-06T12:50:31Z Nasma kauto 89998 1566906 wikitext text/x-wiki [[File:Nyasho.flac|thumb|Nyasho]] {{Infobox Settlement |jina_rasmi = Kata ya Nyasho |picha_ya_satelite = |maelezo_ya_picha = |pushpin_map = Tanzania |pushpin_map_caption = Mahali pa Nyasho katika Tanzania |settlement_type = Kata |subdivision_type = [[Madola|Nchi]] |subdivision_name = [[Tanzania]] |subdivision_type1 = [[Mikoa ya Tanzania|Mkoa]] |subdivision_name1 = [[Mkoa wa Mara|Mara]] |subdivision_type2 = [[Wilaya za Tanzania|Wilaya]] |subdivision_name2 = [[Wilaya ya Musoma mjini|Musoma mjini]] |wakazi_kwa_ujumla = 5,243 |latd=1 |latm=29 |lats=24 |latNS=S |longd=33 |longm=48 |longs=00 |longEW=E |website = }} '''Nyasho''' ni [[kata]] ya [[Manisipaa ya Musoma]] katika [[Mkoa wa Mara]], [[Tanzania]] yenye [[postikodi]] [[namba]] '''31108'''. Katika [[sensa]] ya [[mwaka]] [[2022]] wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 5,243 <ref>https://www.nbs.go.tz, uk 194 </ref>. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,344 waishio humo.<ref>[http://www.wavuti.weebly.com/uploads/3/0/7/6/3076464/census20general20report20-202920march202013_combined_final20for20printing1.pdf Sensa ya 2012, Mara - Musoma Municipal-Council]</ref> ==Marejeo== {{marejeo}} {{Kata za Wilaya ya Musoma mjini}} {{mbegu-jio-mara}} [[Jamii:kata za Mkoa wa Mara]] [[Jamii:Wilaya ya Musoma Mjini]] ajdsj3tohpo7w95dq0jbmexwcbajziz Wilaya ya Rorya 0 20226 1566887 1308588 2026-06-06T12:34:07Z Magrethjack 89987 1566887 wikitext text/x-wiki [[File:Rorya.flac|thumb|Rorya]] '''Rorya''' ni [[wilaya]] mojawapo kati ya 9 za [[mkoa wa Mara]] yenye [[postikodi]] [[namba]] '''31300'''. Hadi [[mwaka]] [[2006]] ilikuwa sehemu ya [[magharibi]] ya [[wilaya ya Tarime]]. [[Makao makuu]] ya Wilaya ya Rorya ni [[Ingri Juu]] (31311 [[Mirare]]). Eneo la wilaya liko kati ya [[ziwa]] [[Viktoria Nyanza]] upande wa magharibi na [[Tarime]] upande wa [[mashariki]]. Upande wa [[kaskazini]] inapakana na nchi ya [[Kenya]] na upande wa [[kusini]] na [[wilaya ya Musoma]]. Wakati wa [[sensa]] iliyofanyika mwaka wa [[2012]], wilaya hii ilikuwa na wakazi wapatao 265,241 waishio humo <ref>[http://www.wavuti.weebly.com/uploads/3/0/7/6/3076464/census20general20report20-202920march202013_combined_final20for20printing1.pdf Sensa ya 2012, Mara - Rorya-District-Council]</ref> na katika ile ya mwaka [[2022]] wakazi walihesabiwa 354,490 <ref>https://www.nbs.go.tz</ref>. Walio wengi ni [[Waluo]]. [[Kabila|Makabila]] mengine ni [[Wakine]], [[Wakurya]], [[Wasimbiti]], [[Wahacha]], [[Wasweta]] na mengineyo. Hii ndiyo wilaya yenye makabila mengi zaidi nchini [[Tanzania]]. ==Tanbihi== {{reflist}} {{Kata za Wilaya ya Rorya}} {{mbegu-jio-mara}} [[Jamii:Wilaya za Mkoa wa Mara|R]] [[Jamii:wilaya ya Rorya]] grm0qr9aif96hdl4kvrbpjqlf3czztj Namanga 0 20539 1566880 1521773 2026-06-06T12:23:25Z Magrethjack 89987 1566880 wikitext text/x-wiki [[File:Namanga.flac|thumb|Namanga]] '''Namanga''' ni [[kata]] ya [[Wilaya ya Longido]] katika [[Mkoa wa Arusha]], [[Tanzania]] [[kaskazini]]. Ina [[postikodi]] [[namba]] '''23503'''. Katika [[sensa]] ya mwaka [[2022]] wakazi walihesabiwa 12,340 <ref>https://www.nbs.go.tz</ref>. Wakati wa [[sensa]] iliyofanyika [[mwaka]] wa [[2012]], kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,189 <ref>{{Rejea tovuti |url=http://www.meac.go.tz/sites/default/files/Statistics/Tanzania%20Population%20Census%202012.pdf |title=Sensa ya 2012, Arusha - Longido DC |accessdate=2016-05-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303225919/http://www.meac.go.tz/sites/default/files/Statistics/Tanzania%20Population%20Census%202012.pdf |archivedate=2016-03-03 }}</ref> walioishi humo. Namanga ni kituo cha mpakani baina ya Tanzania na [[Kenya]] na hali halisi [[mji]] uko pande zote [[mbili]] za mpaka wenye [[jina]] hilohilo la Namanga. ==Marejeo== {{marejeo}} {{Kata za Wilaya ya Longido}} {{mbegu-jio-arusha}} [[Jamii:Wilaya ya Longido]] [[Jamii:kata za Mkoa wa Arusha]] knbg7oeg9km2uoii97ow4m2nkuv8lt9 Mpunguzi 0 20799 1566890 1521262 2026-06-06T12:36:26Z Magrethjack 89987 1566890 wikitext text/x-wiki [[File:Mpunguzi.flac|thumb|Mpunguzi]] '''Mpunguzi''' ni [[kata]] ya [[Dodoma Mjini]] katika [[Mkoa wa Dodoma]], [[Tanzania]]. Katika [[sensa]] ya mwaka [[2022]] wakazi walihesabiwa 13,491 <ref>https://www.nbs.go.tz</ref>. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa [[2012]], kata ilikuwa na wakazi wapatao 17,891 <ref>{{Rejea tovuti |url=http://www.meac.go.tz/sites/default/files/Statistics/Tanzania%20Population%20Census%202012.pdf |title=Sensa ya 2012, Dodoma - Dodoma MC |accessdate=2016-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303225919/http://www.meac.go.tz/sites/default/files/Statistics/Tanzania%20Population%20Census%202012.pdf |archivedate=2016-03-03 }}</ref> waishio humo. ==Marejeo== {{marejeo}} {{Kata za Wilaya ya Dodoma Mjini}} {{mbegu-jio-dodoma}} [[Jamii:kata za Mkoa wa Dodoma]] [[Jamii:Wilaya ya Dodoma Mjini]] pw1fmk2yx2mq896xh88wb327sjs1ai3 Msalato 0 20800 1566889 1521282 2026-06-06T12:35:24Z Magrethjack 89987 1566889 wikitext text/x-wiki [[File:Msalato 0.flac|thumb|Msalato]] '''Msalato''' ni [[kata]] ya [[Dodoma Mjini]] katika [[Mkoa wa Dodoma]], [[Tanzania]]. Katika [[sensa]] ya mwaka [[2022]] wakazi walihesabiwa 12,905 <ref>https://www.nbs.go.tz</ref>. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa [[2012]], kata ilikuwa na wakazi wapatao 6718 <ref>{{Rejea tovuti |url=http://www.meac.go.tz/sites/default/files/Statistics/Tanzania%20Population%20Census%202012.pdf |title=Sensa ya 2012, Dodoma - Dodoma MC |accessdate=2016-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303225919/http://www.meac.go.tz/sites/default/files/Statistics/Tanzania%20Population%20Census%202012.pdf |archivedate=2016-03-03 }}</ref> waishio humo. ==Marejeo== {{marejeo}} {{Kata za Wilaya ya Dodoma Mjini}} {{mbegu-jio-dodoma}} [[Jamii:kata za Mkoa wa Dodoma]] [[Jamii:Wilaya ya Dodoma Mjini]] 3exm2nwi7toytmo721hd2z1i4r50gqz Chemba (Chemba) 0 20814 1566920 1318581 2026-06-06T12:59:11Z Zubeda03 83744 /* */ 1566920 wikitext text/x-wiki [[File:Wilaya ya Chemba.flac|thumb|Chemba District]] '''Chemba''' ni [[kata]] ya [[Wilaya ya Chemba]] katika [[Mkoa wa Dodoma]], [[Tanzania]], yenye [[postikodi]] [[namba]] '''41801'''<ref>{{Cite web |url=https://www.tcra.go.tz/images/documents/postcode/dodoma.pdf |title=Nakala iliyohifadhiwa |accessdate=2017-10-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200321135312/https://www.tcra.go.tz/images/documents/postcode/dodoma.pdf |archivedate=2020-03-21 }}</ref>. Chemba imekuwa [[makao makuu]] ya [[wilaya]] mpya mnamo Machi [[2012]]. Katika [[sensa]] ya mwaka [[2022]] wakazi walihesabiwa 9,730 <ref>https://www.nbs.go.tz</ref>. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa [[2012]], kata ilikuwa na wakazi wapatao 16,047 <ref>{{Cite web |url=http://www.meac.go.tz/sites/default/files/Statistics/Tanzania%20Population%20Census%202012.pdf |title=Sensa ya 2012, Dodoma - Chemba DC |accessdate=2016-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040102080416/http://www.meac.go.tz/sites/default/files/Statistics/Tanzania%20Population%20Census%202012.pdf |archivedate=2004-01-02 }}</ref> waishio humo. Baadhi ya vijiji vya kata ya Chemba vyenye shule ya msingi vilikuwa Chemba yenyewe, Chambalo, Kambi ya Nyasa, Kidoka, Ombiri na Pangalua kwasasa pia kuna shule ya msingi muungano ambayo ipo ombiri. ==Marejeo== {{marejeo}} {{Kata za Wilaya ya Chemba}} {{mbegu-jio-dodoma}} [[Jamii:kata za Mkoa wa Dodoma]] [[Jamii:Wilaya ya Chemba]] r4wdm9v1981dq7n2rabcyo4nmwngjbc Dareda 0 21162 1566929 1327464 2026-06-06T13:05:11Z Scholarly princess d 89988 1566929 wikitext text/x-wiki [[File:Dareda.flac|thumb|Dareda]] '''Dareda''' ni [[kata]] ya [[Wilaya ya Babati Vijijini]] katika [[Mkoa wa Manyara]], [[Tanzania]], yenye [[postikodi]] [[namba]] '''27205'''. Katika [[sensa]] ya [[mwaka]] [[2022]] wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 13,716 <ref>https://www.nbs.go.tz, uk 200 </ref>. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 22,880 waishio humo.<ref>[http://www.wavuti.weebly.com/uploads/3/0/7/6/3076464/census20general20report20-202920march202013_combined_final20for20printing1.pdf Sensa ya 2012, Manyara Region – Babati District-Council]</ref> ==Marejeo== {{marejeo}} {{Kata za Wilaya ya Babati Vijijini}} {{mbegu-jio-manyara}} [[Jamii:Wilaya ya Babati Vijijini]] [[Jamii:kata za Mkoa wa Manyara]] 94zo6mfp4ck807tmnppzkiy5bxrnxn3 Magugu (Babati) 0 21169 1566980 1327449 2026-06-06T16:09:36Z Idd ninga 30188 1566980 wikitext text/x-wiki [[File:Magugu Sauti.flac|thumb|Magugu Voice]] '''Magugu''' ni [[kata]] ya [[Wilaya ya Babati Vijijini]] katika [[Mkoa wa Manyara]], [[Tanzania]] yenye [[postikodi]] [[namba]] '''27201'''. Katika [[sensa]] ya [[mwaka]] [[2022]] wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 43,282 <ref>https://www.nbs.go.tz, uk 200 </ref>. Kwa mujibu wa [[sensa]] iliyofanyika mwaka wa [[2012]], kata ilikuwa na wakazi wapatao 32,774 waishio humo.<ref>[http://www.wavuti.weebly.com/uploads/3/0/7/6/3076464/census20general20report20-202920march202013_combined_final20for20printing1.pdf Sensa ya 2012, Manyara Region – Babati District-Council]</ref> ==Jamii== Kata ya Magugu ina wakazi wa [[makabila]] mbalimbali, ila watu wa asili wa kata hii ni kabila dogo la [[Wambugwe]]. Wengine ni hasa [[Wairaqw]], [[Warangi]], [[Wanyaturu]], [[Wanyiramba]] na [[Kabila|makabila]] mengine madogomadogo. Wakazi walio wengi wanajihusisha na [[kilimo]] cha [[mazao]] mbalimbali ya [[chakula]] na [[biashara]], hasa [[mpunga]], [[karanga]], [[mtama]], [[miwa]], [[alizeti]] pamoja na [[ufuta]]. ==Elimu== Katika uwanja wa [[elimu]] kata ya Magugu ina [[shule]] kadhaa za [[serikali]] na za binafsi zinazotoa elimu kwa ngazi [[Shule ya msingi|ya msingi]] na ya [[sekondari]]. Shule hizo ni: Shule ya msingi Magugu, Shule ya msingi Kibaoni, Shule ya msingi Mekiroy, Shule ya msingi Joshua, Shule ya msingi Glory Junior, Shule ya Holy Land, Shule ya msingi Mapea, Shule ya msingi Gichameda, halafu Shule ya sekondari Magugu, Shule ya sekondari Joshua, Shule ya sekondari Holy land, Shule ya sekondari Matufa na Shule ya sekondari Gichameda. Shule ya sekondari Magugu iliyoanza mwaka [[2005]] ina takribani [[wanafunzi]] 900 na [[walimu]] takribani 43, lakini walimu 6 hivi ni wa masomo ya [[sayansi]] na baadhi yao ni wakongwe wa shule hiyo (Dominick Medard, Msungu Henry, Laurence Manimo, Pareso Richard, Gerny Shigela na Fiita Sandemu). Mkuu wa shule wa kwanza ni Mwl. Magambo akafuatiwa na Mwl. Maginga na wa sasa anaitwa Mfwangavo. ==Marejeo== {{marejeo}} {{Kata za Wilaya ya Babati Vijijini}} {{mbegu-jio-manyara}} [[Jamii:Wilaya ya Babati Vijijini]] [[Jamii:kata za Mkoa wa Manyara]] 1n0jpn1h4f4plwxwf6r25ued7fbfmdt 1567003 1566980 2026-06-07T08:25:57Z Riccardo Riccioni 452 1567003 wikitext text/x-wiki [[File:Magugu Sauti.flac|thumb|Magugu likitamkwa.]] '''Magugu''' ni [[kata]] ya [[Wilaya ya Babati Vijijini]] katika [[Mkoa wa Manyara]], [[Tanzania]] yenye [[postikodi]] [[namba]] '''27201'''. Katika [[sensa]] ya [[mwaka]] [[2022]] wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 43,282 <ref>https://www.nbs.go.tz, uk 200 </ref>. Kwa mujibu wa [[sensa]] iliyofanyika mwaka wa [[2012]], kata ilikuwa na wakazi wapatao 32,774 waishio humo.<ref>[http://www.wavuti.weebly.com/uploads/3/0/7/6/3076464/census20general20report20-202920march202013_combined_final20for20printing1.pdf Sensa ya 2012, Manyara Region – Babati District-Council]</ref> ==Jamii== Kata ya Magugu ina wakazi wa [[makabila]] mbalimbali, ila watu wa asili wa kata hii ni kabila dogo la [[Wambugwe]]. Wengine ni hasa [[Wairaqw]], [[Warangi]], [[Wanyaturu]], [[Wanyiramba]] na [[Kabila|makabila]] mengine madogomadogo. Wakazi walio wengi wanajihusisha na [[kilimo]] cha [[mazao]] mbalimbali ya [[chakula]] na [[biashara]], hasa [[mpunga]], [[karanga]], [[mtama]], [[miwa]], [[alizeti]] pamoja na [[ufuta]]. ==Elimu== Katika uwanja wa [[elimu]] kata ya Magugu ina [[shule]] kadhaa za [[serikali]] na za binafsi zinazotoa elimu kwa ngazi [[Shule ya msingi|ya msingi]] na ya [[sekondari]]. Shule hizo ni: Shule ya msingi Magugu, Shule ya msingi Kibaoni, Shule ya msingi Mekiroy, Shule ya msingi Joshua, Shule ya msingi Glory Junior, Shule ya Holy Land, Shule ya msingi Mapea, Shule ya msingi Gichameda, halafu Shule ya sekondari Magugu, Shule ya sekondari Joshua, Shule ya sekondari Holy land, Shule ya sekondari Matufa na Shule ya sekondari Gichameda. Shule ya sekondari Magugu iliyoanza mwaka [[2005]] ina takribani [[wanafunzi]] 900 na [[walimu]] takribani 43, lakini walimu 6 hivi ni wa masomo ya [[sayansi]] na baadhi yao ni wakongwe wa shule hiyo (Dominick Medard, Msungu Henry, Laurence Manimo, Pareso Richard, Gerny Shigela na Fiita Sandemu). Mkuu wa shule wa kwanza ni Mwl. Magambo akafuatiwa na Mwl. Maginga na wa sasa anaitwa Mfwangavo. ==Marejeo== {{marejeo}} {{Kata za Wilaya ya Babati Vijijini}} {{mbegu-jio-manyara}} [[Jamii:Wilaya ya Babati Vijijini]] [[Jamii:kata za Mkoa wa Manyara]] gyb81ddvb30lev3phwitm60g0u3kywo Endasak 0 21181 1566925 1327484 2026-06-06T13:02:24Z Scholarly princess d 89988 1566925 wikitext text/x-wiki [[File:Endasaki.flac|thumb|Endasaki]] '''Endasak''' ni [[kata]] ya [[Wilaya ya Hanang]] katika [[Mkoa wa Manyara]], [[Tanzania]]. Katika [[sensa]] ya [[mwaka]] [[2022]] wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 5,344 <ref>https://www.nbs.go.tz, uk 202 </ref>. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,054 waishio humo.<ref>[http://www.wavuti.weebly.com/uploads/3/0/7/6/3076464/census20general20report20-202920march202013_combined_final20for20printing1.pdf Sensa ya 2012, Manyara Region – Hanang District-Council]</ref> ==Marejeo== {{marejeo}} {{Kata za Wilaya ya Hanang}} {{mbegu-jio-manyara}} [[Jamii:Wilaya ya Hanang]] [[Jamii:kata za Mkoa wa Manyara]] ldkyfrbaow8hghwpel2a4l041ryusw6 Katesh 0 21191 1566927 1327500 2026-06-06T13:03:05Z Scholarly princess d 89988 1566927 wikitext text/x-wiki [[File:Kateshi.flac|thumb|Katesh]] '''Katesh''' ni [[kata]] ya [[Wilaya ya Hanang]] katika [[Mkoa wa Manyara]], [[Tanzania]], yenye [[postikodi]] [[namba]] '''27301'''. Katika [[sensa]] ya [[mwaka]] [[2022]] wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 13,084 <ref>https://www.nbs.go.tz, uk 202 </ref>. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,774 waishio humo.<ref>[http://www.wavuti.weebly.com/uploads/3/0/7/6/3076464/census20general20report20-202920march202013_combined_final20for20printing1.pdf Sensa ya 2012, Manyara Region – Hanang District-Council]</ref> ==Marejeo== {{marejeo}} {{Kata za Wilaya ya Hanang}} {{mbegu-jio-manyara}} [[Jamii:Wilaya ya Hanang]] [[Jamii:kata za Mkoa wa Manyara]] 3le16ilrynqk0ah67ogceruukhk7n5z Kigezo:Kata za Wilaya ya Dodoma Mjini 10 21258 1566989 1313398 2026-06-06T19:45:44Z ~2026-33678-05 90006 1566989 wikitext text/x-wiki {| class="toccolrs" |- | [[Picha:Flag of Tanzania.svg|50px|]] ! width="100%" bgcolor="lightsteelblue" style="text-align: center;" | Kata za [[Wilaya ya Dodoma mjini]] - [[Mkoa wa Dodoma]] - [[Tanzania]] | [[Picha:Flag of Tanzania.svg|50px|]] |- | colspan="3" align="center" | [[Chahwa]] | [[Chamwino (Dodoma mjini)|Chamwino]] | [[Chang'ombe (Dodoma)|Chang'ombe]] | [[Chigongwe]] | [[Chihanga]] | [[Dodoma Makulu]] | [[Hazina]] | [[Hombolo Bwawani]] | [[Hombolo Makulu]] | [[Ihumwa]] | [[Ipagala]] | [[Ipala]] | [[Iyumbu (Dodoma mjini)|Iyumbu]] | [[Kikombo]] | [[Kikuyu Kaskazini]] | [[Kikuyu Kusini]] | [[Kilimani (Dodoma)|Kilimani]] | [[Kiwanja cha Ndege (Dodoma)|Kiwanja cha Ndege]] | [[Kizota]] | [[Madukani (Dodoma)|Madukani]] | [[Majengo (Dodoma)|Majengo]] | [[Makole (Dodoma)|Makole]] | [[Makutupora (Dodoma Mjini)|Makutupora]] | [[Matumbulu]] | [[Mbabala]] | [[Mbalawala]] | [[Miyuji]] | [[Mkonze]] | [[Mnadani (Dodoma)|Mnadani]] | [[Mpunguzi]] | [[Msalato]] | [[Mtumba]] | [[Nala]] | [[Nghong'onha]] | [[Nkuhungu]] | [[Ntyuka]] | [[Nzuguni]] | [[Tambukareli (Dodoma)|Tambukareli]] | [[Uhuru (Dodoma)|Uhuru]] | [[Viwandani (Dodoma)|Viwandani]] | [[Zuzu]] |} Kyela <noinclude> [[Jamii:Vigezo vya wilaya za Tanzania|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 2zr7d9swr59xskc0cm9ho0ep2rm206u 1567009 1566989 2026-06-07T08:39:07Z Riccardo Riccioni 452 Masahihisho aliyefanya [[Special:Contributions/~2026-33678-05|~2026-33678-05]] ([[User talk:~2026-33678-05|Majadiliano]]) yalirejeshwa hadi sahihisho la mwisho na [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] 1313398 wikitext text/x-wiki {| class="toccolours" |- | [[Picha:Flag of Tanzania.svg|50px|]] ! width="100%" bgcolor="lightsteelblue" style="text-align: center;" | Kata za [[Wilaya ya Dodoma mjini]] - [[Mkoa wa Dodoma]] - [[Tanzania]] | [[Picha:Flag of Tanzania.svg|50px|]] |- | colspan="3" align="center" | [[Chahwa]] | [[Chamwino (Dodoma mjini)|Chamwino]] | [[Chang'ombe (Dodoma)|Chang'ombe]] | [[Chigongwe]] | [[Chihanga]] | [[Dodoma Makulu]] | [[Hazina]] | [[Hombolo Bwawani]] | [[Hombolo Makulu]] | [[Ihumwa]] | [[Ipagala]] | [[Ipala]] | [[Iyumbu (Dodoma mjini)|Iyumbu]] | [[Kikombo]] | [[Kikuyu Kaskazini]] | [[Kikuyu Kusini]] | [[Kilimani (Dodoma)|Kilimani]] | [[Kiwanja cha Ndege (Dodoma)|Kiwanja cha Ndege]] | [[Kizota]] | [[Madukani (Dodoma)|Madukani]] | [[Majengo (Dodoma)|Majengo]] | [[Makole (Dodoma)|Makole]] | [[Makutupora (Dodoma Mjini)|Makutupora]] | [[Matumbulu]] | [[Mbabala]] | [[Mbalawala]] | [[Miyuji]] | [[Mkonze]] | [[Mnadani (Dodoma)|Mnadani]] | [[Mpunguzi]] | [[Msalato]] | [[Mtumba]] | [[Nala]] | [[Nghong'onha]] | [[Nkuhungu]] | [[Ntyuka]] | [[Nzuguni]] | [[Tambukareli (Dodoma)|Tambukareli]] | [[Uhuru (Dodoma)|Uhuru]] | [[Viwandani (Dodoma)|Viwandani]] | [[Zuzu]] |} <noinclude> [[Jamii:Vigezo vya wilaya za Tanzania|{{PAGENAME}}]] </noinclude> gjnjnmou99tvog8x93ugn5da3k26lvo Wilaya ya Mbinga Vijijini 0 21274 1566896 1308303 2026-06-06T12:42:28Z Magrethjack 89987 1566896 wikitext text/x-wiki [[File:Mbinga (1).flac|thumb|Mbinga]] [[Picha:Tanzania Mbinga location map.svg|thumb|250px|Mahali pa Mbinga (kijani) katika [[mkoa wa Ruvuma]].]] '''Wilaya ya Mbinga''' ni wilaya mojawapo kati ya 8 za [[Mkoa wa Ruvuma]] yenye [[postikodi]] [[namba]] '''57400'''. Katika sensa ya mwaka 2012, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 353,683 <ref>[http://www.wavuti.weebly.com/uploads/3/0/7/6/3076464/census20general20report20-202920march202013_combined_final20for20printing1.pdf Sensa ya 2012, Ruvuma - Namtumbo District Council]</ref>. Katika [[sensa]] ya mwaka [[2022]] walihesabiwa 285,582 <ref>https://www.nbs.go.tz</ref> baada ya maeneo yake kadhaa kutengwa kuwa [[wilaya ya Nyasa]] mwaka 2012 na [[Mbinga (mji)|mji wa Mbinga]] kuwa halmashauri ya pekee mwaka 2015. Wilaya hii imepakana na [[mkoa wa Iringa]] upande wa kaskazini, wilaya za Songea mjini na Songea vijijini upande wa mashariki, [[Msumbiji]] upande wa kusini na [[Ziwa Nyassa]] upande wa magharibi. Sehemu kubwa ya eneo lake iko ndani ya milima inayoongozana na pwani ya ziwa pamoja na mwambao wa ziwa. Wilaya imeona maendeleo kadhaa kutokana na barabara mpya na kilimo cha kahawa inayostawi vizuri katika hali ya hewa mlimani. Mji wa Mbinga ni makao makuu ya [[Jimbo Katoliki la Mbinga]]. ==Marejeo== {{marejeo}} ==Viungo vya Nje== [http://diocese-mbinga.bistum-wuerzburg.de/diocese-of-mbinga/index.html Living space Mbinga (tovuti ya kikatoliki)] {{Wayback|url=http://diocese-mbinga.bistum-wuerzburg.de/diocese-of-mbinga/index.html |date=20170207064118 }} {{Kata za Wilaya ya Mbinga Vijijini}} {{mbegu-jio-ruvuma}} [[Jamii:Wilaya za Mkoa wa Ruvuma|M]] [[Jamii:Wilaya ya Mbinga| ]] liyvvmcfsvbv0qg38e4dfowyusrf6qx Wilaya ya Missenyi 0 21355 1566863 1529397 2026-06-06T12:06:39Z Zubeda03 83744 /* */ 1566863 wikitext text/x-wiki [[File:Wilaya ya Missenyi.flac|thumb|Missenyi District]] '''Wilaya ya Missenyi''' ni kati ya [[wilaya]] 8 za [[Mkoa wa Kagera]], yenye [[postikodi]] [[namba]] '''35300''' <ref>{{Rejea tovuti |url=https://www.tcra.go.tz/images/documents/postcode/tzPostcodeList.pdf |title=Nakala iliyohifadhiwa |accessdate=2018-02-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180805072810/https://www.tcra.go.tz/images/documents/postcode/tzPostcodeList.pdf |archivedate=2018-08-05 }}</ref>. Ilianzishwa [[mwaka]] [[2007]] kutokana na maeneo ya [[wilaya ya Bukoba]]. ==Wakazi== Katika [[sensa]] ya mwaka [[2012]], [[idadi]] ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 202,632 <ref>[http://www.wavuti.weebly.com/uploads/3/0/7/6/3076464/census20general20report20-202920march202013_combined_final20for20printing1.pdf Sensa ya 2012, Kagera - Missenyi District Council]</ref> na katika ile ya mwaka [[2022]] walihesabiwa 245,394 <ref>https://www.nbs.go.tz</ref>. ==Eneo== Wilaya hii imepakana na [[Uganda]] upande wa [[kaskazini]], [[Ziwa Viktoria]] upande wa [[mashariki]] na [[Wilaya ya Karagwe]], Mkoa wa Kagera upande wa [[kusini]]. Eneo la wilaya ni [[km²]] 2709 na liko upande wa [[magharibi]] ya [[Ziwa Viktoria]]. . ==Tabianchi== Maeneo ya wilaya hupokea [[mvua]] mara mbili kwa mwaka; kwenye [[mwambao]] wa Ziwa Viktoria mvua hufikia hadi [[milimita]] 1,400 na 2,000 kwa mwaka, kwenye [[nyanda za juu]] kati ya mm 1,000 na 1,400; upande wa magharibi kiwango hushuka hadi mm 600 na 1,000 kwa mwaka. ==Usafiri== [[Barabara]] ya [[lami]] T4 kutoka [[Mwanza]] inapita Missenyi ikielekea [[Uganda]]. Barabara ya [[vumbi]] T38 inaanza kwenye T4 pale [[Kyaka]] ikielekea [[Wilaya ya Ngara]], kupitia [[Wilaya ya Karagwe]].<ref>{{cite web|title=Kagera Roads Network|url=http://tanroads.go.tz/uploads/documents/en/1446557959-Kagera.pdf|website=Tanroads|accessdate=16 February 2016|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160223045329/http://tanroads.go.tz/uploads/documents/en/1446557959-Kagera.pdf|archivedate=23 February 2016}}</ref> ==Marejeo== {{marejeo}} ==Viungo vya Nje== *[http://missenyidc.go.tz/ Tovuti rasmi ya Halmashauri ya WIlaya ya Missenyi] {{Kata za Wilaya ya Missenyi}} {{mbegu-jio-kagera}} [[Jamii:Wilaya za Mkoa wa Kagera|M]] [[Jamii:wilaya ya Missenyi]] tbdodxy3tkxji60gwmm6yq6dzv3jtyf Chato 0 21776 1566899 1332487 2026-06-06T12:45:00Z Nasma kauto 89998 1566899 wikitext text/x-wiki [[File:Chato.flac|thumb|Chato]] '''Chato''' ni [[kata]] ya [[Wilaya ya Chato]] katika [[Mkoa wa Geita]], [[Tanzania]]. [[Msimbo wa posta]] ni 30301. <ref>{{Cite web |url=https://www.tcra.go.tz/images/documents/postcode/tzPostcodeList.pdf |title=Nakala iliyohifadhiwa |accessdate=2018-02-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180805072810/https://www.tcra.go.tz/images/documents/postcode/tzPostcodeList.pdf |archivedate=2018-08-05 }}</ref> Katika [[sensa]] ya [[mwaka]] [[2022]] wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 25,771 <ref>https://www.nbs.go.tz, uk 229 </ref>. Kwa mujibu wa [[sensa]] iliyofanyika [[mwaka]] wa [[2012]], kata ilikuwa na wakazi wapatao 17,508 waishio humo.<ref>[http://www.wavuti.weebly.com/uploads/3/0/7/6/3076464/census20general20report20-202920march202013_combined_final20for20printing1.pdf Sensa ya 2012, Geita Region – Chato District Council]</ref> Chato imekuwa maarufu hasa kama [[asili]] ya [[rais]] [[John Magufuli]] ambaye amekuwa mbuge wa Chato kwa miaka 25, na ameitoa Chato kutoka katika kijiji miaka ya 2000 hadi kuwa wilaya kubwa yenye shule, miundombinu mizuri. Wakati wa uongozi wake kama rais alielekeza huko [[pesa]] nyingi za [[umma]] kuiendeleza kwa kila namna, kama vile kuwezesha ujenzi wa standi ya mabasi ya kisasa (japo ilikuwa programu ya nchi nzima), hospitali ya kanda, hoteli ya kitali na uwanja wa ndege wa tatu kwa ukubwa nchini. <ref>{{Cite web |url=https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/national/-i-am-the-state-faults-magufuli-s-investments-in-chato-4199790 |title=Nakala iliyohifadhiwa |accessdate=2023-05-13 |archivedate=2023-05-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230516071707/https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/national/-i-am-the-state-faults-magufuli-s-investments-in-chato-4199790 }}</ref>. ==Marejeo== {{marejeo}} {{Kata za Wilaya ya Chato}} {{mbegu-jio-geita}} [[Jamii:Wilaya ya Chato]] [[Jamii:kata za Mkoa wa Geita]] i6w4bzoyhm68g89z0rpffnhdu452dzn Laela 0 21973 1566886 1320455 2026-06-06T12:31:43Z Nasma kauto 89998 1566886 wikitext text/x-wiki [[File:Laela.flac|thumb|Laela]] '''Laela''' ni [[kata]] ya [[Wilaya ya Sumbawanga Vijijini]] katika [[Mkoa wa Rukwa]], [[Tanzania]]. Katika [[sensa]] ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 16,604 <ref>https://www.nbs.go.tz, uk 150</ref>. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 23,729 waishio humo.<ref>[http://www.wavuti.weebly.com/uploads/3/0/7/6/3076464/census20general20report20-202920march202013_combined_final20for20printing1.pdf Sensa ya 2012, Rukwa - Laela]</ref> ==Marejeo== {{marejeo}} {{Kata za Wilaya ya Sumbawanga vijijini}} {{Mbegu-jio-rukwa}} [[Jamii:kata za Mkoa wa Rukwa]] [[Jamii:Wilaya ya Sumbawanga Vijijini]] 9uacwetg6mqxu9ixq4ikpfvo4ndxsyv Matai 0 21978 1566913 1320409 2026-06-06T12:56:09Z Nasma kauto 89998 1566913 wikitext text/x-wiki [[File:Matai.flac|thumb|Matai]] {{Infobox Settlement |jina_rasmi = Matai |picha_ya_satelite = |maelezo_ya_picha = |pushpin_map = Tanzania |pushpin_map_caption = Mahali pa Matai katika Tanzania |settlement_type = Kata |subdivision_type = [[Madola|Nchi]] |subdivision_name = [[Tanzania]] |subdivision_type1 = [[Mikoa ya Tanzania|Mkoa]] |subdivision_name1 = [[Mkoa wa Rukwa|Rukwa]] |subdivision_type2 = [[Wilaya za Tanzania|Wilaya]] |subdivision_name2 = [[Wilaya ya Katambo|Katambo]] |wakazi_kwa_ujumla = 15,452 |latd= 8|latm=17 |lats=52 |latNS=S |longd=31|longm=31 |longs=18 |longEW=E |website = }} '''Matai''' ni [[Mji mdogo|mji mdogo]] na [[makao makuu|makao maku]] ya [[Wilaya ya Kalambo]] katika [[Mkoa wa Rukwa]], [[Tanzania]]. Kata hii iliwahi kuwa sehemu ya [[Wilaya ya Sumbawanga Vijijini]] ikahamishwa kwenye wilaya mpya ya Kalambo mwaka 2012. Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 15,452 <ref>https://www.nbs.go.tz, uk 149</ref>. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ya Matai ilikuwa na wakazi wapatao 16,335 waishio humo.<ref>[http://www.wavuti.weebly.com/uploads/3/0/7/6/3076464/census20general20report20-202920march202013_combined_final20for20printing1.pdf Sensa ya 2012, Rukwa – Kalambo District Council]</ref> ==Marejeo== {{marejeo}} {{Kata za Wilaya ya Kalambo}} {{Mbegu-jio-rukwa}} [[Jamii:kata za Mkoa wa Rukwa]] [[Jamii:Wilaya ya Kalambo]] nnbm7dxk0r7lym3rth5vyb1g8e5x4p9 Ruvuma (Songea) 0 22051 1566888 1317222 2026-06-06T12:35:11Z Nasma kauto 89998 1566888 wikitext text/x-wiki [[File:Ruvuma.flac|thumb|Ruvuma]] {{Infobox Settlement |jina_rasmi = Kata ya Ruvuma |picha_ya_satelite = |maelezo_ya_picha = |pushpin_map = Tanzania |pushpin_map_caption = Mahali pa Ruvuma katika Tanzania |settlement_type = Kata |subdivision_type = [[Madola|Nchi]] |subdivision_name = [[Tanzania]] |subdivision_type1 = [[Mikoa ya Tanzania|Mkoa]] |subdivision_name1 = [[Mkoa wa Ruvuma|Ruvuma]] |subdivision_type2 = [[Wilaya za Tanzania|Wilaya]] |subdivision_name2 = [[Wilaya ya Songea Mjini|Songea Mjini]] |wakazi_kwa_ujumla = 27,514 |latd=10 |latm=40 |lats=48 |latNS=S |longd=35 |longm=39 |longs=00 |longEW=E |website = }} '''Ruvuma''' ni [[kata]] mojawapo ya [[Songea (mji)|mji wa Songea]], [[Tanzania]]. Katika [[sensa]] iliyofanyika mwaka [[2022]] wakazi walihesabika kuwa 27,514 <ref>https://www.nbs.go.tz</ref>. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13,543 waishio humo.<ref>[http://www.wavuti.weebly.com/uploads/3/0/7/6/3076464/census20general20report20-202920march202013_combined_final20for20printing1.pdf Sensa ya 2012, Ruvuma - Songea Municipal Council]</ref> ==Marejeo== {{marejeo}} {{Kata za Wilaya ya Songea Mjini}} {{mbegu-jio-ruvuma}} [[Jamii:kata za Mkoa wa Ruvuma]] [[Jamii:Wilaya ya Songea Mjini]] cjutdr2zt2g5u2eb1vyrlwi8d4q0xvh Manyoni 0 22623 1567107 1319213 2026-06-07T11:44:03Z Adamshaha2030 88956 1567107 wikitext text/x-wiki {{Infobox Settlement |jina_rasmi = Kata ya Manyoni |picha_ya_satelite = |maelezo_ya_picha = |pushpin_map = |pushpin_map_caption = Mahali pa Manyoni katika Tanzania |settlement_type = Kata |subdivision_type = [[Madola|Nchi]] |subdivision_name = [[Tanzania]] |subdivision_type1 = [[Mikoa ya Tanzania|Mkoa]] |subdivision_name1 = [[Mkoa wa Singida|Singida]] |subdivision_type2 = [[Wilaya za Tanzania|Wilaya]] |subdivision_name2 = [[Wilaya ya Manyoni|Manyoni]] |wakazi_kwa_ujumla = 42,191 |latd= |latm= |lats= |latNS=S |longd= |longm= |longs= |longEW=E |website = }} '''Manyoni''' {{Audio-IPA|Manyoni.ogg|Matamshi}} ni [[kata]] ya [[Wilaya ya Manyoni]] katika [[Mkoa wa Singida]], [[Tanzania]], yenye [[msimbo wa posta]] '''43401'''. Katika [[sensa]] ya mwaka [[2022]] wakazi walihesabiwa 42,191 <ref>https://www.nbs.go.tz</ref>. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 25,505 waishio humo.<ref>[http://www.wavuti.weebly.com/uploads/3/0/7/6/3076464/census20general20report20-202920march202013_combined_final20for20printing1.pdf Sensa ya 2012, Singida - Manyoni District Council]</ref> ==Marejeo== {{marejeo}} {{Kata za Wilaya ya Manyoni }} {{Mbegu-jio-singida}} [[Jamii:kata za Mkoa wa Singida]] [[Jamii:Wilaya ya Manyoni]] 7iux6tot1l3nd4h7p2ovm5lqezed4c0 Urambo 0 22798 1566908 1319839 2026-06-06T12:51:49Z Nasma kauto 89998 1566908 wikitext text/x-wiki [[File:Urambo.flac|thumb|Urambo]] {{Infobox Settlement |jina_rasmi = Kata ya Urambo |picha_ya_satelite = |maelezo_ya_picha = |pushpin_map = Tanzania |pushpin_map_caption = Mahali pa Urambo katika Tanzania |settlement_type = Kata |subdivision_type = [[Madola|Nchi]] |subdivision_name = [[Tanzania]] |subdivision_type1 = [[Mikoa ya Tanzania|Mkoa]] |subdivision_name1 = [[Mkoa wa Tabora|Tabora]] |subdivision_type2 = [[Wilaya za Tanzania|Wilaya]] |subdivision_name2 = [[Wilaya ya Urambo|Urambo]] |wakazi_kwa_ujumla = 24,299 |latd=5 |latm=4 |lats=15 |latNS=S |longd=32 |longm=4 |longs=13 |longEW=E |website = }} '''Urambo''' ni [[kata]] iliyo [[makao makuu]] ya [[Wilaya ya Urambo]] katika [[Mkoa wa Tabora]], [[Tanzania]], yenye [[postikodi]] [[namba]] '''45501'''. Katika [[sensa]] ya mwaka [[2022]] wakazi wa kata walihesabiwa 24,299 <ref>https://www.nbs.go.tz, uk. 144 </ref>. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 34,176 waishio humo.<ref>[http://www.wavuti.weebly.com/uploads/3/0/7/6/3076464/census20general20report20-202920march202013_combined_final20for20printing1.pdf Sensa ya 2012, Tabora Region - Urambo District Council]</ref> ==Marejeo== {{marejeo}} {{Kata za Wilaya ya Urambo}} {{mbegu-jio-tabora}} [[Jamii:Wilaya ya Urambo]] [[Jamii:kata za Mkoa wa Tabora]] 9cwj9qnbwwomxhf147tdsigw0xnzg2k Nara 0 25996 1566877 885003 2026-06-06T12:21:11Z Magrethjack 89987 1566877 wikitext text/x-wiki [[File:Nara 0.flac|thumb|Nara]] '''Nara''' ni jina la mahali mbalimbali: * [[Mkoa wa Nara]] nchini Japani; * [[Nara, Nara|Mji wa Nara]] nchini Japani. {{maana}} q8mkwqp4fgzhco16o5f7j9n445fe183 Mahanje 0 26340 1566897 1317235 2026-06-06T12:43:24Z Nasma kauto 89998 1566897 wikitext text/x-wiki [[File:Mahanje.flac|thumb|Mahanje]] {{Infobox Settlement |jina_rasmi = Kata ya Mahanje |picha_ya_satelite = |maelezo_ya_picha = |pushpin_map = |pushpin_map_caption = Mahali pa Mahanje katika Tanzania |settlement_type = Kata |subdivision_type = [[Madola|Nchi]] |subdivision_name = [[Tanzania]] |subdivision_type1 = [[Mikoa ya Tanzania|Mkoa]] |subdivision_name1 = [[Mkoa wa Ruvuma|Ruvuma]] |subdivision_type2 = [[Wilaya za Tanzania|Wilaya]] |subdivision_name2 = [[Wilaya ya Madaba]] |wakazi_kwa_ujumla = 6,002 |latd= |latm= |lats= |latNS=S |longd= |longm= |longs= |longEW=E |website = }} '''Mahanje''' ni [[kata]] ya [[Wilaya ya Madaba]] katika [[Mkoa wa Ruvuma]], [[Tanzania]], yenye [[postikodi]] [[namba]] '''57209'''. Katika [[sensa]] iliyofanyika mwaka [[2022]] wakazi walihesabika kuwa 6,002 <ref>https://www.nbs.go.tz</ref>. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,997 waishio humo.<ref>[http://www.wavuti.weebly.com/uploads/3/0/7/6/3076464/census20general20report20-202920march202013_combined_final20for20printing1.pdf Sensa ya 2012, Ruvuma - Songea District Council]</ref> ==Marejeo== {{marejeo}} {{Kata za Wilaya ya Madaba}} {{mbegu-jio-ruvuma}} [[Jamii:kata za Mkoa wa Ruvuma]] [[Jamii:Wilaya ya Madaba]] 1lghl89hqv7vzqtchzc0hnv416g28id Almada 0 45591 1566858 1489283 2026-06-06T12:02:43Z Ziv 68200 Tengua pitio [[Special:Diff/1489283|1489283]] lililoandikwa na [[Special:Contributions/CommonsDelinker|CommonsDelinker]] ([[User talk:CommonsDelinker|Majadiliano]]) 1566858 wikitext text/x-wiki [[Picha: Vista_de_Almada_by_Juntas_(cropped).jpg|thumbnail|right|280px|Mji wa Almada]] {{Infobox Settlement |jina_rasmi = Almada |picha_ya_satelite = Almada.jpg |maelezo_ya_picha = Kitovu cha mji wa Almada |picha_ya_bendera = Pt-alm3.png |ukubwa_ya_bendera = 100px |picha_ya_nembo = Brasão de Almada.png |ukubwa_ya_nembo = |pushpin_map = |pushpin_map_caption = Mahali pa mji wa Almada katika [[rasi ya Iberia]] |settlement_type = Mji |subdivision_type = [[Madola|Nchi]] |subdivision_name = [[Ureno]] |subdivision_type1 = [[Mikoa ya Ureno|Mkoa]] |subdivision_name1 = [[Mkoa wa Lisbon|Lisbon]] |subdivision_type2 = |subdivision_name2 = |wakazi_kwa_ujumla = |latd= |latm= |lats= |latNS=N |longd= |longm= |longs= |longEW=E |website = }} '''Almada''' ni [[mji]] wa [[mkoa wa Lisbon]] nchini [[Ureno]]. == Tazama pia == * [[Orodha ya miji ya Ureno]] ==Viungo vya nje== {{commonscat}} {{mbegu-jio-Ureno}} [[Jamii:Miji ya Ureno]] 7gawwczd0jtbrf533rgfelyh954r01c Wilaya ya Momba 0 64861 1566930 1308867 2026-06-06T13:06:25Z Scholarly princess d 89988 1566930 wikitext text/x-wiki {{Coord|8|48|42|S|32|21|47|E|display=title}}. [[File:Momba.flac|thumb|Mombo]] {{Infobox Settlement |jina_rasmi = Wilaya ya Momba |picha_ya_satelite = |pushpin_map = Tanzania |pushpin_map_caption = Mahali pa Wilaya ya Momba katika Tanzania |settlement_type = |subdivision_type = [[Madola|Nchi]] |subdivision_name = [[Tanzania]] |subdivision_type1 = [[:Jamii:Mikoa ya Tanzania|Mkoa]] |subdivision_name1 = [[Mkoa wa Songwe|Songwe]] |subdivision_type2 = [[Wilaya za Tanzania|Wilaya]] |subdivision_name2 = [[Wilaya ya Momba|Momba]] |wakazi_kwa_ujumla = 259,781 |latd=8 |latm=48 |lats=42 |latNS=S |longd=32 |longm=21 |longs=47 |longEW=E |website = }} '''Wilaya ya Momba''' ni [[wilaya]] mojawapo kati ya 5 za [[mkoa wa Songwe]], [[Tanzania]], ambayo ilianzishwa rasmi mnamo Machi [[2012]] ikigawiwa toka [[wilaya ya Mbozi]]. Katika [[sensa]] ya mwaka [[2022]] wakazi walihesabiwa 259,781 <ref>https://www.nbs.go.tz</ref>. [[Makao makuu]] ya wilaya yapo [[Tindingoma]]. Vijiji vinavyozunguka makao makuu ya wilaya ni: [[Nkala]], [[Naming'ongo]] na [[Yala]]. Vyote hivyo vipo ndani ya [[Tarafa]] ya [[Msangano]]. [[Lugha]] kuu zinazozungumzwa ni pamoja na [[Kinyamwanga]] na [[Kiwanda]] upande wa Tarafa ya [[Kamsamba]]. Mazao yanayolimwa ni [[mpunga]], [[mahindi]], [[mtama]], [[ufuta]], [[ulezi]], [[alizeti]] na [[kahawa]]. ==Tanbihi== {{reflist}} {{Kata za Wilaya ya Momba}} {{mbegu-jio-songwe}} [[Jamii:Wilaya za Mkoa wa Songwe|M]] [[Jamii:Wilaya ya Momba]] 2ieeh0bwwdzbpdxl0zhuf4q3yoyihgz Kikamba 0 69052 1566936 1517014 2026-06-06T13:12:42Z Scholarly princess d 89988 1566936 wikitext text/x-wiki [[File:Kikamba.flac|thumb|Kikamba]] '''Kikamba''' ni [[lugha]] ya [[Kibantu]]<ref>Laurie Bauer, 2007, ''The Linguistics Student’s Handbook'', Edinburgh</ref> inayozungumzwa na mamilioni ya [[Wakamba]], wanaoishi hasa nchini [[Kenya]], pamoja na maelfu ya watu katika [[Uganda]], [[Tanzania]], na maeneo mengine. Nchini Kenya, Kikamba kwa ujumla huzungumzwa katika kaunti nne: [[Kaunti ya Machakos|Machakos]], [[Kaunti ya Kitui|Kitui]], [[Kaunti ya Makueni|Makueni]], na [[Kaunti ya Kwale|Kwale]].Lahaja ya Machakos inachukuliwa kuwa aina ya kawaida na imekuwa ikitumika katika tafsiri. Lahaja nyingine kubwa ni ya Kitui<ref>{{cite journal |author=Yasutoshi Yukawa |date=1984-08-25 |title=On the Nature of the Accent of Kamba Nouns |url=https://minpaku.repo.nii.ac.jp/?action=repository_action_common_download&item_id=3327&item_no=1&attribute_id=18&file_no=1 |journal=Senri Ethnological Studies |volume=15 |issue= |pages=131 |doi= }}</ref>. Kikamba kinafanana sana na lugha nyingine za Kibantu kama [[Kikikuyu]], [[Kimeru]], na [[Kiembu]]. [[Faili:Danssång. Manssolo. Akamba. Machakos - SMVK - ZS R89-0003-034.mp3|thumb|Wimbo wa kucheza. Solo ya kiume. Akamba. Machakos. 1911–12.]] [[Faili:Danssång. Machakos. Akamba - SMVK - ZS R89-0004-002.mp3|thumb|Wimbo wa kucheza. Machakos. Akamba. 1911-12.]] Makumbusho ya Kitaifa ya Utamaduni wa Dunia ya [[Sweden]] inashikilia rekodi za sauti za lugha ya Kikamba zilizofanywa na mtaalamu wa tamaduni wa Kiswidi [[Gerhard Lindblom]] kati ya mwaka 1911–12.<ref>{{Rejea tovuti|url=http://samlingar.varldskulturmuseerna.se/100-year-old-recordings-bring-african-song-and-dance-to-life/|title=Historier från samlingarna {{!}} Newly digitized 100-year-old recordings bring African song and dance to life|website=samlingar.varldskulturmuseerna.se|language=en-US|access-date=2018-06-13|accessdate=2024-03-30|archivedate=2022-10-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221006135848/http://samlingar.varldskulturmuseerna.se/100-year-old-recordings-bring-african-song-and-dance-to-life/}}</ref> Lindblom alitumia silinda za fonografi kurekodi nyimbo pamoja na njia nyingine za kudokumenti kwa kuandika na kupiga picha. Pia alikusanya vitu, na baadaye aliwasilisha kazi yake katika kitabu cha ''The Akamba in British East Africa'' (1916)''.'' == Marejeo == {{reflist}} == Viungo vya Nje == *[http://multitree.org/codes/kam lugha ya Kikamba kwenye Multitree] *[http://www.language-archives.org/language/kam makala za OLAC kuhusu Kikamba] {{Wayback|url=http://www.language-archives.org/language/kam |date=20141009001725 }} *[http://glottolog.org/resource/languoid/id/kamb1297 lugha ya Kikamba katika Glottolog] *http://www.ethnologue.com/language/kam *[http://www.bisharat.net/wikidoc/pmwiki.php/PanAfrLoc/Kamba PanAfriL10n page on Kamba] *[http://mammana.org/bcp/kamba1963/ Ĩvuku ya Mboya kwa andũ Onthe] Portions of the Book of Common Prayer in Kamba, digitized by Richard Mammana] {{mbegu-lugha}} {{DEFAULTSORT:Kamba}} [[Jamii:Lugha za Kenya]] [[Jamii:Lugha za Kibantu]] 3pbbennzrj5xfm6a1621nbtfi7uyie6 Mbulu (mji) 0 70360 1567102 1308604 2026-06-07T11:34:17Z Fatma Ramadhan 90024 Nimeongeza matamshi ya jiji la mbulu 1567102 wikitext text/x-wiki {{Infobox Settlement |jina_rasmi = Mbulu mjini |picha_ya_satelite = |maelezo_ya_picha = |pushpin_map = Tanzania |pushpin_map_caption = Mahali pa Mbulu mjini katika Tanzania |settlement_type = Mji |subdivision_type = [[Madola|Nchi]] |subdivision_name = [[Tanzania]] |subdivision_type1 = [[Mikoa ya Tanzania|Mkoa]] |subdivision_name1 = [[Mkoa wa Manyara|Manyara]] |subdivision_type2 = [[Wilaya za Tanzania|Wilaya]] |subdivision_name2 = [[Wilaya ya Mbulu Mjini|Mbulu Mjini]] |wakazi_kwa_ujumla = 138593 |latd=3 |latm=51 |lats=22 |latNS=S |longd=35 |longm=32 |longs=37 |longEW=E |website = }} [[Picha:Mbulu Tanzania kanisa 2012 Tamino.jpg|thumbnail|Kanisa katoliki la Mbulu <small>(picha ya Tamino Boehm)</small>]] '''Mbulu'''{{Audio-IPA|Mbulu.ogg|Matamshi}} ni [[mji]] ambao unaunda [[Wilaya ya Mbulu Mjini]] katika [[Mkoa wa Manyara]], [[Tanzania]]. Hadi mwaka 2012 mji wote ulihesabiwa kama [[kata]] moja <ref>Mwaka 2002 kata ya Mbulu mjini likuwa na wakazi 12,171 waishio humo.{{cite web|url=http://www.tanzania.go.tz/census/census/districts/mbulu.htm|title=Ripoti Kuu ya Hesabu ya Sensa ya Watu na Makazi kwa Mwaka wa 2002|publisher=Serikali ya [[Tanzania]]|language=en|accessdate=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20031217234528/http://www.tanzania.go.tz/census/census/districts/mbulu.htm|archivedate=2003-12-17}}</ref> Katika [[sensa]] ya mwaka [[2022]] wazazi walihesabiwa 138,593 <ref>https://www.nbs.go.tz</ref>. Takriban asilimia 70-80 za wakazi ni [[Wairaqw]].<ref>[https://books.google.co.uk/books?id=fU33AwAAQBAJ&pg=PA12&lpg=PA12&dq=mbulu+town&source=bl&ots=XHvkLA3gWJ&sig=ocbyj5ASp_GglHKbkO1gTXlAhPs&hl=de&sa=X&ved=0CF0Q6AEwCmoVChMI0rGM7rDZyAIVzH4aCh3yyQjM#v=onepage&q=mbulu%20town&f=false J. Baker, H Wallevik: Changing Lifeworlds and contested space; seclusion practises among the Iraqw of Northern Tanzania], hapo hasa kurasa 12-15 kuhusu Mbulu Mjini </ref> Kuna makao makuu ya [[Jimbo Katoliki la Mbulu]] la [[Kanisa Katoliki]]. Wakati wa koloni la [[Afrika ya Mashariki ya Kijerumani]] mazingira haya yalijulikana kwa jina "Umbulu" ukawa na ofisi ndogo ya [[Mikoa_ya_Tanzania#Utawala_wa_Kijerumani|mkoa wa Arusha wa Wajerumani]]. Wakati ule [[Wamisionari wa Afrika|Mapadre Weupe]] walijenga hapa kituo kilichoitwa "Neu-Trier" yaani [[Trier]] Mpya. ==Marejeo== {{marejeo}} {{Kata za Wilaya ya Mbulu}} {{mbegu-jio-manyara}} [[Jamii:wilaya za Mkoa wa Manyara|M]] [[Jamii:Wilaya ya Mbulu Mjini]] [[Jamii:miji ya Tanzania]] sof37nnk2ttaq3z1pivjk5008gq0m5v Kasanga (Kalambo) 0 78269 1566924 1320402 2026-06-06T13:01:27Z Nasma kauto 89998 1566924 wikitext text/x-wiki [[File:Kasqnga.flac|thumb|Kasanga]] {{Infobox Settlement |jina_rasmi = Kasanga<br/> ''(Bismarckburg)'' |picha_ya_satelite = |maelezo_ya_picha = |pushpin_map = Tanzania |pushpin_map_caption = Mahali pa Kasanga katika Tanzania |settlement_type = Jiji |subdivision_type = [[Madola|Nchi]] |subdivision_name = [[Tanzania]] |subdivision_type1 = [[Mikoa ya Tanzania|Mkoa]] |subdivision_name1 = [[Mkoa wa Rukwa|Rukwa]] |subdivision_type2 = [[Wilaya]] |subdivision_name2 = [[Wilaya ya Kalambo]] |wakazi_kwa_ujumla = 13,281 |website = |latd=8 |latm=27 |lats=21 |latNS=S |longd=31 |longm=8 |longs=12 |longEW=E |website = }} <center><sup>''Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia '''[[Kasanga|hapa]]'''''</sup></center> '''Kasanga''' ni [[mji mdogo]] kwenye [[Wilaya ya Kalambo]], upande wa [[Kusini]]-[[Magharibi]] wa [[Tanzania]], [[Mwambao|mwambaoni]] kwa [[Ziwa Tanganyika]]. Ilikuwa na [[jina]] la '''Bismarckburg''' wakati wa [[ukoloni]] wa [[Wajerumani]]. ==Wakazi== Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 13,281 <ref>https://www.nbs.go.tz, uk 149</ref>. [[Kata]] ya Kasanga kwa mujibu wa [[sensa]] ya watu na makazi ya [[mwaka]] [[2012]] ilikuwa na jumla ya [[watu]] 18,527 ikiwa na [[vijiji]] saba ambavyo ni Samazi watu 4,286, Kipanga watu 2,454, Kipwa watu 1,432, Kapare watu 1,659, Kilewani watu 3,342, Muzi watu 2,051 na kijiji cha Kasanga chenye watu 3,303. <ref>[http://www.wavuti.weebly.com/uploads/3/0/7/6/3076464/census20general20report20-202920march202013_combined_final20for20printing1.pdf Sensa ya 2012, Rukwa – Kalambo District Council]</ref> ==Mawasiliano== Kasanga iko [[umbali]] wa [[kilomita]] 67 kutoka [[makao makuu]] ya Wilaya ya Kalambo ambayo yanajengwa katika mji mdogo wa [[Matai]]. Kuna mpango wa kuunganisha [[Mkoa wa Rukwa]] - Tanzania na [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] na hivyo [[serikali]] ya Tanzania inajenga [[barabara]] ya [[lami]] kuelekea Kasanga na kuna mpango pia wa kupanua [[bandari]] ya Kasanga ili kuwezesha [[meli]] kubwa kufanya [[safari]] zake kati ya DRC na Tanzania. Mpango huo unaikuza Kasanga katika nyanja za ukuaji kimji na kuboresha [[biashara]] ya [[samaki]] ambayo ndiyo biashara kubwa kwa [[uchumi]] wa Kasanga na maeneo ya jirani ya vijiji vya Muzi, Kawala na Kapozwa. ==Biashara== Kasanga pia inakuwa mlango wa kukuza utalii kwa Bismarck na [[maporomoko ya Kalambo]] yaliyoko Kapozwa ([[Kisumba]]) umbali wa kilomita 36 kwa barabara kutoka Kasanga. Maporomoko ya Kalambo yamekuwa maarufu sana kwa upande wa [[Zambia]] na hivi sasa kuna mpango thabiti kuyafanya yafikike na kutangazwa kwa upande wa Tanzania. Kwa hivi sasa Kasanga kumejengwa [[soko]] la samaki ambalo kwa [[lugha]] ya waliogharimia [[ujenzi]] huo linaitwa soko la kimataifa la samaki Kasanga. Kuna mpango wa kufunga vyumba baridi vya kuhifadhia samaki. Kasanga na Muzi vijiji vilivyo jirani vitanufaika sana na mpango wa kuunganisha DRC na Tanzania kwa njia ya bandari na mizigo mingi itapita njia hii. Uchumi wa eneo hili utakua kwa kasi kutokana na kufunguka kwa biashara kati ya nchi hizi mbili. ==Historia== Wakati wa [[koloni]] la [[Afrika ya Mashariki ya Kijerumani]] Kasanga ilikuwa makao makuu ya utawala wa Wajerumani kusini mwa Ziwa Tanganyika. Mnamo mwaka [[1898]] [[kapteni]] von Prittwitz aliunda hapa kituo cha kijeshi kilichopokea jina la "Bismarcksburg" (kwa [[heshima]] ya [[chansela]] Mjerumani [[Otto von Bismarck]]) mnamo [[1899]]. Sehemu ya [[kombania]] ya 6 ya [[Schutztruppe|jeshi la Schutztruppe]] ilikaa hapa na kituo hiki kilikuwa [[boma]] muhimu kati ya Ujiji na [[Mkoa wa Langenburg (DOA)|Neu-Langenburg]] ([[Tukuyu]])<ref>[https://www.researchgate.net/publication/317039206_Bismarckburg_-_two_famous_collecting_localities_in_Africa F.T. Krell: BISMARCKBURG - TWO FAMOUS COLLECTING LOCALITIES IN AFRICA], ENTOMOLOGIST'S MONTHLY MAGAZINE, 1994/03/31, imeangaliwa via researchgate.net </ref>. Tangu [[1907]] ilikuwa [[ofisi]] ndogo ([[jer.]] Bezirksnebenstelle) ya [[Mkoa wa Ujiji]]. 1913 Bismarckburg ilipandishwa cheo kuwa makao makuu ya [[mkoa]] wa 12 wa koloni ikawa mji mkuu wa mkoa uliokuwa mkubwa wa pili katika Afrika ya Mashariki ya Kijerumani. [[Mkoa wa Bismarckburg (DOA)|Mkoa wa Bismarckburg]] ulijumlisha maeneo ya Ufipa, Ukonongo, Ugala na Uwende. Baada ya [[vita kuu ya kwanza ya dunia]] jina la [[Kijerumani]] lilibadilishwa na Waingereza kuwa Kasanga. ==Marejeo== {{marejeo}} {{Kata za Wilaya ya Kalambo}} {{Mbegu-jio-rukwa}} [[Jamii:kata za Mkoa wa Rukwa]] [[Jamii:Wilaya ya Kalambo]] 559r5e17lajvi9s7m9zg8dyvwjew2xz Kilosa 0 78484 1566867 955169 2026-06-06T12:10:29Z Jackline Kelvin 89994 1566867 wikitext text/x-wiki [[File:Kilosa.flac|thumb|Kilosa]] '''Kilosa''' inaweza kumaanisha * [[Kilosa (mji)]] katika Mkoa wa Morogoro * [[Wilaya ya Kilosa]] katika [[Mkoa wa Morogoro]] * Kata ya [[Kilosa (Nyasa)|Kilosa]] katika [[Wilaya ya Nyasa]], Tanzania {{maana}} 0xqhhcnevbzk2k03ayq5f3vf7z9gjm4 Mbogwe 0 80074 1566895 1328858 2026-06-06T12:41:20Z Nasma kauto 89998 1566895 wikitext text/x-wiki [[File:Mbogwe.flac|thumb|Mbogwe]] <sup>Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia hapa [[Mbogwe (Nzega)]]</sup> {{Infobox Settlement |jina_rasmi = Kata ya Mbogwe |picha_ya_satelite = |maelezo_ya_picha = |pushpin_map = |pushpin_map_caption = Mahali pa Mbogwe katika Tanzania |settlement_type = Kata |subdivision_type = [[Madola|Nchi]] |subdivision_name = [[Tanzania]] |subdivision_type1 = [[Mikoa ya Tanzania|Mkoa]] |subdivision_name1 = [[Mkoa wa Geita|Geita]] |subdivision_type2 = [[Wilaya za Tanzania|Wilaya]] |subdivision_name2 = [[Wilaya ya Mbogwe|Mbogwe]] |wakazi_kwa_ujumla = 14,952 |latd= |latm= |lats= |latNS=S |longd= |longm= |longs= |longEW=E |website = }} '''Mbogwe''' ni [[kata]] iliyo [[makao makuu]] ya [[Wilaya ya Mbogwe]] katika [[Mkoa wa Geita]], [[Tanzania]], yenye [[postikodi]] [[namba]] '''45413'''. Katika [[sensa]] ya [[mwaka]] [[2022]] wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 14,952 <ref>https://www.nbs.go.tz, uk 227 </ref>. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,935 waishio humo.<ref>[http://www.wavuti.weebly.com/uploads/3/0/7/6/3076464/census20general20report20-202920march202013_combined_final20for20printing1.pdf Sensa ya 2012, Geita Region – Mbogwe District Council]</ref> Kwa mujibu wa [[sensa]] iliyofanyika mwaka [[2002]], kata ya Mbongwe ilikuwa na wakazi wapatao 17,516. <ref>{{cite web|url=http://www.tanzania.go.tz/census/census/districts/bukombe.htm|title=Ripoti Kuu ya Hesabu ya Sensa ya Watu na Makazi kwa Mwaka wa 2002|publisher=Serikali ya [[Tanzania]]|language=en|accessdate=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20031217225354/http://www.tanzania.go.tz/census/census/districts/bukombe.htm|archivedate=2003-12-17}}</ref> ==Marejeo== {{marejeo}} {{Kata za Wilaya ya Mbogwe}} {{mbegu-jio-geita}} [[Jamii:Wilaya ya Mbogwe]] [[Jamii:kata za Mkoa wa Geita]] beco6mkqeimk01fk0fp0unbidc3gdl3 Mapinduzi 0 81923 1566900 1280607 2026-06-06T12:45:39Z Magrethjack 89987 1566900 wikitext text/x-wiki [[File:Mapinduzi.flac|thumb|Mapinduzi]] [[File:Prise de la Bastille.jpg|right|thumb|[[Mashambulizi ya Bastille]], [[14 Julai]] [[1789]] ndiyo mwanzo wa [[Mapinduzi ya Ufaransa]], ambayo ndiyo maarufu kuliko yote.]] [[File:Portrait of George Washington-transparent.png|thumb|upright|right|[[George Washington]], kiongozi wa [[vita ya uhuru wa Marekani|Mapinduzi ya Marekani]] ([[1775]]-[[1783]]).]] [[File:Sunyatsen1.jpg|thumb|upright|right|[[Sun Yat-sen]], kiongozi wa [[Xinhai Revolution]] huko [[China]] mwaka [[1911]].]] [[File:Lenin.WWI.JPG|thumb|upright|right|[[Vladimir Lenin]], kiongozi wa [[Mapinduzi ya Urusi ya 1917|Mapinduzi ya Urusi]] ya mwaka [[1917]].]] '''Mapinduzi''' (kutoka [[kitenzi]] "kupindua" juu chini) ni mabadiliko ya haraka upande wa [[siasa]] na miundo yanayotokana na shinikizo la wananchi, linalotumia mara nyingi nguvu. Katika [[historia]] ya [[binadamu]] mapinduzi yalitokea mara nyingi kwa [[sababu]], [[mbinu]], [[muda]] na [[lengo|malengo]] mbalimbali. Hayo yalifuatwa na athari kubwa juu ya [[utamaduni]] na [[uchumi]] wa [[jamii]] husika. Pengine mabadiliko hayo ya mwisho pia yanaitwa mapinduzi hata yasiposababisha [[serikali]] ianguke. == Tanbihi == {{reflist}} ==Marejeo== * ''The International Encyclopedia of Revolution and Protest: 1500 to the Present'', ed. by Immanuel Ness, Malden, MA [etc.]: Wiley & Sons, 2009, ISBN 1-4051-8464-7 * Perreau-Sausine, Emile, ''Les libéraux face aux révolutions : 1688, 1789, 1917, 1933'', Commentaire, Spring 2005, pp.&nbsp;181–193 ==Viungo vya nje== * Interface journal special issue on [http://interfacejournal.nuim.ie/2010/11/interface-issue-2-volume-1-crises-social-movements-and-revolutionary-transformations/ "Crises, social movements and revolutionary transformations"] {{Wayback|url=http://interfacejournal.nuim.ie/2010/11/interface-issue-2-volume-1-crises-social-movements-and-revolutionary-transformations/ |date=20130525093158 }} * [http://www.daemon.be/maarten/revolution.html Daemon.be], Revolution in Political Risk Management * John Kekes, [http://www.city-journal.org/html/16_2_urbanities-robespierre.html City-Journal.org Why Robespierre Chose Terror. The lessons of the first totalitarian revolution] {{Wayback|url=http://www.city-journal.org/html/16_2_urbanities-robespierre.html |date=20110103204910 }}, City Journal, Spring 2006. * Plinio Correa de Oliveira, [http://www.tfp.org/what_we_think/rcr.pdf TFP.org] {{Wayback|url=http://www.tfp.org/what_we_think/rcr.pdf |date=20090327112053 }}, ''Revolution and Counter-Revolution'', Foundation for a Christian, Third edition, 1993. ISBN 1-877905-27-5 * Michael Barken, [http://www.zmag.org/content/showarticle.cfm?SectionID=74&ItemID=11311 ZMAG.org] {{Wayback|url=http://www.zmag.org/content/showarticle.cfm?SectionID=74&ItemID=11311 |date=20070225055624 }}, Regulating revolutions in Eastern Europe: Polyarchy and the National Endowment for Democracy, 1 November 2006. * [http://www.polyarchy.org/documents/revolution.html Polyarchy.org], Polyarchy Documents: Revolution * [http://www.dailyevergreen.com/story/29050 DailyEvergreen.com], Vive la Révolution!: Revolution is an Indelible Phenomenon Throughout History by Qasim Hussaini * [[Hannah Arendt]], [http://www.iep.utm.edu/a/arendt.htm#H5 IEP.UTM.edu], ''On Revolution'', 1963, Penguin Classics, New Ed edition: February 8, 1991. ISBN 0-14-018421-X * [http://www.marxists.org/archive/mandel/1989/xx/rev-today.htm Ernest Mandel, "The Marxist Case for Revolution Today", 1989] {{mbegu-historia}} [[Category:Mapinduzi]] [[Category:Elimu jamii]] [[Category:Siasa]] h2exo6lespnwphosfwpqewcy54chywj Mkoa wa Songwe 0 82419 1566914 1520857 2026-06-06T12:56:51Z Scholarly princess d 89988 1566914 wikitext text/x-wiki [[File:Songwe.flac|thumb|Songwe]] {{Infobox settlement |jina_rasmi = Mkoa wa Songwe <br> |settlement_type = [[Mikoa ya Tanzania|Mkoa]] |native_name = |picha_ya_satelite = Coat of arms of Tanzania.svg |ukubwawapicha = 100px |maelezo_ya_picha = [[Nembo ya Tanzania]] |nickname = |image_flag = |image_seal = |image_map = Tanzania Songwe location map.svg |mapsize = |map_caption = |coordinates_region = TZ |subdivision_type = [[Madola|Nchi]] |subdivision_name = [[Tanzania]] |subdivision_type1 = [[Wilaya za Tanzania|Wilaya]] |subdivision_name1 = |subdivision_type2 = [[Mji mkuu]] |subdivision_name2 = Vwawa |leader_title = Mkuu wa Mkoa |leader_name = |established_title = |established_date = 2015 |area_magnitude = |area_total_km2 = 26595 |area_land_km2 = 25534 |area_water_km2 = 1061 |idadi_ya_wakazi_kwa_mwaka_wa = 2022 |population_note = |wakazi_kwa_ujumla = 1,344,687 <ref>https://www.nbs.go.tz</ref>. |latd=2|latm=45 |lats=|latNS=S |longd=32|longm=45 |longs=|longEW=E |elevation_m = |blank_name = |blank_info = |website = http://www.songwe.go.tz/ |footnotes = }} '''Mkoa wa Songwe''' ni kati ya [[mikoa]] [[Mikoa ya Tanzania|31]] ya [[Tanzania]]. Umemegwa kutoka [[mkoa wa Mbeya|ule wa Mbeya]] [[mwaka]] [[2016]].<ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.tcra.go.tz/services/publication-of-postcode-list|title=Uchapishaji wa orodha ya Postikodi|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220729090057/https://www.tcra.go.tz/services/publication-of-postcode-list|archivedate=2022-07-29|date=2016|language=sw|publisher=Mamlaka ya Mawasiliano Tanzania (TCRA)}}</ref> [[Jina]] limetokana na lile la [[mto]] [[Songwe (mto)|Songwe]]. Eneo lake ni la [[Kilomita ya mraba|km<sup>2</sup>]] 27,656 na linapakana na [[Zambia]] na [[Malawi]] upande wa [[kusini]]. [[Tunduma]] ndio [[mlango]] mkuu wa kuingia Zambia na [[Isongole (Ileje)|Isongole]] ni vilevile kwa Malawi. Mikoa ya jirani ni [[mkoa wa Rukwa|Rukwa]] na [[Mkoa wa Katavi|Katavi]] upande wa [[magharibi]], [[mkoa wa Tabora|Tabora]] upande wa [[kaskazini]], na Mbeya upande wa [[mashariki]]. Katika [[sensa]] ya mwaka [[2022]] wakazi walihesabiwa 1,035,214 <ref>https://www.nbs.go.tz</ref>. [[Makao makuu]] yako [[Vwawa]]. [[Msimbo wa posta]] ni [[namba]] ''' 54100'''. ==Wilaya== Mkoa huu una [[halmashauri]] za<ref>{{Rejea jarida|title=SONGWE REGION INVESTMENT GUIDE|journal=United Nations Development Programme (UNDP)|url=https://songwe.go.tz/storage/app/uploads/public/5e3/a61/249/5e3a612499563950020443.pdf|last=Mwangela|first=Nicodemas E.|year=2019|publication-place=Mkoa wa Songwe|language=en|isbn=978-9987-664-01-6|archive-url=https://web.archive.org/web/20220621021932/https://songwe.go.tz/storage/app/uploads/public/5e3/a61/249/5e3a612499563950020443.pdf|archive-date=2022-06-21|dead-url=no}}</ref>{{rp|8}}: * [[Mji wa Tunduma|Tunduma]] * [[Wilaya ya Ileje|Ileje]] * [[Wilaya ya Mbozi|Mbozi]] * [[Wilaya ya Momba|Momba]] * [[Wilaya ya Songwe|Songwe]] ==Tazama pia== * [[Orodha ya mito ya mkoa wa Songwe]] ==Marejeo== {{marejeo}} ==Viungo vya nje== *[http://www.tzonline.org/pdf/Mbeyareg.pdf Mbeya Region Socioeconomic Profile katika TZOnline] {{Wayback|url=http://www.tzonline.org/pdf/Mbeyareg.pdf |date=20220307175516 }} {{en}} {{Mikoa ya Tanzania}} {{mbegu-jio-songwe}} [[Jamii:Mikoa ya Tanzania|S]] [[Jamii:Mkoa wa Songwe|*]] reu3ahno42218t09vvhwkxvyoehx5ux Mtera 0 83634 1566902 1521359 2026-06-06T12:47:06Z Magrethjack 89987 1566902 wikitext text/x-wiki [[File:Mtera 0.flac|thumb|Mtera]] '''Mtera''' ni [[kata]] ya [[Wilaya ya Mpwapwa]] katika [[Mkoa wa Dodoma]], [[Tanzania]], yenye [[postikodi]] [[namba]] '''41629'''<ref>{{Rejea tovuti |url=https://www.tcra.go.tz/images/documents/postcode/dodoma.pdf |title=Nakala iliyohifadhiwa |accessdate=2017-11-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200321135312/https://www.tcra.go.tz/images/documents/postcode/dodoma.pdf |archivedate=2020-03-21 }}</ref>. Katika [[sensa]] ya mwaka [[2022]] wakazi walihesabiwa 14,187 <ref>https://www.nbs.go.tz</ref>. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa [[2012]], kata ilikuwa na wakazi wapatao 10934 <ref>{{Rejea tovuti |url=http://www.meac.go.tz/sites/default/files/Statistics/Tanzania%20Population%20Census%202012.pdf |title=Sensa ya 2012, Dodoma - Mpwapwa DC |accessdate=2016-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303225919/http://www.meac.go.tz/sites/default/files/Statistics/Tanzania%20Population%20Census%202012.pdf |archivedate=2016-03-03 }}</ref> waishio humo. ==Marejeo== {{marejeo}} {{Kata za Wilaya ya Mpwapwa}} {{mbegu-jio-dodoma}} [[Jamii:kata za Mkoa wa Dodoma]] [[Jamii:Wilaya ya Mpwapwa]] 7r2q7z88tksdzn6foq8q7dfum2m5d1t Ntyuka 0 83675 1566898 1522450 2026-06-06T12:43:33Z Magrethjack 89987 1566898 wikitext text/x-wiki [[File:Ntyuka.flac|thumb|Ntyuka]] '''Ntyuka''' ni [[kata]] ya [[Dodoma Mjini]] katika [[Mkoa wa Dodoma]], [[Tanzania]]. Katika [[sensa]] ya mwaka [[2022]] wakazi walihesabiwa 13,543 <ref>https://www.nbs.go.tz</ref>. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa [[2012]], kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,558 <ref>{{Rejea tovuti |url=http://www.meac.go.tz/sites/default/files/Statistics/Tanzania%20Population%20Census%202012.pdf |title=Sensa ya 2012, Dodoma - Dodoma MC |accessdate=2016-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303225919/http://www.meac.go.tz/sites/default/files/Statistics/Tanzania%20Population%20Census%202012.pdf |archivedate=2016-03-03 }}</ref> waishio humo. ==Marejeo== {{marejeo}} {{Kata za Wilaya ya Dodoma Mjini}} {{mbegu-jio-dodoma}} [[Jamii:kata za Mkoa wa Dodoma]] [[Jamii:Wilaya ya Dodoma Mjini]] rtq4iimvyzc9lspt3o7t1xrk45dbfi9 Majadiliano ya mtumiaji:Olimasy 3 89634 1566993 1562025 2026-06-07T01:45:18Z MediaWiki message delivery 17311 /* Translation notification: Global locks */ mjadala mpya 1566993 wikitext text/x-wiki {{karibu}} == Ukurasa wa Mathias E. Mnyampala == Habari, nimesahihisha ukurasa kama ulivyouliza. Nimeona bora kufuta matini yanayolingana na tafsiri ya kompyuta. Ni kweli nimejaribu kuongeza ukurasa huo wa Kiswahili kwa kutumia matini ya ukurasa wa Kiingereza ulio mrefu zaidi. Kama haipendezi basi ! Wassalaam ! --'''[[Mtumiaji:Goma999|Goma999]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Goma999|majadiliano]])''' 17:44, 3 Januari 2024 (UTC) Goma999 == Mambo yako! == Salaam teeele!<br> Pole na shida zangu,.<br> Nimeona nikusalimu bwana Injinia!<br> --[[User:Muddyb|<font color="blue"><sub>'''Muddyb Mwanaharakati'''</sub></font>]]</span> <font face="Comic sans">[[User talk:Muddyb Blast Producer|<font color="black"><sup>'''Longa'''</sup></font>]] 19:32, 19 Mei 2018 (UTC) == Ahahah asante kwa shida zako == Salam..mimi mzima kabisa hofu kwako '''[[Mtumiaji:Olimasy|oba21.on]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Olimasy#top|majadiliano]])''' 14:18, 20 Mei 2018 (UTC) == Salam.. == Salam zako zimenifikia nikia nimejaa teleee Kwako vipi khariii '''[[Mtumiaji:Olimasy|oba21.on]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Olimasy#top|majadiliano]])''' 14:20, 5 Oktoba 2018 (UTC) == MAMBO YANGU == salam zimenifikia, zimetufikia, tumesalimika. shida zetu ndio zinakupa shida pole sana. nikutakie ujenzi mwema wa jamii yako. asante! ==[[Watu wazima]]== HAbari, naona makala hii. TAfadhali ukumbuke makala za wikipedia si vyanzo au marejeo yanayokubalika. Hakuna tatizo ukichukua habari zako pale enwiki pamoja na marejeo yanayotajwa pale. Lakini hatuwezi kutaja makala ya wikipedia kama chanzo. '''[[Mtumiaji:Kipala|Kipala]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Kipala|majadiliano]])''' 06:52, 7 Desemba 2019 (UTC) ==Tangazo== Habari ndugu Mwanawikipedia!<br><br>Mimi ni mwezeshaji wa mradi uitwao [https://sw.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Mwongozo_wa_Kimataifa_wa_Mwenendo_na_Maadili_(Universal_Code_of_Conduct)&article_action=watch#Utangulizi_kuhusu_Mwongozo_Wa_Kimataifa_Wa_Nidhamu_Na_Maadili Mwongozo Wa Kimataifa Wa Mwenendo Na Maadili]. Ni mradi mchanga/mpya ambao Shirika la Wikimedia Foundation linanuia kuuanzisha endapo wadau wataona ni mradi unaofaa. Nakukaribisha usome mwongozo huo na kisha utoe maoni yako kwa kujibu maswali yote au baadhi yake kwa yale utakayopenda kuyatolea maoni [https://sw.m.wikipedia.org/wiki/Majadiliano_ya_Wikipedia:Mwongozo_wa_Kimataifa_wa_Mwenendo_na_Maadili_(Universal_Code_of_Conduct)#Maswali_ya_Wikimedia_Foundation HAPA]<br><br>'''<big>Taarifa zaidi kuhusu Mwongozo wa Kimataifa wa Nidhamu na Mwenendo</big>'''<br><br> Shirika la Wikimedia Foundation lina mpango wa kuanzisha [https://sw.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Mwongozo_wa_Kimataifa_wa_Mwenendo_na_Maadili_(Universal_Code_of_Conduct)&article_action=watch#Utangulizi_kuhusu_Mwongozo_Wa_Kimataifa_Wa_Nidhamu_Na_Maadili Mwongozo Wa Kimataifa Wa Mwenendo Na Maadili]. Lengo la mwongozo huo ni kujaribu kuainisha vitu vya msingi vinavyopatikana katika miongozo midogo midogo iliyopo tayari katika kila jamii husika (mfano Jumuiya yetu hii ya wahariri wa Wikipedia ya Kiswahili). Lengo hasa la mwongozo huu ni kutengeneza mazingira ambayo wanawikipedia wote duniani watakuwa na uelewa wa pamoja juu ya vitu vya msingi kuhusu nini kinakubalika na kipi hakikubaliki wakati wa uchangiaji (uhariri) wa Wikipedia na pale wanawikipedia wanapowasiliana kwenye Wikipedia au ana kwa ana katika warsha na mikutano ya Wanawikipedia. Wazo hilo limekuja baada kukithiri kwa baadhi ya Wanawikimedia kukumbana kufanyiwa unyanyasaji wa kitabia (mfano matusi, kuitana majina yasiyofaa, kutishiana n.k) na Wanawikimedia wenzao, hivyo kuwakatisha tamaa ya kuendelea kuchangia katika miradi ya Wikimedia.Hivyo, wewe kama mdau muhimu katika miradi ya Wikimedia Foundation, unakaribishwa ku [https://sw.m.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Mwongozo_wa_Kimataifa_wa_Mwenendo_na_Maadili_(Universal_Code_of_Conduct) soma zaidi kuhusu mwongozo huo Hapa]na baada ya kuusoma mwongozo huo unaweza ku [https://sw.m.wikipedia.org/wiki/Majadiliano_ya_Wikipedia:Mwongozo_wa_Kimataifa_wa_Mwenendo_na_Maadili_(Universal_Code_of_Conduct)#Maswali_ya_Wikimedia_Foundation toa maoni yako Hapa kabla ya tar 15 April 2020.]<br><br>'''<big>Mwaliko wa kujiunga na kundi la Wahariri wa Wikipedia</big>''' <br><br> Nakukaribisha ujiunge na kundi la Wahariri wa Wikipedia kutoka Dar es Salaam ili tuweze kujadiliana na kubadilishana uzoefu na mambo kadha wa kadha kuhusu Uhariri wa Wikipedia. Iwapo utapenda kujiunga, usisite kuwasiliana nasi kupitia '''wikitzagroup@gmail.com''', na kwa taarifa zaidi kuhusu kundi la Wahariri wa Wikipedia wa hapa Dar es Salaam na Tanzania kwa ujumla na miradi waliyoitekeleza tayari, unaweza tembelea hapa ukurasa wao wa meta uitwao [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Community_User_Group_Tanzania Wikimedia Community User Group Tanzania] au pia katika Facebook kwa jila la [https://www.facebook.com/Wikimediatz/ Wikimedia Tanzania].<br><br> Ndimi '''[[Mtumiaji:AMtavangu (WMF)|AMtavangu (WMF)]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AMtavangu (WMF)|majadiliano]])''' 22:47, 5 Aprili 2020 (UTC) == Mwaliko wa kutoa maoni yako kuhusu ''Mwongozo wa Kimataifa wa Mwenendo na Nidhamu'' == Habari ndugu Mwanawikipedia!<br><br>[[User:AMtavangu (WMF)|Mimi]] ni mwezeshaji wa mradi uitwao [https://sw.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Mwongozo_wa_Kimataifa_wa_Mwenendo_na_Maadili_(Universal_Code_of_Conduct)&article_action=watch#Utangulizi_kuhusu_Mwongozo_Wa_Kimataifa_Wa_Nidhamu_Na_Maadili Mwongozo wa Kimataifa wa Mwenendo na Maadili]. Ni mradi mchanga/mpya ambao Shirika la Wikimedia Foundation linanuia kuuanzisha endapo wadau wataona ni mradi unaofaa na kuunga mkono wazo hilo. Nakukaribisha usome mwongozo huo na kisha utoe maoni yako kwa kujibu maswali yote au baadhi yake kwa yale utakayopenda kuyatolea maoni [https://sw.m.wikipedia.org/wiki/Majadiliano_ya_Wikipedia:Mwongozo_wa_Kimataifa_wa_Mwenendo_na_Maadili_(Universal_Code_of_Conduct)#Maswali_ya_Wikimedia_Foundation ''HAPA'']<br><br>'''<big>Taarifa zaidi kuhusu Mwongozo wa Kimataifa wa Nidhamu na Mwenendo</big>'''<br><br> Shirika la Wikimedia Foundation lina mpango wa kuanzisha [https://sw.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Mwongozo_wa_Kimataifa_wa_Mwenendo_na_Maadili_(Universal_Code_of_Conduct)&article_action=watch#Utangulizi_kuhusu_Mwongozo_Wa_Kimataifa_Wa_Nidhamu_Na_Maadili Mwongozo wa Kimataifa wa Mwenendo na Maadili]. Lengo la mwongozo huo ni kujaribu kuoanisha vitu vya msingi vya kimwongozo vinavyopatikana katika miongozo midogo midogo iliyopo tayari katika kila jamii husika (mfano katika Jumuiya yetu hii ya wahariri wa Wikipedia ya Kiswahili). Lengo hasa la mwongozo huu ni kujaribu kutengeneza mazingira ambayo wanawikipedia wote duniani watakuwa na uelewa wa pamoja juu ya vitu vya msingi kuhusu nini kinakubalika na kipi hakikubaliki wakati wa uchangiaji (uhariri) au utumiaji wa Wikipedia, na pia pale wanawikipedia wanapowasiliana ndani ya tovuti ya Wikipedia yenyewe au wanapokutana ana kwa ana katika warsha na mikutano mbalimbali ya Wanawikipedia. Wazo hilo limekuja baada kutokea kwa baadhi ya matukio kwa baadhi ya Wanawikimedia anbapo katika tafiti iliyofanywa mwaka 2015 , ilionekana baadhi ya Wanawikimedia walikuwa wakikumbana na unyanyasaji wa kitabia (mfano matusi, kuitana majina yasiyofaa, kutishiana n.k) na Wanawikimedia wenzao, hivyo kuwakatisha tamaa ya kuendelea kuchangia katika miradi ya Wikimedia.Wewe kama mdau muhimu katika miradi ya Wikimedia Foundation, unakaribishwa ku [https://sw.m.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Mwongozo_wa_Kimataifa_wa_Mwenendo_na_Maadili_(Universal_Code_of_Conduct) soma zaidi kuhusu mwongozo huo]na unaweza ku [https://sw.m.wikipedia.org/wiki/Majadiliano_ya_Wikipedia:Mwongozo_wa_Kimataifa_wa_Mwenendo_na_Maadili_(Universal_Code_of_Conduct)#Maswali_ya_Wikimedia_Foundation toa maoni yako Hapa kabla ya tar 29th April 2020.]<br><br>'''<big>Mwaliko wa kujiunga na kundi la Wahariri wa Wikipedia</big>''' <br><br> Nakukaribisha ujiunge na kundi la Wahariri wa Wikipedia kutoka Tanzania (Dar es Salaam) ili tuweze kujadiliana na kubadilishana mawazo, uzoefu na mambo kadha wa kadha kuhusu Uhariri wa Wikipedia na miradi mingine yake ya Wikimedia Foundation. Iwapo utapenda kujiunga, usisite kuwasiliana nasi kupitia '''wikitzagroup@gmail.com''', na kwa taarifa zaidi kuhusu kundi la Wahariri wa Wikipedia wa hapa Dar es Salaam na Tanzania kwa ujumla kuhusu miradi waliyoifanya tayari, unaweza tembelea hapa ukurasa wao wa meta uitwao [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Community_User_Group_Tanzania Wikimedia Community User Group Tanzania] au pia katika Facebook kwa jila la [https://www.facebook.com/Wikimediatz/ Wikimedia Tanzania].<br><br> Ndimi [[User:AMtavangu (WMF)|Mtavangu]]19:09, 18 Aprili 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:AMtavangu (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:AMtavangu_(WMF)/Massmessaging_test&oldid=19994514 --> == Uteuzi kuwa mkabidhi == Salaam! Ulipendekezwa na kukubaliwa kupata haki za mkabidhi. Je, uko tayari kupokea uteuzi huu na kushiriki katika kazi mara kwa mara kama jinsi ilivyoelezwa katika ukurasa wa wakabidhi? Tunaomba jibu lako kwa baruapepe katika wiki hii. Tumia zana za Wikipedia kutuma barua pepe. --[[User:Muddyb|<font color="blue"><sub>''''Muddyb Mwanaharakati''''</sub></font>]]</span> <font face="Comic Sans MS">[[User talk:Muddyb Blast Producer|<font color="black"><sup>''''Longa''''</sup></font>]] 07:45, 13 Septemba 2020 (UTC) Ujumbe wako umenipata vema kabisa nita jibu mara tuu nikiwa naweza kufikia kompyuta yangu '''[[Mtumiaji:Olimasy|Olimasy]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Olimasy#top|majadiliano]])''' 08:15, 13 Septemba 2020 (UTC) ==Kukaribisha watumiaji wapya== Ndugu, hongera kwa kuanza kazi, ila kigezo cha kumkaribisha mtu kinatakiwa katika ukurasa wake wa mawasiliano, si ule wa mtumiaji. Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 10:40, 3 Oktoba 2020 (UTC) Asante Ndugu, nitazingatia. '''[[Mtumiaji:Olimasy|Olimasy]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Olimasy#top|majadiliano]])''' 12:35, 3 Oktoba 2020 (UTC) == [[Salzburg]] [[Austria]] [[Vienna]] == Hey Bro, thank you for helping to work at the article of Salzburg. If you want we could work together at some more articles about Austria in the Kiswahili languaged Wikipedia. I am learning Kiswahili right now Bro but I am still in the starter level, unfortunately, because I do not have a lot of possobilities to learn Kiswahili in Austria, but I know Austria very well and we could work together, I have knowledge about the country, you have language knowdledge Kiswahili. Have you been to Austria yet? Or was it a just random that you have found the article Salzburg? Alex [[Maalum:Michango/84.174.183.93|84.174.183.93]] 16:29, 28 Novemba 2020 (UTC) Hello Alex, i would like to work together since its now my responsibility to make sure what comes into swahili wikipedia it is in a means that it suit swahili comunity and others as well, I have never been in Austria but till now i do have bunch of friends from there who are striving in swahili language like you. I would like to say that now you have an oppotunity to learn Swahili language as you wishe. Karibu sana. '''[[Mtumiaji:Olimasy|Olimasy]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Olimasy#top|majadiliano]])''' 07:08, 29 Novemba 2020 (UTC) * Hey, sorry for a slow resonse. I d like to crate or work on some more Kiswahili Wikipedia articles about european countries, states, cities, transport and so on. I would do this about topics that I know, translate by Google, than you could check for grammar typos because google translations don t work out well many times and so we could do it together? Can you send me an e mail directly please to alexvie111987@gmail.com ? Than you can reach me sooner and easier and we could discuss about Kiswahili Wikipedia Articels? * And by the way if you know some Kiswahili native speakers in Vienna, Frankfurt or Hamburg would you help me to find somebody for language exchange Kiswahili - German, German - Kiswahili? I have started learning Kiswahili at the adult education center, but because of Covid19, any lessons have been cancelled and I am so unhappy because I wanna learn Kiswahili but I cant :( Alex [[Maalum:Michango/84.174.183.93|84.174.183.93]] 01:47, 8 Desemba 2020 (UTC) .Again hello Alex, thank you for leaving a contact for me i wall contact you soon. thank you '''[[Mtumiaji:Olimasy|Olimasy]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Olimasy#top|majadiliano]])''' 05:26, 8 Desemba 2020 (UTC) ==Tuzo la uhariri== [[Image:Original Barnstar Hires.png|100px|right]] Ninakukabidhi '''Tuzo ya Uhariri ya Wikipedia''' kwa juhudi zako za kutupatia orodha ya Wabunge wa Tanzania wa 2020! '''[[Mtumiaji:Kipala|Kipala]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Kipala|majadiliano]])''' 17:58, 7 Desemba 2020 (UTC) . Asante sana Ngugu Kipala, na mimi naipokea kwa heshima kubwa na tahadhima, na naahidi kuendeleza juhudi. '''[[Mtumiaji:Olimasy|Olimasy]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Olimasy#top|majadiliano]])''' 05:29, 8 Desemba 2020 (UTC) ==Matangazo ya Kivietnam== Ulimwandikia [[Majadiliano ya mtumiaji:Tylekeoso]] salamu nzuri. Alijaza ukurasa wake kwa matini ya Kivietnam. Hao tumeshaona mara nyingi. Unaweza kuweka yaliyomo katika google translate Kivietnam-Kiingereza utaona ni matangazo ya kibiashara tu. Riccardo na mimi tumezoea kufuta kurasa hizi moja kwa moja na kuzuia akaunti za wachangiaji. Hao si watu waliokosa kupeleka habari kwetu; nadhani ni programu zinazotafuta nafasi kwenye intaneti kusambaza matangazo ya kibiashara. Sijafuatalia sijui kama programu zimewekwa hasa kutushambulia sisi lakini nahisi wanajaribu kote duniani. Kwa hiyo usisite kufuta na kubana. '''[[Mtumiaji:Kipala|Kipala]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Kipala|majadiliano]])''' 11:30, 8 Desemba 2020 (UTC) .Asante kwataarifa, binafsi nilifikiri ni mtumiaji tuu mwenzetu maana nimeona amekaribishwa vizuri kabisa. .Sambamba na hilo kuna huyu mtumiaji anaitwa Alex kutoka Autria nimeona makala zake chache anatumia google translator moja kwa moja nakupakia matini kwenye swwiki nilivo mfuatilia anasema anajifunza kiswahili, sasa nafikiri kumtafutia mbadala wa kukutana na wewe inawezekana? '''[[Mtumiaji:Olimasy|Olimasy]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Olimasy#top|majadiliano]])''' 11:52, 8 Desemba 2020 (UTC) ::Alex gani? '''[[Mtumiaji:Kipala|Kipala]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Kipala|majadiliano]])''' 12:50, 8 Desemba 2020 (UTC) ːːHana username ila anahalili sana miji ya Austria na ujerumani alihalili makala hii [https://sw.wikipedia.org/wiki/Salzburg hapa]. '''[[Mtumiaji:Olimasy|Olimasy]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Olimasy#top|majadiliano]])''' 12:57, 8 Desemba 2020 (UTC) ==Salamu za Karibu== Habari naona umeweka salamu ya karibu kwenye ukurasa wa [[Wapangwa Watu Weupe (Vipindi vya Runinga)‎]] ambayo si ukurasa wa mtumiaji. Nadhani ulikuwa umechoka, Tuelewane sanduku hilo linaingia pekee kurasa za majidiliano ya watumiaji, si makala. '''[[Mtumiaji:Kipala|Kipala]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Kipala|majadiliano]])''' 06:49, 14 Desemba 2020 (UTC) Asante, '''[[Mtumiaji:Olimasy|Olimasy]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Olimasy#top|majadiliano]])''' 08:58, 14 Desemba 2020 (UTC) == Reminder to sign the confidentiality agreement == Hi, as outlined in [[:m:Stewards/Elections_2021/Guidelines#Sign_the_confidentiality_agreement|the guidelines for the Steward Election]], all candidates must sign the [[:m:Access to nonpublic personal data policy|confidentiality agreement for nonpublic information]] before 5 February, or you will be disqualified. For instructions, see [[:m:Confidentiality agreement for nonpublic information/How to sign]]. Best, '''[[Mtumiaji:Tks4Fish|Tks4Fish]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Tks4Fish|majadiliano]])''' 18:37, 1 Februari 2021 (UTC) == How we will see unregistered users == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin=content/> Hi! You get this message because you are an admin on a Wikimedia wiki. When someone edits a Wikimedia wiki without being logged in today, we show their IP address. As you may already know, we will not be able to do this in the future. This is a decision by the Wikimedia Foundation Legal department, because norms and regulations for privacy online have changed. Instead of the IP we will show a masked identity. You as an admin '''will still be able to access the IP'''. There will also be a new user right for those who need to see the full IPs of unregistered users to fight vandalism, harassment and spam without being admins. Patrollers will also see part of the IP even without this user right. We are also working on [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Improving tools|better tools]] to help. If you have not seen it before, you can [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|read more on Meta]]. If you want to make sure you don’t miss technical changes on the Wikimedia wikis, you can [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|subscribe]] to [[m:Tech/News|the weekly technical newsletter]]. We have [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#IP Masking Implementation Approaches (FAQ)|two suggested ways]] this identity could work. '''We would appreciate your feedback''' on which way you think would work best for you and your wiki, now and in the future. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|let us know on the talk page]]. You can write in your language. The suggestions were posted in October and we will decide after 17 January. Thank you. /[[m:User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]<section end=content/> </div> 18:19, 4 Januari 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Target_lists/Admins2022(7)&oldid=22532681 --> ==[[Laverne cox]]== Naomba uifute. --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 08:27, 11 Februari 2022 (UTC) Nimefuta --'''[[Mtumiaji:Olimasy|Olimasy]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Olimasy#top|majadiliano]])''' == Have you voted in the UCoC enforcement guidelines ratification? == Hi! {{ping|User:Olimasy}} The ratification voting process for the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines|revised enforcement guidelines]] of the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]] (UCoC) is now open! '''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting|Voting commenced on SecurePoll]]''' on 7 March 2022 and will conclude on 21 March 2022. Please [[m:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voter information|read more on the voter information and eligibility details]]. Please vote and encourage other editors of Swahili Wikipedia to also vote. Regards, '''[[Mtumiaji:Zuz (WMF)|Zuz (WMF)]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Zuz (WMF)|majadiliano]])''' 12:04, 11 Machi 2022 (UTC) == Event Registration Tool: Demo and Invitation to Test == Hello Subscribers! [[metawiki:Campaigns/Foundation Product Team|'''The Campaigns Product  Team''']] from the Wikimedia Foundation will be hosting two office hours to  demo the new [[metawiki:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Registration|'''Event Registration Tool''']], and train organizers how to  use it. In these office hours, you will learn how to: * Create an event page in the new event namespace (as an event organizer) * Enable registration on your event page (as an event organizer) * Collect data on who registered for your event (as an event organizer) * Register for an event on the event page (as an event participant) You can attend one office hour or both, depending on your availability on the following dates: * Session 1: '''Thursday, July 21, 2022 at 5:00 PM UTC''' * Session 2: '''Saturday, July 23, 2022 at 12:00 PM UTC''' These events will be multilingual, with live interpretations in '''Arabic''', '''English''', '''French''', '''Italian''', and '''Portuguese''', and '''Swahili'''. Note that Portuguese will be available on the 21st, but not the 23rd. We strongly encourage you to join and share your feedback on the tool. Your feedback will help us improve the tool so that Wikimedians can have a better event experience. To register, please reply to this email or [[metawiki:Campaigns/Foundation Programs Team/Office Hours/2022 07|'''''sign-up to our page''''']], by adding your signature. Thank you! <nowiki>~~~~</nowiki> '''[[Mtumiaji:IBrazal (WMF)|IBrazal (WMF)]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:IBrazal (WMF)|majadiliano]])''' 06:13, 18 Julai 2022 (UTC) == Campaign Product Team Office Hour - July 21, 2022 == Hello '''Campaign Product Newsletter''' subscribers! The [[m:Campaigns/Foundation Product Team|'''Campaign Product Team''']] will be having an office hour today, '''July 21, 2022 at 17:00 UTC''' via '''Zoom''' to demo the first release of the [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Registration|'''Event Registration Tool''']]. You may join the office hour using this [https://wikimedia.zoom.us/j/83538569035 '''meeting link''']. We look forward to your participation. Thank you. Best, The [[m:Campaigns/Foundation Product Team|'''Campaign Product Team''']] '''[[Mtumiaji:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:MediaWiki message delivery|majadiliano]])''' 14:46, 21 Julai 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:IBrazal (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Campaigns/Foundation_Product_Team/Subscribers&oldid=23512297 --> == Campaigns Product Update #4 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Hello '''Campaigns Product Newsletter''' subscribers! We are excited to share our updates: *<div style = "text-align:left; color: #192980; font-size: 1em;>'''Event Registration v0'''</div> :We have successfully launched '''Event Registration tool V0''' on beta cluster and collected feedback from the first batch of testers. This tool is part of a more comprehensive organizing solution, the '''Event Center''', which hopes to support movement organizers. Through this registration solution, organizers can collect useful data on campaign participants and their needs while respecting participant privacy. :'''Testing update'''. In our first round of feedback collection, testers were composed of different types of organizers around the movement with a language focus on Arabic, French, English, and Swahili communities. Most of the testers successfully created their test event registrations and signed up for a test event registration created by other organizers. '''''Simple''''', '''''easy to use''''', and '''''aids in managing event participants''''' were the common feedback we received from first-time users. In contrast, access and proper localization of the tool were the points for improvement identified. We are working on V1, which will include '''communication support''' and integration with the [https://outreachdashboard.wmflabs.org/ '''Programs and Event Dashboard''']. This will be released on Meta-Wiki soon. We hope to address accessibility during this launch and improve localization problems once the tool has been deployed in local wikiprojects. :[https://meta.wikimedia.beta.wmflabs.org/wiki/Main_Page ''The tool is still available for testing on the beta cluster'']. Feel free to leave feedback on our project talk page or this [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSe53MNV9CKVBAF3SV2q97baufizH7b_2QJ47H1w0Upvoh4QFQ/viewform form]. *<div style = "text-align:left; color: #192980; font-size: 1em;>'''Organizer Lab'''</div> Looking for a way to learn how to effectively organize around sustainability? Join the beta version of the Organizer Lab on WikiLearn to understand how to effectively organize a global campaign around sustainability and climate change! Applications are open from '''September 22 - October 19, 2022'''. The Organizer Lab will be a '''9-week online learning experience from the end of October until mid December''' that prepares participants to obtain knowledge about the topics that they wish to create, a call to action for strategic knowledge gaps, as well as more generalized Wikimedia organizing and campaign/event design skills. :[[m:Campaigns/Organizer_Lab|'''Read more about the program''']]! <br> '''What's Next''': *'''Organizer Lab Information Session'''. We invite you to join our information session for the Organizer Lab on [https://zonestamp.toolforge.org/1664546421 '''September 30, 2022 at 14:00 UTC'''] via '''Zoom'''. [https://wikimedia.zoom.us/j/89032870014 ''Join this session!'']<br> *'''Organizer User Rights'''. We are reaching out to a pool of administrators from Arabic, French and Swahili communities to collect feedback on what is the best way to define organizer user rights, what privileges to give to community organizers, and what are the limitations of these privileges. Feel free to reach out to our [[m:Campaigns/Foundation Product Team|product ambassadors]] or send an email to '''ibrazal-ctr@wikimedia.org''' if you are interested to be part of these conversations. <br> ---- '''Community Feedback''': <center>''"Participants have been always asking the organizers are asked by participants whether they are registered, now participants will just look directly if they are registered, Thank you for creating the system"'' <br> - French Organizer <br><br> ''“I think that the platform will facilitate the process of promoting events and searching for participants”''<br> - Arabic Organizer </center><br> ---- <br> Thank you! '''The Campaigns Product Team''' </div> '''[[Mtumiaji:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:MediaWiki message delivery|majadiliano]])''' 06:30, 21 Septemba 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:IBrazal (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Campaigns/Foundation_Product_Team/Subscribers&oldid=23684552 --> == Campaigns Product Team Office Hour - December 2022 == Hello '''Campaigns Product Newsletter''' subscribers! The [[m:Campaigns/Foundation Product Team|Wikimedia Foundation Campaigns Team]] invites you to join our upcoming office hours. In each session, we will introduce V1 of [[m:Event Center/Registration|'''Event Registration Tool''']], so you can begin '''using it for real events on Meta-wiki'''. <br> In V1, the following new features will be includedː * Support for the organizer to specify an event timezone * Automatic confirmation emails after participants have registered * Private registration: the option for participants to register and only display their registered username to organizers of the event and we will teach you how you can use it yourself. <br> <u>'''Office Hour Sessions''':</u> * '''1st Session''': '''December 5, 2022''' @ '''18:00 UTC''' via [https://wikimedia.zoom.us/j/87853269514 Zoom] * '''2nd Session''': '''December 10, 2022''' @ '''12:00 UTC''' via [https://wikimedia.zoom.us/j/87853269514 Zoom] :[[m:Campaigns/Foundation Programs Team/Office Hours/2022 12|'''''Join us and share your thoughts on these developments!''''']] <br> These office hours will be multilingual, with live interpretations in Arabic, English, French, and Swahili. Email us @ ''ibrazal-ctr@wikimedia.org'' or [[m:Campaigns/Foundation Programs Team/Office Hours/2022 12|'''sign-up here''']] if you want to receive a reminder for this meeting. <br><br> Thank you. '''The Campaigns Product Team''' <!-- Message sent by User:IBrazal (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Campaigns/Foundation_Product_Team/Subscribers&oldid=24091515 --> == Organizer Tools Office Hours & Event Discovery Project == ('''[[m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Update 5/fr|Lire ce message en français]])'''; ('''[[m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Update 5/es|Ver este mensaje en español]]'''); ('''[[m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Update 5/sw|Angalia ujumbe huu kwa Kiswahili]]'''); ('''[[m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Update 5/ar|إقرأ هذه الرسالة بالعربي]]''') <small> {{int:please-translate}} </small>. [[m:Campaigns/Foundation_Product_Team|The Campaigns team]] at the Wikimedia Foundation has some updates to share with you, which are: We invite you to attend our upcoming community office hours to learn about organizer tools, including the [[m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Registration|Event registration tool]] (which has [[m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Registration#September 18, 2023: October office hours & upcoming features|new and upcoming features]]). '''The office hours are on the following dates, and you can join one or both of them:''' *'''Saturday, October 7 at 12:00 UTC''' ('''[[m:Event:Organizer Tools Office Hour 5/Session A|Register here]]''') **Languages available: Arabic, English, French, Swahili *'''Tuesday, October 10 at 18:00 UTC''' ('''[[m:Event:Organizer Tools Office Hour 5/Session B|Register here]]'''). **Languages available: Arabic, English, French, Portuguese, Spanish, Swahili '''We have launched a new project: [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Event Discovery|Event Discovery]]'''. This project aims to make it easier for editors to learn about campaign events. '''We need your help to understand how you would like to discover events on the wikis, so that we can create a useful solution. Please share your feedback on our [[m:Talk:Campaigns/Foundation Product Team/Event Discovery|project talk page]]'''. ; Thank you, and we hope to see you at the upcoming office hours! [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 19:54, 24 Septemba 2023 (UTC) <small>You are receiving this message because you subscribed to this [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Subscribers|list]]</small> <!-- Message sent by User:EUwandu-WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Campaigns/Foundation_Product_Team/Subscribers&oldid=25632558 --> == Translation notification: Wikimedia Foundation Board of Trustees == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta. The page [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=sw&action=page translate to Kiswahili] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This page contains outdated information. Please assist in updating the page to prevent confusion.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 04:48, 19 Aprili 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Fundraising/Translation == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta. The page [[:metawikipedia:Fundraising/Translation|Fundraising/Translation]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising%2FTranslation&language=sw&action=page translate to Kiswahili] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 14:11, 25 Aprili 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ukumbusho kuhusu kupiga kura sasa ili kuchagua washiriki wa U4C ya awamu ya kwanza == <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|Unaweza kupata ujumbe huu ukiwa umetafsiriwa katika lugha za ziada kwenye Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Ndugu Mwanawikimedia, Unapokea ujumbe huu kwa sababu hapo kabla uliwahi kushiriki katika mchakato wa UCoC. Huu ni ukumbusho kwamba kipindi cha kupiga kura kwa Kamati ya Kuratibu Mwongozo wa Kimataifa wa Mwenendo na Maadili (U4C) kitamalizika tarehe 9 Mei 2024. Soma maelezo kwenye [[Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|ukurasa wa kupiga kura kwenye Meta- wiki]] ili kupata maelezo zaidi kuhusu upigaji kura na ustahiki wa mpiga kura. Kamati ya Kuratibu Mwongozo wa Kimataifa wa Mwenendo na Maadili (U4C) ni kikundi cha kimataifa kilichojitolea kutoa utekelezaji sawa na thabiti wa UCoC. Wanajamii walialikwa kutuma maombi yao kwa U4C. Kwa maelezo zaidi na majukumu ya U4C, tafadhali [[Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|pitia Mkataba wa U4C]]. Tafadhali washirikishe ujumbe wanajumuiya wenzako ili nao waweze kushiriki. Kwa niaba ya timu ya mradi wa UCoC,<section end="announcement-content" /> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 22:54, 2 Mei 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list_3&oldid=26721208 --> == Translation notification: Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – results == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta. The page [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – results|Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – results]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2024%2FAnnouncement+%E2%80%93+results&language=sw&action=page translate to Kiswahili] The deadline for translating this page is 2024-05-17. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 05:16, 10 Mei 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle/Invitation for feedback (MM) == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta. The page [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle/Invitation for feedback (MM)|Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle/Invitation for feedback (MM)]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Community+Affairs+Committee%2FProcedure+for+Sibling+Project+Lifecycle%2FInvitation+for+feedback+%28MM%29&language=sw&action=page translate to Kiswahili] The priority of this page is high. The deadline for translating this page is 2024-05-22. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 16:38, 21 Mei 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Wikimedia Foundation Board of Trustees == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta. The page [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=sw&action=page translate to Kiswahili] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 05:15, 27 Mei 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Template:Movement Charter draft == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta. The page [[:metawikipedia:Template:Movement Charter draft|Template:Movement Charter draft]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AMovement+Charter+draft&language=sw&action=page translate to Kiswahili] The priority of this page is high. The deadline for translating this page is 2024-06-11. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 02:41, 8 Juni 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> : done '''[[Mtumiaji:Olimasy|Olimasy]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Olimasy#top|majadiliano]])''' 08:30, 8 Juni 2024 (UTC) == Translation notification: Movement Charter == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta. The page [[:metawikipedia:Movement Charter|Movement Charter]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter&language=sw&action=page translate to Kiswahili] The priority of this page is high. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 05:31, 12 Juni 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Wikimedia LGBT+/Portal == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta. The page [[:metawikipedia:Wikimedia LGBT+/Portal|Wikimedia LGBT+/Portal]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+LGBT%2B%2FPortal&language=sw&action=page translate to Kiswahili] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 10:03, 30 Juni 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Wikimedia Foundation elections/2024/Voter eligibility guidelines == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta. The page [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2024/Voter eligibility guidelines|Wikimedia Foundation elections/2024/Voter eligibility guidelines]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2024%2FVoter+eligibility+guidelines&language=sw&action=page translate to Kiswahili] The priority of this page is high. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 04:43, 2 Julai 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Strategy == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta. The page [[:metawikipedia:Strategy|Strategy]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Strategy&language=sw&action=page translate to Kiswahili] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 14:27, 7 Julai 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Meta:Shortcut == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta. The page [[:metawikipedia:Meta:Shortcut|Meta:Shortcut]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3AShortcut&language=sw&action=page translate to Kiswahili] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 15:31, 7 Julai 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Wikimedia and Libraries User Group == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta. The page [[:metawikipedia:Wikimedia and Libraries User Group|Wikimedia and Libraries User Group]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+and+Libraries+User+Group&language=sw&action=page translate to Kiswahili] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 16:04, 7 Julai 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Wikimedia and Libraries User Group/Mission and goals == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta. The page [[:metawikipedia:Wikimedia and Libraries User Group/Mission and goals|Wikimedia and Libraries User Group/Mission and goals]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+and+Libraries+User+Group%2FMission+and+goals&language=sw&action=page translate to Kiswahili] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 09:20, 8 Julai 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Wiki Loves Women/SheSaid/SheSaid 2024 == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta. The page [[:metawikipedia:Wiki Loves Women/SheSaid/SheSaid 2024|Wiki Loves Women/SheSaid/SheSaid 2024]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Women%2FSheSaid%2FSheSaid+2024&language=sw&action=page translate to Kiswahili] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 09:56, 8 Julai 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: WMDE Technical Wishes/Sub-referencing == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta. The page [[:metawikipedia:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|WMDE Technical Wishes/Sub-referencing]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WMDE+Technical+Wishes%2FSub-referencing&language=sw&action=page translate to Kiswahili] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The sub-referencing feature is planned to be implemented until the end of 2024 on various wikis. Therefore, it would be great to have information about the feature ready in multiple languages.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 20:36, 8 Agosti 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: User:Johannes Richter (WMDE)/Sub-referencing == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta. The page [[:metawikipedia:User:Johannes Richter (WMDE)/Sub-referencing|User:Johannes Richter (WMDE)/Sub-referencing]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3AJohannes+Richter+%28WMDE%29%2FSub-referencing&language=sw&action=page translate to Kiswahili] The priority of this page is medium. The deadline for translating this page is 2024-08-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Dear translators, Wikimedia Deutschland is currently developing a new feature for referencing ([[WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-references]]). Development will still take a while, but we'll send an announcement to the global communities soon, in order to let them know in advance and ask for feedback. Thanks for helping us translate this mass message!</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 12:01, 9 Agosti 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Johannnes89@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Meta:What Meta is not == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta. The page [[:metawikipedia:Meta:What Meta is not|Meta:What Meta is not]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3AWhat+Meta+is+not&language=sw&action=page translate to Kiswahili] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Meta-Wiki guideline page</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 14:03, 15 Agosti 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Meta:Administrators/Removal (inactivity) == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta. The page [[:metawikipedia:Meta:Administrators/Removal (inactivity)|Meta:Administrators/Removal (inactivity)]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3AAdministrators%2FRemoval+%28inactivity%29&language=sw&action=page translate to Kiswahili] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 06:37, 18 Agosti 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Template:Blue button == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta. The page [[:metawikipedia:Template:Blue button|Template:Blue button]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ABlue+button&language=sw&action=page translate to Kiswahili] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 10:12, 18 Agosti 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Template:User groups == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta. The page [[:metawikipedia:Template:User groups|Template:User groups]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AUser+groups&language=sw&action=page translate to Kiswahili] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 11:59, 18 Agosti 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Template:Guideline == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta. The page [[:metawikipedia:Template:Guideline|Template:Guideline]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AGuideline&language=sw&action=page translate to Kiswahili] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 01:32, 19 Agosti 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Keeping events safe == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta. The page [[:metawikipedia:Keeping events safe|Keeping events safe]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Keeping+events+safe&language=sw&action=page translate to Kiswahili] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 03:18, 19 Agosti 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta. The page [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety|Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation%2FLegal%2FCommunity+Resilience+and+Sustainability%2FTrust+and+Safety&language=sw&action=page translate to Kiswahili] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 05:39, 19 Agosti 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Wikimedia Argentina == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili na Kiingereza on Meta. The page [[:metawikipedia:Wikimedia Argentina|Wikimedia Argentina]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Argentina&language=sw&action=page translate to Kiswahili] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Argentina&language=en&action=page translate to Kiingereza] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 07:09, 20 Agosti 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Amical Wikimedia == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta. The page [[:metawikipedia:Amical Wikimedia|Amical Wikimedia]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Amical+Wikimedia&language=sw&action=page translate to Kiswahili] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 04:59, 22 Agosti 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Ombuds commission == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta. The page [[:metawikipedia:Ombuds commission|Ombuds commission]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ombuds+commission&language=sw&action=page translate to Kiswahili] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 02:29, 23 Agosti 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: WikiGap == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta. The page [[:metawikipedia:WikiGap|WikiGap]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiGap&language=sw&action=page translate to Kiswahili] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 06:27, 23 Agosti 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Steward requests/Global/block-header == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta. The page [[:metawikipedia:Steward requests/Global/block-header|Steward requests/Global/block-header]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Steward+requests%2FGlobal%2Fblock-header&language=sw&action=page&action_source=translation_notification translate to Kiswahili] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Contains information on how to appeal global blocks.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 12:50, 25 Septemba 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Changing username == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta. The page [[:metawikipedia:Changing username|Changing username]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Changing+username&language=sw&action=page&action_source=translation_notification translate to Kiswahili] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, 10:49, 27 Oktoba 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Wiktionary == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta. The page [[:metawikipedia:Wiktionary|Wiktionary]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=sw&action=page&action_source=translation_notification translate to Kiswahili] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, 11:52, 13 Desemba 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Ombuds commission/2019/CU Global Procedure on information disclosure == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta. The page [[:metawikipedia:Ombuds commission/2019/CU Global Procedure on information disclosure|Ombuds commission/2019/CU Global Procedure on information disclosure]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ombuds+commission%2F2019%2FCU+Global+Procedure+on+information+disclosure&language=sw&action=page&action_source=translation_notification translate to Kiswahili] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, 12:29, 22 Desemba 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MdsShakil@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Deoband Community Wikimedia/News == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta. The page [[:metawikipedia:Deoband Community Wikimedia/News|Deoband Community Wikimedia/News]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Deoband+Community+Wikimedia%2FNews&language=sw&action=page&action_source=translation_notification translate to Kiswahili] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, 17:33, 27 Desemba 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Aafi (DCW)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Template:Policy-cross-project == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta. The page [[:metawikipedia:Template:Policy-cross-project|Template:Policy-cross-project]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3APolicy-cross-project&language=sw&action=page&action_source=translation_notification translate to Kiswahili] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, 09:12, 30 Desemba 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta. The page [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs|Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Annual+Plan%2F2024-2025%2FProduct+%26+Technology+OKRs&language=sw&action=page&action_source=translation_notification translate to Kiswahili] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, 08:07, 26 Januari 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Tungependa kusikia kuhusu uzoefu wako kuhusu Akaunti za Muda == <section begin="body"/> [[File:Temporary Accounts - first edit popup.png|thumb]] '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_e2MNLeWJU89pNTo Utafiti huu hautachukua zaidi ya dakika 5 kukamilisha.]''' Timu ya Trust & Safety Product hivi karibuni iliunda [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|akaunti za muda]] zinapatikana kwenye miradi ya wiki 12. Kuna mipango ya kupanua hili kwa seti kubwa ya miradi ya wiki katika wiki na miezi ijayo, kisha kufuata mchakato wa kutekeleza kikamilifu baadaye mwaka huu. Ushiriki wako katika utafiti huu utakuwa na manufaa makubwa katika kutusaidia kuelewa jinsi Akaunti za Muda zinavyofanya kazi na kile tunachoweza kuboresha mbele. Sera ya faragha ya utafiti huu inaweza kuonwa [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Temp_Accounts_Minor_Pilots_Survey_Privacy_Statement|kupitia kiungo hiki]]. Kwa kumaliza utafiti huu, unakubali masharti yaliyoainishwa katika sera ya faragha. Asante!<section end="body"/> [[User:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]] ([[User talk:SGrabarczuk (WMF)|<span class="signature-talk">majadiliano</span>]]) 02:50, 27 Februari 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:SGrabarczuk (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:SGrabarczuk_(WMF)/sandbox/8&oldid=28315571 --> == Translation notification: Help:Unified login == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta. The page [[:metawikipedia:Help:Unified login|Help:Unified login]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=sw&action=page&action_source=translation_notification translate to Kiswahili] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, 06:05, 23 Machi 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Help:Two-factor authentication == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta. The page [[:metawikipedia:Help:Two-factor authentication|Help:Two-factor authentication]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=sw&action=page&action_source=translation_notification translate to Kiswahili] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, 23:50, 3 Aprili 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Tech/News == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta. The page [[:metawikipedia:Tech/News|Tech/News]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FNews&language=sw&action=page&action_source=translation_notification translate to Kiswahili] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, 01:30, 13 Aprili 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta. The page [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2F2025%2FVoter+information&language=sw&action=page&action_source=translation_notification translate to Kiswahili] The deadline for translating this page is 2025-04-25. <div lang="en" class="mw-content-ltr">--- Hello, and thank you for the work you do. '''[https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-UCoC_AR_2025_cookie&amp;filter=%21translated&amp;action=translate We request you also translate these two sentences.]''' There are more details below. There is an ongoing community vote - the voter information is in the page linked for translation above. We would appreciate your help to [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-UCoC_AR_2025_cookie&amp;filter=%21translated&amp;action=translate translate the two sentence CentralNotice banner], as a priority. If you can also translate the voter information page, I know the folks working on this - including the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) group - would be highly appreciative. ~ In cooperation with the U4C</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, 15:30, 23 Aprili 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Xeno (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: User:Keegan (WMF)/EGCharter closing == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta. The page [[:metawikipedia:User:Keegan (WMF)/EGCharter closing|User:Keegan (WMF)/EGCharter closing]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3AKeegan+%28WMF%29%2FEGCharter+closing&language=sw&action=page&action_source=translation_notification translate to Kiswahili] The priority of this page is medium. The deadline for translating this page is 2025-04-29. <div lang="en" class="mw-content-ltr">If you have some time to translate this message that will be sent to the communities prior to the close of the vote, it would be of great benefit.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, 03:18, 26 Aprili 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Call for candidates == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta. The page [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Call for candidates|Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Call for candidates]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2025%2FCall+for+candidates&language=sw&action=page&action_source=translation_notification translate to Kiswahili] The priority of this page is high. The deadline for translating this page is 2025-05-15. <div lang="en" class="mw-content-ltr">I'm sorry for the short notice, details for the election came together at the last minute.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, 18:53, 14 Mei 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025 == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta. The page [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2025&language=sw&action=page&action_source=translation_notification translate to Kiswahili] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This is the information page of 2025 U4C election. Please help with translation; your contributions will be greatly appreciated.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, 15:09, 19 Mei 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Hide on Rosé@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product team]] is finalizing work needed to roll out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] on large Wikipedias later this month. The team has worked with stewards and other users with extended rights to predict and address many use cases that may arise on larger wikis, so that community members can continue to effectively moderate and patrol temporary accounts. This will be the second of three phases of deployment – the last one will take place in September at the earliest. For more information about the recent developments on the project, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|see this update]]. If you have any comments or questions, write on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|talk page]], and [[m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|join a CEE Catch Up]] this Tuesday. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist expiry|watchlist expiry]] feature allows editors to watch pages for a limited period of time. After that period, the page is automatically removed from your watchlist. Starting this week, you can set a preference for the default period of time to watch pages. The [[Special:Preferences#mw-prefsection-watchlist-pageswatchlist|preferences]] also allow you to set different default watch periods for editing existing pages, pages you create, and when using rollback. [https://phabricator.wikimedia.org/T265716] [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages will change at almost all Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|some]] have already received this design change, [[phab:T379264|a few]] will get these changes later). You can read details about the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). [https://phabricator.wikimedia.org/T319146][https://phabricator.wikimedia.org/T392121] * Users with specific extended rights (including administrators, bureaucrats, checkusers, oversighters, and stewards) can now have IP addresses of all temporary accounts [[phab:T358853|revealed automatically]] during time-limited periods where they need to combat high-speed account-hopping vandalism. This feature was requested by stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T386492] * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to several more Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * AbuseFilter editors active on Meta-Wiki and large Wikipedias are kindly asked to update AbuseFilter to make it compatible with temporary accounts. A link to the instructions and the private lists of filters needing verification are [[phab:T369611|available on Phabricator]]. * Lua modules now have access to the name of a page's associated thumbnail image, and on [https://gerrit.wikimedia.org/g/operations/mediawiki-config/+/2e4ab14aa15bb95568f9c07dd777065901eb2126/wmf-config/InitialiseSettings.php#10849 some wikis] to the WikiProject assessment information. This is possible using two new properties on [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#added-by-extensions|mw.title objects]], named <code dir=ltr>pageImage</code> and <code dir=ltr>pageAssessments</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T131911][https://phabricator.wikimedia.org/T380122] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:17, 10 Juni 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28846858 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * You can [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/359761?lang=en nominate your favorite tools] for the sixth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award]]. Nominations are anonymous and will be open until June 25. You can re-use the survey to nominate multiple tools. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.6|MediaWiki]] '''In depth''' * Foundation staff and technical volunteers use Wikimedia APIs to build the tools, applications, features, and integrations that enhance user experiences. Over the coming years, the MediaWiki Interfaces team will be investing in Wikimedia web (HTTP) APIs to better serve technical volunteer needs and protect Wikimedia infrastructure from potential abuse. You can [https://techblog.wikimedia.org/2025/06/12/apis-as-a-product-investing-in-the-current-and-next-generation-of-technical-contributors/ read more about their plans to evolve the APIs in this Techblog post]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:39, 16 Juni 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to the third and last batch of Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] '''Updates for editors''' * Last week, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] were rolled out on Czech, Korean, and Turkish Wikipedias. This and next week, deployments on larger Wikipedias will follow. [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Share your thoughts]] about the project. [https://phabricator.wikimedia.org/T340001] * Later this week, the Editing team will release [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi check|Multi Check]] to all Wikipedias (except English Wikipedia). This feature shows multiple [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|Reference checks]] within the editing experience. This encourages users to add citations when they add multiple new paragraphs to a Wikipedia article. This feature was previously available as an A/B test. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/multi_check_ab_test_report_final.html#summary-of-results The test shows] that users who are shown multiple checks are 1.3 times more likely to add a reference to their edit, and their edit is less likely to be reverted (-34.7%). [https://phabricator.wikimedia.org/T395519] * A few pages need to be renamed due to software updates and to match more recent Unicode standards. All of these changes are related to title-casing changes. Approximately 71 pages and 3 files will be renamed, across 15 wikis; the complete list is in [[phab:T396903|the task]]. The developers will rename these pages next week, and they will fix redirects and embedded file links a few minutes later via a system settings update. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused pages to scroll upwards when text near the top was selected. [https://phabricator.wikimedia.org/T364023] '''Updates for technical contributors''' * Editors can now use Lua modules to filter and transform tabular data for use with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Extension:Chart]]. This can be used for things like selecting a subset of rows or columns from the source data, converting between units, statistical processing, and many other useful transformations. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Transforms|Information on how to use transforms is available]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates] * The <code dir=ltr>all_links</code> variable in [[Special:AbuseFilter|AbuseFilter]] is now renamed to <code dir=ltr>new_links</code> for consistency with other variables. Old usages will still continue to work. [https://phabricator.wikimedia.org/T391811] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.7|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/34|Growth newsletter]] is available. It includes: the recent updates for the "Add a Link" Task, two new Newcomer Engagement Features, and updates to Community Configuration. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:21, 23 Juni 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled on all Wikipedias. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|Deployment information page]]. '''Updates for editors''' * AbuseFilter maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:IPReputation/AbuseFilter variables|match against IP reputation data]] in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilters]]. IP reputation data is information about the proxies and VPNs associated with the user's IP address. This data is not shown publicly and is not generated for actions performed by registered accounts. [https://phabricator.wikimedia.org/T354599] * Hidden content that is within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Collapsible elements|collapsible parts of wikipages]] will now be revealed when someone searches the page using the web browser's "Find in page" function (Ctrl+F or ⌘F) in supporting browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T327893][https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/HTML/Reference/Global_attributes/hidden#browser_compatibility] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature, called [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery|Favourite Templates]], will be deployed later this week on all projects (except English Wikipedia, which will receive the feature next week), following a piloting phase on Polish and Arabic Wikipedia, and Italian and English Wikisource. The feature will provide a better way for new and experienced contributors to recall and discover templates via the template dialog, by allowing users to put templates on a special "favourite list". The feature works with both the visual editor and the wikitext editor. The feature is a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|community wishlist focus area]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused some Notifications to be sent multiple times. [https://phabricator.wikimedia.org/T397103] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.8|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:41, 30 Juni 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28917415 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Temporary accounts|Temporary accounts]] have been rolled out on 18 large and medium-sized Wikipedias, including German, Japanese, French, and Chinese. Now, about 1/3 of all logged-out activity across wikis is coming from temporary accounts. Users involved in patrolling may be interested in two new documentation pages: [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Access to IP|Access to IP]], explaining everything related to access to temporary account IP addresses, and [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Repository|Repository]] with a list of new gadgets and user scripts. '''Updates for editors''' * Anyone can play an experimental new game, [[mw:Special:MyLanguage/New Engagement Experiments/WikiRun|WikiRun]], that lets you race through Wikipedia by clicking from one article to another, aiming to reach a target page in as few steps and in as little time as possible. The project's goal is to explore new ways of engaging readers. [https://wikirun-game.toolforge.org/ Try playing the game] and let the team know what you think [[mw:Talk:New Engagement Experiments/WikiRun|on the talk page]]. * Users of the Wikipedia Android app in some languages can now play the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|trivia game]]. ''Which came first?'' is a simple history game where you guess which of two events happened earlier on today's date. It was previously available as an A/B test. It is now available to all users in English, German, French, Spanish, Portuguese, Russian, Arabic, Turkish, and Chinese. The goal of the feature is to help engage with new generations of readers. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22] * Users of the iOS Wikipedia App in some languages may see a new tabbed browsing feature that enables you to open multiple tabs while reading. This feature makes it easier to explore related topics and switch between articles. The A/B test is currently running in Arabic, English, and Japanese in selected regions. More details are available on the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)|Tabbed Browsing project page]]. * Bureaucrats on Wikimedia wikis can now use [[{{#special:VerifyOATHForUser}}]] to check if users have enabled [[mw:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T265726] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed later this week to all Wikimedia projects: a [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Template categories|template category browser]] will be introduced to assist users in finding templates to put in their “favourite” list. The browser will allow users to browse a list of templates which have been organised into a given category tree. The feature has been requested by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Select templates by categories|through the Community Wishlist]]. * It is now possible to access watchlist preferences from the watchlist page. Also the redundant button to edit the watchlist has been removed. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Watchlist] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of [[mw:MediaWiki_1.44|MediaWiki 1.44]] there is now a unified built-in Notifications system that makes it easier for developers to send, manage, and customize notifications. Check out the updated documentation at [[mw:Manual:Notifications|Manual:Notifications]], information about migration in [[phab:T388663|T388663]] and details on deprecated hooks in [[phab:T389624|T389624]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.9|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:WikidataCon 2025|WikidataCon 2025]], the conference dedicated to Wikidata is now open for [https://pretalx.com/wikidatacon-2025/cfp session proposals] and for [[d:Special:RegisterForEvent/1340|registration]]. This year's event will be held online from October 31 – November 02 and will explore on the theme of "Connecting People through Linked Open Data". '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:06, 8 Julai 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28930584 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Featured templates|Featured templates]], a new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed this week to all Wikimedia projects: With this feature, editors will be able to quickly access a list of templates that are likely to be useful. These templates will be displayed in a list, under the "featured" tab of the template discovery interface. Administrators can define the list via the Community Configuration interface. The feature fulfills a request by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Easy access Templates|through the Community Wishlist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367428][https://phabricator.wikimedia.org/T392896] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the request to add Malayalam fonts in the [[oldWikisource:Special:MyLanguage/Wikisource:WS Export|Wikisource Book Export Tool]] was resolved and now, the rendering of Malayalam letters in exported Wikisource books are accurate. [https://phabricator.wikimedia.org/T374457] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * Developers, designers, and all Wikimedians are invited to [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/7953/ submit a project idea] for the Wikimania Hackathon 2025. Read [https://diff.wikimedia.org/2025/06/30/call-for-projects-wikimania-hackathon-2025-is-coming-to-nairobi/ this Diff blog post] for more details. '''Meetings and events''' * [[m:WikiIndaba conference 2025|WikiIndaba 2025]] scholarship application and program submission is open until 23:59 GMT on July 20. WikiIndaba is a regional conference for African Wikimedians both on the continent and in the diaspora to unite and grow together. Submit [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdJTv68R1OPASXXDfpIl8EWiMLTM-TDwh6_5gNVvFuWccFZ2Q/viewform your scholarship application] and [https://ee.kobotoolbox.org/x/BI3omIfH program proposal] now! * [https://br.wikimedia.org/wiki/WikiCon_Brasil_2025 WikiCon Brasil 2025] will take place on July 19-20 in Salvador, Bahia, Brazil. The Brazilian community members are encouraged to register and attend! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:10, 14 Julai 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28980963 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Translation Suggestions feature in the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content Translation tool]] now has another level of article filters added to the "[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=fi#/ ... More]" category. Translators who use the Suggestions feature can now select and receive article suggestions that are customized to geographical locations of their interest using the new "{{int:Cx-sx-suggestions-filters-tab-regions}}" filter. [https://phabricator.wikimedia.org/T113257] * Administrators can now limit "Add a Link" to newcomers. The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|"Add a Link"]] Structured Task [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Constructive activation experimentation#Enwiki A/B test & "Add a Link" Improvements (Wiki Experiences 1.2.11 & 1.2.16)|helps new account holders start editing]], but some communities have requested the ability to restrict it to its intended audience: newcomers. Administrators can configure this setting within the [[Special:CommunityConfiguration/GrowthSuggestedEdits|Community Configuration]] feature. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For AbuseFilter editors on [[phab:T392144|some wikis]], it is now possible to filter edits based on the RevertRisk score of the edit being attempted. It is only populated if the action being evaluated is an edit. For more information, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ORES/AbuseFilter variables#What variables are available for use|ORES/AbuseFilter variables]] documentation. * The [[mw:Special:MyLanguage/Beta Cluster|Beta Cluster]] wikis have [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/YDABPV75LADRQCXMJAFWUP256N4EQ25B/|been moved]] from <code dir=ltr>beta.wmflabs.org</code> to <code dir=ltr>beta.wmcloud.org</code>. Users may need to update URLs in any tools, or in their password managers. Any related issues can be [[phab:T289318|reported in the task]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.11|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[m:Special:MyLanguage/WikiCite 2025|WikiCite 2025]] will take place from 29–31 August, both online and in-person in Bern, Switzerland. The event's goals are to reconnect communities, institutions, and individuals working with open citations, bibliographic data, and the Wikidata/Wikibase ecosystem. Registration is open and the call for proposals will be announced soon. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/message/KQZUG3ETKLBWPBYSB2YAWZIRPWHS24TG/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:43, 21 Julai 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29005283 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Community Tech team will be focusing on wishes related to Watchlists and Recent Changes pages, over the next few months. They are looking for feedback. Please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#July 24, 2025: Watchlists and Recent Changes pages|read the latest update]], and if you have ideas, please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|submit a wish]] on the topic. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Commons community has decided to block [[:mw:Special:MyLanguage/Upload dialog|cross-wiki uploads]] to Wikimedia Commons, for all users without autoconfirmed rights on that wiki, starting on August 16. This is because of [[:c:Commons:Cross-wiki media upload tool/History|widespread problems]] related to files that are uploaded by newcomers. Users who are affected by this will get an error message with a link to the less restrictive UploadWizard on Commons. Please help translating the [[:c:Special:MyLanguage/MediaWiki:Abusefilter-disallowed-cross-wiki-upload|message]] or give feedback on the message text. Please also update your local help pages to explain this restriction. [https://phabricator.wikimedia.org/T370598] * On wikis with temporary accounts enabled and Meta-Wiki, administrators may now set up a footer for the Special:Contributions pages of temporary accounts, similar to those which can be shown on IP and user-account pages. They may do it by creating the page named <code dir=ltr>MediaWiki:Sp-contributions-footer-temp</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T398347] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KFEFVG/ Temporary Accounts: Enhancing privacy for our unregistered editors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TVCVAB/ Building a Sustainable Future for Wikimedia Contributors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/WTRQCJ/ A dozen visions for wikitext!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/8YKKP9/ Coordinate Across Stakeholders with the Product and Technology Advisory Council] * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2025|MediaWiki Users and Developers Conference, Fall 2025]] will be held 28–30 October 2025 in Hanover, Germany. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:27, 29 Julai 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29051727 --> == Translation notification: Incident Reporting System == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta. The page [[:metawikipedia:Incident Reporting System|Incident Reporting System]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Incident+Reporting+System&language=sw&action=page&action_source=translation_notification translate to Kiswahili] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, 03:53, 2 Agosti 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors can now enable the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info card]]. This feature adds an icon next to usernames on history pages and similar user-contribution log pages. When you tap or click on the icon, it displays data related to that user account such as the number of edits, reverted edits, blocks, and more. It's part of a broader project to make it easier for moderators to evaluate account trustworthiness. The feature can be enabled in [[testwiki:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|your global preferences]], and later this week it will be available in local preferences. [https://phabricator.wikimedia.org/T386439] * Everybody is invited to share comments on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative Contributions]], a project recently launched by the [[m:Special:MyLanguage/Connection Team|Connection team]]. The project aims to create a new way to display the impact of collaborative editing activities (such as edit-a-thons, backlog drives, and WikiProjects) on the wikis. Post your comments on the [[m:Talk:CampaignEvents/Collaborative contributions|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378035] * Administrators can now define the default block duration for temporary accounts. To do that, they need to create a page named <code dir=ltr>MediaWiki:Ipb-default-expiry-temporary-account</code> and use a value defined in <code dir=ltr>MediaWiki:Ipboptions</code>. This allows administrators to easily block temporary accounts for 90 days, which is functionally equivalent to an indefinite block. The advantage of this solution is that it does not clutter Special:BlockList. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block and unblock#Default block duration options|More documentation]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T398626] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Gadgets can now include <code dir=ltr>.vue</code> files. This makes it easier to develop modern user interfaces using [[mw:Vue.js|Vue.js]], in particular using [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the official design system of Wikimedia. [[wmdoc:codex/latest/icons/overview.html|Codex icons]] can be loaded through the gadget definition. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Pages|The documentation]] has examples. For user scripts that use Vue.js, an [[mw:API:CodexIcons|API module]] now exists to load Codex icons. [https://phabricator.wikimedia.org/T340460][https://phabricator.wikimedia.org/T311099] * Module developers can now use a [[mw:Help:Extension:Translate/Message Bundles/Lua reference|Lua interface]] to simplify the preparation of Lua modules for translation on Meta-Wiki. This improvement makes it easier for translators to find and edit module strings without dealing with raw Lua code. It helps prevent mistakes that could break the module during translation. Module developers and translators are invited to [[commons:File:Translatable modules video demo July 2025.webm|watch the demo video]], read more about [[mw:Special:MyLanguage/Translatable modules|translatable modules]] to understand how it works, refer to Meta-Wiki's [[m:Module:User Wikimedia project|Module:User Wikimedia project]] for example usage, and [[mw:Talk:Translatable modules|share their feedback]] on how well it addresses the challenges in their workflow. The interface still has some performance issues, so it should not be used in widely used modules yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T359918] * Developers of external tools that connect to Wikimedia pages must set a user-agent that complies with [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|the user-agent policy]]. This policy will start to be more strongly enforced in August because of external crawlers that are [[diffblog:2025/04/01/how-crawlers-impact-the-operations-of-the-wikimedia-projects/|overusing]] Wikimedia's resources. Tools that are hosted on Wikimedia's Toolforge or Cloud VPS will not be affected by this for now, but should still set a user-agent. [[phab:T400119|More technical details are available]], and related questions are welcome in that task. * Parsoid Read Views is going to be rolling out to some smaller Wikipedias over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyages and Wiktionaries to Parsoid Read Views. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/profile/7694/] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.13|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/GEH9DH/ Wikimedia’s knowledge infrastructure in a changing internet: Establishing sustainable pathways for content reuse] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/7ELN9Q/ Wikifunctions is coming soon to a wiki near you!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/ZMGVJV/ Shaping the Future of Wikipedia’s Reader Experience] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KCKTFZ/ Making Wikipedia More Readable: What Comes Next] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 03:41, 5 Agosti 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29083927 --> == Wito wa kupiga kura kwa ajili ya [[Mtumiaji:Justine Msechu]] - awe msimamizi wa kusano == Ndugu @[[Mtumiaji:Olimasy|Olimasy]], unaombwa kupiga kura juu ya kumpatia uwezo wa ukabidhi/usimamizi wa kusano katika ukurasa wa [[Wikipedia:Wakabidhi#Msimaizi wa KUSANO - Mtumiaji:Justine Msechu]]. [[User:Muddyb|<font color="blue"><sub>'''Muddyb'''</sub></font>]]<font face="Verdana">[[User talk:Muddyb|<font color="gray"><sup>'''Longa'''</sup></font>]]</font> 08:01, 7 Agosti 2025 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The WikiEditor toolbar now includes [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|its keyboard shortcuts]] in the tooltips for its buttons. This will help to improve the discoverability of this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T400583] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] published a set of [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|proposed experiments]] the Wikimedia Foundation can try to improve communication with community. Feedback on the proposals are welcomed until August 22 on [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|this talk page]]. * The search bar on the Minerva skin (mobile) has been updated to use the same type-ahead search component that is used on the Vector 2022 skin. There are no changes in search functionality but there are minor visual changes. Specifically, the close-search button has been changed from an "X" to a back arrow. This helps to distinguish it from the other "X" button that is used to clear any text. [https://phabricator.wikimedia.org/T393944] * Editors on some wikis will see a new toggle for "Group results by page" on watchlist, related changes, and recent changes pages. This is [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment|an A/B experiment]] that is planned to start on August 11, and will run for 3–6 weeks on the Bengali, Chinese, Czech, French, Greek, Portuguese, and Urdu Wikipedias. The experiment will examine how making this feature more discoverable might affect editors' ability to find the edits they are looking for. [https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The multiwiki datasets of [[:wikt:en:Module:Unicode data|Unicode data]] have been moved to [[c:Category:Unicode Module Datasets|Category:Unicode Module Datasets]] on Wikimedia Commons, to follow the idea of "One common data source, multiple local wikis". Most wikis have been updated to use the Commons version. You can ask questions at [[c:Category talk:Unicode Module Datasets|the talkpage]]. [https://en.wiktionary.org/wiki/Module_talk:Unicode_data#Data_from_commons] * Lua code can add warnings when something is wrong, by using the <code dir=ltr>mw.addWarning()</code> function. It is now possible to add more than one warning, instead of new warnings replacing old ones. If you maintain a Lua module that used warnings, you should check it still works as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T398390] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:30, 11 Agosti 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29106516 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Later this week, people who are logged-in and have the "[[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|Discussion tools]]" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] enabled will gain the ability to "Thank" individual comments directly from talk pages, rather than needing to navigate to page history. [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Comment actions|Learn more about this feature]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400849] * An A/B test comparing two versions of the desktop donate link launched on testwiki on 12 August and on English Wikipedia 14 August for 0.1% of logged out users on the desktop site. The experiment will run for three weeks, ending on 12 September. [https://phabricator.wikimedia.org/T395716] * An A/A test to measure the baseline for reader retention was launched 12 August using [[wikitech:Experimentation Lab|Experimentation Lab]]. This measures the percentage of users who revisit a wiki after their initial visit over a 14-day period. No visual changes are expected. The experiment will run through 31 August. [https://phabricator.wikimedia.org/T399227] * Five new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q34057|Tagalog]] ([[s:tl:|<code>s:tl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T388639] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[s:mad:|<code>s:mad:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T391747] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3450749|Rakhine]] ([[w:rki:|<code>w:rki:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T392490] ** a {{int:project-localized-name-group-wikibooks/en}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[b:min:|<code>b:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T395452] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q7598268|Standard Moroccan Amazigh]] ([[wikt:zgh:|<code>wikt:zgh:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T399684] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:46}} community-submitted {{PLURAL:46|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:39, 19 Agosti 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29127690 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template authors can now use additional CSS properties, since the CSS sanitizer used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateStyles|TemplateStyles]] was updated. For example: <code>width: fit-content</code>; <code>ruby-align</code>; relative units such as <code>lh</code>; and custom strings in <code>list-style-type</code>. These improvements are a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Allow use of modern CSS in templates by updating the TemplateStyles CSS sanitizer|Community Wishlist wish]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271958][https://phabricator.wikimedia.org/T277755][https://phabricator.wikimedia.org/T293633][https://phabricator.wikimedia.org/T295088][https://phabricator.wikimedia.org/T326906][https://phabricator.wikimedia.org/T340057][https://phabricator.wikimedia.org/T360725][https://phabricator.wikimedia.org/T371809][https://phabricator.wikimedia.org/T375344][https://phabricator.wikimedia.org/T394619] * On large wikis, the default time period to display edits from, within the Special:RecentChanges page, has been changed from 7 days to 1 day. This is part of a performance improvement project. This should have no user-facing impact due to the quantity of edits on these wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T399455] * Administrators can now access the [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] page from the [[{{#special:CommunityConfiguration}}]] list page. This makes it easier to find. [https://phabricator.wikimedia.org/T393240] * Wikimedia Commons videos were not shown in the Videos tab in Google Search. The problem was investigated and reported to Google who have now fixed the issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T396168][https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/Wishes/Do_something_about_Google_%26_DuckDuckGo_search_not_indexing_media_files_and_categories_on_Commons] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[wikt:bew:|<code>wikt:bew:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T402130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:39}} community-submitted {{PLURAL:39|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Two fields of the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Recentchanges table|recentchanges database table]] are being removed. <code>rc_new</code> and <code>rc_type</code> are being removed in favor of <code>rc_source</code>. Queries to these older fields will start to fail starting this week and developers should use <code>rc_source</code> instead. These older fields were deprecated over 10 years ago and should not be in use. This is part of work to improve the performance and stability of queries to the recentchanges table. [https://phabricator.wikimedia.org/T400696] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.16|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/July|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes: support for new languages in MediaWiki and translatewiki; the start of the Language Onboarding and Development project to help support the growth of new and small wikis; updates on research projects; and more. '''Meetings and events''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#29 August 2025|Language Community Meeting]] is happening soon, August 29th at [https://zonestamp.toolforge.org/1756479600 15:00 UTC]. This week's meeting will cover: the Avro keyboard developers from Wikimedia Bangladesh, who were recently awarded a national award for their contributions to this keyboard; and other topics. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:13, 26 Agosti 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29175124 --> == Translation notification: Template:Affiliate recognition pause notice 2025 == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Template:Affiliate recognition pause notice 2025|Template:Affiliate recognition pause notice 2025]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffiliate+recognition+pause+notice+2025&language=sw&action=page&action_source=translation_notification translate to Kiswahili] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, 15:33, 30 Agosti 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team wants to compile a list of templates, jargon terms, and policies used in edit summaries when a copyright violation is removed. This will help them identify the number of edits reverted due to copyright issues. We invite community members from the following Wikis to list these terms in [[Phab:T402601|T402601]], or to share their list with [[User:Trizek (WMF)|Trizek_(WMF)]]: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-plwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}. This project is open until September 9th 2025. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled for all Wikisources. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Connection Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the Deployment information page. [https://meta.wikimedia.org/wiki/CampaignEvents/Deployment_status#How_to_Request_the_CampaignEvents_Extension_for_your_wiki] * The lists in the footer of the editing interface, such as "Templates used on this page," will now be organized into columns when there is enough space. This enhancement minimizes scrolling when editing lengthy articles on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T401066] * On September 3rd, 2025 we will increase the sampling percentages of our [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment#Scope of the experiment|group by toggle experiment]] of the <code>Special:RecentChanges</code>, <code>Special:Watchlist</code>, and <code>Special:RelatedChanges</code> pages on the Chinese, French, and Portuguese Wikipedias to 100 percent, allowing more editors to be part of this experiment. This adjustment is intended to ensure we have sufficient data to make informed decisions when evaluating the experiment results. [https://phabricator.wikimedia.org/T402958][https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading on English Wikipedia beginning the week of September 22. The feature will be available on both desktop and mobile. All non-English wikis received this change in June and July. The goal is to make it easier for users to find articles. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.17|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions now has a new capability called "lightweight enumeration types", an enumeration type is simply a fixed set of values that's in the type's definition. This capability makes it quick and easy to define such a type, and allows for the reuse of values that are already present in Wikidata. Here is [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-07-19|a newsletter]] to learn more. * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Newsletter updates#August 2025: Newsletter #1|Readers Newsletter]] is now available. This edition includes: the formation of two new teams — Reader Growth and Reader Experience; insights into declining pageviews and account creations; highlights from the Wikimania Nairobi panel on improving the reading experience; upcoming experiments to engage new and existing readers; and more. '''Meetings and events''' * Spotlight on some Wikimania 2025 Sessions: ** Identifying AI-generated text by searching for ISBNs whose checksums fail: Mathias Schindler of WMDE [https://www.youtube.com/watch?v=Dw9o8Lsl974&t=15910s shared tools to help communities search for these]. ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TCHZKH/ La durabilité du mouvement Wikimedia face aux défis actuels et futurs]: This session explored how Wikimedia can stay a trusted source of knowledge in the age of generative AI, information overload, and disinformation. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:51, 1 Septemba 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29196010 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team is working on a new check: [[mw:Special:MyLanguage/Paste check|Paste check]]. This check informs newcomers who paste text into Wikipedia that the content might not be accepted. This check is an effort to increase the likelihood that the new content people are adding to Wikipedia is aligned with the Movement's commitment to offering information under a free content license. This check will soon be tested at a few wikis. If your community is interested in this test, please [[phab:T403680|tell us in this task]], or [[mw:Talk:Edit check|contact the team]]. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will be able to use a [[w:en:Lint (software)|linting tool]] to see errors or other potential problems in wikitext in real time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|help page for more information]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T381577] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] When browsing a wiki (like <code dir=ltr>en.wikipedia.org</code>), the software responds in one of two ways: a desktop page, or a redirect to a mobile version on an "m" domain (like <code dir=ltr>en.m.wikipedia.org</code>). Over the next three weeks, MediaWiki will start displaying the mobile version to mobile devices directly on the standard domain, without this redirect. This change does not affect existing m-dot URLs, or the "Desktop view" opt-out. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * When an edit changes the categories of a page, the changes to the category membership counts are now happening asynchronously. This improves the speed of saving edits, especially when moving many pages to or from the same category, and reduces the risk of site outages, but it means that the counts can show outdated information for a few minutes. [https://phabricator.wikimedia.org/T365303] * Edits on Wikidata to qualifiers (properties and values) and references (properties and values) in a Wikidata item statement will now not add entries to the RecentChanges or Watchlist pages on all other Wikis. This is a temporary change to improve performance while other solutions are created. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: Turn off (temporarily) Qualifiers and References Wikidata edits to the Recent Changes tables|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401286][https://phabricator.wikimedia.org/T400698] * Japanese-language wikis have had a major upgrade to the way that search works. The new search should generally give more accurate and more relevant search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T318269] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:15, 9 Septemba 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29238161 --> == Translation notification: Meta:Deletion policy == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Meta:Deletion policy|Meta:Deletion policy]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ADeletion+policy&language=sw&action=page&action_source=translation_notification translate to Kiswahili] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, 07:07, 15 Septemba 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * References lists that are made using the <code dir=ltr><nowiki><references/></nowiki></code> [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite#references-tag|tag]] will now automatically display with columns in Vector 2022 when readers are using its 'standard' settings for text-size and page-width. [https://phabricator.wikimedia.org/T334941] * Starting in the week of October 6, on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small wikis]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] that have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled, all autoconfirmed users will be able to use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] as an organizer. No changes will be made for [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/large.dblist|large wikis]] unless requested in Phabricator. This change is being made to make it easier for more people to use Event Registration, especially on wikis that are less likely to have policies related to the Event Organizer right. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Proposal to grant autoconfirmed users on small and medium wikis the organizer access to the event registration tool|Learn more]]. * Users that search using regular expressions (regex) can now use additional features including: ** for the <code dir=ltr>intitle:</code> keyword: [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Metacharacters|metacharacters]] for start-of-line (<code dir=ltr>^</code>) and end-of-line (<code dir=ltr>$</code>) anchors [https://phabricator.wikimedia.org/T317599] ** for both <code dir=ltr>intitle:</code> and <code dir=ltr>insource:</code> keywords: shorthand [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Character_Classes|character classes]] for digits (<code dir=ltr>\d</code>), whitespace (<code dir=ltr>\s</code>), and word characters (<code dir=ltr>\w</code>); and [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Escape codes|escape codes]] for line feed (<code dir=ltr>\r</code>), newline (<code dir=ltr>\n</code>), tab (<code dir=ltr>\t</code>), and unicode (e.g. <code dir=ltr>\uHHHH</code>). [https://phabricator.wikimedia.org/T403212] * When you search for text that looks like an IP, the system will now show search results. It used to take you to the contributions for that IP instead of showing search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T306325] * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on September 24. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests which happen twice a year. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that affected users who used the page-tabs to switch from wikitext editing of a section into the visualeditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T401043] '''Updates for technical contributors''' * The MediaWiki Interfaces team is redesigning the Wikimedia REST API Sandbox with Codex. If you have feedback on improvements for the API documentation or what makes developer experiences smooth (or frustrating), you’re invited to [https://calendar.google.com/calendar/u/0/appointments/schedules/AcZssZ2aZzbXeQvjOF7gB1fJXiwAYemQjKf4sXNaRODPA7_obFyNBwkzNkoVCoTF-aeov89kIjXHbCQm join an upcoming discovery interview], or [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Developer Feedback/Wikimedia Web APIs|leave feedback onwiki]]. [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/C4FBAOA57PH6G5ORVMAUF5TGYBLZDU5Q/|Learn more]]. * Edits to Wikidata aliases (an alternative name for an item or a property) will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: More granular Alias tracking|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401288] * The new [https://www.unicode.org/versions/Unicode17.0.0/ Unicode 17.0] version has been released. The [[:c:Category:Unicode Module Datasets|datasets on Commons]] for the [[:d:Q39301585|Module:Unicode data]] have been updated. Wikipedias that do not use the Commons datasets should either update their own data or switch to the Commons datasets. * Users of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] Structured Contents endpoints can now access [https://enterprise.wikimedia.com/blog/parsed-wikipedia-tables/ Parsed Tables]. The new Parsed Tables feature extracts and represents Wikipedia tables in structured JSON. This improves machine accessibility as part of the [https://enterprise.wikimedia.com/api/structured-contents/ Structured Contents initiative]. Structured Contents output is freely available through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/on-demand/#article-structured-contents-beta On-demand API], or through Wikimedia Cloud Services. * A [https://www.kaggle.com/datasets/wikimedia-foundation/english-wikipedia-people-dataset dataset of English Wikipedia biographical information] from [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has been published on Kaggle, for evaluation and research. This provides structured data from more than 1.5 million biographies, including birth and death dates, education, affiliations, careers, awards, and more (from a June 2024 snapshot). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.19|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Scholarships|Scholarship applications]] for Wikimania 2026 in Paris, France, are open until October 31. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:08, 15 Septemba 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29263921 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 On September 24th at 15:00 UTC], all Wikimedia sites users will experience a brief read-only period due to a scheduled [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter server switchover]]. The Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team will redirect all traffic from one primary server to its backup. You can listen to the switchover using the [http://listen.hatnote.com/ "Listen to Wikipedia"] tool, where you will hear edits stop for a few minutes during the read-only phase, then resume. This twice-yearly datacenter server switchover ensures reliability by testing the backup datacenter, so that our sites can stay online even if the primary datacenter fails. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the process on the Diff blog]]. '''Updates for editors''' * Editors of [[f:Special:Mylanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-12#Next round of Wiktionaries to receive embedded Wikifunctions calls|60 more Wiktionaries]] will soon be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them into their pages. A function takes one or more inputs and transforms them into a desired output, like adding numbers, converting miles to meters, calculating elapsed time, or declining a word into a case. They will join the other [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-29#Wikifunctions available on 65 Wiktionaries|65 Wiktionary language editions]], which already have access to embedded Wikifunctions calls. Later this year, plans are in place to expand to more Wiktionaries and the Incubator. * A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Technical metadata of another page|parser function]] has been added: <code><nowiki>{{#contentmodel}}</nowiki></code>. Template editors and admins can use it to get the localized or canonical name of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|content model]] of a specific page. The function makes it easier to create and edit system messages, such as ''MediaWiki:editinginterface'', even when you switch types of pages, like wiki, JavaScript, CSS or JSON page. [https://phabricator.wikimedia.org/T328254] * Adding or editing a <code>DISPLAYTITLE</code> for an article using VisualEditor will no longer be broken. Editors who use VisualEditor mode to modify the <code><nowiki>{{DISPLAYTITLE}}</nowiki></code> would no longer have the literal text "DISPLAYTITLE" or its localized variant added to their articles. A list of pages that may have been affected and might need cleanup is documented in [[phab:P83438|this ticket]]. * Beta users of the Wikipedia Android app can now try the redesigned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Activity Tab Experiment|Activity tab]], which replaces the Edits tab. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions users can now import many essential facts involving [[f:Special:MyLanguage/Z6011|geo-coordinates]], [[f:Special:MyLanguage/Z6010|quantities]] and [[f:Special:MyLanguage/Z6064|time]] values from Wikidata. This is made possible by the creation of Wikifunctions types for these values, which makes them available for use by functions in Wikifunctions. Learn more about how this works in [[c:File:ImportingWikidataDatatypesIntoWikifunctions.webm|this video]] and Wikifunctions' [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-01#News in Types I: Wikidata quantity|August 1 newsletter]] (for quantities) and [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-22#News in Types: Wikidata geo-coordinate|August 22 newsletter]] (for geo-coordinates). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:56, 22 Septemba 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29305556 --> == Translation notification: Wikimedia Foundation website == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation website|Wikimedia Foundation website]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+website&language=sw&action=page&action_source=translation_notification translate to Kiswahili] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, 05:47, 29 Septemba 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A major software upgrade has been made to [[phab:|Phabricator]]. The update introduces performance improvements, a refreshed search interface, enhancements to Maniphest task search, updates to user profile pages and project workboards, new Herald automation features, as well as general text input, mobile experience improvements and more. [https://phabricator.wikimedia.org/phame/post/view/321/iterative_improvements_september_2025/] '''Updates for editors''' * The Community Tech team will release the new Community Wishlist extension on October 1, that will improve the way wishes will be submitted. The new extension will allow users to add tags to their wishes to better categorise them, and (in a future iteration) to filter them by status, tags and focus areas. It will also be possible to support individual wishes again, as requested by the community in many instances. The old system will be retired. There will be a brief period of downtime while the extension is deployed and wishes are migrated to the new system. You can read more about this [[:m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|in the latest update]] or you can consult the [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CommunityRequests|current documentation on MediaWiki]]. * As announced [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|on Diff blog]], the production trial of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|hCaptcha]] service for bot detection has begun. The trial is currently using hCaptcha to protect account creation on Chinese, Persian, Portuguese, Indonesian, Japanese, and Turkish Wikipedias, where it will replace our existing [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ConfirmEdit#FancyCaptcha|CAPTCHA]] (FancyCaptcha). The goal with the trial is to better block bots while also improving usability and accessibility for users who encounter CAPTCHA challenges. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|deployed]] to Wikimedia Commons. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. On Commons, anyone who is a registered user can use it as an event participant. To use it as an organizer, someone needs to have the [[c:Special:MyLanguage/Commons:Event organizers|event organizer right]]. * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to German Wikipedia. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|test the feature]] on testwiki or [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing on betawiki] as well. Please share your thoughts on [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Templates used in sub-references|using templates in sub-references]] or [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|volunteer to become a pilot wiki]]. * On wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|Mentorship]] system, communities can now opt experienced editors out of Mentorship through [[{{#special:CommunityConfiguration/Mentorship}}]]. Within this setting, communities may define thresholds, based on edit count and account age, to decide when an editor is considered experienced enough to no longer receive Mentorship. [https://phabricator.wikimedia.org/T403563] * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tone Check|Tone check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Tone language model for the following languages: Arabic, Czech, German, Hebrew, Indonesian, Dutch, Polish, Russian, Turkish, Chinese, Farsi, Italian, Norwegian, Romanian and Latvian. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/Tone_Check/Model_evaluation|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on October 3, which will be the start date of the test. * The rollout of [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|multiblocks]] had the side effect that non-active block logs may have been shown on {{#special:Contributions}} and on blocked users' user and user_talk pages. This issue will be fully resolved in a few days. As part of the fix, [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=sp-contributions-blocked-notice}} messages prefixed with <code>sp-contributions-blocked-notice</code>] will be removed and replaced with [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=blocked-notice-logextract}} those prefixed with <code>blocked-notice-logextract</code>] in a few weeks. Please help translate the new messages and update any local overrides if needed. * There was a bug with links added using visual editor if they included characters such as <code dir=ltr><nowiki>[ ] |</nowiki></code> after the fragment identifier (<code><nowiki>#</nowiki></code>). They were not encoded properly creating an incorrect link. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T404823] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikiquote/en}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[q:ms:|<code>q:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404698] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info Card]] now displays currently active global lock/blocks. [https://phabricator.wikimedia.org/T401128] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, editors using Lua modules will be able to use the <code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.newBatch|mw.title.newBatch]]</code> function to look up the existence of up to 25 pages at once, in a way that only increases the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parser functions#Expensive parser functions|expensive function]] count once. * A new [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Unsupported Tools Working Group]] has been formed as part of ongoing efforts to collectively determine technical work priorities, similar to the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC). The working group will help prioritize and review requests for support of unmaintained extensions, gadgets, bots, and tools. For the first cycle, the group will be prioritizing an unsupported Wikimedia Commons tool. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:54, 29 Septemba 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29355230 --> ==Rangi nyekundu== Ndugu, usiogope rangi hiyo: inachochea utungaji wa makala na jamii mpya, kama hiyo ya wanasayansi wa Masedonia Kaskazini. Siku yoyote mimi au mwingine ataianzisha na mhusika ataonekana mara moja. Lakini ukiondoa jamii nyekundu, hata tukianzisha jamii hiyo mhusika huyo hatakumbukwa! Mimi nabana matumizi ya muda kwa kuanzisha mfululizo jamii nyingi zinazofanana, si mojamoja. Nadhani umenielewa. Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 13:53, 5 Oktoba 2025 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#paste|Paste Check]] is a new Edit Check feature to help avoid and fight copyright violations. When editors paste text into an article, Paste Check prompts them to confirm the origin and licensing of the content. Starting Wednesday, 8 October, [[phab:T403680|22 wikis will test Paste Check]]. Paste Check will help new volunteers understand and follow the policies and guidelines necessary to make constructive contributions to Wikipedia projects. '''Updates for editors''' * Mobile devices will receive mobile articles directly on the standard domain (like <code>en.wikipedia.org</code>), instead of via a redirect to an "m" domain (like <code>en.m.wikipedia.org</code>). This change improves performance. This week it will be enabled on Wikipedias. The existing mobile URLs and the "Desktop view" opt-out remain available. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * New [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#creationdate and lasteditdate|date filters]], <code dir=ltr>creationdate:</code> and <code dir=ltr>lasteditdate:</code>, are now available in the wiki search engine. This allows users to filter search results by a page's first or last revision date. The filters support comparison operators (e.g. <code dir=ltr>>2024</code>) and relative dates (e.g. <code dir=ltr>today-1d</code>), making it easier to find recently updated content or pages within specific age ranges. [https://phabricator.wikimedia.org/T403593] * [[f:|Wikifunctions]] now supports rich text in embedded calls across the 150 wikis where it's enabled. To showcase this, the team created a [[f:Z26333|Latin declination table]] that Wiktionary editors can use to automatically generate noun forms, producing clear, formatted results — see an [[f:Wikifunctions:Embedded function calls/Wiktionary tables demonstration|example output]]. If you need any help or have any feedback, please [[f:Wikifunctions:Project chat|contact the Wikifunctions Team]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T397402] * An edit link will now appear inside the categories box on article pages for logged in users, which will directly launch the VisualEditor category dialog. [https://phabricator.wikimedia.org/T291691] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a problem downloading pdf files last week and that has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T405957] '''Updates for technical contributors''' * The field <code dir=ltr>rev_sha1</code> in the revision database table is being removed in favor of <code dir=ltr>content_sha1</code> in the content database table. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud@lists.wikimedia.org/thread/2D2M3SP4WHR6BXXKTZ2PBLZQYR3EGQVR/ the announcement] for more information. * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will roll out [[w:en:Light-on-dark color scheme|Dark Mode]] user interface on all Wikimedia sites on October 29, 2025. All anonymous users of Wikimedia sites will have the option to activate a color scheme that features light-colored text on a dark background. This is designed to provide a more comfortable reading experience, especially in low-light situations. Template authors and technical contributors are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|learn how to make pages ready for Dark mode]] and address any compatibility issues found in templates in their wiki before the enablement. Please contact the Web team for questions or any support on [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|this talk page]] before the enablement. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Starting on Monday, October 6, API endpoints under the <code>rest.php</code> path will be rerouted through a new internal API Gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:24, 6 Oktoba 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29400897 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Last week, improvements to account security and two-factor authentication (2FA) features were enabled across all wikis. These changes include user interface improvements for [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity], the support of multiple 2FA methods via authenticator apps and portable security keys (previously users could only enable one method), and a new Recovery Codes module which facilitates fewer account lockouts due to lost two-factor apps and devices. As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project, work is continuing through the rest of 2025 on further user experience improvements, and support for passkeys as an alternate second factor. '''Updates for editors''' * Another part of the Account security project is making 2FA generally available to all users. Along with editors with advanced privileges, such as administrators and bureaucrats, 40% of editors now have access to 2FA. You can check if you have access at [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity]. Instructions for activation are on the linked page. The plan is to continue increasing availability if it is determined that the user support capabilities are able to support global usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T400579] * This week, users at wikis where talk page [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|Usability Improvements]] are already available by default (everywhere ''except'' the 12 wikis listed in [[phab:T379264|T379264]]) will gain the ability to Thank a comment directly from the talk page it appears on. Before this change, Thanking could only be done by visiting the revision history of the talk page. You can [[diffblog:2025/10/13/revolutionizing-gratitude-a-new-era-of-thanking-comments/|learn more about this change]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366095] * Users who have not [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|verified their email address]] will soon be receiving monthly Notification reminders to do so. This is because users who have verified their email can more easily recover their account. These reminders will not be sent if the user is inactive or removes the unverified email from their account. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation][https://phabricator.wikimedia.org/T58074] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a fix was made for an occasional error with saving translated paragraphs in the Content Translation tool, and the related error messages are now easier to see. [https://phabricator.wikimedia.org/T376531] '''Updates for technical contributors''' * The Unsupported Tools Working Group has chosen [[c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] as the first tool for its pilot cycle. The group will explore ways to improve and sustain the tool over the coming months. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Learn more on Meta]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:00, 13 Oktoba 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29434481 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * To optimize how user data is stored in our databases, the saved preferences of users who haven't logged in for over five years and have fewer than 100 edits will be cleared. When those users return, default settings will apply. [https://phabricator.wikimedia.org/T406724] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a broken link from the GlobalContributions interface message to the XTools GlobalContributions page which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406415] '''Updates for technical contributors''' * The work to reroute all traffic to API endpoints under the <code dir=ltr><nowiki>rest.php</nowiki></code> route through a common API gateway is now complete. If any issues are observed, please file a phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. * Edits to Wikidata references or qualifiers will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T401290] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:37, 20 Oktoba 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29478670 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia iOS app has launched an A/B/C test of improvements made to the tabbed browsing feature for select regions and languages. The test, named “More dynamic tabs”, explores new tab experiences and includes “Did you know” and “Because you read” article recommendations. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)/New Tab Experience and Recommendations Experiment|read more on the project page]]. * Autoconfirmed users on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] with the CampaignEvents extension can now use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] without the Event Organizer right. This feature lets organizers enable registration, manage participants, and lets users register with one click instead of signing event pages. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue of flashing colors when holding or pressing the arrow keys under the dark mode settings in Vector 2022 has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T402285] '''Updates for technical contributors''' * The CampaignEvents extension will be deployed to all remaining wikis during the week of 17 November 2025. The extension currently includes three features: Event Registration, Collaboration List, and Invitation List. For this rollout, Invitation List will not be enabled on Wikifunctions and MediaWiki unless requested by those communities. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|Visit the deployment page to learn more]]. * The SwaggerUI-based REST sandbox experience is now live on all wiki projects. The sandbox can be accessed through the [[{{#special:RestSandbox}}]] page. Please report any issues to the MediaWiki Interfaces team board, or join the discussion on the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|project launch]] page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/6931/] * Transform endpoints with a trailing slash path in the MediaWiki REST API are now marked as deprecated. They will remain functional during this time, but removal is expected by the end of January 2026. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found and tested using the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?api=mw-extra&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. See the [[mw:API/Deprecation|MediaWiki REST API Deprecation]] page for more detailed information about the API deprecation policies and procedures. * A dedicated [[mw:API:REST API/Changelog|changelog now exists for the MediaWiki REST API]]. The changelog provides an overview of these changes, making it easier for developers to keep track of improvements and iterations. Announcements will also continue to flow through the standard communication channels, including Tech News and email distribution lists, but can now be more easily referenced from a central location. If you have feedback about the style, structure, or content of this changelog, please [[mw:API talk:REST API/Changelog|join the discussion]]. * Administrators can delete the tracking category which was previously added by the JsonConfig extension, as it is no longer used. See the categories linked from [[d:Q130635582#sitelinks-wikipedia|Q130635582]]. It is OK if there are still pages listed in the category as that is just a caching issue, and they will be automatically cleared out the next time each page is edited. [https://phabricator.wikimedia.org/T378352] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:32, 27 Oktoba 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29513638 --> == Translation notification: Template:AffCom == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Template:AffCom|Template:AffCom]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffCom&language=sw&action=page&action_source=translation_notification translate to Kiswahili] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, 04:55, 30 Oktoba 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators will now find that [[{{#special:MergeHistory}}]] is now significantly more flexible about what it can merge. It can now merge sections taken from the middle of the history of the source (rather than only the start) and insert revisions anywhere in the history of the destination page (rather than only the start). [https://phabricator.wikimedia.org/T382958] * For users with "{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|enabled in their preferences]], starting a new topic or adding a reply to an existing topic will now subscribe them to replies to that topic. Previously, this would only happen if the DiscussionTools "{{int:Skin-action-addsection}}" or "{{int:Discussiontools-replybutton}}" widgets were used. When DiscussionTools was originally launched existing accounts were not opted in to automatic topic subscriptions, so this change should primarily affect newer accounts and users who have deliberately changed their preferences since that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T290778] * Scribunto modules can now be used to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#SVG library|generate SVG images]]. This can be used to build charts, graphics and other visualizations dynamically through Lua, reducing the need to compose them externally and upload them as files. [https://phabricator.wikimedia.org/T405861] * Wikimedia sites now provide all anonymous users with the option to enable a dark mode color scheme, featuring light-colored text on a dark background. This enhancement aims to deliver a more enjoyable reading experience, especially in dimly lit environments. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Users with large watchlists have long faced timeouts when editing [[Special:EditWatchlist|Special:EditWatchlist]]. The page now loads entries in smaller sections instead of all at once due to a paging update, allowing everyone to edit their watchlists smoothly. As part of the database update, sorting by expiry has been removed because it was over 100× slower than sorting by title. A [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/W454 community wish] has been created to explore alternative ways to restore sort-by-expiry. If this feature is important to you, please support the wish! [https://phabricator.wikimedia.org/T41510] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the fixing of the persisting highlighting when using VisualEditor find and replace during a query. [https://phabricator.wikimedia.org/T407318] '''Updates for technical contributors''' * Since 2019 the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]] at https://w.wiki is available for all Wikimedia wikis to create short links to articles, permalinks, diffs, etc. It is available in the sidebar as "Get shortened URL". There are 30 wikis that also install an older "ShortUrl" extension. The old extension will soon be removed. This means <code>/s/</code> URLs will not be advertised under article titles via HTML <code dir=ltr>class="title-shortlink"</code>. The <code>/s/</code> URLs will keep working. [https://phabricator.wikimedia.org/T107188] * On Thursday, October 30, the [[:mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team|MediaWiki Interfaces]] and [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Service Operations]] teams began rerouting Action API traffic through a common API gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [https://phabricator.wikimedia.org/tag/serviceops/ Service Ops team] board. * MediaWiki Train deployments will pause for the final two weeks of 2025: 22 December and 29 December. Backport windows will also pause between Monday, 22 December 2025 and Thursday, 2 January 2026. A backport window is a scheduled time to add things like bug fixes and configuration changes. There are seven deployment trains remaining for 2025. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SMWTEAES4SDLDUSK4HMWNBSKNCXZAWYN/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.26|MediaWiki]] '''In depth''' * In 2025, the Wikimedia Foundation reported that AI systems and search engines increasingly use Wikipedia content without driving users to the site, contributing to an 8% drop in human pageviews compared to 2024. After detecting bots disguised as humans, Wikimedia updated its traffic data to reflect this shift. Read more about current user trends on Wikipedia in [[diffblog:2025/10/17/new-user-trends-on-wikipedia/|a Diff blog post]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:35, 3 Novemba 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29552512 --> == Translation notification: Template:Cat main == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Template:Cat main|Template:Cat main]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ACat+main&language=sw&action=page&action_source=translation_notification translate to Kiswahili] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, 06:12, 6 Novemba 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * Starting November 12, users will see a change in the [[m:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Usability improvements|appearance of talk pages]] on [[Phab:T379264|some Wikipedias]]. Almost [[phab:T392121|all wikis]] have received this design change; [[phab:T409297|English Wikipedia]] will get these changes later. You can read more [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. Users can opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in their user preferences]] in "{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T379264] * MediaWiki can now display a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protection indicators|page indicator]] automatically while a page is protected. This feature is disabled by default. It can be enabled by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|community request]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T12347] * Using the "{{int:showpreview}}" or "{{int:showdiff}}" buttons in the wikitext editor will now carry over certain URL parameters like '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#useskin|useskin]]', '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#uselang|uselang]]' and '[[mw:Special:MyLanguage/Help:Section#Editing sections|section]]'. This update also fixes an issue where, if the browser crashed while previewing an edit to a single section, saving this edit could overwrite the entire page with just that section’s content. [https://phabricator.wikimedia.org/T62744][https://phabricator.wikimedia.org/T24029][https://phabricator.wikimedia.org/T155097] * Wikivoyage wikis can use [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Markers and counters|colored map markers in the article text]]. The text of these markers will now be shown in contrasting black or white color, instead of always being white. Local workarounds for the problem can be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T369454] * The Activity tab in the Wikipedia Android app is now available for all users. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/Activity_Tab_Experiment] * The Reader Growth team is launching an experiment called "Image browsing" to test how to make it easier for readers to browse and discover images on Wikipedia articles. This experiment, a mobile-only A/B test, will go live on English Wikipedia in the week of November 17 and will run for four weeks, affecting 0.05% of users on English wiki. The test launched on November 3 on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese wikis, affecting up to 10% of users on those wikis. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Reader_Growth/WE3.1.3_Image_Browsing] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example the inability to lock accounts on mobile sites has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T256185] '''Updates for technical contributors''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#November 2025 committee nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]] members. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open through 2025-11-28. * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT issuer field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]] has been changed to <code><nowiki>https://meta.wikimedia.org</nowiki></code>. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT subject field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] will soon change from <code><user id></code> to <code dir=ltr style="white-space:nowrap">mw:<identity type>:<user id></code>, where <code><identity type></code> is typically <code dir=ltr>CentralAuth:</code><!-- not a typo --> (for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]]) or <code dir=ltr style="white-space:nowrap">local:<wiki id></code> (for other wikis). This is to avoid conflicts between different user ID types, and to make OAuth 2 access tokens and the <code>sessionJwt</code> cookie more similar. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * MediaWiki's block messages ([[MediaWiki:Blockedtext|blockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-partial|blockedtext-partial]], [[MediaWiki:Autoblockedtext|autoblockedtext]], [[MediaWiki:Systemblockedtext|systemblockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-tempuser|blockedtext-tempuser]], [[MediaWiki:Autoblockedtext-tempuser|autoblockedtext-tempuser]]) now support additional parameters indicating whether the user is blocked from editing their own user talk page <code><nowiki>$9</nowiki></code> or emailing other users <code><nowiki>$</nowiki><nowiki>10</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T285612] * A <code>REL1_45</code> branch for MediaWiki core and each of the extensions and skins in Wikimedia git has been created. This is the first step in the release process for MediaWiki 1.45.0, scheduled for late November 2025. If you are working on a critical bug fix or working on a new feature, you may need to take note of this change. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/ZUY7TY3Z6XPZWZVAZV63OPO5OW52Q6GE/] * The process for generating CirrusSearch dumps has been updated due to slowing performance. If you encounter any issues migrating to the replacement dumps, please contact the Search Platform Team for support. [https://phabricator.wikimedia.org/T366248][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/3KQPOR6ACVN6OVLMLZPIBXQSWQKW4E3K/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:38, 10 Novemba 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29606150 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is experimenting with [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4_Reading lists|reading lists on mobile web]], allowing logged-in readers with no edits to save private lists of articles for later. The experiment is running on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias since the week of 10 November, and will begin on English Wikipedia the week of 17 November. * Users who can’t receive their email verification code during login can now get help by submitting a form on a new special page. This update is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. If your account has an email address, please make sure you still have access to it. When logging in from a new device or location without 2FA, you may be asked to enter a 6-digit code sent by email to finish logging in. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Why are you requiring me to enter a code from my email to log in? Can I opt out of this?|Learn more]]. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[s:min:|<code>s:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408317] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, the Content Transform Team rolled out Parsoid as the default parser to many low-traffic Wikipedias and is preparing the next step to high traffic ones. This message is an invitation for you to opt-in to Parsoid, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation, and identify any issues you might encounter with your own workflow using bots, gadgets, or user scripts. Please, let us know through the ''"Report Visual Bug"'' link in the Tools sidebar or create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. * Unsupported Tools: Several issues with [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] have been fixed, including filename-related upload failures, black-video imports, and retry handling. AV1 support has also been added. Ongoing work focuses on backend stability, ffmpeg errors, subtitle imports, metadata handling, and playlist uploads. To track specific tasks, check the [[phab:tag/video2commons/|Phabricator board]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon happening in Milan, Italy from May 1–3, 2026. Registration will open in January 2026. [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2026/ Scholarship applications are currently open], and will close on November 28, 2025. If you have any questions, please email <bdi lang="en" dir="ltr">hackathon@wikimedia.org</bdi>. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:26, 17 Novemba 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29627455 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Wikimedia Search Team]] recreated the "DWIM" (Do What I Mean) gadget functionality server-side, for Russian and Hebrew Wikipedias. This feature adds cross-keyboard suggestions to the standard search-box suggestions. For example, searching for ''<span lang="und" dir="ltr">cxfcnmt</span>'' on Russian Wikipedia will now add suggestions for ''<span lang="ru" dir="ltr">счастье</span>'' ("happiness") that the user probably intended. They plan to enable this feature for other Russian and Hebrew wikis this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T408734] * Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have syntax highlighting available in [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]]. This requires that the "{{int:discussiontools-preference-sourcemodetoolbar}}" preference be set. [https://phabricator.wikimedia.org/T407918] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|Campaign events extension]] – the set of tools for coordinating events and other on-wiki collaborations has now been deployed to all Wikimedia wikis. A new feature known as [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative contribution]] to help organizers and participants see the impact of activities has also been added. Join the upcoming [[m:Special:MyLanguage/Event:Connection learning session 3|learning session]] to see the new feature in action and share your feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug which stopped CodeReviewBot from working, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T410417] '''Updates for technical contributors''' * Users of Wikimedia API can join a usability study to help validate the new design of Wikimedia REST API sandboxes. Interested participants should fill the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/487662 recruitment survey]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IREJRRWTZTGCYWQHDMSNJFTQAEPOOAE3/] * The MediaWiki Interfaces team is deprecating XSLT stylesheets within the Action API. Support for <code dir=ltr>format=xml'''&xlst={stylesheet}'''</code> will be removed from Wikimedia projects by the end of November, 2025. In addition, it will soon be disabled by default in MediaWiki release versions: v1.43 (LTS), v1.44, and v1.45. Support for XSLT stylesheets will be fully removed from MediaWiki v1.46 (expected to release between April and May 2026). [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/5AX7UWAVVUNUSBOIRHMNOKWOZ5EZI3JX/] * The WDQS legacy endpoint ([https://query-legacy-full.wikidata.org/ query-legacy-full.wikidata.org]) will be decommissioned at the end of December 2025, and finally closed down on 7th January 2026. After this date, users should expect requests to query.wikidata.org that require the full graph to fail or return invalid results if they are not rewritten to use SPARQL federation. The team encourages users to ensure that tools and workflows use the supported WDQS endpoints (<span dir=ltr><nowiki>https://query.wikidata.org/</nowiki></span> - Main graph or <span dir=ltr><nowiki>https://query-scholarly.wikidata.org/</nowiki></span> - Scholarly graph). For support with migrating use cases, please review the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Data_access|Data Access]] and [[d:Wikidata:Request_a_query|Request a Query]] pages for details and assistance on alternative access methods. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:57, 24 Novemba 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29702226 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia Year in Review 2025 will be available on December 2 for users of iOS and Android Wikipedia apps, featuring new personalized insights, updated reading highlights, and refreshed designs. Learn more on the review's [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/Updates|project page]]. * The Growth team is working on improving the text and presentation of the Verification Email sent to new users to make them more welcoming, useful and informative. Some new text have been drafted for A/B testing and you can help by translating them. See [[phab:T396155|Phabricator]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] will now be deployed at Japanese, Urdu and Chinese Wikipedias on December 2. Add a link is based on a prediction model that suggests links to be added to articles. While this feature has already been available on most Wikipedias, the prediction model could not support certain languages. A new model has now been developed to handle these languages, and it will be gradually rolled out to other Wikipedias over time. If you would like to know more, please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where search boxes on some Commons pages showed no results due to switch from SpecialSearch to MediaSearch, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T399476] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36846|Toki Pona]] ([[w:tok:|<code>w:tok:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404457] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q33655|Nigerian Pidgin]] ([[q:pcm:|<code>q:pcm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408318] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.5|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation is in the early stages of exploring approaches to '''Article guidance'''. The initiative aims to identify interventions that could help new editors easily understand and apply existing Wikipedia practices and policies when creating an article. The project is in the exploration and early experimental design phase. All community members are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|learn more]] about the project, and share their thoughts on [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Article guidance|the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:58, 1 Desemba 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29732328 --> == Translation notification: Help:Two-factor authentication == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Help:Two-factor authentication|Help:Two-factor authentication]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=sw&action=page&action_source=translation_notification translate to Kiswahili] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, 03:09, 6 Desemba 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Anybody who wishes to secure their user account can now use [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). This is available to all registered users of all Wikimedia projects. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. Later, 2FA will be required for all users who can take security- or privacy-sensitive actions. '''Updates for editors''' * Following last week's deployments, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] feature, which allows editors to add suggested links during editing, will be available to an additional [[Phab:T410469|33 Wikipedias]] starting on 9 December. This expansion is possible thanks to the new prediction model that now supports all languages, including those that were previously not covered. While the feature has been available on most Wikipedias for some time, this rollout brings us closer to using the improved model everywhere. If you have any questions or would like more details please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Search Platform team]] added [[w:en:Transliteration|transliterated]] as-you-type search suggestions to Georgian wikis. If there are only a few regular search suggestions, then queries in Latin or Cyrillic script [[phab:T127003|are now rewritten into Georgian script]] to look for more matches. For example, searching for either <bdi lang="ka-Latn" dir="ltr">''bedniereba''</bdi> or <bdi lang="ka-Cyrl" dir="ltr">''бедниереба''</bdi> will now suggest the existing article about <bdi lang="ka" dir="ltr">ბედნიერება</bdi> ("happiness"). You can recommend other languages where transliterated suggestions would be useful [[phab:T375215|on Phabricator]] for future development. * Later this week, a controlled experiment will begin for editors on the 100 largest Wikipedias who are editing a section in the mobile web visual editor. 50% of these editors will notice a new "Edit full page" button that will enable them to expand their editing session to the whole page. This feature is intended to make it easier for people on mobile web to edit any article section, regardless of which section-edit icon they tapped to begin. The experiment will last ~4 weeks. You can find [[phab:T409112|more details]] about the project. * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] will launch a [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.1.14 Expanded Mobile Sections|mobile web experiment]] to expand all article sections by default (currently they are collapsed by default) and pin the section header the user is currently reading to the top of the page. The experiment will affect 10% of users on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T409485] * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/2025 Year in Review|Wikipedia Year in Review 2025]], a feature in the Wikipedia mobile apps (iOS and Android) that provides users with a personalised summary of their engagement with Wikipedia over the year, is now available on the iOS and Android apps. This edition includes expanded personalised insights, improved reading highlights, new donor messaging, and updated designs. Open the app to view your Year in Review and explore your reading journey from 2025. * A recent software bug caused edits made with VisualEditor to make unintended changes to wikitext, including removing whitespace and replacing spaces with underscores in wikilinks inside citations. This was partially fixed last week, and further fixes are in progress. Editors who used VisualEditor between November 28 and December 2 should review their edits for unexpected modifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T411238] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the incorrect handling of URLs copied from the address bar of Microsoft Edge users, has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T341281] '''Updates for technical contributors''' * Starting this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] as the editor for Lua, JavaScript, CSS, JSON and Vue content models, instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]]. With this, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linters]] will be upgraded. This is part of a larger effort to eventually replace CodeEditor and provide a consistent code editing experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T373711] * Developers are encouraged to take the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/552643 2025 Developer Satisfaction Survey], which remains open until 5 January 2026. If you build software for the Wikimedia ecosystem and would like to share your experiences or feedback, your participation is greatly appreciated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/W4WBKO6Q55UWWCCSFWQATKEXBEHP3QNR/] * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:46, 8 Desemba 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29738112 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, one of the fixes addressed an issue for temporary accounts adding an external URL, which triggered an hCaptcha request in more cases than intended, and did not display the required popup on the first attempt to publish the edit. [https://phabricator.wikimedia.org/T411927] '''Updates for technical contributors''' * To improve database and site performance, external links to Wikimedia projects will no longer be stored in the database. This means they will not be searchable in [[{{#special:LinkSearch}}]], will not be checked by the Spam Blacklist or AbuseFilter as new links, and will not be in the <code dir=ltr>externallinks</code> table on database replicas. In the future this may be extended to other highly-linked trusted websites on a per-wiki basis, such as Creative Commons links on Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T405005] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.7|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:03, 15 Desemba 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29796010 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-52</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W52"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From January, edit filters [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Access flags|can be set]] to automatically suppress their details such as rules and list of attempted edits and actions. This will help oversighters use edit filters to prevent doxxing or other suppressible material. [https://phabricator.wikimedia.org/T290324] * The next issue of Tech News will be sent out on 12 January 2026 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the crash that occurred when tapping "First Steps" in the Wikipedia Android Year in Review has now been fixed, and the feature opens as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T411546] '''Updates for technical contributors''' * Interface elements such as diffs and categories generated by MediaWiki used to have the attribute <code dir=ltr>data-mw="interface"</code> to distinguish from wiki content. The attribute has been replaced with <code dir=ltr>data-mw-interface=""</code>, to avoid potential conflicts with other <code dir=ltr>data-mw</code> attributes, which are generated by Parsoid. [https://phabricator.wikimedia.org/T409187] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications just opened mid-December and will close in mid-January or earlier if capacity is reached. With space for approximately 100 participants, early application is encouraged. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W52"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:45, 22 Desemba 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29831856 --> == Kufutwa kwa Jamii:User tok-1 == Habari. Naomba kufahamu kwa nini [[:Jamii:User tok-1]] ilifutwa. Niliunda kwa muundo sawa na [[:Jamii:User sw-1]] na [[:Jamii:User en-1]]: <pre><nowiki>{{Commonscat|User tok-1}} [[Jamii:User tok]] </nowiki></pre> Asante. --'''[[Mtumiaji:Volvox|Volvox]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Volvox|majadiliano]])''' 19:31, 23 Desemba 2025 (UTC) :Kweli umekuwa mkali mno! Usipende kufuta kurasa kwa kuona tu kasoro. Afadhali uzirekebishe na kuelekeza mtumiaji. Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 09:12, 24 Desemba 2025 (UTC) ::Amani babu @Riccardo, Kunahaja gani ya kuanzisha jamii ambazo hazina matumizi? nimeona nikawaida ya mwanzirishi kufanya hiki kitendo ambapo anaongeza mzigo tuu kwa wakabidhi. '''[[Mtumiaji:Olimasy|Olimasy]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Olimasy#top|majadiliano]])''' 21:05, 7 Januari 2026 (UTC) :::Mbona jamii hiyo ina kurasa mbili? Ndiyo matumizi! Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 14:44, 8 Januari 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''Updates for editors''' * As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:34, 12 Januari 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 --> == Translation notification: Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open|Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2FMessages%2FReview+open&language=sw&action=page&action_source=translation_notification translate to Kiswahili] The priority of this page is medium. The deadline for translating this page is 2026-01-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This message will be sent to all the wikis to inform communities about their chance to participate in proposing changes to the Universal Code of Conduct. </div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, 22:30, 14 Januari 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114] '''Updates for technical contributors''' * As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]! * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:30, 19 Januari 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February. * All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. * Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385] '''Updates for technical contributors''' * A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049] * Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:18, 26 Januari 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669] '''Updates for technical contributors''' * There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389] * The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]] '''Weekly highlight''' * Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:44, 2 Februari 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors. * A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] * When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458] * The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:31, 9 Februari 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 --> == Translation notification: Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1 == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1|Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Ramadan+2026%2FList+of+Articles%2FCulture%2F1&language=sw&action=page&action_source=translation_notification translate to Kiswahili] The priority of this page is low. The deadline for translating this page is 2026-02-28. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello! We have a new page for translation: Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1. Thank you!</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, 11:02, 15 Februari 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Julius 12345@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Global username policy == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Global username policy|Global username policy]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+username+policy&language=sw&action=page&action_source=translation_notification translate to Kiswahili] The priority of this page is medium. The deadline for translating this page is 2026-12-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello! We have a new page for translation: Global username policy. Thank you very much!</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, 14:25, 15 Februari 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Julius 12345@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237] '''Updates for editors''' * The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval] * The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. * Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339] '''Updates for technical contributors''' * New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:17, 16 Februari 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 --> == Translation notification: Event:Queer Women in Arts == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Event:Queer Women in Arts|Event:Queer Women in Arts]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AQueer+Women+in+Arts&language=sw&action=page&action_source=translation_notification translate to Kiswahili] The priority of this page is high. The deadline for translating this page is 2026-02-28. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello! We have a new page for translation: Event:Queer Women in Arts. Thanks!</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, 19:11, 18 Februari 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Julius 12345@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764] * Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta. * The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:04, 23 Februari 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 --> == Translation notification: Mission == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Mission|Mission]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Mission&language=sw&action=page&action_source=translation_notification translate to Kiswahili] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, 02:15, 28 Februari 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki. '''Updates for editors''' * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features. * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912] * Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807] * Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111] * The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807] '''Updates for technical contributors''' * To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696] * The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views. * The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users. * [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:52, 2 Machi 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:53, 9 Machi 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:36, 16 Machi 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 --> == Translation notification: Event:Wikipedia & Education User Group Showcase/March 2026 == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Event:Wikipedia & Education User Group Showcase/March 2026|Event:Wikipedia & Education User Group Showcase/March 2026]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AWikipedia+%26+Education+User+Group+Showcase%2FMarch+2026&language=sw&action=page&action_source=translation_notification translate to Kiswahili] The priority of this page is high. The deadline for translating this page is 2026-03-21. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hi translators, The EduWiki Hub is seeking your support to help translate the Meta page for the EduWiki Knowledge Showcase (March 2026) into Portuguese, Spanish, French, Hindi, and Arabic The event will take place on 24 March 2026, and translations will help make it accessible to more communities. Thank you for your support. Kind regards, Barakat, for the EduWiki Hub.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, 12:56, 17 Machi 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:BAdegboye (EdWH)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:51, 23 Machi 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:26, 30 Machi 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:19, 6 Aprili 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:19, 13 Aprili 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest "Liquid Glass" visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias. * An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]]. * On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857] '''Updates for technical contributors''' * As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The <code>mirrors.wikimedia.org</code> service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707] * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> directly, please update them to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>file</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>filerevision</nowiki></code></bdi> table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741] * Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]]. * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:01, 20 Aprili 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30432763 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484] * All Wikipedia users with new accounts and those who activated the "automatically enable most beta features" option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676] '''Updates for technical contributors''' * As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:06, 27 Aprili 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30458046 --> == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:11, 28 Aprili 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472482 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available. '''Updates for editors''' * The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]]. * The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909] * From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the "Translate to English" dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as "changes 3" instead of "3 changes" in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091] '''Updates for technical contributors''' * The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:43, 4 Mei 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30498077 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward. '''Updates for editors''' * The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks. * The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui.input</nowiki></code></bdi>, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:20, 11 Mei 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30524429 --> == Translation notification: User:Keegan (WMF)/U4C eligible voter == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:User:Keegan (WMF)/U4C eligible voter|User:Keegan (WMF)/U4C eligible voter]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3AKeegan+%28WMF%29%2FU4C+eligible+voter&language=sw&action=page&action_source=translation_notification translate to Kiswahili] The priority of this page is medium. The deadline for translating this page is 2026-05-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, 00:28, 15 Mei 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]]. '''Updates for editors''' * An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions. * To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the "Tools > Action" menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008] * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]] '''In depth''' * On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]]. * The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for "Who Wrote That" and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:22, 18 Mei 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30539262 --> == Translation notification: Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2026/Vote now == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2026/Vote now|Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2026/Vote now]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2026%2FVote+now&language=sw&action=page&action_source=translation_notification translate to Kiswahili] The priority of this page is medium. The deadline for translating this page is 2026-05-26. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, 21:17, 20 Mei 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> ==Demo== Ndugu, makala ulizoanzisha kama kielelezo hazina ubora hata kidogo. Mkifundisha hivi, tutapata kurasa za kapuni. Naomba muangalie vizuri. Amina kwenu! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 12:40, 23 Mei 2026 (UTC) :Tayari makala mbovu zimeshaanza kumiminika. Tafadhali, mwazuie haraka!!! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 12:43, 23 Mei 2026 (UTC) ::Sawa kabisa tutachukua hatua kuanzia leo, kulikua na tatizo kidogo wakati wa mafunzo umeme ulikatika kabla hatuja waeleza vyote '''[[Mtumiaji:Olimasy|Olimasy]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Olimasy#top|majadiliano]])''' 08:37, 25 Mei 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] '''Updates for editors''' * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis. * After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723] '''Updates for technical contributors''' * The legacy CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tright</nowiki></code></bdi> have been replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:52, 25 Mei 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30584502 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month. * The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed "Community" tab and a personalized "For You" tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:09, 1 Juni 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30613639 --> == Translation notification: Global locks == Hello Olimasy, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Global locks|Global locks]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+locks&language=sw&action=page&action_source=translation_notification translate to Kiswahili] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, 01:45, 7 Juni 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> ibwqwlvhzqmgxojswd6wy68xqf7ww8l Orodha ya visiwa vya Tanzania 0 96491 1566901 1566837 2026-06-06T12:46:43Z Riccardo Riccioni 452 /* Visiwa vilivyo karibu na Unguja */ 1566901 wikitext text/x-wiki Hii ni '''orodha ya visiwa vya [[Tanzania]]'''. == Upande wa Tanzania Bara == === Visiwa vya [[ziwa|maziwa]] yanayoundwa na [[mto Kagera]] === * [[Kisiwa cha Chabalewa]] * [[Kisiwa cha Kwankoro]] * [[Kisiwa cha Mubari]] * [[Kisiwa cha Nyakaseke]] === Visiwa vya [[Ziwa Nyasa]] === * [[Kisiwa cha Lundo]] ([[wilaya ya Nyasa]]) * [[Kisiwa cha Mbamba]] (wilaya ya Nyasa) === Visiwa vya [[ziwa Tanganyika]] === * [[Kisiwa cha Izinga (Rukwa)|Kisiwa cha Izinga]] (katika [[Funguvisiwa la Kipili|funguvisiwa la Kipili]], [[mkoa wa Rukwa]]) * [[Kisiwa cha Kala]] (mkoa wa Rukwa) * [[Kisiwa cha Kalala]] (mkoa wa Rukwa) * [[Kisiwa cha Kalela]] (pia Magambo, [[mkoa wa Kigoma]]) * [[Kisiwa cha Kamamba]] (katika funguvisiwa la Kipili, mkoa wa Rukwa) * [[Kisiwa cha Karilami]] (mkoa wa Kigoma) * [[Kisiwa cha Kashia]] (mkoa wa Rukwa) * [[Kisiwa cha Kasisi]] (katika funguvisiwa la Kipili, mkoa wa Rukwa) * [[Kisiwa cha Kasola]] (mkoa wa Rukwa) * [[Kisiwa cha Kauchi]] (mkoa wa Rukwa) * [[Kisiwa cha Kerenge (Tanganyika)|Kisiwa cha Kerenge]] (katika funguvisiwa la Kipili, mkoa wa Rukwa) * [[Kisiwa cha Kisi]] (mkoa wa Rukwa) * [[Kisiwa cha Lupita]] (katika funguvisiwa la Kipili, mkoa wa Rukwa) * [[Kisiwa cha Lwilwi]] (mkoa wa Rukwa) * [[Kisiwa cha Malesa]] (mkoa wa Rukwa) * [[Kisiwa cha Manda (Tanganyika)|Kisiwa cha Manda]] (mkoa wa Rukwa) * [[Kisiwa cha Mikongolo]] (mkoa wa Rukwa) * [[Kisiwa cha Mvuna]] (katika funguvisiwa la Kipili, mkoa wa Rukwa) * [[Kisiwa cha Nausingili]] (mkoa wa Rukwa) * [[Kisiwa cha Nkondwe]] (katika funguvisiwa la Kipili, mkoa wa Rukwa) * [[Kisiwa cha Singa]] (mkoa wa Rukwa) * [[Kisiwa cha Ulwile]] (pia: Ulilwe, katika funguvisiwa la Kipili, mkoa wa Rukwa) * [[Kisiwa cha Yamsamba]] (mkoa wa Rukwa) === Visiwa vya [[Ziwa Viktoria]] === * [[Kisiwa cha Anchor (Tanzania)]] ([[wilaya ya Ilemela]]) * [[Kisiwa cha Barega]] * [[Kisiwa cha Bezi]] * [[Kisiwa cha Bihila]] * [[Kisiwa cha Bisuvi]] * [[Kisiwa cha Biswe]] * [[Kisiwa cha Buganbwe]] * [[Kisiwa cha Bugeru]] * [[Kisiwa cha Bukerebe]] ([[wilaya ya Muleba]]) * [[Kisiwa cha Bukurani]] * [[Kisiwa cha Buluza]] ([[wilaya ya Ukerewe]]) * [[Kisiwa cha Bumbire]] (wilaya ya Muleba) * [[Kisiwa cha Bunyasa]] (kati ya [[visiwa vya Augusta]], [[wilaya ya Bunda]]) * [[Kisiwa cha Burubi]] * [[Kisiwa cha Busonyi]] * [[Kisiwa cha Busyengere]] * [[Kisiwa cha Butwa]] ([[wilaya ya Geita]]) * [[Kisiwa cha Buzumu]] * [[Kisiwa cha Bwiru]] (wilaya ya Ukerewe) * [[Kisiwa cha Chakazimbe]] * [[Kisiwa cha Charaki]] * [[Kisiwa cha Chienda]] * [[Kisiwa cha Chihara]] * [[Kisiwa cha Chikonero]] * [[Kisiwa cha Chinyeri]] * [[Kisiwa cha Chitandere (Sengerema)]] ([[wilaya ya Sengerema]]) * [[Kisiwa cha Chitandere (Ukerewe)]] (wilaya ya Ukerewe) * [[Kisiwa cha Dunacheri]] * [[Kisiwa cha Dwiga]] * [[Kisiwa cha Gabalema]] (wilaya ya Ilemela) * [[Kisiwa cha Galinzira (Kagera)]] (wilaya ya Muleba) * [[Kisiwa cha Galinzira (Ukerewe)]] (wilaya ya Ukerewe) * [[Kisiwa cha Gama]] * [[Kisiwa cha Gana]] (wilaya ya Ukerewe) * [[Kisiwa cha Ijinga]] ([[wilaya ya Magu]]) * [[Kisiwa cha Ijirambo]] * [[Kisiwa cha Ikuru]] ([[wilaya ya Buchosa]]) * [[Ikuza|Kisiwa cha Ikuza]] (funguvisiwa la wilaya ya Muleba)) * [[Kisiwa cha Ilangala]] (wilaya ya Ukerewe) * [[Kisiwa cha Iramba (Tanzania)]] (wilaya ya Muleba) * [[Kisiwa cha Iriga]] * [[Kisiwa cha Iroba]] (wilaya ya Muleba) * [[Kisiwa cha Irugwa]] (wilaya ya Ukerewe) * [[Kisiwa cha Iruma]] * [[Kisiwa cha Itami]] * [[Kisiwa cha Itemusi]] (wilaya ya Muleba) * [[Kisiwa cha Ito]] * [[Kisiwa cha Izinga (Ukerewe)]] * [[Kisiwa cha Juguu]] * [[Kisiwa cha Juma]] (wilaya ya Sengerema) * [[Kisiwa cha Kagongo]] * [[Kisiwa cha Kamasi]] * [[Kisiwa cha Kaserazi]] * [[Kisiwa cha Kasima]] * [[Kisiwa cha Kategurwa]] * [[Kisiwa cha Kiamugasire]] * [[Kisiwa cha Kiau]] * [[Kisiwa cha Kibinda]] * [[Kisiwa cha Kihombe]] * [[Kisiwa cha Kinagomwishu]] * [[Kisiwa cha Kinyanwana]] * [[Kisiwa cha Kiregi (Ukerewe)]] (wilaya ya Ukerewe) * [[Kisiwa cha Kireta]] * [[Kisiwa cha Kishaka]] (wilaya ya Muleba) * [[Kisiwa cha Kitua]] (wilaya ya Muleba) * [[Kisiwa cha Kivumba]] (wilaya ya Muleba) * [[Kisiwa cha Komasi]] (wilaya ya Ukerewe) * [[Kisiwa cha Kome]] (wilaya ya Buchosa) * [[Kisiwa cha Kulazu]] (wilaya ya Ukerewe) * [[Kisiwa cha Kunene]] (wilaya ya Ukerewe) * [[Kisiwa cha Kuriro]] * [[Kisiwa cha Kweru]] (wilaya ya Ukerewe) * [[Kisiwa cha Kweru Mutu]] * [[Kisiwa cha Kwigari]] * [[Kisiwa cha Kwilela]] * [[Kisiwa cha Liagoba]] (au Ngoma, [[mkoa wa Mara]]) * [[Kisiwa cha Liegoba]] (mkoa wa Mara) * [[Kisiwa cha Lyegoba]] (au: Leigoba, wilaya ya Ukerewe) * [[Kisiwa cha Luanji]] * [[Kisiwa cha Luhuguru]] (wilaya ya Muleba) * [[Kisiwa cha Lukando]] (wilaya ya Muleba) * [[Kisiwa cha Lukuba]] ([[wilaya ya Rorya]]) * [[Kisiwa cha Luwaima]] (wilaya ya Buchosa) * [[Kisiwa cha Lyamwenge]] * [[Kisiwa cha Mabibi]] * [[Kisiwa cha Mafunke]] * [[Kisiwa cha Maisome]] (wilaya ya Buchosa) * [[Kisiwa cha Majeje]] (wilaya ya Muleba) * [[Kisiwa cha Majunwa]] (wilaya ya Muleba) * [[Kisiwa cha Makibwa]] (funguvisiwa vya wilaya ya Muleba) * [[Kisiwa cha Makome]] * [[Kisiwa cha Makove]] * [[Kisiwa cha Malelema]] * [[Kisiwa cha Mambe]] (wilaya ya Geita) * [[Kisiwa cha Maremera]] * [[Kisiwa cha Masakara]] * [[Kisiwa cha Masheka]] * [[Kisiwa cha Masuha]] ([[wilaya ya Misungwi]]) * [[Kisiwa cha Mashwera]] (kati ya visiwa vya Augusta, wilaya ya Bunda) * [[Kisiwa cha Mazinga]] (wilaya ya Muleba) * [[Kisiwa cha Mgonchi]] * [[Visiwa vya Miandere]] ([[funguvisiwa]] la wilaya ya Buchosa) * [[Kisiwa cha Miganiko]] * [[Kisiwa cha Mijo]] * [[Kisiwa cha Mkuru Kinagi]] (wilaya ya Muleba) * [[Kisiwa cha Morova]] * [[Kisiwa cha Mraoba]] * [[Kisiwa cha Msalala]] * [[Kisiwa cha Mtenga]] * [[Kisiwa cha Mtoa]] * [[Kisiwa cha Mtoto]] * [[Kisiwa cha Musira]] (wilaya ya Muleba) * [[Kisiwa cha Mwengwa]] * [[Kisiwa cha Nabuyongo]] (pia: Goziba, wilaya ya Muleba) * [[Kisiwa cha Nafuba]] ([[wilaya ya Bunda]]) * [[Kisiwa cha Nakaranga]] * [[Kisiwa cha Namatembe]] (wilaya ya Ukerewe) * [[Kisiwa cha Namguma]] (kati ya visiwa vya Augusta, wilaya ya Bunda) * [[Kisiwa cha Ndarua]] * [[Kisiwa cha Niankuru]] (wilaya ya Muleba) * [[Kisiwa cha Njaburu]] (wilaya ya Muleba) * [[Kisiwa cha Nyabugudzi]] * [[Kisiwa cha Nyaburu]] * [[Kisiwa cha Nyajune]] * [[Kisiwa cha Nyakanyanse]] * [[Kisiwa cha Nyakasanga]] * [[Kisiwa cha Nyamasangi]] * [[Kisiwa cha Nyamatala]] (wilaya ya Misungwi) * [[Kisiwa cha Nyambugu]] * [[Kisiwa cha Nyamikongo]] * [[Kisiwa cha Nyanswi]] * [[Kisiwa cha Raju]] * [[Kisiwa cha Ramawe]] * [[Kisiwa cha Rubisho]] * [[Kisiwa cha Rubisi]] (wilaya ya Geita) * [[Kisiwa cha Rubondo]] (wilaya ya Geita) * [[Kisiwa cha Ruiga]] (kati ya visiwa vya Augusta, wilaya ya Bunda) * [[Kisiwa cha Runeke]] * [[Kisiwa cha Ruregaja]] * [[Kisiwa cha Rwevaguzi]] * [[Kisiwa cha Saanane]] (wilaya ya Ilemela) * [[Kisiwa cha Sara]] * [[Kisiwa cha Sata]] * [[Kisiwa cha Seza]] * [[Kisiwa cha Shuka]] * [[Kisiwa cha Siawangi]] * [[Kisiwa cha Sina]] * [[Kisiwa cha Siza]] * [[Kisiwa cha Sizu]] (wilaya ya Ukerewe) * [[Kisiwa cha Songe]] * [[Kisiwa cha Sosswa]] (funguvisiwa la wilaya ya Buchosa) * [[Kisiwa cha Sozihe]] * [[Kisiwa cha Tefu]] * [[Kisiwa cha Ukara]] (wilaya ya Ukerewe) * [[Kisiwa cha Ukerewe]] (wilaya ya Ukerewe) * [[Kisiwa cha Usengere]] (wilaya ya Ukerewe) * [[Kisiwa cha Usumuti]] * [[Kisiwa cha Vesi]] (funguvisiwa la wilaya ya Ukerewe) * [[Kisiwa cha Vianza]] * [[Kisiwa cha Wambuji]] * [[Kisiwa cha Yarugu]] * [[Kisiwa cha Yodzu]] * [[Kisiwa cha Zeru]] * [[Kisiwa cha Zimo]] * [[Kisiwa cha Zinga (Tanzania)]] * [[Kisiwa cha Ziragura]] * [[Kisiwa cha Zue]] === [[Bahari ya Hindi]] === Visiwa vimepangwa kwa [[kundi|makundi]] kuanzia [[kaskazini]] kwenda [[kusini]] '''Upande wa kaskazini wa [[mkoa wa Tanga]]''' * [[Kisiwa cha Kirui]] ([[wilaya ya Mkinga]], kwenye mpaka wa [[Kenya]]) * [[Kisiwa cha Mwewe]] (wilaya ya Mkinga) * [[Kisiwa cha Gozini]] (wilaya ya Mkinga) * [[Kisiwa cha Gulio]] (wilaya ya Mkinga) '''Karibu na jiji la Tanga''' * [[Kisiwa cha Mwambamwamba]] (upande wa kaskazini wa [[Tanga (mji)|Tanga mjini]]) * [[Kisiwa cha Toten]] (Tanga mjini) * [[Kisiwa cha Ulenge]] (pia Kisiwa cha Ndege, Bird Island - wilaya ya Mkinga, kaskazini kwa Tanga mjini) * [[Kisiwa cha Yambe]] (pia Jambe, Tanga mjini) * [[Kisiwa cha Karange]] (kusini kwa Tanga mjini) '''Kati ya Tanga na [[Dar es Salaam]]''' * [[Kwale (Tanga)|Kisiwa cha Kwale (Tanga)]] * [[Kisiwa cha Maziwi]] ([[wilaya ya Pangani]]) * [[Kisiwa cha Sangi]] (karibu na [[Mkwaja]], wilaya ya Pangani) * [[Kisiwa cha Mshingwi]] (inakabili [[Bagamoyo (mji)|Bagamoyo]]) * [[Kisiwa cha Mapopo]] ([[wilaya ya Bagamoyo]]) '''Katika [[Hifadhi ya bahari ya Dar es Salaam]]''' * [[Kisiwa cha Fungu Yasini]] ([[wilaya ya Kinondoni]]) * [[Kisiwa cha Mbudya]] (wilaya ya Kinondoni) * [[Kisiwa cha Bongoyo]] (wilaya ya Kinondoni) * [[Kisiwa cha Pangavini]] (wilaya ya Kinondoni) * [[Visiwa vya Makatumbi]] ([[wilaya ya Kigamboni]]) * [[Kisiwa cha Kendwa]] (wilaya ya Kigamboni) * [[Kisiwa cha Kimbubu]] (wilaya ya Kigamboni) * [[Kisiwa cha Sinda]] (wilaya ya Kigamboni) * [[Kisiwa cha Latham]] ([[Fungu Kizimkazi]], wilaya ya Kigamboni) * [[Kisiwa cha Sukuti]] (inakabili [[Shungubweni]], [[wilaya ya Mkuranga]]) '''[[Kisiwa cha Mafia|Funguvisiwa la Mafia]]''' ([[wilaya ya Mafia]]) * [[Kisiwa cha Mafia]] * [[Kisiwa cha Barakuni]] * [[Kisiwa cha Bwejuu]] * [[Kisiwa cha Chole]] * [[Kisiwa cha Jibondo]] * [[Kisiwa cha Jina]] * [[Kisiwa cha Juani]] * [[Kisiwa cha Miewi]] * [[Kisiwa cha Niororo]] (pia Nyororo) * [[Kisiwa cha Shungumbili]] '''[[Kwale (Kisiju)]] na visiwa vilivyo karibu nacho''' (wilaya ya Mkuranga) * [[Kwale (Kisiju)|Kisiwa cha Kwale (Pwani)]] * [[Visiwa vya Chokaa]] * [[Kisiwa cha Fanjove cha Kaskazini]] * [[Kisiwa cha Hatambura]] * [[Kisiwa cha Koma]] * [[Kisiwa cha Pemba Juu]] * [[Kisiwa cha Simaya]] '''Kusini kwa mdomo wa [[mto Mohoro]]''' * [[Kisiwa cha Fanjove]] (katika [[Funguvisiwa la Songosongo|funguvisiwa la Songosongo]], [[wilaya ya Kilwa]]) * [[Kisiwa cha Nyuni]] (katika funguvisiwa la Songosongo, wilaya ya Kilwa) * [[Kisiwa cha Okuza]] (katika funguvisiwa la Songosongo, wilaya ya Kilwa) * [[Kisiwa cha Songosongo]] (katika funguvisiwa la Songosongo, wilaya ya Kilwa) '''Funguvisiwa la Kilwa''' (wilaya ya Kilwa) * [[Kisiwa cha Kilwa]] * [[Kisiwa cha Watiro]] * [[Songo Mnara|Kisiwa cha Songo Mnara]] * [[Sanje ya Kati|Kisiwa cha Sanje ya Kati]] '''Karibu na Mtwara''' ([[Mtwara (mji)|wilaya ya Mtwara Mjini]]) * [[Kisiwa cha Mongo]] (pia Membelwa) * [[Kisiwa cha Nakitumbe]] ==Funguvisiwa la Zanzibar== Kijiografia [[funguvisiwa la Zanzibar]] huhesabiwa na Unguja, Pemba na Mafia pamoja na visiwa vidogo vilivyo karibu. Hapa tunaorodhesha visiwa vilivyo kisiasa sehemu za [[Jamhuri ya Watu wa Zanzibar]]. * [[Unguja]], pia Zanzibar tu * [[Kisiwa cha Pemba]] ===Visiwa vilivyo karibu na Unguja=== ====[[Mkoa wa Unguja Mjini Magharibi|Mkoa wa Mjini Magharibi]]==== =====[[Wilaya ya Unguja Mjini]]===== *[[Kisiwa cha Chumbe]] *[[Kisiwa cha Bawe]] *[[Kisiwa cha Changuu]] (pia: Kibandiko, Prison, Quarantine]] *[[Kisiwa cha Chapani]] *[[Kisiwa cha Ukombe]] *[[Kwale (Zanzibar)|Kisiwa cha Kwale]] *[[Kisiwa cha Pamunda]] (pia Komunda) *[[Kisiwa cha Sume]] *[[Kisiwa cha Miwi]] *[[Kisiwa cha Niamembe]] *[[Kisiwa cha Pungume]] *[[Kisiwa cha Murogo Sand Banks]] *[[Kisiwa cha Nyange]] (pia Nakupenda Bis) *[[Kisiwa cha Pange]] *[[Kisiwa cha Tele]] (pia Tali) ====[[Mkoa wa Unguja Kaskazini]]==== =====[[Unguja Kaskazini 'A'|Wilaya ya Kaskazini A]]===== *[[Kisiwa cha Tumbatu]] - (kina wakazi) *[[Kisiwa cha Daloni]] *[[Kisiwa cha Popo (Unguja)|Kisiwa cha Popo]] *[[Kisiwa cha Mwana wa Mwana]] *[[Kisiwa cha Mnemba]] - (kina wakazi) ====[[Mkoa wa Unguja Kusini]]==== =====[[Wilaya ya Kusini, Unguja|Wilaya ya Kusini]]===== *[[Kisiwa cha Uzi]] - (kina wakazi) *[[Kisiwa cha Vundwe]] *[[Kisiwa cha Pengeleni]] ===Visiwa vilivyo karibu na Pemba<ref>Pemba - The clove 1:100,000, Map & Guide, 2013, Dept. of Surveys and mapping, Chake-Chake</ref>=== *[[Kisiwa cha Fundo]] - (kina wakazi) *[[Kisiwa cha Funzi (Pemba)|Kisiwa cha Funzi]] *[[Kisiwa cha Jombe]] *[[Kisiwa cha Kashani]] *[[Kisiwa Hamisi]] *[[Kisiwa Kamata]] *[[Kisiwa Mbali]] *[[Kisiwa Ngombe]] *[[Kisiwa cha Kojani]] - (kina wakazi) *[[Kisiwa cha Kokota]] - (kina wakazi) *[[Kisiwa cha Kuji]] *[[Kisiwa cha Kwata Islet]] *[[Kisiwa cha Makoongwe]] - (kina wakazi) *[[Kisiwa cha Matumbi Makubwa]] *[[Kisiwa cha Matumbene|Kisiwa cha Matumbini]] *[[Kisiwa cha Misali]] *[[Kisiwa cha Njao]] *[[Kisiwa cha Panani]] *[[Kisiwa cha Panza]] - (kina wakazi) *[[Kisiwa cha Shamiani]] - (kina wakazi) *[[Kisiwa cha Sumtama]] *[[Kisiwa cha Uvinje]] - (kina wakazi) *[[Kisiwa cha Vikunguni]] ==Tazama pia== * [[Orodha ya milima ya Tanzania]] * [[Mito ya Tanzania|Orodha ya mito ya Tanzania]] * [[Orodha ya maziwa ya Tanzania]] ==Tanbihi== {{reflist}} {{Tanzania topics}} [[Category:Visiwa vya Tanzania|*]] [[Category:Orodha za visiwa nchi kwa nchi|Tanzania]] [[Category:Jiografia ya Tanzania|Visiwa]] 9zyok33i4ah7hxw1xmzqurub6xjt3tp 1566935 1566901 2026-06-06T13:11:54Z Riccardo Riccioni 452 /* Visiwa vilivyo karibu na PembaPemba - The clove 1:100,000, Map & Guide, 2013, Dept. of Surveys and mapping, Chake-Chake */ 1566935 wikitext text/x-wiki Hii ni '''orodha ya visiwa vya [[Tanzania]]'''. == Upande wa Tanzania Bara == === Visiwa vya [[ziwa|maziwa]] yanayoundwa na [[mto Kagera]] === * [[Kisiwa cha Chabalewa]] * [[Kisiwa cha Kwankoro]] * [[Kisiwa cha Mubari]] * [[Kisiwa cha Nyakaseke]] === Visiwa vya [[Ziwa Nyasa]] === * [[Kisiwa cha Lundo]] ([[wilaya ya Nyasa]]) * [[Kisiwa cha Mbamba]] (wilaya ya Nyasa) === Visiwa vya [[ziwa Tanganyika]] === * [[Kisiwa cha Izinga (Rukwa)|Kisiwa cha Izinga]] (katika [[Funguvisiwa la Kipili|funguvisiwa la Kipili]], [[mkoa wa Rukwa]]) * [[Kisiwa cha Kala]] (mkoa wa Rukwa) * [[Kisiwa cha Kalala]] (mkoa wa Rukwa) * [[Kisiwa cha Kalela]] (pia Magambo, [[mkoa wa Kigoma]]) * [[Kisiwa cha Kamamba]] (katika funguvisiwa la Kipili, mkoa wa Rukwa) * [[Kisiwa cha Karilami]] (mkoa wa Kigoma) * [[Kisiwa cha Kashia]] (mkoa wa Rukwa) * [[Kisiwa cha Kasisi]] (katika funguvisiwa la Kipili, mkoa wa Rukwa) * [[Kisiwa cha Kasola]] (mkoa wa Rukwa) * [[Kisiwa cha Kauchi]] (mkoa wa Rukwa) * [[Kisiwa cha Kerenge (Tanganyika)|Kisiwa cha Kerenge]] (katika funguvisiwa la Kipili, mkoa wa Rukwa) * [[Kisiwa cha Kisi]] (mkoa wa Rukwa) * [[Kisiwa cha Lupita]] (katika funguvisiwa la Kipili, mkoa wa Rukwa) * [[Kisiwa cha Lwilwi]] (mkoa wa Rukwa) * [[Kisiwa cha Malesa]] (mkoa wa Rukwa) * [[Kisiwa cha Manda (Tanganyika)|Kisiwa cha Manda]] (mkoa wa Rukwa) * [[Kisiwa cha Mikongolo]] (mkoa wa Rukwa) * [[Kisiwa cha Mvuna]] (katika funguvisiwa la Kipili, mkoa wa Rukwa) * [[Kisiwa cha Nausingili]] (mkoa wa Rukwa) * [[Kisiwa cha Nkondwe]] (katika funguvisiwa la Kipili, mkoa wa Rukwa) * [[Kisiwa cha Singa]] (mkoa wa Rukwa) * [[Kisiwa cha Ulwile]] (pia: Ulilwe, katika funguvisiwa la Kipili, mkoa wa Rukwa) * [[Kisiwa cha Yamsamba]] (mkoa wa Rukwa) === Visiwa vya [[Ziwa Viktoria]] === * [[Kisiwa cha Anchor (Tanzania)]] ([[wilaya ya Ilemela]]) * [[Kisiwa cha Barega]] * [[Kisiwa cha Bezi]] * [[Kisiwa cha Bihila]] * [[Kisiwa cha Bisuvi]] * [[Kisiwa cha Biswe]] * [[Kisiwa cha Buganbwe]] * [[Kisiwa cha Bugeru]] * [[Kisiwa cha Bukerebe]] ([[wilaya ya Muleba]]) * [[Kisiwa cha Bukurani]] * [[Kisiwa cha Buluza]] ([[wilaya ya Ukerewe]]) * [[Kisiwa cha Bumbire]] (wilaya ya Muleba) * [[Kisiwa cha Bunyasa]] (kati ya [[visiwa vya Augusta]], [[wilaya ya Bunda]]) * [[Kisiwa cha Burubi]] * [[Kisiwa cha Busonyi]] * [[Kisiwa cha Busyengere]] * [[Kisiwa cha Butwa]] ([[wilaya ya Geita]]) * [[Kisiwa cha Buzumu]] * [[Kisiwa cha Bwiru]] (wilaya ya Ukerewe) * [[Kisiwa cha Chakazimbe]] * [[Kisiwa cha Charaki]] * [[Kisiwa cha Chienda]] * [[Kisiwa cha Chihara]] * [[Kisiwa cha Chikonero]] * [[Kisiwa cha Chinyeri]] * [[Kisiwa cha Chitandere (Sengerema)]] ([[wilaya ya Sengerema]]) * [[Kisiwa cha Chitandere (Ukerewe)]] (wilaya ya Ukerewe) * [[Kisiwa cha Dunacheri]] * [[Kisiwa cha Dwiga]] * [[Kisiwa cha Gabalema]] (wilaya ya Ilemela) * [[Kisiwa cha Galinzira (Kagera)]] (wilaya ya Muleba) * [[Kisiwa cha Galinzira (Ukerewe)]] (wilaya ya Ukerewe) * [[Kisiwa cha Gama]] * [[Kisiwa cha Gana]] (wilaya ya Ukerewe) * [[Kisiwa cha Ijinga]] ([[wilaya ya Magu]]) * [[Kisiwa cha Ijirambo]] * [[Kisiwa cha Ikuru]] ([[wilaya ya Buchosa]]) * [[Ikuza|Kisiwa cha Ikuza]] (funguvisiwa la wilaya ya Muleba)) * [[Kisiwa cha Ilangala]] (wilaya ya Ukerewe) * [[Kisiwa cha Iramba (Tanzania)]] (wilaya ya Muleba) * [[Kisiwa cha Iriga]] * [[Kisiwa cha Iroba]] (wilaya ya Muleba) * [[Kisiwa cha Irugwa]] (wilaya ya Ukerewe) * [[Kisiwa cha Iruma]] * [[Kisiwa cha Itami]] * [[Kisiwa cha Itemusi]] (wilaya ya Muleba) * [[Kisiwa cha Ito]] * [[Kisiwa cha Izinga (Ukerewe)]] * [[Kisiwa cha Juguu]] * [[Kisiwa cha Juma]] (wilaya ya Sengerema) * [[Kisiwa cha Kagongo]] * [[Kisiwa cha Kamasi]] * [[Kisiwa cha Kaserazi]] * [[Kisiwa cha Kasima]] * [[Kisiwa cha Kategurwa]] * [[Kisiwa cha Kiamugasire]] * [[Kisiwa cha Kiau]] * [[Kisiwa cha Kibinda]] * [[Kisiwa cha Kihombe]] * [[Kisiwa cha Kinagomwishu]] * [[Kisiwa cha Kinyanwana]] * [[Kisiwa cha Kiregi (Ukerewe)]] (wilaya ya Ukerewe) * [[Kisiwa cha Kireta]] * [[Kisiwa cha Kishaka]] (wilaya ya Muleba) * [[Kisiwa cha Kitua]] (wilaya ya Muleba) * [[Kisiwa cha Kivumba]] (wilaya ya Muleba) * [[Kisiwa cha Komasi]] (wilaya ya Ukerewe) * [[Kisiwa cha Kome]] (wilaya ya Buchosa) * [[Kisiwa cha Kulazu]] (wilaya ya Ukerewe) * [[Kisiwa cha Kunene]] (wilaya ya Ukerewe) * [[Kisiwa cha Kuriro]] * [[Kisiwa cha Kweru]] (wilaya ya Ukerewe) * [[Kisiwa cha Kweru Mutu]] * [[Kisiwa cha Kwigari]] * [[Kisiwa cha Kwilela]] * [[Kisiwa cha Liagoba]] (au Ngoma, [[mkoa wa Mara]]) * [[Kisiwa cha Liegoba]] (mkoa wa Mara) * [[Kisiwa cha Lyegoba]] (au: Leigoba, wilaya ya Ukerewe) * [[Kisiwa cha Luanji]] * [[Kisiwa cha Luhuguru]] (wilaya ya Muleba) * [[Kisiwa cha Lukando]] (wilaya ya Muleba) * [[Kisiwa cha Lukuba]] ([[wilaya ya Rorya]]) * [[Kisiwa cha Luwaima]] (wilaya ya Buchosa) * [[Kisiwa cha Lyamwenge]] * [[Kisiwa cha Mabibi]] * [[Kisiwa cha Mafunke]] * [[Kisiwa cha Maisome]] (wilaya ya Buchosa) * [[Kisiwa cha Majeje]] (wilaya ya Muleba) * [[Kisiwa cha Majunwa]] (wilaya ya Muleba) * [[Kisiwa cha Makibwa]] (funguvisiwa vya wilaya ya Muleba) * [[Kisiwa cha Makome]] * [[Kisiwa cha Makove]] * [[Kisiwa cha Malelema]] * [[Kisiwa cha Mambe]] (wilaya ya Geita) * [[Kisiwa cha Maremera]] * [[Kisiwa cha Masakara]] * [[Kisiwa cha Masheka]] * [[Kisiwa cha Masuha]] ([[wilaya ya Misungwi]]) * [[Kisiwa cha Mashwera]] (kati ya visiwa vya Augusta, wilaya ya Bunda) * [[Kisiwa cha Mazinga]] (wilaya ya Muleba) * [[Kisiwa cha Mgonchi]] * [[Visiwa vya Miandere]] ([[funguvisiwa]] la wilaya ya Buchosa) * [[Kisiwa cha Miganiko]] * [[Kisiwa cha Mijo]] * [[Kisiwa cha Mkuru Kinagi]] (wilaya ya Muleba) * [[Kisiwa cha Morova]] * [[Kisiwa cha Mraoba]] * [[Kisiwa cha Msalala]] * [[Kisiwa cha Mtenga]] * [[Kisiwa cha Mtoa]] * [[Kisiwa cha Mtoto]] * [[Kisiwa cha Musira]] (wilaya ya Muleba) * [[Kisiwa cha Mwengwa]] * [[Kisiwa cha Nabuyongo]] (pia: Goziba, wilaya ya Muleba) * [[Kisiwa cha Nafuba]] ([[wilaya ya Bunda]]) * [[Kisiwa cha Nakaranga]] * [[Kisiwa cha Namatembe]] (wilaya ya Ukerewe) * [[Kisiwa cha Namguma]] (kati ya visiwa vya Augusta, wilaya ya Bunda) * [[Kisiwa cha Ndarua]] * [[Kisiwa cha Niankuru]] (wilaya ya Muleba) * [[Kisiwa cha Njaburu]] (wilaya ya Muleba) * [[Kisiwa cha Nyabugudzi]] * [[Kisiwa cha Nyaburu]] * [[Kisiwa cha Nyajune]] * [[Kisiwa cha Nyakanyanse]] * [[Kisiwa cha Nyakasanga]] * [[Kisiwa cha Nyamasangi]] * [[Kisiwa cha Nyamatala]] (wilaya ya Misungwi) * [[Kisiwa cha Nyambugu]] * [[Kisiwa cha Nyamikongo]] * [[Kisiwa cha Nyanswi]] * [[Kisiwa cha Raju]] * [[Kisiwa cha Ramawe]] * [[Kisiwa cha Rubisho]] * [[Kisiwa cha Rubisi]] (wilaya ya Geita) * [[Kisiwa cha Rubondo]] (wilaya ya Geita) * [[Kisiwa cha Ruiga]] (kati ya visiwa vya Augusta, wilaya ya Bunda) * [[Kisiwa cha Runeke]] * [[Kisiwa cha Ruregaja]] * [[Kisiwa cha Rwevaguzi]] * [[Kisiwa cha Saanane]] (wilaya ya Ilemela) * [[Kisiwa cha Sara]] * [[Kisiwa cha Sata]] * [[Kisiwa cha Seza]] * [[Kisiwa cha Shuka]] * [[Kisiwa cha Siawangi]] * [[Kisiwa cha Sina]] * [[Kisiwa cha Siza]] * [[Kisiwa cha Sizu]] (wilaya ya Ukerewe) * [[Kisiwa cha Songe]] * [[Kisiwa cha Sosswa]] (funguvisiwa la wilaya ya Buchosa) * [[Kisiwa cha Sozihe]] * [[Kisiwa cha Tefu]] * [[Kisiwa cha Ukara]] (wilaya ya Ukerewe) * [[Kisiwa cha Ukerewe]] (wilaya ya Ukerewe) * [[Kisiwa cha Usengere]] (wilaya ya Ukerewe) * [[Kisiwa cha Usumuti]] * [[Kisiwa cha Vesi]] (funguvisiwa la wilaya ya Ukerewe) * [[Kisiwa cha Vianza]] * [[Kisiwa cha Wambuji]] * [[Kisiwa cha Yarugu]] * [[Kisiwa cha Yodzu]] * [[Kisiwa cha Zeru]] * [[Kisiwa cha Zimo]] * [[Kisiwa cha Zinga (Tanzania)]] * [[Kisiwa cha Ziragura]] * [[Kisiwa cha Zue]] === [[Bahari ya Hindi]] === Visiwa vimepangwa kwa [[kundi|makundi]] kuanzia [[kaskazini]] kwenda [[kusini]] '''Upande wa kaskazini wa [[mkoa wa Tanga]]''' * [[Kisiwa cha Kirui]] ([[wilaya ya Mkinga]], kwenye mpaka wa [[Kenya]]) * [[Kisiwa cha Mwewe]] (wilaya ya Mkinga) * [[Kisiwa cha Gozini]] (wilaya ya Mkinga) * [[Kisiwa cha Gulio]] (wilaya ya Mkinga) '''Karibu na jiji la Tanga''' * [[Kisiwa cha Mwambamwamba]] (upande wa kaskazini wa [[Tanga (mji)|Tanga mjini]]) * [[Kisiwa cha Toten]] (Tanga mjini) * [[Kisiwa cha Ulenge]] (pia Kisiwa cha Ndege, Bird Island - wilaya ya Mkinga, kaskazini kwa Tanga mjini) * [[Kisiwa cha Yambe]] (pia Jambe, Tanga mjini) * [[Kisiwa cha Karange]] (kusini kwa Tanga mjini) '''Kati ya Tanga na [[Dar es Salaam]]''' * [[Kwale (Tanga)|Kisiwa cha Kwale (Tanga)]] * [[Kisiwa cha Maziwi]] ([[wilaya ya Pangani]]) * [[Kisiwa cha Sangi]] (karibu na [[Mkwaja]], wilaya ya Pangani) * [[Kisiwa cha Mshingwi]] (inakabili [[Bagamoyo (mji)|Bagamoyo]]) * [[Kisiwa cha Mapopo]] ([[wilaya ya Bagamoyo]]) '''Katika [[Hifadhi ya bahari ya Dar es Salaam]]''' * [[Kisiwa cha Fungu Yasini]] ([[wilaya ya Kinondoni]]) * [[Kisiwa cha Mbudya]] (wilaya ya Kinondoni) * [[Kisiwa cha Bongoyo]] (wilaya ya Kinondoni) * [[Kisiwa cha Pangavini]] (wilaya ya Kinondoni) * [[Visiwa vya Makatumbi]] ([[wilaya ya Kigamboni]]) * [[Kisiwa cha Kendwa]] (wilaya ya Kigamboni) * [[Kisiwa cha Kimbubu]] (wilaya ya Kigamboni) * [[Kisiwa cha Sinda]] (wilaya ya Kigamboni) * [[Kisiwa cha Latham]] ([[Fungu Kizimkazi]], wilaya ya Kigamboni) * [[Kisiwa cha Sukuti]] (inakabili [[Shungubweni]], [[wilaya ya Mkuranga]]) '''[[Kisiwa cha Mafia|Funguvisiwa la Mafia]]''' ([[wilaya ya Mafia]]) * [[Kisiwa cha Mafia]] * [[Kisiwa cha Barakuni]] * [[Kisiwa cha Bwejuu]] * [[Kisiwa cha Chole]] * [[Kisiwa cha Jibondo]] * [[Kisiwa cha Jina]] * [[Kisiwa cha Juani]] * [[Kisiwa cha Miewi]] * [[Kisiwa cha Niororo]] (pia Nyororo) * [[Kisiwa cha Shungumbili]] '''[[Kwale (Kisiju)]] na visiwa vilivyo karibu nacho''' (wilaya ya Mkuranga) * [[Kwale (Kisiju)|Kisiwa cha Kwale (Pwani)]] * [[Visiwa vya Chokaa]] * [[Kisiwa cha Fanjove cha Kaskazini]] * [[Kisiwa cha Hatambura]] * [[Kisiwa cha Koma]] * [[Kisiwa cha Pemba Juu]] * [[Kisiwa cha Simaya]] '''Kusini kwa mdomo wa [[mto Mohoro]]''' * [[Kisiwa cha Fanjove]] (katika [[Funguvisiwa la Songosongo|funguvisiwa la Songosongo]], [[wilaya ya Kilwa]]) * [[Kisiwa cha Nyuni]] (katika funguvisiwa la Songosongo, wilaya ya Kilwa) * [[Kisiwa cha Okuza]] (katika funguvisiwa la Songosongo, wilaya ya Kilwa) * [[Kisiwa cha Songosongo]] (katika funguvisiwa la Songosongo, wilaya ya Kilwa) '''Funguvisiwa la Kilwa''' (wilaya ya Kilwa) * [[Kisiwa cha Kilwa]] * [[Kisiwa cha Watiro]] * [[Songo Mnara|Kisiwa cha Songo Mnara]] * [[Sanje ya Kati|Kisiwa cha Sanje ya Kati]] '''Karibu na Mtwara''' ([[Mtwara (mji)|wilaya ya Mtwara Mjini]]) * [[Kisiwa cha Mongo]] (pia Membelwa) * [[Kisiwa cha Nakitumbe]] ==Funguvisiwa la Zanzibar== Kijiografia [[funguvisiwa la Zanzibar]] huhesabiwa na Unguja, Pemba na Mafia pamoja na visiwa vidogo vilivyo karibu. Hapa tunaorodhesha visiwa vilivyo kisiasa sehemu za [[Jamhuri ya Watu wa Zanzibar]]. * [[Unguja]], pia Zanzibar tu * [[Kisiwa cha Pemba]] ===Visiwa vilivyo karibu na Unguja=== ====[[Mkoa wa Unguja Mjini Magharibi|Mkoa wa Mjini Magharibi]]==== =====[[Wilaya ya Unguja Mjini]]===== *[[Kisiwa cha Chumbe]] *[[Kisiwa cha Bawe]] *[[Kisiwa cha Changuu]] (pia: Kibandiko, Prison, Quarantine]] *[[Kisiwa cha Chapani]] *[[Kisiwa cha Ukombe]] *[[Kwale (Zanzibar)|Kisiwa cha Kwale]] *[[Kisiwa cha Pamunda]] (pia Komunda) *[[Kisiwa cha Sume]] *[[Kisiwa cha Miwi]] *[[Kisiwa cha Niamembe]] *[[Kisiwa cha Pungume]] *[[Kisiwa cha Murogo Sand Banks]] *[[Kisiwa cha Nyange]] (pia Nakupenda Bis) *[[Kisiwa cha Pange]] *[[Kisiwa cha Tele]] (pia Tali) ====[[Mkoa wa Unguja Kaskazini]]==== =====[[Unguja Kaskazini 'A'|Wilaya ya Kaskazini A]]===== *[[Kisiwa cha Tumbatu]] - (kina wakazi) *[[Kisiwa cha Daloni]] *[[Kisiwa cha Popo (Unguja)|Kisiwa cha Popo]] *[[Kisiwa cha Mwana wa Mwana]] *[[Kisiwa cha Mnemba]] - (kina wakazi) ====[[Mkoa wa Unguja Kusini]]==== =====[[Wilaya ya Kusini, Unguja|Wilaya ya Kusini]]===== *[[Kisiwa cha Uzi]] - (kina wakazi) *[[Kisiwa cha Vundwe]] *[[Kisiwa cha Pengeleni]] ===Visiwa vilivyo karibu na Pemba<ref>Pemba - The clove 1:100,000, Map & Guide, 2013, Dept. of Surveys and mapping, Chake-Chake</ref>=== ====[[Mkoa wa Pemba Kaskazini]]==== =====[[Wilaya ya Micheweni]]===== *[[Kisiwa Mbali]] *[[Kisiwa Hamisi]] (pia: Usubi) *[[Kisiwa Kamata]] =====[[Wilaya ya Wete]]===== *[[Kisiwa cha Kashani]] *[[Kisiwa cha Njao]] *[[Kisiwa cha Fundo]] - (kina wakazi) *[[Kisiwa cha Uvinje]] - (kina wakazi) *[[Kisiwa cha Kokota]] - (kina wakazi) *[[Kisiwa cha Funzi (Pemba)|Kisiwa cha Funzi]] *[[Kisiwa cha Pembe]] *[[Kisiwa cha Kojani]] - (kina wakazi) *[[Kisiwa cha Vikunguni]] ====[[Mkoa wa Pemba Kusini]]==== =====[[Wilaya ya Chake Chake]]===== *[[Kisiwa cha Misali]] *[[Kisiwa Ngombe]] *[[Kisiwa cha Panani]] =====[[Wilaya ya Mkoani]]===== *[[Kisiwa cha Makoongwe]] - (kina wakazi) *[[Kisiwa cha Kwata Islet]] *[[Kisiwa cha Matumbi Makubwa]] *[[Kisiwa cha Matumbene|Kisiwa cha Matumbini]] *[[Kisiwa cha Panza]] - (kina wakazi) *[[Kisiwa cha Jombe]] (pia Yombe, Yombi) *[[Kisiwa cha Shamiani]] - (pia: Kiweni; kina wakazi) *[[Kisiwa cha Mtangani]] *[[Kisiwa cha Kuji]] *[[Kisiwa cha Sumtama]] ==Tazama pia== * [[Orodha ya milima ya Tanzania]] * [[Mito ya Tanzania|Orodha ya mito ya Tanzania]] * [[Orodha ya maziwa ya Tanzania]] ==Tanbihi== {{reflist}} {{Tanzania topics}} [[Category:Visiwa vya Tanzania|*]] [[Category:Orodha za visiwa nchi kwa nchi|Tanzania]] [[Category:Jiografia ya Tanzania|Visiwa]] dcs9wphjx2ntse6pz7avd55srcq3bd1 Kisiwa cha Changuu 0 96510 1566907 1517223 2026-06-06T12:51:46Z Riccardo Riccioni 452 1566907 wikitext text/x-wiki '''{{PAGENAME}}''' (pia: '''Kibandiko, Prison, Quarentine''') ni kati ya [[visiwa]] vya [[wilaya ya Unguja Mjini]], [[mkoa wa Unguja Mjini Magharibi]], [[Zanzibar]], nchini [[Tanzania]], ambacho kinapatikana katika [[Bahari ya Hindi]]. Kisiwa hicho kina [[urefu]] wa [[mita]] 800 na [[upana]] wa mita 230 katika [[ukubwa]] wa upana wa [[eneo]] lake.<ref name = "Private">https://web.archive.org/web/20080322213233/http://www.privateislands-zanzibar.com/changuu/changuu-private-island-history.php</ref> Kisiwa hicho kilianza kutumika kama [[gereza]] la [[watumwa]] waasi katika [[mwaka]] [[1860]] na pia kilifanya kazi kama [[mgodi]] wa [[matumbawe]]. [[Waziri]] wa kwanza wa [[Uingereza]] wa Zanzibar, Lloyd Mathews, alinunua kisiwa hicho mnamo [[1893]] na kujenga gereza huko. Hakuna wafungwa waliowahi kuwekwa kwenye kisiwa hicho na badala yake kikawa kituo cha [[Karantini|kujitenga]] kwa visa vya [[homa ya manjano]]. Hivi karibuni, kisiwa hiki kimekuwa kituo cha [[utalii]] kinachomilikiwa na [[serikali]] na kinakusanya [[kobe]] wakubwa walio hatarini wa [[Aldabra]] ambao hapo awali ilikuwa [[zawadi]] kutoka kwa [[gavana]] wa Uingereza wa [[Shelisheli]].<ref name = "Private"/><ref>https://www.memphistours.com/African-Safari/africa-travel-guide/tanzania-safari-tours/wiki/discover-prison-island</ref><ref>https://www.afar.com/places/changu-island-prison-island</ref> [[File:Prison island.jpg||thumb|600px|right|Kisiwa kinavyoonekana kutoka bahari ya Hindi.]] ==Historia== Changuu ni [[jina]] la [[Kiswahili]] la [[samaki]] ambao ni wa kawaida pembezoni mwa [[bahari]], ingawa kimeonyeshwa kama "Kisiwa cha Kibandiko" (kwa [[Kiingereza]]: "Kibandiko Island") katika baadhi ya [[ramani]] za zamani lakini [[jina]] hilo halitumiki tena.<ref name="private">{{cite web | last = Changuu Private Island Paradise | title = History | url = http://www.privateislands-zanzibar.com/changuu/changuu-private-island-history.php | access-date = 2008-03-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080322213233/http://www.privateislands-zanzibar.com/changuu/changuu-private-island-history.php | archive-date = 2008-03-22 | url-status = dead | accessdate = 2021-05-08 | archivedate = 2008-03-22 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080322213233/http://www.privateislands-zanzibar.com/changuu/changuu-private-island-history.php }}</ref><ref>{{Rejea tovuti |url=http://wanderworld.co.uk/prison-island/ |title=Nakala iliyohifadhiwa |accessdate=2021-05-08 |archivedate=2021-05-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210508131152/http://wanderworld.co.uk/prison-island/ }}</ref> Kisiwa hiki hakikuwa kinakaliwa na [[watu]] hadi mnamo [[1860]] wakati [[sultani]] wa kwanza wa Zanzibar, [[Majid bin Said]], alipowapa [[Waarabu]] wawili ambao walikitumia kama gereza la [[watumwa]] waasi kabla ya kuwasafirisha nje ya nchi au kuwauza katika [[soko la watumwa]] la [[Mji Mkongwe]] wa Zanzibar.<ref name="tourist">{{cite web | last = Zanzibar Commission for Tourism | title = Dhow Cruising | url = http://www.zanzibartourism.net/dhowcruising.php | access-date = 2008-03-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080919035013/http://www.zanzibartourism.net/dhowcruising.php | archive-date = 2008-09-19 | url-status = dead | accessdate = 2021-05-08 | archivedate = 2008-09-19 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080919035013/http://www.zanzibartourism.net/dhowcruising.php }}</ref> [[Mamlaka]] ya Uingereza walikuwa na wasiwasi na hatari ya [[magonjwa ya milipuko]] yanayoathiri Mji Mkongwe, wakati huo [[bandari]] kuu ya [[Afrika Mashariki]]. Ili kupambana na tishio hilo Changuu kiligeuka kisiwa cha [[karantini]] kuwahudumia wote wa maeneo ya [[Uingereza]] katika Afrika Mashariki. Gereza la zamani lilibadilishwa kuwa [[hospitali]] ya kituo na mnamo [[1923]] kisiwa hicho kilipewa jina rasmi la ''Kisiwa cha Karantini''.<ref>https://web.archive.org/web/20080322213233/http://www.privateislands-zanzibar.com/changuu/changuu-private-island-history.php</ref> ==Kobe wakubwa== [[File:Aldabra giant tortoises on Changuu.jpg|thumb|right|Kobe wakubwa kisiwani]] [[File:Tortuga gigante de Aldabra (Aldabrachelys gigantea), isla Changuu, Tanzania, 2024-05-31, DD 11.jpg|thumb|right|Kobe mkubwa wa Aldabra kutoka Zanzibar]] Mnamo mwaka wa [[1919]] [[gavana]] wa Uingereza wa Shelisheli alituma zawadi ya kobe wanne wakubwa wa Aldabra kwa Changuu kutoka [[kisiwa cha Aldabra]].<ref>{{Rejea tovuti |url=http://www.privateislands-zanzibar.com/changuu/changuu-private-island-history.php |title=Nakala iliyohifadhiwa |accessdate=2021-05-08 |archivedate=2008-03-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080322213233/http://www.privateislands-zanzibar.com/changuu/changuu-private-island-history.php }}</ref> Kobe hao walizaa haraka na kufikia mwaka [[1955]] walikuwa karibu 200. Walakini watu walianza kuiba kobe wa kuwauza nje ya nchi kama kipenzi au [[chakula]] hata [[i]]dadi yao ilipungua haraka. Kufikia mwaka [[1988]] kulikuwa na kobe karibu 100, hamsini mnamo [[1990]] na saba tu kufikia [[1996]].<ref name = "Travel guide">http://www.zanzibar-travel-guide.com/bradt_guide.asp?bradt=1918</ref> Watoto wengine watano 80 walichukuliwa kwenda kisiwa hicho mnamo 1996 ili kuongeza idadi lakini 40 kati yao walipotea. [[Serikali]] ya Zanzibar, ikisaidiwa na jumuiya ya kimataifa ya ulinzi wa wanyama ''World Society for the Protection of Animals'' (sasa inajulikana kama Ulinzi wa Wanyama Ulimwenguni ''World Animal Protection'') iliunda kiwanja kikubwa cha kulinda wanyama na kufikia mwaka 2000 idadi ilikuwa imepata wazima 17, [[vijana]] 50 na [[watoto]] 90 wa kutaga. Aina hiyo sasa inachukuliwa kuwa hatari na imewekwa kwenye orodha [[nyekundu]] ya [[IUCN]] (IUCN Red List) na [[jumuiya]] ya kimataifa ya uhifadhi wa asili ''International Union for Conservation of Nature''. Kobe zaidi, haswa watoto wachanga, wanaendelea kuletwa kwenye kisiwa kutoka maeneo mengine kwa uhifadhi.<ref name = "Travel guide"/> ==Changuu leo== Kisiwa hicho kilipoteza matumizi yake kama kituo cha karantini, lakini kilibaki katika [[umiliki]] wa serikali ambayo ilibadilisha majengo mapya ya karantini kuwa [[nyumba ya wageni]].<ref>{{Rejea tovuti |url=http://www.privateislands-zanzibar.com/changuu/changuu-private-island-history.php |title=Nakala iliyohifadhiwa |accessdate=2021-05-08 |archivedate=2008-03-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080322213233/http://www.privateislands-zanzibar.com/changuu/changuu-private-island-history.php }}</ref> Hii ilikoma kufanya kazi lakini imefunguliwa kama [[hoteli]] na [[kampuni]] ya binafsi.<ref>http://www.zanzibar-travel-guide.com/bradt_guide.asp?bradt=1918</ref> Kuna [[nyumba]] 15 za likizo [[kaskazini]] [[magharibi]] mwa kisiwa hicho na uwanja wa [[tenisi]], [[bwawa]] la kuogelea na [[maktaba]] na bangalo la zamani la [[Uropa]] limegeuzwa [[mgahawa]] uliopewa jina la ''Mathews''.<ref>{{Rejea tovuti |url=http://www.privateislands-zanzibar.com/changuu/changuu-private-island-history.php |title=Nakala iliyohifadhiwa |accessdate=2021-05-08 |archivedate=2008-03-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080322213233/http://www.privateislands-zanzibar.com/changuu/changuu-private-island-history.php }}</ref> [[Maji]] safi husafirishwa kwenda kisiwa kupitia [[bomba]] la chini ya [[maji]] kutoka Zanzibar.<ref>{{Rejea tovuti |url=http://www.privateislands-zanzibar.com/changuu/changuu-private-island-history.php |title=Nakala iliyohifadhiwa |accessdate=2021-05-08 |archivedate=2008-03-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080322213233/http://www.privateislands-zanzibar.com/changuu/changuu-private-island-history.php }}</ref> Kisiwa hicho bado kinamilikiwa na serikali, ambayo inatoza [[ada]] ya kuingia ya [[Dolar ya Marekani|dola za Marekani]] 4.<ref>http://www.zanzibar-travel-guide.com/bradt_guide.asp?bradt=1918</ref> Gereza la zamani linabaki limesimama, likitoa makazi kwa baadhi ya kobe na magereza yanaweza kutembelewa.<ref>{{Rejea tovuti |url=http://www.zanzibartourism.net/dhowcruising.php |title=Nakala iliyohifadhiwa |accessdate=2021-05-08 |archivedate=2008-09-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080919035013/http://www.zanzibartourism.net/dhowcruising.php }}</ref><ref name="planet">{{cite web|last=Planet Aware|title=Changuu Island|url=http://www.planetware.com/zanzibar/changuu-island-tza-zza-chang.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20120320073118/http://www.planetware.com/zanzibar/changuu-island-tza-zza-chang.htm|archive-date=2012-03-20|access-date=2015-05-20|url-status=dead|accessdate=2021-05-08|archivedate=2012-03-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120320073118/http://www.planetware.com/zanzibar/changuu-island-tza-zza-chang.htm}}</ref><ref>https://migrationology.com/prison-island-zanzibar/</ref><ref>https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/allure-of-changuu-island-giant-aldabra-tortoises/1556087</ref> ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] * [[Funguvisiwa la Zanzibar]] ==Tanbihi== {{reflist}} ==Viungo vya nje== * [http://www.geonames.org Geonames.org] [[Jamii:Visiwa vya Tanzania]] [[Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi]] [[Jamii:wilaya ya Unguja Mjini]] [[Jamii:Zanzibar]] [[Jamii:Told Cities 2021 in Tanzania]] 2baqqe3qcsmga1lj04841grxmx30qbj 1566909 1566907 2026-06-06T12:52:19Z Riccardo Riccioni 452 1566909 wikitext text/x-wiki '''{{PAGENAME}}''' (pia: '''Kibandiko, Prison, Quarentine''') ni kati ya [[visiwa]] vya [[wilaya ya Unguja Mjini]], [[mkoa wa Unguja Mjini Magharibi]], [[Zanzibar]], nchini [[Tanzania]], ambacho kinapatikana katika [[Bahari ya Hindi]]. Kisiwa hicho kina [[urefu]] wa [[mita]] 800 na [[upana]] wa mita 230 katika [[ukubwa]] wa upana wa [[eneo]] lake.<ref name = "Private">https://web.archive.org/web/20080322213233/http://www.privateislands-zanzibar.com/changuu/changuu-private-island-history.php</ref> Kisiwa hicho kilianza kutumika kama [[gereza]] la [[watumwa]] waasi katika [[mwaka]] [[1860]] na pia kilifanya kazi kama [[mgodi]] wa [[matumbawe]]. [[Waziri]] wa kwanza wa [[Uingereza]] wa Zanzibar, Lloyd Mathews, alinunua kisiwa hicho mnamo [[1893]] na kujenga gereza huko. Hakuna wafungwa waliowahi kuwekwa kwenye kisiwa hicho na badala yake kikawa kituo cha [[Karantini|kujitenga]] kwa visa vya [[homa ya manjano]]. Hivi karibuni, kisiwa hiki kimekuwa kituo cha [[utalii]] kinachomilikiwa na [[serikali]] na kinakusanya [[kobe]] wakubwa walio hatarini wa [[Aldabra]] ambao hapo awali ilikuwa [[zawadi]] kutoka kwa [[gavana]] wa Uingereza wa [[Shelisheli]].<ref name = "Private"/><ref>https://www.memphistours.com/African-Safari/africa-travel-guide/tanzania-safari-tours/wiki/discover-prison-island</ref><ref>https://www.afar.com/places/changu-island-prison-island</ref> [[File:Prison island.jpg||thumb|600px|right|Kisiwa kinavyoonekana kutoka bahari ya Hindi.]] ==Historia== Changuu ni [[jina]] la [[Kiswahili]] la [[samaki]] ambao ni wa kawaida pembezoni mwa [[bahari]], ingawa kimeonyeshwa kama "Kisiwa cha Kibandiko" (kwa [[Kiingereza]]: "Kibandiko Island") katika baadhi ya [[ramani]] za zamani lakini [[jina]] hilo halitumiki tena.<ref name="private">{{cite web | last = Changuu Private Island Paradise | title = History | url = http://www.privateislands-zanzibar.com/changuu/changuu-private-island-history.php | access-date = 2008-03-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080322213233/http://www.privateislands-zanzibar.com/changuu/changuu-private-island-history.php | archive-date = 2008-03-22 | url-status = dead | accessdate = 2021-05-08 | archivedate = 2008-03-22 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080322213233/http://www.privateislands-zanzibar.com/changuu/changuu-private-island-history.php }}</ref><ref>{{Rejea tovuti |url=http://wanderworld.co.uk/prison-island/ |title=Nakala iliyohifadhiwa |accessdate=2021-05-08 |archivedate=2021-05-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210508131152/http://wanderworld.co.uk/prison-island/ }}</ref> Kisiwa hiki hakikuwa kinakaliwa na [[watu]] hadi mnamo [[1860]] wakati [[sultani]] wa kwanza wa Zanzibar, [[Majid bin Said]], alipowapa [[Waarabu]] wawili ambao walikitumia kama gereza la [[watumwa]] waasi kabla ya kuwasafirisha nje ya nchi au kuwauza katika [[soko la watumwa]] la [[Mji Mkongwe]] wa Zanzibar.<ref name="tourist">{{cite web | last = Zanzibar Commission for Tourism | title = Dhow Cruising | url = http://www.zanzibartourism.net/dhowcruising.php | access-date = 2008-03-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080919035013/http://www.zanzibartourism.net/dhowcruising.php | archive-date = 2008-09-19 | url-status = dead | accessdate = 2021-05-08 | archivedate = 2008-09-19 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080919035013/http://www.zanzibartourism.net/dhowcruising.php }}</ref> [[Mamlaka]] ya Uingereza walikuwa na wasiwasi na hatari ya [[magonjwa ya milipuko]] yanayoathiri Mji Mkongwe, wakati huo [[bandari]] kuu ya [[Afrika Mashariki]]. Ili kupambana na tishio hilo Changuu kiligeuka kisiwa cha [[karantini]] kuwahudumia wote wa maeneo ya [[Uingereza]] katika Afrika Mashariki. Gereza la zamani lilibadilishwa kuwa [[hospitali]] ya kituo na mnamo [[1923]] kisiwa hicho kilipewa jina rasmi la ''Kisiwa cha Karantini''.<ref>https://web.archive.org/web/20080322213233/http://www.privateislands-zanzibar.com/changuu/changuu-private-island-history.php</ref> ==Kobe wakubwa== [[File:Aldabra giant tortoises on Changuu.jpg|thumb|right|Kobe wakubwa kisiwani]] [[File:Tortuga gigante de Aldabra (Aldabrachelys gigantea), isla Changuu, Tanzania, 2024-05-31, DD 11.jpg|thumb|right|Kobe mkubwa wa Aldabra kutoka Zanzibar]] Mnamo mwaka wa [[1919]] [[gavana]] wa Uingereza wa Shelisheli alituma zawadi ya kobe wanne wakubwa wa Aldabra kwa Changuu kutoka [[kisiwa cha Aldabra]].<ref>{{Rejea tovuti |url=http://www.privateislands-zanzibar.com/changuu/changuu-private-island-history.php |title=Nakala iliyohifadhiwa |accessdate=2021-05-08 |archivedate=2008-03-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080322213233/http://www.privateislands-zanzibar.com/changuu/changuu-private-island-history.php }}</ref> Kobe hao walizaa haraka na kufikia mwaka [[1955]] walikuwa karibu 200. Walakini watu walianza kuiba kobe wa kuwauza nje ya nchi kama kipenzi au [[chakula]] hata [[i]]dadi yao ilipungua haraka. Kufikia mwaka [[1988]] kulikuwa na kobe karibu 100, hamsini mnamo [[1990]] na saba tu kufikia [[1996]].<ref name = "Travel guide">http://www.zanzibar-travel-guide.com/bradt_guide.asp?bradt=1918</ref> Watoto wengine watano 80 walichukuliwa kwenda kisiwa hicho mnamo 1996 ili kuongeza idadi lakini 40 kati yao walipotea. [[Serikali]] ya Zanzibar, ikisaidiwa na jumuiya ya kimataifa ya ulinzi wa wanyama ''World Society for the Protection of Animals'' (sasa inajulikana kama Ulinzi wa Wanyama Ulimwenguni ''World Animal Protection'') iliunda kiwanja kikubwa cha kulinda wanyama na kufikia mwaka 2000 idadi ilikuwa imepata wazima 17, [[vijana]] 50 na [[watoto]] 90 wa kutaga. Aina hiyo sasa inachukuliwa kuwa hatari na imewekwa kwenye orodha [[nyekundu]] ya [[IUCN]] (IUCN Red List) na [[jumuiya]] ya kimataifa ya uhifadhi wa asili ''International Union for Conservation of Nature''. Kobe zaidi, haswa watoto wachanga, wanaendelea kuletwa kwenye kisiwa kutoka maeneo mengine kwa uhifadhi.<ref name = "Travel guide"/> ==Changuu leo== Kisiwa hicho kilipoteza matumizi yake kama kituo cha karantini, lakini kilibaki katika [[umiliki]] wa serikali ambayo ilibadilisha majengo mapya ya karantini kuwa [[nyumba ya wageni]].<ref>{{Rejea tovuti |url=http://www.privateislands-zanzibar.com/changuu/changuu-private-island-history.php |title=Nakala iliyohifadhiwa |accessdate=2021-05-08 |archivedate=2008-03-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080322213233/http://www.privateislands-zanzibar.com/changuu/changuu-private-island-history.php }}</ref> Hii ilikoma kufanya kazi lakini imefunguliwa kama [[hoteli]] na [[kampuni]] ya binafsi.<ref>http://www.zanzibar-travel-guide.com/bradt_guide.asp?bradt=1918</ref> Kuna [[nyumba]] 15 za likizo [[kaskazini]] [[magharibi]] mwa kisiwa hicho na uwanja wa [[tenisi]], [[bwawa]] la kuogelea na [[maktaba]] na bangalo la zamani la [[Uropa]] limegeuzwa [[mgahawa]] uliopewa jina la ''Mathews''.<ref>{{Rejea tovuti |url=http://www.privateislands-zanzibar.com/changuu/changuu-private-island-history.php |title=Nakala iliyohifadhiwa |accessdate=2021-05-08 |archivedate=2008-03-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080322213233/http://www.privateislands-zanzibar.com/changuu/changuu-private-island-history.php }}</ref> [[Maji]] safi husafirishwa kwenda kisiwa kupitia [[bomba]] la chini ya [[maji]] kutoka Zanzibar.<ref>{{Rejea tovuti |url=http://www.privateislands-zanzibar.com/changuu/changuu-private-island-history.php |title=Nakala iliyohifadhiwa |accessdate=2021-05-08 |archivedate=2008-03-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080322213233/http://www.privateislands-zanzibar.com/changuu/changuu-private-island-history.php }}</ref> Kisiwa hicho bado kinamilikiwa na serikali, ambayo inatoza [[ada]] ya kuingia ya [[Dolar ya Marekani|dola za Marekani]] 12.<ref>http://www.zanzibar-travel-guide.com/bradt_guide.asp?bradt=1918</ref> Gereza la zamani linabaki limesimama, likitoa makazi kwa baadhi ya kobe na magereza yanaweza kutembelewa.<ref>{{Rejea tovuti |url=http://www.zanzibartourism.net/dhowcruising.php |title=Nakala iliyohifadhiwa |accessdate=2021-05-08 |archivedate=2008-09-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080919035013/http://www.zanzibartourism.net/dhowcruising.php }}</ref><ref name="planet">{{cite web|last=Planet Aware|title=Changuu Island|url=http://www.planetware.com/zanzibar/changuu-island-tza-zza-chang.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20120320073118/http://www.planetware.com/zanzibar/changuu-island-tza-zza-chang.htm|archive-date=2012-03-20|access-date=2015-05-20|url-status=dead|accessdate=2021-05-08|archivedate=2012-03-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120320073118/http://www.planetware.com/zanzibar/changuu-island-tza-zza-chang.htm}}</ref><ref>https://migrationology.com/prison-island-zanzibar/</ref><ref>https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/allure-of-changuu-island-giant-aldabra-tortoises/1556087</ref> ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] * [[Funguvisiwa la Zanzibar]] ==Tanbihi== {{reflist}} ==Viungo vya nje== * [http://www.geonames.org Geonames.org] [[Jamii:Visiwa vya Tanzania]] [[Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi]] [[Jamii:wilaya ya Unguja Mjini]] [[Jamii:Zanzibar]] [[Jamii:Told Cities 2021 in Tanzania]] b0n40pn52v0h1g5ub6vldihlycjpfg6 Kisiwa cha Fundo 0 96511 1566970 1566797 2026-06-06T14:16:21Z Riccardo Riccioni 452 1566970 wikitext text/x-wiki [[File:Kisiwa cha Fundo.flac|thumb|Kisiwa cha Fundo]]{{Coord|-5.0385975|39.6619686|display=title}} '''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[visiwa]] vya [[wilaya ya Wete]], [[mkoa wa Pemba Kaskazini]], [[Zanzibar]], nchini [[Tanzania]], ambacho kinapatikana katika [[Bahari ya Hindi]]. Kina wakazi. ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] * [[Funguvisiwa la Zanzibar]] == Marejeo == {{reflist}} ==Viungo vya nje== * [http://www.geonames.org Geonames.org] {{mbegu-jio-pemba}} [[Jamii:Visiwa vya Tanzania]] [[Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi]] [[Jamii:wilaya ya Wete]] [[Jamii:Zanzibar]] euua7pongim8lblx5qgnoskwa2c7qgg 1566976 1566970 2026-06-06T14:19:50Z Riccardo Riccioni 452 1566976 wikitext text/x-wiki [[File:Kisiwa cha Fundo.flac|thumb|Kisiwa cha Fundo]]{{Coord|-5.0385975|39.6619686|display=title}} '''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[visiwa]] vya [[wilaya ya Wete]], [[mkoa wa Pemba Kaskazini]], [[Zanzibar]], nchini [[Tanzania]], ambacho kinapatikana katika [[Bahari ya Hindi]]. Ni kisiwa chenye [[urefu]] wa [[kilomita]] zaidi ya 9 na [[upana]] wa takriban kilomita 1 kinachotazama [[Wete]] kwenye kisiwa kikuu cha [[Pemba (kisiwa)|Pemba]]. Kuna wakazi wapatao 4,095 wanaokalia [[kata]] ya [[Fundo (Wete)|Fundo]]<ref>https://www.nbs.go.tz, uk. 248 </ref>. ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] * [[Funguvisiwa la Zanzibar]] == Marejeo == {{reflist}} ==Viungo vya nje== * [http://www.geonames.org Geonames.org] {{mbegu-jio-pemba}} [[Jamii:Visiwa vya Tanzania]] [[Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi]] [[Jamii:wilaya ya Wete]] [[Jamii:Zanzibar]] 4eenh1hi7dmu1y6k5xa1piz8gzn1adw Mto Chambua 0 99241 1566943 1564133 2026-06-06T13:16:34Z Scholarly princess d 89988 1566943 wikitext text/x-wiki [[File:Chambua 0.flac|thumb|Chambua]] '''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[mito]] ya [[mkoa wa Songwe]] ([[Tanzania]] [[Kusini]] [[Magharibi]]). ==Tazama pia== * [[Mito ya Tanzania]] * [[Orodha ya mito ya mkoa wa Songwe]] == Marejeo == {{reflist}} ==Viungo vya nje== * [http://www.geonames.org Geonames.org] {{Mito ya Tanzania}} {{mbegu-jio-TZ}} [[Jamii:Mito ya Tanzania]] [[Jamii:Mkoa wa Songwe]] gzdryoidyrarng4rzaj4igolthnhsv5 Mto Kalongwe 0 99245 1566939 1031197 2026-06-06T13:15:04Z Scholarly princess d 89988 1566939 wikitext text/x-wiki [[File:Kalongwe.flac|thumb|Kalongwe]] '''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[mito]] ya [[mkoa wa Songwe]] ([[Tanzania]] [[Kusini]] [[Magharibi]]). ==Tazama pia== * [[Mito ya Tanzania]] * [[Orodha ya mito ya mkoa wa Songwe]] ==Tanbihi== {{reflist}} ==Viungo vya nje== * [http://www.geonames.org Geonames.org] {{Mito ya Tanzania}} {{mbegu-jio-TZ}} [[Jamii:Mito ya Tanzania]] [[Jamii:Mkoa wa Songwe]] s6vtnhv1g4u4o77l0yy65ggoyk7e4wx Mto Mtaga 0 99272 1566931 1561213 2026-06-06T13:07:34Z Scholarly princess d 89988 1566931 wikitext text/x-wiki '''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[mito]] ya [[mkoa wa Songwe]] ([[Tanzania]] [[Kusini]] [[Magharibi]]). [[File:Mtaga.flac|thumb|Mtaga]] ==Tazama pia== * [[Mito ya Tanzania]] * [[Orodha ya mito ya mkoa wa Songwe]] == Marejeo == {{reflist}} ==Viungo vya nje== * [http://www.geonames.org Geonames.org] {{Mito ya Tanzania}} {{mbegu-jio-TZ}} [[Jamii:Mito ya Tanzania]] [[Jamii:Mkoa wa Songwe]] bvitqhlu3e6tuh47xsosmefyic569c7 Mto Mtuka 0 99275 1566932 1031258 2026-06-06T13:08:28Z Scholarly princess d 89988 1566932 wikitext text/x-wiki '''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[mito]] ya [[mkoa wa Songwe]] ([[Tanzania]] [[Kusini]] [[Magharibi]]). [[File:Mtuka.flac|thumb|Mtuka]] ==Tazama pia== * [[Mito ya Tanzania]] * [[Orodha ya mito ya mkoa wa Songwe]] ==Tanbihi== {{reflist}} ==Viungo vya nje== * [http://www.geonames.org Geonames.org] {{Mito ya Tanzania}} {{mbegu-jio-TZ}} [[Jamii:Mito ya Tanzania]] [[Jamii:Mkoa wa Songwe]] c4raunbb4cgkv3xlv5xie1e829p1ym2 Mto Munyangwa 0 99278 1566933 1562030 2026-06-06T13:09:49Z Scholarly princess d 89988 1566933 wikitext text/x-wiki [[File:Munyangwa.flac|thumb|Munyangwa]] '''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[mito]] ya [[mkoa wa Songwe]] ([[Tanzania]] [[Kusini]] [[Magharibi]]). ==Tazama pia== * [[Mito ya Tanzania]] * [[Orodha ya mito ya mkoa wa Songwe]] == Marejeo == {{reflist}} ==Viungo vya nje== * [http://www.geonames.org Geonames.org] {{Mito ya Tanzania}} {{mbegu-jio-TZ}} [[Jamii:Mito ya Tanzania]] [[Jamii:Mkoa wa Songwe]] 1wv6oo67xz2083260gmakhuf9wt0dtp Kisiwa cha Mnemba 0 108811 1566904 1332086 2026-06-06T12:48:31Z Riccardo Riccioni 452 1566904 wikitext text/x-wiki '''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[visiwa]] vya [[mkoa wa Unguja Kaskazini]], [[Zanzibar]], nchini [[Tanzania]], ambacho kinapatikana katika [[Bahari ya Hindi]]. Kina wakazi na ni sehemu ya [[kata]] ya [[Matemwe]]. ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] * [[Funguvisiwa la Zanzibar]] ==Tanbihi== {{reflist}} ==Viungo vya nje== * [http://www.geonames.org Geonames.org] {{mbegu-jio-unguja}} [[Jamii:Visiwa vya Tanzania]] [[Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi]] [[Jamii:Mkoa wa Kaskazini Unguja]] 9ad1vmio4dqb1vvztht6hlkjufrxsh5 Kisiwa cha Popo (Unguja) 0 108813 1566911 1332087 2026-06-06T12:55:15Z Riccardo Riccioni 452 1566911 wikitext text/x-wiki '''Kisiwa cha Popo''' ni kati ya [[visiwa]] vya [[Unguja Kaskazini 'A'|wilaya ya Kaskazini A]], [[mkoa wa Unguja Kaskazini]], [[Zanzibar]], nchini [[Tanzania]], ambacho kinapatikana katika [[Bahari ya Hindi]]. ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] * [[Funguvisiwa la Zanzibar]] ==Tanbihi== {{reflist}} ==Viungo vya nje== * [http://www.geonames.org Geonames.org] {{mbegu-jio-unguja}} [[Jamii:Visiwa vya Tanzania]] [[Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi]] [[Jamii:Mkoa wa Kaskazini Unguja]] iw40q1o18jm7hru136by7cpnfwhot3b Kisiwa cha Tele 0 108818 1566918 1055129 2026-06-06T12:58:02Z Riccardo Riccioni 452 1566918 wikitext text/x-wiki '''{{PAGENAME}}''' (pia: '''Tali''') ni kati ya [[visiwa]] vya [[mkoa wa Unguja Mjini Magharibi]], [[Zanzibar]], nchini [[Tanzania]], ambacho kinapatikana katika [[Bahari ya Hindi]]. ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] * [[Funguvisiwa la Zanzibar]] ==Tanbihi== {{reflist}} ==Viungo vya nje== * [http://www.geonames.org Geonames.org] {{mbegu-jio-unguja}} [[Jamii:Visiwa vya Tanzania]] [[Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi]] [[Jamii:Mkoa wa Unguja Mjini Magharibi]] [[Jamii:Zanzibar]] enejc500nmpixzfq8md6hs7a0l4x3f6 Kisiwa cha Funzi (Pemba) 0 108823 1566974 1055697 2026-06-06T14:17:45Z Riccardo Riccioni 452 1566974 wikitext text/x-wiki '''Kisiwa cha Funzi''' ni kati ya [[visiwa]] vya [[wilaya ya Wete]], [[mkoa wa Pemba Kaskazini]], [[Zanzibar]], nchini [[Tanzania]], ambacho kinapatikana katika [[Bahari ya Hindi]]. ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] * [[Funguvisiwa la Zanzibar]] == Marejeo == {{reflist}} ==Viungo vya nje== * [http://www.geonames.org Geonames.org] {{mbegu-jio-pemba}} [[Jamii:Visiwa vya Tanzania]] [[Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi]] [[Jamii:wilaya ya Wete]] [[Jamii:Zanzibar]] g5lbh4c1qe83t98eaq3xbjr3wf6bmdc Kisiwa cha Kashani 0 108826 1566968 1561648 2026-06-06T14:15:39Z Riccardo Riccioni 452 1566968 wikitext text/x-wiki '''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[visiwa]] vya [[wilaya ya Wete]], [[mkoa wa Pemba Kaskazini]], [[Zanzibar]], nchini [[Tanzania]], ambacho kinapatikana katika [[Bahari ya Hindi]]. ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] * [[Funguvisiwa la Zanzibar]] == Marejeo == {{reflist}} ==Viungo vya nje== * [http://www.geonames.org Geonames.org] {{mbegu-jio-pemba}} [[Jamii:Visiwa vya Tanzania]] [[Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi]] [[Jamii:wilaya ya Wete]] [[Jamii:Zanzibar]] jghejimprz21xozqp16e9njglcuinnu Kisiwa Hamisi 0 108828 1566963 1055144 2026-06-06T14:13:23Z Riccardo Riccioni 452 1566963 wikitext text/x-wiki '''{{PAGENAME}}''' (pia: '''Usubi''') ni kati ya [[visiwa]] vya [[wilaya ya Micheweni]], [[mkoa wa Pemba Kusini]], [[Zanzibar]], nchini [[Tanzania]], ambacho kinapatikana katika [[Bahari ya Hindi]] karibu na [[Pemba (kisiwa)|Pemba]]. ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] * [[Funguvisiwa la Zanzibar]] == Marejeo == {{reflist}} {{mbegu-jio-pemba}} [[Jamii:Visiwa vya Tanzania]] [[Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi]] [[Jamii:wilaya ya Micheweni]] [[Jamii:Zanzibar]] k0ibrf1cdlvl42luykz4mxy63wdmn42 1566966 1566963 2026-06-06T14:14:41Z Riccardo Riccioni 452 1566966 wikitext text/x-wiki '''{{PAGENAME}}''' (pia: '''Usubi''') ni kati ya [[visiwa]] vya [[wilaya ya Micheweni]], [[mkoa wa Pemba Kaskazini]], [[Zanzibar]], nchini [[Tanzania]], ambacho kinapatikana katika [[Bahari ya Hindi]] karibu na [[Pemba (kisiwa)|Pemba]]. ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] * [[Funguvisiwa la Zanzibar]] == Marejeo == {{reflist}} {{mbegu-jio-pemba}} [[Jamii:Visiwa vya Tanzania]] [[Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi]] [[Jamii:wilaya ya Micheweni]] [[Jamii:Zanzibar]] tj18c12f1favukyp4yofte1bnsg2qef Kisiwa Kamata 0 108829 1566964 1055145 2026-06-06T14:13:38Z Riccardo Riccioni 452 1566964 wikitext text/x-wiki '''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[visiwa]] vya [[wilaya ya Micheweni]], [[mkoa wa Pemba Kusini]], [[Zanzibar]], nchini [[Tanzania]], ambacho kinapatikana katika [[Bahari ya Hindi]] karibu na [[Pemba (kisiwa)|Pemba]]. ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] * [[Funguvisiwa la Zanzibar]] == Marejeo == {{reflist}} {{mbegu-jio-pemba}} [[Jamii:Visiwa vya Tanzania]] [[Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi]] [[Jamii:wilaya ya Micheweni]] [[Jamii:Zanzibar]] 0gdoh2nod60sf44lihtv4nflj274s4s 1566967 1566964 2026-06-06T14:14:52Z Riccardo Riccioni 452 1566967 wikitext text/x-wiki '''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[visiwa]] vya [[wilaya ya Micheweni]], [[mkoa wa Pemba Kaskazini]], [[Zanzibar]], nchini [[Tanzania]], ambacho kinapatikana katika [[Bahari ya Hindi]] karibu na [[Pemba (kisiwa)|Pemba]]. ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] * [[Funguvisiwa la Zanzibar]] == Marejeo == {{reflist}} {{mbegu-jio-pemba}} [[Jamii:Visiwa vya Tanzania]] [[Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi]] [[Jamii:wilaya ya Micheweni]] [[Jamii:Zanzibar]] af9t6lh8udvvxesfzojrgqywlqx1237 Kisiwa Ngombe 0 108831 1566956 1565185 2026-06-06T13:22:48Z Riccardo Riccioni 452 1566956 wikitext text/x-wiki '''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[visiwa]] vya [[wilaya ya Chake Chake]], [[mkoa wa Pemba Kusini]], [[Zanzibar]], nchini [[Tanzania]], ambacho kinapatikana katika [[Bahari ya Hindi]] karibu na [[Pemba (kisiwa)|Pemba]]. ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] * [[Funguvisiwa la Zanzibar]] == Marejeo == {{reflist}} {{mbegu-jio-pemba}} [[Jamii:Visiwa vya Tanzania]] [[Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi]] [[Jamii:wilaya ya Chake Chake]] [[Jamii:Zanzibar]] j0t1mlnmbm6dfihuqxq015qjf1t15zy Kisiwa cha Kojani 0 108834 1566973 1553290 2026-06-06T14:17:00Z Riccardo Riccioni 452 1566973 wikitext text/x-wiki '''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[visiwa]] vya [[wilaya ya Wete]], [[mkoa wa Pemba Kaskazini]], [[Zanzibar]], nchini [[Tanzania]], ambacho kinapatikana katika [[Bahari ya Hindi]]. Kina wakazi. ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] * [[Funguvisiwa la Zanzibar]] == Marejeo == {{reflist}} ==Viungo vya nje== * [http://www.geonames.org Geonames.org] {{mbegu-jio-pemba}} [[Jamii:Visiwa vya Tanzania]] [[Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi]] [[Jamii:wilaya ya Wete]] [[Jamii:Zanzibar]] ig4j70j6n0c0mn4f3yuooija6s55dvf Kisiwa cha Kokota 0 108835 1566972 1554725 2026-06-06T14:16:46Z Riccardo Riccioni 452 1566972 wikitext text/x-wiki '''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[visiwa]] vya [[wilaya ya Wete]], [[mkoa wa Pemba Kaskazini]], [[Zanzibar]], nchini [[Tanzania]], ambacho kinapatikana katika [[Bahari ya Hindi]]. Kina wakazi. ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] * [[Funguvisiwa la Zanzibar]] == Marejeo == {{reflist}} ==Viungo vya nje== * [http://www.geonames.org Geonames.org] {{mbegu-jio-pemba}} [[Jamii:Visiwa vya Tanzania]] [[Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi]] [[Jamii:wilaya ya Wete]] [[Jamii:Zanzibar]] ig4j70j6n0c0mn4f3yuooija6s55dvf Kisiwa cha Mbali 0 108838 1566961 1055154 2026-06-06T14:12:07Z Riccardo Riccioni 452 1566961 wikitext text/x-wiki '''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[visiwa]] vya [[wilaya ya Chake Chake]], [[mkoa wa Pemba Kusini]], [[Zanzibar]], nchini [[Tanzania]], ambacho kinapatikana katika [[Bahari ya Hindi]] karibu na [[Pemba (kisiwa)|Pemba]]. ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] * [[Funguvisiwa la Zanzibar]] == Marejeo == {{reflist}} {{mbegu-jio-pemba}} [[Jamii:Visiwa vya Tanzania]] [[Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi]] [[Jamii:wilaya ya Chake Chake]] [[Jamii:Zanzibar]] j0t1mlnmbm6dfihuqxq015qjf1t15zy 1566962 1566961 2026-06-06T14:12:46Z Riccardo Riccioni 452 1566962 wikitext text/x-wiki '''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[visiwa]] vya [[wilaya ya Micheweni]], [[mkoa wa Pemba Kusini]], [[Zanzibar]], nchini [[Tanzania]], ambacho kinapatikana katika [[Bahari ya Hindi]] karibu na [[Pemba (kisiwa)|Pemba]]. ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] * [[Funguvisiwa la Zanzibar]] == Marejeo == {{reflist}} {{mbegu-jio-pemba}} [[Jamii:Visiwa vya Tanzania]] [[Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi]] [[Jamii:wilaya ya Micheweni]] [[Jamii:Zanzibar]] 0gdoh2nod60sf44lihtv4nflj274s4s 1566965 1566962 2026-06-06T14:14:28Z Riccardo Riccioni 452 1566965 wikitext text/x-wiki '''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[visiwa]] vya [[wilaya ya Micheweni]], [[mkoa wa Pemba Kaskazini]], [[Zanzibar]], nchini [[Tanzania]], ambacho kinapatikana katika [[Bahari ya Hindi]] karibu na [[Pemba (kisiwa)|Pemba]]. ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] * [[Funguvisiwa la Zanzibar]] == Marejeo == {{reflist}} {{mbegu-jio-pemba}} [[Jamii:Visiwa vya Tanzania]] [[Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi]] [[Jamii:wilaya ya Micheweni]] [[Jamii:Zanzibar]] af9t6lh8udvvxesfzojrgqywlqx1237 Kisiwa cha Njao 0 108841 1566969 1555917 2026-06-06T14:15:51Z Riccardo Riccioni 452 1566969 wikitext text/x-wiki '''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[visiwa]] vya [[wilaya ya Wete]], [[mkoa wa Pemba Kaskazini]], [[Zanzibar]], nchini [[Tanzania]], ambacho kinapatikana katika [[Bahari ya Hindi]]. ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] * [[Funguvisiwa la Zanzibar]] == Marejeo == {{reflist}} ==Viungo vya nje== * [http://www.geonames.org Geonames.org] {{mbegu-jio-pemba}} [[Jamii:Visiwa vya Tanzania]] [[Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi]] [[Jamii:wilaya ya Wete]] [[Jamii:Zanzibar]] jghejimprz21xozqp16e9njglcuinnu Kisiwa cha Uvinje 0 108846 1566971 1559419 2026-06-06T14:16:35Z Riccardo Riccioni 452 1566971 wikitext text/x-wiki '''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[visiwa]] vya [[wilaya ya Wete]], [[mkoa wa Pemba Kaskazini]], [[Zanzibar]], nchini [[Tanzania]], ambacho kinapatikana katika [[Bahari ya Hindi]]. Kina wakazi. ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] * [[Funguvisiwa la Zanzibar]] == Marejeo == {{reflist}} ==Viungo vya nje== * [http://www.geonames.org Geonames.org] {{mbegu-jio-pemba}} [[Jamii:Visiwa vya Tanzania]] [[Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi]] [[Jamii:wilaya ya Wete]] [[Jamii:Zanzibar]] ig4j70j6n0c0mn4f3yuooija6s55dvf Kisiwa cha Vikunguni 0 108847 1566975 1560117 2026-06-06T14:17:57Z Riccardo Riccioni 452 1566975 wikitext text/x-wiki '''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[visiwa]] vya [[wilaya ya Wete]], [[mkoa wa Pemba Kaskazini]], [[Zanzibar]], nchini [[Tanzania]], ambacho kinapatikana katika [[Bahari ya Hindi]]. ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] * [[Funguvisiwa la Zanzibar]] == Marejeo == {{reflist}} ==Viungo vya nje== * [http://www.geonames.org Geonames.org] {{mbegu-jio-pemba}} [[Jamii:Visiwa vya Tanzania]] [[Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi]] [[Jamii:wilaya ya Wete]] [[Jamii:Zanzibar]] 90zg2hpopkc0oi8h6muafj7yl3mgz13 Kisiwa cha Makongwe 0 108853 1566950 1560358 2026-06-06T13:19:40Z Riccardo Riccioni 452 1566950 wikitext text/x-wiki '''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[visiwa]] vya [[wilaya ya Mkoani]], [[mkoa wa Pemba Kusini]], [[Zanzibar]], nchini [[Tanzania]], ambacho kinapatikana katika [[Bahari ya Hindi]] karibu na [[Pemba (kisiwa)|Pemba]]. ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] * [[Funguvisiwa la Zanzibar]] == Marejeo == {{reflist}} {{mbegu-jio-pemba}} [[Jamii:Visiwa vya Tanzania]] [[Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi]] [[Jamii:wilaya ya Mkoani]] [[Jamii:Zanzibar]] bqr6eu8qid0resg6e8uim2aqjdkcvc2 1566952 1566950 2026-06-06T13:20:28Z Riccardo Riccioni 452 1566952 wikitext text/x-wiki '''{{PAGENAME}}''' (pia: '''Makoongwe''') ni kati ya [[visiwa]] vya [[wilaya ya Mkoani]], [[mkoa wa Pemba Kusini]], [[Zanzibar]], nchini [[Tanzania]], ambacho kinapatikana katika [[Bahari ya Hindi]] karibu na [[Pemba (kisiwa)|Pemba]]. ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] * [[Funguvisiwa la Zanzibar]] == Marejeo == {{reflist}} {{mbegu-jio-pemba}} [[Jamii:Visiwa vya Tanzania]] [[Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi]] [[Jamii:wilaya ya Mkoani]] [[Jamii:Zanzibar]] naf65g88a0esakk1gqsrkx2utm2f4ma Kisiwa cha Matumbene 0 108856 1566947 1561970 2026-06-06T13:18:08Z Riccardo Riccioni 452 1566947 wikitext text/x-wiki '''{{PAGENAME}}''' (pia: '''Matumbini''') ni kati ya [[visiwa]] vya [[wilaya ya Mkoani]], [[mkoa wa Pemba Kusini]], [[Zanzibar]], nchini [[Tanzania]], ambacho kinapatikana katika [[Bahari ya Hindi]] karibu na [[Pemba (kisiwa)|Pemba]]. ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] * [[Funguvisiwa la Zanzibar]] == Marejeo == {{reflist}} {{mbegu-jio-pemba}} [[Jamii:Visiwa vya Tanzania]] [[Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi]] [[Jamii:wilaya ya Mkoani]] [[Jamii:Zanzibar]] 0dm49n7rhohoi52jnstuw5l6rrfuizb Kisiwa cha Misali 0 108857 1566953 1055173 2026-06-06T13:21:57Z Riccardo Riccioni 452 Riccardo Riccioni moved page [[Kisiwa cha Mesali]] to [[Kisiwa cha Misali]] over redirect: usahihi wa jina 1055173 wikitext text/x-wiki '''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[visiwa]] vya [[mkoa wa Pemba Kusini]], [[Zanzibar]], nchini [[Tanzania]], ambacho kinapatikana katika [[Bahari ya Hindi]]. ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] * [[Funguvisiwa la Zanzibar]] ==Tanbihi== {{reflist}} ==Viungo vya nje== * [http://www.geonames.org Geonames.org] {{mbegu-jio-TZ}} [[Jamii:Visiwa vya Tanzania]] [[Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi]] [[Jamii:Mkoa wa Pemba Kusini]] [[Jamii:Zanzibar]] 40onrp4fpqvdiv3oqzvsacowrmewq2w 1566955 1566953 2026-06-06T13:22:29Z Riccardo Riccioni 452 1566955 wikitext text/x-wiki '''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[visiwa]] vya [[wilaya ya Chake Chake]], [[mkoa wa Pemba Kusini]], [[Zanzibar]], nchini [[Tanzania]], ambacho kinapatikana katika [[Bahari ya Hindi]] karibu na [[Pemba (kisiwa)|Pemba]]. ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] * [[Funguvisiwa la Zanzibar]] == Marejeo == {{reflist}} {{mbegu-jio-pemba}} [[Jamii:Visiwa vya Tanzania]] [[Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi]] [[Jamii:wilaya ya Chake Chake]] [[Jamii:Zanzibar]] j0t1mlnmbm6dfihuqxq015qjf1t15zy Kisiwa cha Panani 0 108860 1566957 1563519 2026-06-06T13:23:02Z Riccardo Riccioni 452 1566957 wikitext text/x-wiki '''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[visiwa]] vya [[wilaya ya Chake Chake]], [[mkoa wa Pemba Kusini]], [[Zanzibar]], nchini [[Tanzania]], ambacho kinapatikana katika [[Bahari ya Hindi]] karibu na [[Pemba (kisiwa)|Pemba]]. ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] * [[Funguvisiwa la Zanzibar]] == Marejeo == {{reflist}} {{mbegu-jio-pemba}} [[Jamii:Visiwa vya Tanzania]] [[Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi]] [[Jamii:wilaya ya Chake Chake]] [[Jamii:Zanzibar]] j0t1mlnmbm6dfihuqxq015qjf1t15zy Kisiwa cha Panza 0 108861 1566945 1551450 2026-06-06T13:17:22Z Riccardo Riccioni 452 1566945 wikitext text/x-wiki '''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[visiwa]] vya [[wilaya ya Mkoani]], [[mkoa wa Pemba Kusini]], [[Zanzibar]], nchini [[Tanzania]], ambacho kinapatikana katika [[Bahari ya Hindi]] karibu na [[Pemba (kisiwa)|Pemba]]. Kina wakazi. ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] * [[Funguvisiwa la Zanzibar]] == Marejeo == {{reflist}} {{mbegu-jio-pemba}} [[Jamii:Visiwa vya Tanzania]] [[Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi]] [[Jamii:wilaya ya Mkoani]] [[Jamii:Zanzibar]] 5fp2urzr9uf7uwra367iyepg2hjyz4k Kisiwa cha Nyange 0 109051 1566916 1558154 2026-06-06T12:57:31Z Riccardo Riccioni 452 1566916 wikitext text/x-wiki '''{{PAGENAME}}''' (pia: '''Nakupenda Bis''') ni kati ya [[visiwa]] vya [[mkoa wa Unguja Mjini Magharibi]], [[Zanzibar]], nchini [[Tanzania]], ambacho kinapatikana katika [[Bahari ya Hindi]]. ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] * [[Funguvisiwa la Zanzibar]] == Marejeo == {{reflist}} ==Viungo vya nje== * [http://www.geonames.org Geonames.org] {{mbegu-jio-unguja}} [[Jamii:Visiwa vya Tanzania]] [[Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi]] [[Jamii:Mkoa wa Unguja Mjini Magharibi]] [[Jamii:Zanzibar]] 2rxm3dik05rtogrscpbfjcpkqxmd0xh Kisiwa cha Kibandiko 0 109052 1566905 1560489 2026-06-06T12:49:25Z Riccardo Riccioni 452 Ukurasa umeelekezwa kwenda [[Kisiwa cha Changuu]] 1566905 wikitext text/x-wiki #REDIRECT[[kisiwa cha Changuu]] nwknx4xd4fm0fes96gndri9w4lcfnns Kisiwa cha Jombe 0 125301 1566944 1562418 2026-06-06T13:16:59Z Riccardo Riccioni 452 1566944 wikitext text/x-wiki '''{{PAGENAME}}''' (pia: '''Yombe, Yombi''') ni kati ya [[visiwa]] vya [[wilaya ya Mkoani]], [[mkoa wa Pemba Kusini]], [[Zanzibar]], nchini [[Tanzania]], ambacho kinapatikana katika [[Bahari ya Hindi]] karibu na [[Pemba (kisiwa)|Pemba]]. ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] * [[Funguvisiwa la Zanzibar]] == Marejeo == {{reflist}} {{mbegu-jio-pemba}} [[Jamii:Visiwa vya Tanzania]] [[Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi]] [[Jamii:wilaya ya Mkoani]] [[Jamii:Zanzibar]] 7vfcgiqt57n8rpcaoyyrgj0ymr8wvrt Kisiwa cha Kuji 0 125302 1566937 1562951 2026-06-06T13:14:19Z Riccardo Riccioni 452 1566937 wikitext text/x-wiki '''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[visiwa]] vya [[wilaya ya Mkoani]], [[mkoa wa Pemba Kusini]], [[Zanzibar]], nchini [[Tanzania]], ambacho kinapatikana katika [[Bahari ya Hindi]] karibu na [[Pemba (kisiwa)|Pemba]]. ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] * [[Funguvisiwa la Zanzibar]] == Marejeo == {{reflist}} {{mbegu-jio-pemba}} [[Jamii:Visiwa vya Tanzania]] [[Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi]] [[Jamii:wilaya ya Mkoani]] [[Jamii:Zanzibar]] bqr6eu8qid0resg6e8uim2aqjdkcvc2 Kisiwa cha Kwata Islet 0 125303 1566949 1559552 2026-06-06T13:18:37Z Riccardo Riccioni 452 1566949 wikitext text/x-wiki '''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[visiwa]] vya [[wilaya ya Mkoani]], [[mkoa wa Pemba Kusini]], [[Zanzibar]], nchini [[Tanzania]], ambacho kinapatikana katika [[Bahari ya Hindi]] karibu na [[Pemba (kisiwa)|Pemba]]. ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] * [[Funguvisiwa la Zanzibar]] == Marejeo == {{reflist}} {{mbegu-jio-pemba}} [[Jamii:Visiwa vya Tanzania]] [[Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi]] [[Jamii:wilaya ya Mkoani]] [[Jamii:Zanzibar]] bqr6eu8qid0resg6e8uim2aqjdkcvc2 Kisiwa cha Makoongwe 0 125304 1566951 1560280 2026-06-06T13:20:09Z Riccardo Riccioni 452 Ukurasa umeelekezwa kwenda [[Kisiwa cha Makongwe]] 1566951 wikitext text/x-wiki #REDIRECT[[Kisiwa cha Makongwe]] lt7f3q9hlebihgu95fkcbepgfu43l05 Kisiwa cha Matumbi Makubwa 0 125305 1566948 1561059 2026-06-06T13:18:21Z Riccardo Riccioni 452 1566948 wikitext text/x-wiki '''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[visiwa]] vya [[wilaya ya Mkoani]], [[mkoa wa Pemba Kusini]], [[Zanzibar]], nchini [[Tanzania]], ambacho kinapatikana katika [[Bahari ya Hindi]] karibu na [[Pemba (kisiwa)|Pemba]]. ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] * [[Funguvisiwa la Zanzibar]] == Marejeo == {{reflist}} {{mbegu-jio-pemba}} [[Jamii:Visiwa vya Tanzania]] [[Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi]] [[Jamii:wilaya ya Mkoani]] [[Jamii:Zanzibar]] bqr6eu8qid0resg6e8uim2aqjdkcvc2 Kisiwa cha Shamiani 0 125306 1566941 1561842 2026-06-06T13:16:10Z Riccardo Riccioni 452 1566941 wikitext text/x-wiki '''{{PAGENAME}}''' (pia: '''Kimani''') ni kati ya [[visiwa]] vya [[wilaya ya Mkoani]], [[mkoa wa Pemba Kusini]], [[Zanzibar]], nchini [[Tanzania]], ambacho kinapatikana katika [[Bahari ya Hindi]] karibu na [[Pemba (kisiwa)|Pemba]]. ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] * [[Funguvisiwa la Zanzibar]] == Marejeo == {{reflist}} {{mbegu-jio-pemba}} [[Jamii:Visiwa vya Tanzania]] [[Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi]] [[Jamii:wilaya ya Mkoani]] [[Jamii:Zanzibar]] s0mpevx4bqv5mdqhekksgslriv7mfth 1566942 1566941 2026-06-06T13:16:28Z Riccardo Riccioni 452 1566942 wikitext text/x-wiki '''{{PAGENAME}}''' (pia: '''Kiweni''') ni kati ya [[visiwa]] vya [[wilaya ya Mkoani]], [[mkoa wa Pemba Kusini]], [[Zanzibar]], nchini [[Tanzania]], ambacho kinapatikana katika [[Bahari ya Hindi]] karibu na [[Pemba (kisiwa)|Pemba]]. ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] * [[Funguvisiwa la Zanzibar]] == Marejeo == {{reflist}} {{mbegu-jio-pemba}} [[Jamii:Visiwa vya Tanzania]] [[Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi]] [[Jamii:wilaya ya Mkoani]] [[Jamii:Zanzibar]] 61tmik4bl27ildc0cfl5tcktv9t9005 1566946 1566942 2026-06-06T13:17:43Z Riccardo Riccioni 452 1566946 wikitext text/x-wiki '''{{PAGENAME}}''' (pia: '''Kiweni''') ni kati ya [[visiwa]] vya [[wilaya ya Mkoani]], [[mkoa wa Pemba Kusini]], [[Zanzibar]], nchini [[Tanzania]], ambacho kinapatikana katika [[Bahari ya Hindi]] karibu na [[Pemba (kisiwa)|Pemba]]. Kina wakazi. ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] * [[Funguvisiwa la Zanzibar]] == Marejeo == {{reflist}} {{mbegu-jio-pemba}} [[Jamii:Visiwa vya Tanzania]] [[Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi]] [[Jamii:wilaya ya Mkoani]] [[Jamii:Zanzibar]] a2ejujzm5ufibwbzf9vq01v3jouunwb Kisiwa cha Sumtama 0 125307 1566940 1563503 2026-06-06T13:15:32Z Riccardo Riccioni 452 1566940 wikitext text/x-wiki '''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[visiwa]] vya [[wilaya ya Mkoani]], [[mkoa wa Pemba Kusini]], [[Zanzibar]], nchini [[Tanzania]], ambacho kinapatikana katika [[Bahari ya Hindi]] karibu na [[Pemba (kisiwa)|Pemba]]. ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] * [[Funguvisiwa la Zanzibar]] == Marejeo == {{reflist}} {{mbegu-jio-pemba}} [[Jamii:Visiwa vya Tanzania]] [[Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi]] [[Jamii:wilaya ya Mkoani]] [[Jamii:Zanzibar]] bqr6eu8qid0resg6e8uim2aqjdkcvc2 Matumbulu 0 130235 1566892 1520043 2026-06-06T12:39:54Z Magrethjack 89987 1566892 wikitext text/x-wiki [[File:Matumbulu 0.flac|thumb|Matumbulu]] '''Matumbulu''' ni [[kata]] ya [[Wilaya ya Dodoma mjini]] katika [[Mkoa wa Dodoma]] nchini [[Tanzania]] yenye [[Misimbo ya posta Tanzania|msimbo wa posta]] 41120<ref>{{Rejea tovuti |url=https://tcra.go.tz/document/All%20Postcodes%20List |title=Postcode List Dodoma |accessdate=2020-09-28 |archivedate=2020-09-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200927230623/https://tcra.go.tz/document/All%20Postcodes%20List }} {{Wayback|url=https://tcra.go.tz/document/All%20Postcodes%20List |date=20200927230623 }}</ref>. Katika [[sensa]] ya mwaka [[2022]] wakazi walihesabiwa 11,169 <ref>https://www.nbs.go.tz</ref>. Wakati wa uchaguzi mkuu wa mwaka 2015, idadi ya wakazi ilikadiriwa kuwa 3,789<ref>[https://www.nbs.go.tz/nbs/takwimu/majimbo/MAJIMBOApril_Kisw.pdf Makadirio ya Idadi ya Watu katika Majimbo ya Uchaguzi kwa Mwaka 2016, Tanzania Bara], tovuti ya TBS, iliangaliwa Septemba 2020</ref>. ==Marejeo== {{marejeo}} {{Kata za Wilaya ya Dodoma Mjini}} {{mbegu-jio-dodoma}} [[Jamii:kata za Mkoa wa Dodoma]] [[Jamii:Wilaya ya Dodoma Mjini]] cgp9m687iobwou55hewzykzt6lypmyj Bariadi (mji) 0 130333 1567108 1502470 2026-06-07T11:49:37Z Adamshaha2030 88956 1567108 wikitext text/x-wiki {{Infobox Settlement |jina_rasmi = Bariadi |picha_ya_satelite = Bariadi.jpg |maelezo_ya_picha = |pushpin_map = Tanzania |pushpin_map_caption = Mahali pa Bariadi katika Tanzania |settlement_type = Mji |subdivision_type = [[Madola|Nchi]] |subdivision_name = [[Tanzania]] |subdivision_type1 = [[Mikoa ya Tanzania|Mkoa]] |subdivision_name1 = [[Mkoa wa Simiyu|Simiyu]] |subdivision_type2 = [[Wilaya za Tanzania|Wilaya]] |subdivision_name2 = [[Wilaya ya Bariadi Mjini|Bariadi mjini]] |wakazi_kwa_ujumla = 260,9278 |latd=2 |latm=48 |lats=14 |latNS=S |longd=33 |longm=59 |longs=10 |longEW=E |msimbo_posta = 39101 |website = }} '''Bariadi''' {{Audio-IPA|Bariadi.ogg|Matamshi}} ni [[mji]] katika [[Mkoa wa Simiyu]] ulio [[makao makuu]] ya [[mkoa]]. Ilipata [[halmashauri]] yake ya pekee kuanzia [[mwaka]] [[2012]] ilipotengwa na [[Wilaya ya Bariadi]]. [[Mfumo wa Msimbo wa Posta Tanzania|Misimbo ya posta]] huanza kwa namba '''391'''<ref>[ https://www.tcra.go.tz/images/documents/postcode/tzPostcodeList.pdf {{Wayback|url=https://www.tcra.go.tz/images/documents/postcode/tzPostcodeList.pdf |date=20180805072810 }} TCRA Postcode List, Simiyu], iliangaliwa Oktoba 2020</ref>. Wakati wa [[uchaguzi mkuu]] wa mwaka [[2015]], eneo la mji ulikuwa na wakazi 167,508 walioishi katika [[kata]] 10<ref>[https://www.nbs.go.tz/nbs/takwimu/majimbo/MAJIMBOApril_Kisw.pdf Makadirio ya Idadi ya Watu katika Majimbo ya Uchaguzi kwa Mwaka 2016 Tanzania Bara] April, 2016. Ofisi ya Taifa ya Takwimu Wizara ya Fedha na Mipango, Dar es Salaam</ref>. Katika [[sensa]] ya mwaka [[2022]] wakazi walihesabiwa 260,927 <ref>https://www.nbs.go.tz</ref>. ==Marejeo== {{marejeo}} {{Kata za Wilaya ya Bariadi Mjini}} {{mbegu-jio-simiyu}} [[Jamii:Wilaya ya Bariadi Mjini]] [[Jamii:wilaya za Mkoa wa Simiyu|B]] ed067v3qqaohc2zs8v36xaan2i3d44f Chamwino (maana) 0 130523 1566885 1132107 2026-06-06T12:27:40Z Magrethjack 89987 1566885 wikitext text/x-wiki [[File:Chamwino.flac|thumb|Chamwino]] '''Chamwino''' inaweza kumaanisha * [[Wilaya ya Chamwino]] katika [[Mkoa wa Dodoma]] * [[Chamwino mjini]], kata na mji mdogo katika [[Wilaya ya Chamwino]], [[Mkoa wa Dodoma]] * [[Chamwino (Dodoma mjini)]], kata ya [[Wilaya ya Dodoma Mjini]] katika [[Mkoa wa Dodoma]], Tanzania * [[Chamwino (Morogoro mjini)]], kata ya [[Manisipaa ya Morogoro]], Tanzania {{maana}} gg0hl147ys04937jq07djf1yrnkt4d6 Geita (mji) 0 130549 1566910 1308845 2026-06-06T12:54:04Z Nasma kauto 89998 1566910 wikitext text/x-wiki [[File:Geita.flac|thumb|Geita]] {{Coord|-2.874783|32.229218|display=title}} '''Geita''' ni [[mji]] na [[makao makuu]] ya [[mkoa wa Geita]] iliyopata [[halmashauri]] yake ya pekee mnamo mwaka 2012<ref>[http://www.geitatc.go.tz/history History], Tovuti ya Geita Town Council, iliangaliwa mnamo Oktoba 2020</ref>. Mji wote huwa na eneo la [[kilomita za mraba]] 1080 na maeneo yake yalitengwa na [[Wilaya ya Geita]]. [[Msimbo wa posta]] ni 30101. <ref>[https://www.tcra.go.tz/images/documents/postcode/Combined-Postcode-List_Final.pdf Combined postcode list] {{Wayback|url=https://www.tcra.go.tz/images/documents/postcode/Combined-Postcode-List_Final.pdf |date=20180726164146 }}, mwaka 2018</ref> Mnamo mwaka 2015 idadi ya wakazi wa Geita mjini ilikadiriwa kuwa na watu 192,541<ref>[https://www.nbs.go.tz/nbs/takwimu/majimbo/MAJIMBOApril_Kisw.pdf Makadirio ya Idadi ya Watu katika Majimbo ya Uchaguzi kwa Mwaka 2016, Tanzania Bara], Ofisi ya Taifa ya Takwimu, Dar es Salaam uk. 11</ref> Mwaka [[2022]] walihesabiwa 361,671 <ref>https://www.nbs.go.tz</ref>. [[Uchumi]] wa Geita na kuukua kwa mji umetegemea upatikanaji wa [[dhahabu]] katika [[Mwamba (jiolojia)|miamba]] ya mazingira. [[Uchimbaji madini|Uchimbaji]] unatekelezwa na wachimbaji wadogo na [[kampuni]] ya [[AngloGold Ashanti]] inayoajiri watu 5,000<ref>[http://www.aga-reports.com/19/download/AGA-OP19-geita.pdf AngloGold Ashanti, Operational profile 2019, Geita, Tanzania], taarifa ya kampuni, iliangaliwa Oktoba 2018</ref>. ==Marejeo== {{marejeo}} ==Viungo vya nje== * [http://www.geitatc.go.tz/ Geita Town Council], tovuti rasmi {{Kata za Wilaya ya Geita Mjini}} {{mbegu-jio-geita}} [[Jamii:Wilaya ya Geita Mjini]] [[Jamii:wilaya za Mkoa wa Geita|G]] [[Jamii:Miji ya Tanzania]] 5gy0vrquibu3vgtys73hg1dwvwl6m1w 1567109 1566910 2026-06-07T11:52:13Z Adamshaha2030 88956 Nimeweka Matamshi ya Mji wa Geita 1567109 wikitext text/x-wiki [[File:Geita.flac|thumb|Geita]] {{Coord|-2.874783|32.229218|display=title}} '''Geita''' {{Audio-IPA|Geita.ogg|Matamshi}}ni [[mji]] na [[makao makuu]] ya [[mkoa wa Geita]] iliyopata [[halmashauri]] yake ya pekee mnamo mwaka 2012<ref>[http://www.geitatc.go.tz/history History], Tovuti ya Geita Town Council, iliangaliwa mnamo Oktoba 2020</ref>. Mji wote huwa na eneo la [[kilomita za mraba]] 1080 na maeneo yake yalitengwa na [[Wilaya ya Geita]]. [[Msimbo wa posta]] ni 30101. <ref>[https://www.tcra.go.tz/images/documents/postcode/Combined-Postcode-List_Final.pdf Combined postcode list] {{Wayback|url=https://www.tcra.go.tz/images/documents/postcode/Combined-Postcode-List_Final.pdf |date=20180726164146 }}, mwaka 2018</ref> Mnamo mwaka 2015 idadi ya wakazi wa Geita mjini ilikadiriwa kuwa na watu 192,541<ref>[https://www.nbs.go.tz/nbs/takwimu/majimbo/MAJIMBOApril_Kisw.pdf Makadirio ya Idadi ya Watu katika Majimbo ya Uchaguzi kwa Mwaka 2016, Tanzania Bara], Ofisi ya Taifa ya Takwimu, Dar es Salaam uk. 11</ref> Mwaka [[2022]] walihesabiwa 361,671 <ref>https://www.nbs.go.tz</ref>. [[Uchumi]] wa Geita na kuukua kwa mji umetegemea upatikanaji wa [[dhahabu]] katika [[Mwamba (jiolojia)|miamba]] ya mazingira. [[Uchimbaji madini|Uchimbaji]] unatekelezwa na wachimbaji wadogo na [[kampuni]] ya [[AngloGold Ashanti]] inayoajiri watu 5,000<ref>[http://www.aga-reports.com/19/download/AGA-OP19-geita.pdf AngloGold Ashanti, Operational profile 2019, Geita, Tanzania], taarifa ya kampuni, iliangaliwa Oktoba 2018</ref>. ==Marejeo== {{marejeo}} ==Viungo vya nje== * [http://www.geitatc.go.tz/ Geita Town Council], tovuti rasmi {{Kata za Wilaya ya Geita Mjini}} {{mbegu-jio-geita}} [[Jamii:Wilaya ya Geita Mjini]] [[Jamii:wilaya za Mkoa wa Geita|G]] [[Jamii:Miji ya Tanzania]] pbtrd06p3akfqa6q3cei37x8th3gbhk Rombo 0 130716 1566862 1189460 2026-06-06T12:06:11Z Jackline Kelvin 89994 1566862 wikitext text/x-wiki [[File:Rombo.flac|thumb|Rombo]] '''Rombo''' ni [[jina]] la: * [[Wilaya ya Rombo]] nchini [[Tanzania]] * [[Rombo (Kajiado)]] nchini [[Kenya]] {{maana}} jm2i9gyafket3ort40qsvaskkzdyi4w Xiye Bastida 0 135366 1567042 1529576 2026-06-07T09:05:27Z Riccardo Riccioni 452 1567042 wikitext text/x-wiki [[File:Xiye Bastida presentation 2019.png|thumb|Xiye Bastida akifanya uwasilishaji juu ya mabadiliko ya tabianchi, 2019]] [[File:Xiye Bastida dock 2019.png|thumb|Bastida akisubiri kuwasili Thunberg, 2019]] '''Xiye Bastida''' (amezaliwa Atlacomulco, Meksiko, [[18 Aprili]] [[2002]]) ni mwanaharakati wa [[hali ya hewa]] kutoka [[Meksiko]]-[[Chile]] na mwanachama wa [[taifa]] asilia la ''Mexico Otomi - Toltec'' . Bastida ni mmoja wa waandaaji wakuu wa ''Fridays for Future'' katika [[jiji]] la [[New York]] na amekuwa [[sauti]] inayoongoza kwa wenyeji na kujulikana kwa wahamiaji katika harakati za hali ya hewa.<ref>{{cite journal|url= https://www.vox.com/identities/2019/10/11/20904791/young-climate-activists-of-color |title=Meet the young activists of color who are leading the charge against climate disaster|journal=Vox|first=Nylah|last=Burton|date=11 October 2019|access-date=3 February 2020}}</ref> Yeye yuko kwenye kamati ya usimamizi ya People's Climate Movement na mwanachama wa zamani wa ''Sunrise Movement'' na ''Extinction Rebellion'' . Pia ni mwanzilishi mwenza wa ''Re-Earth Initiative'', [[shirika]] la kimataifa lisilo la faida. == Maisha ya awali na elimu == Bastida alizaliwa na Mindahi na Geraldine, ambao pia ni watunza [[mazingira]],<ref name="aspen">{{cite journal|url= https://www.aspentimes.com/news/youth-activists-stress-collaboration-urgency-to-respond-to-climate-change/ |title=Youth activists stress collaboration, urgency to respond to climate change|journal=Aspen Times|first=Maddie|last=Vincent|date=17 August 2019|access-date=3 February 2020}}</ref> na kukulia katika mji wa San Pedro Tultepec huko Lerma.<ref>{{cite journal|url= https://www.teenvogue.com/video/watch/how-an-indigenous-teen-climate-activist-plans-to-change-the-world |title=How an Indigenous Teen Climate Activist Plans to Change the World|journal=Teen Vogue|date=19 December 2019|access-date=3 February 2020}}</ref><ref>{{cite journal|url= https://e360.yale.edu/features/from-a-young-climate-movement-leader-a-determined-call-for-action |title=From a Young Climate Movement Leader, a Determined Call for Action|journal=Yale Environment 365|first=Katherine|last=Bagley|date=7 November 2019|access-date=3 February 2020}}</ref> Yeye ni wa Otomi - Toltec (mwenye [[asili]] ya Mexiko) na Aztec upande wa baba yake na mzaliwa wa Uropa wa asili ya Celtic kwa mama yake.<ref>{{cite journal|url=https://yonearth.org/podcast-archive/episode-46-xiye-bastida-global-youth-leader-strike-with-us/|title=Episode 46 – Xiye Bastida, Global Youth Leader: "Strike with Us!"|journal=Yale Environment 360|first=Aaron William|last=Perry|date=27 August 2019|access-date=3 February 2020|archive-date=2020-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20200203223138/https://yonearth.org/podcast-archive/episode-46-xiye-bastida-global-youth-leader-strike-with-us/|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite journal|url= https://www.cnnchile.com/cop25/xiye-bastida-activista-madre-chilena-greta-thunberg_20190828/ |title=Xiye Bastida, la adolescente de madre chilena que recibió a Greta Thunberg en su llegada a Nueva York|journal=CNN Chile|first=Desafío|last=Tierra|date=28 August 2019|access-date=3 February 2020|language=es}}</ref> Bastida kwa sasa ana uraia wa nchi mbili, Mexico na Chile.<ref name="interview mag"/> Bastida na [[familia]] yake walihamia katika [[jiji]] la [[New York]] baada ya [[mafuriko]] makubwa kuja katika [[mji]] wao wa San Pedro Tultepec mnamo 2015 kufuatia miaka mitatu ya [[ukame]].<ref>{{cite journal|url= https://www.huffpost.com/entry/xiye-bastida-climate-activism_n_5d8a7ec9e4b0c6d0cef3023e |title=This Teen Climate Activist Is Fighting To Ensure Indigenous And Marginalized Voices Are Being Heard|journal=HuffPost|first=Anna|last=Lucente Sterling|date=25 September 2019|access-date=3 February 2020}}</ref> Bastida alihudhuria [[shule]] ya ''The Beacon School''.<ref name=":0" /> Alianza masomo yake katika [[Chuo Kikuu]] cha [[Pennsylvania]] mnamo 2020.<ref>{{Rejea jarida|last=Meisenzahl|first=Elizabeth|date=28 March 2020|title=Hailing from Tennessee to Indonesia, meet five members of the newly admitted class of 2024|url=https://www.thedp.com/article/2020/03/penn-admitted-students-class-of-2024|access-date=22 September 2020|journal=Daily Pennsylvanian}}</ref> == Uanaharakati== Bastida alianza harakati zake na [[kilabu]] cha mazingira. Klabu hiyo iliandamana huko Albany na ''New York City Hall'' na kushawishi muswada wa ''CLCPA (Climate and Community Leaders Protection Act)'' na muswada wa majengo machafu ''Dirty Buildings Bill''.<ref name="interview mag">{{cite journal|url= https://www.interviewmagazine.com/culture/environmental-activist-xiye-bastida-says-ok-doomers |title=Environmental activist Xiye Bastida says "OK, Doomers"|journal=Interview Magazine|first=Evalena|last=Labayen|date=10 December 2019|access-date=3 February 2020}}</ref> Hapo ndipo aliposikia juu ya [[Greta Thunberg]] na mgomo wake wa hali ya hewa. Bastida alitoa [[hotuba]] juu ya "Indigenous Cosmology" kwenye [[mkutano]] wa 9 wa ''United Nations World Urban Forum'', na alipewa [[tuzo]] ya ''Spirit of the UN'' mnamo 2018.<ref>{{cite web |url= https://www.eomega.org/workshops/teachers/xiye-bastida |title=Xiye Bastida|website=Omega|access-date=3 February 2020}}</ref> Bastida aliongoza shule yake ya upili, ''The Beacon School'',<ref name=":0">{{cite journal|url= https://www.democracynow.org/2019/9/20/global_climate_strike_new_york_minnesota |title="Young People Have Had Enough": Global Climate Strike Youth Activists on Why They Are Marching Today|journal=Democracy Now|date=20 September 2019|access-date=3 February 2020}}</ref> katika mgomo mkubwa wa kwanza wa hali ya hewa katika jiji la New York mnamo 15 Machi 2019. <ref>{{cite journal|url= https://www.npr.org/2020/01/19/797298179/you-need-to-act-now-meet-4-girls-working-to-save-the-warming-world |title='You Need To Act Now': Meet 4 Girls Working To Save The Warming World|journal=NPR|first=Anya|last=Kamenetz|date=19 January 2020|access-date=3 February 2020}}</ref> Yeye na Alexandria Villaseñor walimsalimu rasmi Thunberg baada ya kuwasili kutoka [[Uropa]] kwa mashua mnamo [[Septemba]] 2019 kuhudhuria mkutano wa hali ya hewa wa [[Umoja wa Mataifa]] ''UN Climate Summit''. Xiye amepewa jina la " Greta Thunberg wa Marekani " hata hivyo amesema kwamba "kuwaita wanaharakati vijana' Greta Thunberg' wa nchi yao kunampunguzia Greta uzoefu na mapambano binafsi".<ref>{{Rejea tovuti|title=Meet Xiye Bastida, America's Greta Thunberg|url=https://www.pbs.org/wnet/peril-and-promise/2019/09/meet-xiye-bastida-americas-greta-thunberg/|date=2019-09-19|website=Peril & Promise|language=en-US|access-date=2020-05-18}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=My name is not Greta Thunberg: Why diverse voices matter in the climate movement|url=https://theelders.org/news/my-name-not-greta-thunberg-why-diverse-voices-matter-climate-movement|access-date=2021-04-16|website=theelders.org|language=en}}</ref> ''Teen Vogue'' ilitoa makala ya [[filamu]] fupi ''We Rise'' [[Desemba]] 2019.<ref>{{cite journal|url= https://www.teenvogue.com/story/xiye-bastida-climate-activist-documentary |title=Xiye Bastida Opens Up About the Personal Costs of Activism In Documentary 'We Rise'|journal=Teen Vogue|first=Allegra|last=Kirkland|date=19 December 2019|access-date=3 February 2020}}</ref> Bastida pia ameshirikiana na filamu ya 2040 kuunda video fupi inayoitwa Fikiria Baadaye ikichunguza mandhari ya baadaye na miji ya jiji inaweza kuonekana kama siku zijazo. Bastida alichangia kwenye mkusanyiko wa ''All We Can Save'', [[hadithi]] ya [[wanawake]] wanaoandika juu ya mabadiliko ya [[tabianchi]].<ref>{{Rejea tovuti|title=Contributors|url=https://www.allwecansave.earth/contributors|access-date=2020-12-11|website=All We Can Save|language=en-US|archive-date=2021-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20210207191928/https://www.allwecansave.earth/contributors|url-status=dead}}</ref> Alizungumza kwenye mkutano wa [[uongozi]] juu ya hali ya [[hewa]] ''Leadership Summit on Climate'' ulioandaliwa na [[utawala]] wa Biden, akitoa hotuba akiwataka [[viongozi]] wa ulimwengu kushiriki zaidi katika harakati za hali ya hewa.<ref>{{Rejea tovuti|date=2021-04-23|title=Mexican environmentalist, 19, reprimands world leaders for climate inaction|url=https://mexiconewsdaily.com/news/mexican-environmentalist-reprimands-world-leaders-on-climate/|access-date=2021-04-24|website=Mexico News Daily|language=en-US}}</ref> Wakati hakuweza kupiga [[kura]] huko Marekani kwani yeye sio [[raia]] wa [[Marekani]], Bastida alionyesha kumuunga mkono [[Seneta]] wa [[Massachusetts]] Elizabeth Warren katika uchaguzi wa urais wa 2020, ingawa alisisitiza ushirikiano wa pande mbili wa harakati za hali ya hewa.<ref name="interview mag"/> ==Filmografia== *''We Rise'' (2019) *''imagine the future'' (2020) ==Marejeo== {{marejeo}} {{mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 2002]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanawake wa Meksiko]] [[Jamii:Wanaharakati wa Meksiko]] 9uyygrw1i1r1vilabbx48t37rp23eau Jamii:Wanaharakati wa Mexiko 14 135367 1567044 1435326 2026-06-07T09:07:05Z Riccardo Riccioni 452 Ukurasa umeelekezwa kwenda [[Jamii:Wanaharakati wa Meksiko]] 1567044 wikitext text/x-wiki #REDIRECT[[Jamii:Wanaharakati wa Meksiko]] 7yru97yeptv7afj9vm7oz2zprt7z6l7 Jesús León Santos 0 139956 1567036 1183215 2026-06-07T09:01:57Z Riccardo Riccioni 452 1567036 wikitext text/x-wiki '''Jesús León Santos''' ni [[mwanamazingira]] kutoka [[Mexiko]] aliyepewa [[Tuzo ya Mazingira ya Goldman]] mnamo [[2008]], kwa juhudi zake juu ya [[maendeleo]] endelevu ya [[kilimo]] katika [[mkoa]] wa ''Mixtec'' katika [[jimbo]] la ''Oaxaca''.<ref>{{cite web|url=http://www.goldmanprize.org/2008/northamerica |title=North America 2008. Jesús León Santos. Mexico. Sustainable Development |publisher=Goldman Environmental Prize|accessdate=[[21 Novemba]] [[2010]]}}</ref> ==Marejeo== {{Reflist}} {{mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanaume wa Meksiko]] [[Jamii:Wanaharakati wa Meksiko]] [[Jamii:Mashindano ya uandishi wa makala za haki za binadamu]] i8irfeh9ufy0u5f0k9i1fv044wrejuq Mpemba 0 143451 1566934 1328941 2026-06-06T13:10:37Z Scholarly princess d 89988 1566934 wikitext text/x-wiki [[File:Mpemba.flac|thumb|Mpemba]] {{Infobox Settlement |jina_rasmi = Kata ya {{PAGENAME}} |picha_ya_satelite = |maelezo_ya_picha = |pushpin_map = |pushpin_map_caption = Mahali pa {{PAGENAME}} katika Tanzania |settlement_type = Kata |subdivision_type = [[Madola|Nchi]] |subdivision_name = [[Tanzania]] |subdivision_type1 = [[Mikoa ya Tanzania|Mkoa]] |subdivision_name1 = [[Mkoa wa Songwe|Songwe]] |subdivision_type2 = [[Wilaya za Tanzania|Wilaya]] |subdivision_name2 = [[Wilaya ya Tunduma|Tunduma]] |wakazi_kwa_ujumla = 28,732 |latd= |latm= |lats= |latNS=S |longd= |longm= |longs= |longEW=E |website = }} '''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[Wilaya ya Tunduma]] katika [[Mkoa wa Songwe]], [[Tanzania]]. Katika [[sensa]] ya [[mwaka]] [[2022]] wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 28,732 <ref>https://www.nbs.go.tz, uk 232 </ref>. ==Marejeo== {{marejeo}} {{Kata za Wilaya ya Tunduma}} {{mbegu-jio-songwe}} [[Jamii:Wilaya ya Tunduma]] [[Jamii:Kata za Mkoa wa Songwe]] dtgjwjr4izotyrv51jllfzvgjtk955k Guadalupe Campanur Tapia 0 147381 1567034 1513172 2026-06-07T09:00:56Z Riccardo Riccioni 452 1567034 wikitext text/x-wiki '''Guadalupe Campanur Tapia''' ([[1986]] Cheran - [[2018]]) alikuwa [[mwanaharakati]] wa haki za [[mazingira]] wa [[Meksiko]]. <ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.eluniversal.com.mx/estados/asesinan-activista-indigena-de-michoacan|title=Asesinan a activista indígena de Michoacán|date=2018-01-19|work=El Universal|language=es|accessdate=2020-03-08}}</ref> <ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.elpinero.mx/guadalupe-campanur-tapia-asesinada-una-activista-una-zona-indigena-michoacan/|title=Guadalupe Campanur Tapia: Asesinada una activista en una zona indígena de Michoacán|date=2018-01-19|work=El Piñero, Periodismo y Debate.|language=es-MX|accessdate=2020-03-08}}</ref> <ref>{{Rejea tovuti|url=https://translate.google.com/translate?hl=en&sl=es&u=https://www.univision.com/search?q=guadalupe-campanur-tapia&prev=search|title=They assassinate the Mexican environmentalist Guadalupe Campanur, indigenous defender of the forests in Michoacán|author=|first=|date=|work=univision translate.google.com|archiveurl=|archivedate=|accessdate=2020-03-08}}</ref> Mnamo [[2018]], alikumbukwa na UN Women . <ref>{{Rejea habari|url=https://www.theguardian.com/global-development/2018/nov/29/womens-rights-take-centre-stage-murdered-activists-remembered-international-women-human-rights-defenders-day|title=Women's rights take centre stage as murdered activists are remembered|date=2018-11-29|language=en-GB}}</ref> == kazi == Mnamo mwaka wa [[2011]], Guadalupe alisaidia kuiondoa [[serikali]] ya [[mtaa]] na kushiriki kikamilifu katika usalama wa eneo hilo ili kufanya doria kwenye [[misitu]] yao ya [[manispaa]]. Alikuwa miongoni mwa viongozi Wenyeji wa Cherán, ambao walihamasisha watu kulinda misitu yao dhidi ya ukataji miti haramu . Kazi yake kwa wazee, watoto, na vibarua ilimfanya kuwa mtu muhimu katika jamii yake. <ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.awid.org/whrd/guadalupe-campanur-tapia|title=Guadalupe Campanur Tapia|date=2018-11-06|work=AWID|language=en|accessdate=2020-03-12}}</ref> == Kifo == Aliuawa huko Chilchota, Michocán, Meksiko <ref>{{Citation|title=About the Author|pages=90|year=2003|periodical=She Took Off Her Wings And Shoes|publisher=Utah State University Press|doi=10.2307/j.ctt46nrsd.42|isbn=978-0-87421-483-3}}</ref> mnamo [[Januari 16]], 2018. Alipatikana akiwa amenyongwa hadi kufa, na washukiwa bado hawajajulikana. <ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.culturalsurvival.org/news/environmental-defender-guadalupe-campanur-tapia-murdered-mexico|title=Environmental Defender Guadalupe Campanur Tapia Murdered in Mexico|work=www.culturalsurvival.org|language=en|accessdate=2020-03-12}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} == Viungo vya nje == * [http://www.heroinas.net/2019/01/guadalupe-campanur-tapia-activista-y.html Guadalupe Campanur Tapia mwanaharakati na utetezi de los bosques en Michoacán], heroinas.net, 20 de enero de 2019 [[Jamii:Wanaharakati wa Meksiko]] [[Jamii:Waliozaliwa 1986]] [[Jamii:Waliofariki 2018]] [[Jamii:Wanawake wa Meksiko]] qr7v3qmg8bft1sw7hdd3vrw4vb5qwrw Leydy Pech 0 150929 1567038 1281956 2026-06-07T09:02:49Z Riccardo Riccioni 452 1567038 wikitext text/x-wiki '''Leydy Araceli Pech Marín''' (anajulikana kama '''Leydy Pech'''; alizaliwa 1965) ni mfugaji [[nyuki]] wa [[Meksiko]] na mwanaharakati wa mazingira mwenye asili ya [[Wamaya]]. Alitunukiwa Tuzo ya [[Tuzo ya Mazingira ya Goldman|Mazingira ya Goldman]] mnamo 2020 kwa kazi yake dhidi ya upandaji wa soya isiyobadilika katika Peninsula ya [[Rasi ya Yucatan|Yucatán]] . == Marejeo == {{Reflist}} {{mbegu-mtu}} {{BD|1965|}} [[Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania]] [[Jamii:Wanaharakati wa Meksiko]] 7myjy8fwntjqry54ixumwe4tr8x70nf Flora Guerrero 0 151012 1567032 1281189 2026-06-07T08:59:57Z Riccardo Riccioni 452 1567032 wikitext text/x-wiki  '''Flora Guerrero Goff''' ni [[Uchoraji|mchoraji]], [[mwanamazingira]], na mwanzilishi wa ''Guardianes de los Arboles'' (Walezi wa miti) huko [[Cuernavaca, Morelos|Cuernavaca]], [[Mexiko|Meksiko]] . Binti wa mchoraji Jesus Guerrero Galvan, Guerrero ni mwanaharakati za kijamii za [[Mazingira|kimazingira]] nchini Meksiko ikijumuisha [[ulinzi]] wa [[Msitu]] wa Maji, chanzo kikuu cha [[maji]] cha [[Mexico City]] pamoja na maeneo ya mijini yenye tishio la kupotea nkwa uoto asili ndani ya jiji la Cuernavaca. Akiwa msanii michoro yake ya kidini inaonyeshwa kudumu katika makanisa mbalimbali na alialikwa kupanda maonyesho ya [[mwanamke]] mmoja, yaliyozinduliwa [[Oktoba 16]], [[2009]], kwenye ''Mision del Sol''. Anajulikana sana kwa vitendo vyake vya ghasia kuzuia maendeleo ya mijini huko Cuernavaca, Morelos kwa kubadilishana pesa nyingi kutoka kwa watu wenye masilahi ya kisiasa. == Marejeo == {{Reflist}} [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanaharakati wa Meksiko]] [[Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania]] 21smegcrjt67ukm53sm9fxltyyb5inw Rodolfo Montiel Flores 0 151081 1567041 1282149 2026-06-07T09:03:55Z Riccardo Riccioni 452 1567041 wikitext text/x-wiki '''Rodolfo Montiel Flores''' ni [[mkulima]] wa kujikimu wa [[Meksiko]], kutoka kijiji cha El Mameyal katika jimbo la [[Guerrero (jimbo)|Guerrero]]. Alitunukiwa Tuzo ya [[Tuzo ya Mazingira ya Goldman|Mazingira ya Goldman]] mwaka wa [[2000]] <ref name="goldman">Goldman Environmental Prize: [http://www.goldmanprize.org/recipient/rodolfo-montiel-flores/ ''Rodolfo Montiel Flores''] (Retrieved on December 16, 2016)</ref> kwa kuandaa maandamano dhidi ya ukataji miti uliokithiri katika wilaya yao. == Marejeo == [[Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania]] [[Jamii:wanaharakati wa Meksiko]] 7t8m2nzs9gbhfh6u1bnee97b3xex7z9 Enrique Leff 0 151096 1567031 1511786 2026-06-07T08:59:38Z Riccardo Riccioni 452 1567031 wikitext text/x-wiki '''Enrique Leff''' (alizaliwa [[Meksiko]], [[1946]]) ni mwanauchumi wa Mexico, ambaye anajifafanua leo kama [[Sosholojia|mwanasosholojia]] wa mazingira na [[mwanamazingira]]. Ameandika vitabu 25 na makala 180 kuhusu ikolojia ya kisiasa, sosholojia ya [[mazingira]], uchumi wa mazingira, epistemolojia ya mazingira na elimu ya mazingira. Anachukuliwa kuwa mmoja wa wanafikra muhimu wa mazingira katika [[Amerika ya Kusini]]. == Historia == Baada ya [[shahada]] ya [[uhandisi]] wa [[kemikali]] kutoka UNAM ( Universidad Nacional Autónoma de México ) mwaka wa [[1968]]. Leff alihitimu na Mzunguko wa Udaktari wa Troisième katika uchumi wa maendeleo kutoka École Pratique des Hautes Études, [[Paris]], mnamo [[1975]]. Leff alihadhiri katika UNAM (Universidad Nacional Autónoma de México) kwa muda wote kuanzia [[1973]]-[[1986]] kabla ya kuwa mratibu wa Mtandao wa Mafunzo ya Mazingira kwa Amerika ya Kusini na Karibiani ([[1986]]-[[2008]]) na mratibu wa ofisi ya [[Jiji]] la Mexico ya Ofisi ya Kanda ya Kilatini. Amerika na Karibiani [[Mradi wa Umoja wa Mataifa Kuhusu Mazingira|za Mpango wa Mazingira wa Umoja wa Mataifa]] ([[2007]]-2008). Mnamo 2008 alirejea kama profesa wa ikolojia ya kisiasa na siasa za [[mazingira]] katika UNAM. Yeye pia ni [[mtafiti]] mkuu katika Taasisi ya Utafiti wa Kijamii (Instituto de Investigaciones Sociales) katika [[chuo kikuu]] hicho. Leff anafanya kazi katika [[Kihispania]], [[Kireno]], [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]]. Mbali na kazi ya kitaaluma yeye ni [[mwimbaji]] aliyekamilika, Lieder na bolero. <ref>{{Rejea tovuti|url=http://sustainablemusic.blogspot.com.au/2012/06/sustainability-unbound-5-political.html|title=Sustainable Music: Sustainability Unbound (5): Political Ecology|first=Jeff Todd|author=Titon|date=23 June 2012|publisher=}}</ref> Ana [[Shahada]] ya [[Uzamili]] katika Sauti kutoka [[Shule]] ya [[Muziki]] ya Manhattan ([[1983]]). <ref>{{Rejea tovuti|url=http://www.musica.unam.mx/index.php?option=com_content&view=article&id=522:recital-de-enrique-leff-y-tonatiuh-de-la-sierra-en-el-ciclo-de-ma-de-cra&Itemid=180|title=INICIO|first=DAR -|author=LabCitrico|publisher=}}</ref> == Michango ya wasomi == Leff anafanya kazi katika nyanja za kitaaluma za epistemolojia, uchumi wa mazingira, sosholojia ya mazingira, ikolojia ya kisiasa na elimu ya mazingira . <ref>http://www.cep.unt.edu/papers/leff-eng.pdf {{Wayback|url=http://www.cep.unt.edu/papers/leff-eng.pdf |date=20220211191654 }} {{Bare URL PDF|date=March 2022}}</ref> Anajulikana zaidi kwa kusema kuwa matatizo ya kimazingira yanatokana na msukosuko wa njia za [[ustaarabu]] wa [[Magharibi]] kujua, kuelewa na kubadilisha [[ulimwengu]] (Eschenhagen [[2012]]). Hii hufunika njia zingine halali za kufikiria na kutenda [[ulimwenguni]], ambazo ni aina za 'maendeleo ya mazingira' na busara ya mazingira. Kazi yake kwa kiasi kikubwa ni ya kinadharia lakini vitabu vyake vikuu vinataja mifano chanya ya mazoea ya ethnobotanic ya tamaduni za Prehispanic katika Amerika ya Kusini, mazoea endelevu ya kilimo katika mifumo ikolojia ya kitropiki, n.k. <ref>https://www.youtube.com/watch?v=bxCGZhGUEbk TED talk, 2010</ref> == Utambuzi == * Chuo cha Sayansi cha Mexico == Machapisho muhimu == * Leff E. 2012. [http://iseethics.files.wordpress.com/2011/03/saps-no-09.pdf Mawazo ya mazingira ya Amerika Kusini: urithi wa maarifa kwa uendelevu] . ''[[Maadili ya Mazingira (jarida)|Maadili ya Mazingira]]'' 34:4. * Leff E. 2010. ''Imaginarios Sociales y Sustentabilidad'', Cultura y Representaciones Sociales Editora, No. 9. * Leff E. 2009. ''Ecologia, Capital na Cultura: a Territorialização da Raciolidade Ambiental'', Petrópolis, Brasil: Vozes Editora. * Leff E. 2006. ''Aventuras de la epistemología ambintal.'' ''De la articulación de las ciencias al diálogo de saberes'' . México: Wahariri wa Siglo XXI. * Leff E. 2004. ''Racionalidad ambintal.'' ''La apropiación social de la naturaleza'' . México: Wahariri wa Siglo XXI. * Leff E. (coord.) 2002. ''[http://www.pnuma.org/educamb/documentos/PDF/PAL5.pdf Ética, vida, sustentabilidad] {{Wayback|url=http://www.pnuma.org/educamb/documentos/PDF/PAL5.pdf |date=20211201131808 }}'' . Serie Pensamiento Ambiental Latinoamericano No. 5. Mexico: PNUMA. * Leff, E. Escurra, E., Pisanty, I. na Romero Lankao, P. (Wahariri) 2002. [http://atencionprimaria.wordpress.com/2008/02/19/pnuma-biblioteca-virtual/ La transición hacia el desarrollo sustentable.] [http://atencionprimaria.wordpress.com/2008/02/19/pnuma-biblioteca-virtual/ Mtazamo wa Amerika Latina na el Caribe] . México: SEMARNAT-INE-UAM-PNUMA (toleo la pili). * Leff, E. & M. Bastida 2001. ''[http://www.pnuma.org/educamb/documentos/PDF/SFD2.pdf Comercio, medio ambiente y desarrollo endelevu: Perspectivas de América Latina y el Caribe] {{Wayback|url=http://www.pnuma.org/educamb/documentos/PDF/SFD2.pdf |date=20211201132830 }}'' . Mexico: UNEP/ETU. * Leff E. 2001. ''Epistemologia ambintal'' . São Paulo: Cortez Editora. * Leff, E. (mh.). 2001. [http://www.pnuma.org/educamb/documentos/PDF/SFD1.pdf ''Justicia ambintal: Construcción y defensa de los nuevos derechos ambientales culturees y colectivos en América Latina''] {{Wayback|url=http://www.pnuma.org/educamb/documentos/PDF/SFD1.pdf |date=20211201130120 }} . Mexico: UNEP. * Leff, E. (mh.) 2000/2003. ''[https://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=EL0c087NugYC&oi=fnd&pg=PA1&dq=leff,+enrique&ots=kyEAXN8m3G&sig=pdIFA-6huZcHTeAwcnr0v-g4jGo#v=onepage&q=leff%2C%20enrique&f=false La complejidad ambintal]'' . Mexico: Siglo XXI. * Leff, E. 2000. Mapinduzi ya kisayansi-teknolojia, nguvu za asili, na nadharia ya Marx ya thamani. ''Ubepari, Asili, Ujamaa'' 11(4): 109-129. * Leff, E. 1999. Juu ya ugawaji wa kijamii wa asili. ''Ubepari, Asili, Ujamaa'' 10(3): 89-104. * Leff, E. 1998. Murray Bookchin na mwisho wa uasili wa lahaja. ''Ubepari, Asili, Ujamaa'' 9(4):67-93. * Leff, E. 1998/2002. ''Saber ambintal.'' ''Racionalidad, sustentabilidad, complejidad, poder'' . México: Wahariri wa Siglo XXI. * Leff, E. 1995. ''Uzalishaji wa kijani.'' ''Kuelekea mantiki ya mazingira'' . New York: Machapisho ya Guilford. * Leff, E. 1994. ''Ciencias sociales y formación ambintal'' . Barcelona: GEDISA. * Leff, E. 1994. ''Ikolojia y mji mkuu.'' ''Raciolidad ambintal, democracia participativa y desarrollo sustentable'' . Mexico: Siglo XXI. * Leff, E. 1993. Umaksi na swali la kimazingira: kutoka kwa nadharia muhimu ya uzalishaji hadi mantiki ya kimazingira kwa maendeleo endelevu. ''Ubepari, Asili, Ujamaa'' 4(1):44-66. * Leff, E. & J. Carabias (wahariri) 1993. ''Cultura y Manejo Sustentable de los Recursos Naturales'' . 2 juzuu. México: CIICH-UNAM/Miguel Ángel Porrúa. * Leff, E. 1990. ''Medio ambinte y desarrollo huko Mexico.'' ''Meksiko: CIIH-UNAM/Miguel Ángel Porrúa. <ref>{{Rejea tovuti |url=http://www.ceiich.unam.mx/0/51LibFic.php?tblLibros_id=231 |title=Nakala iliyohifadhiwa |accessdate=2022-05-30 |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304070228/http://www.ceiich.unam.mx/0/51LibFic.php?tblLibros_id=231 }}</ref>'' . México: CIIH-UNAM/Miguel Ángel Porrúa. * Leff, E. 1986. Tija ya kiikolojia: msingi wa dhana kwa usimamizi jumuishi wa maliasili. ''Habari za sayansi ya jamii'' 25(3): 681-702. * Leff, E. 1986. ''Ikolojia na Mji mkuu: Hacia una Perspectiva Ambiental del Desarrollo'' . Mexico: UNAM. * Leff, E. (Mh.). 1986. ''Los problemas del conocimiento y la perspectiva ambiental del desarrollo'' . México: Wahariri wa Siglo XXI. * Leff, E. (Mh.). 1981. ''Biosociologia y Articulacion de las Ciencias'' . Mexico: UNAM. * Leff, E. (Mh.). 1980. ''Teoría del Valor'' . Mexico: UNAM. == Marejeo == [[Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania]] [[Jamii:wanaharakati wa Meksiko]] {{BD|1946|}} hgrfa1x12yx3u0yu3pqyi1invdnesqx Uhaba wa maji 0 168727 1566978 1564686 2026-06-06T15:58:01Z Abdulkarim Bakar Khamis 79871 1566978 wikitext text/x-wiki '''Uhaba wa maji''' (kwa Kiingereza: ''[[:en:Water_scarcity|water scarcity]]'', unaohusiana kwa karibu na ''water stress'' au ''water crisis'') ni hali ya ukosefu wa rasilimali za kutosha za maji yasiyo na chumvi (maji baridi) ili kukidhi mahitaji ya kawaida ya maji katika eneo fulani. [[Faili:Water stress 2019 WRI.png|thumb]] Kuna aina mbili kuu za uhaba wa maji: uhaba wa kimwili (physical water scarcity) na uhaba wa kiuchumi (economic water scarcity). Uhaba wa kimwili hutokea pale ambapo vyanzo vya asili vya maji havitoshi kukidhi mahitaji yote, ikiwa ni pamoja na maji yanayohitajika ili mifumo ya ikolojia ifanye kazi vizuri. Maeneo yenye hali ya hewa ya jangwa mara nyingi yanakabiliwa na uhaba huu. Uhaba wa kiuchumi unatokana na ukosefu wa uwekezaji katika miundombinu au teknolojia ya kutoa maji kutoka kwenye mito, vyanzo vya chini ya ardhi, au kutokana na udhaifu wa uwezo wa binadamu wa kusimamia mahitaji ya maji. Sehemu kubwa ya Afrika chini ya Sahara inaishi na uhaba wa kiuchumi wa maji. Ingawa kuna usambazaji wa kutosha wa maji baridi duniani kote kwa ajili ya mahitaji ya sasa na ya baadaye, uhaba wa maji unasababishwa na kutofautiana kwa maeneo na nyakati ambapo watu wanahitaji maji na pale yanapopatikana. Hali hii inachochewa na ongezeko la idadi ya watu, mabadiliko ya hali ya maisha na lishe, upanuzi wa kilimo cha umwagiliaji, mabadiliko ya tabianchi (ikiwa ni pamoja na ukame au mafuriko), ukataji miti, uchafuzi wa maji, na matumizi ya fujo. Takriban watu bilioni nne duniani kote wanakabiliwa na uhaba mkubwa wa maji kwa angalau mwezi mmoja kwa mwaka, na nusu bilioni wanaishi katika maeneo yenye uhaba mkubwa wa maji mwaka mzima. == Maana na Dhana Zinazohusiana == Uhaba wa maji umetafsiriwa kama "wingi wa ujazo, au upungufu wake, wa rasilimali za maji safi" na inadhaniwa kuwa "unasababishwa na shughuli za binadamu." Kuna dhana zinazohusiana ambazo ni mshiko wa maji (water stress) na hatari ya maji (water risk). Mpango wa CEO Water Mandate (chini ya Global Compact ya Umoja wa Mataifa) ulishauri kuwa maneno haya matatu yasitumiwe kwa kubadilishana kama kitu kimoja: * Baadhi ya mashirika yanafasiri mshiko wa maji (water stress) kama dhana pana zaidi inayojumuisha upatikanaji wa maji, ubora wa maji, na urahisi wa kuyafikia (accessibility). Urahisi wa kuyafikia unategemea miundombinu iliyopo na uwezo wa walaji kulipia maji hayo. * Shirika la Chakula na Kilimo duniani (FAO)[https://www.worldeggorganisation.com/sw/our-work/industry-representation/food-and-agriculture-organization-fao/] linafasiri mshiko wa maji kama "dalili za uhaba wa maji," kama vile migogoro inayokua kati ya watumiaji, ushindani wa maji, kushuka kwa viwango vya uaminifu wa huduma, kufeli kwa mavuno, na uhakika mdogo wa chakula. * Ripoti iliyochapishwa na Taasisi ya [[:en:UNU_Institute_for_Water,_Environment_and_Health|UNU ya Maji, Mazingira na Afya]] mnamo mwaka 2026 ilibainisha kuwa maneno "mshiko wa maji" na "janga la maji" hayatoshi tena kuelezea hali ya sasa ya upatikanaji wa maji duniani. Matokeo yake, Umoja wa Mataifa umeridhia kutumia neno "kufilisika kwa maji" ([[:en:Water_bankruptcy|water bankruptcy]]) kama maelezo sahihi zaidi ya hali ya sasa, ikionyesha kutorudishika na kufilisika kabisa kwa mfumo wa maji. == Aina za Uhaba wa Maji == Wataalamu wamefafanua aina mbili za uhaba wa maji. Moja ni uhaba wa maji kimwili. Nyingine ni uhaba wa maji kiuchumi. Maneno haya yalifafanuliwa kwa mara ya kwanza katika utafiti wa 2007 ulioongozwa na [[:en:International_Water_Management_Institute|Taasisi ya Kimataifa ya Usimamizi wa Maji]]. Hii ilichunguza matumizi ya maji katika kilimo zaidi ya miaka 50 iliyopita. Ililenga kujua kama dunia ina rasilimali za kutosha za maji kuzalisha chakula kwa ajili ya watu wanaoongezeka katika siku zijazo. === Uhaba wa Maji wa Kimaumbile (Physical water scarcity) === Hutokea pale ambapo rasilimali za asili za maji hazitoshi kukidhi mahitaji yote, ikijumuisha maji yanayohitajika kwa mifumo ya ikolojia. Athari za kibinadamu kwenye tabianchi zimeongeza uhaba wa maji katika maeneo ambayo tayari yalikuwa na tatizo hili. Pia hutokea pale ambapo maji yanaonekana kuwa mengi lakini rasilimali zake zimevuka kikomo cha matumizi (kwa mfano, ujenzi uliokithiri wa miundombinu ya maji kwa ajili ya umwagiliaji au uzalishaji wa nishati). Dalili zake ni pamoja na uharibifu mkubwa wa mazingira, kupungua kwa maji ya chini ya ardhi, na mgawanyo wa maji unaopendelea makundi fulani kuliko mengine. Baadhi ya wasomi wanapendekeza aina ya tatu inayoitwa '''uhaba wa maji wa kielektroniki/kiekologia (ecological water scarcity)''', ambayo inaangazia kiwango cha chini kabisa cha ujazo na ubora wa maji kinachohitajika ili kulinda mifumo ya mazingira kuwa endelevu. === Uhaba wa Maji wa Kiuchumi (Economic water scarcity) === Hutokana na ukosefu wa uwekezaji katika miundombinu au teknolojia ya kupata maji. Hali hii inalazimu watu wasio na ufikiaji wa uhakika wa maji kusafiri umbali mrefu kutafuta maji kwa ajili ya matumizi ya nyumbani na kilimo, na mara nyingi maji hayo huwa si salama. [[:en:United_Nations_Development_Programme|Shirika la Umoja wa Mataifa la Maendeleo (UNDP)]] linasema uhaba wa maji wa kiuchumi ndiyo sababu kuu ya uhaba wa maji duniani, kwa sababu nchi au maeneo mengi yana maji ya kutosha, lakini yanakosa njia na uwezo wa kuyasogeza kwa wananchi kwa njia inayofikika kwa urahisi. Robo ya idadi ya watu duniani inaathiriwa na uhaba huu, na ni sifa kuu ya maeneo mengi ya Afrika Kusini mwa Sahara. Uwekezaji katika miundombinu ya kuhifadhi maji na umwagiliaji unaweza kusaidia kupunguza umaskini na kuongeza uzalishaji wa chakula. == Sababu za Uhaba wa Maji == Uhaba wa maji unasababishwa na mambo kadhaa, yakiwemo: === Ongezeko la Idadi ya Watu === Ukuaji wa haraka wa idadi ya watu duniani unaongeza uhitaji wa maji kwa ajili ya matumizi ya nyumbani na uzalishaji wa bidhaa. === Upanuzi wa Kilimo na Viwanda === Sekta ya kilimo ndiyo mtumiaji mkubwa zaidi wa maji safi duniani (zaidi ya 70%), hasa kupitia umwagiliaji. Upanuzi wa kilimo na viwanda vinavyotumia maji mengi huongeza msongo mkubwa kwenye vyanzo vya maji. === Uchafuzi wa Maji === Uchafuzi wa vyanzo vya maji kutokana na majitaka ya viwandani, kemikali za kilimo, na taka za mitaani unapunguza kiasi cha maji salama yanayoweza kutumiwa. Maji yaliyachafuliwa yanakuwa hayafai kwa matumizi bila gharama kubwa ya usafishaji. === Mabadiliko ya Tabianchi === Mabadiliko ya tabianchi yanavuruga mzunguko wa maji duniani, yakisababisha ukame wa muda mrefu katika baadhi ya maeneo na mafuriko katika maeneo mengine. Kuyeyuka kwa barafu za milimani pia kunatishia upatikanaji wa maji ya mito hapo baadaye. == Athari za Uhaba wa Maji == === Upungufu wa Huduma ya Maji Safi na Afya === Uhaba wa maji huathiri upatikanaji wa maji ya kunywa na usafi wa mazingira, jambo linalosababisha milipuko ya magonjwa yanayoenezwa na maji kama vile kipindupindu, kichocho, na homa ya matumbo (typhoid). === Madhara kwa Mazingira === Uhaba wa maji husababisha uharibifu mkubwa wa mifumo ya ikolojia. Kukausha kwa ardhi olandovu (wetlands) na maziwa (kama ilivyotokea kwa Ziwa Chad na Bahari ya Aral) kunasababisha kupotea kwa makazi ya viumbe wengi, wakiwemo ndege na samaki. === Uwezekano wa Migogoro === Uhaba wa rasilimali hii muhimu unaweza kusababisha ushindani mkubwa na hata migogoro kati ya watumiaji tofauti (kama wakulima na wafugaji) au migogoro ya kikanda kati ya nchi zinazoshiriki chanzo kimoja cha maji. == Njia za Utatuzi na Uboreshaji == Ili kukabiliana na uhaba wa maji, hatua zifuatazo zinaweza kuchukuliwa: * '''Uhifadhi wa Maji:''' Kuboresha mbinu za matumizi ya maji na kuanzisha mbinu za kilimo zinazotumia maji kidogo (kama umwagiliaji wa matone). * '''Uvunaji wa Maji ya Mvua:''' Kukusanya na kuhifadhi maji ya mvua ili yatumike wakati wa kiangazi. * '''Usafishaji wa Majitaka:''' Kutibu maji yaliyokwisha kutumiwa ili yaweze kutumika tena kwa ajili ya kilimo au viwanda. * '''Uondoaji Chumvi (Desalination):''' Kusafisha maji ya bahari ili kuyageuza kuwa maji ya kunywa, ingawa njia hii inahitaji nishati na gharama kubwa. == Malengo ya Kimataifa == Lengo la 6 la Maendeleo Endelevu la Umoja wa Mataifa (SDG 6) linanuia kuhakikisha upatikanaji wa maji safi na usafi wa mazingira kwa wote ifikapo mwaka 2030. Shabaha ya nne ya lengo hili inasisitiza kuongeza ufanisi wa matumizi ya maji katika sekta zote na kupunguza kwa kiasi kikubwa idadi ya watu wanaoteseka kutokana na uhaba wa maji. == Tazama pia == * [[Uhifadhi wa maji]] * [[Mabadiliko ya tabianchi]] == Marejeo == <references /> == Viungo vya nje == * [https://www.unwater.org/ water-scarcity Tovuti ya UN-Water kuhusu Uhaba wa Maji] {{Mbegu-sayansi}} [[Jamii:Maji]] [[Jamii:Ekolojia]] [[Jamii:AWC Zanzibar]] [[Jamii:AWC 2026]] t0lxvv2asn1lpe0xyac3x6igowhx3e7 Mwadui (Sumbawanga) 0 177210 1566864 1320446 2026-06-06T12:07:22Z Jackline Kelvin 89994 1566864 wikitext text/x-wiki [[File:Mwadui.flac|thumb|Mwadui]] '''Mwadui''' ni [[kata]] ya [[Wilaya ya Sumbawanga Vijijini]] katika [[Mkoa wa Rukwa]], [[Tanzania]]. Katika [[sensa]] ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 12,983 <ref>https://www.nbs.go.tz, uk 150</ref>. ==Marejeo== {{marejeo}} {{Kata za Wilaya ya Sumbawanga vijijini}} {{Mbegu-jio-rukwa}} [[Jamii:kata za Mkoa wa Rukwa]] [[Jamii:Wilaya ya Sumbawanga Vijijini]] in603qab2c2711nlugwmgx1yioqvere Uchumi wa buluu 0 181883 1566979 1335896 2026-06-06T16:00:25Z Anuary Rajabu 45588 Nimeongeza picha 1566979 wikitext text/x-wiki [[Faili:Teo IMO 8919104, Meadway Shipping & Trading.jpg|thumb|Uchumi wa buluu]] '''Uchumi wa buluu''' ni matumizi sahihi ya [[Rasilmali|rasilimali]] zipatikanazo majini ili kukuza [[uchumi]] na uboreshaji wa [[maisha]] huku mfumo wa ikolojia ya bahari ukihifadhiwa.<ref>https://www.un.org/regularprocess/sites/www.un.org.regularprocess/files/rok_part_2.pdf</ref> Rasilimali hizo zinajumuisha zote zipatikanazo katika [[maji]] safi na bahari, pamoja na ukanda wa [[pwani]], [[maziwa]], [[mito]] na maji chini ya ardhi.<ref>https://www.eac.int/environment/aquatic-ecosystems/blue-economy ilitazamwa 2024-16-05.</ref> Sekta kuu za uchumi wa bluu ni sekta za jadi ambazo ni uvuvi, ufugaji wa samaki, utalii, usafiri na bandari pamoja na sekta zinazoibuka kama vile nishati mbadala na uchimbaji wa madini wa bahari kuu<ref>https://www.uneca.org/blue-economy#:~:text=The%20main%20sectors%20of%20the,energy%20and%20deep%20sea%20mining.ilitazamwa mnamo 2014-16-05</ref>. ==Historia== Wazo la uchumi wa bluu lilibuniwa katika mkutano wa [[Umoja wa Mataifa]] wa ''Rio+20'' juu ya maendeleo endelevu, uliofanyika ''Rio de Janeiro'' mnamo Juni 2012. Wakati wa mchakato wa maandalizi ya ''Rio+20'', nchi zilizo na ukanda wa pwani zilikuwa na wasiwasi kuhusu mwelekeo wa uchumi wa kijani kibichi na matumizi yake kwao, hivyo Taarifa thabiti ziliwasilishwa na kuunga mkono dhana ya "uchumi wa bluu" ili kushughulikia hali za mataifa haya .<ref>https://www.col.org/news/the-blue-economy-origin-and-concept/</ref> Dhana ya uchumi imewasilishwa baadaye katika vikao vingi na inatazamwa kama mfano mbadala wa kiuchumi kwa maendeleo endelevu.<ref>https://www.col.org/news/the-blue-economy-origin-and-concept/</ref> ==Ufafanuzi== kulingana na [[Benki ya Dunia]] uchumi wa bluu ni matumizi enedelevu ya rasilimali za bahari kwa ili kukuza [[uchumi]], maisha bora, na ajiira huku tukihifadhi afya ya mfumo wa ikolojia ya bahari.<ref>https://www.un.org/regularprocess/sites/www.un.org.regularprocess/files/rok_part_2.pdf ilitazamwa mnamo 2024-16-05</ref> Tume ya [[ulaya]] inaifafanua kama "" shughuli zote za kiuchumi zinazousiana na [[bahari]]na [[pwani]]"".<ref>https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/79299d10-8a35-11e8-ac6a-01aa75ed71a1</ref> [[Jumuiya ya Madola]] inachukulia uchumi wa bluu kama ""dhana iliyoibuka ambayo inahimiza usimamizi bora wa rasilimali zutu za bahari"", uchumi wa bluu unaenda zaidi ya matazamio kuwa bahari ni moya ya vyanzo vya ukuzaji wa [[uchumi]].<ref>https://web.archive.org/web/20181019231234/http://thecommonwealth.org/blue-economy ilitazamwa mnamo 2024-16-05</ref> ''Conservation Internation'' inaongeza kuwa "uchumi wa bluu pia unajumuisha faida za kiuchumi ambazo haziwezi kuuzwa, kama vile hifadhi ya kaboni, ulinzi wa pwani, maadili ya kitamaduni na bioanuwai."<ref>https://www.conservation.org/blog/what-on-earth-is-the-blue-economy/?gclid=Cj0KCQjwl9zdBRDgARIsAL5Nyn3xGXHsApcgFjjO6CvN0Zg602NYYuJw2LPvqa_nDpKKxPtNDJWQxLYaAvSLEALw_wcB</ref> Mwakilishi wa [[Umoja wa Mataifa]] hivi karibuni alifafanua Uchumi wa Bluu kama uchumi "unaojumuisha sekta mbalimbali za kiuchumi na sera zinazohusiana, ambazo kwa pamoja huamua kama matumizi ya rasilimali za bahari ni endelevu. Changamoto muhimu ya uchumi wa bluu ni kuelewa na kusimamia vyema masuala ya uendelevu wa bahari, kuanzia uvuvi endelevu hadi afya ya mfumo ikolojia hadi kuzuia uchafuzi wa mazingira Pili, uchumi wa bluu unatupa changamoto kutambua kwamba usimamizi endelevu wa rasilimali za bahari utahitaji ushirikiano katika mipaka na sekta mbalimbali kupitia ubia mbalimbali, na kwa kiwango ambacho halijafanikiwa hapo awali. Umoja wa Mataifa unabainisha kuwa Uchumi wa Bluu utasaidia katika kufikia Malengo ya Maendeleo Endelevu ya Umoja wa Mataifa, ambapo lengo moja, 14, ni "maisha chini ya maji". ==Uwezo== Kando na shughuli za jadi za baharini kama vile uvuvi, utalii na usafiri wa baharini, uchumi wa bluu unajumuisha viwanda vinavyoibukia ikiwa ni pamoja na nishati mbadala, ufugaji wa samaki, shughuli za uchimbaji wa baharini na bioteknolojia ya baharini na uchunguzi wa viumbe. hai<ref>https://openknowledge.worldbank.org/bitstream/handle/10986/26843/115545.pdf?sequence=1&isAllowed=y</ref> Uchumi wa bluu pia unaambatanisha huduma za mfumo ikolojia wa bahari ambazo hazipo sokoni lakini hutoa mchango mkubwa kwa shughuli za kiuchumi na za kibinadamu. Zinajumuisha uondoaji wa kaboni, ulinzi wa pwani, utupaji wa taka, na uwepo wa bioanuwai.<ref>https://openknowledge.worldbank.org/bitstream/handle/10986/26843/115545.pdf?sequence=1&isAllowed=y</ref> ==Marejeo== [[Jamii:Uchumi]] [[Jamii:Bahari]] jonp300k2j2cklrnv5c62af28cf87rt Mtumiaji:FurahaKamili3/ukurasa wa majaribio 2 191247 1566982 1564641 2026-06-06T16:32:12Z FurahaKamili3 68209 1566982 wikitext text/x-wiki [[Faili:Seat_of_the_House_of_Justice.jpg|kulia|thumb|300x300px|[[Nyumba ya Haki ya Ulimwengu]] huko [[Haifa]], [[Israeli]], ndicho chombo cha juu kabisa cha Wabaháʼí]]Dini ya Kibaháʼí ni dini iliyoanzishwa katika karne ya 19 inayofundisha umoja wa Mungu, umoja wa dini, na umoja wa binadamu. Ilianzishwa na [[Baháʼu'lláh]], na ilienea kwanza nchini Iran na katika baadhi ya maeneo ya [[Mashariki ya Kati]], ambako imekabiliwa na mateso ya kudumu tangu mwanzo wake.{{sfn|Affolter|2005}} Wafuasi wa dini hii huitwa Wabaháʼí, na leo wameenea katika nchi na maeneo mengi duniani'''.''' Kwa mujibu wa Dini ya Kibaháʼí, dini zote kuu za ulimwengu zina chanzo kimoja cha kiungu. Katika nyakati tofauti za historia, Mungu amewatuma wajumbe mbalimbali kuwaletea wanadamu mwongozo unaolingana na mahitaji ya wakati wao. Wabaháʼí humtambua [[Baháʼu'lláh]] kuwa Mdhihirishaji wa Mungu kwa wakati huu, ambaye ujumbe wake unalenga kuunganisha wanadamu wote. Katika maandiko yake, anaeleza kwamba "dunia yote ni nchi moja na Binadamu ni raia wake." == Imani ya Kibahá'í == Mafundisho ya [[Bahaʼullah|Baháʼu'lláh]] ndiyo msingi wa imani ya Kibaháʼí. Kiini cha mafundisho hayo ni kanuni tatu: umoja wa Mungu, umoja wa dini, na umoja wa binadamu. Wabaháʼí wanaamini kwamba Mungu hufunua mapenzi yake kwa wanadamu hatua kwa hatua kupitia wadhihirishaji wake. Kupitia ufunuo huo, tabia ya mwanadamu na maisha ya jamii hubadilishwa, na sifa za kiroho na kimaadili hukuzwa. Kwa sababu hiyo, dini hueleweka kuwa mchakato wa ufunuo uendeleao, unaoleta mwendelezo, mpangilio, na umoja katika historia ya binadamu.{{sfn|Smith|2008|p=108–109}} === Mungu === Kulingana na maandiko ya Kibaháʼí, Mungu hufafanuliwa kuwa mmoja, wa milele, ajuaye yote, aliyepo kila mahali, asiyoharibika, na mwenye nguvu zote ambaye ni Muumba wa vitu vyote katika ulimwengu.{{sfn|Smith|2008|p=106}} Kuwepo kwa Mungu huchukuliwa kuwa kwa milele, bila mwanzo wala mwisho. Ingawa Mungu yuko nje ya ufikivu wa moja kwa moja wa mwanadamu, bado anafahamu uumbaji wake na ana mapenzi na kusudi ambalo hulieleza kwa wanadamu kupitia Wajumbe wake wanaoitwa Wadhihirishaji wa Mungu.{{sfn|Smith|2008|p=106–107, 111–112}} Dhana ya Mungu katika imani ya Kibaháʼí ni ya "asili isiyojulikana" ambayo ndiyo chanzo cha uwepo wote na inayotambulika kupitia ufahamu wa sifa za kibinadamu. [nukuu inahitajika] Kwa maana nyingine, mafundisho ya Kibaháʼí kuhusu Mungu pia yana mwelekeo wa kuona ishara za Mungu katika vitu vyote, lakini yanafundisha kwamba uhalisi wa Mungu uko juu ya ulimwengu wa kimwili. Mafundisho ya Kibaháʼí yanasema kwamba Mungu ni mkuu kiasi kwamba mwanadamu hawezi kumwelewa kikamilifu, na kwa msingi huo mwanadamu hawezi kujijengea mwenyewe taswira kamili na sahihi ya Mungu. Kwa hiyo, kumjua Mungu kunawezekana tu kupitia kwa Wadhihirishaji wake, na ufahamu wa kusudi lake na mapenzi yake hupatikana pia kupitia kwao tu.{{sfn|Cole|1982}} Katika Dini ya Kibaháʼí, Mungu mara nyingi hurejelewa kwa vyeo na sifa zake (kwa mfano, Mwenye nguvu zote, au Mwenye upendo kwa wote), na kuna msisitizo mkubwa juu ya umoja wa Mungu mmoja. Mafundisho ya Kibaháʼí yanaeleza kwamba sifa hizi hazitumiki kwa Mungu kwa namna ya moja kwa moja, bali hutumiwa kutafsiri uungu kwa lugha ya kibinadamu na kuwasaidia watu kuelekeza fikra zao kwenye sifa zake katika kumwabudu Mungu ili kukuza uwezo wao katika njia yao ya kiroho.{{sfn|Hatcher|2005}} Kulingana na mafundisho ya Kibaháʼí, kusudi la mwanadamu ni kujifunza kumjua na kumpenda Mungu kwa njia kama vile sala, tafakari, na kuwatumikia wengine.{{sfn|Hatcher|2005}} === Dini === Kutokana na dhana ya Kibaháʼí ya ufunuo uendeleao, Dini zote kuu za ulimwengu ni halali, ambazo waasisi na wahusika wake wakuu huonwa kuwa Wadhihirishaji wa Mungu.{{sfn|Hartz|2009|p=14}} Historia ya dini hufasiriwa kama mfululizo wa vipindi, ambapo kila Mdhihirishaji huleta ufunuo ulio mpana zaidi na ulioendelea zaidi, unaowasilishwa kama maandiko matakatifu na kupitishwa katika historia kwa kutegemewa kwa viwango tofauti, lakini angalau ukiwa wa kweli katika kiini chake,{{sfn|Stockman|2013|p=40–42}} na unaofaa kwa wakati na mahali ulipofunuliwa.{{sfn|Daume|Watson|1992}} Mafundisho maalumu ya kijamii ya kidini (kwa mfano, mwelekeo wa sala, au vizuizi vya chakula) yanaweza kufutwa na Mdhihirishaji anayefuata ili hitaji linalofaa zaidi kwa wakati na mahali liweze kuwekwa. Kinyume chake, kanuni fulani za jumla (kwa mfano, udugu, au hisani) huonwa kuwa za ulimwengu wote na thabiti. Katika Dini ya Kibaháʼí, mchakato huu wa ufunuo endelevu hautakoma; hata hivyo, huonwa kuwa wa mzunguko. === Agano === Wabaháʼí wanatilia mkazo sana umoja, na Baháʼu'lláh aliweka wazi sheria za kuifanya jumuiya ibaki pamoja na kutatua kutokukubaliana. Ndani ya mfumo huu hakuna mfuasi yeyote binafsi anayeweza kupendekeza tafsiri 'iliyovuviwa' au 'yenye mamlaka' ya maandiko, na watu binafsi hukubali kuunga mkono mstari wa mamlaka uliowekwa katika maandiko ya Kibaháʼí.{{sfn|Hartz|2009|p=20}} Utaratibu huu umeifanya jumuiya ya Wabaháʼí kubaki yenye umoja na umezuia mpasuko wowote mkubwa. Nyumba ya Haki ya Ulimwengu ndiyo mamlaka ya mwisho ya kutatua kutokukubaliana kokote miongoni mwa Wabaháʼí, na majaribio kadhaa ya kuleta mgawanyiko{{sfn|Stockman|2020|p=36–37}} aidha yametoweka au yamebaki kuwa madogo sana. Wafuasi wa migawanyiko hiyo huchukuliwa kuwa wavunja agano na huepukwa.{{sfn|Smith|2008|p=173}} === Kanuni za Kijamii === Wakati [[ʻAbdu'l-Bahá]] aliposafiri kwa mara ya kwanza kwenda Ulaya na Marekani mwaka 1911–1912, alitoa hotuba za hadhara ambazo zilifafanua kanuni za msingi za Dini ya Kibaháʼí.{{sfn|Smith|2008|p=52–53}} Hizi zilijumuisha mafundisho kuhusu usawa wa wanaume na wanawake, umoja wa mbari ya binadamu, haja ya amani ya ulimwengu, na mawazo mengine yaliyochuliwa endelevu ya mwanzoni mwa karne ya 20. Dhana ya umoja wa binadamu, ambayo Wabaháʼí wanaiona kama ukweli wa kale, ni mahali ambapo mawazo mengi yameanzia. Usawa wa mbari ya binadamu na Uondoaji wa utajiri kupita kiasi na umaskini uliokithiri kwa mfano, ni matokeo ya umoja huo.{{sfn|Stockman|2013|p=9}} Matokeo mengine ya dhana hiyo ni haja ya shirikisho la dunia lililoungana, na baadhi ya mapendekezo ya kivitendo ya kuhimiza utekelezaji wake ni pamoja na lugha moja ya ulimwengu wote, mfumo sanifu wa uchumi na vipimo, elimu ya lazima kwa wote, na kuanzishwa kwa mahakama ya kimataifa ya usuluhishi kwa ajili ya kutatua migogoro baina ya mataifa. Kuhusiana na jitihada za amani ya ulimwengu, Baháʼu'lláh alieleza mpango wa mfumo wa pamoja wa usalama wa dunia nzima.{{sfn|Smith|2000|p=266–267}} Nyinginezo za kanuni za kijamii za Kibaháʼí huzunguka umoja wa kiroho. Dini huchukuliwa kuwa ya maendeleo ya hatua kwa hatua kutoka enzi hadi enzi, lakini ili kutambua Mdhihirisho mpya, mapokeo ni lazima yaachwe na ukweli uchunguzwe kwa kujitegemea. Wabaháʼí hufundishwa kuiona dini kama chanzo cha umoja, na kuona chuki ya kidini kuwa ya uharibifu. Sayansi pia huonekana kuwa inapatana na dini ya kweli.{{sfn|Iranica-The Faith|1988}} Ingawa Baháʼu'lláh na ʻAbdu'l-Bahá waliita kuwepo kwa dunia iliyoungana iliyo huru kutokana na vita, pia wanatarajia kwamba kwa muda mrefu, amani ya kudumu (Amani Kuu Kabisa) itaanzishwa na kwamba "ufisadi mkubwa" utasafishwa. Ni muhimu kwamba watu wa dunia waungane chini ya imani ya ulimwengu mzima, wakiwa na sifa za kiroho na maadili ili kukamilisha ustaarabu wa kimwili.{{sfn|Smith|2000|p=266–267}} == '''Historia''' == Mwanzo wa [[Baháʼí|Dini ya Kibaháʼí]] huchukuliwa kuwa katika dini ya [[Báb|Mahatma Báb]] na harakati ya Shaykhi iliyotangulia mara moja kabla yake. Mahatma Báb alikuwa mfanyabiashara ambaye alianza kuhubiri mwaka wa 1844 kwamba yeye ni mmoja wa wajumbe wa Mungu, lakini alikataliwa na wengi wa makasisi wa Kiislamu nchini Iran, na akauawa hadharani kwa kosa la uzushi.{{sfn|Hartz|2009|p=11}} Báb alifundisha kwamba Mungu angeleta karibuni mjumbe mpya, na Wabaháʼí humtambua [[Baháʼu'lláh]] kuwa ndiye mtu huyo.{{sfn|A.V.|2017}} Ingawa zilikuwa harakati tofauti, Báb ameunganishwa kwa karibu sana na teolojia na historia ya Kibaháʼí kiasi kwamba Wabaháʼí huadhimisha kuzaliwa kwake, kifo chake, na tangazo lake kama siku takatifu, humhesabu kuwa mmoja wa watu wao watatu wa kati (pamoja na Baháʼu'lláh na [[ʻAbdu'l-Bahá]]), na masimulizi ya kihistoria ya harakati ya Kibábí (''The Dawn-Breakers'') huchukuliwa kuwa mojawapo ya vitabu vitatu ambavyo kila Mbaháʼí anapaswa "kuvimudu" na kuvisoma "tena na tena".<ref>From a letter written on behalf of Shoghi Effendi to an individual believer dated 9 June 1932</ref> Mnamo mwaka wa 1892, wakati wa kifo cha Baháʼu'lláh, jamii ya Wabaháʼí ilikuwa bado imejikita hasa nchini Iran na katika Milki ya Ottoman, na wakati huo ilikuwa na wafuasi katika nchi 13 za Asia na Afrika.{{sfn|Taherzadeh|1987|p=125}} Chini ya uongozi wa mwanawe, [[ʻAbdu'l-Bahá]], dini hiyo ilijikita Ulaya na Amerika, na kuimarika nchini Iran, ambako bado ilikuwa inakabiliwa na mateso makali.{{sfn|Affolter|2005}} Kifo cha ʻAbdu'l-Bahá mwaka wa 1921 kinaashiria mwisho wa kipindi kinachoitwa "Zama za Ushujaa" cha Dini ya Kibaháʼí.{{sfn|Smith|2008|p=56}} === Báb === {{Main|Bab}} Jioni ya tarehe 22 Mei 1844, Siyyid Ali-Muhammad wa [[Shiraz]] alijitangaza kwa ulimwengu na akachukua cheo cha "Báb" (الباب), chenye maana ya "mlango", akidai kuwa ndiye [[Mahdi]] anayengojewa katika [[Uislamu wa Kishia]].{{sfn|Affolter|2005}} Hivyo wafuasi wake walijulikana kama Wabábí. Kadiri mafundisho ya Báb yalivyoenea, ambayo [[makasisi]] wa Kiislamu waliyaona kuwa ni kufuru, wafuasi wake walikabiliwa na mateso na dhuluma zilizoongezeka.{{sfn|Daume|Watson|1992}} Migogoro iliongezeka hadi kufikia kuzingirwa kijeshi katika maeneo kadhaa na majeshi ya Shah. Báb mwenyewe alifungwa gerezani na hatimaye akauawa mwaka wa 1850.{{sfn|MacEoin|2009|p=414}} Wabahá’í humwona [[Báb]] kama mtangulizi wa [[Baháʼí|Dini ya Kibaháʼí]], kwa kuwa maandiko ya Báb yaliwasilisha dhana ya "Yule ambaye Mungu atamdhihirisha", mtu wa kimasiya ambaye kuja kwake, kulingana na Wabaháʼí, kulitangazwa katika maandiko yote makuu ya dini za ulimwengu.{{sfn|Daume|Watson|1992}} Na ambaye kudai kuwa yeye ndiye huyo kulifanywa na [[Baháʼu'lláh]], mwanzilishi wa Dini ya Kibaháʼí. Madhabahu ya Báb, iliyoko [[Haifa]], [[Israeli]], ni mahali muhimu pa hija kwa Wabaháʼí. Mabaki ya Báb yaliletwa kwa siri kutoka Iran hadi Nchi Takatifu na hatimaye yakazikwa katika madhabahu iliyojengwa kwa ajili yake mahali palipoainishwa mahsusi na Baháʼu'lláh.{{sfn|Hartz|2009|p=75–76}} Maandishi ya Báb yanachukuliwa na Wabaháʼí kuwa maandiko matakatifu ya dini, ingawa yamebadilishwa na sheria na mafundisho ya Baháʼu'lláh.{{sfn|Smith|2008|p=101}} Maandishi makuu ya Báb yaliyotafsiriwa kwa Kiingereza yamekusanywa katika kitabu kiitwacho ''Selections from the Writings of the Báb'' (1976), ambacho kina takribani maandiko 135 kutoka maandishi ya Báb.{{sfn|Smith|2008|p=102}} === Bahá'u'lláh === {{Main|Bahaʼullah }} Mírzá Husayn ʻAlí Núrí alikuwa miongoni mwa wafuasi wa awali wa Báb, na baadaye mnamo Agosti 1852, alichukua cheo cha Bahá'u'lláh.{{sfn|Warburg|2006|p=145}} Baadhi ya Wabábí walifanya jaribio lisilofanikiwa la kumuua Shah, Násiri'd-Dín Sháh Qájár. Shah alijibu kwa kuamuru mauaji na, katika baadhi ya matukio, kuwatesa karibu Wabábí 50 mjini Tehran.{{sfn|Warburg|2006|p=146}} Zaidi ya hayo umwagaji damu ulienea kote nchini, na hadi Oktoba mamia zaidi na hadi mwisho wa Desemba maelfu waliripotiwa katika magazeti.<ref>{{*}}{{Cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/10893156/hundreds_of_babis_executed_babibahai/|title=Persia – The Journal de Constantinople|date=3 Nov 1852|newspaper=The Guardian|access-date=Sep 6, 2022|location=London, UK|page=2|via=Newspapers.com}} {{*}}{{Cite news|url=http://www.newspapers.com/clip/871886/hundreds_of_babis_killed_following/|title=Persia|date=17 November 1852|newspaper=The Sun|access-date=Sep 6, 2022|location=Baltimore, MD|page=1|via=Newspapers.com}} {{*}}{{Cite news|url=http://www.britishnewspaperarchive.co.uk/search/results?basicsearch=%22babs%20was%20awful%2C%20and%20that%2020%2C000%20or%2030%2C000%22&phrasesearch=%22babs%20was%20awful%2C%20and%20that%2020%2C000%20or%2030%2C000%22&sortorder=score&o=date&d=asc|title=Turkey|date=20 December 1852|newspaper=London Standard|access-date=Sep 6, 2022|location=London, UK|page=3|via=BritishNewspaperArchive.co.uk}}{{subscription required}}</ref> Bahá'u'lláh hakuhusika katika jaribio hilo la mauaji, lakini alifungwa gerezani Tehran hadi kuachiliwa kwake kulipopangwa miezi minne baadaye na balozi wa Urusi, baada ya hapo alijiunga na Wabábí wengine katika uhamisho huko Baghdad.{{sfn|Warburg|2006|p=146–147}} Mara tu baada ya hapo alifukuzwa kutoka Iran na kusafiri hadi Baghdad katika Milki ya Ottoman.{{sfn|Hutter|2005|p=737–740}} Huko Baghdad, uongozi wake uliamsha upya wafuasi wa Báb waliokuwa wakiteswa nchini Iran, hivyo maafisa wa Irani wakaomba aondolewe, jambo lililosababisha kuitwa kwake kwenda Konstantinopoli (sasa [[Istanbul]]) na Sultani wa Ottoman. Mnamo 1863, wakati wa kufukuzwa kwake kutoka Baghdad, Bahá'u'lláh kwa mara ya kwanza alitangaza mbele ya familia yake na wafuasi wake dai lake la kuwa Mdhihirisho wa Mungu, jambo ambalo alisema alikuwa amelifahamu miaka kadhaa kabla akiwa katika gereza la chini ya ardhi la Tehran. Alikaa Konstantinopoli kwa muda usiofika miezi minne. Baada ya maafisa wa Ottoman kupokea nyaraka za adhabu kutoka kwa Bahá'u'lláh, walimgeukia na kumweka chini ya kifungo cha nyumbani huko Adrianopoli (sasa [[Edirne]]), ambako alikaa kwa miaka minne, hadi amri ya kifalme ya mwaka 1868 ilipowahamisha Wababi wote ama [[Cyprus]] au 'Akká. 'Akka, ambao wakati huo ulikuwa katika jimbo la Ottoman la Syria na leo uko katika dola ya Israeli, ulikuwa mji wenye kuta na lango la nchi kavu pamoja na lango la baharini, ambapo wageni wote walikaguliwa. Hivyo ilikuwa rahisi sana kuwazuia mahujaji wa Kiajemi waliokuwa wakisafiri kwenda kwa Bahá'u'lláh, hasa kwa kuwa Wazalí waliokuwa wamefungwa mjini humo (wafuasi wa Mírzá Yaḥyá) pia walikuwa wakitoa taarifa mara moja kuhusu Mbaháʼí yeyote aliyefaulu kuwapita walinzi wa langoni. 'Akka ilitumiwa na serikali ya Ottoman kama mahali pa kifungo kwa wafungwa wa kisiasa. Hali za mji huo zilikuwa mbaya sana kiafya kiasi kwamba iliaminika kwamba wale ambao hawakuwa wamezoea hali hizo wangekufa upesi.<ref name=":0">{{Cite book|title=The world of the Bahá'í Faith|last=Stockman|first=Robert|date=2022|publisher=Routledge|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Abingdon, Oxon ; New York|pages=325}}</ref> Katika eneo la [[Israeli]] ya sasa, katika koloni ya adhabu ya Ottoman ya ʻAkká au karibu nayo, Baháʼu'lláh alitumia sehemu iliyobaki ya maisha yake. Mwanzoni baada ya kifungo kikali na chenye masharti magumu, aliruhusiwa kuishi katika nyumba karibu na ʻAkká, ingawa bado alikuwa mfungwa rasmi wa mji huo.{{sfn|Iranica-Baha'-Allah|1988}} Alifariki mwaka wa 1892. Wabaháʼí huchukulia mahali pake pa kupumzika huko Bahjí kuwa Qiblih wanakoelekea kila siku wanaposali.{{sfn|Smith|2008|p=20–21, 28}} Aliandika zaidi ya maandiko 18,000 katika [[Kiarabu]] na [[Kifarsi]] wakati wa uhai wake, ambayo ni asilimia 8 tu ndiyo yametafsiriwa kwa [[Lugha ya Kiingereza|Kiingereza]].{{sfn|Stockman|2013|p=2}} Katika kipindi chake huko Adrianopoli, alianza kutangaza utume wake kama mjumbe wa Mungu katika barua alizoziandikia watawala wa kidini na wa kidunia wa dunia, wakiwemo [[Papa Pius IX]], [[Napoleon III]] na [[Malkia Victoria]].{{sfn|Berry|2004}} === ʻAbdu'l-Bahá === {{Main|ʻAbdu'l-Bahá}} Abbás Effendi alikuwa mwana mkubwa wa Bahá'u'lláh, anayejulikana kwa cheo cha ʻAbdu'l-Bahá ("Mtumishi wa Bahá"). Baba yake aliacha wosia uliomteua ʻAbdu'l-Bahá kuwa kitovu cha agano la jamii ya Wabaháʼí.{{sfn|Hartz|2009|p=73–76}} ʻAbdu'l-Bahá alishiriki na baba yake kipindi kirefu cha uhamisho na kifungo, ambacho kiliendelea hadi kuachiliwa kwa ʻAbdu'l-Bahá mwaka wa 1908 kutokana na Mapinduzi ya Waturuki Vijana. Baada ya kuachiliwa kwake, alisafiri, akatoa hotuba, akafundisha na kuishi maisha ya kuonesha wazi kanuni za Dini ya Kibaháʼí, huku akiendeleza mawasiliano kwa barua na jumuiya za waumini na watu binafsi.{{sfn|Hutter|2005|p=737–740}} Tangu mwanzo wa maisha yake, ʻAbdu'l-Bahá alishiriki magumu ya baba yake kutokana na mateso ya Wabábí nchini Iran na baadaye wakati wa uhamisho wao kutoka Tehran kwenda Baghdad, Istanbul, Edirne na ‘Akká. Alikuwa mshirika wa karibu wa Baháʼu'lláh, msimamizi mkuu na mwakilishi wa kuaminika wa mambo ya nje katika Milki ya Ottoman. Kwa Wabaháʼí, ʻAbdu'l-Bahá ni "Mwalimu", kama alivyoitwa na baba yake, na ndiye mfano bora wa mafundisho ya Kibaháʼí.<ref>{{Cite book|title=The world of the Bahá'í Faith|last=Stockman|first=Robert|date=2022|publisher=Routledge|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Abingdon, Oxon ; New York|pages=71}}</ref> Kufikia mwaka wa 2020, kuna zaidi ya hati 38,000 zilizopo zinazojumuisha maneno ya [[ʻAbdu'l-Bahá]].{{sfn|Yazdani|2022}} Ni sehemu tu ya hati hizi ambayo imetafsiriwa kwa [[Lugha ya Kiingereza|Kiingereza]]. Miongoni mwa maandiko yake maarufu ni ''Siri ya Ustaarabu wa Kimungu'', ''Baadhi ya Maswali Yaliyojibiwa'', ''Waraka kwa Auguste-Henri Forel'', ''Nyaraka za Mpango wa Kimungu'', na ''Waraka kwa Hague''.{{sfn|Yazdani|2022}} Zaidi ya hayo, wakati wa safari zake za Magharibi, maandishi ya hotuba zake nyingi yalichapishwa katika matoleo mbalimbali kama vile ''Paris Talks''. === Shoghi Effendi === {{Main|Shoghi Effendi }} Kitáb-i-Aqdas cha Baháʼu'lláh na Wasia na Agano la ʻAbdu'l-Bahá ni nyaraka za msingi za utawala wa Kibaháʼí. Baháʼu'lláh aliamuru kuanzishwa kwa Nyumba ya Haki ya Ulimwengu inayochaguliwa, na ʻAbdu'l-Bahá alianzisha ulinzi wa kurithi unaoteuliwa na akafafanua uhusiano kati ya taasisi hizo mbili.{{sfn|Smith|2008|p=55–57}} Katika wasia wake ʻAbdu'l-Bahá alimteua mjukuu wake mkubwa, Shoghi Effendi, kuwa Mlinzi wa Dini ya Kibaháʼí. Shoghi Effendi alitumikia kama mkuu wa dini hiyo kwa miaka 36 hadi kifo chake.{{sfn|Smith|2008|p=55}} [[Picha:Shoghi_Effendi2.jpg|thumb|Shoghi Effendi, mjukuu wa ʻAbdu'l-Bahá]] Katika maisha yake yote, Shoghi Effendi alitafsiri maandiko ya Kibaháʼí; aliendeleza mipango ya kimataifa kwa ajili ya kupanua jumuiya ya Wabaháʼí; alikuza Kituo cha Ulimwengu cha Wabaháʼí; aliendesha mawasiliano mapana na jumuiya na watu binafsi kote duniani; na alijenga muundo wa kiutawala wa dini, akiitayarisha jumuiya kwa ajili ya uchaguzi wa Nyumba ya Haki ya Ulimwengu.{{sfn|Hutter|2005|p=737–740}} Alifariki dunia bila kutarajiwa tarehe 4 Novemba 1957 huko London, Uingereza, baada ya ugonjwa wa muda mfupi, katika hali ambayo haikuruhusu kuteuliwa kwa mrithi.{{sfn|Smith|2008|p=58–69}} Mnamo mwaka wa 1937, Shoghi Effendi alianza Mpango wa Miaka Saba kwa Wabaháʼí wa Amerika Kaskazini, ukifuatiwa na mpango wa pili mwaka wa 1946. Mwaka wa 1953, alianza mpango wa kwanza wa kimataifa, Msalaba wa Miaka Kumi wa Dunia. Mpango huu ulijumuisha malengo makubwa sana ya kupanua jumuiya na taasisi za Kibaháʼí, kutafsiri maandiko ya Kibaháʼí katika lugha nyingi mpya, na kuwapeleka mapainia wa Kibaháʼí katika nchi ambazo hapo awali hazikuwa zimefikiwa.{{sfn|Smith|2008|p=64}} Alitangaza katika barua wakati wa Msalaba wa Miaka Kumi kwamba ungefuatiwa na mipango mingine chini ya uongozi wa Nyumba ya Haki ya Ulimwengu, ambayo ilichaguliwa mwaka wa 1963 mwishoni mwa kampeni hiyo. Shoghi Effendi aliacha alama kubwa juu ya jumuiya ya Wabaháʼí ambayo hadi leo inaendelea kuwa na athari ya kina. Ufafanuzi wake wa maandiko ya Kibaháʼí unachukuliwa kuwa wa mamlaka, hivyo ni wa msingi kwa uelewa wa teolojia na sheria ya Kibaháʼí, pamoja na mafundisho ya kijamii ya Kibaháʼí. Maandishi yake kuhusu utawala wa Kibaháʼí yanaendelea kuwa chanzo muhimu cha mwongozo kuhusu jinsi asasi za Kibaháʼí zinavyopaswa kufanya kazi.<ref name=":0" /> === Nyumba ya Haki ya Ulimwengu === {{Main|Nyumba ya Haki ya Ulimwengu }} Tangu mwaka wa 1963, Nyumba ya Haki ya Ulimwengu imekuwa asasi ya juu kabisa iliyochaguliwa ya Dini ya Kibaháʼí. Majukumu ya jumla ya asasi hii ya kimungu yamefafanuliwa kupitia maandiko ya Baháʼu'lláh na kufafanuliwa zaidi katika maandiko ya ʻAbdu'l-Bahá na Shoghi Effendi. Majukumu haya yanajumuisha ufundishaji na elimu, kutekeleza sheria za Kibaháʼí, kushughulikia masuala ya kijamii, na kuwajali wanyonge na maskini.{{sfn|Iranica-Bayt-al-'adl|1989}} [[Picha:Seat_of_the_House_of_Justice.jpg|kushoto|thumb|Makao ya Nyumba ya Haki ya Ulimwengu huko Haifa]] Kuanzia na Mpango wa Miaka Tisa ulioanza mwaka wa 1964, Nyumba ya Haki ya Ulimwengu imekuwa ikielekeza kazi ya jamii ya Wabaháʼí kupitia mfululizo wa mipango ya kimataifa ya miaka kadhaa.{{sfn|Smith|Momen|1989}} Kuanzia na Mpango wa Miaka Tisa ulioanza mwaka wa 1964, uongozi wa Kibaháʼí ulitafuta si tu kuendeleza upanuzi wa dini, bali pia "kuwaimarisha" waumini wapya, yaani kuongeza maarifa yao kuhusu mafundisho ya Kibaháʼí.{{sfn|Fozdar|2015}} Katika muktadha huu, katika miaka ya 1970, Taasisi ya Ruhi ilianzishwa nchini Kolombia na Wabaháʼí ili kutoa kozi fupi juu ya imani za Kibaháʼí, zenye urefu wa mwishoni mwa juma hadi siku tisa.{{sfn|Fozdar|2015}} Taasisi inayohusiana nayo, Ruhi Foundation, ambayo lengo lake lilikuwa kuwaimarisha Wabaháʼí wapya kwa njia ya utaratibu, ilisajiliwa mwaka wa 1992, na tangu mwishoni mwa miaka ya 1990 kozi za Taasisi ya Ruhi zimekuwa njia kuu ya kuongeza uelewa wa mafundisho ya Kibaháʼí duniani kote.{{sfn|Fozdar|2015}} Kufikia mwaka wa 2013 kulikuwa na zaidi ya taasisi 300 za mafunzo za Kibaháʼí duniani kote na watu 100,000 walikuwa wakishiriki katika kozi hizo. Kozi za Taasisi ya Ruhi hufundisha jamii jinsi ya kuandaa zenyewe, miongoni mwa shughuli nyingine, madarasa ya elimu ya kiroho kwa watoto na vijana. Kwa jamii ya Kibaháʼí ya wakati huu, Nyumba ya Haki ya Ulimwengu pia imehimiza ushiriki katika shughuli za kijamii na kushiriki katika mijadala inayotawala katika jamii.{{sfn|Stockman|2013|p=203}} Kila mwaka mwezi wa Aprili, Nyumba ya Haki ya Ulimwengu hutuma ujumbe wa 'Ridván' kwa jamii ya Wabaháʼí ulimwenguni kote, ambao huwafahamisha Wabaháʼí kuhusu maendeleo ya sasa na kutoa mwongozo zaidi kwa mwaka unaofuata.{{efn|Ujumbe wote wa Ridván unaweza kupatikana katika [http://www.bahai.org/library/authoritative-texts/the-universal-house-of-justice/messages Bahai.org].}} Katika ngazi ya mahali, kanda na kitaifa, Wabaháʼí huchagua wajumbe wa mabaraza ya kiroho yenye watu tisa, ambayo huendesha shughuli za dini. Pia kuna watu walioteuliwa wanaofanya kazi katika ngazi mbalimbali, ikiwemo ngazi ya mahali na ya kimataifa, ambao hutekeleza kazi ya kueneza mafundisho na kuilinda jamii. Watu hao hawafanyi kazi kama makasisi au mapadri, kwa kuwa Dini ya Kibaháʼí haina tabaka la ukuhani.{{sfn|Daume|Watson|1992}}{{sfn|Smith|2008|p=160}} Nyumba ya Haki ya Ulimwengu ndiyo chombo cha juu kabisa cha uongozi wa Dini ya Kibaháʼí, na wajumbe wake tisa huchaguliwa kila baada ya miaka mitano na wajumbe wa Mabaraza yote ya Kiroho ya Kitaifa.{{sfn|Warburg|2001|p=20}} Mbaháʼí yeyote mwanaume mwenye umri wa miaka 21 au zaidi anastahili kuchaguliwa kuwa mjumbe wa Nyumba ya Haki ya Ulimwengu; nyadhifa zote nyingine ziko wazi kwa Wabaháʼí wanaume na wanawake.{{sfn|Smith|2008|p=205}} Katika mojawapo ya nyaraka zake Baháʼu'lláh anaandika kwamba "kusudi la msingi la kuhuisha imani kwa Mungu na kwa dini yake ni kulinda maslahi ya wanadamu, kukuza umoja wa jamii ya binadamu, na kuendeleza roho ya upendo na udugu miongoni mwa watu." Kupitia agano lake, Baháʼu'lláh alithibitisha kwamba wajumbe wa jamii ya Wabaháʼí daima watakuwa na kituo cha mamlaka kisichokosea, jambo linalohakikisha umoja wa kudumu na unaoendelea wa jamii. Nyumba ya Haki ya Ulimwengu sasa ndiyo kituo hicho cha mamlaka, chenye wajibu wa kushughulikia masuala yanayohusiana na kutekeleza utaratibu wa dunia uliotabiriwa na Baháʼu'lláh. Hivyo basi, miongoni mwa mamlaka na majukumu yake mengine mengi, hutatua matatizo yanayohitaji ufafanuzi au ambayo yanaweza kuwa chanzo cha mizozo, husimamia maendeleo ya Hoja na usimamizi wa mambo yake, huweka sheria na kanuni zinazohitajika kwa maendeleo endelevu ya jamii, na hutoa mfululizo endelevu wa mwongozo unaotia moyo na kuandaa jitihada za Wabaháʼí na washirika wao katika kukuza umoja wa wanadamu.<ref name=":0" /> == Mafundisho na kanuni == Kanuni kuu za Dini ya Kibaháʼí ni - * Mungu ni mmoja * Dini zote zina chanzo kimoja<ref name=":0" /> * Amani ya dunia na umoja wa dunia * Haki kwa wote * Usawa wa wanawake na wanaume * Elimu ya lazima kwa wote<ref name=":0" /> * Maelewano ya sayansi na dini * Suluhisho la umasikini na utajiri uliopitiliza * Suluhisho la kiroho kwa matatizo ya kimwili<ref name=":0" /> Mifano kadhaa ya mafundisho ya Bahá'u'lláh kuhusu mwenendo wa mtu binafsi ni yafuatayo ambayo ni ya lazima au yanahimizwa kwa wafuasi wake: * Wabaháʼí wenye umri wa zaidi ya miaka 15 wanapaswa kusoma binafsi kila siku sala moja ya lazima, kwa kutumia maneno na umbo maalum yaliyoainishwa.{{sfn|Schaefer|2002|p=334}} * Mbali na sala ya lazima ya kila siku, Wabaháʼí wanapaswa kusali kila siku na kufanya tafakari pamoja na kujifunza maandiko matakatifu.{{sfn|Smith|2008|p=161–162}} * Wabaháʼí watu wazima, isipokuwa kwa baadhi ya msamaha, wanapaswa kufunga saumu ya siku kumi na tisa kila mwaka wakati wa saa za mchana katika mwezi wa Machi.{{sfn|Schaefer|2002|p=339–340}} * Kuna masharti maalum ya maziko ya Kibaháʼí, yakiwemo sala maalum inayopaswa kusomwa wakati wa mazishi. Kutilia manukato au dawa mwilini wa marehemu na kuchoma maiti kunakataliwa.{{sfn|Iranica-Burial|2020}} === Makatazo === Yafuatayo ni baadhi ya matendo ya mwenendo binafsi ambayo yamekatazwa au yamehimizwa kuepukwa katika mafundisho ya Baháʼu'lláh: * Uchongezi na usengenyaji vimekatazwa na kulaaniwa.{{sfn|Schaefer|2002|p=330–332}} * Kunywa na kuuza pombe ni marufuku.{{sfn|Schaefer|2002|p=323}} * Kujamiiana kunaruhusiwa kati ya mume na mke pekee, na kwa hiyo, ngono kabla ya ndoa na ngono nje ya ndoa zote zimekatazwa.{{sfn|Schaefer|2002|p=326}} * Kushiriki katika siasa za vyama ni marufuku.{{sfn|McMullen|2015|p=69, 136, 149, 253–254, 269}} * Kuombaomba kama kazi ni marufuku.{{sfn|Smith|2008|p=154–155}} Utekelezaji wa sheria za kibinafsi, kama vile sala au kufunga, ni wajibu wa mtu binafsi pekee.{{sfn|Schaefer|2002|p=339}} Hata hivyo, kuna nyakati ambapo Mbaháʼí anaweza kuondolewa kiutawala kutoka katika jumuiya kwa kupuuza sheria hadharani, au kwa uasherati wa kupindukia. Kuondolewa huko kunasimamiwa na Baraza la Kiroho la Kitaifa na hakuhusishi kutengwa kabisa.{{sfn|Schaefer|2002|p=348–349}} === Ndoa === Katika Dini ya Kibaháʼí, kusudi la ndoa kimsingi ni kukuza upatano wa kiroho, urafiki na umoja kati ya mwanamume mmoja na mwanamke mmoja, na kutoa mazingira thabiti na yenye upendo kwa malezi ya watoto.{{sfn|Smith|2008|p=164–165}} Mafundisho ya Kibaháʼí kuhusu ndoa huiita kuwa ni ngome ya ustawi na wokovu na huweka ndoa na familia kama msingi wa muundo wa jamii ya wanadamu.{{sfn|Smith|2008|p=164}} Baháʼu'lláh alisifu sana ndoa, alikataza talaka, na alidai usafi nje ya ndoa; Baháʼu'lláh alifundisha kwamba mume na mke wanapaswa kujitahidi kuboresha maisha ya kiroho ya kila mmoja.{{sfn|Momen|2022}} Ndoa za baina ya makabila na baina ya rangi pia zimesifiwa sana katika maandiko yote ya Kibaháʼí.{{sfn|Smith|2008|p=164}} [[Picha:BahaiTempleWilmette.jpg|thumb|Nyumba ya Ibada ya Kibaháʼí nchini Marekani]] Wabaháʼí wanaotamani kufunga ndoa wanashauriwa kupata ufahamu wa kina kuhusu tabia ya mwingine kabla ya kuamua kuoana.{{sfn|Smith|2008|p=164}} Mara mbili watu wanapoamua kuoana, wanapaswa kupata idhini ya wazazi wa pande zote mbili, iwe ni Wabaháʼí au la. Sherehe ya ndoa ya Kibaháʼí ni rahisi; sehemu pekee ya lazima ya ndoa ni kusoma viapo vya ndoa vilivyowekwa na Baháʼu'lláh, ambavyo husomwa na bwana harusi na bibi harusi mbele ya mashahidi wawili.{{sfn|Smith|2008|p=164}} Viapo hivyo ni "Sote, hakika, tutatii mapenzi ya Mungu."{{sfn|Smith|2008|p=164}} === Nyumba za Ibada === Katika jumuiya nyingi, mikutano ya ibada ya Kibaháʼí hufanyika majumbani au katika vituo vya Wabaháʼí. Hata hivyo, katika baadhi ya maeneo, Nyumba za Ibada za Kibaháʼí—zinazojulikana pia kama mahekalu ya Kibaháʼí—zimejengwa mahsusi kwa kusudi hilo.{{sfn|Afnan|2022}} Nyumba za Ibada za Kibaháʼí ni mahali ambapo Wabaháʼí na wasio Wabaháʼí wanaweza kuonesha ibada kwa Mungu.{{sfn|Warburg|2006|p=492}} Pia zinajulikana kama Mashriqu'l-Adhkár (kwa Kiarabu "Mahali pa Mapambazuko pa Ukumbusho wa Mungu").{{sfn|Hassall|2012}} Ndani yake, ni maandiko matakatifu ya Dini ya Kibaháʼí na ya dini nyingine tu yanayoweza kusomwa au kuimbwa, na maandiko na sala zilizowekwa kwa ajili ya muziki zinaweza kuimbwa na waimbaji, lakini hakuna ala za muziki zinazoweza kupigwa ndani.{{sfn|Iranica-Bahai-temples|1988}} Zaidi ya hayo, hakuna hotuba inayoweza kutolewa, na hakuna sherehe ya kiibada inayoweza kufanywa.{{sfn|Iranica-Bahai-temples|1988}} Nyumba zote za Ibada za Kibaháʼí zina umbo la pande tisa, pamoja na njia tisa za kuingia kutoka nje na bustani tisa zinazozizunguka.{{sfn|Iranica-Mašreq al-Aḏkār|2010}} Kwa sasa kuna Nyumba nane za Ibada za Kibaháʼí za "kibara" na baadhi ya Nyumba za Ibada za Kibaháʼí za mahali ambazo zimekamilika au zinaendelea kujengwa. Maandishi ya Kibaháʼí pia yanaonesha kwamba Nyumba za Ibada za Kibaháʼí zitazungukwa na taasisi za shughuli za kibinadamu, kisayansi na kielimu{{sfn|Hassall|2012}} ingawa hadi sasa hakuna iliyojengwa kwa kiwango hicho. === Maendeleo ya kijamii na kiuchumi === Tangu kuanzishwa kwake Dini ya Kibaháʼí imekuwa na ushiriki katika maendeleo ya kijamii na kiuchumi, ikianzia kwa kuwa na mazungumzo zaidi kuhusu uhuru wa wanawake.{{sfn|Momen|1994b|ps=: Section 9: Social and economic development}} Elimu ya wanawake imekuzwa kama kipaumbele.{{sfn|Kingdon|1997}} Na ushiriki huo umepewa mwonekano wa vitendo kwa kujenga shule, vyama vya ushirika vya kilimo, na kliniki.{{sfn|Momen|1994b|ps=: Section 9: Social and economic development}} Dini iliingia katika hatua mpya ya shughuli wakati ujumbe ulipotolewa kutoka kwa '''Nyumba ya Haki ya Ulimwengu''' tarehe 20 Oktoba 1983. Wabaháʼí walihimizwa kutafuta njia zinazolingana na mafundisho ya Kibaháʼí ambazo zingewawezesha kushiriki katika maendeleo ya kijamii na kiuchumi ya jumuiya wanamoishi. Mwaka 1979 kulikuwa na miradi 129 ya maendeleo ya kijamii na kiuchumi ya Kibaháʼí iliyotambuliwa rasmi duniani kote. Kufikia mwaka 1987, idadi ya miradi ya maendeleo iliyotambuliwa rasmi ilikuwa imeongezeka hadi 1482.{{sfn|Smith|Momen|1989}} Mipango ya sasa ya utekelezaji wa kijamii inajumuisha shughuli katika nyanja kama afya, usafi, elimu, usawa wa kijinsia, sanaa na vyombo vya habari, kilimo na mazingira.{{sfn|Baháʼí Office of Social and Economic Development|2018}} Miradi hiyo inajumuisha shule, kuanzia shule za mafunzo za vijijini hadi shule kubwa za sekondari na baadhi ya vyuo vikuu.{{sfn|Momen|2007}} Kufikia mwaka wa 2017, Ofisi ya Baháʼí ya Maendeleo ya Kijamii na Kiuchumi ilikadiria kuwa kulikuwa na miradi midogo 40,000, miradi endelevu 1,400, na mashirika 135 yaliyochochewa na Baháʼí.{{sfn|Baháʼí Office of Social and Economic Development|2018}} Zaidi ya hayo, Wabaháʼí kote ulimwenguni wanachangia katika kujenga utaratibu huu mpya wa dunia kupitia juhudi mbalimbali. Mpango huu wa kimataifa umejengwa juu ya dhana ya mwanadamu na jamii iliyo ya kiroho kwa asili, na unakusudia kukuza uwezo wa mwanadamu ili kuchochea maendeleo ya kiroho na ya kimwili. Kwa lengo la kuchangia ustawi wa wanadamu, Wabaháʼí hushiriki katika shughuli zifuatazo: # Mikutano ya sala # Madarasa ya maadili kwa watoto # Programu za kuwawezesha vijana # Madarasa ya duru za masomo === Umoja wa Mataifa === Baháʼu'lláh aliandika juu ya haja ya kuwepo kwa utaratibu wa dunia unaowezesha mataifa kuishi kwa amani na ushirikiano. Kwa sababu hiyo, Jumuiya ya Kimataifa ya Wabaháʼí imeunga mkono juhudi za kuimarisha mahusiano ya kimataifa kupitia taasisi kama Shirika la Mataifa na [[Umoja wa Mataifa]], ingawa pia imeeleza baadhi ya tahadhari kuhusu muundo na mipaka ya taasisi hizo katika hali yake ya sasa.{{sfn|Momen|2007}} Jumuiya ya Kimataifa ya Wabaháʼí ni wakala uliopo Haifa chini ya uongozi wa Nyumba ya Haki ya Ulimwengu, na una hadhi ya ushauri na mashirika yafuatayo:{{sfn|McMullen|2000|p=39}} * Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Watoto (UNICEF) * Mfuko wa Maendeleo wa Umoja wa Mataifa kwa Wanawake (UNIFEM) * Baraza la Kiuchumi na Kijamii la Umoja wa Mataifa (ECOSOC) * Mpango wa Mazingira wa Umoja wa Mataifa (UNEP) * [[Shirika la Afya Duniani]] (WHO) Jumuiya ya Kimataifa ya Baháʼí ina ofisi katika [[Umoja wa Mataifa]] huko New York na Geneva na ina uwakilishi katika tume za kikanda za Umoja wa Mataifa na ofisi nyingine huko Addis Ababa, Bangkok, Nairobi, Roma, Santiago na Vienna.{{sfn|Baháʼí International Community|2000}} Katika miaka ya hivi karibuni, ofisi ya mazingira na ofisi ya maendeleo ya wanawake zilianzishwa kama sehemu ya ofisi yake ya Umoja wa Mataifa. Dini ya Kibaháʼí pia imeendesha programu za maendeleo za pamoja na mashirika mbalimbali mengine ya Umoja wa Mataifa. Katika Jukwaa la Milenia la Umoja wa Mataifa la mwaka 2000, Mbaháʼí mmoja alialikwa kama mmoja wa wasemaji pekee wasio wa kiserikali wakati wa mkutano wa kilele huo.{{sfn|Baháʼí World News Service|2000}} == Mateso na ukandamizaji == Katika baadhi ya nchi zenye Waislamu walio wengi, Wabaháʼí wanaendelea kuteswa, kwa kuwa viongozi wao hawaikubali Dini ya Kibaháʼí kama dini huru, bali kama kuiacha Uislamu. Ukandamizaji mkali zaidi umetokea nchini Iran, ambako kati ya mwaka 1978 na 1998 zaidi ya Wabaháʼí 200 waliuawa.{{sfn|International Federation of Human Rights|2003}} Haki za Wabaháʼí zimewekewa vikwazo, kwa kiwango kikubwa au kidogo, pia katika nchi nyingine nyingi zikiwemo Misri, Afghanistan, pamoja na Iraq{{sfn|International Religious Freedom Report|2013|loc=[https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2013&dlid=222291 Iraq]}}, Moroko{{sfn|International Religious Freedom Report|2013|loc=[https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2013&dlid=222305 Morocco]}}, Yemen na nchi kadhaa za Afrika kusini mwa Jangwa la Sahara.{{sfn|Smith|Momen|1989}} Mateso ya kudumu zaidi dhidi ya Wabahá’í yametokea nchini Iran, mahali pa kuzaliwa kwa dini hii.{{sfn|Hartz|2009|p=125–127}} Wakati Báb mtukufu alipoanza kuvutia idadi kubwa ya wafuasi, makasisi wa Kiislamu... Kwa kusema hivyo, walitarajia kuzuia harakati hiyo isisambae kwa kudai kwamba wafuasi wake walikuwa maadui wa Mungu. Maelekezo haya ya kidini pia yalisababisha makundi ya watu kuwashambulia Wabábí na baadhi yao kuuawa hadharani.{{sfn|Affolter|2005}} Mwanzoni mwa karne ya ishirini, mbali na ukandamizaji uliowalenga Wabaháʼí mmoja mmoja, kampeni zilizoelekezwa kutoka ngazi ya kati zenye kulenga jamii nzima ya Wabaháʼí na taasisi zake zilianza.{{sfn|Iran Human Rights Documentation Center|2006}} Mwaka 1903 huko Yazd, katika tukio moja, zaidi ya Wabaháʼí 100 waliuawa.{{sfn|Nash|1982}} Shule za Wabaháʼí, kama vile shule za wavulana na wasichana za Tarbiyat huko Tehran, zilifungwa katika miaka ya 1930 na 1940, ndoa za Kibaháʼí hazikutambuliwa, na maandiko ya Kibaháʼí yalidhibitiwa.{{sfn|Iran Human Rights Documentation Center|2006}} Wakati wa utawala wa Mohammad Reza Pahlavi, nchini Iran kampeni ya mateso dhidi ya Wabaháʼí ilianzishwa ili kugeuza umakini kutoka kwa matatizo ya kiuchumi na harakati ya utaifa iliyokuwa ikikua.{{efn|Linalopatana na hili ni wazo kwamba serikali ilihamasisha kampeni hiyo ili kugeuza umakini kutoka kwa matatizo makubwa zaidi, yakiwemo matatizo makali ya kiuchumi. Zaidi ya hili kulikuwepo ugumu ambao utawala ulikuwa nao katika kuhimili harakati ya utaifa iliyokuwa imemuunga mkono Musaddiq.{{sfn|Akhavi|1980|p=76–78}}}} Kampeni iliyoidhinishwa na kuratibiwa dhidi ya Wabaháʼí (ili kuchochea hisia za umma dhidi ya Wabaháʼí) ilianza mwaka 1955 na ilijumuisha kusambazwa kwa propaganda dhidi ya Wabaháʼí katika vituo vya redio vya kitaifa na magazeti rasmi.{{sfn|Iran Human Rights Documentation Center|2006}} Wakati wa kampeni hiyo, iliyoanzishwa na mullah Muhammad Taqi Falsafi, kituo cha Wabaháʼí mjini Tehran kilibomolewa kwa amri ya gavana wa kijeshi wa Tehran, Jenerali Teymur Bakhtiar.{{sfn|''The New York Times''|1955}} Mwishoni mwa miaka ya 1970 utawala wa Shah uliendelea kupoteza uhalali wake kutokana na ukosoaji wa kudumu kwamba ulikuwa unaunga mkono Magharibi. Kadiri harakati dhidi ya Shah zilivyopata nguvu na uungwaji mkono, propaganda za kimapinduzi zilienezwa zikidai kwamba baadhi ya washauri wa Shah walikuwa Wabaháʼí.{{sfn|Abrahamian|1982|p=432}} Wabaháʼí walichorwa kama vitisho vya kiuchumi na kama waungaji mkono wa Israeli na Magharibi, na uhasama wa kijamii dhidi ya Wabaháʼí ukaongezeka.{{sfn|Iran Human Rights Documentation Center|2006}} Tangu [[Mapinduzi ya Kiislamu ya Iran|Mapinduzi ya Kiislamu]] ya mwaka 1979, Wabaháʼí wa Iran wamekuwa wakivunjiwa nyumba zao mara kwa mara, wakizuiwa kuhudhuria vyuo vikuu au kushika kazi za serikali, na mamia yao wamehukumiwa vifungo gerezani kwa sababu ya imani yao ya kidini, na katika miaka ya karibuni pia kwa kushiriki katika madarasa ya duru za masomo. {{sfn|International Federation of Human Rights|2003}} Makaburi ya Wabaháʼí yamenajisiwa na mali zimechukuliwa na wakati mwingine kubomolewa, yakiwemo nyumba ya baba wa [[Baháʼu'lláh]], [[Mírzá Buzurg]].{{sfn|Affolter|2005}} Nyumba ya [[Báb]] huko [[Shiraz]], mojawapo ya maeneo matatu ambayo Wabaháʼí hufanya hija, imeharibiwa mara mbili.{{sfn|Affolter|2005}}{{sfn|Netherlands Institute of Human Rights|2006}} Mnamo Mei 2018, mamlaka za Iran zilimfukuza mwanafunzi mmoja kijana mwanamke kutoka chuo kikuu cha Isfahan kwa sababu alikuwa Mbaháʼí.{{sfn|Center for Human Rights in Iran|2018}} Mnamo Machi 2018, wanafunzi wengine wawili Wabaháʼí walifukuzwa kutoka vyuo vikuu katika miji ya Zanjan na Gilan kwa sababu ya dini yao. Tarehe 14 Mei 2008, wajumbe wa chombo kisicho rasmi kilichoitwa "Yaran", ambacho kilikuwa kinasimamia mahitaji ya jumuiya ya Wabaháʼí nchini Iran, walikamatwa na kupelekwa katika gereza la Evin.{{sfn|CNN|2008}}{{sfn|Iran Human Rights Documentation Center|2008b}} Kesi ya mahakama ya Yaran iliahirishwa mara nyingi, lakini hatimaye ilikuwa ikiendelea tarehe 12 Januari 2010.{{sfn|CNN|2010a}} Waangalizi wengine hawakuruhusiwa kuhudhuria mahakamani. Hata mawakili wa utetezi, ambao kwa miaka miwili walikuwa na fursa ndogo sana ya kuwasiliana na washtakiwa, walipata ugumu kuingia katika chumba cha mahakama. Mwenyekiti wa Tume ya Marekani kuhusu Uhuru wa Kidini wa Kimataifa alisema kwamba ilionekana serikali ilikuwa tayari imeamua matokeo ya kesi hiyo na ilikuwa inakiuka sheria ya kimataifa ya haki za binadamu{{sfn|CNN|2010a}} Vikao vya baadaye vilifanyika tarehe 7 Februari 2010, 12 Aprili 2010, na 12 Juni 2010. Tarehe 11 Agosti 2010 ilijulikana kuwa hukumu ya mahakama ilikuwa kifungo cha miaka 20 kwa kila mmoja wa wafungwa saba, ambayo baadaye ilipunguzwa hadi miaka kumi.{{sfn|CNN|2010b}} Baada ya hukumu hiyo, walihamishwa kwenda gereza la Gohardasht.{{sfn|AFP|2011a}} Mnamo Machi 2011, hukumu zilirejeshwa kwenye miaka 20 ya awali{{sfn|AFP|2011b}}. Tarehe 3 Januari 2010, maafisa wa Iran waliwashikilia wajumbe wengine kumi wa wachache wa Kibaháʼí, miongoni mwao ikidaiwa alikuwa Leva Khanjani, mjukuu wa Jamaloddin Khanjani, mmoja wa viongozi saba wa Wabaháʼí waliofungwa tangu mwaka 2008, na mwezi Februari, walimkamata mwanawe, Niki Khanjani.{{sfn|The Jerusalem Post|2010}} Serikali ya Iran inadai kwamba Dini ya Kibaháʼí si dini, bali ni shirika la kisiasa, na kwa hiyo inakataa kuitambua kama dini ya wachache.{{sfn|Kravetz|1982|p=237}} Hata hivyo, serikali haijawahi kutoa ushahidi thabiti unaounga mkono tabia hii ya jamii ya Wabaháʼí.{{sfn|Iran Human Rights Documentation Center|2008|p=5}} Serikali ya Iran pia inaishutumu Dini ya Kibaháʼí kwa kuhusishwa na Uzayuni. Inaonekana kwamba shutuma hizi dhidi ya Wabaháʼí hazina msingi katika ukweli wa kihistoria{{sfn|Simpson|Shubart|1995|p=223}}{{sfn|Tavakoli-Targhi|2008|p=200}}, na baadhi ya watu wamehoji kwamba zilibuniwa na serikali ya Iran ili kuwatumia Wabaháʼí kama "mbuzi wa kafara".{{sfn|Freedman|2009}} Mwaka 2019, serikali ya Iran ilifanya isiwezekane kwa Wabaháʼí kujisajili kisheria na dola ya Iran. Maombi ya vitambulisho vya kitaifa nchini Iran sasa hayajumuishi tena chaguo la "dini nyingine", jambo linalomaanisha kwamba Dini ya Kibaháʼí haitatambuliwa kwa vitendo na dola.<ref>{{Cite web|url=https://www.dw.com/en/iran-id-card-rule-highlights-plight-of-bahai/a-52149974|title=ID card law in Iran highlights plight of Baháʼí – DW – 01/25/2020|website=dw.com}}</ref> === '''Nyumba ya Ibada ya Wabahá’í''' === "Hekalu la Bahá'í la Ibada (maarufu kwa jina la Lotus Temple)" lipo Kalkaji, Nehru Place, New Delhi. Katika ulimwengu wa dini ya Kibahá'í, kwa jumla katika maeneo saba Nyumba za Ibada za Kibaháʼí zimejengwa. # Samoa ya Magharibi # Sydney - Australia # Kampala - Uganda # Panama City - Panama # Frankfurt - Ujerumani # Wilmette - Marekani # New Delhi - India == Maelezo == {{reflist}} ==Marejeleo== === Vitabu === {{refbegin|24em|indent=yes}} *{{Cite book|url=https://archive.org/details/iranbetweentwore00abra_0|title=Iran Kati ya Mapinduzi Mawili|last=Abrahamian|first=Ervand|publisher=Princeton Book Company Publishers|year=1982|isbn=0-691-10134-5|url-access=registration}} *{{Cite book|url=https://archive.org/details/atozofbahaifaith0000adam|title=The A to Z of the Baháʼí Faith|last=Adamson|first=Hugh C.|date=2009|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-0-8108-6853-3|series=The A to Z Guide Series, No. 70|place=Plymouth, UK|url-access=registration}} *{{Cite book|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Afnan|first=Elham|date=2022|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=479–487|chapter=Sura ya 39: Maisha ya ibada|doi=10.4324/9780429027772-45|s2cid=244700641}} *{{Cite book|url=https://archive.org/details/religionpolitics0000akha|title=Dini na Siasa katika Iran ya Kisasa: Mahusiano ya Makleri na Dola katika Kipindi cha Pahlavi|last=Akhavi|first=Shahrough|publisher=State University of New York Press|year=1980|isbn=0-87395-408-4|location=Albany, NY|pages=76–78|url-access=registration}} *{{Cite book|title=Closed Doors: Iran's Campaign to Deny Higher Education to Baháʼís|author=Baháʼí International Community|date=2005|chapter=Historia ya Juhudi za Elimu za Wabaháʼí nchini Iran|access-date=10 May 2008|chapter-url=http://denial.bahai.org/003.php|archive-url=https://web.archive.org/web/20091205194849/http://denial.bahai.org/003.php|archive-date=5 December 2009|url-status=dead}} *{{Cite book|url=https://archive.org/details/newbelieverssurv00barr|title=Waumini Wapya: uchunguzi wa madhehebu, makundi ya kidini, na dini mbadala|last=Barrett|first=David V.|date=2001|publisher=Cassell & Co|isbn=1-84403-040-7|location=London|ol=3999281M|url-access=registration}} *{{Cite book|url=https://archive.org/details/1988britannicabo0000daum|title=1988 Britannica Book of the Year|publisher=Encyclopædia Britannica|year=1988|isbn=0-85229-486-7|editor-last1=Daume|editor-first1=Daphne|place=Chicago|chapter=Dini (&) Imani ya Bahá'í|editor-last2=Watson|editor-first2=Louise}} *{{Cite book|title=Britannica Book of the Year|publisher=Encyclopædia Britannica|year=1992|editor-last1=Daume|editor-first1=Daphne|place=Chicago|chapter=Imani ya Baháʼí|editor-last2=Watson|editor-first2=Louise}} *{{Cite book|url=http://reference.bahai.org/en/t/se/GPB/gpb-9.html#gr26|title=God Passes By|last=Effendi|first=Shoghi|date=1944|publisher=Baháʼí Publishing Trust|isbn=0-87743-020-9|place=Wilmette, IL|publication-date=1979|url=https://archive.org/details/introductiontone0000unse|title=Mapokeo ya Asia|date=2006|publisher=[[Greenwood Publishing Group|Greenwood Press]]|isbn=978-0-275-98712-1|editor-last1=Gallagher|editor-first1=Eugene V.|series=Introduction to New and Alternative Religions in America|volume=4|location=Westport, Connecticut • London|chapter=Wabaháʼí wa Marekani|editor-last2=Ashcraft|editor-first2=W. Michael|url-access=registration}} *{{Cite book|url=https://archive.org/details/bahaifaithinamer0000garl|title=Dini ya Baháʼí Marekani|last=Garlington|first=William|date=2008|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-0-7425-6234-9|edition=Paperback|location=Lanham, Maryland|url-access=registration}} *{{Cite book|title=Kitabu cha Mwongozo cha Dini Mpya na Uzalishaji wa Utamaduni|author-last=Hassall|author-first=Graham|publisher=[[Brill Publishers|Brill]]|year=2012|isbn=978-90-04-22187-1|editor1-last=Cusack|editor1-first=Carol|series=Brill Handbooks on Contemporary Religion|volume=4|location=[[Leiden]]|pages=599–632|chapter=Nyumba ya Ibada ya Bahá’í: Ujanibishaji na Umbo la Kiujumla|doi=10.1163/9789004226487_025|issn=1874-6691|editor2-last=Norman|editor2-first=Alex}} *{{Cite book|url=https://www.routledge.com/The-World-of-the-Bahai-Faith/Stockman/p/book/9781138367722#|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Hassal|first=Graham|date=2022|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=581–590|chapter=Sura ya 47: Asia ya Kaskazini-Mashariki}} *{{Cite book|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Hassall|first=Graham|date=2022|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=591–602|chapter=Sura ya 48: Oceania|doi=10.4324/9780429027772-55|s2cid=244697166}} *{{Cite book|url=https://bahai-library.com/hatcher_martin_global_religion|title=The Baháʼí Faith: The Emerging Global Religion|last1=Hatcher|first1=W.S.|last2=Martin|first2=J.D.|publisher=Harper & Row|year=1998|isbn=0-06-065441-4|location=New York}} *{{Cite book|url=https://bahai-library.com/hartz_bahai_faith|title=World Religions: Baháʼí Faith|last=Hartz|first=Paula|date=2009|publisher=Chelsea House Publishers|isbn=978-1-60413-104-8|edition=3rd|location=New York, NY}} *{{Cite book|title=Dini za Ulimwengu kwa Takwimu: Utangulizi wa Demografia ya Kimataifa ya Dini|last1=Johnson|first1=Todd M.|last2=Grim|first2=Brian J.|date=26 March 2013|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-118-55576-7|pages=59–62|chapter=Idadi za Watu wa Dini Duniani, 1910–2010|doi=10.1002/9781118555767.ch1|chapter-url={{Google books|CkFVF8nFiqkC |page=59 |plainurl=yes}}}} *{{Cite book|url=https://archive.org/details/iranonox0000krav|title=Irano nox|last=Kravetz|first=Marc|publisher=Grasset|year=1982|isbn=2-246-24851-5|location=Paris|page=237|language=fr|url-access=registration}} *{{Cite book|title=The Messiah of Shiraz: Studies in Early and Middle Babism|last=MacEoin|first=Denis|date=2009|publisher=Brill|isbn=978-90-04-17035-3|doi=10.1163/ej.9789004170353.i-740|url=https://archive.org/details/bahaireligiousco0000mcmu|title=Baháʼí: Uundaji wa Kidini wa Utambulisho wa Kiujuma wa Dunia|last=McMullen|first=Michael D.|publisher=[[Rutgers University Press]]|year=2000|isbn=0-8135-2836-4|location=Atlanta, GA|url-access=registration}} *{{Cite book|url=https://archive.org/details/bahaisofamericag0000mcmu|title=Wabaháʼí wa Marekani: Ukuaji wa Harakati ya Kidini|last=McMullen|first=Mike|date=2015|publisher=NYU Press|isbn=978-1-4798-5152-2|url-access=registration}} *{{Cite book|url=https://archive.org/details/worldsreligionsn0000unse|title=New Lion Handbook: The World's Religions|last=Momen|first=Moojan|publisher=Lion Hudson Plc|year=2007|isbn=978-0-7459-5266-6|editor-last=Partridge|editor-first=Christopher H.|edition=3rd|place=Oxford, UK|contribution=Imani ya Baháʼí|url-access=registration}} *{{Cite book|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Momen|first=Wendi|date=2022|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=371–383|chapter=Sura ya 31: Ndoa na maisha ya kifamilia|doi=10.4324/9780429027772-36|s2cid=244697438}} *{{Cite book|url=https://archive.org/details/iranssecretpogro0000nash|title=Mauaji ya siri ya Iran: Njama ya kuwaangamiza Wabahaʼi|last=Nash|first=Geoffrey|publisher=Neville Spearman Limited|year=1982|isbn=0-85435-005-5|location=Sudbury, Suffolk|url-access=registration}} *{{Cite book|url=https://archive.org/details/isbn_9780521770736|title=Makundi Madogo ya Kidini nchini Iran|last=Sanasarian|first=Eliz|publisher=Cambridge University Press|year=2000|isbn=0-521-77073-4|location=Cambridge, UK|pages=52–53|url-access=registration}} *{{Cite book|url=https://archive.org/details/2004worldalmanacbook00newy|title=World Almanac and Book of Facts|publisher=World Almanac Books|year=2004|isbn=0-88687-910-8|editor-last=Park|editor-first=Ken|location=New York|url-access=registration}} *{{Cite book|url=https://archive.org/details/liftingveillifei0000simp_g2v6|title=Kuinua Pazia|last1=Simpson|first1=John|last2=Shubart|first2=Tira|publisher=Hodder & Stoughton General Division|year=1995|isbn=0-340-62814-6|location=London|page=223|url-access=registration}} *{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=z7zdDFTzNr0C|title=Utangulizi wa Dini ya Baháʼí|last=Smith|first=Peter|publisher=Cambridge University Press|year=2008|isbn=978-0-521-86251-6|location=Cambridge}} *{{Cite book|url=https://www.routledge.com/The-World-of-the-Bahai-Faith/Stockman/p/book/9781138367722#|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Smith|first=Peter|date=2022a|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=501–512|chapter=Sura ya 41: Historia ya Imani za Kibábí na Kibahá’í|doi=10.4324/9780429027772-48|s2cid=244705793}} *{{Cite book|url=https://www.routledge.com/The-World-of-the-Bahai-Faith/Stockman/p/book/9781138367722#|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Smith|first=Peter|date=2022b|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=614–621|chapter=Sura ya 50: Asia ya Kusini-Mashariki|title=Dini na Utalii: Njia panda, Maeneo ya Kufikia, na Mikutano|url=https://archive.org/details/religiontourismc0000stau|last=Stausberg|first=Michael|date=2011|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-0-415-54931-8|location=Oxfordshire, UK|title=Baháʼí Faith: A Guide For The Perplexed|last=Stockman|first=Robert|date=2013|publisher=Bloomsbury Academic|isbn=978-1-4411-8781-9|location=New York, NY|title=Imani ya Bahá'í, Vurugu, na Kutokuwa na Vurugu|last=Stockman|first=Robert H.|date=July 2020|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-108-61344-6|editor1=James R. Lewis|series=Cambridge Elements; Religion and Violence|location=Cambridge, UK|doi=10.1017/9781108613446|oclc=1173507653|editor2=Margo Kitts|s2cid=225389995}} *{{Cite book|url=https://www.routledge.com/The-World-of-the-Bahai-Faith/Stockman/p/book/9781138367722#|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Stockman|first=Robert|date=2022a|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=557–568|chapter=Sura ya 45: Amerika ya Kusini na Karibiani|url=https://www.routledge.com/The-World-of-the-Bahai-Faith/Stockman/p/book/9781138367722#|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Stockman|first=Robert|date=2022b|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=569–580|chapter=Sura ya 46: Amerika ya Kaskazini|url=http://www.peyman.info/cl/Baha%27i/Others/ROB/V4/p118-144Ch08.html#p125|title=The Revelation of Baháʼu'lláh, Volume 4: Mazra'ih & Bahji 1877–92|last=Taherzadeh|first=Adib|publisher=George Ronald|year=1987|isbn=0-85398-270-8|location=Oxford, UK|page=125|title=Wabahá'i wa Iran: Tafiti za kijamii-kihistoria|last=Tavakoli-Targhi|first=Mohamad|publisher=Routledge|year=2008|isbn=978-0-203-00280-3|editor-last1=Brookshaw|editor-first1=Dominic P.|location=New York|chapter=Upinzani dhidi ya Baháʼí na Uislamisti nchini Iran|editor2-last=Fazel|editor2-first=Seena B.}} *{{Cite book|url=https://archive.org/details/religioushumanri0000unse|title=Haki za binadamu za kidini katika mtazamo wa kimataifa: mitazamo ya kidini|last=Van der Vyer|first=J.D.|publisher=Martinus Nijhoff Publishers|year=1996|isbn=90-411-0176-4|page=449|url-access=registration}} *{{Cite book|title=Baháʼí|last=Warburg|first=Margit|date=2001|publisher=Signature Books|editor-last=Introvigne|series=Studies in Contemporary Religions|location=US|title=Citizens of the world: a history and sociology of the Bahaʹis from a globalisation perspective|last=Warburg|first=Margit|date=2006|publisher=Brill|isbn=978-90-474-0746-1|location=Leiden|oclc=234309958|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Yazdani|first=Mina|date=2022|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=88–104|chapter=Sura ya 7: Maandishi na Matamshi ya ʻAbdu'l-Bahá|doi=10.4324/9780429027772-9|s2cid=244689327}} {{refend}} === Hazina ya Maarifa ya Ulimwengu === {{refbegin|30em|indent=yes}} *'''Iranica''' **{{Cite encyclopedia|author=Waandishi Wengi|title=Bahaism|encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]]|date=15 December 1988|volume=III|issue=4–5|pages=438–475|url=https://www.iranicaonline.org/articles/bahaism-index|access-date=11 January 2021|ref={{sfnref|Iranica-Bahaism|1988}}}} **{{Cite encyclopedia|last=Cole|first=Juan|date=15 December 1988|publication-date=23 August 2011|encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]]|article=BAHAISM i. The Faith|volume=III|issue=4|pages=438–446|article-url=http://www.iranicaonline.org/articles/bahaism-i|access-date=30 December 2012|ref={{sfnref|Iranica-The Faith|1988}}}} **{{Cite encyclopedia|last=Cole|first=Juan|date=15 December 1988|publication-date=23 August 2011|encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]]|article=BAHĀʾ-ALLĀH|volume=III|issue=4|pages=422–429|article-url=https://iranicaonline.org/articles/baha-allah|access-date=30 December 2012|ref={{sfnref|Iranica-Baha'-Allah|1988}}}} **{{Cite encyclopedia|last=MacEoin|first=Denis|date=15 December 1988|publication-date=23 August 2011|encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]]|article=BAHAISM iii. Bahai and Babi Schisms|volume=III|issue=4–5|article-url=http://www.iranicaonline.org/articles/bahaism-iii|pages=447–449|issn=2330-4804|ref={{sfnref|Iranica-Bahai and Babi Schisms|1988}}}} **{{Cite encyclopedia|last=Momen|first=Moojan|date=1989|article=BAYT-AL-ʿADL (House of Justice)|article-url=https://iranicaonline.org/articles/bayt-al-adl-house-of-justice-a-bahai-administrative-institution|encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]]|volume=IV|issue=1|pages=12–14|issn=2330-4804|ref={{sfnref|Iranica-Bayt-al-'adl|1989}}}} **{{Cite encyclopedia|last=Momen|first=Moojan|year=2010|article=Mašreq al-Aḏkār|article-url=https://www.iranicaonline.org/articles/mashreq-adkar|encyclopedia=Encyclopædia Iranica|ref={{sfnref|Iranica-Mašreq al-Aḏkār|2010}}}} **{{cite encyclopedia|last=Negahban|first=Ezzatollah|year=2020|article=BURIAL i. Pre-Historic Burial Sites|encyclopedia=Encyclopaedia Iranica|volume=IV|issue=5|article-url=https://iranicaonline.org/articles/burial-i|access-date=August 24, 2023|ref={{sfnref|Iranica-Burial|2020}}}}</ref> **{{Cite encyclopedia|last1=Rafati|first1=V.|last2=Sahba|first2=F.|year=1988|article=BAHAISM ix. Bahai temples|article-url=https://iranicaonline.org/articles/bahaism-ix|encyclopedia=Encyclopædia Iranica|volume=III|issue=5|pages=465–467|ref={{sfnref|Iranica-Bahai-temples|1988}}}} *{{Cite encyclopedia|editor-last=Barrett|editor-first=David B.|date=1982|title=Wafuasi wa dini zote duniani|encyclopedia=[[World Christian Encyclopedia]]: Utafiti linganishi wa makanisa na dini katika ulimwengu wa kisasa|edition=1st|publisher=Oxford University Press|location=Nairobi|ref={{sfnref|World Christian Encyclopedia|1982}}}} *{{Cite encyclopedia|last1=Barrett|first1=David B.|last2=Kurian|first2=George T.|last3=Johnson|first3=Todd M.|year=2001|title=Muhtasari wa Dunia|encyclopedia=[[World Christian Encyclopedia]]: Utafiti linganishi wa makanisa na dini katika ulimwengu wa kisasa|edition=2nd|publisher=Oxford University Press|location=New York|ref={{sfnref|World Christian Encyclopedia|2001}}}} *{{Cite encyclopedia|editor-last=Clarke|editor-first=Peter B.|date=2006|title=Baháʼí|encyclopedia=Encyclopedia of New Religious Movements|publisher=Routledge|location=London and New York|isbn=978-0-415-26707-6|pages=56}} *{{Cite encyclopedia|last=Hutter|first=Manfred|year=2005|contribution=Bahā'īs|editor-last=Jones|editor-first=Lindsay|encyclopedia=Encyclopedia of Religion|edition=2nd|publisher=Macmillan Reference US|volume=2|place=Detroit, MI|isbn=0-02-865733-0|pages=[https://archive.org/details/encyclopediaofre0000unse_v8f2/page/737 737–740]|url=https://archive.org/details/encyclopediaofre0000unse_v8f2/page/737}} *{{Cite encyclopedia|last=Momen|first=Moojan|date=1994a|title=Turkmenistan|encyclopedia=draft "A Short Encyclopedia of the Baháʼí Faith"|url=https://www.momen.org/relstud/turkmnst.htm|access-date=Jul 28, 2022}} *{{Cite encyclopedia|last=Momen|first=Moojan|date=1994b|title=Iran: Historia ya Dini ya Kibaháʼí|encyclopedia=draft "A Short Encyclopedia of the Baháʼí Faith"|publisher=Baháʼí Library Online|url=http://bahai-library.com/momen_encyclopedia_iran#9.%20Social%20and%20economic%20development|access-date=16 October 2009}} *{{Cite encyclopedia|last=Momen|first=Moojan|title=Baháʼí|date=2011|chapter=Bahaʼi|encyclopedia=Encyclopedia of Global Religion|editor1=Juergensmeyer|editor2=Roof|publisher=Sage Publications|isbn=978-0-7619-2729-7|doi=10.4135/9781412997898.n61}} *{{Cite encyclopedia|last=Smith|first=Peter|year=2000|title=A Concise Encyclopedia of the Baháʼí Faith|publisher=Oneworld Publications|location=Oxford, UK|isbn=1-85168-184-1|url=https://books.google.com/books?id=Yhy9DwAAQBAJ}} {{refend}} === Majarida === {{refbegin|24em|indent=yes}} *{{Cite journal|last=Affolter|first=Friedrich W.|date=Januari 2005|title=Kivuli cha Mauaji ya Kimbari ya Kiitikadi: Wabaháʼí wa Iran|url=http://www.altoona.psu.edu/journals/war-crimes/articles/V1/v1n1a3.pdf|journal=War Crimes, Genocide, & Crimes Against Humanity|volume=1|issue=1|pages=75–114|archive-url=https://web.archive.org/web/20120722083412/http://www.altoona.psu.edu/journals/war-crimes/articles/V1/v1n1a3.pdf|archive-date=22 July 2012|access-date=31 May 2006}} *{{Cite journal|last=Berry|first=Adam|date=2004|title=DINI YA KIBAHÁ'Í NA UHUSIANO WAKE NA UISLAMU, UKRISTO, NA UYAHUDI: HISTORIA FUPI|url=https://www.jstor.org/stable/41887188|journal=International Social Science Review|volume=79|issue=3/4|pages=137–151|issn=0278-2308|jstor=41887188}} *{{Cite journal|last=Cole|first=Juan|year=1982|title=Dhana ya Mdhihirisho katika Maandishi ya Kibaháʼí|url=http://bahai-library.com/cole_concept_manifestation|journal=Journal of Bahá'í Studies|volume=9|pages=1–38}} *{{Cite journal|last1=Fozdar|first1=Farida|date=2015|title=Imani ya Kibahá'í: Uchunguzi Kifani wa Utandawazi, Uhamaji na Urasimishaji wa Haiba ya Kiroho|journal=Journal for the Academic Study of Religion|volume=28|issue=3|pages=274–292|doi=10.1558/jasr.v28i3.28431 | issn=2047-704X}} *{{Cite journal|last=Hatcher|first=John S.|year=2005|title=Kumfunua Hurí wa Upendo|journal=Journal of Bahá'í Studies|volume=15|issue=1|pages=1–38|doi=10.31581/jbs-15.1-4.1(2005)|doi-access=free}} *{{Cite journal|last=Kingdon|first=Geeta Gandhi|year=1997|title=Elimu ya wanawake na maendeleo ya kijamii na kiuchumi|url=http://bahai-library.com/kingdon_education_women_development|journal=Baháʼí Studies Review|volume=7|issue=1}} *{{Cite journal|last=Schaefer|first=Udo|date=2002|title=Utangulizi wa Sheria ya Kibahá'í: Misingi ya Kifundisho, Kanuni na Miundo|journal=Journal of Law and Religion|volume=18|issue=2|pages=307–72|doi=10.2307/1602268|jstor=1602268|s2cid=154511808}} *{{Cite journal|last1=Smith|first1=Peter|year=2016|title=Upanuzi wa Kibábí–Kibahá'í na "Mafanikio ya Kijiutamaduni na Kijiografia"|journal=Journal of Religious History|volume=40|issue=2|pages=225–236|doi=10.1111/1467-9809.12280}} *{{Cite journal|last1=Smith|first1=Peter|last2=Momen|first2=Moojan|year=1989|title=Imani ya Kibahá'í 1957–1988: Tathmini ya Maendeleo ya Kisasa|url=http://bahai-library.com/momen_smith_developments_1957-1988|journal=Religion|volume=19|issue=1|pages=63–91|doi=10.1016/0048-721X(89)90077-8|author=Universal House of Justice|date=Septemba 2002|title=Idadi na Uainishaji wa Maandishi na Nyaraka Matakatifu|url=http://bahai-library.com/uhj_numbers_sacred_writings|journal=Lights of Irfan|location=Wilmette, IL|publisher=Irfan Colloquia|volume=10|pages=349–350|access-date=20 March 2007}} {{refend}} {{refend}} === Vyombo vya habari vipya === {{refbegin|24em|indent=yes}} *{{Cite news|url=https://www.economist.com/blogs/economist-explains/2017/04/economist-explains-7|title=The Economist yaeleza: Dini ya Baháʼí|author=A.V.|date=20 April 2017|newspaper=[[The Economist]]|access-date=23 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170501161938/https://www.economist.com/blogs/economist-explains/2017/04/economist-explains-7|archive-date=2017-05-01|url-access=subscription|url-status=live}} *{{Cite news|title=Familia zaogopa kwa ajili ya Wabaháʼí waliofungwa jela nchini Iran|date=16 February 2011|agency=AFP|ref={{sfnRef|AFP|2011a}}}} *{{Cite news|title=Marekani 'yasikitishwa' na taarifa kuhusu Wabaháʼí kutoka Iran|date=31 March 2011|agency=AFP|ref={{sfnRef|AFP|2011b}}}} *{{Cite news|url=http://www.bahai.com/thebahais/pg14.htm|title=Kuna Wabaháʼí wangapi?|author=Baháʼí World News Service|date=1992|magazine=The Baháʼís|archive-url=https://web.archive.org/web/20150717184758/https://bahai.com/thebahais/pg14.htm|archive-date=17 July 2015|publisher=Baháʼí International Community|page=14}} *{{Cite news|url=https://news.bahai.org/story/62/|title=Mwakilishi wa Wabaháʼí katika Umoja wa Mataifa awahutubia viongozi wa dunia katika Mkutano wa Kilele wa Milenia|author=Baháʼí World News Service|date=8 September 2000|access-date=21 October 2021}} *{{Cite news|url=http://news.bahai.org/story/707|title=Misri yabadilisha rasmi sheria za vitambulisho vya taifa|author=Baháʼí World News Service|date=17 April 2009|access-date=16 June 2009|publisher=Baháʼí International Community|ref={{sfnRef|Baháʼí World News Service|2009a}}}} *{{Cite news|url=http://news.bahai.org/story/726|title=Vitambulisho vya kwanza vyatolewa kwa Wabaháʼí wa Misri kwa kutumia "alama ya mstari" badala ya dini|author=Baháʼí World News Service|date=14 August 2009|access-date=16 August 2009|ref={{sfnRef|Baháʼí World News Service|2009b}}}} *{{Cite news|url=http://news.bahai.org/story/1163|title=Wimbi la kutisha la kukamatwa nchini Yemen lazua hofu|author=Baháʼí World News Service|date=21 April 2017}} *{{Cite news|url=http://www.cnn.com/2008/WORLD/meast/05/16/iran.bahais/|title=Kukamatwa kwa Wabaháʼí nchini Iran kwalaaniwa|date=16 May 2008|access-date=4 February 2018|agency=CNN|ref={{sfnRef|CNN|2008}}}} *{{Cite news|url=http://www.cnn.com/2010/WORLD/meast/01/12/Iran.bahai.trial/|title=Kesi ya viongozi wa Wabaháʼí nchini Iran yaanza kusikilizwa|date=12 January 2010a|access-date=4 February 2018|agency=CNN|ref={{sfnRef|CNN|2010a}}}} *{{Cite news|url=http://edition.cnn.com/2010/WORLD/meast/09/16/iran.bahai.sentences/index.html|title=Adhabu za viongozi wa Wabaháʼí nchini Iran zaripotiwa kupunguzwa|date=16 September 2010b|access-date=25 September 2013|agency=CNN|ref={{sfnRef|CNN|2010b}}}} *{{Cite news|url=http://www.rferl.org/content/A_Trial_In_Tehran_Their_Only_Crime__Their_Faith/2006448.html|title=Kesi huko Tehran: 'Hatia' yao pekee – Imani yao|last=Djavadi|first=Abbas|date=8 April 2010|work=Radio Free Europe/Radio Liberty}} *{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2009/06/27/us/27religion.html|title=Kwa Wabaháʼí, ukandamizaji si habari mpya|last=Freedman|first=Samuel G.|date=26 June 2009|newspaper=[[The New York Times]]|url=https://nyti.ms/2zT84eS|title=Iran yabomoa kuba la Hekalu la Wabaháʼí|date=24 May 1955|newspaper=The New York Times|ref={{sfnRef|''The New York Times''|1955}}}} *{{Cite news|url=http://latimesblogs.latimes.com/babylonbeyond/2010/08/iran-court-sentences-leaders-of-bahai-faith-to-20-years-in-prison.html|title=Mahakama yawahukumu viongozi wa dini ya Baháʼí kifungo cha miaka 20 jela|last=Siegal|first=Daniel|date=11 August 2010|newspaper=Los Angeles Times}} *{{Cite news|url=http://www.jpost.com/Breaking-News/Iran-detains-5-more-Bahai|title=Iran yawashikilia Wabaháʼí wengine 5 zaidi|author=<!-- Staff writer -->|date=14 February 2010|newspaper=The Jerusalem Post|access-date=25 September 2013|ref={{sfnRef|The Jerusalem Post|2010}}}} *{{Cite news|url=http://www.rferl.org/content/Iran_Bahai_Leaders_Scheduled_In_Court_On_Election_Anniversary/2061066.html|title=Viongozi wa Wabaháʼí nchini Iran wapangiwa kufikishwa mahakamani katika kumbukumbu ya uchaguzi|author=<!-- Staff writer -->|date=3 June 2010|work=Radio Free Europe/Radio Liberty|ref={{sfnRef|Radio Free Europe|2010}}}} *{{Cite news|url=http://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1945379_1944604_1944622,00.html|title=Kuipiga marufuku Dini ya Baháʼí|last=Sullivan|first=Amy|date=8 December 2009|newspaper=Time|access-date=23 February 2012}} *{{Cite news|url=http://news.kodoom.com/en/iran-politics/date-set-for-second-court-session/story/699231/|title=Tarehe yapangwa kwa kikao cha pili cha mahakama kwa Wabaháʼí saba nchini Iran|author=Washington TV|date=20 January 2010|access-date=21 January 2010}} {{refend}} {{refend}} === Nyingine === {{refbegin|24em|indent=yes}} *{{Cite web|url=http://www.thearda.com/QL2010/QuickList_40.asp|title=Mataifa yenye Wabaháʼí wengi zaidi (2010)|author=Association of Religion Data Archives|year=2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20220427001103/https://www.thearda.com/QL2010/QuickList_40.asp|archive-date=April 27, 2022|access-date=14 August 2022}} *{{Cite web|url=http://www.bahai.org/documents/osed/betterment-world.pdf?a28125bc|title=Kwa Uboreshaji wa Ulimwengu: Mtazamo wa Jumuiya ya Wabaháʼí ya Ulimwengu kuhusu Maendeleo ya Kijamii na Kiuchumi|author=Baháʼí Office of Social and Economic Development|date=2018|access-date=3 May 2018}} *{{Cite press release|publisher=Baháʼí International Community|date=6 June 2000|title=Historia ya Ushirikiano Hai na Umoja wa Mataifa|url=http://www.bic.org/statements/bahai-international-community-history-active-cooperation-united-nations|access-date=25 September 2013|ref={{sfnRef|Baháʼí International Community|2000}}}} *{{Cite speech|last=Bigelow|first=Kit|date=16 November 2005|access-date=29 December 2006|title=Kit Bigelow, Mkurugenzi wa Masuala ya Nje, Baraza la Kiroho la Kitaifa la Wabaháʼí wa Marekani|event=Congressional Human Rights Caucus, House of Representatives|url=http://lantos.house.gov/HoR/CA12/Human+Rights+Caucus/Briefing+Testimonies/11-17-05+Testimony+of+Kit+Bigelow+Egypt+Briefing.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20061227195313/http://lantos.house.gov/HoR/CA12/Human%2BRights%2BCaucus/Briefing%2BTestimonies/11-17-05%2BTestimony%2Bof%2BKit%2BBigelow%2BEgypt%2BBriefing.htm|archive-date=27 December 2006|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061227195313/http://lantos.house.gov/HoR/CA12/Human+Rights+Caucus/Briefing+Testimonies/11-17-05+Testimony+of+Kit+Bigelow+Egypt+Briefing.htm |date=27 Desemba 2006 }} *{{Cite web|url=https://iranhumanrights.org/2018/07/woman-expelled-from-iranian-university-just-before-obtaining-degree-because-shes-bahai/|title=Mwanamke Afukuzwa Kutoka Chuo Kikuu cha Iran Kabla Tu ya Kupata Shahada kwa Sababu Yeye ni Mbaháʼí|date=29 July 2018|website=Center for Human Rights in Iran|access-date=23 August 2018|ref={{sfnRef|Center for Human Rights in Iran|2018}}}} *{{Cite book|url=http://www.dictionary.com/browse/bahai|title=Dictionary.com Unabridged|publisher=Random House, Inc.|year=2017|edition=4th|contribution=Baháʼí|ref={{sfnRef|Dictionary.com|2017}}}} *{{Cite web|url=http://www.fidh.org/IMG/pdf/ir0108a.pdf|title=Ubaguzi dhidi ya Wachache wa Kidini nchini Iran|author=International Federation of Human Rights|date=August 2003|publisher=FIDH|location=Paris|archive-url=https://web.archive.org/web/20061031221624/http://www.fidh.org/IMG/pdf/ir0108a.pdf|archive-date=31 October 2006|access-date=20 October 2006|url-status=live}} *{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm#wrapper|title=Ripoti ya Uhuru wa Dini wa Kimataifa ya mwaka 2013|author=Bureau of Democracy, Human Rights and Labor|date=2013|publisher=[[United States Department of State]]|access-date=24 April 2015|ref={{sfnRef|International Religious Freedom Report|2013}}}} *{{Cite report|editor-last=Hackett|editor-first=Conrad|editor-last2=Grim|editor-first2=Brian J.|title=Mazingira ya Kidini ya Ulimwengu: Ripoti juu ya Ukubwa na Mgawanyo wa Makundi Makuu ya Dini Duniani kufikia mwaka 2010|pages=53–56 <!-- many other pages report various specific examples across many religions -->|publisher=Pew Research Center’s Forum on Religion & Public Life|via=Boston College|date=Dec 2012|url=https://www.bc.edu/content/dam/files/centers/jesinst/pdf/Grim-globalReligion-full.pdf|access-date=Aug 16, 2022|ref={{sfnRef|Pew Global Religious Landscape|2012}}}} *{{Cite report|publisher=Iran Human Rights Documentation Center|date=December 2006|title=Imani Iliyonyimwa: Mateso dhidi ya Wabaháʼí wa Iran|access-date=1 May 2007|url=http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/Reports/A-Faith-Denied_Dec06.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090618202441/http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/Reports/A-Faith-Denied_Dec06.pdf|archive-date=2009-06-18|ref={{sfnRef|Iran Human Rights Documentation Center|2006}}}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100902191009/http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/PressReleases/2008/Press-05-15-08.pdf |date=2 Septemba 2010 }} *{{Cite press release|publisher=Iran Human Rights Documentation Center|date=15 May 2008b|title=IHRDC Yalaani Kukamatwa kwa Wabaháʼí Wanaoongoza|url=http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/PressReleases/2008/Press-05-15-08.pdf|access-date=17 May 2008|ref={{sfnRef|Iran Human Rights Documentation Center|2008b}}|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100902191009/http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/PressReleases/2008/Press-05-15-08.pdf|archive-date=2 September 2010|archivedate=2 Septemba 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100902191009/http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/PressReleases/2008/Press-05-15-08.pdf}} *{{Cite report|publisher=Iran Human Rights Documentation Center|date=November 2008|title=Uhalifu dhidi ya Ubinadamu: Mashambulizi ya Jamhuri ya Kiislamu dhidi ya Wabaháʼí|location=New Haven, CN|ref={{sfnRef|Iran Human Rights Documentation Center|2008}}|url=http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/Reports/Crimes-against-Humanity_Nov08.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20100902192809/http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/Reports/Crimes-against-Humanity_Nov08.pdf|archive-date=2 September 2010}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100902192809/http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/Reports/Crimes-against-Humanity_Nov08.pdf |date=2 Septemba 2010 }} *{{Cite web|url=http://www.unhchr.ch/huricane/huricane.nsf/view01/5E72D6B7B624AABBC125713700572D09?opendocument|title=Mwandishi Maalum kuhusu Uhuru wa Dini au Imani ana wasiwasi kuhusu jinsi wafuasi wa Dini ya Baháʼí nchini Iran wanavyotendewa|last=Jahangir|first=Asma|date=20 March 2006|publisher=United Nations|archive-url=https://web.archive.org/web/20060426122357/http://www.unhchr.ch/huricane/huricane.nsf/view01/5E72D6B7B624AABBC125713700572D09?opendocument|archive-date=26 April 2006|access-date=1 June 2006|url-status=live}} *{{Cite thesis|last=Lundberg|first=Zaid|date=2005|type=Master of Arts thesis|title=Ufunuo wa Mwisho katika Dini ya Bahá'í: Dhana ya Ufunuo wa Maendeleo|chapter=Dhana ya Ufunuo wa Maendeleo|chapter-url=http://bahai-library.com/lundberg_bahai_apocalypticism|access-date=1 May 2007|publisher=Department of History of Religion at the Faculty of Theology, Lund University, Sweden}} *{{Cite web|url=http://sim.law.uu.nl/SIM/CaseLaw/uncom.nsf/0/e7b8824bdd987268c1256fa8004a8753?OpenDocument|title=Iran, Jamhuri ya Kiislamu ya|author=Netherlands Institute of Human Rights|date=8 March 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060502110349/http://sim.law.uu.nl/SIM/CaseLaw/uncom.nsf/0/e7b8824bdd987268c1256fa8004a8753?OpenDocument|archive-date=2 May 2006|access-date=31 May 2006|url-status=dead}} {{refend}} [[Jamii:Bahai]] l4lwainijelwhv46f8nxanrfu0p9pqb 1566983 1566982 2026-06-06T17:00:05Z FurahaKamili3 68209 1566983 wikitext text/x-wiki [[Faili:Seat_of_the_House_of_Justice.jpg|kulia|thumb|300x300px|[[Nyumba ya Haki ya Ulimwengu]] huko [[Haifa]], [[Israeli]], ndicho chombo cha juu kabisa cha Wabaháʼí]]Dini ya Kibaháʼí ni dini iliyoanzishwa katika karne ya 19 inayofundisha umoja wa Mungu, umoja wa dini, na umoja wa binadamu. Ilianzishwa na [[Baháʼu'lláh]], na ilienea kwanza nchini Iran na katika baadhi ya maeneo ya [[Mashariki ya Kati]], ambako imekabiliwa na mateso ya kudumu tangu mwanzo wake.{{sfn|Affolter|2005}} Wafuasi wa dini hii huitwa Wabaháʼí, na leo wameenea katika nchi na maeneo mengi duniani'''.''' Kwa mujibu wa Dini ya Kibaháʼí, dini zote kuu za ulimwengu zina chanzo kimoja cha kiungu. Katika nyakati tofauti za historia, Mungu amewatuma wajumbe mbalimbali kuwaletea wanadamu mwongozo unaolingana na mahitaji ya wakati wao. Wabaháʼí humtambua [[Baháʼu'lláh]] kuwa Mdhihirishaji wa Mungu kwa wakati huu, ambaye ujumbe wake unalenga kuunganisha wanadamu wote. Katika maandiko yake, anaeleza kwamba "dunia yote ni nchi moja na Binadamu ni raia wake." == Imani ya Kibahá'í == Mafundisho ya [[Bahaʼullah|Baháʼu'lláh]] ndiyo msingi wa imani ya Kibaháʼí. Kiini cha mafundisho hayo ni kanuni tatu: umoja wa Mungu, umoja wa dini, na umoja wa binadamu. Wabaháʼí wanaamini kwamba Mungu hufunua mapenzi yake kwa wanadamu hatua kwa hatua kupitia wadhihirishaji wake. Kupitia ufunuo huo, tabia ya mwanadamu na maisha ya jamii hubadilishwa, na sifa za kiroho na kimaadili hukuzwa. Kwa sababu hiyo, dini hueleweka kuwa mchakato wa ufunuo uendeleao, unaoleta mwendelezo, mpangilio, na umoja katika historia ya binadamu.{{sfn|Smith|2008|p=108–109}} === Mungu === Kulingana na maandiko ya Kibaháʼí, Mungu hufafanuliwa kuwa mmoja, wa milele, ajuaye yote, aliyepo kila mahali, asiyoharibika, na mwenye nguvu zote ambaye ni Muumba wa vitu vyote katika ulimwengu.{{sfn|Smith|2008|p=106}} Kuwepo kwa Mungu huchukuliwa kuwa kwa milele, bila mwanzo wala mwisho. Ingawa Mungu yuko nje ya ufikivu wa moja kwa moja wa mwanadamu, bado anafahamu uumbaji wake na ana mapenzi na kusudi ambalo hulieleza kwa wanadamu kupitia Wajumbe wake wanaoitwa Wadhihirishaji wa Mungu.{{sfn|Smith|2008|p=106–107, 111–112}} Dhana ya Mungu katika imani ya Kibaháʼí ni ya "asili isiyojulikana" ambayo ndiyo chanzo cha uwepo wote na inayotambulika kupitia ufahamu wa sifa za kibinadamu. [nukuu inahitajika] Kwa maana nyingine, mafundisho ya Kibaháʼí kuhusu Mungu pia yana mwelekeo wa kuona ishara za Mungu katika vitu vyote, lakini yanafundisha kwamba uhalisi wa Mungu uko juu ya ulimwengu wa kimwili. Mafundisho ya Kibaháʼí yanasema kwamba Mungu ni mkuu kiasi kwamba mwanadamu hawezi kumwelewa kikamilifu, na kwa msingi huo mwanadamu hawezi kujijengea mwenyewe taswira kamili na sahihi ya Mungu. Kwa hiyo, kumjua Mungu kunawezekana tu kupitia kwa Wadhihirishaji wake, na ufahamu wa kusudi lake na mapenzi yake hupatikana pia kupitia kwao tu.{{sfn|Cole|1982}} Katika Dini ya Kibaháʼí, Mungu mara nyingi hurejelewa kwa vyeo na sifa zake (kwa mfano, Mwenye nguvu zote, au Mwenye upendo kwa wote), na kuna msisitizo mkubwa juu ya umoja wa Mungu mmoja. Mafundisho ya Kibaháʼí yanaeleza kwamba sifa hizi hazitumiki kwa Mungu kwa namna ya moja kwa moja, bali hutumiwa kutafsiri uungu kwa lugha ya kibinadamu na kuwasaidia watu kuelekeza fikra zao kwenye sifa zake katika kumwabudu Mungu ili kukuza uwezo wao katika njia yao ya kiroho.{{sfn|Hatcher|2005}} Kulingana na mafundisho ya Kibaháʼí, kusudi la mwanadamu ni kujifunza kumjua na kumpenda Mungu kwa njia kama vile sala, tafakari, na kuwatumikia wengine.{{sfn|Hatcher|2005}} === Dini === Kutokana na dhana ya Kibaháʼí ya ufunuo uendeleao, Dini zote kuu za ulimwengu ni halali, ambazo waasisi na wahusika wake wakuu huonwa kuwa Wadhihirishaji wa Mungu.{{sfn|Hartz|2009|p=14}} Historia ya dini hufasiriwa kama mfululizo wa vipindi, ambapo kila Mdhihirishaji huleta ufunuo ulio mpana zaidi na ulioendelea zaidi, unaowasilishwa kama maandiko matakatifu na kupitishwa katika historia kwa kutegemewa kwa viwango tofauti, lakini angalau ukiwa wa kweli katika kiini chake,{{sfn|Stockman|2013|p=40–42}} na unaofaa kwa wakati na mahali ulipofunuliwa.{{sfn|Daume|Watson|1992}} Mafundisho maalumu ya kijamii ya kidini (kwa mfano, mwelekeo wa sala, au vizuizi vya chakula) yanaweza kufutwa na Mdhihirishaji anayefuata ili hitaji linalofaa zaidi kwa wakati na mahali liweze kuwekwa. Kinyume chake, kanuni fulani za jumla (kwa mfano, udugu, au hisani) huonwa kuwa za ulimwengu wote na thabiti. Katika Dini ya Kibaháʼí, mchakato huu wa ufunuo endelevu hautakoma; hata hivyo, huonwa kuwa wa mzunguko. === Agano === Wabaháʼí wanatilia mkazo sana umoja, na Baháʼu'lláh aliweka wazi sheria za kuifanya jumuiya ibaki pamoja na kutatua kutokukubaliana. Ndani ya mfumo huu hakuna mfuasi yeyote binafsi anayeweza kupendekeza tafsiri 'iliyovuviwa' au 'yenye mamlaka' ya maandiko, na watu binafsi hukubali kuunga mkono mstari wa mamlaka uliowekwa katika maandiko ya Kibaháʼí.{{sfn|Hartz|2009|p=20}} Utaratibu huu umeifanya jumuiya ya Wabaháʼí kubaki yenye umoja na umezuia mpasuko wowote mkubwa. Nyumba ya Haki ya Ulimwengu ndiyo mamlaka ya mwisho ya kutatua kutokukubaliana kokote miongoni mwa Wabaháʼí, na majaribio kadhaa ya kuleta mgawanyiko{{sfn|Stockman|2020|p=36–37}} aidha yametoweka au yamebaki kuwa madogo sana. Wafuasi wa migawanyiko hiyo huchukuliwa kuwa wavunja agano na huepukwa.{{sfn|Smith|2008|p=173}} === Kanuni za Kijamii === Wakati [[ʻAbdu'l-Bahá]] aliposafiri kwa mara ya kwanza kwenda Ulaya na Marekani mwaka 1911–1912, alitoa hotuba za hadhara ambazo zilifafanua kanuni za msingi za Dini ya Kibaháʼí.{{sfn|Smith|2008|p=52–53}} Hizi zilijumuisha mafundisho kuhusu usawa wa wanaume na wanawake, umoja wa mbari ya binadamu, haja ya amani ya ulimwengu, na mawazo mengine yaliyochuliwa endelevu ya mwanzoni mwa karne ya 20. Dhana ya umoja wa binadamu, ambayo Wabaháʼí wanaiona kama ukweli wa kale, ni mahali ambapo mawazo mengi yameanzia. Usawa wa mbari ya binadamu na Uondoaji wa utajiri kupita kiasi na umaskini uliokithiri kwa mfano, ni matokeo ya umoja huo.{{sfn|Stockman|2013|p=9}} Matokeo mengine ya dhana hiyo ni haja ya shirikisho la dunia lililoungana, na baadhi ya mapendekezo ya kivitendo ya kuhimiza utekelezaji wake ni pamoja na lugha moja ya ulimwengu wote, mfumo sanifu wa uchumi na vipimo, elimu ya lazima kwa wote, na kuanzishwa kwa mahakama ya kimataifa ya usuluhishi kwa ajili ya kutatua migogoro baina ya mataifa. Kuhusiana na jitihada za amani ya ulimwengu, Baháʼu'lláh alieleza mpango wa mfumo wa pamoja wa usalama wa dunia nzima.{{sfn|Smith|2000|p=266–267}} Nyinginezo ya kanuni za Kibahai za kijamii huzungukia umoja wa kiroho. Dini huchukuliwa kuwa inayoendelea kutoka zama moja hadi nyingine, lakini ili kutambua Ufunuo mpya, mtu anapaswa kujitenga na tamaduni na ukweli uchunguzwe kwa kujitegemea. Wabaháʼí hufundishwa kuiona dini kama chanzo cha umoja, na kuona chuki ya kidini kuwa ya uharibifu. Sayansi pia huonwa kuwa yenye upatano na dini ya kweli.{{sfn|Iranica-The Faith|1988}} Ingawa Baháʼu'lláh na ʻAbdu'l-Bahá waliita kuwepo kwa dunia iliyoungana iliyo huru kutokana na vita, pia wanatarajia kwamba kwa muda mrefu, amani ya kudumu (Amani Kuu Kabisa) itaanzishwa na kwamba "ufisadi mkubwa" utasafishwa. Ni muhimu kwamba watu wa dunia waungane chini ya imani ya ulimwengu mzima, wakiwa na sifa za kiroho na maadili ili kukamilisha ustaarabu wa kimwili.{{sfn|Smith|2000|p=266–267}} == '''Historia''' == Mwanzo wa [[Baháʼí|Dini ya Kibaháʼí]] huchukuliwa kuwa katika dini ya [[Báb|Mahatma Báb]] na harakati ya Shaykhi iliyotangulia mara moja kabla yake. Mahatma Báb alikuwa mfanyabiashara ambaye alianza kuhubiri mwaka wa 1844 kwamba yeye ni mmoja wa wajumbe wa Mungu, lakini alikataliwa na wengi wa makasisi wa Kiislamu nchini Iran, na akauawa hadharani kwa kosa la uzushi.{{sfn|Hartz|2009|p=11}} Báb alifundisha kwamba Mungu angeleta karibuni mjumbe mpya, na Wabaháʼí humtambua [[Baháʼu'lláh]] kuwa ndiye mtu huyo.{{sfn|A.V.|2017}} Ingawa zilikuwa harakati tofauti, Báb ameunganishwa kwa karibu sana na teolojia na historia ya Kibaháʼí kiasi kwamba Wabaháʼí huadhimisha kuzaliwa kwake, kifo chake, na tangazo lake kama siku takatifu, humhesabu kuwa mmoja wa watu wao watatu wa kati (pamoja na Baháʼu'lláh na [[ʻAbdu'l-Bahá]]), na masimulizi ya kihistoria ya harakati ya Kibábí (''The Dawn-Breakers'') huchukuliwa kuwa mojawapo ya vitabu vitatu ambavyo kila Mbaháʼí anapaswa "kuvimudu" na kuvisoma "tena na tena".<ref>From a letter written on behalf of Shoghi Effendi to an individual believer dated 9 June 1932</ref> Mnamo mwaka wa 1892, wakati wa kifo cha Baháʼu'lláh, jamii ya Wabaháʼí ilikuwa bado imejikita hasa nchini Iran na katika Milki ya Ottoman, na wakati huo ilikuwa na wafuasi katika nchi 13 za Asia na Afrika.{{sfn|Taherzadeh|1987|p=125}} Chini ya uongozi wa mwanawe, [[ʻAbdu'l-Bahá]], dini hiyo ilijikita Ulaya na Amerika, na kuimarika nchini Iran, ambako bado ilikuwa inakabiliwa na mateso makali.{{sfn|Affolter|2005}} Kifo cha ʻAbdu'l-Bahá mwaka wa 1921 kinaashiria mwisho wa kipindi kinachoitwa "Zama za Ushujaa" cha Dini ya Kibaháʼí.{{sfn|Smith|2008|p=56}} === Báb === {{Main|Bab}} Jioni ya tarehe 22 Mei 1844, Siyyid Ali-Muhammad wa [[Shiraz]] alijitangaza kwa ulimwengu na akachukua cheo cha "Báb" (الباب), chenye maana ya "mlango", akidai kuwa ndiye [[Mahdi]] anayengojewa katika [[Uislamu wa Kishia]].{{sfn|Affolter|2005}} Hivyo wafuasi wake walijulikana kama Wabábí. Kadiri mafundisho ya Báb yalivyoenea, ambayo [[makasisi]] wa Kiislamu waliyaona kuwa ni kufuru, wafuasi wake walikabiliwa na mateso na dhuluma zilizoongezeka.{{sfn|Daume|Watson|1992}} Migogoro iliongezeka hadi kufikia kuzingirwa kijeshi katika maeneo kadhaa na majeshi ya Shah. Báb mwenyewe alifungwa gerezani na hatimaye akauawa mwaka wa 1850.{{sfn|MacEoin|2009|p=414}} Wabahá’í humwona [[Báb]] kama mtangulizi wa [[Baháʼí|Dini ya Kibaháʼí]], kwa kuwa maandiko ya Báb yaliwasilisha dhana ya "Yule ambaye Mungu atamdhihirisha", mtu wa kimasiya ambaye kuja kwake, kulingana na Wabaháʼí, kulitangazwa katika maandiko yote makuu ya dini za ulimwengu.{{sfn|Daume|Watson|1992}} Na ambaye kudai kuwa yeye ndiye huyo kulifanywa na [[Baháʼu'lláh]], mwanzilishi wa Dini ya Kibaháʼí. Madhabahu ya Báb, iliyoko [[Haifa]], [[Israeli]], ni mahali muhimu pa hija kwa Wabaháʼí. Mabaki ya Báb yaliletwa kwa siri kutoka Iran hadi Nchi Takatifu na hatimaye yakazikwa katika madhabahu iliyojengwa kwa ajili yake mahali palipoainishwa mahsusi na Baháʼu'lláh.{{sfn|Hartz|2009|p=75–76}} Maandishi ya Báb yanachukuliwa na Wabaháʼí kuwa maandiko matakatifu ya dini, ingawa yamebadilishwa na sheria na mafundisho ya Baháʼu'lláh.{{sfn|Smith|2008|p=101}} Maandishi makuu ya Báb yaliyotafsiriwa kwa Kiingereza yamekusanywa katika kitabu kiitwacho ''Selections from the Writings of the Báb'' (1976), ambacho kina takribani maandiko 135 kutoka maandishi ya Báb.{{sfn|Smith|2008|p=102}} === Bahá'u'lláh === {{Main|Bahaʼullah }} Mírzá Husayn ʻAlí Núrí alikuwa miongoni mwa wafuasi wa awali wa Báb, na baadaye mnamo Agosti 1852, alichukua cheo cha Bahá'u'lláh.{{sfn|Warburg|2006|p=145}} Baadhi ya Wabábí walifanya jaribio lisilofanikiwa la kumuua Shah, Násiri'd-Dín Sháh Qájár. Shah alijibu kwa kuamuru mauaji na, katika baadhi ya matukio, kuwatesa karibu Wabábí 50 mjini Tehran.{{sfn|Warburg|2006|p=146}} Zaidi ya hayo umwagaji damu ulienea kote nchini, na hadi Oktoba mamia zaidi na hadi mwisho wa Desemba maelfu waliripotiwa katika magazeti.<ref>{{*}}{{Cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/10893156/hundreds_of_babis_executed_babibahai/|title=Persia – The Journal de Constantinople|date=3 Nov 1852|newspaper=The Guardian|access-date=Sep 6, 2022|location=London, UK|page=2|via=Newspapers.com}} {{*}}{{Cite news|url=http://www.newspapers.com/clip/871886/hundreds_of_babis_killed_following/|title=Persia|date=17 November 1852|newspaper=The Sun|access-date=Sep 6, 2022|location=Baltimore, MD|page=1|via=Newspapers.com}} {{*}}{{Cite news|url=http://www.britishnewspaperarchive.co.uk/search/results?basicsearch=%22babs%20was%20awful%2C%20and%20that%2020%2C000%20or%2030%2C000%22&phrasesearch=%22babs%20was%20awful%2C%20and%20that%2020%2C000%20or%2030%2C000%22&sortorder=score&o=date&d=asc|title=Turkey|date=20 December 1852|newspaper=London Standard|access-date=Sep 6, 2022|location=London, UK|page=3|via=BritishNewspaperArchive.co.uk}}{{subscription required}}</ref> Bahá'u'lláh hakuhusika katika jaribio hilo la mauaji, lakini alifungwa gerezani Tehran hadi kuachiliwa kwake kulipopangwa miezi minne baadaye na balozi wa Urusi, baada ya hapo alijiunga na Wabábí wengine katika uhamisho huko Baghdad.{{sfn|Warburg|2006|p=146–147}} Mara tu baada ya hapo alifukuzwa kutoka Iran na kusafiri hadi Baghdad katika Milki ya Ottoman.{{sfn|Hutter|2005|p=737–740}} Huko Baghdad, uongozi wake uliamsha upya wafuasi wa Báb waliokuwa wakiteswa nchini Iran, hivyo maafisa wa Irani wakaomba aondolewe, jambo lililosababisha kuitwa kwake kwenda Konstantinopoli (sasa [[Istanbul]]) na Sultani wa Ottoman. Mnamo 1863, wakati wa kufukuzwa kwake kutoka Baghdad, Bahá'u'lláh kwa mara ya kwanza alitangaza mbele ya familia yake na wafuasi wake dai lake la kuwa Mdhihirisho wa Mungu, jambo ambalo alisema alikuwa amelifahamu miaka kadhaa kabla akiwa katika gereza la chini ya ardhi la Tehran. Alikaa Konstantinopoli kwa muda usiofika miezi minne. Baada ya maafisa wa Ottoman kupokea nyaraka za adhabu kutoka kwa Bahá'u'lláh, walimgeukia na kumweka chini ya kifungo cha nyumbani huko Adrianopoli (sasa [[Edirne]]), ambako alikaa kwa miaka minne, hadi amri ya kifalme ya mwaka 1868 ilipowahamisha Wababi wote ama [[Cyprus]] au 'Akká. 'Akka, ambao wakati huo ulikuwa katika jimbo la Ottoman la Syria na leo uko katika dola ya Israeli, ulikuwa mji wenye kuta na lango la nchi kavu pamoja na lango la baharini, ambapo wageni wote walikaguliwa. Hivyo ilikuwa rahisi sana kuwazuia mahujaji wa Kiajemi waliokuwa wakisafiri kwenda kwa Bahá'u'lláh, hasa kwa kuwa Wazalí waliokuwa wamefungwa mjini humo (wafuasi wa Mírzá Yaḥyá) pia walikuwa wakitoa taarifa mara moja kuhusu Mbaháʼí yeyote aliyefaulu kuwapita walinzi wa langoni. 'Akka ilitumiwa na serikali ya Ottoman kama mahali pa kifungo kwa wafungwa wa kisiasa. Hali za mji huo zilikuwa mbaya sana kiafya kiasi kwamba iliaminika kwamba wale ambao hawakuwa wamezoea hali hizo wangekufa upesi.<ref name=":0">{{Cite book|title=The world of the Bahá'í Faith|last=Stockman|first=Robert|date=2022|publisher=Routledge|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Abingdon, Oxon ; New York|pages=325}}</ref> Katika eneo la [[Israeli]] ya sasa, katika koloni ya adhabu ya Ottoman ya ʻAkká au karibu nayo, Baháʼu'lláh alitumia sehemu iliyobaki ya maisha yake. Mwanzoni baada ya kifungo kikali na chenye masharti magumu, aliruhusiwa kuishi katika nyumba karibu na ʻAkká, ingawa bado alikuwa mfungwa rasmi wa mji huo.{{sfn|Iranica-Baha'-Allah|1988}} Alifariki mwaka wa 1892. Wabaháʼí huchukulia mahali pake pa kupumzika huko Bahjí kuwa Qiblih wanakoelekea kila siku wanaposali.{{sfn|Smith|2008|p=20–21, 28}} Aliandika zaidi ya maandiko 18,000 katika [[Kiarabu]] na [[Kifarsi]] wakati wa uhai wake, ambayo ni asilimia 8 tu ndiyo yametafsiriwa kwa [[Lugha ya Kiingereza|Kiingereza]].{{sfn|Stockman|2013|p=2}} Katika kipindi chake huko Adrianopoli, alianza kutangaza utume wake kama mjumbe wa Mungu katika barua alizoziandikia watawala wa kidini na wa kidunia wa dunia, wakiwemo [[Papa Pius IX]], [[Napoleon III]] na [[Malkia Victoria]].{{sfn|Berry|2004}} === ʻAbdu'l-Bahá === {{Main|ʻAbdu'l-Bahá}} Abbás Effendi alikuwa mwana mkubwa wa Bahá'u'lláh, anayejulikana kwa cheo cha ʻAbdu'l-Bahá ("Mtumishi wa Bahá"). Baba yake aliacha wosia uliomteua ʻAbdu'l-Bahá kuwa kitovu cha agano la jamii ya Wabaháʼí.{{sfn|Hartz|2009|p=73–76}} ʻAbdu'l-Bahá alishiriki na baba yake kipindi kirefu cha uhamisho na kifungo, ambacho kiliendelea hadi kuachiliwa kwa ʻAbdu'l-Bahá mwaka wa 1908 kutokana na Mapinduzi ya Waturuki Vijana. Baada ya kuachiliwa kwake, alisafiri, akatoa hotuba, akafundisha na kuishi maisha ya kuonesha wazi kanuni za Dini ya Kibaháʼí, huku akiendeleza mawasiliano kwa barua na jumuiya za waumini na watu binafsi.{{sfn|Hutter|2005|p=737–740}} Tangu mwanzo wa maisha yake, ʻAbdu'l-Bahá alishiriki magumu ya baba yake kutokana na mateso ya Wabábí nchini Iran na baadaye wakati wa uhamisho wao kutoka Tehran kwenda Baghdad, Istanbul, Edirne na ‘Akká. Alikuwa mshirika wa karibu wa Baháʼu'lláh, msimamizi mkuu na mwakilishi wa kuaminika wa mambo ya nje katika Milki ya Ottoman. Kwa Wabaháʼí, ʻAbdu'l-Bahá ni "Mwalimu", kama alivyoitwa na baba yake, na ndiye mfano bora wa mafundisho ya Kibaháʼí.<ref>{{Cite book|title=The world of the Bahá'í Faith|last=Stockman|first=Robert|date=2022|publisher=Routledge|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Abingdon, Oxon ; New York|pages=71}}</ref> Kufikia mwaka wa 2020, kuna zaidi ya hati 38,000 zilizopo zinazojumuisha maneno ya [[ʻAbdu'l-Bahá]].{{sfn|Yazdani|2022}} Ni sehemu tu ya hati hizi ambayo imetafsiriwa kwa [[Lugha ya Kiingereza|Kiingereza]]. Miongoni mwa maandiko yake maarufu ni ''Siri ya Ustaarabu wa Kimungu'', ''Baadhi ya Maswali Yaliyojibiwa'', ''Waraka kwa Auguste-Henri Forel'', ''Nyaraka za Mpango wa Kimungu'', na ''Waraka kwa Hague''.{{sfn|Yazdani|2022}} Zaidi ya hayo, wakati wa safari zake za Magharibi, maandishi ya hotuba zake nyingi yalichapishwa katika matoleo mbalimbali kama vile ''Paris Talks''. === Shoghi Effendi === {{Main|Shoghi Effendi }} Kitáb-i-Aqdas cha Baháʼu'lláh na Wasia na Agano la ʻAbdu'l-Bahá ni nyaraka za msingi za utawala wa Kibaháʼí. Baháʼu'lláh aliamuru kuanzishwa kwa Nyumba ya Haki ya Ulimwengu inayochaguliwa, na ʻAbdu'l-Bahá alianzisha ulinzi wa kurithi unaoteuliwa na akafafanua uhusiano kati ya taasisi hizo mbili.{{sfn|Smith|2008|p=55–57}} Katika wasia wake ʻAbdu'l-Bahá alimteua mjukuu wake mkubwa, Shoghi Effendi, kuwa Mlinzi wa Dini ya Kibaháʼí. Shoghi Effendi alitumikia kama mkuu wa dini hiyo kwa miaka 36 hadi kifo chake.{{sfn|Smith|2008|p=55}} [[Picha:Shoghi_Effendi2.jpg|thumb|Shoghi Effendi, mjukuu wa ʻAbdu'l-Bahá]] Katika maisha yake yote, Shoghi Effendi alitafsiri maandiko ya Kibaháʼí; aliendeleza mipango ya kimataifa kwa ajili ya kupanua jumuiya ya Wabaháʼí; alikuza Kituo cha Ulimwengu cha Wabaháʼí; aliendesha mawasiliano mapana na jumuiya na watu binafsi kote duniani; na alijenga muundo wa kiutawala wa dini, akiitayarisha jumuiya kwa ajili ya uchaguzi wa Nyumba ya Haki ya Ulimwengu.{{sfn|Hutter|2005|p=737–740}} Alifariki dunia bila kutarajiwa tarehe 4 Novemba 1957 huko London, Uingereza, baada ya ugonjwa wa muda mfupi, katika hali ambayo haikuruhusu kuteuliwa kwa mrithi.{{sfn|Smith|2008|p=58–69}} Mnamo mwaka wa 1937, Shoghi Effendi alianza Mpango wa Miaka Saba kwa Wabaháʼí wa Amerika Kaskazini, ukifuatiwa na mpango wa pili mwaka wa 1946. Mwaka wa 1953, alianza mpango wa kwanza wa kimataifa, Msalaba wa Miaka Kumi wa Dunia. Mpango huu ulijumuisha malengo makubwa sana ya kupanua jumuiya na taasisi za Kibaháʼí, kutafsiri maandiko ya Kibaháʼí katika lugha nyingi mpya, na kuwapeleka mapainia wa Kibaháʼí katika nchi ambazo hapo awali hazikuwa zimefikiwa.{{sfn|Smith|2008|p=64}} Alitangaza katika barua wakati wa Msalaba wa Miaka Kumi kwamba ungefuatiwa na mipango mingine chini ya uongozi wa Nyumba ya Haki ya Ulimwengu, ambayo ilichaguliwa mwaka wa 1963 mwishoni mwa kampeni hiyo. Shoghi Effendi aliacha alama kubwa juu ya jumuiya ya Wabaháʼí ambayo hadi leo inaendelea kuwa na athari ya kina. Ufafanuzi wake wa maandiko ya Kibaháʼí unachukuliwa kuwa wa mamlaka, hivyo ni wa msingi kwa uelewa wa teolojia na sheria ya Kibaháʼí, pamoja na mafundisho ya kijamii ya Kibaháʼí. Maandishi yake kuhusu utawala wa Kibaháʼí yanaendelea kuwa chanzo muhimu cha mwongozo kuhusu jinsi asasi za Kibaháʼí zinavyopaswa kufanya kazi.<ref name=":0" /> === Nyumba ya Haki ya Ulimwengu === {{Main|Nyumba ya Haki ya Ulimwengu }} Tangu mwaka wa 1963, Nyumba ya Haki ya Ulimwengu imekuwa asasi ya juu kabisa iliyochaguliwa ya Dini ya Kibaháʼí. Majukumu ya jumla ya asasi hii ya kimungu yamefafanuliwa kupitia maandiko ya Baháʼu'lláh na kufafanuliwa zaidi katika maandiko ya ʻAbdu'l-Bahá na Shoghi Effendi. Majukumu haya yanajumuisha ufundishaji na elimu, kutekeleza sheria za Kibaháʼí, kushughulikia masuala ya kijamii, na kuwajali wanyonge na maskini.{{sfn|Iranica-Bayt-al-'adl|1989}} [[Picha:Seat_of_the_House_of_Justice.jpg|kushoto|thumb|Makao ya Nyumba ya Haki ya Ulimwengu huko Haifa]] Kuanzia na Mpango wa Miaka Tisa ulioanza mwaka wa 1964, Nyumba ya Haki ya Ulimwengu imekuwa ikielekeza kazi ya jamii ya Wabaháʼí kupitia mfululizo wa mipango ya kimataifa ya miaka kadhaa.{{sfn|Smith|Momen|1989}} Kuanzia na Mpango wa Miaka Tisa ulioanza mwaka wa 1964, uongozi wa Kibaháʼí ulitafuta si tu kuendeleza upanuzi wa dini, bali pia "kuwaimarisha" waumini wapya, yaani kuongeza maarifa yao kuhusu mafundisho ya Kibaháʼí.{{sfn|Fozdar|2015}} Katika muktadha huu, katika miaka ya 1970, Taasisi ya Ruhi ilianzishwa nchini Kolombia na Wabaháʼí ili kutoa kozi fupi juu ya imani za Kibaháʼí, zenye urefu wa mwishoni mwa juma hadi siku tisa.{{sfn|Fozdar|2015}} Taasisi inayohusiana nayo, Ruhi Foundation, ambayo lengo lake lilikuwa kuwaimarisha Wabaháʼí wapya kwa njia ya utaratibu, ilisajiliwa mwaka wa 1992, na tangu mwishoni mwa miaka ya 1990 kozi za Taasisi ya Ruhi zimekuwa njia kuu ya kuongeza uelewa wa mafundisho ya Kibaháʼí duniani kote.{{sfn|Fozdar|2015}} Kufikia mwaka wa 2013 kulikuwa na zaidi ya taasisi 300 za mafunzo za Kibaháʼí duniani kote na watu 100,000 walikuwa wakishiriki katika kozi hizo. Kozi za Taasisi ya Ruhi hufundisha jamii jinsi ya kuandaa zenyewe, miongoni mwa shughuli nyingine, madarasa ya elimu ya kiroho kwa watoto na vijana. Kwa jamii ya Kibaháʼí ya wakati huu, Nyumba ya Haki ya Ulimwengu pia imehimiza ushiriki katika shughuli za kijamii na kushiriki katika mijadala inayotawala katika jamii.{{sfn|Stockman|2013|p=203}} Kila mwaka mwezi wa Aprili, Nyumba ya Haki ya Ulimwengu hutuma ujumbe wa 'Ridván' kwa jamii ya Wabaháʼí ulimwenguni kote, ambao huwafahamisha Wabaháʼí kuhusu maendeleo ya sasa na kutoa mwongozo zaidi kwa mwaka unaofuata.{{efn|Ujumbe wote wa Ridván unaweza kupatikana katika [http://www.bahai.org/library/authoritative-texts/the-universal-house-of-justice/messages Bahai.org].}} Katika ngazi ya mahali, kanda na kitaifa, Wabaháʼí huchagua wajumbe wa mabaraza ya kiroho yenye watu tisa, ambayo huendesha shughuli za dini. Pia kuna watu walioteuliwa wanaofanya kazi katika ngazi mbalimbali, ikiwemo ngazi ya mahali na ya kimataifa, ambao hutekeleza kazi ya kueneza mafundisho na kuilinda jamii. Watu hao hawafanyi kazi kama makasisi au mapadri, kwa kuwa Dini ya Kibaháʼí haina tabaka la ukuhani.{{sfn|Daume|Watson|1992}}{{sfn|Smith|2008|p=160}} Nyumba ya Haki ya Ulimwengu ndiyo chombo cha juu kabisa cha uongozi wa Dini ya Kibaháʼí, na wajumbe wake tisa huchaguliwa kila baada ya miaka mitano na wajumbe wa Mabaraza yote ya Kiroho ya Kitaifa.{{sfn|Warburg|2001|p=20}} Mbaháʼí yeyote mwanaume mwenye umri wa miaka 21 au zaidi anastahili kuchaguliwa kuwa mjumbe wa Nyumba ya Haki ya Ulimwengu; nyadhifa zote nyingine ziko wazi kwa Wabaháʼí wanaume na wanawake.{{sfn|Smith|2008|p=205}} Katika mojawapo ya nyaraka zake Baháʼu'lláh anaandika kwamba "kusudi la msingi la kuhuisha imani kwa Mungu na kwa dini yake ni kulinda maslahi ya wanadamu, kukuza umoja wa jamii ya binadamu, na kuendeleza roho ya upendo na udugu miongoni mwa watu." Kupitia agano lake, Baháʼu'lláh alithibitisha kwamba wajumbe wa jamii ya Wabaháʼí daima watakuwa na kituo cha mamlaka kisichokosea, jambo linalohakikisha umoja wa kudumu na unaoendelea wa jamii. Nyumba ya Haki ya Ulimwengu sasa ndiyo kituo hicho cha mamlaka, chenye wajibu wa kushughulikia masuala yanayohusiana na kutekeleza utaratibu wa dunia uliotabiriwa na Baháʼu'lláh. Hivyo basi, miongoni mwa mamlaka na majukumu yake mengine mengi, hutatua matatizo yanayohitaji ufafanuzi au ambayo yanaweza kuwa chanzo cha mizozo, husimamia maendeleo ya Hoja na usimamizi wa mambo yake, huweka sheria na kanuni zinazohitajika kwa maendeleo endelevu ya jamii, na hutoa mfululizo endelevu wa mwongozo unaotia moyo na kuandaa jitihada za Wabaháʼí na washirika wao katika kukuza umoja wa wanadamu.<ref name=":0" /> == Mafundisho na kanuni == Kanuni kuu za Dini ya Kibaháʼí ni - * Mungu ni mmoja * Dini zote zina chanzo kimoja<ref name=":0" /> * Amani ya dunia na umoja wa dunia * Haki kwa wote * Usawa wa wanawake na wanaume * Elimu ya lazima kwa wote<ref name=":0" /> * Maelewano ya sayansi na dini * Suluhisho la umasikini na utajiri uliopitiliza * Suluhisho la kiroho kwa matatizo ya kimwili<ref name=":0" /> Mifano kadhaa ya mafundisho ya Bahá'u'lláh kuhusu mwenendo wa mtu binafsi ni yafuatayo ambayo ni ya lazima au yanahimizwa kwa wafuasi wake: * Wabaháʼí wenye umri wa zaidi ya miaka 15 wanapaswa kusoma binafsi kila siku sala moja ya lazima, kwa kutumia maneno na umbo maalum yaliyoainishwa.{{sfn|Schaefer|2002|p=334}} * Mbali na sala ya lazima ya kila siku, Wabaháʼí wanapaswa kusali kila siku na kufanya tafakari pamoja na kujifunza maandiko matakatifu.{{sfn|Smith|2008|p=161–162}} * Wabaháʼí watu wazima, isipokuwa kwa baadhi ya msamaha, wanapaswa kufunga saumu ya siku kumi na tisa kila mwaka wakati wa saa za mchana katika mwezi wa Machi.{{sfn|Schaefer|2002|p=339–340}} * Kuna masharti maalum ya maziko ya Kibaháʼí, yakiwemo sala maalum inayopaswa kusomwa wakati wa mazishi. Kutilia manukato au dawa mwilini wa marehemu na kuchoma maiti kunakataliwa.{{sfn|Iranica-Burial|2020}} === Makatazo === Yafuatayo ni baadhi ya matendo ya mwenendo binafsi ambayo yamekatazwa au yamehimizwa kuepukwa katika mafundisho ya Baháʼu'lláh: * Uchongezi na usengenyaji vimekatazwa na kulaaniwa.{{sfn|Schaefer|2002|p=330–332}} * Kunywa na kuuza pombe ni marufuku.{{sfn|Schaefer|2002|p=323}} * Kujamiiana kunaruhusiwa kati ya mume na mke pekee, na kwa hiyo, ngono kabla ya ndoa na ngono nje ya ndoa zote zimekatazwa.{{sfn|Schaefer|2002|p=326}} * Kushiriki katika siasa za vyama ni marufuku.{{sfn|McMullen|2015|p=69, 136, 149, 253–254, 269}} * Kuombaomba kama kazi ni marufuku.{{sfn|Smith|2008|p=154–155}} Utekelezaji wa sheria za kibinafsi, kama vile sala au kufunga, ni wajibu wa mtu binafsi pekee.{{sfn|Schaefer|2002|p=339}} Hata hivyo, kuna nyakati ambapo Mbaháʼí anaweza kuondolewa kiutawala kutoka katika jumuiya kwa kupuuza sheria hadharani, au kwa uasherati wa kupindukia. Kuondolewa huko kunasimamiwa na Baraza la Kiroho la Kitaifa na hakuhusishi kutengwa kabisa.{{sfn|Schaefer|2002|p=348–349}} === Ndoa === Katika Dini ya Kibaháʼí, kusudi la ndoa kimsingi ni kukuza upatano wa kiroho, urafiki na umoja kati ya mwanamume mmoja na mwanamke mmoja, na kutoa mazingira thabiti na yenye upendo kwa malezi ya watoto.{{sfn|Smith|2008|p=164–165}} Mafundisho ya Kibaháʼí kuhusu ndoa huiita kuwa ni ngome ya ustawi na wokovu na huweka ndoa na familia kama msingi wa muundo wa jamii ya wanadamu.{{sfn|Smith|2008|p=164}} Baháʼu'lláh alisifu sana ndoa, alikataza talaka, na alidai usafi nje ya ndoa; Baháʼu'lláh alifundisha kwamba mume na mke wanapaswa kujitahidi kuboresha maisha ya kiroho ya kila mmoja.{{sfn|Momen|2022}} Ndoa za baina ya makabila na baina ya rangi pia zimesifiwa sana katika maandiko yote ya Kibaháʼí.{{sfn|Smith|2008|p=164}} [[Picha:BahaiTempleWilmette.jpg|thumb|Nyumba ya Ibada ya Kibaháʼí nchini Marekani]] Wabaháʼí wanaotamani kufunga ndoa wanashauriwa kupata ufahamu wa kina kuhusu tabia ya mwingine kabla ya kuamua kuoana.{{sfn|Smith|2008|p=164}} Mara mbili watu wanapoamua kuoana, wanapaswa kupata idhini ya wazazi wa pande zote mbili, iwe ni Wabaháʼí au la. Sherehe ya ndoa ya Kibaháʼí ni rahisi; sehemu pekee ya lazima ya ndoa ni kusoma viapo vya ndoa vilivyowekwa na Baháʼu'lláh, ambavyo husomwa na bwana harusi na bibi harusi mbele ya mashahidi wawili.{{sfn|Smith|2008|p=164}} Viapo hivyo ni "Sote, hakika, tutatii mapenzi ya Mungu."{{sfn|Smith|2008|p=164}} === Nyumba za Ibada === Katika jumuiya nyingi, mikutano ya ibada ya Kibaháʼí hufanyika majumbani au katika vituo vya Wabaháʼí. Hata hivyo, katika baadhi ya maeneo, Nyumba za Ibada za Kibaháʼí—zinazojulikana pia kama mahekalu ya Kibaháʼí—zimejengwa mahsusi kwa kusudi hilo.{{sfn|Afnan|2022}} Nyumba za Ibada za Kibaháʼí ni mahali ambapo Wabaháʼí na wasio Wabaháʼí wanaweza kuonesha ibada kwa Mungu.{{sfn|Warburg|2006|p=492}} Pia zinajulikana kama Mashriqu'l-Adhkár (kwa Kiarabu "Mahali pa Mapambazuko pa Ukumbusho wa Mungu").{{sfn|Hassall|2012}} Ndani yake, ni maandiko matakatifu ya Dini ya Kibaháʼí na ya dini nyingine tu yanayoweza kusomwa au kuimbwa, na maandiko na sala zilizowekwa kwa ajili ya muziki zinaweza kuimbwa na waimbaji, lakini hakuna ala za muziki zinazoweza kupigwa ndani.{{sfn|Iranica-Bahai-temples|1988}} Zaidi ya hayo, hakuna hotuba inayoweza kutolewa, na hakuna sherehe ya kiibada inayoweza kufanywa.{{sfn|Iranica-Bahai-temples|1988}} Nyumba zote za Ibada za Kibaháʼí zina umbo la pande tisa, pamoja na njia tisa za kuingia kutoka nje na bustani tisa zinazozizunguka.{{sfn|Iranica-Mašreq al-Aḏkār|2010}} Kwa sasa kuna Nyumba nane za Ibada za Kibaháʼí za "kibara" na baadhi ya Nyumba za Ibada za Kibaháʼí za mahali ambazo zimekamilika au zinaendelea kujengwa. Maandishi ya Kibaháʼí pia yanaonesha kwamba Nyumba za Ibada za Kibaháʼí zitazungukwa na taasisi za shughuli za kibinadamu, kisayansi na kielimu{{sfn|Hassall|2012}} ingawa hadi sasa hakuna iliyojengwa kwa kiwango hicho. === Maendeleo ya kijamii na kiuchumi === Tangu kuanzishwa kwake Dini ya Kibaháʼí imekuwa na ushiriki katika maendeleo ya kijamii na kiuchumi, ikianzia kwa kuwa na mazungumzo zaidi kuhusu uhuru wa wanawake.{{sfn|Momen|1994b|ps=: Section 9: Social and economic development}} Elimu ya wanawake imekuzwa kama kipaumbele.{{sfn|Kingdon|1997}} Na ushiriki huo umepewa mwonekano wa vitendo kwa kujenga shule, vyama vya ushirika vya kilimo, na kliniki.{{sfn|Momen|1994b|ps=: Section 9: Social and economic development}} Dini iliingia katika hatua mpya ya shughuli wakati ujumbe ulipotolewa kutoka kwa '''Nyumba ya Haki ya Ulimwengu''' tarehe 20 Oktoba 1983. Wabaháʼí walihimizwa kutafuta njia zinazolingana na mafundisho ya Kibaháʼí ambazo zingewawezesha kushiriki katika maendeleo ya kijamii na kiuchumi ya jumuiya wanamoishi. Mwaka 1979 kulikuwa na miradi 129 ya maendeleo ya kijamii na kiuchumi ya Kibaháʼí iliyotambuliwa rasmi duniani kote. Kufikia mwaka 1987, idadi ya miradi ya maendeleo iliyotambuliwa rasmi ilikuwa imeongezeka hadi 1482.{{sfn|Smith|Momen|1989}} Mipango ya sasa ya utekelezaji wa kijamii inajumuisha shughuli katika nyanja kama afya, usafi, elimu, usawa wa kijinsia, sanaa na vyombo vya habari, kilimo na mazingira.{{sfn|Baháʼí Office of Social and Economic Development|2018}} Miradi hiyo inajumuisha shule, kuanzia shule za mafunzo za vijijini hadi shule kubwa za sekondari na baadhi ya vyuo vikuu.{{sfn|Momen|2007}} Kufikia mwaka wa 2017, Ofisi ya Baháʼí ya Maendeleo ya Kijamii na Kiuchumi ilikadiria kuwa kulikuwa na miradi midogo 40,000, miradi endelevu 1,400, na mashirika 135 yaliyochochewa na Baháʼí.{{sfn|Baháʼí Office of Social and Economic Development|2018}} Zaidi ya hayo, Wabaháʼí kote ulimwenguni wanachangia katika kujenga utaratibu huu mpya wa dunia kupitia juhudi mbalimbali. Mpango huu wa kimataifa umejengwa juu ya dhana ya mwanadamu na jamii iliyo ya kiroho kwa asili, na unakusudia kukuza uwezo wa mwanadamu ili kuchochea maendeleo ya kiroho na ya kimwili. Kwa lengo la kuchangia ustawi wa wanadamu, Wabaháʼí hushiriki katika shughuli zifuatazo: # Mikutano ya sala # Madarasa ya maadili kwa watoto # Programu za kuwawezesha vijana # Madarasa ya duru za masomo === Umoja wa Mataifa === Baháʼu'lláh aliandika juu ya haja ya kuwepo kwa utaratibu wa dunia unaowezesha mataifa kuishi kwa amani na ushirikiano. Kwa sababu hiyo, Jumuiya ya Kimataifa ya Wabaháʼí imeunga mkono juhudi za kuimarisha mahusiano ya kimataifa kupitia taasisi kama Shirika la Mataifa na [[Umoja wa Mataifa]], ingawa pia imeeleza baadhi ya tahadhari kuhusu muundo na mipaka ya taasisi hizo katika hali yake ya sasa.{{sfn|Momen|2007}} Jumuiya ya Kimataifa ya Wabaháʼí ni wakala uliopo Haifa chini ya uongozi wa Nyumba ya Haki ya Ulimwengu, na una hadhi ya ushauri na mashirika yafuatayo:{{sfn|McMullen|2000|p=39}} * Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Watoto (UNICEF) * Mfuko wa Maendeleo wa Umoja wa Mataifa kwa Wanawake (UNIFEM) * Baraza la Kiuchumi na Kijamii la Umoja wa Mataifa (ECOSOC) * Mpango wa Mazingira wa Umoja wa Mataifa (UNEP) * [[Shirika la Afya Duniani]] (WHO) Jumuiya ya Kimataifa ya Baháʼí ina ofisi katika [[Umoja wa Mataifa]] huko New York na Geneva na ina uwakilishi katika tume za kikanda za Umoja wa Mataifa na ofisi nyingine huko Addis Ababa, Bangkok, Nairobi, Roma, Santiago na Vienna.{{sfn|Baháʼí International Community|2000}} Katika miaka ya hivi karibuni, ofisi ya mazingira na ofisi ya maendeleo ya wanawake zilianzishwa kama sehemu ya ofisi yake ya Umoja wa Mataifa. Dini ya Kibaháʼí pia imeendesha programu za maendeleo za pamoja na mashirika mbalimbali mengine ya Umoja wa Mataifa. Katika Jukwaa la Milenia la Umoja wa Mataifa la mwaka 2000, Mbaháʼí mmoja alialikwa kama mmoja wa wasemaji pekee wasio wa kiserikali wakati wa mkutano wa kilele huo.{{sfn|Baháʼí World News Service|2000}} == Mateso na ukandamizaji == Katika baadhi ya nchi zenye Waislamu walio wengi, Wabaháʼí wanaendelea kuteswa, kwa kuwa viongozi wao hawaikubali Dini ya Kibaháʼí kama dini huru, bali kama kuiacha Uislamu. Ukandamizaji mkali zaidi umetokea nchini Iran, ambako kati ya mwaka 1978 na 1998 zaidi ya Wabaháʼí 200 waliuawa.{{sfn|International Federation of Human Rights|2003}} Haki za Wabaháʼí zimewekewa vikwazo, kwa kiwango kikubwa au kidogo, pia katika nchi nyingine nyingi zikiwemo Misri, Afghanistan, pamoja na Iraq{{sfn|International Religious Freedom Report|2013|loc=[https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2013&dlid=222291 Iraq]}}, Moroko{{sfn|International Religious Freedom Report|2013|loc=[https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2013&dlid=222305 Morocco]}}, Yemen na nchi kadhaa za Afrika kusini mwa Jangwa la Sahara.{{sfn|Smith|Momen|1989}} Mateso ya kudumu zaidi dhidi ya Wabahá’í yametokea nchini Iran, mahali pa kuzaliwa kwa dini hii.{{sfn|Hartz|2009|p=125–127}} Wakati Báb mtukufu alipoanza kuvutia idadi kubwa ya wafuasi, makasisi wa Kiislamu... Kwa kusema hivyo, walitarajia kuzuia harakati hiyo isisambae kwa kudai kwamba wafuasi wake walikuwa maadui wa Mungu. Maelekezo haya ya kidini pia yalisababisha makundi ya watu kuwashambulia Wabábí na baadhi yao kuuawa hadharani.{{sfn|Affolter|2005}} Mwanzoni mwa karne ya ishirini, mbali na ukandamizaji uliowalenga Wabaháʼí mmoja mmoja, kampeni zilizoelekezwa kutoka ngazi ya kati zenye kulenga jamii nzima ya Wabaháʼí na taasisi zake zilianza.{{sfn|Iran Human Rights Documentation Center|2006}} Mwaka 1903 huko Yazd, katika tukio moja, zaidi ya Wabaháʼí 100 waliuawa.{{sfn|Nash|1982}} Shule za Wabaháʼí, kama vile shule za wavulana na wasichana za Tarbiyat huko Tehran, zilifungwa katika miaka ya 1930 na 1940, ndoa za Kibaháʼí hazikutambuliwa, na maandiko ya Kibaháʼí yalidhibitiwa.{{sfn|Iran Human Rights Documentation Center|2006}} Wakati wa utawala wa Mohammad Reza Pahlavi, nchini Iran kampeni ya mateso dhidi ya Wabaháʼí ilianzishwa ili kugeuza umakini kutoka kwa matatizo ya kiuchumi na harakati ya utaifa iliyokuwa ikikua.{{efn|Linalopatana na hili ni wazo kwamba serikali ilihamasisha kampeni hiyo ili kugeuza umakini kutoka kwa matatizo makubwa zaidi, yakiwemo matatizo makali ya kiuchumi. Zaidi ya hili kulikuwepo ugumu ambao utawala ulikuwa nao katika kuhimili harakati ya utaifa iliyokuwa imemuunga mkono Musaddiq.{{sfn|Akhavi|1980|p=76–78}}}} Kampeni iliyoidhinishwa na kuratibiwa dhidi ya Wabaháʼí (ili kuchochea hisia za umma dhidi ya Wabaháʼí) ilianza mwaka 1955 na ilijumuisha kusambazwa kwa propaganda dhidi ya Wabaháʼí katika vituo vya redio vya kitaifa na magazeti rasmi.{{sfn|Iran Human Rights Documentation Center|2006}} Wakati wa kampeni hiyo, iliyoanzishwa na mullah Muhammad Taqi Falsafi, kituo cha Wabaháʼí mjini Tehran kilibomolewa kwa amri ya gavana wa kijeshi wa Tehran, Jenerali Teymur Bakhtiar.{{sfn|''The New York Times''|1955}} Mwishoni mwa miaka ya 1970 utawala wa Shah uliendelea kupoteza uhalali wake kutokana na ukosoaji wa kudumu kwamba ulikuwa unaunga mkono Magharibi. Kadiri harakati dhidi ya Shah zilivyopata nguvu na uungwaji mkono, propaganda za kimapinduzi zilienezwa zikidai kwamba baadhi ya washauri wa Shah walikuwa Wabaháʼí.{{sfn|Abrahamian|1982|p=432}} Wabaháʼí walichorwa kama vitisho vya kiuchumi na kama waungaji mkono wa Israeli na Magharibi, na uhasama wa kijamii dhidi ya Wabaháʼí ukaongezeka.{{sfn|Iran Human Rights Documentation Center|2006}} Tangu [[Mapinduzi ya Kiislamu ya Iran|Mapinduzi ya Kiislamu]] ya mwaka 1979, Wabaháʼí wa Iran wamekuwa wakivunjiwa nyumba zao mara kwa mara, wakizuiwa kuhudhuria vyuo vikuu au kushika kazi za serikali, na mamia yao wamehukumiwa vifungo gerezani kwa sababu ya imani yao ya kidini, na katika miaka ya karibuni pia kwa kushiriki katika madarasa ya duru za masomo. {{sfn|International Federation of Human Rights|2003}} Makaburi ya Wabaháʼí yamenajisiwa na mali zimechukuliwa na wakati mwingine kubomolewa, yakiwemo nyumba ya baba wa [[Baháʼu'lláh]], [[Mírzá Buzurg]].{{sfn|Affolter|2005}} Nyumba ya [[Báb]] huko [[Shiraz]], mojawapo ya maeneo matatu ambayo Wabaháʼí hufanya hija, imeharibiwa mara mbili.{{sfn|Affolter|2005}}{{sfn|Netherlands Institute of Human Rights|2006}} Mnamo Mei 2018, mamlaka za Iran zilimfukuza mwanafunzi mmoja kijana mwanamke kutoka chuo kikuu cha Isfahan kwa sababu alikuwa Mbaháʼí.{{sfn|Center for Human Rights in Iran|2018}} Mnamo Machi 2018, wanafunzi wengine wawili Wabaháʼí walifukuzwa kutoka vyuo vikuu katika miji ya Zanjan na Gilan kwa sababu ya dini yao. Tarehe 14 Mei 2008, wajumbe wa chombo kisicho rasmi kilichoitwa "Yaran", ambacho kilikuwa kinasimamia mahitaji ya jumuiya ya Wabaháʼí nchini Iran, walikamatwa na kupelekwa katika gereza la Evin.{{sfn|CNN|2008}}{{sfn|Iran Human Rights Documentation Center|2008b}} Kesi ya mahakama ya Yaran iliahirishwa mara nyingi, lakini hatimaye ilikuwa ikiendelea tarehe 12 Januari 2010.{{sfn|CNN|2010a}} Waangalizi wengine hawakuruhusiwa kuhudhuria mahakamani. Hata mawakili wa utetezi, ambao kwa miaka miwili walikuwa na fursa ndogo sana ya kuwasiliana na washtakiwa, walipata ugumu kuingia katika chumba cha mahakama. Mwenyekiti wa Tume ya Marekani kuhusu Uhuru wa Kidini wa Kimataifa alisema kwamba ilionekana serikali ilikuwa tayari imeamua matokeo ya kesi hiyo na ilikuwa inakiuka sheria ya kimataifa ya haki za binadamu{{sfn|CNN|2010a}} Vikao vya baadaye vilifanyika tarehe 7 Februari 2010, 12 Aprili 2010, na 12 Juni 2010. Tarehe 11 Agosti 2010 ilijulikana kuwa hukumu ya mahakama ilikuwa kifungo cha miaka 20 kwa kila mmoja wa wafungwa saba, ambayo baadaye ilipunguzwa hadi miaka kumi.{{sfn|CNN|2010b}} Baada ya hukumu hiyo, walihamishwa kwenda gereza la Gohardasht.{{sfn|AFP|2011a}} Mnamo Machi 2011, hukumu zilirejeshwa kwenye miaka 20 ya awali{{sfn|AFP|2011b}}. Tarehe 3 Januari 2010, maafisa wa Iran waliwashikilia wajumbe wengine kumi wa wachache wa Kibaháʼí, miongoni mwao ikidaiwa alikuwa Leva Khanjani, mjukuu wa Jamaloddin Khanjani, mmoja wa viongozi saba wa Wabaháʼí waliofungwa tangu mwaka 2008, na mwezi Februari, walimkamata mwanawe, Niki Khanjani.{{sfn|The Jerusalem Post|2010}} Serikali ya Iran inadai kwamba Dini ya Kibaháʼí si dini, bali ni shirika la kisiasa, na kwa hiyo inakataa kuitambua kama dini ya wachache.{{sfn|Kravetz|1982|p=237}} Hata hivyo, serikali haijawahi kutoa ushahidi thabiti unaounga mkono tabia hii ya jamii ya Wabaháʼí.{{sfn|Iran Human Rights Documentation Center|2008|p=5}} Serikali ya Iran pia inaishutumu Dini ya Kibaháʼí kwa kuhusishwa na Uzayuni. Inaonekana kwamba shutuma hizi dhidi ya Wabaháʼí hazina msingi katika ukweli wa kihistoria{{sfn|Simpson|Shubart|1995|p=223}}{{sfn|Tavakoli-Targhi|2008|p=200}}, na baadhi ya watu wamehoji kwamba zilibuniwa na serikali ya Iran ili kuwatumia Wabaháʼí kama "mbuzi wa kafara".{{sfn|Freedman|2009}} Mwaka 2019, serikali ya Iran ilifanya isiwezekane kwa Wabaháʼí kujisajili kisheria na dola ya Iran. Maombi ya vitambulisho vya kitaifa nchini Iran sasa hayajumuishi tena chaguo la "dini nyingine", jambo linalomaanisha kwamba Dini ya Kibaháʼí haitatambuliwa kwa vitendo na dola.<ref>{{Cite web|url=https://www.dw.com/en/iran-id-card-rule-highlights-plight-of-bahai/a-52149974|title=ID card law in Iran highlights plight of Baháʼí – DW – 01/25/2020|website=dw.com}}</ref> === '''Nyumba ya Ibada ya Wabahá’í''' === "Hekalu la Bahá'í la Ibada (maarufu kwa jina la Lotus Temple)" lipo Kalkaji, Nehru Place, New Delhi. Katika ulimwengu wa dini ya Kibahá'í, kwa jumla katika maeneo saba Nyumba za Ibada za Kibaháʼí zimejengwa. # Samoa ya Magharibi # Sydney - Australia # Kampala - Uganda # Panama City - Panama # Frankfurt - Ujerumani # Wilmette - Marekani # New Delhi - India == Maelezo == {{reflist}} ==Marejeleo== === Vitabu === {{refbegin|24em|indent=yes}} *{{Cite book|url=https://archive.org/details/iranbetweentwore00abra_0|title=Iran Kati ya Mapinduzi Mawili|last=Abrahamian|first=Ervand|publisher=Princeton Book Company Publishers|year=1982|isbn=0-691-10134-5|url-access=registration}} *{{Cite book|url=https://archive.org/details/atozofbahaifaith0000adam|title=The A to Z of the Baháʼí Faith|last=Adamson|first=Hugh C.|date=2009|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-0-8108-6853-3|series=The A to Z Guide Series, No. 70|place=Plymouth, UK|url-access=registration}} *{{Cite book|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Afnan|first=Elham|date=2022|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=479–487|chapter=Sura ya 39: Maisha ya ibada|doi=10.4324/9780429027772-45|s2cid=244700641}} *{{Cite book|url=https://archive.org/details/religionpolitics0000akha|title=Dini na Siasa katika Iran ya Kisasa: Mahusiano ya Makleri na Dola katika Kipindi cha Pahlavi|last=Akhavi|first=Shahrough|publisher=State University of New York Press|year=1980|isbn=0-87395-408-4|location=Albany, NY|pages=76–78|url-access=registration}} *{{Cite book|title=Closed Doors: Iran's Campaign to Deny Higher Education to Baháʼís|author=Baháʼí International Community|date=2005|chapter=Historia ya Juhudi za Elimu za Wabaháʼí nchini Iran|access-date=10 May 2008|chapter-url=http://denial.bahai.org/003.php|archive-url=https://web.archive.org/web/20091205194849/http://denial.bahai.org/003.php|archive-date=5 December 2009|url-status=dead}} *{{Cite book|url=https://archive.org/details/newbelieverssurv00barr|title=Waumini Wapya: uchunguzi wa madhehebu, makundi ya kidini, na dini mbadala|last=Barrett|first=David V.|date=2001|publisher=Cassell & Co|isbn=1-84403-040-7|location=London|ol=3999281M|url-access=registration}} *{{Cite book|url=https://archive.org/details/1988britannicabo0000daum|title=1988 Britannica Book of the Year|publisher=Encyclopædia Britannica|year=1988|isbn=0-85229-486-7|editor-last1=Daume|editor-first1=Daphne|place=Chicago|chapter=Dini (&) Imani ya Bahá'í|editor-last2=Watson|editor-first2=Louise}} *{{Cite book|title=Britannica Book of the Year|publisher=Encyclopædia Britannica|year=1992|editor-last1=Daume|editor-first1=Daphne|place=Chicago|chapter=Imani ya Baháʼí|editor-last2=Watson|editor-first2=Louise}} *{{Cite book|url=http://reference.bahai.org/en/t/se/GPB/gpb-9.html#gr26|title=God Passes By|last=Effendi|first=Shoghi|date=1944|publisher=Baháʼí Publishing Trust|isbn=0-87743-020-9|place=Wilmette, IL|publication-date=1979|url=https://archive.org/details/introductiontone0000unse|title=Mapokeo ya Asia|date=2006|publisher=[[Greenwood Publishing Group|Greenwood Press]]|isbn=978-0-275-98712-1|editor-last1=Gallagher|editor-first1=Eugene V.|series=Introduction to New and Alternative Religions in America|volume=4|location=Westport, Connecticut • London|chapter=Wabaháʼí wa Marekani|editor-last2=Ashcraft|editor-first2=W. Michael|url-access=registration}} *{{Cite book|url=https://archive.org/details/bahaifaithinamer0000garl|title=Dini ya Baháʼí Marekani|last=Garlington|first=William|date=2008|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-0-7425-6234-9|edition=Paperback|location=Lanham, Maryland|url-access=registration}} *{{Cite book|title=Kitabu cha Mwongozo cha Dini Mpya na Uzalishaji wa Utamaduni|author-last=Hassall|author-first=Graham|publisher=[[Brill Publishers|Brill]]|year=2012|isbn=978-90-04-22187-1|editor1-last=Cusack|editor1-first=Carol|series=Brill Handbooks on Contemporary Religion|volume=4|location=[[Leiden]]|pages=599–632|chapter=Nyumba ya Ibada ya Bahá’í: Ujanibishaji na Umbo la Kiujumla|doi=10.1163/9789004226487_025|issn=1874-6691|editor2-last=Norman|editor2-first=Alex}} *{{Cite book|url=https://www.routledge.com/The-World-of-the-Bahai-Faith/Stockman/p/book/9781138367722#|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Hassal|first=Graham|date=2022|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=581–590|chapter=Sura ya 47: Asia ya Kaskazini-Mashariki}} *{{Cite book|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Hassall|first=Graham|date=2022|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=591–602|chapter=Sura ya 48: Oceania|doi=10.4324/9780429027772-55|s2cid=244697166}} *{{Cite book|url=https://bahai-library.com/hatcher_martin_global_religion|title=The Baháʼí Faith: The Emerging Global Religion|last1=Hatcher|first1=W.S.|last2=Martin|first2=J.D.|publisher=Harper & Row|year=1998|isbn=0-06-065441-4|location=New York}} *{{Cite book|url=https://bahai-library.com/hartz_bahai_faith|title=World Religions: Baháʼí Faith|last=Hartz|first=Paula|date=2009|publisher=Chelsea House Publishers|isbn=978-1-60413-104-8|edition=3rd|location=New York, NY}} *{{Cite book|title=Dini za Ulimwengu kwa Takwimu: Utangulizi wa Demografia ya Kimataifa ya Dini|last1=Johnson|first1=Todd M.|last2=Grim|first2=Brian J.|date=26 March 2013|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-118-55576-7|pages=59–62|chapter=Idadi za Watu wa Dini Duniani, 1910–2010|doi=10.1002/9781118555767.ch1|chapter-url={{Google books|CkFVF8nFiqkC |page=59 |plainurl=yes}}}} *{{Cite book|url=https://archive.org/details/iranonox0000krav|title=Irano nox|last=Kravetz|first=Marc|publisher=Grasset|year=1982|isbn=2-246-24851-5|location=Paris|page=237|language=fr|url-access=registration}} *{{Cite book|title=The Messiah of Shiraz: Studies in Early and Middle Babism|last=MacEoin|first=Denis|date=2009|publisher=Brill|isbn=978-90-04-17035-3|doi=10.1163/ej.9789004170353.i-740|url=https://archive.org/details/bahaireligiousco0000mcmu|title=Baháʼí: Uundaji wa Kidini wa Utambulisho wa Kiujuma wa Dunia|last=McMullen|first=Michael D.|publisher=[[Rutgers University Press]]|year=2000|isbn=0-8135-2836-4|location=Atlanta, GA|url-access=registration}} *{{Cite book|url=https://archive.org/details/bahaisofamericag0000mcmu|title=Wabaháʼí wa Marekani: Ukuaji wa Harakati ya Kidini|last=McMullen|first=Mike|date=2015|publisher=NYU Press|isbn=978-1-4798-5152-2|url-access=registration}} *{{Cite book|url=https://archive.org/details/worldsreligionsn0000unse|title=New Lion Handbook: The World's Religions|last=Momen|first=Moojan|publisher=Lion Hudson Plc|year=2007|isbn=978-0-7459-5266-6|editor-last=Partridge|editor-first=Christopher H.|edition=3rd|place=Oxford, UK|contribution=Imani ya Baháʼí|url-access=registration}} *{{Cite book|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Momen|first=Wendi|date=2022|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=371–383|chapter=Sura ya 31: Ndoa na maisha ya kifamilia|doi=10.4324/9780429027772-36|s2cid=244697438}} *{{Cite book|url=https://archive.org/details/iranssecretpogro0000nash|title=Mauaji ya siri ya Iran: Njama ya kuwaangamiza Wabahaʼi|last=Nash|first=Geoffrey|publisher=Neville Spearman Limited|year=1982|isbn=0-85435-005-5|location=Sudbury, Suffolk|url-access=registration}} *{{Cite book|url=https://archive.org/details/isbn_9780521770736|title=Makundi Madogo ya Kidini nchini Iran|last=Sanasarian|first=Eliz|publisher=Cambridge University Press|year=2000|isbn=0-521-77073-4|location=Cambridge, UK|pages=52–53|url-access=registration}} *{{Cite book|url=https://archive.org/details/2004worldalmanacbook00newy|title=World Almanac and Book of Facts|publisher=World Almanac Books|year=2004|isbn=0-88687-910-8|editor-last=Park|editor-first=Ken|location=New York|url-access=registration}} *{{Cite book|url=https://archive.org/details/liftingveillifei0000simp_g2v6|title=Kuinua Pazia|last1=Simpson|first1=John|last2=Shubart|first2=Tira|publisher=Hodder & Stoughton General Division|year=1995|isbn=0-340-62814-6|location=London|page=223|url-access=registration}} *{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=z7zdDFTzNr0C|title=Utangulizi wa Dini ya Baháʼí|last=Smith|first=Peter|publisher=Cambridge University Press|year=2008|isbn=978-0-521-86251-6|location=Cambridge}} *{{Cite book|url=https://www.routledge.com/The-World-of-the-Bahai-Faith/Stockman/p/book/9781138367722#|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Smith|first=Peter|date=2022a|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=501–512|chapter=Sura ya 41: Historia ya Imani za Kibábí na Kibahá’í|doi=10.4324/9780429027772-48|s2cid=244705793}} *{{Cite book|url=https://www.routledge.com/The-World-of-the-Bahai-Faith/Stockman/p/book/9781138367722#|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Smith|first=Peter|date=2022b|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=614–621|chapter=Sura ya 50: Asia ya Kusini-Mashariki|title=Dini na Utalii: Njia panda, Maeneo ya Kufikia, na Mikutano|url=https://archive.org/details/religiontourismc0000stau|last=Stausberg|first=Michael|date=2011|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-0-415-54931-8|location=Oxfordshire, UK|title=Baháʼí Faith: A Guide For The Perplexed|last=Stockman|first=Robert|date=2013|publisher=Bloomsbury Academic|isbn=978-1-4411-8781-9|location=New York, NY|title=Imani ya Bahá'í, Vurugu, na Kutokuwa na Vurugu|last=Stockman|first=Robert H.|date=July 2020|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-108-61344-6|editor1=James R. Lewis|series=Cambridge Elements; Religion and Violence|location=Cambridge, UK|doi=10.1017/9781108613446|oclc=1173507653|editor2=Margo Kitts|s2cid=225389995}} *{{Cite book|url=https://www.routledge.com/The-World-of-the-Bahai-Faith/Stockman/p/book/9781138367722#|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Stockman|first=Robert|date=2022a|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=557–568|chapter=Sura ya 45: Amerika ya Kusini na Karibiani|url=https://www.routledge.com/The-World-of-the-Bahai-Faith/Stockman/p/book/9781138367722#|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Stockman|first=Robert|date=2022b|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=569–580|chapter=Sura ya 46: Amerika ya Kaskazini|url=http://www.peyman.info/cl/Baha%27i/Others/ROB/V4/p118-144Ch08.html#p125|title=The Revelation of Baháʼu'lláh, Volume 4: Mazra'ih & Bahji 1877–92|last=Taherzadeh|first=Adib|publisher=George Ronald|year=1987|isbn=0-85398-270-8|location=Oxford, UK|page=125|title=Wabahá'i wa Iran: Tafiti za kijamii-kihistoria|last=Tavakoli-Targhi|first=Mohamad|publisher=Routledge|year=2008|isbn=978-0-203-00280-3|editor-last1=Brookshaw|editor-first1=Dominic P.|location=New York|chapter=Upinzani dhidi ya Baháʼí na Uislamisti nchini Iran|editor2-last=Fazel|editor2-first=Seena B.}} *{{Cite book|url=https://archive.org/details/religioushumanri0000unse|title=Haki za binadamu za kidini katika mtazamo wa kimataifa: mitazamo ya kidini|last=Van der Vyer|first=J.D.|publisher=Martinus Nijhoff Publishers|year=1996|isbn=90-411-0176-4|page=449|url-access=registration}} *{{Cite book|title=Baháʼí|last=Warburg|first=Margit|date=2001|publisher=Signature Books|editor-last=Introvigne|series=Studies in Contemporary Religions|location=US|title=Citizens of the world: a history and sociology of the Bahaʹis from a globalisation perspective|last=Warburg|first=Margit|date=2006|publisher=Brill|isbn=978-90-474-0746-1|location=Leiden|oclc=234309958|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Yazdani|first=Mina|date=2022|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=88–104|chapter=Sura ya 7: Maandishi na Matamshi ya ʻAbdu'l-Bahá|doi=10.4324/9780429027772-9|s2cid=244689327}} {{refend}} === Hazina ya Maarifa ya Ulimwengu === {{refbegin|30em|indent=yes}} *'''Iranica''' **{{Cite encyclopedia|author=Waandishi Wengi|title=Bahaism|encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]]|date=15 December 1988|volume=III|issue=4–5|pages=438–475|url=https://www.iranicaonline.org/articles/bahaism-index|access-date=11 January 2021|ref={{sfnref|Iranica-Bahaism|1988}}}} **{{Cite encyclopedia|last=Cole|first=Juan|date=15 December 1988|publication-date=23 August 2011|encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]]|article=BAHAISM i. The Faith|volume=III|issue=4|pages=438–446|article-url=http://www.iranicaonline.org/articles/bahaism-i|access-date=30 December 2012|ref={{sfnref|Iranica-The Faith|1988}}}} **{{Cite encyclopedia|last=Cole|first=Juan|date=15 December 1988|publication-date=23 August 2011|encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]]|article=BAHĀʾ-ALLĀH|volume=III|issue=4|pages=422–429|article-url=https://iranicaonline.org/articles/baha-allah|access-date=30 December 2012|ref={{sfnref|Iranica-Baha'-Allah|1988}}}} **{{Cite encyclopedia|last=MacEoin|first=Denis|date=15 December 1988|publication-date=23 August 2011|encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]]|article=BAHAISM iii. Bahai and Babi Schisms|volume=III|issue=4–5|article-url=http://www.iranicaonline.org/articles/bahaism-iii|pages=447–449|issn=2330-4804|ref={{sfnref|Iranica-Bahai and Babi Schisms|1988}}}} **{{Cite encyclopedia|last=Momen|first=Moojan|date=1989|article=BAYT-AL-ʿADL (House of Justice)|article-url=https://iranicaonline.org/articles/bayt-al-adl-house-of-justice-a-bahai-administrative-institution|encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]]|volume=IV|issue=1|pages=12–14|issn=2330-4804|ref={{sfnref|Iranica-Bayt-al-'adl|1989}}}} **{{Cite encyclopedia|last=Momen|first=Moojan|year=2010|article=Mašreq al-Aḏkār|article-url=https://www.iranicaonline.org/articles/mashreq-adkar|encyclopedia=Encyclopædia Iranica|ref={{sfnref|Iranica-Mašreq al-Aḏkār|2010}}}} **{{cite encyclopedia|last=Negahban|first=Ezzatollah|year=2020|article=BURIAL i. Pre-Historic Burial Sites|encyclopedia=Encyclopaedia Iranica|volume=IV|issue=5|article-url=https://iranicaonline.org/articles/burial-i|access-date=August 24, 2023|ref={{sfnref|Iranica-Burial|2020}}}}</ref> **{{Cite encyclopedia|last1=Rafati|first1=V.|last2=Sahba|first2=F.|year=1988|article=BAHAISM ix. Bahai temples|article-url=https://iranicaonline.org/articles/bahaism-ix|encyclopedia=Encyclopædia Iranica|volume=III|issue=5|pages=465–467|ref={{sfnref|Iranica-Bahai-temples|1988}}}} *{{Cite encyclopedia|editor-last=Barrett|editor-first=David B.|date=1982|title=Wafuasi wa dini zote duniani|encyclopedia=[[World Christian Encyclopedia]]: Utafiti linganishi wa makanisa na dini katika ulimwengu wa kisasa|edition=1st|publisher=Oxford University Press|location=Nairobi|ref={{sfnref|World Christian Encyclopedia|1982}}}} *{{Cite encyclopedia|last1=Barrett|first1=David B.|last2=Kurian|first2=George T.|last3=Johnson|first3=Todd M.|year=2001|title=Muhtasari wa Dunia|encyclopedia=[[World Christian Encyclopedia]]: Utafiti linganishi wa makanisa na dini katika ulimwengu wa kisasa|edition=2nd|publisher=Oxford University Press|location=New York|ref={{sfnref|World Christian Encyclopedia|2001}}}} *{{Cite encyclopedia|editor-last=Clarke|editor-first=Peter B.|date=2006|title=Baháʼí|encyclopedia=Encyclopedia of New Religious Movements|publisher=Routledge|location=London and New York|isbn=978-0-415-26707-6|pages=56}} *{{Cite encyclopedia|last=Hutter|first=Manfred|year=2005|contribution=Bahā'īs|editor-last=Jones|editor-first=Lindsay|encyclopedia=Encyclopedia of Religion|edition=2nd|publisher=Macmillan Reference US|volume=2|place=Detroit, MI|isbn=0-02-865733-0|pages=[https://archive.org/details/encyclopediaofre0000unse_v8f2/page/737 737–740]|url=https://archive.org/details/encyclopediaofre0000unse_v8f2/page/737}} *{{Cite encyclopedia|last=Momen|first=Moojan|date=1994a|title=Turkmenistan|encyclopedia=draft "A Short Encyclopedia of the Baháʼí Faith"|url=https://www.momen.org/relstud/turkmnst.htm|access-date=Jul 28, 2022}} *{{Cite encyclopedia|last=Momen|first=Moojan|date=1994b|title=Iran: Historia ya Dini ya Kibaháʼí|encyclopedia=draft "A Short Encyclopedia of the Baháʼí Faith"|publisher=Baháʼí Library Online|url=http://bahai-library.com/momen_encyclopedia_iran#9.%20Social%20and%20economic%20development|access-date=16 October 2009}} *{{Cite encyclopedia|last=Momen|first=Moojan|title=Baháʼí|date=2011|chapter=Bahaʼi|encyclopedia=Encyclopedia of Global Religion|editor1=Juergensmeyer|editor2=Roof|publisher=Sage Publications|isbn=978-0-7619-2729-7|doi=10.4135/9781412997898.n61}} *{{Cite encyclopedia|last=Smith|first=Peter|year=2000|title=A Concise Encyclopedia of the Baháʼí Faith|publisher=Oneworld Publications|location=Oxford, UK|isbn=1-85168-184-1|url=https://books.google.com/books?id=Yhy9DwAAQBAJ}} {{refend}} === Majarida === {{refbegin|24em|indent=yes}} *{{Cite journal|last=Affolter|first=Friedrich W.|date=Januari 2005|title=Kivuli cha Mauaji ya Kimbari ya Kiitikadi: Wabaháʼí wa Iran|url=http://www.altoona.psu.edu/journals/war-crimes/articles/V1/v1n1a3.pdf|journal=War Crimes, Genocide, & Crimes Against Humanity|volume=1|issue=1|pages=75–114|archive-url=https://web.archive.org/web/20120722083412/http://www.altoona.psu.edu/journals/war-crimes/articles/V1/v1n1a3.pdf|archive-date=22 July 2012|access-date=31 May 2006}} *{{Cite journal|last=Berry|first=Adam|date=2004|title=DINI YA KIBAHÁ'Í NA UHUSIANO WAKE NA UISLAMU, UKRISTO, NA UYAHUDI: HISTORIA FUPI|url=https://www.jstor.org/stable/41887188|journal=International Social Science Review|volume=79|issue=3/4|pages=137–151|issn=0278-2308|jstor=41887188}} *{{Cite journal|last=Cole|first=Juan|year=1982|title=Dhana ya Mdhihirisho katika Maandishi ya Kibaháʼí|url=http://bahai-library.com/cole_concept_manifestation|journal=Journal of Bahá'í Studies|volume=9|pages=1–38}} *{{Cite journal|last1=Fozdar|first1=Farida|date=2015|title=Imani ya Kibahá'í: Uchunguzi Kifani wa Utandawazi, Uhamaji na Urasimishaji wa Haiba ya Kiroho|journal=Journal for the Academic Study of Religion|volume=28|issue=3|pages=274–292|doi=10.1558/jasr.v28i3.28431 | issn=2047-704X}} *{{Cite journal|last=Hatcher|first=John S.|year=2005|title=Kumfunua Hurí wa Upendo|journal=Journal of Bahá'í Studies|volume=15|issue=1|pages=1–38|doi=10.31581/jbs-15.1-4.1(2005)|doi-access=free}} *{{Cite journal|last=Kingdon|first=Geeta Gandhi|year=1997|title=Elimu ya wanawake na maendeleo ya kijamii na kiuchumi|url=http://bahai-library.com/kingdon_education_women_development|journal=Baháʼí Studies Review|volume=7|issue=1}} *{{Cite journal|last=Schaefer|first=Udo|date=2002|title=Utangulizi wa Sheria ya Kibahá'í: Misingi ya Kifundisho, Kanuni na Miundo|journal=Journal of Law and Religion|volume=18|issue=2|pages=307–72|doi=10.2307/1602268|jstor=1602268|s2cid=154511808}} *{{Cite journal|last1=Smith|first1=Peter|year=2016|title=Upanuzi wa Kibábí–Kibahá'í na "Mafanikio ya Kijiutamaduni na Kijiografia"|journal=Journal of Religious History|volume=40|issue=2|pages=225–236|doi=10.1111/1467-9809.12280}} *{{Cite journal|last1=Smith|first1=Peter|last2=Momen|first2=Moojan|year=1989|title=Imani ya Kibahá'í 1957–1988: Tathmini ya Maendeleo ya Kisasa|url=http://bahai-library.com/momen_smith_developments_1957-1988|journal=Religion|volume=19|issue=1|pages=63–91|doi=10.1016/0048-721X(89)90077-8|author=Universal House of Justice|date=Septemba 2002|title=Idadi na Uainishaji wa Maandishi na Nyaraka Matakatifu|url=http://bahai-library.com/uhj_numbers_sacred_writings|journal=Lights of Irfan|location=Wilmette, IL|publisher=Irfan Colloquia|volume=10|pages=349–350|access-date=20 March 2007}} {{refend}} {{refend}} === Vyombo vya habari vipya === {{refbegin|24em|indent=yes}} *{{Cite news|url=https://www.economist.com/blogs/economist-explains/2017/04/economist-explains-7|title=The Economist yaeleza: Dini ya Baháʼí|author=A.V.|date=20 April 2017|newspaper=[[The Economist]]|access-date=23 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170501161938/https://www.economist.com/blogs/economist-explains/2017/04/economist-explains-7|archive-date=2017-05-01|url-access=subscription|url-status=live}} *{{Cite news|title=Familia zaogopa kwa ajili ya Wabaháʼí waliofungwa jela nchini Iran|date=16 February 2011|agency=AFP|ref={{sfnRef|AFP|2011a}}}} *{{Cite news|title=Marekani 'yasikitishwa' na taarifa kuhusu Wabaháʼí kutoka Iran|date=31 March 2011|agency=AFP|ref={{sfnRef|AFP|2011b}}}} *{{Cite news|url=http://www.bahai.com/thebahais/pg14.htm|title=Kuna Wabaháʼí wangapi?|author=Baháʼí World News Service|date=1992|magazine=The Baháʼís|archive-url=https://web.archive.org/web/20150717184758/https://bahai.com/thebahais/pg14.htm|archive-date=17 July 2015|publisher=Baháʼí International Community|page=14}} *{{Cite news|url=https://news.bahai.org/story/62/|title=Mwakilishi wa Wabaháʼí katika Umoja wa Mataifa awahutubia viongozi wa dunia katika Mkutano wa Kilele wa Milenia|author=Baháʼí World News Service|date=8 September 2000|access-date=21 October 2021}} *{{Cite news|url=http://news.bahai.org/story/707|title=Misri yabadilisha rasmi sheria za vitambulisho vya taifa|author=Baháʼí World News Service|date=17 April 2009|access-date=16 June 2009|publisher=Baháʼí International Community|ref={{sfnRef|Baháʼí World News Service|2009a}}}} *{{Cite news|url=http://news.bahai.org/story/726|title=Vitambulisho vya kwanza vyatolewa kwa Wabaháʼí wa Misri kwa kutumia "alama ya mstari" badala ya dini|author=Baháʼí World News Service|date=14 August 2009|access-date=16 August 2009|ref={{sfnRef|Baháʼí World News Service|2009b}}}} *{{Cite news|url=http://news.bahai.org/story/1163|title=Wimbi la kutisha la kukamatwa nchini Yemen lazua hofu|author=Baháʼí World News Service|date=21 April 2017}} *{{Cite news|url=http://www.cnn.com/2008/WORLD/meast/05/16/iran.bahais/|title=Kukamatwa kwa Wabaháʼí nchini Iran kwalaaniwa|date=16 May 2008|access-date=4 February 2018|agency=CNN|ref={{sfnRef|CNN|2008}}}} *{{Cite news|url=http://www.cnn.com/2010/WORLD/meast/01/12/Iran.bahai.trial/|title=Kesi ya viongozi wa Wabaháʼí nchini Iran yaanza kusikilizwa|date=12 January 2010a|access-date=4 February 2018|agency=CNN|ref={{sfnRef|CNN|2010a}}}} *{{Cite news|url=http://edition.cnn.com/2010/WORLD/meast/09/16/iran.bahai.sentences/index.html|title=Adhabu za viongozi wa Wabaháʼí nchini Iran zaripotiwa kupunguzwa|date=16 September 2010b|access-date=25 September 2013|agency=CNN|ref={{sfnRef|CNN|2010b}}}} *{{Cite news|url=http://www.rferl.org/content/A_Trial_In_Tehran_Their_Only_Crime__Their_Faith/2006448.html|title=Kesi huko Tehran: 'Hatia' yao pekee – Imani yao|last=Djavadi|first=Abbas|date=8 April 2010|work=Radio Free Europe/Radio Liberty}} *{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2009/06/27/us/27religion.html|title=Kwa Wabaháʼí, ukandamizaji si habari mpya|last=Freedman|first=Samuel G.|date=26 June 2009|newspaper=[[The New York Times]]|url=https://nyti.ms/2zT84eS|title=Iran yabomoa kuba la Hekalu la Wabaháʼí|date=24 May 1955|newspaper=The New York Times|ref={{sfnRef|''The New York Times''|1955}}}} *{{Cite news|url=http://latimesblogs.latimes.com/babylonbeyond/2010/08/iran-court-sentences-leaders-of-bahai-faith-to-20-years-in-prison.html|title=Mahakama yawahukumu viongozi wa dini ya Baháʼí kifungo cha miaka 20 jela|last=Siegal|first=Daniel|date=11 August 2010|newspaper=Los Angeles Times}} *{{Cite news|url=http://www.jpost.com/Breaking-News/Iran-detains-5-more-Bahai|title=Iran yawashikilia Wabaháʼí wengine 5 zaidi|author=<!-- Staff writer -->|date=14 February 2010|newspaper=The Jerusalem Post|access-date=25 September 2013|ref={{sfnRef|The Jerusalem Post|2010}}}} *{{Cite news|url=http://www.rferl.org/content/Iran_Bahai_Leaders_Scheduled_In_Court_On_Election_Anniversary/2061066.html|title=Viongozi wa Wabaháʼí nchini Iran wapangiwa kufikishwa mahakamani katika kumbukumbu ya uchaguzi|author=<!-- Staff writer -->|date=3 June 2010|work=Radio Free Europe/Radio Liberty|ref={{sfnRef|Radio Free Europe|2010}}}} *{{Cite news|url=http://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1945379_1944604_1944622,00.html|title=Kuipiga marufuku Dini ya Baháʼí|last=Sullivan|first=Amy|date=8 December 2009|newspaper=Time|access-date=23 February 2012}} *{{Cite news|url=http://news.kodoom.com/en/iran-politics/date-set-for-second-court-session/story/699231/|title=Tarehe yapangwa kwa kikao cha pili cha mahakama kwa Wabaháʼí saba nchini Iran|author=Washington TV|date=20 January 2010|access-date=21 January 2010}} {{refend}} {{refend}} === Nyingine === {{refbegin|24em|indent=yes}} *{{Cite web|url=http://www.thearda.com/QL2010/QuickList_40.asp|title=Mataifa yenye Wabaháʼí wengi zaidi (2010)|author=Association of Religion Data Archives|year=2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20220427001103/https://www.thearda.com/QL2010/QuickList_40.asp|archive-date=April 27, 2022|access-date=14 August 2022}} *{{Cite web|url=http://www.bahai.org/documents/osed/betterment-world.pdf?a28125bc|title=Kwa Uboreshaji wa Ulimwengu: Mtazamo wa Jumuiya ya Wabaháʼí ya Ulimwengu kuhusu Maendeleo ya Kijamii na Kiuchumi|author=Baháʼí Office of Social and Economic Development|date=2018|access-date=3 May 2018}} *{{Cite press release|publisher=Baháʼí International Community|date=6 June 2000|title=Historia ya Ushirikiano Hai na Umoja wa Mataifa|url=http://www.bic.org/statements/bahai-international-community-history-active-cooperation-united-nations|access-date=25 September 2013|ref={{sfnRef|Baháʼí International Community|2000}}}} *{{Cite speech|last=Bigelow|first=Kit|date=16 November 2005|access-date=29 December 2006|title=Kit Bigelow, Mkurugenzi wa Masuala ya Nje, Baraza la Kiroho la Kitaifa la Wabaháʼí wa Marekani|event=Congressional Human Rights Caucus, House of Representatives|url=http://lantos.house.gov/HoR/CA12/Human+Rights+Caucus/Briefing+Testimonies/11-17-05+Testimony+of+Kit+Bigelow+Egypt+Briefing.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20061227195313/http://lantos.house.gov/HoR/CA12/Human%2BRights%2BCaucus/Briefing%2BTestimonies/11-17-05%2BTestimony%2Bof%2BKit%2BBigelow%2BEgypt%2BBriefing.htm|archive-date=27 December 2006|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061227195313/http://lantos.house.gov/HoR/CA12/Human+Rights+Caucus/Briefing+Testimonies/11-17-05+Testimony+of+Kit+Bigelow+Egypt+Briefing.htm |date=27 Desemba 2006 }} *{{Cite web|url=https://iranhumanrights.org/2018/07/woman-expelled-from-iranian-university-just-before-obtaining-degree-because-shes-bahai/|title=Mwanamke Afukuzwa Kutoka Chuo Kikuu cha Iran Kabla Tu ya Kupata Shahada kwa Sababu Yeye ni Mbaháʼí|date=29 July 2018|website=Center for Human Rights in Iran|access-date=23 August 2018|ref={{sfnRef|Center for Human Rights in Iran|2018}}}} *{{Cite book|url=http://www.dictionary.com/browse/bahai|title=Dictionary.com Unabridged|publisher=Random House, Inc.|year=2017|edition=4th|contribution=Baháʼí|ref={{sfnRef|Dictionary.com|2017}}}} *{{Cite web|url=http://www.fidh.org/IMG/pdf/ir0108a.pdf|title=Ubaguzi dhidi ya Wachache wa Kidini nchini Iran|author=International Federation of Human Rights|date=August 2003|publisher=FIDH|location=Paris|archive-url=https://web.archive.org/web/20061031221624/http://www.fidh.org/IMG/pdf/ir0108a.pdf|archive-date=31 October 2006|access-date=20 October 2006|url-status=live}} *{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm#wrapper|title=Ripoti ya Uhuru wa Dini wa Kimataifa ya mwaka 2013|author=Bureau of Democracy, Human Rights and Labor|date=2013|publisher=[[United States Department of State]]|access-date=24 April 2015|ref={{sfnRef|International Religious Freedom Report|2013}}}} *{{Cite report|editor-last=Hackett|editor-first=Conrad|editor-last2=Grim|editor-first2=Brian J.|title=Mazingira ya Kidini ya Ulimwengu: Ripoti juu ya Ukubwa na Mgawanyo wa Makundi Makuu ya Dini Duniani kufikia mwaka 2010|pages=53–56 <!-- many other pages report various specific examples across many religions -->|publisher=Pew Research Center’s Forum on Religion & Public Life|via=Boston College|date=Dec 2012|url=https://www.bc.edu/content/dam/files/centers/jesinst/pdf/Grim-globalReligion-full.pdf|access-date=Aug 16, 2022|ref={{sfnRef|Pew Global Religious Landscape|2012}}}} *{{Cite report|publisher=Iran Human Rights Documentation Center|date=December 2006|title=Imani Iliyonyimwa: Mateso dhidi ya Wabaháʼí wa Iran|access-date=1 May 2007|url=http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/Reports/A-Faith-Denied_Dec06.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090618202441/http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/Reports/A-Faith-Denied_Dec06.pdf|archive-date=2009-06-18|ref={{sfnRef|Iran Human Rights Documentation Center|2006}}}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100902191009/http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/PressReleases/2008/Press-05-15-08.pdf |date=2 Septemba 2010 }} *{{Cite press release|publisher=Iran Human Rights Documentation Center|date=15 May 2008b|title=IHRDC Yalaani Kukamatwa kwa Wabaháʼí Wanaoongoza|url=http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/PressReleases/2008/Press-05-15-08.pdf|access-date=17 May 2008|ref={{sfnRef|Iran Human Rights Documentation Center|2008b}}|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100902191009/http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/PressReleases/2008/Press-05-15-08.pdf|archive-date=2 September 2010|archivedate=2 Septemba 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100902191009/http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/PressReleases/2008/Press-05-15-08.pdf}} *{{Cite report|publisher=Iran Human Rights Documentation Center|date=November 2008|title=Uhalifu dhidi ya Ubinadamu: Mashambulizi ya Jamhuri ya Kiislamu dhidi ya Wabaháʼí|location=New Haven, CN|ref={{sfnRef|Iran Human Rights Documentation Center|2008}}|url=http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/Reports/Crimes-against-Humanity_Nov08.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20100902192809/http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/Reports/Crimes-against-Humanity_Nov08.pdf|archive-date=2 September 2010}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100902192809/http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/Reports/Crimes-against-Humanity_Nov08.pdf |date=2 Septemba 2010 }} *{{Cite web|url=http://www.unhchr.ch/huricane/huricane.nsf/view01/5E72D6B7B624AABBC125713700572D09?opendocument|title=Mwandishi Maalum kuhusu Uhuru wa Dini au Imani ana wasiwasi kuhusu jinsi wafuasi wa Dini ya Baháʼí nchini Iran wanavyotendewa|last=Jahangir|first=Asma|date=20 March 2006|publisher=United Nations|archive-url=https://web.archive.org/web/20060426122357/http://www.unhchr.ch/huricane/huricane.nsf/view01/5E72D6B7B624AABBC125713700572D09?opendocument|archive-date=26 April 2006|access-date=1 June 2006|url-status=live}} *{{Cite thesis|last=Lundberg|first=Zaid|date=2005|type=Master of Arts thesis|title=Ufunuo wa Mwisho katika Dini ya Bahá'í: Dhana ya Ufunuo wa Maendeleo|chapter=Dhana ya Ufunuo wa Maendeleo|chapter-url=http://bahai-library.com/lundberg_bahai_apocalypticism|access-date=1 May 2007|publisher=Department of History of Religion at the Faculty of Theology, Lund University, Sweden}} *{{Cite web|url=http://sim.law.uu.nl/SIM/CaseLaw/uncom.nsf/0/e7b8824bdd987268c1256fa8004a8753?OpenDocument|title=Iran, Jamhuri ya Kiislamu ya|author=Netherlands Institute of Human Rights|date=8 March 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060502110349/http://sim.law.uu.nl/SIM/CaseLaw/uncom.nsf/0/e7b8824bdd987268c1256fa8004a8753?OpenDocument|archive-date=2 May 2006|access-date=31 May 2006|url-status=dead}} {{refend}} [[Jamii:Bahai]] 2kwikdp0ip20ahgsus2o9our2pihzy1 Karl-August von Reisach 0 196708 1566991 1384398 2026-06-06T21:53:22Z SajoR 15283 Coat of arms SVG 1566991 wikitext text/x-wiki [[Faili:Coat of arms of Karl August von Reisach (cardinal).svg|thumb]] '''Karl-August Graf von Reisach''' ([[7 Julai]] [[1800]], Roth, Bavaria – [[22 Desemba]] [[1869]], Contamine, [[Ufaransa]]) alikuwa [[mwanateolojia]] wa [[Kanisa Katoliki]] kutoka [[Ujerumani]], [[Kardinali]], na [[Askofu mkuu|Askofu Mkuu]] wa [[München]] na Freising.<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dmunc.html Catholic Hierarchy - Karl August von Reisach]</ref> == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-Mkristo}} [[Jamii:Waliozaliwa 1800]] [[Jamii:Waliofariki 1869]] [[Jamii:Makardinali]] [[Jamii:Maaskofu Wakatoliki]] [[Jamii:Watu wa Ujerumani]] pxqt5awqpw26k3yl8zmx1wb9b7nbrxy Joel Ayala Almeida 0 199104 1567037 1391103 2026-06-07T09:02:20Z Riccardo Riccioni 452 1567037 wikitext text/x-wiki '''Joel Ayala Almeida''' ([[20 Desemba]] [[1946]] – [[27 Januari]] [[2025]]) alikuwa mtetezi wa haki za wafanyakazi na [[mwanasiasa]] kutoka [[Meksiko]], aliyekuwa na uhusiano na Chama cha Mapinduzi cha Kitaifa (PRI). Alikuwa rais wa ''Federación de Sindicatos de Trabajadores al Servicio del Estado'' (FSTSE) kuanzia [[1988]] hadi kifo chake. <ref>{{cite news|title=Muere Joel Ayala, quien fue líder de la FSTSE durante 27 años|url=https://www.proceso.com.mx/nacional/2025/1/27/muere-joel-ayala-quien-fue-lider-de-la-fstse-durante-27-anos-344433.html|access-date=27 January 2025|work=Proceso|date=27 January 2025}}</ref><ref>{{cite web|title=Legislatura 51|url=https://www.diputados.gob.mx/sedia/biblio/virtual/dip/leg27-60/Legislatura_51.pdf|publisher=[[Chamber of Deputies (Mexico)|Cámara de Diputados]]|access-date=27 January 2025}}</ref><ref>{{cite web|title=Perfil: Dip. Joel Ayala Almeida, LVII Legislatura|publisher=[[Secretariat of the Interior|SEGOB]]|website=Sistema de Información Legislativa (SIL)|accessdate=27 January 2025|url=http://www.sil.gobernacion.gob.mx/Librerias/pp_PerfilLegislador.php?SID=&Referencia=46}}</ref><ref>{{cite web|title=Perfil: Sen. Joel Ayala Almeida, LVIII Legislatura|publisher=[[Secretariat of the Interior|SEGOB]]|website=Sistema de Información Legislativa (SIL)|accessdate=27 January 2025|url=http://sil.gobernacion.gob.mx/Librerias/pp_PerfilLegislador.php?Referencia=1338}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-siasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1946]] [[Jamii:Waliofariki 2025]] [[Jamii:Wanaharakati wa Meksiko]] [[Jamii:Wanasiasa wa Meksiko]] e5xc3uk7qwn3mlua5cg1cvfkjxnm672 Elena Landázuri 0 204624 1567030 1412394 2026-06-07T08:59:05Z Riccardo Riccioni 452 /* Marejeo */ 1567030 wikitext text/x-wiki {{tafsiri kompyuta}} '''María Elena Landázuri Gil''' ([[30 Desemba]] [[1888]] – [[10 Desemba]] [[1970]]) alikuwa [[mwalimu]] wa [[Mexico]], [[mwanamuziki]], mpigania amani, na mwanaharakati wa haki za wanawake. Alizaliwa katika familia ya hali ya juu na alikulia katika Jiji la Mexico. Baada ya kuhudhuria Conservatory ya Kitaifa ya Muziki, alipata digrii ya muziki kutoka Universidad Nacional Autónoma de México (UNAM, Chuo Kikuu cha Kitaifa cha Uhuru cha Mexico) na akaanza kufundisha huko. Mnamo [[1915]], aliandika libretto ya opera Dos amores (Two Loves), ambayo ilitungwa na Rafael J. Tello [ca]. Ilikuwa libretto ya kwanza inayojulikana na [[mwanamke]] wa Mexico na ilionyeshwa kwa mara ya kwanza ndani ya mwaka mmoja. Mpango wa kubadilishana elimu ulipozinduliwa kati ya Mexico na [[Marekani]] mwaka wa [[1918]], alijiandikisha katika kozi za sosholojia katika Chuo Kikuu cha Chicago. Akiwa Chicago, alifanya kazi katika nyumba mbalimbali za makazi na kuwa marafiki na watetezi wa haki za wanawake Grace Abbott, Jane Addams, na Mary McDowell. Akijiunga na Consejo Feminista Mexicano (Baraza la Kifeministi la Meksiko), aliwakilisha shirika katika kongamano la Vienna la [[1921]] na kongamano la Washington la [[1924]] la Ligi ya Kimataifa ya Wanawake kwa Amani na Uhuru. Alihudumu kama mtafsiri wa Mkutano wa Wanawake wa Pan-American wa [[1922]] uliofanyika Baltimore, Maryland na kupangwa na Elena Torres Mkutano wa Wanawake wa Pan-American wa [[1923]] huko Mexico City. Alipohitimu shahada ya falsafa kutoka Chuo Kikuu cha Chicago mwaka wa 1923, Landázuri alirudi Mexico City na kuanzishwa kwa usaidizi wa Caroline Duval Smith, mshauri wa Marekani wa Chama cha Vijana wa Kikristo cha Wanawake (YWCA), shirika la kwanza la Mexico la YWCA. Alihudumu kama Katibu Mkuu hadi 1924, alipojiuzulu kwa masuala ya sera na ukosefu wa mwelekeo wa shirika juu ya haki za wanawake. Kuanzia 1924 hadi 1932, alihudumu katika bodi ya utendaji ya shirika la kimataifa la WILPF. Kwenda kufanya kazi kwa Katibu wa Elimu ya Umma wa Mexico, alishiriki katika kampeni ya kusoma na kuandika ya José Vasconcelos. Alisaidia kuanzisha shule ya Wenyeji huko Hidalgo, akawakilisha serikali katika Kongamano la Kwanza la Waelimishaji Duniani, na akafanya kazi na Elena Torres kufanya mamlaka kufahamu matatizo yanayowakabili walimu wa mashambani. Kwa kuongezea, alifanya kazi kama msaidizi wa utafiti kwa wanaanthropolojia kama Manuel Gamio, Greta Redfield, na Robert Redfield, ambao walikuwa wakisoma maendeleo ya kitamaduni ya Mexico katika kipindi cha baada ya mapinduzi ya kisasa. Landázuri alifanya utafiti wake mwenyewe katika maendeleo ya kijamii katika miaka ya [[1930]] na kuhama kutoka elimu hadi kazi ya kijamii. Alikua mkuu wa Huduma ya Usafi wa Watoto ya Wizara ya Afya na akaunda kikundi cha wauguzi cha kufuatilia afya za mama na watoto. Katika miaka ya [[1940]], aliongoza maktaba ya kumbukumbu za matibabu katika Hospitali ya Infantil de México [es] (Hospitali ya Watoto wachanga ya Mexico). Alikufa huko Mexico City mnamo [[1970]], na akasahaulika, hadi historia yake ilipogunduliwa tena katika karne ya ishirini na moja. == Maisha ya awali na elimu == María Elena Landázuri Gil alizaliwa tarehe 30 Desemba 1888 katika kitongoji cha Tacubaya katika Jiji la Mexico kwa Dolores Gil na Pedro Landázuri. {{sfn|Negrete|2023}}{{sfn|Estudillo García|Nieto Arizmendi|Lau Jaiven|2019|p=234}}{{sfn|Birth Registry|1889|p=2}} Familia yake ilikuwa ya tabaka la juu na babake alikuwa mwanasiasa. Mke wa kwanza wa baba yake alikuwa mshairi Mhispania, Isabel Prieto, ambaye alizaa naye watoto watatu: Jorge, Blanca, na Raúl. Baada ya kuhudumu kama katibu wa kibinafsi wa Rais Sebastián Lerdo de Tejada, na mjumbe wa Baraza la Manaibu, Pedro alipewa wadhifa wa balozi wa Mexico huko Hamburg, [[Ujerumani]], ambapo Isabel alifariki.{{sfn|Prieto de Castro|2018}}{{sfn|Estudillo García|Nieto Arizmendi|Lau Jaiven|2019|p=234}} Alirejea Mexico na mwaka wa [[1882]], aliteuliwa kama Seneta wa pili wa Jimbo la Guerrero na pia kama gavana wa muda wa Jalisco. {{sfn|Argudín|2005|pp=111, 126}} Wazazi wa Landázuri walioana huko [[Guadalajara]] mwaka wa [[1883]]. Mama yake alikuwa binti ya Ana Rívas na Ignacío Gíl Romero. {{sfn|Marriage Registry|1883|p=51}} Pedro kakake Landázuri alikufa kabla ya siku yake ya kuzaliwa. {{sfn|Death Registry|1884|pp=160–161}} Alikuwa na dada mkubwa, aliyeitwa pia María, ambaye alizaliwa mwaka wa [[1885]]. {{sfn|Baptismal records|1885|p=64(r)}} Baba yake alikuwa mwanafikra huru na mama yake alikuwa Mkatoliki. {{sfn|Ames|1959|p=91}} == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanamuziki}} [[Jamii:Waliozaliwa 1888]] [[Jamii:Waliofariki 1970]] [[Jamii:Wanamuziki wa Meksiko]] [[Jamii:Wanaharakati wa Meksiko]] [[Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania]] o6bjmxoyxaabfif3os0gcsyskrxe2y7 Alicia Elena Pérez Duarte 0 205079 1567028 1411351 2026-06-07T08:58:32Z Riccardo Riccioni 452 /* Marejeo */ 1567028 wikitext text/x-wiki {{tafsiri kompyuta}} '''Alicia Elena Pérez Duarte''' (alizaliwa [[15 Mei]] [[1953]]) ni [[mwanasheria]] na [[mtafiti]] wa [[Mexico]] ambaye anaangazia [[haki za binadamu]] na hali ya kisheria ya wanawake. Yeye ni mwanachama wa ''Sistema Nacional de Investigadores'' (Mfumo wa Kitaifa wa Watafiti) na mwanzilishi mwenza wa Programa ''Universitario de Estudios de Género'' (PUEG, Mpango wa Chuo Kikuu cha Mafunzo ya Jinsia) katika Chuo Kikuu cha Kitaifa cha Kujiendesha cha Mexico. Mbali na kazi yake katika shughuli za kisheria za kibinafsi, amehudumu kama hakimu wa Mahakama Kuu ya Jiji la Mexico, kama katibu wa kiufundi wa Tume inayochunguza mauaji ya wanawake huko [[Ciudad Juárez, Chihuahua|Ciudad Juárez]], na kama mwendesha mashtaka maalum wa uhalifu dhidi ya wanawake. ==Maisha ya awali na elimu== Alicia Elena Pérez Duarte alizaliwa 15 Mei 1953 huko [[Ocotlán]], [[Jalisco]], México. Kuanzia umri mdogo, alikaidi makusanyiko ambayo yalimtaka avae nguo na ingawa alichukua ballet, aliacha kama kijana na kufanya kazi kwa siri ili apate pesa zake mwenyewe. Familia yake ilikuwa na hali nzuri na iliishi nje ya nchi kwa sehemu ya utoto wake, lakini wazazi wake walitalikiana alipokuwa na umri wa miaka kumi na tatu. Pérez-Duarte alimaliza shule ya kati na ya upili katika shule ya utawa huko Jalisco. Baada ya kuhitimu mwaka wa [[1972]], alijiandikisha katika Chuo Kikuu cha Kitaifa cha Uhuru cha Meksiko (Kihispania: Universidad Nacional Autónoma de México, UNAM) kusomea sheria. Alimaliza elimu yake ya leseni (1977) na shahada ya uzamili (1981) kwa ubora, na kupata Medalla Gabino Barreda kwa sifa yake ya kitaaluma. Alimaliza Udaktari wake wa Sheria mwaka wa [[1988]] katika UNAM na akaendelea kukamilisha uteuzi wake wa kitaalamu katika haki za binadamu katika Taasisi ya Haki za Kibinadamu ya Kimataifa ya Marekani [es] nchini [[Kosta Rika]] mwaka wa [[1989]]. == Kazi == Pérez-Duarte alifungua kampuni yake ya kisheria mwaka wa [[1977]] na alishughulikia zaidi wateja katika kesi za madai na sheria za familia. Mnamo 1983, aliajiriwa pia kufanya kazi katika ''Instituto de Investigaciones Jurídica (Taasisi ya Utafiti wa Kisheria)'' ya UNAM. Mbali na mazoezi yake ya kibinafsi, Pérez-Duarte alifundisha sheria ya jumla katika shule ya matayarisho "Colegio Montaignac", nadharia ya sheria na mazoezi katika Universidad Intercontinental, na sheria ya kiraia katika UNAM. Mnamo 1988, aliwasiliana na rafiki kuwa mwakilishi wa kisheria wa Chavela Vargas, mwimbaji mashuhuri ambaye alikuwa mlevi na alikuwa katika hatari ya kulaghaiwa na lebo yake ya rekodi. Pérez alikua mwakilishi wa kisheria wa Vargas tangu wakati huo hadi kifo chake na wawili hao walikuwa na uhusiano wa kimapenzi ambao ulidumu kwa karibu muongo mmoja. Wanawake hao wawili waliishi pamoja kwa miaka minne kati ya hiyo na watoto wawili wa Pérez-Duarte. Mnamo [[1992]], pamoja na wasomi wengine wanaotetea haki za wanawake, Pérez-Duarte walianzisha Programa Universitario de Estudios de Género (PUEG, Programu ya Chuo Kikuu cha Mafunzo ya Jinsia) katika Chuo Kikuu cha Kitaifa cha Meksiko.{{sfn|Lozano Rubello|2019}} Mwaka huo, aliteuliwa pia kuhudumu kama mkurugenzi wa kisheria wa huduma za umma kwa masuala ya kiraia na familia katika ofisi ya Mwanasheria Mkuu wa Serikali. Mnamo 1993, aliteuliwa kama Hakimu wa Hesabu wa Baraza Kuu la Haki la Wilaya ya Shirikisho. Wakati wa uongozi wake, alikuwa akifanya kazi katika mapambano dhidi ya unyanyasaji wa wanawake na unyanyasaji dhidi ya wanawake. Uanaharakati wake ulisababisha kuteuliwa kama mjumbe wa Meksiko kwa Shirika la Afya la Pan American, Mpango wa Maendeleo wa Umoja wa Mataifa, Shirika la Dunia Dhidi ya Mateso, pamoja na mashirika mengine ya kimataifa na ya kimataifa yanayojitahidi kupata usawa na haki ya kuishi bila vurugu. Peréz-Duarte aliteuliwa kuhudumu kama katibu wa kiufundi wa Tume ya Seneti ya Ufuatiliaji wa mauaji ya wanawake huko Ciudad Juárez kati ya 2003 na 2005. Mnamo 2006 alikua mwendesha mashtaka maalum wa uhalifu na vitendo vya unyanyasaji kwa wanawake. Miongoni mwa kesi zilizochunguzwa ni madai ya kutekwa nyara na kuteswa kwa Lydia Cacho huko Cancun; pete ya ponografia ya watoto iliyokuwa ikifanya kazi huko [[Cancun]], [[Chihuahua]], Mexicali, na Tijuana; na ubakaji uliofanywa na polisi kwa kundi la wanawake huko [[San Salvador Atenco]]. Baada ya kutumikia miezi ishirini na miwili, alijiuzulu kutoka kwa wadhifa huo kwa sababu ya ucheleweshaji wa urasimu na kuachiliwa kwa sababu za kisiasa au kufutwa kazi.[13][18] Akijiuzulu kutoka kwa utumishi wa umma, Peréz alirejea UNAM mwaka wa 2008 na aliteuliwa kama Mwenyekiti wa Leandro Azuara Pérez katika kitivo cha sheria. == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Waliozaliwa 1953]] [[Jamii:Wanasheria wa Meksiko]] [[Jamii:Wanaharakati wa Meksiko]] [[Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania]] oj1bauqtstr05npqbc2gryz965g0mw8 Caritina Piña 0 205448 1567029 1450165 2026-06-07T08:58:49Z Riccardo Riccioni 452 /* Marejeo */ 1567029 wikitext text/x-wiki {{tafsiri kompyuta}} '''Caritina Piña''' ([[1895]]–[[1981]]) Alikuwa [[mwanaharakati]] wa Kianarkisti na Kifeministi kutoka [[Mexico]]. Alishirikiana kwa karibu na Librado Rivera na anachukuliwa kama mmoja wa waanzilishi wa harakati za kijinsia nchini humo. Alitetea haki za wafanyakazi, usawa wa kijinsia na kupinga mamlaka kandamizi, akichangia pakubwa katika mapambano ya ukombozi wa wanawake na haki za wafanyakazi.<ref name=":1">{{Rejea tovuti| title = Caritina Piña y el legado de las mujeres anarquistas en México|url=https://www.ojala.mx/es/ojala-es/recuperando-el-legado-de-mujeres-anarquistas-en-mexico|access-date=2024-07-28|website=Ojalá|language=es-MX}}</ref><ref>{{Citation|last=Hernández|first=Sonia|title=Women in Mexican Politics since 1953|date=2018-02-26|url=https://oxfordre.com/latinamericanhistory/display/10.1093/acrefore/9780199366439.001.0001/acrefore-9780199366439-e-454|encyclopedia=Oxford Research Encyclopedia of Latin American History|language=en|doi=10.1093/acrefore/9780199366439.013.454|isbn=978-0-19-936643-9|access-date=2024-07-28|url-access=subscription}}</ref> == Wasifu == Caritina Piña Montalvo alizaliwa mwaka 1895 mjini Ocampo, [[Tamaulipas]]. Baba yake alikuwa jenerali wa jeshi la Mexico aliyehudumu chini ya Porfirio Díaz (alikuwa kiongozi wa kijeshi na mwanasiasa wa Mexico). Kuanzia mwishoni mwa miaka ya [[1910]], alijulikana kama mtetezi wa wafungwa akiikumbatia itikadi ya Kianarkisti-Sindikalisiti, ambayo ilihimiza mshikamano wa wafanyakazi na mapambano ya kuondoa mfumo wa unyonyaji. Alikuwa miongoni mwa wanawake wa kwanza kushiriki katika harakati za [[kifeministi]] na kianarkisti nchini Mexico. Katika miaka ya [[1920]] na [[1930]], aliongoza harakati hizo na kushirikiana na wanaharakati maarufu kama Librado Rivera. Ingawa mchango wake ulisahaulika baada ya kifo chake, karne ya 21 imeuleta upya kupitia utafiti wa mwanahistoria Sonia Hernandez.<ref>{{Rejea jarida| title = Rooted in Place, Constructed in Movement: Transnational Labor Solidarities in the Texas-Mexico Borderlan|url=https://read.dukeupress.edu/labor/article/18/1/38/170149/Rooted-in-Place-Constructed-in|doi=10.1215/15476715-8767326|access-date=2024-07-28|website=read.dukeupress.edu}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1895]] [[Jamii:Waliofariki 1981]] [[Jamii:Wanaharakati wa Meksiko]] [[Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania]] ro85t63s33hnbs99uqc6kpdn29yplsh Yan María Yaoyólotl Castro 0 205455 1567043 1529616 2026-06-07T09:06:42Z Riccardo Riccioni 452 1567043 wikitext text/x-wiki '''Yan María Yaoyólotl''' (alizaliwa [[1952]]) ni mshiriki wa harakati za wanawake, mchoraji, mhamasishaji wa tamaduni, na msanii kutoka Meksiko. Yeye ni mmoja wa waanzilishi wa makundi ya Lesbos (1977) na Oikabeth (1978), ambayo yalitokana na harakati za wanawake nchini.<ref name=":2">{{Rejea jarida|last=Thompson|first=Natalia|date=4 January 2023|title=Construyendo Complicadades, Respaldando Resistencias : A Roundtable Discussion on Institutional Violence in Latin American Universities|url=http://www.jstor.org/stable/43941446|journal=Chicana/Latina Studies|volume=13|issue=2|pages=322–339|jstor=43941446}}</ref> Yaoyólotl ameonyesha juhudi kubwa katika kukuza na kuhamasisha haki za wanawake, hasa katika jamii ya wanawake wa kike wa [[Meksiko|Mexico]], na ameleta mchango mkubwa katika tasnia ya sanaa kupitia kazi zake na uongozi wake wa kimataifa.<ref name=":5">{{Rejea habari|last=Martínez|first=Gerado Antonio|date=23 June 2022|title=La revolución será lesbiana|work=El Universal|url=https://confabulario.eluniversal.com.mx/la-revolucion-sera-lesbiana/|access-date=4 January 2023}}</ref> == Wasifu == Yan María Yaoyólotl, alizaliwa Maria de Lourdes mwaka 1952, alichukua jina la asili la Maya, ''Yan'', na jina la Nahuatl, ''Yaoyólotl'', kama jina lake la mwisho. Alisomea falsafa katika Chuo Kikuu cha Taifa cha Meksiko (UNAM), akibobea katika urembo na siasa kuanzia mwaka 1973 hadi 1980.<ref>{{Rejea habari|last=Mayer|first=Mónica|title=Archiva: Obras maestras del arte feminista en México|language=es-ES|url=http://www.pintomiraya.com/redes/archivo-ana-victoria-jimenez/item/158-archiva.html|access-date=2023-01-04}}</ref> === Harakati ya Lesbofeminist === Mwaka 1977, Yaoyólotl alianzisha kikundi cha Lesbos, kilichochangia harakati ya wanawake wa kike nchini Mexico. Lesbos ilikuwa na asili katika kikundi cha Ácratas kilichoanzishwa mwaka 1976, ambacho Yaoyólotl alikitaja kama "harakati ya ukombozi wa wanawake wa kike, ya kibeberu na ya kujitenga, ambayo ilipigania mabadiliko ya kijamii." Kikundi cha '''Lesbos''' kilianzishwa na Marcela Olavarrieta pamoja na feministi wengine kutoka nje, waliokataa kujiingiza katika maisha ya hadhara na badala yake walifanya kazi katika vikundi vya “Uhamasishaji wa Kibinafsi.” Mwaka 1978, Yaoyólotl aliendelea kuanzisha Oikabeth I, ambapo pia alikuwa miongoni mwa waanzilishi. Katika mahojiano ya 2018 na Luisa Velázquez Herrera, Yaoyólotl alieleza kuwa Oikabeth ilijiunga kwa muda mfupi na '''FHAR''' (Fronti ya Mashoga kwa Kitendo cha Mapinduzi), lakini baadaye walijitoa, wakiimarisha uhuru wa harakati ya wanawake wa kike. Oikabeth ilijitangaza kama kikundi cha kijamaa na ilihusiana na Chama cha Kikomunisti cha Mexico, mashirika ya Trotskyist, na vyama huru vya wafanyakazi kama STUNAM na SITUAM.<ref>{{Rejea kitabu|url=http://es.slideshare.net/saidokins/desbordamientos-de-una-periferia-femenina|title=Desbordamientos de una periferia femenina|last=García Hernández|first=Laura|publisher=Pneuma y Sociedad Dokins para las nuevas prácticas artísticas. A.C.|year=2007|isbn=978-968-9512-00-4|access-date=5 March 2016}}</ref> === Safari ya Sanaa === Yaoyólotl alijifunza sanaa ya uchoraji kwa njia ya kipekee, kwa kujifundisha mwenyewe. Mwaka 1996, alianzisha ComuArte, A.C., iliyowawezesha wasanii wa kisasa wa Mexico kuonyesha kazi zao kwenye Ukumbi wa Adamo Boari wa Jumba la Sanaa Kuu la Mexico. Kuanzia mwaka 2002 hadi 2006, alianzisha na kuwa mkurugenzi wa MujerArte A.C., mkusanyiko wa wanawake ambao walijadili masuala kama mauaji ya wanawake, unyanyasaji wa nyumbani, ubakaji, mimba zisizohitajika, na kazi ya ngono, miongoni mwa masuala mengine.<ref name=":4">{{Rejea jarida|last=Silva, Zuleide Paiva, and Rosangela Janja Costa Araujo|date=2021|title=Pensamento Lésbico: Uma Ginga Epistemológica Contra-Hegemônica." Estudos Feministas|url=https://www.jstor.org/stable/48633555|journal=Estudos Feministas|volume=29|issue=3|pages=1–14|jstor=48633555}}</ref> Mwelekeo wa sanaa ya Yaoyólotl unategemea eco-feminism, maoni ya asili ya ulimwengu, feministi wa kike, feministi wa kijamaa, na Buddhism ya Mahayana. Aliona ubunifu kama sehemu muhimu ya mapambano ya kijamii katika nchi zinazonyanyaswa na ukoloni na imperialism, dhidi ya utawala wa kiklasisi, ubaguzi wa kabila, na zaidi ya yote, dhidi ya ubaguzi wa kijinsia. Alikosoa sanaa ya kisasa ya kibeberu na ya postmodern, akisisitiza matumizi ya sanaa kama njia ya ukandamizaji au ukombozi. Yaoyólotl alitambuliwa kwa mchango wake katika kuandaa matukio ya Siku ya Kimataifa ya Wanawake na Siku ya Kimataifa dhidi ya Ukatili kwa Wanawake katika Zócalo ya Jiji la Mexico kuanzia mwaka 1998 hadi 2006, akiwa na mashirika ya wanawake na taasisi za serikali.<ref>{{cite web|access-date=1 December 2016|archive-date=4 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160104033544/http://www.ciudaddemujeres.com/articulos/El-movimiento-lesbico-feminista-en|title=El movimiento lésbico feminista en México - Artículos de Ciudad de Mujeres|url=http://www.ciudaddemujeres.com/articulos/El-movimiento-lesbico-feminista-en|website=www.ciudaddemujeres.com}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania]] [[Jamii:Waliozaliwa 1952]] [[Jamii:Wanaharakati wa Meksiko]] [[Jamii:Wanawake wa Meksiko]] r35fftujp2haz84vv0zs0j1dn96y0t4 Wikipedia:Mradi wa Nchi 4 208508 1566958 1566768 2026-06-06T13:55:01Z Gayle-Bot 78697 #2.0 CAQI Bot updated with page views column 1566958 wikitext text/x-wiki {{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}} {{Kigezo:Mradi/Nchi}} == Yaliyomo == <div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;"> Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]]. [[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC) </div> == Mwongozo == ===Sanduku/Jedwali la taarifa=== '''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana. ===Utangulizi=== {{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}} Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo: ====Aya ya Utangulizi==== Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800. Mfano: </br> {{Blockquote| '''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}} ====Aya zinazofuata==== Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii. ===Mwili=== Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji. ====Asili ya jina==== Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi. ====Historia==== Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa. ====Jiografia==== Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili. ====Demografia==== Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana. ====Uchumi==== Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato. ====Serikali na siasa==== Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa. ====Utamaduni==== Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa. ====Tazama pia==== Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika. ====Marejeo==== Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa. ====Viungo vya nje==== Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo. == Makala == {{Chati ya duara | caption= CAQI (2026-06-06) | label1 = Makala Bora | value1 = 7 | color1= green | label2 = Makala Nzuri | value2 = 9 | color2= yellow | label3 = Makala Msingi | value3 = 59 | color3= orange | label4 = Makala ya Chini | value4 = 74 | color4= lightblue | label5 = Mbegu | value5 = 26 | color5= red }} {| class="wikitable sortable" ! Nchi ! CAQI (2026-06-06)<br /> ! Mitazamo (siku 30)<br /> |- | colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora |- | [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] | 9.56 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 643 |- | [[Kenya]] | 9.44 | style="background-color:#228B22; color:white" | 741 |- | [[Tanzania]] | 9.17 | style="background-color:#006400; color:white" | 2873 |- | [[Ghana]] | 8.93 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 136 |- | [[Marekani]] | 8.76 | style="background-color:#006400; color:white" | 1149 |- | [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]] | 8.25 | style="background-color:#006400; color:white" | 2003 |- | [[Afrika Kusini]] | 8.09 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 494 |- | colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri |- | [[Hispania]] | 7.84 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 292 |- | [[Irani]] | 7.62 | style="background-color:#006400; color:white" | 1054 |- | [[Ethiopia]] | 7.58 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 422 |- | [[Urusi]] | 7.54 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 689 |- | [[Burundi]] | 7.36 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 504 |- | [[Sudan Kusini]] | 7.28 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 147 |- | [[Nigeria]] | 7.26 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 286 |- | [[Australia]] | 7.15 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 357 |- | [[Somalia]] | 7.09 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 163 |- | colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi |- | [[Senegal]] | 6.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 158 |- | [[Ufaransa]] | 6.68 | style="background-color:#228B22; color:white" | 747 |- | [[Italia]] | 6.23 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 231 |- | [[Falme za Kiarabu]] | 6.08 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 165 |- | [[Laos]] | 5.95 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 49 |- | [[Uingereza]] | 5.93 | style="background-color:#228B22; color:white" | 848 |- | [[Jamhuri ya Watu wa China]] | 5.59 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 462 |- | [[Rwanda]] | 5.49 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 220 |- | [[Korea Kaskazini]] | 5.44 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 161 |- | [[Mali]] | 5.42 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 157 |- | [[Korea Kusini]] | 5.34 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 175 |- | [[Ufini]] | 5.20 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 88 |- | [[Uswisi]] | 5.17 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 149 |- | [[Israeli]] | 5.15 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 381 |- | [[Ufalme wa Muungano]] | 5.05 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 121 |- | [[Zambia]] | 4.89 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 373 |- | [[Ujerumani]] | 4.83 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 254 |- | [[Niger]] | 4.79 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 73 |- | [[Misri]] | 4.78 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 254 |- | [[Uganda]] | 4.78 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 443 |- | [[Afghanistan]] | 4.70 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 88 |- | [[Shelisheli]] | 4.68 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 145 |- | [[Japani]] | 4.66 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 297 |- | [[San Marino]] | 4.63 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 508 |- | [[Chad]] | 4.59 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 136 |- | [[Austria]] | 4.49 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 71 |- | [[Kamerun]] | 4.47 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 92 |- | [[Vatikani]] | 4.43 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 236 |- | [[Gine Bisau]] | 4.41 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 233 |- | [[Ukraini]] | 4.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 86 |- | [[Sudan]] | 4.39 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 103 |- | [[Uswidi]] | 4.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 144 |- | [[Uholanzi]] | 4.26 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 170 |- | [[Kanada]] | 4.17 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 191 |- | [[Kamboja]] | 4.14 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 114 |- | [[Moroko]] | 4.13 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 171 |- | [[Uhindi]] | 4.08 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 261 |- | [[Malawi]] | 4.05 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 174 |- | [[Pakistani]] | 3.98 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 70 |- | [[Ubelgiji]] | 3.92 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 94 |- | [[Udeni]] | 3.88 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 75 |- | [[Burkina Faso]] | 3.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 123 |- | [[Ugiriki]] | 3.84 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 264 |- | [[Vietnam]] | 3.84 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 99 |- | [[Bulgaria]] | 3.82 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 79 |- | [[Ureno]] | 3.79 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 323 |- | [[Isilandi]] | 3.77 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 32 |- | [[Msumbiji]] | 3.76 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 256 |- | [[Aljeria]] | 3.73 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 51 |- | [[Kazakhstan]] | 3.65 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 67 |- | [[Malta]] | 3.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 123 |- | [[Indonesia]] | 3.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 106 |- | [[Singapuri]] | 3.63 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 115 |- | [[Uturuki]] | 3.62 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 419 |- | [[Papua Guinea Mpya]] | 3.61 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 62 |- | [[Eritrea]] | 3.60 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Uthai]] | 3.58 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Angola]] | 3.52 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 100 |- | [[Hong Kong]] | 3.52 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 110 |- | colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini |- | [[Bhutan]] | 3.46 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 29 |- | [[Fiji]] | 3.46 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 63 |- | [[Madagaska]] | 3.45 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 214 |- | [[Ufalme wa Udeni]] | 3.44 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 7 |- | [[Palestina]] | 3.43 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 181 |- | [[Cabo Verde]] | 3.38 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 99 |- | [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]] | 3.38 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 109 |- | [[Syria]] | 3.35 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 110 |- | [[Latvia]] | 3.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 138 |- | [[Myanmar]] | 3.23 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 82 |- | [[Botswana]] | 3.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 113 |- | [[Komori]] | 3.20 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 161 |- | [[Liberia]] | 3.16 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 76 |- | [[Eswatini]] | 3.11 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 148 |- | [[Morisi]] | 3.11 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 68 |- | [[Jibuti]] | 3.09 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 58 |- | [[Omani]] | 3.04 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 97 |- | [[Polandi]] | 3.03 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 121 |- | [[Zimbabwe]] | 3.02 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 152 |- | [[Kosovo]] | 2.99 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 40 |- | [[Benin]] | 2.93 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 88 |- | [[Brunei]] | 2.92 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 76 |- | [[Qatar]] | 2.91 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 104 |- | [[Jamhuri ya Kongo]] | 2.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 144 |- | [[Saudia]] | 2.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 101 |- | [[Gine ya Ikweta]] | 2.89 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 53 |- | [[Lesotho]] | 2.88 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 59 |- | [[Nyuzilandi]] | 2.86 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 65 |- | [[Hungaria]] | 2.84 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 244 |- | [[Sierra Leone]] | 2.82 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 63 |- | [[Eire]] | 2.80 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 63 |- | [[Liechtenstein]] | 2.78 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 126 |- | [[Gabon]] | 2.74 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 63 |- | [[Azerbaijan]] | 2.69 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 56 |- | [[Kroatia]] | 2.68 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 65 |- | [[Slovenia]] | 2.66 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 37 |- | [[Namibia]] | 2.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 106 |- | [[Tunisia]] | 2.64 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 54 |- | [[Ufilipino]] | 2.64 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 95 |- | [[Kodivaa]] | 2.60 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 80 |- | [[Jamhuri ya China]] | 2.54 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 77 |- | [[Moldova]] | 2.52 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 91 |- | [[Bahrain]] | 2.51 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 59 |- | [[Norwei]] | 2.51 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Luxemburg]] | 2.49 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 84 |- | [[Romania]] | 2.49 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 69 |- | [[Masedonia Kaskazini]] | 2.48 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 118 |- | [[Yordani]] | 2.48 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 70 |- | [[Mongolia]] | 2.42 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 137 |- | [[Belarus]] | 2.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 67 |- | [[Serbia]] | 2.41 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 28 |- | [[Turkmenistan]] | 2.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 52 |- | [[Gambia]] | 2.39 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 58 |- | [[Iraki]] | 2.37 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 95 |- | [[Nepal]] | 2.37 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 61 |- | [[Timor ya Mashariki]] | 2.34 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 28 |- | [[Tuvalu]] | 2.33 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 119 |- | [[Sri Lanka]] | 2.32 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 58 |- | [[Yemen]] | 2.32 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Andorra]] | 2.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 125 |- | [[Kirgizia]] | 2.26 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 37 |- | [[Sao Tome na Principe]] | 2.23 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 183 |- | [[Bangladesh]] | 2.22 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 66 |- | [[Bosnia na Herzegovina]] | 2.22 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 38 |- | [[Libya]] | 2.22 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 93 |- | [[Armenia]] | 2.19 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 75 |- | [[Welisi]] | 2.14 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 52 |- | [[Ucheki]] | 2.11 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 59 |- | [[Sahara ya Magharibi]] | 2.10 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 79 |- | [[Uzbekistan]] | 2.09 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 44 |- | [[Kuwait]] | 2.07 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 89 |- | [[Malaysia]] | 2.06 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 71 |- | [[Kupro]] | 2.04 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 68 |- | [[Maldivi]] | 2.01 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 146 |- | colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu |- | [[Visiwa vya Cook]] | 1.99 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 110 |- | [[Montenegro]] | 1.99 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 33 |- | [[Nauru]] | 1.98 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 43 |- | [[Ossetia Kusini]] | 1.97 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 10 |- | [[Vanuatu]] | 1.96 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 34 |- | [[Togo]] | 1.95 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 72 |- | [[Albania]] | 1.92 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 47 |- | [[Mauritania]] | 1.91 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 60 |- | [[Samoa]] | 1.82 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 32 |- | [[Georgia]] | 1.72 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 63 |- | [[Polynesia ya Kifaransa]] | 1.71 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 14 |- | [[Lituanya]] | 1.69 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 47 |- | [[Gine]] | 1.67 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 41 |- | [[Niue]] | 1.66 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 16 |- | [[Abkhazia]] | 1.58 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 26 |- | [[Tajikistan]] | 1.55 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 47 |- | [[Palau]] | 1.53 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Visiwa vya Solomon]] | 1.51 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 40 |- | [[Gibraltar]] | 1.41 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 27 |- | [[Estonia]] | 1.40 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 36 |- | [[Kiribati]] | 1.38 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 26 |- | [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]] | 1.38 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 29 |- | [[Samoa ya Marekani]] | 1.36 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 16 |- | [[Slovakia]] | 1.33 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 49 |- | [[Visiwa vya Mariana]] | 1.25 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 16 |- | [[Tonga]] | 1.11 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 37 |} ==Takwimu== ===Takwimu za Jumla=== {| class="wikitable" ! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko |- | Jumla ya Makala || 172 || — |- | Jumla ya Hariri (siku zote) || 34919 || — |- | Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 16045 || ↓ -19.9% |- | Wastani wa Hariri kwa Makala || 203.0 || — |- | Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 93.3 || — |} ===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)=== {| class="wikitable sortable" ! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko |- | 1 || [[Marekani]] || 1149 || ↑ +1.2% |- | 2 || [[Irani]] || 1054 || ↑ +17.4% |- | 3 || [[Ufaransa]] || 747 || ↑ +69.8% |- | 4 || [[Kenya]] || 741 || ↑ +5.3% |- | 5 || [[Burundi]] || 504 || ↓ -10.6% |- | 6 || [[Afrika Kusini]] || 494 || ↓ -7.0% |- | 7 || [[Uganda]] || 443 || ↑ +18.4% |- | 8 || [[Ethiopia]] || 422 || ↑ +2.2% |- | 9 || [[Uturuki]] || 419 || ↓ -11.6% |- | 10 || [[Israeli]] || 381 || ↓ -15.9% |- |} ====Wahariri==== Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365) {| class="wikitable sortable" ! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia |- | 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 675 || 45.2% |- | 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 366 || 24.5% |- | 3 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 133 || 8.9% |- | 4 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 107 || 7.2% |- | 5 || [[User:~2025-60637-6|~2025-60637-6]] || 12 || 0.8% |- | 6 || [[User:~2025-61248-5|~2025-61248-5]] || 12 || 0.8% |- | 7 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 8 || 0.5% |- | 8 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.5% |- | 9 || [[User:Jojaruba|Jojaruba]] || 5 || 0.3% |- | 10 || [[User:~2025-43584-58|~2025-43584-58]] || 5 || 0.3% |- |} j93d27m27v4hpr7kz1rf3sl5j0jdnpv 1566959 1566958 2026-06-06T13:58:49Z Gayle-Bot 78697 Sasisha Takwimu za mradi 1566959 wikitext text/x-wiki {{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}} {{Kigezo:Mradi/Nchi}} == Yaliyomo == <div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;"> Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]]. [[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC) </div> == Mwongozo == ===Sanduku/Jedwali la taarifa=== '''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana. ===Utangulizi=== {{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}} Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo: ====Aya ya Utangulizi==== Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800. Mfano: </br> {{Blockquote| '''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}} ====Aya zinazofuata==== Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii. ===Mwili=== Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji. ====Asili ya jina==== Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi. ====Historia==== Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa. ====Jiografia==== Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili. ====Demografia==== Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana. ====Uchumi==== Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato. ====Serikali na siasa==== Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa. ====Utamaduni==== Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa. ====Tazama pia==== Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika. ====Marejeo==== Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa. ====Viungo vya nje==== Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo. == Makala == {{Chati ya duara | caption= CAQI (2026-06-06) | label1 = Makala Bora | value1 = 7 | color1= green | label2 = Makala Nzuri | value2 = 9 | color2= yellow | label3 = Makala Msingi | value3 = 59 | color3= orange | label4 = Makala ya Chini | value4 = 74 | color4= lightblue | label5 = Mbegu | value5 = 26 | color5= red }} {| class="wikitable sortable" ! Nchi ! CAQI (2026-06-06)<br /> ! Mitazamo (siku 30)<br /> |- | colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora |- | [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] | 9.56 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 643 |- | [[Kenya]] | 9.44 | style="background-color:#228B22; color:white" | 741 |- | [[Tanzania]] | 9.17 | style="background-color:#006400; color:white" | 2873 |- | [[Ghana]] | 8.93 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 136 |- | [[Marekani]] | 8.76 | style="background-color:#006400; color:white" | 1149 |- | [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]] | 8.25 | style="background-color:#006400; color:white" | 2003 |- | [[Afrika Kusini]] | 8.09 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 494 |- | colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri |- | [[Hispania]] | 7.84 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 292 |- | [[Irani]] | 7.62 | style="background-color:#006400; color:white" | 1054 |- | [[Ethiopia]] | 7.58 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 422 |- | [[Urusi]] | 7.54 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 689 |- | [[Burundi]] | 7.36 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 504 |- | [[Sudan Kusini]] | 7.28 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 147 |- | [[Nigeria]] | 7.26 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 286 |- | [[Australia]] | 7.15 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 357 |- | [[Somalia]] | 7.09 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 163 |- | colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi |- | [[Senegal]] | 6.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 158 |- | [[Ufaransa]] | 6.68 | style="background-color:#228B22; color:white" | 747 |- | [[Italia]] | 6.23 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 231 |- | [[Falme za Kiarabu]] | 6.08 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 165 |- | [[Laos]] | 5.95 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 49 |- | [[Uingereza]] | 5.93 | style="background-color:#228B22; color:white" | 848 |- | [[Jamhuri ya Watu wa China]] | 5.59 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 462 |- | [[Rwanda]] | 5.49 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 220 |- | [[Korea Kaskazini]] | 5.44 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 161 |- | [[Mali]] | 5.42 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 157 |- | [[Korea Kusini]] | 5.34 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 175 |- | [[Ufini]] | 5.20 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 88 |- | [[Uswisi]] | 5.17 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 149 |- | [[Israeli]] | 5.15 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 381 |- | [[Ufalme wa Muungano]] | 5.05 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 121 |- | [[Zambia]] | 4.89 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 373 |- | [[Ujerumani]] | 4.83 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 254 |- | [[Niger]] | 4.79 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 73 |- | [[Misri]] | 4.78 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 254 |- | [[Uganda]] | 4.78 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 443 |- | [[Afghanistan]] | 4.70 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 88 |- | [[Shelisheli]] | 4.68 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 145 |- | [[Japani]] | 4.66 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 297 |- | [[San Marino]] | 4.63 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 508 |- | [[Chad]] | 4.59 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 136 |- | [[Austria]] | 4.49 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 71 |- | [[Kamerun]] | 4.47 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 92 |- | [[Vatikani]] | 4.43 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 236 |- | [[Gine Bisau]] | 4.41 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 233 |- | [[Ukraini]] | 4.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 86 |- | [[Sudan]] | 4.39 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 103 |- | [[Uswidi]] | 4.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 144 |- | [[Uholanzi]] | 4.26 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 170 |- | [[Kanada]] | 4.17 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 191 |- | [[Kamboja]] | 4.14 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 114 |- | [[Moroko]] | 4.13 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 171 |- | [[Uhindi]] | 4.08 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 261 |- | [[Malawi]] | 4.05 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 174 |- | [[Pakistani]] | 3.98 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 70 |- | [[Ubelgiji]] | 3.92 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 94 |- | [[Udeni]] | 3.88 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 75 |- | [[Burkina Faso]] | 3.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 123 |- | [[Ugiriki]] | 3.84 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 264 |- | [[Vietnam]] | 3.84 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 99 |- | [[Bulgaria]] | 3.82 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 79 |- | [[Ureno]] | 3.79 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 323 |- | [[Isilandi]] | 3.77 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 32 |- | [[Msumbiji]] | 3.76 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 256 |- | [[Aljeria]] | 3.73 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 51 |- | [[Kazakhstan]] | 3.65 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 67 |- | [[Malta]] | 3.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 123 |- | [[Indonesia]] | 3.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 106 |- | [[Singapuri]] | 3.63 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 115 |- | [[Uturuki]] | 3.62 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 419 |- | [[Papua Guinea Mpya]] | 3.61 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 62 |- | [[Eritrea]] | 3.60 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Uthai]] | 3.58 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Angola]] | 3.52 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 100 |- | [[Hong Kong]] | 3.52 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 110 |- | colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini |- | [[Bhutan]] | 3.46 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 29 |- | [[Fiji]] | 3.46 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 63 |- | [[Madagaska]] | 3.45 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 214 |- | [[Ufalme wa Udeni]] | 3.44 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 7 |- | [[Palestina]] | 3.43 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 181 |- | [[Cabo Verde]] | 3.38 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 99 |- | [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]] | 3.38 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 109 |- | [[Syria]] | 3.35 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 110 |- | [[Latvia]] | 3.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 138 |- | [[Myanmar]] | 3.23 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 82 |- | [[Botswana]] | 3.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 113 |- | [[Komori]] | 3.20 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 161 |- | [[Liberia]] | 3.16 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 76 |- | [[Eswatini]] | 3.11 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 148 |- | [[Morisi]] | 3.11 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 68 |- | [[Jibuti]] | 3.09 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 58 |- | [[Omani]] | 3.04 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 97 |- | [[Polandi]] | 3.03 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 121 |- | [[Zimbabwe]] | 3.02 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 152 |- | [[Kosovo]] | 2.99 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 40 |- | [[Benin]] | 2.93 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 88 |- | [[Brunei]] | 2.92 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 76 |- | [[Qatar]] | 2.91 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 104 |- | [[Jamhuri ya Kongo]] | 2.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 144 |- | [[Saudia]] | 2.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 101 |- | [[Gine ya Ikweta]] | 2.89 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 53 |- | [[Lesotho]] | 2.88 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 59 |- | [[Nyuzilandi]] | 2.86 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 65 |- | [[Hungaria]] | 2.84 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 244 |- | [[Sierra Leone]] | 2.82 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 63 |- | [[Eire]] | 2.80 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 63 |- | [[Liechtenstein]] | 2.78 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 126 |- | [[Gabon]] | 2.74 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 63 |- | [[Azerbaijan]] | 2.69 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 56 |- | [[Kroatia]] | 2.68 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 65 |- | [[Slovenia]] | 2.66 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 37 |- | [[Namibia]] | 2.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 106 |- | [[Tunisia]] | 2.64 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 54 |- | [[Ufilipino]] | 2.64 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 95 |- | [[Kodivaa]] | 2.60 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 80 |- | [[Jamhuri ya China]] | 2.54 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 77 |- | [[Moldova]] | 2.52 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 91 |- | [[Bahrain]] | 2.51 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 59 |- | [[Norwei]] | 2.51 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Luxemburg]] | 2.49 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 84 |- | [[Romania]] | 2.49 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 69 |- | [[Masedonia Kaskazini]] | 2.48 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 118 |- | [[Yordani]] | 2.48 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 70 |- | [[Mongolia]] | 2.42 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 137 |- | [[Belarus]] | 2.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 67 |- | [[Serbia]] | 2.41 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 28 |- | [[Turkmenistan]] | 2.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 52 |- | [[Gambia]] | 2.39 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 58 |- | [[Iraki]] | 2.37 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 95 |- | [[Nepal]] | 2.37 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 61 |- | [[Timor ya Mashariki]] | 2.34 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 28 |- | [[Tuvalu]] | 2.33 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 119 |- | [[Sri Lanka]] | 2.32 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 58 |- | [[Yemen]] | 2.32 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Andorra]] | 2.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 125 |- | [[Kirgizia]] | 2.26 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 37 |- | [[Sao Tome na Principe]] | 2.23 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 183 |- | [[Bangladesh]] | 2.22 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 66 |- | [[Bosnia na Herzegovina]] | 2.22 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 38 |- | [[Libya]] | 2.22 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 93 |- | [[Armenia]] | 2.19 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 75 |- | [[Welisi]] | 2.14 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 52 |- | [[Ucheki]] | 2.11 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 59 |- | [[Sahara ya Magharibi]] | 2.10 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 79 |- | [[Uzbekistan]] | 2.09 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 44 |- | [[Kuwait]] | 2.07 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 89 |- | [[Malaysia]] | 2.06 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 71 |- | [[Kupro]] | 2.04 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 68 |- | [[Maldivi]] | 2.01 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 146 |- | colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu |- | [[Visiwa vya Cook]] | 1.99 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 110 |- | [[Montenegro]] | 1.99 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 33 |- | [[Nauru]] | 1.98 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 43 |- | [[Ossetia Kusini]] | 1.97 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 10 |- | [[Vanuatu]] | 1.96 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 34 |- | [[Togo]] | 1.95 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 72 |- | [[Albania]] | 1.92 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 47 |- | [[Mauritania]] | 1.91 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 60 |- | [[Samoa]] | 1.82 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 32 |- | [[Georgia]] | 1.72 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 63 |- | [[Polynesia ya Kifaransa]] | 1.71 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 14 |- | [[Lituanya]] | 1.69 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 47 |- | [[Gine]] | 1.67 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 41 |- | [[Niue]] | 1.66 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 16 |- | [[Abkhazia]] | 1.58 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 26 |- | [[Tajikistan]] | 1.55 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 47 |- | [[Palau]] | 1.53 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Visiwa vya Solomon]] | 1.51 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 40 |- | [[Gibraltar]] | 1.41 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 27 |- | [[Estonia]] | 1.40 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 36 |- | [[Kiribati]] | 1.38 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 26 |- | [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]] | 1.38 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 29 |- | [[Samoa ya Marekani]] | 1.36 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 16 |- | [[Slovakia]] | 1.33 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 49 |- | [[Visiwa vya Mariana]] | 1.25 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 16 |- | [[Tonga]] | 1.11 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 37 |} ==Takwimu== ===Takwimu za Jumla=== {| class="wikitable" ! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko |- | Jumla ya Makala || 172 || — |- | Jumla ya Hariri (siku zote) || 34919 || — |- | Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 28879 || ↓ -15.5% |- | Wastani wa Hariri kwa Makala || 203.0 || — |- | Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 167.9 || — |} ===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)=== {| class="wikitable sortable" ! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko |- | 1 || [[Tanzania]] || 2873 || ↓ -8.9% |- | 2 || [[Marekani]] || 1149 || ↑ +1.2% |- | 3 || [[Irani]] || 1054 || ↑ +17.4% |- | 4 || [[Uingereza]] || 848 || ↑ +64.3% |- | 5 || [[Ufaransa]] || 747 || ↑ +69.8% |- | 6 || [[Kenya]] || 741 || ↑ +5.3% |- | 7 || [[Urusi]] || 689 || ↑ +50.8% |- | 8 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 643 || ↓ -0.8% |- | 9 || [[San Marino]] || 508 || ↑ +2209.1% |- | 10 || [[Burundi]] || 504 || ↓ -10.6% |- |} ====Wahariri==== Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365) {| class="wikitable sortable" ! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia |- | 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 675 || 45.3% |- | 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 366 || 24.6% |- | 3 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 130 || 8.7% |- | 4 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 107 || 7.2% |- | 5 || [[User:~2025-60637-6|~2025-60637-6]] || 12 || 0.8% |- | 6 || [[User:~2025-61248-5|~2025-61248-5]] || 12 || 0.8% |- | 7 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 8 || 0.5% |- | 8 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.5% |- | 9 || [[User:Jojaruba|Jojaruba]] || 5 || 0.3% |- | 10 || [[User:~2025-43584-58|~2025-43584-58]] || 5 || 0.3% |- |} ozmp7jfg5xp45qkj5uatht7jkrsvmto 1566987 1566959 2026-06-06T19:40:38Z Gayle-Bot 78697 #2.0 CAQI Bot updated with page views column 1566987 wikitext text/x-wiki {{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}} {{Kigezo:Mradi/Nchi}} == Yaliyomo == <div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;"> Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]]. [[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC) </div> == Mwongozo == ===Sanduku/Jedwali la taarifa=== '''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana. ===Utangulizi=== {{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}} Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo: ====Aya ya Utangulizi==== Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800. Mfano: </br> {{Blockquote| '''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}} ====Aya zinazofuata==== Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii. ===Mwili=== Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji. ====Asili ya jina==== Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi. ====Historia==== Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa. ====Jiografia==== Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili. ====Demografia==== Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana. ====Uchumi==== Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato. ====Serikali na siasa==== Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa. ====Utamaduni==== Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa. ====Tazama pia==== Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika. ====Marejeo==== Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa. ====Viungo vya nje==== Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo. == Makala == {{Chati ya duara | caption= CAQI (2026-06-06) | label1 = Makala Bora | value1 = 7 | color1= green | label2 = Makala Nzuri | value2 = 9 | color2= yellow | label3 = Makala Msingi | value3 = 59 | color3= orange | label4 = Makala ya Chini | value4 = 74 | color4= lightblue | label5 = Mbegu | value5 = 26 | color5= red }} {| class="wikitable sortable" ! Nchi ! CAQI (2026-06-06)<br /> ! Mitazamo (siku 30)<br /> |- | colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora |- | [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] | 9.56 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 643 |- | [[Kenya]] | 9.44 | style="background-color:#228B22; color:white" | 741 |- | [[Tanzania]] | 9.17 | style="background-color:#006400; color:white" | 2873 |- | [[Ghana]] | 8.93 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 136 |- | [[Marekani]] | 8.76 | style="background-color:#006400; color:white" | 1149 |- | [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]] | 8.25 | style="background-color:#006400; color:white" | 2003 |- | [[Afrika Kusini]] | 8.09 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 494 |- | colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri |- | [[Hispania]] | 7.84 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 292 |- | [[Irani]] | 7.62 | style="background-color:#006400; color:white" | 1054 |- | [[Ethiopia]] | 7.58 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 422 |- | [[Urusi]] | 7.54 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 689 |- | [[Burundi]] | 7.36 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 504 |- | [[Sudan Kusini]] | 7.28 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 147 |- | [[Nigeria]] | 7.26 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 286 |- | [[Australia]] | 7.15 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 357 |- | [[Somalia]] | 7.09 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 163 |- | colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi |- | [[Senegal]] | 6.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 158 |- | [[Ufaransa]] | 6.68 | style="background-color:#228B22; color:white" | 747 |- | [[Italia]] | 6.23 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 231 |- | [[Falme za Kiarabu]] | 6.08 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 165 |- | [[Laos]] | 5.95 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 49 |- | [[Uingereza]] | 5.93 | style="background-color:#228B22; color:white" | 848 |- | [[Jamhuri ya Watu wa China]] | 5.59 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 462 |- | [[Rwanda]] | 5.49 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 220 |- | [[Korea Kaskazini]] | 5.44 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 161 |- | [[Mali]] | 5.42 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 157 |- | [[Korea Kusini]] | 5.34 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 175 |- | [[Ufini]] | 5.20 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 88 |- | [[Uswisi]] | 5.17 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 149 |- | [[Israeli]] | 5.15 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 381 |- | [[Ufalme wa Muungano]] | 5.05 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 121 |- | [[Zambia]] | 4.89 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 373 |- | [[Ujerumani]] | 4.83 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 254 |- | [[Niger]] | 4.79 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 73 |- | [[Misri]] | 4.78 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 254 |- | [[Uganda]] | 4.78 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 443 |- | [[Afghanistan]] | 4.70 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 88 |- | [[Shelisheli]] | 4.68 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 145 |- | [[Japani]] | 4.66 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 297 |- | [[San Marino]] | 4.63 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 508 |- | [[Chad]] | 4.59 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 136 |- | [[Austria]] | 4.49 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 71 |- | [[Kamerun]] | 4.47 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 92 |- | [[Vatikani]] | 4.43 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 236 |- | [[Gine Bisau]] | 4.41 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 233 |- | [[Ukraini]] | 4.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 86 |- | [[Sudan]] | 4.39 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 103 |- | [[Uswidi]] | 4.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 144 |- | [[Uholanzi]] | 4.26 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 170 |- | [[Kanada]] | 4.17 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 191 |- | [[Kamboja]] | 4.14 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 114 |- | [[Moroko]] | 4.13 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 171 |- | [[Uhindi]] | 4.08 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 261 |- | [[Malawi]] | 4.05 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 174 |- | [[Pakistani]] | 3.98 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 70 |- | [[Ubelgiji]] | 3.92 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 94 |- | [[Udeni]] | 3.88 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 75 |- | [[Burkina Faso]] | 3.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 123 |- | [[Ugiriki]] | 3.84 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 264 |- | [[Vietnam]] | 3.84 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 99 |- | [[Bulgaria]] | 3.82 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 79 |- | [[Ureno]] | 3.79 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 323 |- | [[Isilandi]] | 3.77 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 32 |- | [[Msumbiji]] | 3.76 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 256 |- | [[Aljeria]] | 3.73 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 51 |- | [[Kazakhstan]] | 3.65 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 67 |- | [[Malta]] | 3.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 123 |- | [[Indonesia]] | 3.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 106 |- | [[Singapuri]] | 3.63 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 115 |- | [[Uturuki]] | 3.62 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 419 |- | [[Papua Guinea Mpya]] | 3.61 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 62 |- | [[Eritrea]] | 3.60 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Uthai]] | 3.58 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Angola]] | 3.52 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 100 |- | [[Hong Kong]] | 3.52 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 110 |- | colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini |- | [[Bhutan]] | 3.46 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 29 |- | [[Fiji]] | 3.46 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 63 |- | [[Madagaska]] | 3.45 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 214 |- | [[Ufalme wa Udeni]] | 3.44 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 7 |- | [[Palestina]] | 3.43 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 181 |- | [[Cabo Verde]] | 3.38 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 99 |- | [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]] | 3.38 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 109 |- | [[Syria]] | 3.35 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 110 |- | [[Latvia]] | 3.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 138 |- | [[Myanmar]] | 3.23 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 82 |- | [[Botswana]] | 3.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 113 |- | [[Komori]] | 3.20 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 161 |- | [[Liberia]] | 3.16 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 76 |- | [[Eswatini]] | 3.11 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 148 |- | [[Morisi]] | 3.11 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 68 |- | [[Jibuti]] | 3.09 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 58 |- | [[Omani]] | 3.04 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 97 |- | [[Polandi]] | 3.03 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 121 |- | [[Zimbabwe]] | 3.02 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 152 |- | [[Kosovo]] | 2.99 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 40 |- | [[Benin]] | 2.93 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 88 |- | [[Brunei]] | 2.92 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 76 |- | [[Qatar]] | 2.91 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 104 |- | [[Jamhuri ya Kongo]] | 2.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 144 |- | [[Saudia]] | 2.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 101 |- | [[Gine ya Ikweta]] | 2.89 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 53 |- | [[Lesotho]] | 2.88 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 59 |- | [[Nyuzilandi]] | 2.86 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 65 |- | [[Hungaria]] | 2.84 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 244 |- | [[Sierra Leone]] | 2.82 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 63 |- | [[Eire]] | 2.80 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 63 |- | [[Liechtenstein]] | 2.78 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 126 |- | [[Gabon]] | 2.74 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 63 |- | [[Azerbaijan]] | 2.69 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 56 |- | [[Kroatia]] | 2.68 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 65 |- | [[Slovenia]] | 2.66 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 37 |- | [[Namibia]] | 2.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 106 |- | [[Tunisia]] | 2.64 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 54 |- | [[Ufilipino]] | 2.64 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 95 |- | [[Kodivaa]] | 2.60 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 80 |- | [[Jamhuri ya China]] | 2.54 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 77 |- | [[Moldova]] | 2.52 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 91 |- | [[Bahrain]] | 2.51 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 59 |- | [[Norwei]] | 2.51 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Luxemburg]] | 2.49 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 84 |- | [[Romania]] | 2.49 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 69 |- | [[Masedonia Kaskazini]] | 2.48 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 118 |- | [[Yordani]] | 2.48 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 70 |- | [[Mongolia]] | 2.42 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 137 |- | [[Belarus]] | 2.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 67 |- | [[Serbia]] | 2.41 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 28 |- | [[Turkmenistan]] | 2.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 52 |- | [[Gambia]] | 2.39 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 58 |- | [[Iraki]] | 2.37 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 95 |- | [[Nepal]] | 2.37 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 61 |- | [[Timor ya Mashariki]] | 2.34 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 28 |- | [[Tuvalu]] | 2.33 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 119 |- | [[Sri Lanka]] | 2.32 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 58 |- | [[Yemen]] | 2.32 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Andorra]] | 2.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 125 |- | [[Kirgizia]] | 2.26 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 37 |- | [[Sao Tome na Principe]] | 2.23 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 183 |- | [[Bangladesh]] | 2.22 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 66 |- | [[Bosnia na Herzegovina]] | 2.22 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 38 |- | [[Libya]] | 2.22 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 93 |- | [[Armenia]] | 2.19 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 75 |- | [[Welisi]] | 2.14 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 52 |- | [[Ucheki]] | 2.11 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 59 |- | [[Sahara ya Magharibi]] | 2.10 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 79 |- | [[Uzbekistan]] | 2.09 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 44 |- | [[Kuwait]] | 2.07 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 89 |- | [[Malaysia]] | 2.06 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 71 |- | [[Kupro]] | 2.04 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 68 |- | [[Maldivi]] | 2.01 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 146 |- | colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu |- | [[Visiwa vya Cook]] | 1.99 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 110 |- | [[Montenegro]] | 1.99 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 33 |- | [[Nauru]] | 1.98 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 43 |- | [[Ossetia Kusini]] | 1.97 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 10 |- | [[Vanuatu]] | 1.96 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 34 |- | [[Togo]] | 1.95 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 72 |- | [[Albania]] | 1.92 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 47 |- | [[Mauritania]] | 1.91 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 60 |- | [[Samoa]] | 1.82 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 32 |- | [[Georgia]] | 1.72 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 63 |- | [[Polynesia ya Kifaransa]] | 1.71 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 14 |- | [[Lituanya]] | 1.69 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 47 |- | [[Gine]] | 1.67 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 41 |- | [[Niue]] | 1.66 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 16 |- | [[Abkhazia]] | 1.58 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 26 |- | [[Tajikistan]] | 1.55 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 47 |- | [[Palau]] | 1.53 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Visiwa vya Solomon]] | 1.51 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 40 |- | [[Gibraltar]] | 1.41 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 27 |- | [[Estonia]] | 1.40 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 36 |- | [[Kiribati]] | 1.38 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 26 |- | [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]] | 1.38 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 29 |- | [[Samoa ya Marekani]] | 1.36 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 16 |- | [[Slovakia]] | 1.33 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 49 |- | [[Visiwa vya Mariana]] | 1.25 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 16 |- | [[Tonga]] | 1.11 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 37 |} ==Takwimu== ===Takwimu za Jumla=== {| class="wikitable" ! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko |- | Jumla ya Makala || 172 || — |- | Jumla ya Hariri (siku zote) || 34919 || — |- | Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 28879 || ↓ -15.5% |- | Wastani wa Hariri kwa Makala || 203.0 || — |- | Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 167.9 || — |} ===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)=== {| class="wikitable sortable" ! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko |- | 1 || [[Tanzania]] || 2873 || ↓ -8.9% |- | 2 || [[Marekani]] || 1149 || ↑ +1.2% |- | 3 || [[Irani]] || 1054 || ↑ +17.4% |- | 4 || [[Uingereza]] || 848 || ↑ +64.3% |- | 5 || [[Ufaransa]] || 747 || ↑ +69.8% |- | 6 || [[Kenya]] || 741 || ↑ +5.3% |- | 7 || [[Urusi]] || 689 || ↑ +50.8% |- | 8 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 643 || ↓ -0.8% |- | 9 || [[San Marino]] || 508 || ↑ +2209.1% |- | 10 || [[Burundi]] || 504 || ↓ -10.6% |- |} ====Wahariri==== Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365) {| class="wikitable sortable" ! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia |- | 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 675 || 45.3% |- | 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 366 || 24.6% |- | 3 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 130 || 8.7% |- | 4 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 107 || 7.2% |- | 5 || [[User:~2025-60637-6|~2025-60637-6]] || 12 || 0.8% |- | 6 || [[User:~2025-61248-5|~2025-61248-5]] || 12 || 0.8% |- | 7 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 8 || 0.5% |- | 8 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.5% |- | 9 || [[User:Jojaruba|Jojaruba]] || 5 || 0.3% |- | 10 || [[User:~2025-43584-58|~2025-43584-58]] || 5 || 0.3% |- |} 62rv75rvpa3t5mvvxqeayn59pvacd66 1566988 1566987 2026-06-06T19:40:59Z Gayle-Bot 78697 Sasisha Takwimu za mradi 1566988 wikitext text/x-wiki {{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}} {{Kigezo:Mradi/Nchi}} == Yaliyomo == <div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;"> Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]]. [[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC) </div> == Mwongozo == ===Sanduku/Jedwali la taarifa=== '''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana. ===Utangulizi=== {{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}} Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo: ====Aya ya Utangulizi==== Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800. Mfano: </br> {{Blockquote| '''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}} ====Aya zinazofuata==== Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii. ===Mwili=== Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji. ====Asili ya jina==== Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi. ====Historia==== Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa. ====Jiografia==== Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili. ====Demografia==== Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana. ====Uchumi==== Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato. ====Serikali na siasa==== Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa. ====Utamaduni==== Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa. ====Tazama pia==== Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika. ====Marejeo==== Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa. ====Viungo vya nje==== Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo. == Makala == {{Chati ya duara | caption= CAQI (2026-06-06) | label1 = Makala Bora | value1 = 7 | color1= green | label2 = Makala Nzuri | value2 = 9 | color2= yellow | label3 = Makala Msingi | value3 = 59 | color3= orange | label4 = Makala ya Chini | value4 = 74 | color4= lightblue | label5 = Mbegu | value5 = 26 | color5= red }} {| class="wikitable sortable" ! Nchi ! CAQI (2026-06-06)<br /> ! Mitazamo (siku 30)<br /> |- | colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora |- | [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] | 9.56 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 643 |- | [[Kenya]] | 9.44 | style="background-color:#228B22; color:white" | 741 |- | [[Tanzania]] | 9.17 | style="background-color:#006400; color:white" | 2873 |- | [[Ghana]] | 8.93 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 136 |- | [[Marekani]] | 8.76 | style="background-color:#006400; color:white" | 1149 |- | [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]] | 8.25 | style="background-color:#006400; color:white" | 2003 |- | [[Afrika Kusini]] | 8.09 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 494 |- | colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri |- | [[Hispania]] | 7.84 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 292 |- | [[Irani]] | 7.62 | style="background-color:#006400; color:white" | 1054 |- | [[Ethiopia]] | 7.58 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 422 |- | [[Urusi]] | 7.54 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 689 |- | [[Burundi]] | 7.36 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 504 |- | [[Sudan Kusini]] | 7.28 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 147 |- | [[Nigeria]] | 7.26 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 286 |- | [[Australia]] | 7.15 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 357 |- | [[Somalia]] | 7.09 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 163 |- | colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi |- | [[Senegal]] | 6.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 158 |- | [[Ufaransa]] | 6.68 | style="background-color:#228B22; color:white" | 747 |- | [[Italia]] | 6.23 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 231 |- | [[Falme za Kiarabu]] | 6.08 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 165 |- | [[Laos]] | 5.95 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 49 |- | [[Uingereza]] | 5.93 | style="background-color:#228B22; color:white" | 848 |- | [[Jamhuri ya Watu wa China]] | 5.59 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 462 |- | [[Rwanda]] | 5.49 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 220 |- | [[Korea Kaskazini]] | 5.44 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 161 |- | [[Mali]] | 5.42 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 157 |- | [[Korea Kusini]] | 5.34 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 175 |- | [[Ufini]] | 5.20 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 88 |- | [[Uswisi]] | 5.17 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 149 |- | [[Israeli]] | 5.15 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 381 |- | [[Ufalme wa Muungano]] | 5.05 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 121 |- | [[Zambia]] | 4.89 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 373 |- | [[Ujerumani]] | 4.83 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 254 |- | [[Niger]] | 4.79 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 73 |- | [[Misri]] | 4.78 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 254 |- | [[Uganda]] | 4.78 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 443 |- | [[Afghanistan]] | 4.70 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 88 |- | [[Shelisheli]] | 4.68 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 145 |- | [[Japani]] | 4.66 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 297 |- | [[San Marino]] | 4.63 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 508 |- | [[Chad]] | 4.59 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 136 |- | [[Austria]] | 4.49 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 71 |- | [[Kamerun]] | 4.47 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 92 |- | [[Vatikani]] | 4.43 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 236 |- | [[Gine Bisau]] | 4.41 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 233 |- | [[Ukraini]] | 4.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 86 |- | [[Sudan]] | 4.39 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 103 |- | [[Uswidi]] | 4.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 144 |- | [[Uholanzi]] | 4.26 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 170 |- | [[Kanada]] | 4.17 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 191 |- | [[Kamboja]] | 4.14 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 114 |- | [[Moroko]] | 4.13 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 171 |- | [[Uhindi]] | 4.08 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 261 |- | [[Malawi]] | 4.05 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 174 |- | [[Pakistani]] | 3.98 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 70 |- | [[Ubelgiji]] | 3.92 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 94 |- | [[Udeni]] | 3.88 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 75 |- | [[Burkina Faso]] | 3.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 123 |- | [[Ugiriki]] | 3.84 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 264 |- | [[Vietnam]] | 3.84 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 99 |- | [[Bulgaria]] | 3.82 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 79 |- | [[Ureno]] | 3.79 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 323 |- | [[Isilandi]] | 3.77 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 32 |- | [[Msumbiji]] | 3.76 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 256 |- | [[Aljeria]] | 3.73 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 51 |- | [[Kazakhstan]] | 3.65 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 67 |- | [[Malta]] | 3.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 123 |- | [[Indonesia]] | 3.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 106 |- | [[Singapuri]] | 3.63 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 115 |- | [[Uturuki]] | 3.62 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 419 |- | [[Papua Guinea Mpya]] | 3.61 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 62 |- | [[Eritrea]] | 3.60 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Uthai]] | 3.58 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Angola]] | 3.52 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 100 |- | [[Hong Kong]] | 3.52 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 110 |- | colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini |- | [[Bhutan]] | 3.46 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 29 |- | [[Fiji]] | 3.46 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 63 |- | [[Madagaska]] | 3.45 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 214 |- | [[Ufalme wa Udeni]] | 3.44 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 7 |- | [[Palestina]] | 3.43 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 181 |- | [[Cabo Verde]] | 3.38 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 99 |- | [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]] | 3.38 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 109 |- | [[Syria]] | 3.35 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 110 |- | [[Latvia]] | 3.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 138 |- | [[Myanmar]] | 3.23 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 82 |- | [[Botswana]] | 3.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 113 |- | [[Komori]] | 3.20 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 161 |- | [[Liberia]] | 3.16 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 76 |- | [[Eswatini]] | 3.11 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 148 |- | [[Morisi]] | 3.11 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 68 |- | [[Jibuti]] | 3.09 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 58 |- | [[Omani]] | 3.04 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 97 |- | [[Polandi]] | 3.03 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 121 |- | [[Zimbabwe]] | 3.02 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 152 |- | [[Kosovo]] | 2.99 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 40 |- | [[Benin]] | 2.93 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 88 |- | [[Brunei]] | 2.92 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 76 |- | [[Qatar]] | 2.91 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 104 |- | [[Jamhuri ya Kongo]] | 2.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 144 |- | [[Saudia]] | 2.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 101 |- | [[Gine ya Ikweta]] | 2.89 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 53 |- | [[Lesotho]] | 2.88 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 59 |- | [[Nyuzilandi]] | 2.86 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 65 |- | [[Hungaria]] | 2.84 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 244 |- | [[Sierra Leone]] | 2.82 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 63 |- | [[Eire]] | 2.80 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 63 |- | [[Liechtenstein]] | 2.78 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 126 |- | [[Gabon]] | 2.74 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 63 |- | [[Azerbaijan]] | 2.69 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 56 |- | [[Kroatia]] | 2.68 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 65 |- | [[Slovenia]] | 2.66 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 37 |- | [[Namibia]] | 2.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 106 |- | [[Tunisia]] | 2.64 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 54 |- | [[Ufilipino]] | 2.64 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 95 |- | [[Kodivaa]] | 2.60 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 80 |- | [[Jamhuri ya China]] | 2.54 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 77 |- | [[Moldova]] | 2.52 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 91 |- | [[Bahrain]] | 2.51 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 59 |- | [[Norwei]] | 2.51 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Luxemburg]] | 2.49 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 84 |- | [[Romania]] | 2.49 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 69 |- | [[Masedonia Kaskazini]] | 2.48 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 118 |- | [[Yordani]] | 2.48 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 70 |- | [[Mongolia]] | 2.42 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 137 |- | [[Belarus]] | 2.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 67 |- | [[Serbia]] | 2.41 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 28 |- | [[Turkmenistan]] | 2.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 52 |- | [[Gambia]] | 2.39 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 58 |- | [[Iraki]] | 2.37 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 95 |- | [[Nepal]] | 2.37 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 61 |- | [[Timor ya Mashariki]] | 2.34 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 28 |- | [[Tuvalu]] | 2.33 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 119 |- | [[Sri Lanka]] | 2.32 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 58 |- | [[Yemen]] | 2.32 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Andorra]] | 2.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 125 |- | [[Kirgizia]] | 2.26 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 37 |- | [[Sao Tome na Principe]] | 2.23 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 183 |- | [[Bangladesh]] | 2.22 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 66 |- | [[Bosnia na Herzegovina]] | 2.22 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 38 |- | [[Libya]] | 2.22 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 93 |- | [[Armenia]] | 2.19 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 75 |- | [[Welisi]] | 2.14 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 52 |- | [[Ucheki]] | 2.11 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 59 |- | [[Sahara ya Magharibi]] | 2.10 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 79 |- | [[Uzbekistan]] | 2.09 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 44 |- | [[Kuwait]] | 2.07 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 89 |- | [[Malaysia]] | 2.06 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 71 |- | [[Kupro]] | 2.04 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 68 |- | [[Maldivi]] | 2.01 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 146 |- | colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu |- | [[Visiwa vya Cook]] | 1.99 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 110 |- | [[Montenegro]] | 1.99 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 33 |- | [[Nauru]] | 1.98 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 43 |- | [[Ossetia Kusini]] | 1.97 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 10 |- | [[Vanuatu]] | 1.96 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 34 |- | [[Togo]] | 1.95 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 72 |- | [[Albania]] | 1.92 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 47 |- | [[Mauritania]] | 1.91 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 60 |- | [[Samoa]] | 1.82 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 32 |- | [[Georgia]] | 1.72 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 63 |- | [[Polynesia ya Kifaransa]] | 1.71 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 14 |- | [[Lituanya]] | 1.69 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 47 |- | [[Gine]] | 1.67 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 41 |- | [[Niue]] | 1.66 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 16 |- | [[Abkhazia]] | 1.58 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 26 |- | [[Tajikistan]] | 1.55 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 47 |- | [[Palau]] | 1.53 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Visiwa vya Solomon]] | 1.51 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 40 |- | [[Gibraltar]] | 1.41 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 27 |- | [[Estonia]] | 1.40 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 36 |- | [[Kiribati]] | 1.38 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 26 |- | [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]] | 1.38 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 29 |- | [[Samoa ya Marekani]] | 1.36 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 16 |- | [[Slovakia]] | 1.33 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 49 |- | [[Visiwa vya Mariana]] | 1.25 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 16 |- | [[Tonga]] | 1.11 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 37 |} ==Takwimu== ===Takwimu za Jumla=== {| class="wikitable" ! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko |- | Jumla ya Makala || 172 || — |- | Jumla ya Hariri (siku zote) || 34919 || — |- | Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 28879 || ↓ -15.5% |- | Wastani wa Hariri kwa Makala || 203.0 || — |- | Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 167.9 || — |} ===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)=== {| class="wikitable sortable" ! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko |- | 1 || [[Tanzania]] || 2873 || ↓ -8.9% |- | 2 || [[Marekani]] || 1149 || ↑ +1.2% |- | 3 || [[Irani]] || 1054 || ↑ +17.4% |- | 4 || [[Uingereza]] || 848 || ↑ +64.3% |- | 5 || [[Ufaransa]] || 747 || ↑ +69.8% |- | 6 || [[Kenya]] || 741 || ↑ +5.3% |- | 7 || [[Urusi]] || 689 || ↑ +50.8% |- | 8 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 643 || ↓ -0.8% |- | 9 || [[San Marino]] || 508 || ↑ +2209.1% |- | 10 || [[Burundi]] || 504 || ↓ -10.6% |- |} ====Wahariri==== Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365) {| class="wikitable sortable" ! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia |- | 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 673 || 45.5% |- | 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 366 || 24.7% |- | 3 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 130 || 8.8% |- | 4 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 107 || 7.2% |- | 5 || [[User:~2025-60637-6|~2025-60637-6]] || 12 || 0.8% |- | 6 || [[User:~2025-61248-5|~2025-61248-5]] || 12 || 0.8% |- | 7 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 8 || 0.5% |- | 8 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.5% |- | 9 || [[User:Jojaruba|Jojaruba]] || 5 || 0.3% |- | 10 || [[User:~2025-43584-58|~2025-43584-58]] || 5 || 0.3% |- |} 1vejveb9lgn1ipknc6ev7ra0lfmccci 1566999 1566988 2026-06-07T04:21:31Z Gayle-Bot 78697 #2.0 CAQI Bot updated with page views column 1566999 wikitext text/x-wiki {{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}} {{Kigezo:Mradi/Nchi}} == Yaliyomo == <div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;"> Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]]. [[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC) </div> == Mwongozo == ===Sanduku/Jedwali la taarifa=== '''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana. ===Utangulizi=== {{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}} Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo: ====Aya ya Utangulizi==== Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800. Mfano: </br> {{Blockquote| '''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}} ====Aya zinazofuata==== Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii. ===Mwili=== Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji. ====Asili ya jina==== Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi. ====Historia==== Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa. ====Jiografia==== Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili. ====Demografia==== Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana. ====Uchumi==== Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato. ====Serikali na siasa==== Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa. ====Utamaduni==== Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa. ====Tazama pia==== Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika. ====Marejeo==== Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa. ====Viungo vya nje==== Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo. == Makala == {{Chati ya duara | caption= CAQI (2026-06-07) | label1 = Makala Bora | value1 = 7 | color1= green | label2 = Makala Nzuri | value2 = 9 | color2= yellow | label3 = Makala Msingi | value3 = 59 | color3= orange | label4 = Makala ya Chini | value4 = 74 | color4= lightblue | label5 = Mbegu | value5 = 26 | color5= red }} {| class="wikitable sortable" ! Nchi ! CAQI (2026-06-07)<br /> ! Mitazamo (siku 30)<br /> |- | colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora |- | [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] | 9.56 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 629 |- | [[Kenya]] | 9.44 | style="background-color:#228B22; color:white" | 741 |- | [[Tanzania]] | 9.17 | style="background-color:#006400; color:white" | 2824 |- | [[Ghana]] | 8.93 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 136 |- | [[Marekani]] | 8.76 | style="background-color:#006400; color:white" | 1141 |- | [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]] | 8.25 | style="background-color:#006400; color:white" | 1942 |- | [[Afrika Kusini]] | 8.09 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 469 |- | colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri |- | [[Hispania]] | 7.84 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 295 |- | [[Irani]] | 7.62 | style="background-color:#006400; color:white" | 1054 |- | [[Ethiopia]] | 7.58 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 423 |- | [[Urusi]] | 7.54 | style="background-color:#228B22; color:white" | 701 |- | [[Burundi]] | 7.36 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 503 |- | [[Sudan Kusini]] | 7.28 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 147 |- | [[Nigeria]] | 7.26 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 297 |- | [[Australia]] | 7.15 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 360 |- | [[Somalia]] | 7.09 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 167 |- | colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi |- | [[Senegal]] | 6.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 158 |- | [[Ufaransa]] | 6.68 | style="background-color:#228B22; color:white" | 745 |- | [[Italia]] | 6.23 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 236 |- | [[Falme za Kiarabu]] | 6.08 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 154 |- | [[Laos]] | 5.95 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 51 |- | [[Uingereza]] | 5.93 | style="background-color:#228B22; color:white" | 848 |- | [[Jamhuri ya Watu wa China]] | 5.59 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 466 |- | [[Rwanda]] | 5.49 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 221 |- | [[Korea Kaskazini]] | 5.44 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 159 |- | [[Mali]] | 5.42 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 155 |- | [[Korea Kusini]] | 5.34 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 172 |- | [[Ufini]] | 5.20 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 89 |- | [[Uswisi]] | 5.17 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 147 |- | [[Israeli]] | 5.15 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 385 |- | [[Ufalme wa Muungano]] | 5.05 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 122 |- | [[Zambia]] | 4.89 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 368 |- | [[Ujerumani]] | 4.83 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 264 |- | [[Niger]] | 4.79 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 74 |- | [[Misri]] | 4.78 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 259 |- | [[Uganda]] | 4.78 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 441 |- | [[Afghanistan]] | 4.70 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 88 |- | [[Shelisheli]] | 4.68 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 145 |- | [[Japani]] | 4.66 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 296 |- | [[San Marino]] | 4.63 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 508 |- | [[Chad]] | 4.59 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 133 |- | [[Austria]] | 4.49 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 72 |- | [[Kamerun]] | 4.47 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 90 |- | [[Vatikani]] | 4.43 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 230 |- | [[Gine Bisau]] | 4.41 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 234 |- | [[Ukraini]] | 4.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Sudan]] | 4.39 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 102 |- | [[Uswidi]] | 4.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 143 |- | [[Uholanzi]] | 4.26 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 167 |- | [[Kanada]] | 4.17 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 187 |- | [[Kamboja]] | 4.14 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 115 |- | [[Moroko]] | 4.13 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 165 |- | [[Uhindi]] | 4.08 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 258 |- | [[Malawi]] | 4.05 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 179 |- | [[Pakistani]] | 3.98 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 69 |- | [[Ubelgiji]] | 3.92 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 94 |- | [[Udeni]] | 3.88 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 73 |- | [[Burkina Faso]] | 3.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 120 |- | [[Ugiriki]] | 3.84 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 265 |- | [[Vietnam]] | 3.84 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 96 |- | [[Bulgaria]] | 3.82 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 80 |- | [[Ureno]] | 3.79 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 319 |- | [[Isilandi]] | 3.77 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 32 |- | [[Msumbiji]] | 3.76 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 258 |- | [[Aljeria]] | 3.73 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 51 |- | [[Kazakhstan]] | 3.65 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 66 |- | [[Malta]] | 3.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 122 |- | [[Indonesia]] | 3.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 104 |- | [[Singapuri]] | 3.63 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 121 |- | [[Uturuki]] | 3.62 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 432 |- | [[Papua Guinea Mpya]] | 3.61 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 58 |- | [[Eritrea]] | 3.60 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 80 |- | [[Uthai]] | 3.58 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 62 |- | [[Angola]] | 3.52 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 102 |- | [[Hong Kong]] | 3.52 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 109 |- | colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini |- | [[Bhutan]] | 3.46 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 29 |- | [[Fiji]] | 3.46 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 63 |- | [[Madagaska]] | 3.45 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 208 |- | [[Ufalme wa Udeni]] | 3.44 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 7 |- | [[Palestina]] | 3.43 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 179 |- | [[Cabo Verde]] | 3.38 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 105 |- | [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]] | 3.38 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 106 |- | [[Syria]] | 3.35 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 104 |- | [[Latvia]] | 3.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 137 |- | [[Myanmar]] | 3.23 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 77 |- | [[Botswana]] | 3.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 110 |- | [[Komori]] | 3.20 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 156 |- | [[Liberia]] | 3.16 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 78 |- | [[Eswatini]] | 3.11 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 146 |- | [[Morisi]] | 3.11 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 68 |- | [[Jibuti]] | 3.09 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 56 |- | [[Omani]] | 3.04 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 98 |- | [[Polandi]] | 3.03 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 121 |- | [[Zimbabwe]] | 3.02 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 156 |- | [[Kosovo]] | 2.99 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 40 |- | [[Benin]] | 2.93 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 86 |- | [[Brunei]] | 2.92 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 76 |- | [[Qatar]] | 2.91 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 111 |- | [[Jamhuri ya Kongo]] | 2.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 140 |- | [[Saudia]] | 2.90 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 96 |- | [[Gine ya Ikweta]] | 2.89 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 53 |- | [[Lesotho]] | 2.88 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 57 |- | [[Nyuzilandi]] | 2.86 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 66 |- | [[Hungaria]] | 2.84 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 217 |- | [[Sierra Leone]] | 2.82 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 61 |- | [[Eire]] | 2.80 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Liechtenstein]] | 2.78 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 124 |- | [[Gabon]] | 2.74 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 66 |- | [[Azerbaijan]] | 2.69 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 53 |- | [[Kroatia]] | 2.68 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Slovenia]] | 2.66 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 38 |- | [[Namibia]] | 2.65 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 99 |- | [[Tunisia]] | 2.64 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 53 |- | [[Ufilipino]] | 2.64 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 93 |- | [[Kodivaa]] | 2.60 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 77 |- | [[Jamhuri ya China]] | 2.54 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 77 |- | [[Moldova]] | 2.52 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 91 |- | [[Bahrain]] | 2.51 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 60 |- | [[Norwei]] | 2.51 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Luxemburg]] | 2.49 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Romania]] | 2.49 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 71 |- | [[Masedonia Kaskazini]] | 2.48 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 114 |- | [[Yordani]] | 2.48 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 76 |- | [[Mongolia]] | 2.42 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 141 |- | [[Belarus]] | 2.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 66 |- | [[Serbia]] | 2.41 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 29 |- | [[Turkmenistan]] | 2.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 52 |- | [[Gambia]] | 2.39 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 55 |- | [[Iraki]] | 2.37 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 91 |- | [[Nepal]] | 2.37 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 60 |- | [[Timor ya Mashariki]] | 2.34 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 30 |- | [[Tuvalu]] | 2.33 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 117 |- | [[Sri Lanka]] | 2.32 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 57 |- | [[Yemen]] | 2.32 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 87 |- | [[Andorra]] | 2.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 124 |- | [[Kirgizia]] | 2.26 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 36 |- | [[Sao Tome na Principe]] | 2.23 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 192 |- | [[Bangladesh]] | 2.22 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 68 |- | [[Bosnia na Herzegovina]] | 2.22 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 38 |- | [[Libya]] | 2.22 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 91 |- | [[Armenia]] | 2.19 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 76 |- | [[Welisi]] | 2.14 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 52 |- | [[Ucheki]] | 2.11 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 60 |- | [[Sahara ya Magharibi]] | 2.10 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 76 |- | [[Uzbekistan]] | 2.09 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 44 |- | [[Kuwait]] | 2.07 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 86 |- | [[Malaysia]] | 2.06 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 71 |- | [[Kupro]] | 2.04 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 65 |- | [[Maldivi]] | 2.01 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 146 |- | colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu |- | [[Visiwa vya Cook]] | 1.99 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 110 |- | [[Montenegro]] | 1.99 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 34 |- | [[Nauru]] | 1.98 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 42 |- | [[Ossetia Kusini]] | 1.97 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 10 |- | [[Vanuatu]] | 1.96 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 33 |- | [[Togo]] | 1.95 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 71 |- | [[Albania]] | 1.92 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 46 |- | [[Mauritania]] | 1.91 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 59 |- | [[Samoa]] | 1.82 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 30 |- | [[Georgia]] | 1.72 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 67 |- | [[Polynesia ya Kifaransa]] | 1.71 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 14 |- | [[Lituanya]] | 1.69 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 44 |- | [[Gine]] | 1.67 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 41 |- | [[Niue]] | 1.66 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 16 |- | [[Abkhazia]] | 1.58 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 26 |- | [[Tajikistan]] | 1.55 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 47 |- | [[Palau]] | 1.53 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Visiwa vya Solomon]] | 1.51 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 40 |- | [[Gibraltar]] | 1.41 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 28 |- | [[Estonia]] | 1.40 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 37 |- | [[Kiribati]] | 1.38 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 26 |- | [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]] | 1.38 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 29 |- | [[Samoa ya Marekani]] | 1.36 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 16 |- | [[Slovakia]] | 1.33 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 48 |- | [[Visiwa vya Mariana]] | 1.25 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 16 |- | [[Tonga]] | 1.11 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 37 |} ==Takwimu== ===Takwimu za Jumla=== {| class="wikitable" ! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko |- | Jumla ya Makala || 172 || — |- | Jumla ya Hariri (siku zote) || 34919 || — |- | Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 28879 || ↓ -15.5% |- | Wastani wa Hariri kwa Makala || 203.0 || — |- | Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 167.9 || — |} ===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)=== {| class="wikitable sortable" ! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko |- | 1 || [[Tanzania]] || 2873 || ↓ -8.9% |- | 2 || [[Marekani]] || 1149 || ↑ +1.2% |- | 3 || [[Irani]] || 1054 || ↑ +17.4% |- | 4 || [[Uingereza]] || 848 || ↑ +64.3% |- | 5 || [[Ufaransa]] || 747 || ↑ +69.8% |- | 6 || [[Kenya]] || 741 || ↑ +5.3% |- | 7 || [[Urusi]] || 689 || ↑ +50.8% |- | 8 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 643 || ↓ -0.8% |- | 9 || [[San Marino]] || 508 || ↑ +2209.1% |- | 10 || [[Burundi]] || 504 || ↓ -10.6% |- |} ====Wahariri==== Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365) {| class="wikitable sortable" ! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia |- | 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 673 || 45.5% |- | 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 366 || 24.7% |- | 3 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 130 || 8.8% |- | 4 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 107 || 7.2% |- | 5 || [[User:~2025-60637-6|~2025-60637-6]] || 12 || 0.8% |- | 6 || [[User:~2025-61248-5|~2025-61248-5]] || 12 || 0.8% |- | 7 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 8 || 0.5% |- | 8 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.5% |- | 9 || [[User:Jojaruba|Jojaruba]] || 5 || 0.3% |- | 10 || [[User:~2025-43584-58|~2025-43584-58]] || 5 || 0.3% |- |} mumlcsga8f7jv5cpt7sqjzz5a9m6vbm 1567000 1566999 2026-06-07T04:40:48Z Gayle-Bot 78697 Sasisha Takwimu za mradi 1567000 wikitext text/x-wiki {{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}} {{Kigezo:Mradi/Nchi}} == Yaliyomo == <div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;"> Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]]. [[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC) </div> == Mwongozo == ===Sanduku/Jedwali la taarifa=== '''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana. ===Utangulizi=== {{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}} Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo: ====Aya ya Utangulizi==== Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800. Mfano: </br> {{Blockquote| '''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}} ====Aya zinazofuata==== Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii. ===Mwili=== Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji. ====Asili ya jina==== Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi. ====Historia==== Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa. ====Jiografia==== Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili. ====Demografia==== Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana. ====Uchumi==== Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato. ====Serikali na siasa==== Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa. ====Utamaduni==== Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa. ====Tazama pia==== Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika. ====Marejeo==== Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa. ====Viungo vya nje==== Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo. == Makala == {{Chati ya duara | caption= CAQI (2026-06-07) | label1 = Makala Bora | value1 = 7 | color1= green | label2 = Makala Nzuri | value2 = 9 | color2= yellow | label3 = Makala Msingi | value3 = 59 | color3= orange | label4 = Makala ya Chini | value4 = 74 | color4= lightblue | label5 = Mbegu | value5 = 26 | color5= red }} {| class="wikitable sortable" ! Nchi ! CAQI (2026-06-07)<br /> ! Mitazamo (siku 30)<br /> |- | colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora |- | [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] | 9.56 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 629 |- | [[Kenya]] | 9.44 | style="background-color:#228B22; color:white" | 741 |- | [[Tanzania]] | 9.17 | style="background-color:#006400; color:white" | 2824 |- | [[Ghana]] | 8.93 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 136 |- | [[Marekani]] | 8.76 | style="background-color:#006400; color:white" | 1141 |- | [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]] | 8.25 | style="background-color:#006400; color:white" | 1942 |- | [[Afrika Kusini]] | 8.09 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 469 |- | colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri |- | [[Hispania]] | 7.84 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 295 |- | [[Irani]] | 7.62 | style="background-color:#006400; color:white" | 1054 |- | [[Ethiopia]] | 7.58 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 423 |- | [[Urusi]] | 7.54 | style="background-color:#228B22; color:white" | 701 |- | [[Burundi]] | 7.36 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 503 |- | [[Sudan Kusini]] | 7.28 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 147 |- | [[Nigeria]] | 7.26 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 297 |- | [[Australia]] | 7.15 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 360 |- | [[Somalia]] | 7.09 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 167 |- | colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi |- | [[Senegal]] | 6.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 158 |- | [[Ufaransa]] | 6.68 | style="background-color:#228B22; color:white" | 745 |- | [[Italia]] | 6.23 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 236 |- | [[Falme za Kiarabu]] | 6.08 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 154 |- | [[Laos]] | 5.95 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 51 |- | [[Uingereza]] | 5.93 | style="background-color:#228B22; color:white" | 848 |- | [[Jamhuri ya Watu wa China]] | 5.59 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 466 |- | [[Rwanda]] | 5.49 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 221 |- | [[Korea Kaskazini]] | 5.44 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 159 |- | [[Mali]] | 5.42 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 155 |- | [[Korea Kusini]] | 5.34 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 172 |- | [[Ufini]] | 5.20 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 89 |- | [[Uswisi]] | 5.17 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 147 |- | [[Israeli]] | 5.15 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 385 |- | [[Ufalme wa Muungano]] | 5.05 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 122 |- | [[Zambia]] | 4.89 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 368 |- | [[Ujerumani]] | 4.83 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 264 |- | [[Niger]] | 4.79 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 74 |- | [[Misri]] | 4.78 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 259 |- | [[Uganda]] | 4.78 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 441 |- | [[Afghanistan]] | 4.70 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 88 |- | [[Shelisheli]] | 4.68 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 145 |- | [[Japani]] | 4.66 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 296 |- | [[San Marino]] | 4.63 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 508 |- | [[Chad]] | 4.59 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 133 |- | [[Austria]] | 4.49 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 72 |- | [[Kamerun]] | 4.47 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 90 |- | [[Vatikani]] | 4.43 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 230 |- | [[Gine Bisau]] | 4.41 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 234 |- | [[Ukraini]] | 4.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Sudan]] | 4.39 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 102 |- | [[Uswidi]] | 4.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 143 |- | [[Uholanzi]] | 4.26 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 167 |- | [[Kanada]] | 4.17 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 187 |- | [[Kamboja]] | 4.14 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 115 |- | [[Moroko]] | 4.13 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 165 |- | [[Uhindi]] | 4.08 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 258 |- | [[Malawi]] | 4.05 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 179 |- | [[Pakistani]] | 3.98 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 69 |- | [[Ubelgiji]] | 3.92 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 94 |- | [[Udeni]] | 3.88 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 73 |- | [[Burkina Faso]] | 3.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 120 |- | [[Ugiriki]] | 3.84 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 265 |- | [[Vietnam]] | 3.84 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 96 |- | [[Bulgaria]] | 3.82 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 80 |- | [[Ureno]] | 3.79 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 319 |- | [[Isilandi]] | 3.77 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 32 |- | [[Msumbiji]] | 3.76 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 258 |- | [[Aljeria]] | 3.73 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 51 |- | [[Kazakhstan]] | 3.65 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 66 |- | [[Malta]] | 3.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 122 |- | [[Indonesia]] | 3.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 104 |- | [[Singapuri]] | 3.63 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 121 |- | [[Uturuki]] | 3.62 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 432 |- | [[Papua Guinea Mpya]] | 3.61 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 58 |- | [[Eritrea]] | 3.60 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 80 |- | [[Uthai]] | 3.58 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 62 |- | [[Angola]] | 3.52 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 102 |- | [[Hong Kong]] | 3.52 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 109 |- | colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini |- | [[Bhutan]] | 3.46 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 29 |- | [[Fiji]] | 3.46 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 63 |- | [[Madagaska]] | 3.45 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 208 |- | [[Ufalme wa Udeni]] | 3.44 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 7 |- | [[Palestina]] | 3.43 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 179 |- | [[Cabo Verde]] | 3.38 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 105 |- | [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]] | 3.38 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 106 |- | [[Syria]] | 3.35 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 104 |- | [[Latvia]] | 3.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 137 |- | [[Myanmar]] | 3.23 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 77 |- | [[Botswana]] | 3.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 110 |- | [[Komori]] | 3.20 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 156 |- | [[Liberia]] | 3.16 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 78 |- | [[Eswatini]] | 3.11 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 146 |- | [[Morisi]] | 3.11 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 68 |- | [[Jibuti]] | 3.09 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 56 |- | [[Omani]] | 3.04 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 98 |- | [[Polandi]] | 3.03 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 121 |- | [[Zimbabwe]] | 3.02 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 156 |- | [[Kosovo]] | 2.99 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 40 |- | [[Benin]] | 2.93 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 86 |- | [[Brunei]] | 2.92 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 76 |- | [[Qatar]] | 2.91 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 111 |- | [[Jamhuri ya Kongo]] | 2.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 140 |- | [[Saudia]] | 2.90 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 96 |- | [[Gine ya Ikweta]] | 2.89 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 53 |- | [[Lesotho]] | 2.88 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 57 |- | [[Nyuzilandi]] | 2.86 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 66 |- | [[Hungaria]] | 2.84 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 217 |- | [[Sierra Leone]] | 2.82 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 61 |- | [[Eire]] | 2.80 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Liechtenstein]] | 2.78 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 124 |- | [[Gabon]] | 2.74 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 66 |- | [[Azerbaijan]] | 2.69 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 53 |- | [[Kroatia]] | 2.68 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Slovenia]] | 2.66 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 38 |- | [[Namibia]] | 2.65 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 99 |- | [[Tunisia]] | 2.64 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 53 |- | [[Ufilipino]] | 2.64 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 93 |- | [[Kodivaa]] | 2.60 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 77 |- | [[Jamhuri ya China]] | 2.54 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 77 |- | [[Moldova]] | 2.52 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 91 |- | [[Bahrain]] | 2.51 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 60 |- | [[Norwei]] | 2.51 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Luxemburg]] | 2.49 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Romania]] | 2.49 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 71 |- | [[Masedonia Kaskazini]] | 2.48 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 114 |- | [[Yordani]] | 2.48 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 76 |- | [[Mongolia]] | 2.42 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 141 |- | [[Belarus]] | 2.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 66 |- | [[Serbia]] | 2.41 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 29 |- | [[Turkmenistan]] | 2.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 52 |- | [[Gambia]] | 2.39 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 55 |- | [[Iraki]] | 2.37 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 91 |- | [[Nepal]] | 2.37 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 60 |- | [[Timor ya Mashariki]] | 2.34 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 30 |- | [[Tuvalu]] | 2.33 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 117 |- | [[Sri Lanka]] | 2.32 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 57 |- | [[Yemen]] | 2.32 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 87 |- | [[Andorra]] | 2.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 124 |- | [[Kirgizia]] | 2.26 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 36 |- | [[Sao Tome na Principe]] | 2.23 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 192 |- | [[Bangladesh]] | 2.22 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 68 |- | [[Bosnia na Herzegovina]] | 2.22 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 38 |- | [[Libya]] | 2.22 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 91 |- | [[Armenia]] | 2.19 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 76 |- | [[Welisi]] | 2.14 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 52 |- | [[Ucheki]] | 2.11 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 60 |- | [[Sahara ya Magharibi]] | 2.10 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 76 |- | [[Uzbekistan]] | 2.09 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 44 |- | [[Kuwait]] | 2.07 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 86 |- | [[Malaysia]] | 2.06 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 71 |- | [[Kupro]] | 2.04 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 65 |- | [[Maldivi]] | 2.01 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 146 |- | colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu |- | [[Visiwa vya Cook]] | 1.99 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 110 |- | [[Montenegro]] | 1.99 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 34 |- | [[Nauru]] | 1.98 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 42 |- | [[Ossetia Kusini]] | 1.97 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 10 |- | [[Vanuatu]] | 1.96 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 33 |- | [[Togo]] | 1.95 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 71 |- | [[Albania]] | 1.92 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 46 |- | [[Mauritania]] | 1.91 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 59 |- | [[Samoa]] | 1.82 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 30 |- | [[Georgia]] | 1.72 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 67 |- | [[Polynesia ya Kifaransa]] | 1.71 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 14 |- | [[Lituanya]] | 1.69 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 44 |- | [[Gine]] | 1.67 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 41 |- | [[Niue]] | 1.66 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 16 |- | [[Abkhazia]] | 1.58 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 26 |- | [[Tajikistan]] | 1.55 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 47 |- | [[Palau]] | 1.53 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Visiwa vya Solomon]] | 1.51 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 40 |- | [[Gibraltar]] | 1.41 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 28 |- | [[Estonia]] | 1.40 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 37 |- | [[Kiribati]] | 1.38 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 26 |- | [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]] | 1.38 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 29 |- | [[Samoa ya Marekani]] | 1.36 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 16 |- | [[Slovakia]] | 1.33 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 48 |- | [[Visiwa vya Mariana]] | 1.25 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 16 |- | [[Tonga]] | 1.11 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 37 |} ==Takwimu== ===Takwimu za Jumla=== {| class="wikitable" ! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko |- | Jumla ya Makala || 172 || — |- | Jumla ya Hariri (siku zote) || 34919 || — |- | Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 28723 || ↓ -15.3% |- | Wastani wa Hariri kwa Makala || 203.0 || — |- | Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 167.0 || — |} ===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)=== {| class="wikitable sortable" ! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko |- | 1 || [[Tanzania]] || 2824 || ↓ -12.3% |- | 2 || [[Marekani]] || 1141 || ↑ +2.4% |- | 3 || [[Irani]] || 1054 || ↑ +19.8% |- | 4 || [[Uingereza]] || 848 || ↑ +65.0% |- | 5 || [[Ufaransa]] || 745 || ↑ +67.0% |- | 6 || [[Kenya]] || 741 || ↑ +6.0% |- | 7 || [[Urusi]] || 701 || ↑ +53.4% |- | 8 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 629 || ↓ -0.9% |- | 9 || [[San Marino]] || 508 || ↑ +2108.7% |- | 10 || [[Burundi]] || 503 || ↓ -9.7% |- |} ====Wahariri==== Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365) {| class="wikitable sortable" ! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia |- | 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 673 || 45.5% |- | 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 366 || 24.7% |- | 3 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 130 || 8.8% |- | 4 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 107 || 7.2% |- | 5 || [[User:~2025-60637-6|~2025-60637-6]] || 12 || 0.8% |- | 6 || [[User:~2025-61248-5|~2025-61248-5]] || 12 || 0.8% |- | 7 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 8 || 0.5% |- | 8 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.5% |- | 9 || [[User:Jojaruba|Jojaruba]] || 5 || 0.3% |- | 10 || [[User:~2025-43584-58|~2025-43584-58]] || 5 || 0.3% |- |} epjzli4kxwqehobmzw74puqh1nrumnh 1567061 1567000 2026-06-07T09:22:38Z Gayle-Bot 78697 #2.0 CAQI Bot updated with page views column 1567061 wikitext text/x-wiki {{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}} {{Kigezo:Mradi/Nchi}} == Yaliyomo == <div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;"> Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]]. [[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC) </div> == Mwongozo == ===Sanduku/Jedwali la taarifa=== '''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana. ===Utangulizi=== {{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}} Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo: ====Aya ya Utangulizi==== Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800. Mfano: </br> {{Blockquote| '''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}} ====Aya zinazofuata==== Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii. ===Mwili=== Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji. ====Asili ya jina==== Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi. ====Historia==== Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa. ====Jiografia==== Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili. ====Demografia==== Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana. ====Uchumi==== Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato. ====Serikali na siasa==== Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa. ====Utamaduni==== Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa. ====Tazama pia==== Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika. ====Marejeo==== Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa. ====Viungo vya nje==== Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo. == Makala == {{Chati ya duara | caption= CAQI (2026-06-07) | label1 = Makala Bora | value1 = 7 | color1= green | label2 = Makala Nzuri | value2 = 9 | color2= yellow | label3 = Makala Msingi | value3 = 59 | color3= orange | label4 = Makala ya Chini | value4 = 74 | color4= lightblue | label5 = Mbegu | value5 = 26 | color5= red }} {| class="wikitable sortable" ! Nchi ! CAQI (2026-06-07)<br /> ! Mitazamo (siku 30)<br /> |- | colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora |- | [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] | 9.56 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 629 |- | [[Kenya]] | 9.44 | style="background-color:#228B22; color:white" | 741 |- | [[Tanzania]] | 9.17 | style="background-color:#006400; color:white" | 2824 |- | [[Ghana]] | 8.93 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 136 |- | [[Marekani]] | 8.76 | style="background-color:#006400; color:white" | 1141 |- | [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]] | 8.25 | style="background-color:#006400; color:white" | 1942 |- | [[Afrika Kusini]] | 8.09 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 469 |- | colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri |- | [[Hispania]] | 7.84 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 295 |- | [[Irani]] | 7.62 | style="background-color:#006400; color:white" | 1054 |- | [[Ethiopia]] | 7.58 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 423 |- | [[Urusi]] | 7.54 | style="background-color:#228B22; color:white" | 701 |- | [[Burundi]] | 7.36 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 503 |- | [[Sudan Kusini]] | 7.28 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 147 |- | [[Nigeria]] | 7.26 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 297 |- | [[Australia]] | 7.15 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 360 |- | [[Somalia]] | 7.09 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 167 |- | colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi |- | [[Senegal]] | 6.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 158 |- | [[Ufaransa]] | 6.68 | style="background-color:#228B22; color:white" | 745 |- | [[Italia]] | 6.23 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 236 |- | [[Falme za Kiarabu]] | 6.08 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 154 |- | [[Laos]] | 5.95 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 51 |- | [[Uingereza]] | 5.93 | style="background-color:#228B22; color:white" | 848 |- | [[Jamhuri ya Watu wa China]] | 5.59 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 466 |- | [[Rwanda]] | 5.49 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 221 |- | [[Korea Kaskazini]] | 5.44 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 159 |- | [[Mali]] | 5.42 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 155 |- | [[Korea Kusini]] | 5.34 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 172 |- | [[Ufini]] | 5.20 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 89 |- | [[Uswisi]] | 5.17 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 147 |- | [[Israeli]] | 5.15 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 385 |- | [[Ufalme wa Muungano]] | 5.05 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 122 |- | [[Zambia]] | 4.89 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 368 |- | [[Ujerumani]] | 4.83 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 264 |- | [[Niger]] | 4.79 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 74 |- | [[Misri]] | 4.78 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 259 |- | [[Uganda]] | 4.78 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 441 |- | [[Afghanistan]] | 4.70 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 88 |- | [[Shelisheli]] | 4.68 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 145 |- | [[Japani]] | 4.66 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 296 |- | [[San Marino]] | 4.63 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 508 |- | [[Chad]] | 4.59 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 133 |- | [[Austria]] | 4.49 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 72 |- | [[Kamerun]] | 4.47 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 90 |- | [[Vatikani]] | 4.43 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 230 |- | [[Gine Bisau]] | 4.41 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 234 |- | [[Ukraini]] | 4.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Sudan]] | 4.39 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 102 |- | [[Uswidi]] | 4.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 143 |- | [[Uholanzi]] | 4.26 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 167 |- | [[Kanada]] | 4.17 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 187 |- | [[Kamboja]] | 4.14 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 115 |- | [[Moroko]] | 4.13 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 165 |- | [[Uhindi]] | 4.08 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 258 |- | [[Malawi]] | 4.05 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 179 |- | [[Pakistani]] | 3.98 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 69 |- | [[Ubelgiji]] | 3.92 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 94 |- | [[Udeni]] | 3.88 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 73 |- | [[Burkina Faso]] | 3.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 120 |- | [[Ugiriki]] | 3.84 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 265 |- | [[Vietnam]] | 3.84 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 96 |- | [[Bulgaria]] | 3.82 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 80 |- | [[Ureno]] | 3.79 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 319 |- | [[Isilandi]] | 3.77 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 32 |- | [[Msumbiji]] | 3.76 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 258 |- | [[Aljeria]] | 3.73 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 51 |- | [[Kazakhstan]] | 3.65 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 66 |- | [[Malta]] | 3.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 122 |- | [[Indonesia]] | 3.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 104 |- | [[Singapuri]] | 3.63 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 121 |- | [[Uturuki]] | 3.62 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 432 |- | [[Papua Guinea Mpya]] | 3.61 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 58 |- | [[Eritrea]] | 3.60 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 80 |- | [[Uthai]] | 3.58 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 62 |- | [[Angola]] | 3.52 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 102 |- | [[Hong Kong]] | 3.52 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 109 |- | colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini |- | [[Bhutan]] | 3.46 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 29 |- | [[Fiji]] | 3.46 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 63 |- | [[Madagaska]] | 3.45 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 208 |- | [[Ufalme wa Udeni]] | 3.44 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 7 |- | [[Palestina]] | 3.43 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 179 |- | [[Cabo Verde]] | 3.38 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 105 |- | [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]] | 3.38 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 106 |- | [[Syria]] | 3.35 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 104 |- | [[Latvia]] | 3.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 137 |- | [[Myanmar]] | 3.23 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 77 |- | [[Botswana]] | 3.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 110 |- | [[Komori]] | 3.20 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 156 |- | [[Liberia]] | 3.16 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 78 |- | [[Eswatini]] | 3.11 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 146 |- | [[Morisi]] | 3.11 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 68 |- | [[Jibuti]] | 3.09 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 56 |- | [[Omani]] | 3.04 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 98 |- | [[Polandi]] | 3.03 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 121 |- | [[Zimbabwe]] | 3.02 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 156 |- | [[Kosovo]] | 2.99 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 40 |- | [[Benin]] | 2.93 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 86 |- | [[Brunei]] | 2.92 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 76 |- | [[Qatar]] | 2.91 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 111 |- | [[Jamhuri ya Kongo]] | 2.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 140 |- | [[Saudia]] | 2.90 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 96 |- | [[Gine ya Ikweta]] | 2.89 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 53 |- | [[Lesotho]] | 2.88 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 57 |- | [[Nyuzilandi]] | 2.86 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 66 |- | [[Hungaria]] | 2.84 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 217 |- | [[Sierra Leone]] | 2.82 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 61 |- | [[Eire]] | 2.80 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Liechtenstein]] | 2.78 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 124 |- | [[Gabon]] | 2.74 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 66 |- | [[Azerbaijan]] | 2.69 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 53 |- | [[Kroatia]] | 2.68 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Slovenia]] | 2.66 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 38 |- | [[Namibia]] | 2.65 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 99 |- | [[Tunisia]] | 2.64 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 53 |- | [[Ufilipino]] | 2.64 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 93 |- | [[Kodivaa]] | 2.60 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 77 |- | [[Jamhuri ya China]] | 2.54 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 77 |- | [[Moldova]] | 2.52 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 91 |- | [[Bahrain]] | 2.51 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 60 |- | [[Norwei]] | 2.51 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Luxemburg]] | 2.49 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Romania]] | 2.49 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 71 |- | [[Masedonia Kaskazini]] | 2.48 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 114 |- | [[Yordani]] | 2.48 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 76 |- | [[Mongolia]] | 2.42 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 141 |- | [[Belarus]] | 2.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 66 |- | [[Serbia]] | 2.41 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 29 |- | [[Turkmenistan]] | 2.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 52 |- | [[Gambia]] | 2.39 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 55 |- | [[Iraki]] | 2.37 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 91 |- | [[Nepal]] | 2.37 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 60 |- | [[Timor ya Mashariki]] | 2.34 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 30 |- | [[Tuvalu]] | 2.33 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 117 |- | [[Sri Lanka]] | 2.32 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 57 |- | [[Yemen]] | 2.32 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 87 |- | [[Andorra]] | 2.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 124 |- | [[Kirgizia]] | 2.26 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 36 |- | [[Sao Tome na Principe]] | 2.23 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 192 |- | [[Bangladesh]] | 2.22 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 68 |- | [[Bosnia na Herzegovina]] | 2.22 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 38 |- | [[Libya]] | 2.22 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 91 |- | [[Armenia]] | 2.19 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 76 |- | [[Welisi]] | 2.14 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 52 |- | [[Ucheki]] | 2.11 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 60 |- | [[Sahara ya Magharibi]] | 2.10 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 76 |- | [[Uzbekistan]] | 2.09 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 44 |- | [[Kuwait]] | 2.07 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 86 |- | [[Malaysia]] | 2.06 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 71 |- | [[Kupro]] | 2.04 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 65 |- | [[Maldivi]] | 2.01 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 146 |- | colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu |- | [[Visiwa vya Cook]] | 1.99 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 110 |- | [[Montenegro]] | 1.99 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 34 |- | [[Nauru]] | 1.98 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 42 |- | [[Ossetia Kusini]] | 1.97 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 10 |- | [[Vanuatu]] | 1.96 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 33 |- | [[Togo]] | 1.95 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 71 |- | [[Albania]] | 1.92 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 46 |- | [[Mauritania]] | 1.91 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 59 |- | [[Samoa]] | 1.82 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 30 |- | [[Georgia]] | 1.72 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 67 |- | [[Polynesia ya Kifaransa]] | 1.71 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 14 |- | [[Lituanya]] | 1.69 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 44 |- | [[Gine]] | 1.67 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 41 |- | [[Niue]] | 1.66 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 16 |- | [[Abkhazia]] | 1.58 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 26 |- | [[Tajikistan]] | 1.55 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 47 |- | [[Palau]] | 1.53 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Visiwa vya Solomon]] | 1.51 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 40 |- | [[Gibraltar]] | 1.41 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 28 |- | [[Estonia]] | 1.40 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 37 |- | [[Kiribati]] | 1.38 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 26 |- | [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]] | 1.38 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 29 |- | [[Samoa ya Marekani]] | 1.36 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 16 |- | [[Slovakia]] | 1.33 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 48 |- | [[Visiwa vya Mariana]] | 1.25 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 16 |- | [[Tonga]] | 1.11 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 37 |} ==Takwimu== ===Takwimu za Jumla=== {| class="wikitable" ! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko |- | Jumla ya Makala || 172 || — |- | Jumla ya Hariri (siku zote) || 34919 || — |- | Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 28723 || ↓ -15.3% |- | Wastani wa Hariri kwa Makala || 203.0 || — |- | Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 167.0 || — |} ===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)=== {| class="wikitable sortable" ! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko |- | 1 || [[Tanzania]] || 2824 || ↓ -12.3% |- | 2 || [[Marekani]] || 1141 || ↑ +2.4% |- | 3 || [[Irani]] || 1054 || ↑ +19.8% |- | 4 || [[Uingereza]] || 848 || ↑ +65.0% |- | 5 || [[Ufaransa]] || 745 || ↑ +67.0% |- | 6 || [[Kenya]] || 741 || ↑ +6.0% |- | 7 || [[Urusi]] || 701 || ↑ +53.4% |- | 8 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 629 || ↓ -0.9% |- | 9 || [[San Marino]] || 508 || ↑ +2108.7% |- | 10 || [[Burundi]] || 503 || ↓ -9.7% |- |} ====Wahariri==== Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365) {| class="wikitable sortable" ! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia |- | 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 673 || 45.5% |- | 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 366 || 24.7% |- | 3 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 130 || 8.8% |- | 4 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 107 || 7.2% |- | 5 || [[User:~2025-60637-6|~2025-60637-6]] || 12 || 0.8% |- | 6 || [[User:~2025-61248-5|~2025-61248-5]] || 12 || 0.8% |- | 7 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 8 || 0.5% |- | 8 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.5% |- | 9 || [[User:Jojaruba|Jojaruba]] || 5 || 0.3% |- | 10 || [[User:~2025-43584-58|~2025-43584-58]] || 5 || 0.3% |- |} 5tjrj7e904tjsymau68kg2x81o8sfvt 1567066 1567061 2026-06-07T09:25:56Z Gayle-Bot 78697 Sasisha Takwimu za mradi 1567066 wikitext text/x-wiki {{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}} {{Kigezo:Mradi/Nchi}} == Yaliyomo == <div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;"> Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]]. [[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC) </div> == Mwongozo == ===Sanduku/Jedwali la taarifa=== '''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana. ===Utangulizi=== {{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}} Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo: ====Aya ya Utangulizi==== Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800. Mfano: </br> {{Blockquote| '''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}} ====Aya zinazofuata==== Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii. ===Mwili=== Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji. ====Asili ya jina==== Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi. ====Historia==== Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa. ====Jiografia==== Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili. ====Demografia==== Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana. ====Uchumi==== Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato. ====Serikali na siasa==== Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa. ====Utamaduni==== Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa. ====Tazama pia==== Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika. ====Marejeo==== Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa. ====Viungo vya nje==== Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo. == Makala == {{Chati ya duara | caption= CAQI (2026-06-07) | label1 = Makala Bora | value1 = 7 | color1= green | label2 = Makala Nzuri | value2 = 9 | color2= yellow | label3 = Makala Msingi | value3 = 59 | color3= orange | label4 = Makala ya Chini | value4 = 74 | color4= lightblue | label5 = Mbegu | value5 = 26 | color5= red }} {| class="wikitable sortable" ! Nchi ! CAQI (2026-06-07)<br /> ! Mitazamo (siku 30)<br /> |- | colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora |- | [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] | 9.56 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 629 |- | [[Kenya]] | 9.44 | style="background-color:#228B22; color:white" | 741 |- | [[Tanzania]] | 9.17 | style="background-color:#006400; color:white" | 2824 |- | [[Ghana]] | 8.93 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 136 |- | [[Marekani]] | 8.76 | style="background-color:#006400; color:white" | 1141 |- | [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]] | 8.25 | style="background-color:#006400; color:white" | 1942 |- | [[Afrika Kusini]] | 8.09 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 469 |- | colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri |- | [[Hispania]] | 7.84 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 295 |- | [[Irani]] | 7.62 | style="background-color:#006400; color:white" | 1054 |- | [[Ethiopia]] | 7.58 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 423 |- | [[Urusi]] | 7.54 | style="background-color:#228B22; color:white" | 701 |- | [[Burundi]] | 7.36 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 503 |- | [[Sudan Kusini]] | 7.28 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 147 |- | [[Nigeria]] | 7.26 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 297 |- | [[Australia]] | 7.15 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 360 |- | [[Somalia]] | 7.09 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 167 |- | colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi |- | [[Senegal]] | 6.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 158 |- | [[Ufaransa]] | 6.68 | style="background-color:#228B22; color:white" | 745 |- | [[Italia]] | 6.23 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 236 |- | [[Falme za Kiarabu]] | 6.08 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 154 |- | [[Laos]] | 5.95 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 51 |- | [[Uingereza]] | 5.93 | style="background-color:#228B22; color:white" | 848 |- | [[Jamhuri ya Watu wa China]] | 5.59 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 466 |- | [[Rwanda]] | 5.49 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 221 |- | [[Korea Kaskazini]] | 5.44 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 159 |- | [[Mali]] | 5.42 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 155 |- | [[Korea Kusini]] | 5.34 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 172 |- | [[Ufini]] | 5.20 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 89 |- | [[Uswisi]] | 5.17 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 147 |- | [[Israeli]] | 5.15 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 385 |- | [[Ufalme wa Muungano]] | 5.05 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 122 |- | [[Zambia]] | 4.89 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 368 |- | [[Ujerumani]] | 4.83 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 264 |- | [[Niger]] | 4.79 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 74 |- | [[Misri]] | 4.78 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 259 |- | [[Uganda]] | 4.78 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 441 |- | [[Afghanistan]] | 4.70 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 88 |- | [[Shelisheli]] | 4.68 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 145 |- | [[Japani]] | 4.66 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 296 |- | [[San Marino]] | 4.63 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 508 |- | [[Chad]] | 4.59 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 133 |- | [[Austria]] | 4.49 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 72 |- | [[Kamerun]] | 4.47 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 90 |- | [[Vatikani]] | 4.43 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 230 |- | [[Gine Bisau]] | 4.41 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 234 |- | [[Ukraini]] | 4.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Sudan]] | 4.39 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 102 |- | [[Uswidi]] | 4.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 143 |- | [[Uholanzi]] | 4.26 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 167 |- | [[Kanada]] | 4.17 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 187 |- | [[Kamboja]] | 4.14 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 115 |- | [[Moroko]] | 4.13 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 165 |- | [[Uhindi]] | 4.08 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 258 |- | [[Malawi]] | 4.05 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 179 |- | [[Pakistani]] | 3.98 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 69 |- | [[Ubelgiji]] | 3.92 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 94 |- | [[Udeni]] | 3.88 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 73 |- | [[Burkina Faso]] | 3.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 120 |- | [[Ugiriki]] | 3.84 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 265 |- | [[Vietnam]] | 3.84 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 96 |- | [[Bulgaria]] | 3.82 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 80 |- | [[Ureno]] | 3.79 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 319 |- | [[Isilandi]] | 3.77 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 32 |- | [[Msumbiji]] | 3.76 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 258 |- | [[Aljeria]] | 3.73 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 51 |- | [[Kazakhstan]] | 3.65 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 66 |- | [[Malta]] | 3.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 122 |- | [[Indonesia]] | 3.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 104 |- | [[Singapuri]] | 3.63 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 121 |- | [[Uturuki]] | 3.62 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 432 |- | [[Papua Guinea Mpya]] | 3.61 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 58 |- | [[Eritrea]] | 3.60 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 80 |- | [[Uthai]] | 3.58 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 62 |- | [[Angola]] | 3.52 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 102 |- | [[Hong Kong]] | 3.52 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 109 |- | colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini |- | [[Bhutan]] | 3.46 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 29 |- | [[Fiji]] | 3.46 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 63 |- | [[Madagaska]] | 3.45 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 208 |- | [[Ufalme wa Udeni]] | 3.44 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 7 |- | [[Palestina]] | 3.43 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 179 |- | [[Cabo Verde]] | 3.38 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 105 |- | [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]] | 3.38 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 106 |- | [[Syria]] | 3.35 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 104 |- | [[Latvia]] | 3.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 137 |- | [[Myanmar]] | 3.23 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 77 |- | [[Botswana]] | 3.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 110 |- | [[Komori]] | 3.20 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 156 |- | [[Liberia]] | 3.16 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 78 |- | [[Eswatini]] | 3.11 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 146 |- | [[Morisi]] | 3.11 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 68 |- | [[Jibuti]] | 3.09 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 56 |- | [[Omani]] | 3.04 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 98 |- | [[Polandi]] | 3.03 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 121 |- | [[Zimbabwe]] | 3.02 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 156 |- | [[Kosovo]] | 2.99 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 40 |- | [[Benin]] | 2.93 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 86 |- | [[Brunei]] | 2.92 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 76 |- | [[Qatar]] | 2.91 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 111 |- | [[Jamhuri ya Kongo]] | 2.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 140 |- | [[Saudia]] | 2.90 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 96 |- | [[Gine ya Ikweta]] | 2.89 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 53 |- | [[Lesotho]] | 2.88 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 57 |- | [[Nyuzilandi]] | 2.86 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 66 |- | [[Hungaria]] | 2.84 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 217 |- | [[Sierra Leone]] | 2.82 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 61 |- | [[Eire]] | 2.80 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Liechtenstein]] | 2.78 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 124 |- | [[Gabon]] | 2.74 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 66 |- | [[Azerbaijan]] | 2.69 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 53 |- | [[Kroatia]] | 2.68 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Slovenia]] | 2.66 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 38 |- | [[Namibia]] | 2.65 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 99 |- | [[Tunisia]] | 2.64 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 53 |- | [[Ufilipino]] | 2.64 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 93 |- | [[Kodivaa]] | 2.60 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 77 |- | [[Jamhuri ya China]] | 2.54 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 77 |- | [[Moldova]] | 2.52 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 91 |- | [[Bahrain]] | 2.51 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 60 |- | [[Norwei]] | 2.51 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Luxemburg]] | 2.49 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Romania]] | 2.49 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 71 |- | [[Masedonia Kaskazini]] | 2.48 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 114 |- | [[Yordani]] | 2.48 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 76 |- | [[Mongolia]] | 2.42 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 141 |- | [[Belarus]] | 2.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 66 |- | [[Serbia]] | 2.41 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 29 |- | [[Turkmenistan]] | 2.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 52 |- | [[Gambia]] | 2.39 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 55 |- | [[Iraki]] | 2.37 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 91 |- | [[Nepal]] | 2.37 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 60 |- | [[Timor ya Mashariki]] | 2.34 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 30 |- | [[Tuvalu]] | 2.33 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 117 |- | [[Sri Lanka]] | 2.32 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 57 |- | [[Yemen]] | 2.32 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 87 |- | [[Andorra]] | 2.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 124 |- | [[Kirgizia]] | 2.26 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 36 |- | [[Sao Tome na Principe]] | 2.23 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 192 |- | [[Bangladesh]] | 2.22 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 68 |- | [[Bosnia na Herzegovina]] | 2.22 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 38 |- | [[Libya]] | 2.22 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 91 |- | [[Armenia]] | 2.19 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 76 |- | [[Welisi]] | 2.14 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 52 |- | [[Ucheki]] | 2.11 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 60 |- | [[Sahara ya Magharibi]] | 2.10 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 76 |- | [[Uzbekistan]] | 2.09 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 44 |- | [[Kuwait]] | 2.07 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 86 |- | [[Malaysia]] | 2.06 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 71 |- | [[Kupro]] | 2.04 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 65 |- | [[Maldivi]] | 2.01 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 146 |- | colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu |- | [[Visiwa vya Cook]] | 1.99 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 110 |- | [[Montenegro]] | 1.99 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 34 |- | [[Nauru]] | 1.98 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 42 |- | [[Ossetia Kusini]] | 1.97 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 10 |- | [[Vanuatu]] | 1.96 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 33 |- | [[Togo]] | 1.95 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 71 |- | [[Albania]] | 1.92 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 46 |- | [[Mauritania]] | 1.91 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 59 |- | [[Samoa]] | 1.82 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 30 |- | [[Georgia]] | 1.72 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 67 |- | [[Polynesia ya Kifaransa]] | 1.71 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 14 |- | [[Lituanya]] | 1.69 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 44 |- | [[Gine]] | 1.67 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 41 |- | [[Niue]] | 1.66 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 16 |- | [[Abkhazia]] | 1.58 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 26 |- | [[Tajikistan]] | 1.55 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 47 |- | [[Palau]] | 1.53 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Visiwa vya Solomon]] | 1.51 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 40 |- | [[Gibraltar]] | 1.41 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 28 |- | [[Estonia]] | 1.40 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 37 |- | [[Kiribati]] | 1.38 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 26 |- | [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]] | 1.38 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 29 |- | [[Samoa ya Marekani]] | 1.36 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 16 |- | [[Slovakia]] | 1.33 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 48 |- | [[Visiwa vya Mariana]] | 1.25 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 16 |- | [[Tonga]] | 1.11 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 37 |} ==Takwimu== ===Takwimu za Jumla=== {| class="wikitable" ! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko |- | Jumla ya Makala || 172 || — |- | Jumla ya Hariri (siku zote) || 34919 || — |- | Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 28723 || ↓ -15.3% |- | Wastani wa Hariri kwa Makala || 203.0 || — |- | Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 167.0 || — |} ===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)=== {| class="wikitable sortable" ! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko |- | 1 || [[Tanzania]] || 2824 || ↓ -12.3% |- | 2 || [[Marekani]] || 1141 || ↑ +2.4% |- | 3 || [[Irani]] || 1054 || ↑ +19.8% |- | 4 || [[Uingereza]] || 848 || ↑ +65.0% |- | 5 || [[Ufaransa]] || 745 || ↑ +67.0% |- | 6 || [[Kenya]] || 741 || ↑ +6.0% |- | 7 || [[Urusi]] || 701 || ↑ +53.4% |- | 8 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 629 || ↓ -0.9% |- | 9 || [[San Marino]] || 508 || ↑ +2108.7% |- | 10 || [[Burundi]] || 503 || ↓ -9.7% |- |} ====Wahariri==== Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365) {| class="wikitable sortable" ! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia |- | 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 672 || 45.6% |- | 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 361 || 24.5% |- | 3 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 130 || 8.8% |- | 4 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 107 || 7.3% |- | 5 || [[User:~2025-60637-6|~2025-60637-6]] || 12 || 0.8% |- | 6 || [[User:~2025-61248-5|~2025-61248-5]] || 12 || 0.8% |- | 7 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 8 || 0.5% |- | 8 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.5% |- | 9 || [[User:Jojaruba|Jojaruba]] || 5 || 0.3% |- | 10 || [[User:~2025-43584-58|~2025-43584-58]] || 5 || 0.3% |- |} haq9vxxv0tlk42q67z9oycxhdr8fbtm Gabriela Baeza 0 215670 1567033 1500492 2026-06-07T09:00:16Z Riccardo Riccioni 452 /* Marejeo */ 1567033 wikitext text/x-wiki '''Gabriela Baeza Zamora''' ni mwanaharakati wa mazingira wa [[Meksiko]], mzungumzaji na [[mtaalamu]] wa [[maendeleo]] endelevu, anayetambuliwa kwa kueneza [[harakati]] za kutoweka [[taka]] katika [[Amerika ya Kusini]]<ref>{{Rejea tovuti|title=N+: Noticias En Vivo de México y el Mundo|url=https://www.nmas.com.mx/|work=N+|accessdate=2025-10-10|language=es-MX}}</ref><ref>{{Citation|last=Escuela de Periodismo UAM - EL PAÍS|title=10 líderes mundiales que no se rinden|date=2019-07-25|url=https://elpais.com/elpais/2019/07/22/masterdeperiodismo/1563797348_342960.html|work=EL PAÍS|language=es|access-date=2025-10-10|archive-date=2019-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20191204012722/https://elpais.com/elpais/2019/07/22/masterdeperiodismo/1563797348_342960.html|url-status=dead}}</ref> kupitia [[filamu]] fupi ya hali halisi El Reto ambayo ilitolewa Julai 8, 2017.<ref name=":0">{{Citation|last=Proyecto Cero Basura|title=Zerowaste challenge: Can you live without waste? / El Reto: ¿Es posible vivir sin hacer basura?|date=2017-07-27|url=https://www.youtube.com/watch?v=NObL6NyKAQw|access-date=2025-10-10}}</ref>Tangu wakati huo, Baeza ametoa mhadhara katika mikutano ya matukio yanayohusu masuala ya mazingira, kama vile Green Expo, Ecofest na Circular Economy Congress of [[Meksiko]].<ref name=":1">{{Citation|title=Zero Waste, alternativa ante la crisis ecológica|url=https://www.debate.com.mx/estados/Zero-Waste-alternativa-ante-la-crisis-ecologica-20190517-0105.html|work=DEBATE|language=es-LA|access-date=2025-10-10}}</ref><ref name=":2">{{Citation|title=Economía Circular, momento de cambiar hábitos|url=http://blog.uag.mx/Noticia/Economia-circular-/2018|work=Noticias UAG|language=es|access-date=2025-10-10|archive-date=2020-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20201202144550/http://blog.uag.mx/Noticia/Economia-circular-/2018|url-status=dead}}</ref> Mnamo Julai 2019, [[gazeti]] la El País lilimjumuisha katika orodha yake ya "viongozi 10 wa ulimwengu ambao hawakati tamaa" == Maisha ya Awali na Elimu == Baeza alizaliwa katika Jiji la [[Meksiko]]. Alisomea [[Sayansi]] ya [[Mazingira]] na baadaye akabobea katika Uchumi wa [[Mazingira]] na [[Ikolojia]] katika [[Chuo Kikuu]] cha Kitaifa cha [[Uhuru]] cha [[Meksiko]] UNAM. Baadaye alifuata [[shahada ya uzamili]] katika [[Maendeleo]] Endelevu kwa  [[Vyuo vikuu|Vyuo Vikuu]] vya [[Utrecht (mkoa)|Utrecht]] na [[Leipzig]]. Wakati wa kukaa kwake [[Ulaya]] alitoa mihadhara kuhusu uhifadhi katika nchi kama vile [[Austria]], [[Serbia]] na [[Kroatia|Kroatia.]]<ref name=":1" /> == Taaluma == Baada ya kupata [[shahada ya uzamili]], Baeza alihusishwa kitaaluma na Ushirikiano wa [[Ujerumani]] kwa [[Maendeleo]] Endelevu GIZ, akihudumu kama mshauri wa mpango wa matumizi ya [[nishati]] [[taka]].<ref>{{Rejea tovuti|title=Perfiles de participantes en el Foro Economía Circular Guadalajara|url=https://cristinacortinas.org/sustentabilidad/perfiles-de-participantes-en-el-foro-economia-circular-guadalajara/|work=Dra. Ma. Cristina Cortinas Durán|accessdate=2025-10-10|language=es}}</ref> Mnamo mwaka wa 2016 alianza kutekeleza katika maisha yake ya kila siku dhana zilizotangazwa na harakati za kutoweka [[taka]], mtindo wa [[maisha]]<ref>{{Rejea tovuti|title=La pionera del movimiento mundial ‘Cero Residuos’ visita Mallorca para hacer posible la reducción de residuos|url=https://www.cope.es/emisoras/illes-balears/baleares/mallorca/noticias/pionera-del-movimiento-mundial-cero-residuos-visita-mallorca-para-hacer-posible-reduccion-residuos-20191113_550641|work=COPE|date=2019-11-13|accessdate=2025-10-10|language=es|author=Redacción Digital}}</ref> ambao unatokana na utumiaji tena wa [[taka]] ambazo kwa kawaida huhifadhiwa au kuteketezwa, na hivyo kuchangia katika kutokomeza uchafuzi wa [[sayari]].<ref>{{Citation|last=DNAIndiaNews|title=This Mexican has lived for almost 3 years without producing any trash|date=2018-12-17|url=https://www.youtube.com/watch?v=OtjNq4JU5b0|access-date=2025-10-10}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=¿Cómo ahorrar y cuidar al planeta al mismo tiempo?|url=https://www.elfinanciero.com.mx/mis-finanzas/como-ahorrar-y-cuidar-al-planeta-al-mismo-tiempo/|work=El Financiero|date=2019-02-28|accessdate=2025-10-10|language=es|author=Por Daniel Blanco}}</ref>Mnamo 2017, Baeza alipata umaarufu katika [[nchi]] yake ya asili na [[Amerika ya Kusini|Amerika Kusini]] kwa kutengeneza na kuongoza [[filamu]] fupi ya hali halisi El Reto (The Challenge), ambamo anasimulia uzoefu wake tangu alipokubali mtindo huu wa maisha.<ref name=":0" /> [[Filamu]]  fupi, uliyotengenezwa na kampuni ndogo ya uzalishaji wa ndani, ulikuwa na athari kubwa kwenye [[Mtandao wa kijamii|mitandao ya kijamii]], na kufikia maoni ya [[Watazamaji (filamu)|watazamaji]]  [[milioni]].<ref>{{Rejea tovuti|title=Mexicana cumple tres años sin producir basura - Tec Review|url=https://tecreview.tec.mx/2018/12/17/tendencias/mexicana-cumple-tres-anos-sin-producir-basura/|work=tecreview.tec.mx|accessdate=2025-10-10|archive-date=2021-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20211129030125/https://tecreview.tec.mx/2018/12/17/tendencias/mexicana-cumple-tres-anos-sin-producir-basura/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Citation|title=Desde hace tres años, esta joven mexicana es un ejemplo a seguir|date=2019-01-02|url=https://us.hola.com/actualidad/2019010315830/reto-cero-basura-joven-mexicana/|work=HOLA USA|language=es-ES|access-date=2025-10-10|archive-date=2019-01-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20190103131228/https://us.hola.com/actualidad/2019010315830/reto-cero-basura-joven-mexicana/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Mexicana cumple tres años sin producir basura - Tec Review|url=https://tecreview.tec.mx/2018/12/17/tendencias/mexicana-cumple-tres-anos-sin-producir-basura/|work=tecreview.tec.mx|accessdate=2025-10-10|archive-date=2021-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20211129030125/https://tecreview.tec.mx/2018/12/17/tendencias/mexicana-cumple-tres-anos-sin-producir-basura/|url-status=dead}}</ref> Tangu wakati huo, Baeza ameonekana mara kadhaa kwenye [[vyombo vya habari]], ambapo anaelezea falsafa ya [[harakati]] na kutoa ushauri ili itumike ipasavyo majumbani. Kama mhadhiri, ameshiriki katika matukio muhimu ya kimazingira kama vile Mexico Circular Economy Congress, <ref name=":2" />Green Expo<ref>{{Rejea tovuti|title=Wayback Machine|url=http://www.biobiz.org.mx/wp-content/uploads/2018/07/Programa-Preliminar-TGE-Centro-de-Innovaci%C3%B3n-Empresarial-BioBiz-de-42F-5-Septiembre-2018-1-2.pdf|work=www.biobiz.org.mx|accessdate=2025-10-10}}</ref> na Ecofest, miongoni mwa mengine.<ref>{{Rejea tovuti|title=Casi tres años sin producir basura: el caso de una ambientóloga mexicana {{!}} Noticias de Medioambiente {{!}} México|url=https://www.cienciasambientales.com/mx/noticias-medioambiente-mexico/no-producir-basura-caso-de-ambientologa-mexicana-gabriela-baeza-17156|work=CienciasAmbientales.com|date=2018-12-28|accessdate=2025-10-10|language=es-mx|author=Wradio}}</ref> Baeza anachukuliwa kuwa 'mshawishi' katika harakati za mazingira za [[Meksiko]].<ref>{{Rejea tovuti|title=4 influencers mexicanos que te ayudarán a cuidar el planeta|url=https://www.bioguia.com/tendencias/influencers-mexicanos_72572606.html|work=Bioguia|date=2020-02-11|accessdate=2025-10-10|language=es}}</ref> Mbinu iliyopendekezwa na Baeza inahusisha matumizi ya vyombo vya kioo na mifuko ya [[karatasi]], ununuzi wa wingi, utumiaji upya na kuchakata tena.<ref>{{Rejea tovuti|title=JUNKIES DEL PLÁSTICO|url=https://www.revistacambio.com.mx/nacion/junkies-del-plastico/|work=Revista Cambio|date=2018-01-21|accessdate=2025-10-10|language=en-US|author=JUNKIES DEL PLÁSTICO}}</ref>Kwenye [[tovuti]] yake ya  [[Makala]]  , Baeza hutoa ushauri kuhusu somo hili na hutoa maudhui ya ufahamu wa [[mazingira]].<ref>{{Rejea tovuti|title=Una joven mexicana ha logrado vivir tres años sin producir basura|url=https://www.infobae.com/america/mexico/2018/12/17/una-joven-mexicana-ha-logrado-vivir-tres-anos-sin-producir-basura/|work=infobae|date=2018-12-17|accessdate=2025-10-10|language=es-ES}}</ref> == Marejeo == <references /> [[Jamii:Wiki4HumanRights 2025]] [[Jamii:Wanaharakati wa Meksiko]] [[Jamii:Watu walio hai]] tt4iryyqpk3om2w6e6e8uk69fyre4b4 María Herrera Magdaleno 0 225902 1567040 1498322 2026-06-07T09:03:36Z Riccardo Riccioni 452 1567040 wikitext text/x-wiki [[Faili:Doña_María_Herrera_2018_(cropped).png|alt=Doña_María_Herrera_2018_(cropped)|thumb|Maria Herrera,2018.]] '''María Herrera Magdaleno''', anayejulikana pia kama '''Doña Mary''', ni mfanyabiashara na [[mwanaharakati]] wa haki za [[binadamu]] kutoka [[Meksiko]]. Mwaka 2014, alianzisha mtandao wa kitaifa wa makundi ya kijamii ili kuelimisha [[familia]] mbalimbali namna ya kuchunguza matukio ya watu kupotea,baada ya watoto wake wanne kati ya wanane kutoweka. Mtandao huo sasa unajumuisha karibu makundi 200 yaliyosambaa katika [[majimbo]] 26 ya Meksiko.<ref>{{cite web |title=María Herrera Magdaleno: The 100 Most Influential People of 2023 |url=https://time.com/collection/100-most-influential-people-2023/6269871/maria-herrera-magdaleno/ |website=Time |access-date=16 Machi 2026 |archive-date=2023-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230523021121/https://time.com/collection/100-most-influential-people-2023/6269871/maria-herrera-magdaleno/ |url-status=dead }}</ref> == Maisha == Herrera anatoka katika jimbo la [[Michoacán]] na ni mama wa watoto wanane na bibi wa wajukuu wawili wa kambo. Alizaliwa mwaka 1949. Kufikia mwaka 2008, alikuwa ameanzisha biashara baada ya kuachana na mume wake aliyemshuku kutokuwa mwaminifu. Herrera alitengeneza nguo na kuuza vito vya dhahabu mwanzoni, katika jimbo lake la Michoacán, na baadaye kupanua biashara hadi katika mji wa [[Guadalajara]]. Mwaka 2008, wanawe Raúl (miaka 19) na Jesús Salvador (miaka 24) walisafiri pamoja na wenzao watano kwenda mji wa [[Guerrero]] karibu na manispaa ya [[Atoyac de Álvarez]].Kwa masikitiko,Wanawe hao pamoja na wenzao hawakurudi tena. Miaka miwili baadaye, wanawe Gustavo (miaka 28) na Luís Armando (miaka 24) walitoweka wakati wa safari ya kikazi mashariki mwa mji wa [[Veracruz]]. Inasadikiwa kuwa kutoweka kwao kulihusishwa na vurugu za makundi ya kihalifu. Mwaka 2014, Herrera alianzisha mtandao wa kitaifa wa makundi ya kusaidia familia kuchunguza upotevu wa ndugu zao. Pia huandaa makongamano na kutoa mafunzo katika vyuo vikuu mbalimbali kuhusu suala hili. Mnamo Mei 2022, Herrera alikutana na [[Papa Francis]]. Mnamo mwezi Novemba 2022, aliishtaki serikali ya Meksiko katika Mahakama ya Haki za Binadamu ya Amerika kwa kushindwa kuchunguza kutoweka kwa wanawe. Mwezi Aprili 2023, alitajwa katika orodha ya watu 100 wenye ushawishi mkubwa duniani ya [[jarida la Time]] kutokana na harakati zake. == Marejeo == {{reflist}} [[Jamii:Wanaharakati wa Meksiko]] [[Jamii:watu walio hai]] [[Jamii:Waliozaliwa 1949]] [[Jamii:WikiGap JWK 2026]] pkpspgk7s7dh5zrebkmq6hs8qsy8am7 Herminia Álvarez Herrera 0 230822 1567035 1511416 2026-06-07T09:01:26Z Riccardo Riccioni 452 1567035 wikitext text/x-wiki '''Natividad Herminia Álvarez Herrera''' (1888–1955) alikuwa mkongwe wa vita vya [[Mapinduzi ya Meksiko]], mwanaharakati wa propaganda, pamoja na mwalimu binafsi na mlezi wa watoto wa [[Venustiano Carranza]]. Pia alikuwa mwanzilishi wa ''Confederación Femenil Mexicana''. ==Wasifu== Natividad Herminia Álvarez Herrera alizaliwa mwaka 1888<ref name="Mendívil (2011)">{{cite journal |last1=Mendívil |first1=Ignacio |date=20 Novemba 2011 |title=Mujeres duranguenses en la Revolución Mexicana |url=[http://www.vertebracion.com/pdf/semanario437.pdf](http://www.vertebracion.com/pdf/semanario437.pdf) |url-status=dead |journal=Especial |language=Kihispania |publisher=Vertebracion |volume=437 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20160303233646/http://www.vertebracion.com/pdf/semanario437.pdf](https://web.archive.org/web/20160303233646/http://www.vertebracion.com/pdf/semanario437.pdf) |archive-date=3 Machi 2016 |accessdate=26 Machi 2015}}</ref> katika [[Santa María del Oro, Durango]], Meksiko. Alijiunga na mapinduzi mwaka 1910 kama mhamasishaji wa propaganda.<ref name="Hernández Camargo (2008)">{{cite news|last1=Hernández Camargo|first1=Julieta|title=Sí hay mujeres en Durango|url=[http://www.oem.com.mx/esto/notas/n928336.htm|accessdate=25](http://www.oem.com.mx/esto/notas/n928336.htm|accessdate=25) Machi 2015|publisher=Organización Editorial Mexicana (OEM)|date=12 Novemba 2008|language=Kihispania|archive-date=4 Machi 2016|archive-url=[https://web.archive.org/web/20160304054256/http://www.oem.com.mx/esto/notas/n928336.htm|url-status=dead}}](https://web.archive.org/web/20160304054256/http://www.oem.com.mx/esto/notas/n928336.htm|url-status=dead}})</ref> Alishiriki katika Mapinduzi ya Meksiko akiunga mkono [[Francisco I. Madero]], lakini baada ya kuuawa kwake mwaka 1913, alijiunga na Klabu ya Uaminifu ya Wanawake iliyopinga utawala wa [[Victoriano Huerta|Huerta]]. Alichangia katika maandamano na kusambaza propaganda kwa ajili ya Wanamapinduzi wa Kikatiba pamoja na [[María Arias Bernal]].<ref name="Ortiz Arana (1992)">{{cite book|editor1-last=Ortiz Arana|editor1-first=Fernando|title=Las mujeres en la Revolución Mexicana : 1884 - 1920 ; biografías de mujeres revolucionarias|date=1992|publisher=Honorable Cámara de Diputados LV Legislatura|location=México, D.F.|isbn=968-805-713-4|pages=28–30|url=[http://www.diputados.gob.mx/sedia/biblio/virtual/dip/Mujer_revol.pdf|accessdate=27](http://www.diputados.gob.mx/sedia/biblio/virtual/dip/Mujer_revol.pdf|accessdate=27) Machi 2015|language=Kihispania}}</ref> Mwaka huohuo, dada yake Concepción alijiunga na vikosi vya mapinduzi.<ref name="Hernández Camargo (2008)" /> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1888|1955}} [[Jamii:Wanawake wa Meksiko]] [[Jamii:Wanaharakati wa Meksiko]] p11uogn9gehxsisbl80i0kdn8w6a35z Marta Sánchez Soler 0 230903 1567039 1539979 2026-06-07T09:03:05Z Riccardo Riccioni 452 /* Marejeo */ 1567039 wikitext text/x-wiki '''Martha Fernanda Sánchez Soler''' (amezaliwa 1941) ni mwanasosholojia na mwanaharakati wa [[Meksiko]]. Yeye ni rais wa [[Movimiento Migrante Mesoamericano]] (MMM), harakati iliyoanzishwa mwaka 2006 ambayo inalenga kuwasaidia akina mama wa wahamiaji waliopotea kuwatafuta wapendwa wao kwa kusafiri kwa msafara kwa siku kadhaa kupitia njia ambazo wahamiaji hupitia wanaposafiri kutoka nchi zao kuelekea Marekani.{{sfn|Ávila|2015|p=895}}{{sfn|Chávez|2015|p=39}} Mwaka 2016, alitajwa miongoni mwa wanawake tisa wa Amerika ya Kusini waliotia moyo na kuwa na ushawishi katika orodha ya [[BBC]] ya [[100 Women (BBC)|''100 Women'']].{{sfn|''BBC''|2016}}{{sfn|''BBC Mundo''|2016}} ==Maisha ya awali== Sánchez Soler alizaliwa katika [[Montauban]], Ufaransa mwaka 1941, akiwa mtoto wa wakimbizi waliokuwa wakikimbia utawala wa [[Francoist Spain]].<ref>{{Rejea tovuti |date=2018-07-23 |title=¿Conoces a Marta Sanchez Soler? |url=[https://blog.edufors.com/2018/07/23/conoces-a-marta-sanchez-soler/](https://blog.edufors.com/2018/07/23/conoces-a-marta-sanchez-soler/) |access-date=2025-10-03 |website=Instituto Superior De Educación E Innovación en Responsabilidad Social |language=es }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Alikulia nchini Meksiko na baadaye alikamilisha masomo yake ya chuo kikuu nchini Marekani,{{sfn|Maurer|Sälzer|2015|p=8}} akisomea sayansi ya jamii katika [[San Diego State University]] ya California.{{sfn|''Revista Líder Empresarial''|2016}} Mume wake wa pili, José Jacques y Medina, alikuwa mwanaharakati wa wanafunzi aliyekimbilia Marekani ili kuepuka kukamatwa kutokana na kushiriki maandamano wakati wa [[Mexican Student Movement of 1968]].{{sfn|Maurer|Sälzer|2015|p=8}}{{sfn|Marlo|2013}} == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1941|}} [[Jamii:Wanasosholojia wa Meksiko]] [[Jamii:Wanaharakati wa Meksiko]] [[Jamii:Wanawake wa Meksiko]] 1g68j8n0oxbojcrrjae2dau3ui0ssbv Iffat Rahim 0 231672 1567047 1542387 2026-06-07T09:09:34Z Riccardo Riccioni 452 1567047 wikitext text/x-wiki '''Iffat Rahim''', anayejulikana pia kama '''Iffat Omar''' (kwa Kipunjabi na {{langx|ur|), jina la ujana (née) '''Rahim''', ni mwigizaji, mwanamitindo, mtangazaji na mwandishi kutoka [[Pakistani|Pakistan]] ambaye alipata umaarufu mwishoni mwa miaka ya 1980 na 1990.<ref name="Tribune">{{cite web|url=[https://tribune.com.pk/story/1277676/pakistani-society-sees-models-escorts-iffat-rahim|title=Jamii](https://tribune.com.pk/story/1277676/pakistani-society-sees-models-escorts-iffat-rahim|title=Jamii) ya Pakistan huwaona wanamitindo kama wasindikizaji: Iffat Rahim|date=29 Desemba 2016}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Rejea tovuti|url=[https://mashable.com/|title=Mashable|date=13](https://mashable.com/|title=Mashable|date=13) Juni 2025|website=Mashable|accessdate=13 Juni 2025}}</ref> Iffat ameteuliwa mara mbili katika tuzo za **Lux Style Award kwa Mwigizaji Bora wa Televisheni**. Mwaka 2023, alitunukiwa tuzo ya **PTV Icon** na [[Waziri Mkuu wa Pakistan]] [[Shehbaz Sharif]] kwa mchango wake katika sekta ya vyombo vya habari. == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-igiza-filamu}} {{BD|mwaka usiojulikana|}} [[Jamii:Waigizaji filamu wa Pakistan]] 0lq20oep6zb2v1gnz9ryi8oa27wkojq Maria Ângela Carrascalão 0 231715 1567059 1542856 2026-06-07T09:20:48Z Riccardo Riccioni 452 1567059 wikitext text/x-wiki '''Maria Ângela Guterres Viegas Carrascalão''' (amezaliwa 10 Aprili 1951) ni mwandishi wa habari, mwandishi wa vitabu, mwalimu wa chuo kikuu na mwanasiasa wa zamani kutoka [[Timor ya Mashariki]]. Aliwahi kuwa [[Waziri wa Sheria]] na ni mwanachama wa [[Timorese Democratic Union]] (UDT). Kwa sasa ni balozi wa Timor ya Mashariki nchini [[Brazil]]. == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mwanasiasa}} {{BD|1951|}} [[Jamii:Wanasiasa wa Timor Mashariki]] [[Jamii:Mabalozi]] a5tgosz789f2kljyme1i54rxge40upx Edith Cumbo 0 232182 1567053 1545924 2026-06-07T09:15:34Z Riccardo Riccioni 452 1567053 wikitext text/x-wiki '''Edith Cumbo''' (alizaliwa 1735 hivi) alikuwa mwanamke chotara huru na mfanyabiashara aliyekuwa akiishi Williamsburg, Virginia.<ref>{{Rejea kitabu |last1=Harris |first1=Leslie Maria |url=[https://books.google.com/books?id=6kGCDwAAQBAJ&pg=PA268](https://books.google.com/books?id=6kGCDwAAQBAJ&pg=PA268) |title=Slavery and the University: Histories and Legacies |last2=Campbell |first2=James T. |last3=Brophy |first3=Alfred L. |date=2019 |publisher=University of Georgia Press |isbn=978-0-8203-5443-9 |edition=267 |language=en}}</ref> Historia yake hutumika kufundishwa katika mtaala wa historia ya [[Marekani]] wa kiwango cha Advanced Placement kama mfano wa changamoto ambazo [[Wamarekani Weusi|Waafrika-Wamarekani]] walio huru walikabiliana nazo wakati wa kipindi cha [[Mapinduzi ya Marekani]].<ref name=":0">{{Rejea tovuti |title=Edith Cumbo |url=[https://www.colonialwilliamsburg.org/explore/nation-builders/edith-cumbo/](https://www.colonialwilliamsburg.org/explore/nation-builders/edith-cumbo/) |access-date=19 Desemba 2022 |website=Colonial Williamsburg |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=":1">{{Rejea habari |last=Marks |first=Peter |title=Some of the most progressive and insightful theater in America is happening in Colonial Williamsburg. Really. |url=[https://www.washingtonpost.com/arts-entertainment/2021/05/22/colonial-williamsburg-dramas-slaves-troubled-past/](https://www.washingtonpost.com/arts-entertainment/2021/05/22/colonial-williamsburg-dramas-slaves-troubled-past/) |access-date=19 Desemba 2022 |newspaper=Washington Post |language=en}}</ref><ref>{{Rejea tovuti |title=Edith Cumbo |url=[https://slaveryandremembrance.org/people/person/index.cfm?id=PP039#:~:text=Edith%20Cumbo%20was%20the%20head%20of%20her%20own,Charles%20City%20County,%20Virginia,%20several%20miles%20from%20Williamsburg](https://slaveryandremembrance.org/people/person/index.cfm?id=PP039#:~:text=Edith%20Cumbo%20was%20the%20head%20of%20her%20own,Charles%20City%20County,%20Virginia,%20several%20miles%20from%20Williamsburg). |access-date=19 Desemba 2022 |website=Slavery and Remembrance}}</ref> == Maisha ya awali na familia == Edith Cumbo alizaliwa karibu mwaka 1735 katika Charles City County, Virginia. Kwa kuwa wazazi wake walikuwa watu huru, alirithi hadhi yao ya kisheria tangu kuzaliwa kwake. Mama yake, Francine Cumbo, alikuwa mtumishi wa mikataba kutoka [[Ireland]].<ref name=":2">{{Rejea tovuti |last=Walker |first=Danielle |title=Colonial Williamsburg tells the story of Edith Cumbo |url=[https://www.pilotonline.com/inside-business/article_7adfb6c2-eb64-5440-9936-a69fde10be46.html](https://www.pilotonline.com/inside-business/article_7adfb6c2-eb64-5440-9936-a69fde10be46.html) |access-date=19 Desemba 2022 |website=The Virginian-Pilot |date=8 Juni 2012 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Baba yake, Richard Cumbo, alikuwa mtu Mweusi huru aliyepigana katika Vita vya Wafaransa na Wahindi na baadaye akapewa ekari 50 za ardhi mjini Williamsburg kama heshima ya utumishi wake.<ref name=":3">{{Rejea tovuti |last=Kearns |first=Andre |date=24 Julai 2016 |title=Meet Edith Cumbo, Nation Builder |url=[https://cumbofamily.com/?p=530](https://cumbofamily.com/?p=530) |access-date=19 Desemba 2022 |website=Cumbo Family Website |language=en-US}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1735|mwaka usiojulikana}} [[Jamii:Wanawake wa Marekani]] [[Jamii:Wamarekani Weusi]] kd6a738xylsj7kw3v0d55bi14vdnbp9 Barbara Gomes-Beach 0 232204 1567021 1545770 2026-06-07T08:51:41Z Riccardo Riccioni 452 1567021 wikitext text/x-wiki '''Barbara Gomes-Beach''' alikuwa mratibu wa jamii na mwanaharakati wa mapambano dhidi ya HIV/AIDS katika [[Boston]], [[Marekani]].<ref name=":0">{{Cite web |title=BARBARA GOMES-BEACH Obituary (2017) - Wareham, MA - Boston Globe |url=[https://www.legacy.com/us/obituaries/bostonglobe/name/barbara-gomes-beach-obituary?id=6712250](https://www.legacy.com/us/obituaries/bostonglobe/name/barbara-gomes-beach-obituary?id=6712250) |access-date=24 Aprili 2025 |website=Legacy.com}}</ref> Alikuwa mkurugenzi mtendaji wa Multicultural AIDS Coalition, shirika lisilo la kiserikali linalojihusisha na kinga ya UKIMWI na elimu ya jamii jijini Boston, hadi alipofariki mwaka 2017.<ref>{{Cite web |title=Black and Gay in Black and White {{!}} The History Project |url=[https://www.historyproject.org/exhibition/black-and-gay-black-and-white](https://www.historyproject.org/exhibition/black-and-gay-black-and-white) |access-date=24 Aprili 2025 |website=[www.historyproject.org](http://www.historyproject.org) }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|mwaka usiojulikana|2017}} [[Jamii:Wanawake wa Marekani]] lxok2cxwk586rwqzlik8wbo8d9y4a1m Johnette Gordon-Weaver 0 232206 1567048 1546389 2026-06-07T09:10:08Z Riccardo Riccioni 452 1567048 wikitext text/x-wiki '''Johnette Gordon-Weaver''' ni mwanahistoria, mtafiti wa nasaba (genealogist), na mwanaharakati wa [[Marekani]]. Anajihusisha na urejeshaji na uhifadhi wa historia ya watu Weusi katika Williamsburg, Virginia. Mwezi Oktoba 2023, alikua mwanamke wa kwanza Mwafrika-Marekani kujiunga na tawi la Williamsburg la Daughters of the American Revolution, mojawapo ya matawi ya zamani na makubwa ya shirika hilo. Pia yeye ni mmoja wa waanzilishi wa Williamsburg History. == Kazi == Gordon-Weaver ni mshauri wa mawasiliano (media consultant) wa Williamsburg Action, shirika lililoanzishwa baada ya mauaji ya George Floyd, linalolenga haki za kijamii na usawa wa rangi katika Williamsburg.<ref>{{Rejea tovuti|url=[https://www.wtkr.com/homepage-showcase/williamsburg-activists-call-for-racial-healing-reparations|title=Wanaharakati](https://www.wtkr.com/homepage-showcase/williamsburg-activists-call-for-racial-healing-reparations|title=Wanaharakati) wa Williamsburg wakitaka maridhiano ya kikabila na fidia ya kihistoria|date=4 Oktoba 2020|website=News 3 WTKR Norfolk}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Alishiriki pia katika maandamano ya George Floyd jijini Williamsburg.<ref>{{Rejea tovuti|url=[https://www.wtkr.com/homepage-showcase/marchers-in-williamsburg-shed-light-on-racial-injustice|title=Waandamanaji](https://www.wtkr.com/homepage-showcase/marchers-in-williamsburg-shed-light-on-racial-injustice|title=Waandamanaji) Williamsburg waibua mwanga kuhusu ukosefu wa haki za kijamii|date=7 Juni 2020|website=News 3 WTKR Norfolk}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wanahistoria wa Marekani]] [[Jamii:Wanawake wa Marekani]] lesov6camjfukbd1d4mknpg6ikahv4e 1567049 1567048 2026-06-07T09:10:30Z Riccardo Riccioni 452 1567049 wikitext text/x-wiki '''Johnette Gordon-Weaver''' ni mwanahistoria, mtafiti wa nasaba (genealogist), na mwanaharakati wa [[Marekani]]. Anajihusisha na urejeshaji na uhifadhi wa historia ya watu Weusi katika Williamsburg, Virginia. Mwezi Oktoba 2023, alikua mwanamke wa kwanza Mwafrika-Marekani kujiunga na tawi la Williamsburg la Daughters of the American Revolution, mojawapo ya matawi ya zamani na makubwa ya shirika hilo. Pia yeye ni mmoja wa waanzilishi wa Williamsburg History. == Kazi == Gordon-Weaver ni mshauri wa mawasiliano (media consultant) wa Williamsburg Action, shirika lililoanzishwa baada ya mauaji ya George Floyd, linalolenga haki za kijamii na usawa wa rangi katika Williamsburg. Alishiriki pia katika maandamano ya George Floyd jijini Williamsburg. == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wanahistoria wa Marekani]] [[Jamii:Wanawake wa Marekani]] ab0pcypwp5s9ijndrswgh4z1353pou6 Hyacinth Bennett 0 236845 1567062 1546899 2026-06-07T09:23:16Z Riccardo Riccioni 452 1567062 wikitext text/x-wiki '''Hyacinth Delores Bennett''' (alizaliwa mnamo mwaka 1946) ni mwelimishaji na mwanasiasa wa nchi ya [[Jamaika|Jamaica]] ambaye ni mwanzilishi na rais wa zamani wa Shule ya sekondari ya Hydel, pamoja na kuwa mwanamke wa kwanza kuongoza chama cha kisiasa nchini Jamaica, pale alipomrithi [[Bruce Golding]] mnamo mwaka 2001 na kuwa rais wa chama cha [[National Democratic Movement (Jamaica)|National Democratic Movement]] (NDM).<ref>{{Rejea habari |last1=Brooks |first1=Lovelette |last2=Green-Evans |first2=Vivienne |date=October 22, 2001 |title=Quitting not an option for Hyacinth Bennett |work=[[Jamaica Observer]] |url=https://www.jamaicaobserver.com/all-woman/quitting-not-an-option-for-hyacinth-bennett/ |url-status=}}</ref><ref>{{Rejea habari |last=Scott |first=Livingston |date=November 16, 2018 |title=This one's for mom - Bennett dedicates Walker Cup win to principal and mother |work=Jamaica Gleaner |url=https://jamaica-gleaner.com/article/sports/20181117/ones-mom-bennett-dedicates-walker-cup-win-principal-and-mother }}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mwanasiasa}} {{BD|1946||}} [[Jamii:Wanasiasa wa Jamaika]] ndyxafmoegj2uztgcnxqcyp12ywyh7k Doreen Chen 0 236846 1567058 1558753 2026-06-07T09:19:08Z Riccardo Riccioni 452 1567058 wikitext text/x-wiki '''Doreen Chen''' (alizaliwa 16 Septemba 1949) ni mwanasiasa mstaafu wa nchi ya [[Jamaika|Jamaica]].<ref>{{Rejea tovuti |title=Jamaica Observer Limited |url=https://www.jamaicaobserver.com/columns/Clearly--the-JLP-did-the-math_58993 |access-date=2022-03-09 |website=Jamaica Observer}}</ref><ref>{{Rejea tovuti |title=Doreen Chen at the People's National Party |url=https://pnpjamaica.com/doreenc.htm |access-date=2023-06-13 |website=pnpjamaica.com |archive-date=2023-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230613234347/https://pnpjamaica.com/doreenc.htm |url-status=dead }}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mwanasiasa}} {{BD|1949||}} [[Jamii:Wanasiasa wa Jamaika]] abg2l6xudjmmknz7yvsdvvh3hurv0u1 Joan Chung 0 236847 1567064 1546683 2026-06-07T09:24:21Z Riccardo Riccioni 452 1567064 wikitext text/x-wiki '''Joan Marie Chung''' alikuwa mwanasiasa wa nchi ya [[Jamaika]] kutoka chama cha [[Jamaica Labour Party]] ambaye alifanya kazi kama mbunge kwa muhula mmoja katika Bunge la Jamaica ([[Parliament of Jamaica]]).<ref name="nlj1">{{cite news |title=Members of Parliament (Election Results from 1944-2016) |url=https://nlj.gov.jm/wp-content/uploads/2016/11/Election-Results-1944-2016.pdf |accessdate=2020-09-12 |publisher=[[National Library of Jamaica]]}}</ref> Chung alichaguliwa kuwakilisha jimbo la uchaguzi la [[St. Mary East Central]], na kabla ya kuchaguliwa kwake alikuwa akifanya kazi kama daktari wa matibabu.<ref>{{cite book |title=GENERAL ELECTION 1983 REPORT OF THЕ DIRECTOR OF ELECTIONS JAMAICA |date=August 1985 |page=22 |url=https://www.ecj.com.jm/wp-content/uploads/2017/12/1983GeneralElectionBoxbyBox.pdf}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Wanawake wa Jamaika]] [[Jamii:Wanasiasa wa Jamaika]] l171xghbarzw6nolebfstuu5xzz5iqt Jennifer Edwards (mwanasiasa) 0 236849 1567063 1546926 2026-06-07T09:23:51Z Riccardo Riccioni 452 1567063 wikitext text/x-wiki '''Jennifer Edwards''' ni mwanasiasa wa nchi ya [[Jamaika]] kutoka chama cha [[People's National Party]] ambaye alifanya kazi kama mbunge kwa muhula mmoja katika Bunge la Jamaica ([[Parliament of Jamaica]]).<ref>{{Rejea tovuti |last=Helps |first=HG |date=2018-05-20 |title=Edwards dumps solid waste - Jamaica Observer |url=https://www.jamaicaobserver.com/2018/05/19/edwards-dumps-solid-waste/ |access-date=2025-05-25 |website=www.jamaicaobserver.com |language=en-US |archive-date=2025-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250529080006/https://www.jamaicaobserver.com/2018/05/19/edwards-dumps-solid-waste/ |url-status=live }}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Wanasiasa wa Jamaika]] [[Jamii:Wanawake wa Jamaika]] 9bxoll035znh5smm9lsyhlyoltl7h0w Mavis Gilmour 0 236851 1567065 1546689 2026-06-07T09:24:46Z Riccardo Riccioni 452 1567065 wikitext text/x-wiki '''Mavis Gwendolyn Gilmour-Petersen''', (alizaliwa 13 Aprili 1926) ni [[daktari]] wa matibabu na [[mwanasiasa]] wa nchi ya [[Jamaika]], akiwakilisha chama cha [[Jamaica Labour Party]]. Alihudumu kama [[Waziri wa Elimu]] kuanzia mwaka 1980 hadi 1986.<ref name=observer2/> == Maisha ya mapema na elimu == Gilmour-Petersen alizaliwa mnamo 13 Aprili 1926, katika Wilaya ya [[Saint Elizabeth Parish|St Elizabeth]]. Ni binti wa Isaac na Adelaide Holness. Gilmour-Petersen alisoma katika Chuo cha Blake's Tutorial; [[Chuo Kikuu cha Howard]] huko [[Washington, D.C.]], na [[Chuo Kikuu cha Edinburgh]] nchini [[Scotland]].<ref name=observer2>{{cite news|url=http://www.jamaicaobserver.com/news/dr-mavis-gilmour-makes-it-92-not-out_130587?profile=1373 |publisher=Discover Jamaica ([[Jamaica Observer]])|title=Dr Mavis Gilmour makes it 92 not out |date=April 15, 2018|access-date=September 1, 2020}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mwanasiasa}} {{BD|1926||}} [[Jamii:Wanasiasa wa Jamaika]] ahi0anrqvottex1qsb1iwhsr5v9zm36 Edward Barrett (Nishani ya Heshima) 0 237992 1567054 1549192 2026-06-07T09:16:31Z Riccardo Riccioni 452 1567054 wikitext text/x-wiki '''Edward Barrett''' (alizaliwa [[Philadelphia, Pennsylvania]], 1855) alikuwa mpiga moto wa daraja la pili (second class fireman) kutoka [[Marekani]] aliyehudumu katika Jeshi la Wanamaji la Marekani na kutunukiwa nishani ya Medali ya Heshima kwa ujasiri wake. == Wasifu == Baada ya kujiunga na jeshi la wanamaji, alihudumu ndani ya meli ya kivita USS Alaska 1868 kama mpiga moto wa daraja la pili. Tarehe 14 Septemba 1881, meli hiyo ilikuwa katika Callao Bay, [[Peru]], wakati sehemu ya boiler ilipopasuka. Moto ulianza kutoka chini ya boiler, na Barrett alianza kushiriki katika juhudi za kuuzima moto huo. Hatimaye moto ulidhibitiwa na boiler ikakarabatiwa. Kwa ujasiri wake katika tukio hilo, alitunukiwa Medali ya Heshima tarehe 18 Oktoba 1884.<ref name=AMOHW>{{Rejea tovuti |accessdate=25 Septemba 2010 |title = Interim Awards, 1871–1898; Barrett, Edward entry |work = Medal of Honor recipients |publisher= [[United States Army Center of Military History]] |url = [http://www.history.army.mil/html/moh/int1871-98.html](http://www.history.army.mil/html/moh/int1871-98.html) |archive-url = [https://web.archive.org/web/20071214024925/http://www.history.army.mil/html/moh/int1871-98.html](https://web.archive.org/web/20071214024925/http://www.history.army.mil/html/moh/int1871-98.html) |url-status = dead |archive-date = 14 Desemba 2007 |date= 5 Agosti 2010}}</ref><ref name=danfs>{{Rejea tovuti|accessdate=25 Septemba 2010|url=[http://www.history.navy.mil/danfs/a5/alaska-i.htm|work=Dictionary](http://www.history.navy.mil/danfs/a5/alaska-i.htm|work=Dictionary) of American Naval Fighting Ships|title=Alaska|publisher=[[Naval Historical Center]]|url-status=dead|archiveurl=[https://web.archive.org/web/20120302232157/http://www.history.navy.mil/danfs/a5/alaska-i.htm|archivedate=2](https://web.archive.org/web/20120302232157/http://www.history.navy.mil/danfs/a5/alaska-i.htm|archivedate=2) Machi 2012}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1855|mwaka usiojulikana}} [[Jamii:Watu wa Marekani]] isi3nnd5mk49hb19h187wnukaeoiy81 Nobuchika Sugimura 0 238306 1567023 1550002 2026-06-07T08:53:01Z Riccardo Riccioni 452 1567023 wikitext text/x-wiki '''Nobuchika “Shinkin” Sugimura''' (Kijapani: 杉村 信近) alikuwa mvumbuzi na wakili wa hataza (patent attorney) kutoka [[Japani]]. Alijulikana pia kwa mchango wake katika maendeleo ya mfumo wa haki miliki na usajili wa uvumbuzi nchini Japani. Sugimura alikuwa mwenyekiti wa kwanza wa Japan Patent Attorneys Association, taasisi inayowakilisha mawakili wa hataza nchini Japani na inayohusika na kusimamia taaluma ya usajili wa uvumbuzi na alama za biashara.<ref name=SUGIMURA>{{Rejea tovuti | url=[http://sugi.pat.co.jp/our-firm/history/](http://sugi.pat.co.jp/our-firm/history/) | title=History | author=SUGIMURA International Patent and Trademark Attorneys | access-date=2013-08-07 | archive-date=2013-08-11 | archive-url=[https://web.archive.org/web/20130811204933/http://sugi.pat.co.jp/our-firm/history/](https://web.archive.org/web/20130811204933/http://sugi.pat.co.jp/our-firm/history/) | url-status=dead }}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wavumbuzi wa Japani]] 4ss1gp14tswxj76u02szqym9x48fz1p Princess Sukatehime 0 239269 1567024 1552188 2026-06-07T08:53:53Z Riccardo Riccioni 452 1567024 wikitext text/x-wiki '''Princess Sukatehime''' alikuwa saiō (mwakilishi wa kifalme katika ibada za Shinto) wa [[Japani]] kwa muda wa miaka 37.<ref name=":0">{{cite web |last=デジタル版 日本人名大辞典+Plus |title=酢香手姫皇女とは? 意味や使い方 |url=[https://kotobank.jp/word/%E9%85%A2%E9%A6%99%E6%89%8B%E5%A7%AB%E7%9A%87%E5%A5%B3-1083464](https://kotobank.jp/word/%E9%85%A2%E9%A6%99%E6%89%8B%E5%A7%AB%E7%9A%87%E5%A5%B3-1083464) |access-date=30 Oktoba 2025 |website=Kotobank |language=ja}}</ref> Uongozi wake wa kiibada ulianzia mwaka 586 hadi 622, kabla ya kustaafu, na ulipitia enzi za utawala wa Emperor Yōmei, Emperor Sushun, na Empress Suiko.<ref name=":0" /><ref>{{cite book |last=河野信子 |title=女と男の時空「日本女性史再考」: ヒメとヒコの時代原始・古代 |publisher=藤原書店 |year=2000 |isbn=978-4-89434-168-5 |language=ja}}</ref> Anachukuliwa kama saiō wa mwisho wa kipindi cha kabla ya kuanzishwa kwa mfumo wa Saikū].<ref name=":1">{{cite web |title=伝説の時代の斎王 |url=[https://www.town.meiwa.mie.jp/main/soshiki/saikuuato/bunkazaik/saiku/saio/rekidaisaio/1455610656304.html](https://www.town.meiwa.mie.jp/main/soshiki/saikuuato/bunkazaik/saiku/saio/rekidaisaio/1455610656304.html) |access-date=30 Oktoba 2025 |website=Town Meiwa official site |language=ja}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|karne ya 6|karne ya 7}} [[Jamii:Wanawake wa Japani]] g9k17wgqded0d1q2w856gqzsw0rk298 Totoribe no Yorozu 0 239279 1567018 1552270 2026-06-07T08:49:54Z Riccardo Riccioni 452 1567018 wikitext text/x-wiki '''Totoribe no Yorozu''' (alifariki 587) alikuwa shujaa wa [[Japani]] wa kipindi cha Asuka. Alikuwa mfuasi (retainer) wa Mononobe no Moriya. == Wasifu == Koo ya Totoribe ilikuwa mojawapo ya koo za aina ya shinabe zilizohusishwa na kazi maalum, hasa uwindaji wa ndege (fowling). Yorozu huenda alikuwa wa tawi la Kawachi la ukoo wa Totoribe.<ref>{{cite book |last1=佐伯 Saeki |first1=有清 Arikiyo |title=日本古代氏族事典 Nihon kodai shizoku jiten |date=1994 |publisher=Yūzankaku Shuppan |location=Japan |isbn=978-4639027614}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|mwaka usiojulikana|587}} [[Jamii:Watu wa Japani]] 8k02el4t8eg72uxs19svh1arukcu3px Richard Bathurst 0 239310 1567015 1552813 2026-06-07T08:48:03Z Riccardo Riccioni 452 1567015 wikitext text/x-wiki '''Richard Bathurst''' (alifariki 1762) alikuwa mwandishi wa insha na daktari wa [[Uingereza]], aliyezaliwa Jamaika na kupelekwa Uingereza kusomea tiba. Baba yake, Kanali Bathurst, alimleta Uingereza mwaka 1750 Francis Barber, ambaye baadaye alijulikana kama mtumishi mweusi wa Samuel Johnson. Johnson alimsifu Bathurst akisema kwamba alifurahi baba yake, ambaye alikuwa mkulima wa West Indies, kuacha mali zake zikiharibika kabisa, kwa sababu kutokuwa na mali kulimuepusha na jaribu la kumiliki watumwa. Mwaka 1745, Bathurst alipata Shahada ya Tiba ya Binadamu katika Peterhouse, Cambridge, kisha akaendelea na masomo ya tiba London, ambapo alikutana na Dr. Johnson na kuwa mwanachama wa klabu ya King's Head. Johnson alikuwa akimuelezea Bathurst kama mtu aliyemfurahisha sana, akisema alikuwa “mchukia mpumbavu, mchukia mwizi, na mchukia Whig—alikuwa mpinzani mzuri sana.”<ref name="auto">James Boswell, ''The Life of Samuel Johnson''</ref> Bathurst pia alichangia makala katika gazeti la ''The Adventurer '', lililoongozwa na John Hawkesworth kwa ushirikiano wa Johnson na Joseph Warton.<ref name="auto"/> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mwandishi}} {{BD|mwaka usiojulikana|1762}} [[Jamii:Waandishi wa Uingereza]] 23idv387pf6h4md764pct08d0gonx6z Robert Bowes (mpasuaji) 0 239360 1567016 1553666 2026-06-07T08:48:37Z Riccardo Riccioni 452 1567016 wikitext text/x-wiki '''Robert Bowes''' (alifariki 2 Aprili 1803) alikuwa Rais wa Royal College of Surgeons in [[Eire]] (RCSI) mwaka 1787.<ref>[[Charles Cameron (physician)|Cameron, Sir Charles A.]] (1886) ''History of the Royal College of Surgeons in Ireland, and of the Irish Schools of Medicine &c'', Dublin: Fannin & Co., uk. 311–312.</ref><ref name=":RCSI">RCSI Presidents since its foundation in 1784. Royal College of Surgeons in Ireland, 2015.</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|mwaka usiojulikana|1803}} [[Jamii:Watu wa Ireland]] nsy8zzc4t3jsuv8o4u3npny45sp3ec0 Mahmoud Awad 0 239524 1567056 1555006 2026-06-07T09:18:11Z Riccardo Riccioni 452 1567056 wikitext text/x-wiki '''Mahmoud Awad''' ni mwanasiasa na daktari wa watoto ([[pediatrician]]) wa [[Lebanoni]] wa dhehebu la [[Shia]].<ref name=z>[https://www.annahar.com/elections/candidate/363/%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D8%AF محمود عواد]. ''Annahar''</ref> Alichaguliwa kuwa mbunge katika Uchaguzi mkuu wa Lebanon wa 1992 na uchaguzi mkuu wa mwaka 1992 na Uchaguzi mkuu wa Lebanon wa 1996|1996.<ref name=z/> Awad pia ni mwanachama wa bodi ya Hospitali ya Al-Zahra.<ref name=z/> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|||Awad, Mahmoud}} [[Jamii:Watu wa Lebanoni]] gvjyng1cs1lbmavn3ushht6sfmaz3s8 Gebran Bassil 0 239557 1567057 1555237 2026-06-07T09:18:45Z Riccardo Riccioni 452 1567057 wikitext text/x-wiki '''Gebran Gerge Bassil''' (alizaliwa 21 Juni 1970) ni mwanasiasa wa [[Lebanoni]] ambaye ni kiongozi wa chama cha [[Free Patriotic Movement]] tangu mwaka 2015 na kiongozi wa kundi la wabunge la [[Strong Lebanon]] katika [[Bunge la Lebanon]] tangu mwaka 2018. Akiwa Mkristo wa dhehebu la [[Maronites|Maroniti]], yeye ni mkwe wa rais wa zamani [[Michel Aoun]], na amekuwa mshauri wake mwandamizi zaidi tangu mwaka 2005.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/article/idUSKBN27M279?mod=related&channelName=credit-rss |title=Who is Lebanon's Gebran Bassil? |website=Reuters |date=6 November 2020 }}</ref> Alizaliwa mjini Batroun, Bassil alijiunga na chama cha FPM na kuwa mwanaharakati mashuhuri ndani yake. Aligombea katika uchaguzi mkuu wa mwaka Uchaguzi mkuu wa Lebanon wa 2005 na [[Uchaguzi mkuu wa Lebanon wa 2009|2009]], na aliteuliwa kuwa Wizara ya Mawasiliano ya Simu katika Serikali ya Kwanza ya Saad Hariri. Mnamo mwaka 2011, Bassil na mawaziri wote wa upinzani walitangaza kujiuzulu kwao, hatua iliyopelekea kuanguka kwa serikali.<ref>{{Rejea tovuti|last=Mansour|first=Aiman|title=The collapse of Lebanon: Scenarios for the future|url=https://www.jns.org/opinion/the-collapse-of-lebanon-scenarios-for-the-future/|access-date=2021-10-03|website=JNS.org|date=5 September 2021 |language=en-US}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mwanasiasa}} {{BD|1970||Bassil, Gebran Gerge}} [[Jamii:Wanasiasa wa Lebanoni]] 7mjq7ttrpqfewog8rvwlf07b5icum8o Anwar al-Fatayri 0 239581 1567055 1555107 2026-06-07T09:17:35Z Riccardo Riccioni 452 1567055 wikitext text/x-wiki '''Anwar Habib al-Fatayri''' (Februari 1946 – 9 Februari 1989) alikuwa mwanasiasa wa [[Lebanoni]] wa jamii ya [[Wadruzi]] na kamanda wa ngazi ya chini wa jeshi la [[People's Liberation Army (Lebanon)|People's Liberation Army]] ambaye aliuawa kwa mauaji ya kisiasa mnamo tarehe 9 Februari 1989.<ref name=":0">{{Citation |title=#فيديو_الأنباء: تيمور جنبلاط يزيح الستارة عن تمثال الشهيد أنور الفطايري |url=https://www.youtube.com/watch?v=3RjgUQGIuzM |language=en |access-date=2022-03-14}}</ref><ref>Rabah, ''Conflict on Mount Lebanon: The Druze, the Maronites and Collective Memory'' (2020), p. 254.</ref><ref>{{Citation |title=أنور الفطايري..شهيد الإيمان بلبنان الواحد المتنوع |url=https://www.youtube.com/watch?v=zrzrnVE2c98 |language=en |access-date=2022-03-14}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mwanasiasa}} {{BD|1946|1989|Al-Fatayri, Anwar Habib}} [[Jamii:Wanasiasa wa Lebanoni]] ewhexhdz5n0d8tkdl7ifut0hexwvp97 Browne Langrish 0 239608 1567022 1555144 2026-06-07T08:52:33Z Riccardo Riccioni 452 1567022 wikitext text/x-wiki '''Browne Langrish''' M.D. (alifariki 12 Novemba 1759) alikuwa daktari na mwandishi wa vitabu vya tiba wa [[Uingereza]]. == Maisha == Alizaliwa katika jimbo la Hampshire na awali alifunzwa kama mpasuaji. Mwaka 1733 alikuwa akifanya kazi ya tiba huko Petersfield, Hampshire. Tarehe 25 Julai 1734 alikubaliwa kama “extra licentiate” wa Royal College of Physicians na akaanza kufanya kazi kama daktari wa tiba (physician). Alichaguliwa kuwa mwanachama wa Fellow of the Royal Society tarehe 16 Mei 1734, na baadaye alifanya kazi mjini [[Winchester]]. Alipata shahada ya M.D. mwaka 1748.<ref name="DNB">{{cite DNB|wstitle=Langrish, Browne|volume=32}}</ref> Langrish alifariki huko Basingstoke, Hampshire, akazikwa katika Kanisa Kuu la Winchester tarehe 28 Novemba 1769. == Kazi zake == Langrish alichapisha kitabu ''A New Essay on Muscular Motion'' (1733), ambapo alijadili muundo wa misuli na mchakato wa kukaza kwa misuli (muscular contraction). Mwaka 1735 alichapisha ''The Modern Theory and Practice of Physic'', kilichojumuisha uchunguzi wa kitabibu na majaribio ya awali ya kliniki. Alifanya pia majaribio ya kuchambua kinyesi (excreta) na kuchunguza damu. Mwaka 1746 alichapisha ''Physical Experiments on Brutes, in order to discover a safe and easy Method of dissolving Stone in the Bladder'', ambapo alijaribu mbinu za kutibu mawe kwenye kibofu cha mkojo. Alifanya pia majaribio kuhusu maji ya cherry laurel na akapendekeza kuwa kioevu hicho chenye sumu kinaweza kutumika kitabibu. == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|mwaka usiojulikana|1759}} [[Jamii:Watu wa Uingereza]] sr3dk6qgiz7ock4goewh2kpclb1z1pn Benjamin Lentaigne 0 239627 1567052 1555174 2026-06-07T09:13:41Z Riccardo Riccioni 452 1567052 wikitext text/x-wiki '''Benjamin Lentaigne''' (alizaliwa Ufaransa, 1773) alikuwa mfuasi wa mfalme (Royalist) na msaidizi thabiti wa Mfalme [[Louis XVI]], alilazimika kukimbilia [[Uingereza]] akiwa na umri wa miaka 19.<ref name=fitz>{{Cite book|url=[https://archive.org/stream/historyofdublinc00fitz#page/180/|title=History](https://archive.org/stream/historyofdublinc00fitz#page/180/|title=History) of the Dublin Catholic Cemeteries|last=Fitzpatrick|first=William John|date=1900|publisher=Dublin|page=180}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1773|karne ya 19}} [[Jamii:Wanasiasa wa Ufaransa]] kmvpp2q9snu9srnq4zq1de96h4j5i46 Archibald Richardson (mpasuaji) 0 239713 1567019 1555337 2026-06-07T08:50:50Z Riccardo Riccioni 452 1567019 wikitext text/x-wiki '''Archibald Richardson''' alikuwa Daktari wa Serikali wa [[Eire|Ireland]] wa kwanza mwaka 1774.<ref name=camer>[[Charles Cameron (physician)|Cameron, Sir Charles A.]] (1886) [[https://archive.org/stream/b21443348#page/106/mode/2up/](https://archive.org/stream/b21443348#page/106/mode/2up/) ''History of the Royal College of Surgeons in Ireland, and of the Irish Schools of Medicine &c''] Dublin: Fannin & Co. uk. 106.</ref> Richardson alikuwa miongoni mwa madaktari 49 (physicians na chirurgeons) walioonyesha hadharani uungaji mkono wao kwa ujenzi wa Bafu ya Umma (Public Bath) mjini Dublin mnamo Mei 1771, na walimteua Achmet Borumborad kama mtu mwenye sifa za kutosha kuongoza mradi huo.<ref name = FJc>{{Cite news |date=1771-05-04|title=The Approbation of the Physicians...|newspaper=[[Freeman's Journal]]|language=en|pages=3}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|karne ya 18|mwaka usiojulikana}} [[Jamii:Watu wa Ireland]] 53i92195klmgdj3keqhrzdiakvs4lja Arthur Winton 0 239753 1567020 1555399 2026-06-07T08:51:20Z Riccardo Riccioni 452 1567020 wikitext text/x-wiki '''Arthur Winton''' alikuwa mpasuaji katika Meath Hospital hadi mwaka 1790. Baada ya hapo alirithiwa na Solomon Richards.<ref name=camer>[[Charles Cameron (physician)|Cameron, Sir Charles A.]] (1886) [[https://archive.org/stream/b21443348#page/322/mode/2up/](https://archive.org/stream/b21443348#page/322/mode/2up/) ''History of the Royal College of Surgeons in Ireland, and of the Irish Schools of Medicine &c''] Dublin: Fannin & Co. pp. 322–323.</ref><ref name=":O'Brien">{{Cite book|url=[http://www.eoinobrien.org/wp-content/uploads/2008/12/a-day-in-georgian-day-by-eoin-obrien1978.pdf|title=A](http://www.eoinobrien.org/wp-content/uploads/2008/12/a-day-in-georgian-day-by-eoin-obrien1978.pdf|title=A) Day in Georgian Dublin|last=O'Brien|first=Eoin|publisher=|year=|isbn=|location=|pages=}} katika ''Essays in Honour of J. D. H. Widdess''. E. O'Brien (Mhariri) (1978) Dublin: Cityview Press. pp. 157–184 (uk. 161–165).</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|karne ya 18|mwaka usiojulikana}} [[Jamii:Watu wa Ireland]] 4a26ggftnd0w1cl80j2kqgm74ab453g Margarita Vargas 0 240033 1567050 1558956 2026-06-07T09:11:18Z Riccardo Riccioni 452 1567050 wikitext text/x-wiki '''Margarita María de Santa Teresita Vargas Gaviria''' anayejulikana zaidi kwa jina la kisanii '''Margarita La Diosa de la Cumbia''', ni mwimbaji kutoka [[Kolombia]]-[[Meksiko]].<ref>[[http://www.lastfm.es/music/Margarita+La+Diosa+De+La+Cumbia/+wiki](http://www.lastfm.es/music/Margarita+La+Diosa+De+La+Cumbia/+wiki) Wasifu wa Margarita Vargas] {{in lang|es}}</ref><ref>[[http://www.tvnotas.com.mx/2012/10/23/C-40930-margarita-la-diosa-de-la-cumbia-he-sufrido-pero-no-me-arrepiento-de-nada.php](http://www.tvnotas.com.mx/2012/10/23/C-40930-margarita-la-diosa-de-la-cumbia-he-sufrido-pero-no-me-arrepiento-de-nada.php) Mahojiano na Margarita Vargas] {{in lang|es}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mwanamuziki}} [[Jamii:Waimbaji wa Kolombia]] [[Jamii:Waimbaji wa Meksiko]] neo9jfykq4bgm5mpep4qo6mqwj7ygtc The Amazing Acro-Cats 0 240049 1567051 1558993 2026-06-07T09:12:10Z Riccardo Riccioni 452 1567051 wikitext text/x-wiki '''The Amazing Acro-cats''' ni kikundi cha sarakasi (circus troupe) kinachojumuisha paka wa kufugwa pamoja na wanyama wengine wadogo wachache, kilichoanzishwa na mkufunzi wa wanyama Samantha Martin mjini [[Chicago, Illinois]]. Mojawapo ya maonyesho yao maarufu ni bendi ya muziki iitwayo '''Rock-Cats'''. Kikundi hiki, ambacho sasa kinatoka Griffin, Georgia, husafiri na kufanya maonyesho katika sehemu nyingi za [[Marekani]] kwa sehemu kubwa ya mwaka.<ref name=Acro-Cats_relocation>{{cite web |url=[https://myemail.constantcontact.com/News-from-Amazing-Acro-Cats-.html?soid=1107495579012&aid=yTWNBWbwbo0](https://myemail.constantcontact.com/News-from-Amazing-Acro-Cats-.html?soid=1107495579012&aid=yTWNBWbwbo0) |title=Amazing Acro-Cats Mewsletter: Meowy Manor Mews |publisher=Acro-Cats |date=2017 |accessdate=20 Januari 2019}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:watu wa Marekani]] 1hqujryvo3zrrwcg1eviv80ym6biq80 Bonnie Judd 0 240074 1567046 1559026 2026-06-07T09:08:49Z Riccardo Riccioni 452 1567046 wikitext text/x-wiki '''Bonnie Judd''' ni mkufunzi wa wanyama kutoka [[Kanada]] anayejulikana kwa kufundisha mbwa kuigiza katika filamu na matangazo ya biashara. Yeye ni mwanzilishi na mmiliki wa kampuni iitwayo Canine Co-Stars, iliyoko Aldergrove, British Columbia, Kanada, katika eneo la Fraser Valley.<ref name="star">{{Cite news |url=[https://www.aldergrovestar.com/entertainment/fraser-valley-pup-trained-in-aldergrove-co-stars-in-a-dogs-journey/](https://www.aldergrovestar.com/entertainment/fraser-valley-pup-trained-in-aldergrove-co-stars-in-a-dogs-journey/) |title=Pup trained in Aldergrove debuts on big screen |last=Grochowski |first=Sarah |date=17 Mei 2019 |work=Aldergrove Star |access-date=7 Julai 2019 |language=en-US}}</ref> Kupitia kampuni hiyo, amefundisha mbwa pamoja na wanyama wengine mbalimbali, wakiwemo nyani na kasa, ili waweze kuigiza katika filamu. == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu wa Kanada]] [[Jamii:Watu walio hai]] socpxr3ww6pc3cl6kz4mone2k2uk3xk Martini Maccomo 0 240108 1567017 1559136 2026-06-07T08:49:33Z Riccardo Riccioni 452 1567017 wikitext text/x-wiki '''Martini Maccomo''' (alifariki 11 Januari 1871) alikuwa mkufunzi wa simba katika Uingereza ya enzi ya [[Viktoria wa Uingereza|malkia Viktoria]]. Alitumbuiza na maonesho ya wanyama ya William Manders (mkusanyiko wa wanyama) kuanzia takribani mwaka 1854 na baadaye akawa kivutio kikuu cha kikundi hicho hadi kifo chake. == Kazi yake == Maccomo alikuwa akifanya maonesho ya kudhibiti wanyama wakali, hasa simba na chui, ndani ya kizimba. Maonesho yake yalihusisha kuwafuatia wanyama hao ndani ya zizi kwa kutumia: * mijeledi (whips) * bastola (pistols) * glavu za kupigania (knuckledusters)<ref>{{Rejea tovuti |title=The story of Martini Maccomo, a black lion tamer in Sunderland - Primary History |url=[https://www.nasbtt.org.uk/the-story-of-martini-maccomo-a-black-lion-tamer-in-sunderland-primary-history/](https://www.nasbtt.org.uk/the-story-of-martini-maccomo-a-black-lion-tamer-in-sunderland-primary-history/) |access-date=2025-02-15 |website=NASBTT |language=en-GB}}</ref> Maonesho yake yalijulikana kwa hatari kubwa, na mara nyingi mashambulizi ya wanyama dhidi yake yaliandikwa katika magazeti ya wakati huo. == Taswira na umaarufu == Maccomo alionyeshwa wakati mwingine kama “'''noble savage'''” akiwa amevaa mavazi ya “Kiafrika” ya kistarehe ya kimasimulizi ya Wazungu, ingawa baadaye aliacha taswira hiyo ya kimtazamo wa kibeberu. Alijulikana pia kwa: * utulivu wake mkubwa ndani ya uwanja wa maonesho * tabia yake ya upole nje ya kazi == Kifo == Maccomo alifariki mwaka 1871 mjini [[Sunderland]], Uingereza.<ref>{{Rejea tovuti |date=2021-01-16 |title=Looking Back: Death of Maccomo, the lion-tamer |url=[https://www.darlingtonandstocktontimes.co.uk/lookingback/19011981.looking-back-death-maccomo-lion-tamer/](https://www.darlingtonandstocktontimes.co.uk/lookingback/19011981.looking-back-death-maccomo-lion-tamer/) |access-date=2025-02-15 |website=Darlington and Stockton Times |language=en}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|mwaka usiojulikana|1871}} [[Jamii:Watu wa Uingereza]] 832g5lcdbcptw3zjfrvc5bdsulltoej Kisiwa cha Kala 0 240313 1566878 1566613 2026-06-06T12:22:04Z Mokeyz14 89989 1566878 wikitext text/x-wiki [[File:KIsiwa cha Kala.flac|thumb|Kala Island]] '''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[visiwa]] vya [[mkoa wa Rukwa]], [[magharibi]] mwa [[Tanzania]]. Kinapatikana katika [[ziwa Tanganyika]]. ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] == Marejeo == {{reflist}} ==Viungo vya nje== * [http://www.geonames.org Geonames.org] {{mbegu-jio-rukwa}} [[Jamii:Visiwa vya Tanzania]] [[Jamii:Mkoa wa Rukwa]] [[Jamii:Ziwa Tanganyika]] mx3t4ldg037wzjj0kkd8jd5mcl8gjj3 Kisiwa cha Kalela 0 240324 1566881 1566624 2026-06-06T12:24:12Z Mokeyz14 89989 1566881 wikitext text/x-wiki [[File:KALELA.flac|thumb|Kisiwa cha Kalela]] '''{{PAGENAME}}''' (pia: '''Magambo''') ni kati ya [[visiwa]] vya [[mkoa wa Kigoma]], [[magharibi]] mwa [[Tanzania]]. Kinapatikana katika [[ziwa Tanganyika]]. ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] == Marejeo == {{reflist}} ==Viungo vya nje== * [http://www.geonames.org Geonames.org] {{mbegu-jio-kigoma}} [[Jamii:Visiwa vya Tanzania]] [[Jamii:Mkoa wa Kigoma]] [[Jamii:Ziwa Tanganyika]] 3llm9mdgavgq4krigdu440azpl74ye6 Kisiwa cha Mwana wa Mwana 0 240402 1566912 2026-06-06T12:56:07Z Riccardo Riccioni 452 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Kisiwa cha Mwana wa Mwana''' ni kati ya [[visiwa]] vya [[Unguja Kaskazini 'A'|wilaya ya Kaskazini A]], [[mkoa wa Unguja Kaskazini]], [[Zanzibar]], nchini [[Tanzania]], ambacho kinapatikana katika [[Bahari ya Hindi]]. Ni sehemu ya [[kata]] ya [[Mtakuja (Unguja Kaskazini)|Mtakuja]]. ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] * [[Funguvisiwa la Zanzibar]] ==Tanbihi== {{reflist}} ==Viungo vya nje== * [http://www.geonames.org Geonames.org] {{mbegu...' 1566912 wikitext text/x-wiki '''Kisiwa cha Mwana wa Mwana''' ni kati ya [[visiwa]] vya [[Unguja Kaskazini 'A'|wilaya ya Kaskazini A]], [[mkoa wa Unguja Kaskazini]], [[Zanzibar]], nchini [[Tanzania]], ambacho kinapatikana katika [[Bahari ya Hindi]]. Ni sehemu ya [[kata]] ya [[Mtakuja (Unguja Kaskazini)|Mtakuja]]. ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] * [[Funguvisiwa la Zanzibar]] ==Tanbihi== {{reflist}} ==Viungo vya nje== * [http://www.geonames.org Geonames.org] {{mbegu-jio-unguja}} [[Jamii:Visiwa vya Tanzania]] [[Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi]] [[Jamii:Mkoa wa Kaskazini Unguja]] hv126nz5xbz2904yrngr7jx131k7d0j Kisiwa cha Mtangani 0 240403 1566938 2026-06-06T13:14:33Z Riccardo Riccioni 452 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[visiwa]] vya [[wilaya ya Mkoani]], [[mkoa wa Pemba Kusini]], [[Zanzibar]], nchini [[Tanzania]], ambacho kinapatikana katika [[Bahari ya Hindi]] karibu na [[Pemba (kisiwa)|Pemba]]. ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] * [[Funguvisiwa la Zanzibar]] == Marejeo == {{reflist}} {{mbegu-jio-pemba}} [[Jamii:Visiwa vya Tanzania]] [[Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi]] [[Jamii:wilaya ya Mkoani]] [[Jamii:Zanzibar]]' 1566938 wikitext text/x-wiki '''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[visiwa]] vya [[wilaya ya Mkoani]], [[mkoa wa Pemba Kusini]], [[Zanzibar]], nchini [[Tanzania]], ambacho kinapatikana katika [[Bahari ya Hindi]] karibu na [[Pemba (kisiwa)|Pemba]]. ==Tazama pia== * [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]] * [[Funguvisiwa la Zanzibar]] == Marejeo == {{reflist}} {{mbegu-jio-pemba}} [[Jamii:Visiwa vya Tanzania]] [[Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi]] [[Jamii:wilaya ya Mkoani]] [[Jamii:Zanzibar]] bqr6eu8qid0resg6e8uim2aqjdkcvc2 Kisiwa cha Mesali 0 240404 1566954 2026-06-06T13:21:57Z Riccardo Riccioni 452 Riccardo Riccioni moved page [[Kisiwa cha Mesali]] to [[Kisiwa cha Misali]] over redirect: usahihi wa jina 1566954 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Kisiwa cha Misali]] s2tmuke2yrf0h4xivejj1dkit6n4dt5 Majadiliano ya mtumiaji:Kasseemsdreamz 3 240405 1566960 2026-06-06T14:02:29Z Husseyn Issa 44885 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '{{Karibu}} ~~~~' 1566960 wikitext text/x-wiki {{Karibu}} '''[[Mtumiaji:Husseyn Issa|Husseyn Issa]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Husseyn Issa|majadiliano]])''' 14:02, 6 Juni 2026 (UTC) sgxfzwx3m04y5f0c7d5ldvmfhfg4db7 Saïkati 0 240406 1566977 2026-06-06T15:14:16Z Family 001 70423 Nimeanzisha makala mpya 1566977 wikitext text/x-wiki '''Saïkati''' ni filamu ya nchini [[Kenya]] ya mwaka 1992 iliyoongozwa na mtengeneza filamu Anne Mungai. Hii ilikuwa filamu ndefu ya kwanza ya tamthilia kutengenezwa na mtengeneza filamu mwanamke mwenye makazi yake jijini [[Nairobi]].<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.tz/books?id=ZORwDwAAQBAJ&pg=PA316&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=A Companion to African Cinema|last=Harrow|first=Kenneth W.|last2=Garritano|first2=Carmela|date=2018-12-27|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-119-10031-7|language=en}}</ref> == Kisa == Mwanamke mdogo wa Kimasai amepangiwa mustakabali wa maisha yake na ndugu zake ili aolewe na mtoto wa chifu. Hata hivyo, anapanga kujiendeleza kupitia elimu. Anatoroka kijijini ili kutafuta maisha bora katika jiji kuu la Nairobi, ambako anakabiliana na changamoto kadhaa.<ref>{{Cite web|title=Saïkati the Enkabanni|url=https://africultures.com/saikati-the-enkabanni-5392/|work=Africultures|date=1999-04-30|accessdate=2026-06-06|language=fr-FR|author=Olivier Barlet}}</ref><ref>{{Citation|title=Saïkati (1999) {{!}} MUBI|url=https://mubi.com/en/us/films/saikati|language=en|access-date=2026-06-06}}</ref><ref>{{Cite web|title=SPLA {{!}} Saïkati the flying doctor|url=https://www.spla.pro/ficha.filme.saikati-the-flying-doctor.282.html|work=Spla|accessdate=2026-06-06|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Saïkati (Film, 1992) – Synopsis, Cast & Crew|url=https://filamu.org/movie/saikati/|work=Filamu|accessdate=2026-06-06|language=en-GB}}</ref> == Waigizaji == * Esther Muthee * Regina Macharia * Eric Babu * Anthony Njuguna == Marejeo == <references /> == Marejeo ya Nje == [[imdbtitle:0217027|Saïkati (1992) - IMDb]] [[Jamii:Africa Film Cinema Tanzania 2026]] [[Jamii:Filamu za 1992]] [[Jamii:Filamu kwa lugha]] c4tn8xwr57y4gsnjielhlxh7fe5v2y1 1566985 1566977 2026-06-06T18:50:00Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 4 template(s) replaced. 1566985 wikitext text/x-wiki '''Saïkati''' ni filamu ya nchini [[Kenya]] ya mwaka 1992 iliyoongozwa na mtengeneza filamu Anne Mungai. Hii ilikuwa filamu ndefu ya kwanza ya tamthilia kutengenezwa na mtengeneza filamu mwanamke mwenye makazi yake jijini [[Nairobi]].<ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.co.tz/books?id=ZORwDwAAQBAJ&pg=PA316&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=A Companion to African Cinema|last=Harrow|first=Kenneth W.|last2=Garritano|first2=Carmela|date=2018-12-27|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-119-10031-7|language=en}}</ref> == Kisa == Mwanamke mdogo wa Kimasai amepangiwa mustakabali wa maisha yake na ndugu zake ili aolewe na mtoto wa chifu. Hata hivyo, anapanga kujiendeleza kupitia elimu. Anatoroka kijijini ili kutafuta maisha bora katika jiji kuu la Nairobi, ambako anakabiliana na changamoto kadhaa.<ref>{{Rejea tovuti|title=Saïkati the Enkabanni|url=https://africultures.com/saikati-the-enkabanni-5392/|work=Africultures|date=1999-04-30|accessdate=2026-06-06|language=fr-FR|author=Olivier Barlet}}</ref><ref>{{Citation|title=Saïkati (1999) {{!}} MUBI|url=https://mubi.com/en/us/films/saikati|language=en|access-date=2026-06-06}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=SPLA {{!}} Saïkati the flying doctor|url=https://www.spla.pro/ficha.filme.saikati-the-flying-doctor.282.html|work=Spla|accessdate=2026-06-06|language=en}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Saïkati (Film, 1992) – Synopsis, Cast & Crew|url=https://filamu.org/movie/saikati/|work=Filamu|accessdate=2026-06-06|language=en-GB}}</ref> == Waigizaji == * Esther Muthee * Regina Macharia * Eric Babu * Anthony Njuguna == Marejeo == <references /> == Marejeo ya Nje == [[imdbtitle:0217027|Saïkati (1992) - IMDb]] [[Jamii:Africa Film Cinema Tanzania 2026]] [[Jamii:Filamu za 1992]] [[Jamii:Filamu kwa lugha]] hmpf9p0k60gymio9gsz07csj2b0qn87 1567002 1566985 2026-06-07T08:23:44Z Riccardo Riccioni 452 1567002 wikitext text/x-wiki '''Saïkati''' ni filamu ya nchini [[Kenya]] ya mwaka 1992 iliyoongozwa na mtengeneza filamu Anne Mungai. Hii ilikuwa filamu ndefu ya kwanza ya tamthilia kutengenezwa na mtengeneza filamu mwanamke mwenye makazi yake jijini [[Nairobi]].<ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.co.tz/books?id=ZORwDwAAQBAJ&pg=PA316&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=A Companion to African Cinema|last=Harrow|first=Kenneth W.|last2=Garritano|first2=Carmela|date=2018-12-27|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-119-10031-7|language=en}}</ref> == Kisa == Mwanamke mdogo wa Kimasai amepangiwa mustakabali wa maisha yake na ndugu zake ili aolewe na mtoto wa chifu. Hata hivyo, anapanga kujiendeleza kupitia elimu. Anatoroka kijijini ili kutafuta maisha bora katika jiji kuu la Nairobi, ambako anakabiliana na changamoto kadhaa.<ref>{{Rejea tovuti|title=Saïkati the Enkabanni|url=https://africultures.com/saikati-the-enkabanni-5392/|work=Africultures|date=1999-04-30|accessdate=2026-06-06|language=fr-FR|author=Olivier Barlet}}</ref><ref>{{Citation|title=Saïkati (1999) {{!}} MUBI|url=https://mubi.com/en/us/films/saikati|language=en|access-date=2026-06-06}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=SPLA {{!}} Saïkati the flying doctor|url=https://www.spla.pro/ficha.filme.saikati-the-flying-doctor.282.html|work=Spla|accessdate=2026-06-06|language=en}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Saïkati (Film, 1992) – Synopsis, Cast & Crew|url=https://filamu.org/movie/saikati/|work=Filamu|accessdate=2026-06-06|language=en-GB}}</ref> == Waigizaji == * Esther Muthee * Regina Macharia * Eric Babu * Anthony Njuguna == Marejeo == <references /> == Viungo vya Nje == *[[imdbtitle:0217027|Saïkati (1992) - IMDb]] [[Jamii:Africa Film Cinema Tanzania 2026]] [[Jamii:Filamu za 1992]] [[Jamii:Filamu za Kenya]] s53dtn2scehhppphg7nolof955m11l5 Ziwa Kariba 0 240407 1566981 2026-06-06T16:23:16Z Abdulkarim Bakar Khamis 79871 kuunda ukurasa mpya 1566981 wikitext text/x-wiki {{Infobox lake | name = Ziwa Kariba | image = | caption = Mwonekano wa Ziwa Kariba | location = [[Zambia]] na [[Zimbabwe]] | lake_type = Ziwa la bandia | inflow = [[Mto Zambezi]] | outflow = [[Mto Zambezi]] | basin_countries = Zambia, Zimbabwe | length = km 223 | width = km 40 | area = km2 5580 | volume = km3 180 | max-depth = m 97 | elevation = m 479 | islands = Chete, Chikanka, Sekula na vingine }} '''Ziwa Kariba''' ni ziwa la bandia lililopo katika [[Mto Zambezi]] mpakani mwa [[Zambia]] na [[Zimbabwe]]. Ni mojawapo ya maziwa makubwa zaidi ya bandia duniani kwa ujazo wa maji na eneo la uso wake. Ziwa hilo liliundwa kufuatia ujenzi wa [[:en:Kariba,_Zimbabwe|Bwawa la Kariba]], ambalo lilikamilishwa mwaka 1959 kwa lengo la kuzalisha umeme wa maji kwa nchi hizo mbili. Ziwa Kariba ni rasilimali muhimu kwa uzalishaji wa umeme, uvuvi, utalii, uhifadhi wa mazingira na usafiri wa majini katika kusini mwa Afrika. Aidha, limekuwa na mchango mkubwa katika maendeleo ya kiuchumi ya [[Zambia]] na [[Zimbabwe]] tangu kuanzishwa kwake. == Jiografia == Ziwa Kariba lina urefu wa takribani kilomita 223 na upana unaofikia kilomita 40 katika sehemu zake pana zaidi. Lina eneo la uso la kilomita za mraba 5,580 na uwezo wa kuhifadhi takribani kilomita za ujazo 180 za maji. Lipo katika Bonde la [[Zambezi]] na limezungukwa na milima, mabonde na maeneo ya savana yanayopatikana katika nchi za [[Zambia]] na [[Zimbabwe]]. Kiwango chake cha maji hutegemea mvua zinazonyesha katika maeneo ya juu ya bonde la Mto Zambezi. Visiwa kadhaa vinapatikana ndani ya ziwa hilo, vikiwemo: * Kisiwa cha Chete * Kisiwa cha Chikanka * Kisiwa cha Sekula Visiwa hivi ni makazi ya wanyamapori na maeneo muhimu kwa uhifadhi wa mazingira. == Historia == Mpango wa kujenga Bwawa la Kariba ulianzishwa katika miaka ya 1950 wakati wa utawala wa Shirikisho la [[Rhodesia]] na [[Nyasaland]]. Ujenzi ulianza mwaka 1955 na kukamilika mwaka 1959. Kufungwa kwa bwawa kulisababisha maji ya [[Mto Zambezi]] kujikusanya na kuunda Ziwa Kariba. Mchakato wa kujaza ziwa uliendelea kwa miaka kadhaa hadi kufikia kiwango chake kikubwa mwanzoni mwa miaka ya 1960. Ujenzi wa bwawa na kuundwa kwa ziwa uliathiri maelfu ya wakazi wa jamii ya Tonga waliokuwa wanaishi katika Bonde la Zambezi. Takribani watu 57,000 walihamishwa kutoka maeneo yaliyofunikwa na maji kwenda maeneo mengine ya [[Zambia]] na [[Zimbabwe]]. == Operesheni Noah == Kuundwa kwa ziwa kulitishia maisha ya maelfu ya wanyama waliokuwa wamekwama katika maeneo yaliyofurika. Ili kuokoa wanyama hao, operesheni maalumu iliyoitwa '''Operesheni Noah''' ilianzishwa. Katika operesheni hiyo, maafisa wa wanyamapori waliwaokoa maelfu ya wanyama wakiwemo: * [[Tembo]] * [[Simba]] * [[Swala]] * [[Nyani]] * [[Ngiri]] * [[Chui]] Operesheni Noah imebaki kuwa mojawapo ya juhudi kubwa zaidi za uokoaji wa wanyamapori kuwahi kufanyika duniani. == Ikolojia == [[Faili:KaribaDam.jpg|thumb|Ziwa Kariba]] Ziwa Kariba lina mfumo mkubwa wa ikolojia unaounga mkono aina nyingi za viumbe hai. === [[Samaki]] === Zaidi ya aina 40 za samaki zinapatikana katika ziwa hilo. Miongoni mwa samaki wanaovuliwa kwa wingi ni: * [[Dagaa|Kapenta]] (''Limnothrissa miodon'') * Tigerfish (''Hydrocynus vittatus'') * Bream Samaki aina ya kapenta waliletwa kutoka [[Ziwa Tanganyika]] katika miaka ya 1960 na baadaye wakawa msingi wa sekta ya uvuvi wa kibiashara katika Ziwa Kariba. === [[Wanyamapori|Wanyama pori]] === Maeneo yanayozunguka ziwa hilo yana utajiri mkubwa wa wanyamapori. Wanyama wanaopatikana kwa wingi ni pamoja na: * [[Ndovu|Tembo]] wa Afrika * [[Nyati wa Afrika|Nyati]] * [[Viboko]] * [[Mamba (mnyama)|Mamba]] wa Nile * [[Simba]] * [[Chui]] * [[Fisi]] Pia kuna mamia ya aina za ndege wa majini na ndege wahamiaji wanaotegemea mazingira ya ziwa hilo. == [[Uchumi]] == === Uzalishaji wa [[umeme]] === Umuhimu mkubwa wa Ziwa Kariba unatokana na uzalishaji wa umeme wa maji kupitia vituo vya nguvu vilivyopo katika Bwawa la Kariba. Kituo cha upande wa [[Zambia]] na kile cha upande wa [[Zimbabwe]] huzalisha sehemu kubwa ya umeme unaotumika katika nchi hizo mbili. === [[Uvuvi]] === Uvuvi ni shughuli muhimu ya kiuchumi katika Ziwa Kariba. Sekta ya kapenta pekee huajiri maelfu ya watu katika shughuli za: * [[Uvuvi]] * Usafirishaji * Uchakataji wa samaki * Biashara ya samaki === [[Utalii]] === Ziwa Kariba ni mojawapo ya maeneo maarufu ya utalii katika kusini mwa Afrika. Vivutio vya utalii ni pamoja na: * [[Safari]] za mashua * Uvuvi wa michezo * Kuangalia wanyamapori * Kupiga picha za mazingira * Ziara za Bwawa la Kariba Miji ya Kariba nchini Zimbabwe na Siavonga nchini Zambia ni vituo muhimu vya utalii katika eneo hilo. == Changamoto za mazingira == Katika miongo ya hivi karibuni, Ziwa Kariba limekabiliwa na changamoto mbalimbali za mazingira, ikiwemo: * Mabadiliko ya tabianchi * Kupungua kwa kiwango cha maji * Uvuvi kupita kiasi katika baadhi ya maeneo * [[Uchafuzi wa mazingira]] * Kuenea kwa mimea vamizi ya majini Mabadiliko ya kiwango cha maji yanaweza kuathiri uzalishaji wa umeme na shughuli za kiuchumi zinazotegemea ziwa hilo. == Umuhimu wa kikanda == Ziwa Kariba ni rasilimali ya kimkakati kwa nchi za Zambia na Zimbabwe. Mbali na uzalishaji wa umeme, ziwa hilo linachangia usalama wa chakula, ajira, biashara na maendeleo ya jamii zinazolizunguka. Kwa sababu hiyo, usimamizi endelevu wa ziwa hilo ni muhimu kwa maendeleo ya muda mrefu ya nchi hizo mbili. == Tazama pia == * [[:en:Kariba,_Zimbabwe|Bwawa la Kariba]] * [[Mto Zambezi]] * [[Zambia]] * [[Zimbabwe]] * [[Ziwa Tanganyika]] == Marejeo == {{Reflist}} == Viungo vya nje == * https://whc.unesco.org/ * https://www.zambeziriverauthority.com/ [[Jamii:Maziwa ya Zambia]] [[Jamii:Maziwa ya Zimbabwe]] [[Jamii:Mto Zambezi]] [[Jamii:AWC2026]] [[Jamii:Jiografia ya Afrika]] ``` [[Jamii:AWC 2026]] 38mknez901yl2vz8u9noh2bcvitfoqe 1567004 1566981 2026-06-07T08:30:06Z Riccardo Riccioni 452 1567004 wikitext text/x-wiki {{Infobox lake | name = Ziwa Kariba | image = | caption = Mwonekano wa Ziwa Kariba | location = [[Zambia]] na [[Zimbabwe]] | lake_type = Ziwa bandia | inflow = [[Mto Zambezi]] | outflow = [[Mto Zambezi]] | basin_countries = Zambia, Zimbabwe | length = km 223 | width = km 40 | area = km2 5580 | volume = km3 180 | max-depth = m 97 | elevation = m 479 | islands = Chete, Chikanka, Sekula na vingine }} '''Ziwa Kariba''' ni ziwa bandia lililopo katika [[Mto Zambezi]] mpakani mwa [[Zambia]] na [[Zimbabwe]]. Ni mojawapo ya maziwa makubwa zaidi ya bandia duniani kwa ujazo wa maji na eneo la uso wake. Ziwa hilo liliundwa kufuatia ujenzi wa [[Bwawa la Kariba]], ambalo lilikamilishwa mwaka 1959 kwa lengo la kuzalisha umeme wa maji kwa nchi hizo mbili. Ziwa Kariba ni rasilimali muhimu kwa uzalishaji wa umeme, uvuvi, utalii, uhifadhi wa mazingira na usafiri wa majini katika kusini mwa Afrika. Aidha, limekuwa na mchango mkubwa katika maendeleo ya kiuchumi ya Zambia na Zimbabwe tangu kuanzishwa kwake. == Jiografia == Ziwa Kariba lina urefu wa takribani kilomita 223 na upana unaofikia kilomita 40 katika sehemu zake pana zaidi. Lina eneo la uso la kilomita za mraba 5,580 na uwezo wa kuhifadhi takribani kilomita za ujazo 180 za maji. Lipo katika Bonde la [[mto Zambezi]] na limezungukwa na [[Mlima|milima]], mabonde na maeneo ya savana yanayopatikana katika nchi za Zambia na Zimbabwe. Kiwango chake cha maji hutegemea mvua zinazonyesha katika maeneo ya juu ya bonde la Mto Zambezi. Visiwa kadhaa vinapatikana ndani ya ziwa hilo, vikiwemo: * Kisiwa cha Chete * Kisiwa cha Chikanka * Kisiwa cha Sekula Visiwa hivyo ni makazi ya wanyamapori na maeneo muhimu kwa uhifadhi wa mazingira. == Historia == Mpango wa kujenga Bwawa la Kariba ulianzishwa katika miaka ya 1950 wakati wa utawala wa Shirikisho la [[Rhodesia]] na [[Nyasaland]]. Ujenzi ulianza mwaka 1955 na kukamilika mwaka 1959. Kufungwa kwa bwawa kulisababisha maji ya mto Zambezi kujikusanya na kuunda Ziwa Kariba. Mchakato wa kujaza ziwa uliendelea kwa miaka kadhaa hadi kufikia kiwango chake kikubwa mwanzoni mwa miaka ya 1960. Ujenzi wa bwawa na kuundwa kwa ziwa uliathiri maelfu ya wakazi wa jamii ya Watonga waliokuwa wanaishi katika Bonde la Zambezi. Takribani watu 57,000 walihamishwa kutoka maeneo yaliyofunikwa na maji kwenda maeneo mengine ya Zambia na Zimbabwe. == Operesheni Noah == Kuundwa kwa ziwa kulitishia maisha ya maelfu ya wanyama waliokuwa wamekwama katika maeneo yaliyofurika. Ili kuokoa wanyama hao, operesheni maalumu iliyoitwa ''Operesheni Noah'' ilianzishwa. Katika operesheni hiyo, maafisa wa [[wanyamapori]] waliwaokoa maelfu ya wanyama wakiwemo: * [[Tembo]] * [[Simba]] * [[Swala]] * [[Nyani]] * [[Ngiri]] * [[Chui]] Operesheni Noah imebaki kuwa mojawapo ya juhudi kubwa zaidi za uokoaji wa wanyamapori kuwahi kufanyika duniani. == Ikolojia == [[Faili:KaribaDam.jpg|thumb|Ziwa Kariba]] Ziwa Kariba lina mfumo mkubwa wa ikolojia unaounga mkono aina nyingi za viumbe hai. === [[Samaki]] === Zaidi ya aina 40 za samaki zinapatikana katika ziwa hilo. Miongoni mwa samaki wanaovuliwa kwa wingi ni: * [[Dagaa|Kapenta]] (''Limnothrissa miodon'') * Tigerfish (''Hydrocynus vittatus'') * Bream Samaki aina ya kapenta waliletwa kutoka [[Ziwa Tanganyika]] katika miaka ya 1960 na baadaye wakawa msingi wa sekta ya uvuvi wa kibiashara katika Ziwa Kariba. === Wanyamapori === Maeneo yanayozunguka ziwa hilo yana utajiri mkubwa wa wanyamapori. Wanyama wanaopatikana kwa wingi ni pamoja na: * [[Ndovu|Tembo]] wa Afrika * [[Nyati wa Afrika|Nyati]] * [[Viboko]] * [[Mamba (mnyama)|Mamba]] wa Nile * [[Simba]] * [[Chui]] * [[Fisi]] Pia kuna mamia ya aina za ndege wa majini na ndege wahamiaji wanaotegemea mazingira ya ziwa hilo. == [[Uchumi]] == === Uzalishaji wa [[umeme]] === Umuhimu mkubwa wa Ziwa Kariba unatokana na uzalishaji wa umeme wa maji kupitia vituo vya nguvu vilivyopo katika Bwawa la Kariba. Kituo cha upande wa [[Zambia]] na kile cha upande wa [[Zimbabwe]] huzalisha sehemu kubwa ya umeme unaotumika katika nchi hizo mbili. === [[Uvuvi]] === Uvuvi ni shughuli muhimu ya kiuchumi katika Ziwa Kariba. Sekta ya kapenta pekee huajiri maelfu ya watu katika shughuli za: * Uvuvi * Usafirishaji * Uchakataji wa samaki * Biashara ya samaki === [[Utalii]] === Ziwa Kariba ni mojawapo ya maeneo maarufu ya utalii katika kusini mwa Afrika. Vivutio vya utalii ni pamoja na: * [[Safari]] za mashua * Uvuvi wa michezo * Kuangalia wanyamapori * Kupiga picha za mazingira * Ziara za Bwawa la Kariba Miji ya Kariba nchini Zimbabwe na Siavonga nchini Zambia ni vituo muhimu vya utalii katika eneo hilo. == Changamoto za mazingira == Katika miongo ya hivi karibuni, Ziwa Kariba limekabiliwa na changamoto mbalimbali za mazingira, ikiwemo: * Mabadiliko ya tabianchi * Kupungua kwa kiwango cha maji * Uvuvi kupita kiasi katika baadhi ya maeneo * [[Uchafuzi wa mazingira]] * Kuenea kwa mimea vamizi ya majini Mabadiliko ya kiwango cha maji yanaweza kuathiri uzalishaji wa umeme na shughuli za kiuchumi zinazotegemea ziwa hilo. == Umuhimu wa kikanda == Ziwa Kariba ni rasilimali ya kimkakati kwa nchi za Zambia na Zimbabwe. Mbali na uzalishaji wa umeme, ziwa hilo linachangia usalama wa chakula, ajira, biashara na maendeleo ya jamii zinazolizunguka. Kwa sababu hiyo, usimamizi endelevu wa ziwa hilo ni muhimu kwa maendeleo ya muda mrefu ya nchi hizo mbili. == Tazama pia == * [[Ziwa Tanganyika]] == Marejeo == {{Reflist}} == Viungo vya nje == * https://whc.unesco.org/ * https://www.zambeziriverauthority.com/ {{mbegu-jio-Afrika}} [[Jamii:Maziwa ya Zambia]] [[Jamii:Maziwa ya Zimbabwe]] [[Jamii:Mto Zambezi]] [[Jamii:AWC2026]] [[Jamii:Jiografia ya Afrika]] [[Jamii:AWC 2026]] box1javoe10ve0dalg83yut69bg0n3f Mto unaovuka mipaka 0 240408 1566984 2026-06-06T18:37:15Z Maryam Saleh Abeid 79870 Transboundary river 1566984 wikitext text/x-wiki '''Mto wa mipakani''' ni [[mto]] unaovuka angalau [[mpaka]] mmoja wa kisiasa, ikiwa ni mpaka ndani ya nchi au mpaka wa kimataifa. [[Bangladesh]] ina idadi kubwa zaidi ya mito hii, kiwa na angalau mito mikuu 58 inayoingia nchini humo kutoka jamhuri ya [[India]], kijumuisha mito miwili mikubwa zaidi duniani, [[Brahmaputra]] na [[Ganges]]. Mto Naf ndio mto pekee unaotiririka kupitia [[Bangladesh]] hadi [[Myanmar]]. Madhara ya kihaidrolojia na kisiasa ya mito inayovuka mipaka muhimu ni makubwa. Mito ina madhara chanya kwa kuwa inabeba kiasi kikubwa cha mashapo, ambayo husaidia katika kujenga ardhi katika maeneo ya kinywa cha mto. Hata hivyo, mashapo haya huinua urefu wa vitanda vya mito, na hivyo kusababisha mafuriko. [[Mkataba wa kimataifa wa rasilimali za mimea kwa chakula na kilimo|Mikataba ya kimataifa]] inayotawala mgawanyo wa maji imesababisha migogoro tata ya kisiasa.<ref>{{Cite web|title=Wayback Machine|url=http://www.mea.gov.in/foreignrelation/bangladesh.pdf|work=www.mea.gov.in|accessdate=2026-06-06}}</ref> == Orodha ya mito mikuu ya kimataifa inayovuka mipaka == {| class="wikitable sortable" |+ !River !Length(km) !Countries |- |[[Amazon]] |6,500 |[[Brazil]] [[Colombia]] [[Peru]] |- |[[Brahmaputra]] |3,848 |[[Bangladesh]] [[China]] [[India]] |- |[[Colorado]] |2,333 |[[Mexico]] [[Marekani|United States]] |- |[[Columbia]] |2,000 |[[Canada]] [[Marekani|United States]] |- |[[Danube]] |2,860 | |- |[[Dnipro]] |2,200 | |- |[[Mto Daugava|Daugava]] |1,020 | |- |[[Euphrates]] |2,800 | |- |[[Ganga (mto)|Ganges]] |3,084 |[[Bangladesh]] [[India]] |- |Ichamati |334 |[[Bangladesh]] [[India]] |- |[[Indus]] |3,500 | |- |[[Mto Irrawaddy|Irrawaddy]] |2,210 | |- |[[Mekong]] |4,350 | |- |[[Meuse]] |925 | |- |[[Niger]] |4,180 | |- |[[Nile]] |7,088 | |- |[[Rhine]] |1,230 | |- |[[Rhône]] |813 | |- |[[Rio Grande]] |3,051 | |- |St. Lawrence |500 | |- |[[Tagus]] |1,007 | |- |[[Tigris]] |1,850 | |- |[[Yukon]] |3,190 | |- |[[Zambezi]] |2,474 | |} == Tazama pia == * Orodha ya mito inayovuka mpaka wa Bangladesh na India * Orodha ya mipaka ya kimataifa ya mito == Marejeo == == Viungo vya nje == [[Jamii:AWC 2026]] [[Jamii:WCZ Culture]] [[Jamii:Afrika]] 3ir42gmcw5wtafsj4wk0gyfio7j7iv1 1566986 1566984 2026-06-06T19:21:08Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1566986 wikitext text/x-wiki '''Mto wa mipakani''' ni [[mto]] unaovuka angalau [[mpaka]] mmoja wa kisiasa, ikiwa ni mpaka ndani ya nchi au mpaka wa kimataifa. [[Bangladesh]] ina idadi kubwa zaidi ya mito hii, kiwa na angalau mito mikuu 58 inayoingia nchini humo kutoka jamhuri ya [[India]], kijumuisha mito miwili mikubwa zaidi duniani, [[Brahmaputra]] na [[Ganges]]. Mto Naf ndio mto pekee unaotiririka kupitia [[Bangladesh]] hadi [[Myanmar]]. Madhara ya kihaidrolojia na kisiasa ya mito inayovuka mipaka muhimu ni makubwa. Mito ina madhara chanya kwa kuwa inabeba kiasi kikubwa cha mashapo, ambayo husaidia katika kujenga ardhi katika maeneo ya kinywa cha mto. Hata hivyo, mashapo haya huinua urefu wa vitanda vya mito, na hivyo kusababisha mafuriko. [[Mkataba wa kimataifa wa rasilimali za mimea kwa chakula na kilimo|Mikataba ya kimataifa]] inayotawala mgawanyo wa maji imesababisha migogoro tata ya kisiasa.<ref>{{Rejea tovuti|title=Wayback Machine|url=http://www.mea.gov.in/foreignrelation/bangladesh.pdf|work=www.mea.gov.in|accessdate=2026-06-06}}</ref> == Orodha ya mito mikuu ya kimataifa inayovuka mipaka == {| class="wikitable sortable" |+ !River !Length(km) !Countries |- |[[Amazon]] |6,500 |[[Brazil]] [[Colombia]] [[Peru]] |- |[[Brahmaputra]] |3,848 |[[Bangladesh]] [[China]] [[India]] |- |[[Colorado]] |2,333 |[[Mexico]] [[Marekani|United States]] |- |[[Columbia]] |2,000 |[[Canada]] [[Marekani|United States]] |- |[[Danube]] |2,860 | |- |[[Dnipro]] |2,200 | |- |[[Mto Daugava|Daugava]] |1,020 | |- |[[Euphrates]] |2,800 | |- |[[Ganga (mto)|Ganges]] |3,084 |[[Bangladesh]] [[India]] |- |Ichamati |334 |[[Bangladesh]] [[India]] |- |[[Indus]] |3,500 | |- |[[Mto Irrawaddy|Irrawaddy]] |2,210 | |- |[[Mekong]] |4,350 | |- |[[Meuse]] |925 | |- |[[Niger]] |4,180 | |- |[[Nile]] |7,088 | |- |[[Rhine]] |1,230 | |- |[[Rhône]] |813 | |- |[[Rio Grande]] |3,051 | |- |St. Lawrence |500 | |- |[[Tagus]] |1,007 | |- |[[Tigris]] |1,850 | |- |[[Yukon]] |3,190 | |- |[[Zambezi]] |2,474 | |} == Tazama pia == * Orodha ya mito inayovuka mpaka wa Bangladesh na India * Orodha ya mipaka ya kimataifa ya mito == Marejeo == == Viungo vya nje == [[Jamii:AWC 2026]] [[Jamii:WCZ Culture]] [[Jamii:Afrika]] aa169fj0ye323brzw23tvrckogmh3ro 1567005 1566986 2026-06-07T08:32:47Z Riccardo Riccioni 452 Riccardo Riccioni alihamisha ukurasa wa [[Transboundary river]] hadi [[Mto unaovuka mipaka]]: jina la Kiswahili 1566986 wikitext text/x-wiki '''Mto wa mipakani''' ni [[mto]] unaovuka angalau [[mpaka]] mmoja wa kisiasa, ikiwa ni mpaka ndani ya nchi au mpaka wa kimataifa. [[Bangladesh]] ina idadi kubwa zaidi ya mito hii, kiwa na angalau mito mikuu 58 inayoingia nchini humo kutoka jamhuri ya [[India]], kijumuisha mito miwili mikubwa zaidi duniani, [[Brahmaputra]] na [[Ganges]]. Mto Naf ndio mto pekee unaotiririka kupitia [[Bangladesh]] hadi [[Myanmar]]. Madhara ya kihaidrolojia na kisiasa ya mito inayovuka mipaka muhimu ni makubwa. Mito ina madhara chanya kwa kuwa inabeba kiasi kikubwa cha mashapo, ambayo husaidia katika kujenga ardhi katika maeneo ya kinywa cha mto. Hata hivyo, mashapo haya huinua urefu wa vitanda vya mito, na hivyo kusababisha mafuriko. [[Mkataba wa kimataifa wa rasilimali za mimea kwa chakula na kilimo|Mikataba ya kimataifa]] inayotawala mgawanyo wa maji imesababisha migogoro tata ya kisiasa.<ref>{{Rejea tovuti|title=Wayback Machine|url=http://www.mea.gov.in/foreignrelation/bangladesh.pdf|work=www.mea.gov.in|accessdate=2026-06-06}}</ref> == Orodha ya mito mikuu ya kimataifa inayovuka mipaka == {| class="wikitable sortable" |+ !River !Length(km) !Countries |- |[[Amazon]] |6,500 |[[Brazil]] [[Colombia]] [[Peru]] |- |[[Brahmaputra]] |3,848 |[[Bangladesh]] [[China]] [[India]] |- |[[Colorado]] |2,333 |[[Mexico]] [[Marekani|United States]] |- |[[Columbia]] |2,000 |[[Canada]] [[Marekani|United States]] |- |[[Danube]] |2,860 | |- |[[Dnipro]] |2,200 | |- |[[Mto Daugava|Daugava]] |1,020 | |- |[[Euphrates]] |2,800 | |- |[[Ganga (mto)|Ganges]] |3,084 |[[Bangladesh]] [[India]] |- |Ichamati |334 |[[Bangladesh]] [[India]] |- |[[Indus]] |3,500 | |- |[[Mto Irrawaddy|Irrawaddy]] |2,210 | |- |[[Mekong]] |4,350 | |- |[[Meuse]] |925 | |- |[[Niger]] |4,180 | |- |[[Nile]] |7,088 | |- |[[Rhine]] |1,230 | |- |[[Rhône]] |813 | |- |[[Rio Grande]] |3,051 | |- |St. Lawrence |500 | |- |[[Tagus]] |1,007 | |- |[[Tigris]] |1,850 | |- |[[Yukon]] |3,190 | |- |[[Zambezi]] |2,474 | |} == Tazama pia == * Orodha ya mito inayovuka mpaka wa Bangladesh na India * Orodha ya mipaka ya kimataifa ya mito == Marejeo == == Viungo vya nje == [[Jamii:AWC 2026]] [[Jamii:WCZ Culture]] [[Jamii:Afrika]] aa169fj0ye323brzw23tvrckogmh3ro 1567008 1567005 2026-06-07T08:38:32Z Riccardo Riccioni 452 1567008 wikitext text/x-wiki '''Mto unaovuka mipaka''' ni [[mto]] unaovuka angalau [[mpaka]] mmoja wa kisiasa, ikiwa ni mpaka ndani ya nchi au mpaka wa kimataifa. [[Bangladesh]] ina idadi kubwa zaidi ya mito hii, ikiwa na angalau mito mikuu 58 inayoingia nchini humo kutoka [[jamhuri]] ya [[India]], ikijumuisha mito miwili mikubwa zaidi duniani, [[Brahmaputra]] na [[Ganges]]. Mto Naf ndio mto pekee unaotiririka kupitia [[Bangladesh]] hadi [[Myanmar]]. Madhara ya kihidrolojia na kisiasa ya mito inayovuka mipaka muhimu ni makubwa. Mito ina madhara chanya kwa kuwa inabeba kiasi kikubwa cha mashapo, ambayo husaidia katika kujenga ardhi katika maeneo ya kinywa cha mto. Hata hivyo, mashapo haya huinua urefu wa vitanda vya mito, na hivyo kusababisha mafuriko. [[Mkataba wa kimataifa|Mikataba ya kimataifa]] inayotawala mgawanyo wa maji imesababisha migogoro tata ya kisiasa.<ref>{{Rejea tovuti|title=Wayback Machine|url=http://www.mea.gov.in/foreignrelation/bangladesh.pdf|work=www.mea.gov.in|accessdate=2026-06-06}}</ref> == Orodha ya mito mikuu ya kimataifa inayovuka mipaka == {| class="wikitable sortable" |+ !Mto !Urefu(km) !Nchi |- |[[Amazon]] |6,500 |[[Brazil]] [[Colombia]] [[Peru]] |- |[[Brahmaputra]] |3,848 |[[Bangladesh]] [[China]] [[India]] |- |[[Colorado]] |2,333 |[[Mexico]] [[Marekani|United States]] |- |[[Columbia]] |2,000 |[[Canada]] [[Marekani|United States]] |- |[[Danube]] |2,860 | |- |[[Dnipro]] |2,200 | |- |[[Mto Daugava|Daugava]] |1,020 | |- |[[Euphrates]] |2,800 | |- |[[Ganga (mto)|Ganges]] |3,084 |[[Bangladesh]] [[India]] |- |Ichamati |334 |[[Bangladesh]] [[India]] |- |[[Indus]] |3,500 | |- |[[Mto Irrawaddy|Irrawaddy]] |2,210 | |- |[[Mekong]] |4,350 | |- |[[Meuse]] |925 | |- |[[Niger]] |4,180 | |- |[[Nile]] |7,088 | |- |[[Rhine]] |1,230 | |- |[[Rhône]] |813 | |- |[[Rio Grande]] |3,051 | |- |[[Mto Saint Lawrence|St. Lawrence]] |500 | |- |[[Tagus]] |1,007 | |- |[[Tigris]] |1,850 | |- |[[Yukon]] |3,190 | |- |[[Zambezi]] |2,474 | |} == Marejeo == {{marejeo}} [[Jamii:AWC 2026]] [[Jamii:WCZ Culture]] [[Jamii:Mito]] haqhfznm3sxz3dk2lpavqnpkkopylyl Upatikanaji wa maji salama 0 240409 1566990 2026-06-06T20:33:57Z Maryam Saleh Abeid 79870 Upatikanaji wa maji salama 1566990 wikitext text/x-wiki ''"Kazi za maji" inaelekezwa hapa. Kwa matumizi mengine, tazama Kazi za maji (maelekezo).'' [[Faili:Africa Watsan 7 (10665637964).jpg|thumb|259x259px|Msichana anachota maji safi kutoka kwenye mfumo wa upatikanaji wa maji wa jamii huko Kawempe, Uganda.]] '''Upatikanaji wa maji''' ni utoaji wa [[maji]] na huduma za [[umma]], mashirika ya kibiashara, juhudi za jamii au na watu binafsi, kwa kawaida kupitia mfumo wa [[pampu]] na mabomba. Mifumo ya umma ya upatikanaji wa maji ni ni muhimu kwa jamii zinazofanya kazi ipasavyo. Mifumo hii ndiyo inayosambaza maji ya kunywa kwa watu kote ulimwenguni.<ref>{{Cite web|title=Public Supply Water Use {{!}} U.S. Geological Survey|url=https://www.usgs.gov/water-science-school/science/public-supply-water-use|work=www.usgs.gov|date=2018-08-30|accessdate=2026-06-06|language=en}}</ref> Vipengele vya ubora wa huduma ni pamoja na mwendelezo wa usambazaji, ubora wa maji, na [[shinikizo]] la maji. Wajibu wa kitaasisi wa upatikanaji wa maji hupangwa tofauti katika nchi na maeneo tofauti (mijini dhidi ya vijijini). Kwa kawaida hujumuisha masuala yanayohusu sera na udhibiti, utoaji wa huduma na usanifishaji. Gharama ya upatikanaji wa maji inajumuisha, kwa kiasi kikubwa, gharama zisizobadilika (gharama za [[mtaji]] na gharama za wafanyakazi) na kwa kiasi kidogo tu [[gharama]] zinazobadilika ambazo hutegemea kiasi cha maji kinachotumiwa (hasa [[nishati]] na [[kemikali]]). Karibu watoa huduma wote duniani hutoza ushuru ili kurejesha sehemu ya gharama zao. Upatikanaji wa maji ni mada tofauti na [[umwagiliaji]], ambao ni utendaji na mifumo ya upatikanaji wa maji kwa kiwango kikubwa zaidi, kwa madhumuni mbalimbali, hasa [[kilimo]]. == Muhtasari wa kiufundi == [[Faili:Engine room at water works; Toledo-O - DPLA - 03776e461315e063546dc401d72e022c (page 1).jpg|thumb|253x253px|Chumba cha mashine cha mfumo wa maji wa manispaa huko Toledo, Ohio, mwaka 1908]] Mifumo ya upatikanaji wa maji hupata maji kutoka maeneo mbalimbali baada ya kutibiwa ipasavyo, ikiwemo maji ya ardhini (tabaka la maji chini ya ardhi), maji ya juu ya ardhi ([[maziwa]] na [[mito]]), na bahari kupitia usafishaji wa [[maji ya chumvi]]. Hatua za utibaji wa maji hujumuisha, katika hali nyingi, usafishaji, uua-viini kupitia [[klorini]] na wakati mwingine uongezaji wa floridi. Maji yaliyotibiwa kisha hutiririka kwa msaada wa uvutano au husukumwa kwa pampu kuelekea kwenye hifadhi, ambazo zinaweza kuwa zimeinuliwa kama vile [[Mnara wa maji Langeoog|minara ya]] [[Mnara wa maji Langeoog|maji]] au ziko kwenye ardhi (kwa viashiria vinavyohusiana na ufanisi wa usambazaji wa maji ya kunywa tazama maji yasiyoingizia [[mapato]]). Maji yakishatumika, maji machafu kwa kawaida hutolewa kwenye mfumo wa maji taka na kutibiwa katika kiwanda cha kusafisha maji taka kabla ya kutolewa [[mtoni]], ziwani, au [[Bahari|baharini]] au kutumiwa tena kwa ajili ya kupamba [[mandhari]] au [[umwagiliaji]]. === Mtandao wa usambazaji === ''Sehemu hii ni dondoo kutoka kwa Mtandao wa upatikanaji wa maji.'' [[Jamii:AWC 2026]] [[Jamii:WCZ Culture]] qlk9qnzg5sb3vv83sfsrccmbudmytvm 1566992 1566990 2026-06-06T23:50:20Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1566992 wikitext text/x-wiki ''"Kazi za maji" inaelekezwa hapa. Kwa matumizi mengine, tazama Kazi za maji (maelekezo).'' [[Faili:Africa Watsan 7 (10665637964).jpg|thumb|259x259px|Msichana anachota maji safi kutoka kwenye mfumo wa upatikanaji wa maji wa jamii huko Kawempe, Uganda.]] '''Upatikanaji wa maji''' ni utoaji wa [[maji]] na huduma za [[umma]], mashirika ya kibiashara, juhudi za jamii au na watu binafsi, kwa kawaida kupitia mfumo wa [[pampu]] na mabomba. Mifumo ya umma ya upatikanaji wa maji ni ni muhimu kwa jamii zinazofanya kazi ipasavyo. Mifumo hii ndiyo inayosambaza maji ya kunywa kwa watu kote ulimwenguni.<ref>{{Rejea tovuti|title=Public Supply Water Use {{!}} U.S. Geological Survey|url=https://www.usgs.gov/water-science-school/science/public-supply-water-use|work=www.usgs.gov|date=2018-08-30|accessdate=2026-06-06|language=en}}</ref> Vipengele vya ubora wa huduma ni pamoja na mwendelezo wa usambazaji, ubora wa maji, na [[shinikizo]] la maji. Wajibu wa kitaasisi wa upatikanaji wa maji hupangwa tofauti katika nchi na maeneo tofauti (mijini dhidi ya vijijini). Kwa kawaida hujumuisha masuala yanayohusu sera na udhibiti, utoaji wa huduma na usanifishaji. Gharama ya upatikanaji wa maji inajumuisha, kwa kiasi kikubwa, gharama zisizobadilika (gharama za [[mtaji]] na gharama za wafanyakazi) na kwa kiasi kidogo tu [[gharama]] zinazobadilika ambazo hutegemea kiasi cha maji kinachotumiwa (hasa [[nishati]] na [[kemikali]]). Karibu watoa huduma wote duniani hutoza ushuru ili kurejesha sehemu ya gharama zao. Upatikanaji wa maji ni mada tofauti na [[umwagiliaji]], ambao ni utendaji na mifumo ya upatikanaji wa maji kwa kiwango kikubwa zaidi, kwa madhumuni mbalimbali, hasa [[kilimo]]. == Muhtasari wa kiufundi == [[Faili:Engine room at water works; Toledo-O - DPLA - 03776e461315e063546dc401d72e022c (page 1).jpg|thumb|253x253px|Chumba cha mashine cha mfumo wa maji wa manispaa huko Toledo, Ohio, mwaka 1908]] Mifumo ya upatikanaji wa maji hupata maji kutoka maeneo mbalimbali baada ya kutibiwa ipasavyo, ikiwemo maji ya ardhini (tabaka la maji chini ya ardhi), maji ya juu ya ardhi ([[maziwa]] na [[mito]]), na bahari kupitia usafishaji wa [[maji ya chumvi]]. Hatua za utibaji wa maji hujumuisha, katika hali nyingi, usafishaji, uua-viini kupitia [[klorini]] na wakati mwingine uongezaji wa floridi. Maji yaliyotibiwa kisha hutiririka kwa msaada wa uvutano au husukumwa kwa pampu kuelekea kwenye hifadhi, ambazo zinaweza kuwa zimeinuliwa kama vile [[Mnara wa maji Langeoog|minara ya]] [[Mnara wa maji Langeoog|maji]] au ziko kwenye ardhi (kwa viashiria vinavyohusiana na ufanisi wa usambazaji wa maji ya kunywa tazama maji yasiyoingizia [[mapato]]). Maji yakishatumika, maji machafu kwa kawaida hutolewa kwenye mfumo wa maji taka na kutibiwa katika kiwanda cha kusafisha maji taka kabla ya kutolewa [[mtoni]], ziwani, au [[Bahari|baharini]] au kutumiwa tena kwa ajili ya kupamba [[mandhari]] au [[umwagiliaji]]. === Mtandao wa usambazaji === ''Sehemu hii ni dondoo kutoka kwa Mtandao wa upatikanaji wa maji.'' [[Jamii:AWC 2026]] [[Jamii:WCZ Culture]] eu7ggtgwcm3emf8ral8kv7sah5g7rbc 1567010 1566992 2026-06-07T08:40:33Z Riccardo Riccioni 452 1567010 wikitext text/x-wiki [[Faili:Africa Watsan 7 (10665637964).jpg|thumb|259x259px|Msichana anachota maji safi kutoka kwenye mfumo wa upatikanaji wa maji wa jamii huko Kawempe, Uganda.]] '''Upatikanaji wa maji''' ni utoaji wa [[maji]] unaofanywa na huduma za [[umma]], mashirika ya kibiashara, juhudi za jamii au na watu binafsi, kwa kawaida kupitia mfumo wa [[pampu]] na mabomba. Mifumo ya umma ya upatikanaji wa maji ni ni muhimu kwa jamii zinazofanya kazi ipasavyo. Mifumo hii ndiyo inayosambaza maji ya kunywa kwa watu kote ulimwenguni.<ref>{{Rejea tovuti|title=Public Supply Water Use {{!}} U.S. Geological Survey|url=https://www.usgs.gov/water-science-school/science/public-supply-water-use|work=www.usgs.gov|date=2018-08-30|accessdate=2026-06-06|language=en}}</ref> Vipengele vya ubora wa huduma ni pamoja na mwendelezo wa usambazaji, ubora wa maji, na [[shinikizo]] la maji. Wajibu wa kitaasisi wa upatikanaji wa maji hupangwa tofauti katika nchi na maeneo tofauti (mijini dhidi ya vijijini). Kwa kawaida hujumuisha masuala yanayohusu sera na udhibiti, utoaji wa huduma na usanifishaji. Gharama ya upatikanaji wa maji inajumuisha, kwa kiasi kikubwa, gharama zisizobadilika (gharama za [[mtaji]] na gharama za wafanyakazi) na kwa kiasi kidogo tu [[gharama]] zinazobadilika ambazo hutegemea kiasi cha maji kinachotumiwa (hasa [[nishati]] na [[kemikali]]). Karibu watoa huduma wote duniani hutoza ushuru ili kurejesha sehemu ya gharama zao. Upatikanaji wa maji ni mada tofauti na [[umwagiliaji]], ambao ni utendaji na mifumo ya upatikanaji wa maji kwa kiwango kikubwa zaidi, kwa madhumuni mbalimbali, hasa [[kilimo]]. == Muhtasari wa kiufundi == [[Faili:Engine room at water works; Toledo-O - DPLA - 03776e461315e063546dc401d72e022c (page 1).jpg|thumb|253x253px|Chumba cha mashine cha mfumo wa maji wa manispaa huko Toledo, Ohio, mwaka 1908]] Mifumo ya upatikanaji wa maji hupata maji kutoka maeneo mbalimbali baada ya kutibiwa ipasavyo, ikiwemo maji ya ardhini (tabaka la maji chini ya ardhi), maji ya juu ya ardhi ([[maziwa]] na [[mito]]), na bahari kupitia usafishaji wa [[maji ya chumvi]]. Hatua za utibaji wa maji hujumuisha, katika hali nyingi, usafishaji, uua-viini kupitia [[klorini]] na wakati mwingine uongezaji wa floridi. Maji yaliyotibiwa kisha hutiririka kwa msaada wa uvutano au husukumwa kwa pampu kuelekea kwenye hifadhi, ambazo zinaweza kuwa zimeinuliwa kama vile [[Mnara wa maji Langeoog|minara ya]] [[Mnara wa maji Langeoog|maji]] au ziko kwenye ardhi (kwa viashiria vinavyohusiana na ufanisi wa usambazaji wa maji ya kunywa tazama maji yasiyoingizia [[mapato]]). Maji yakishatumika, maji machafu kwa kawaida hutolewa kwenye mfumo wa maji taka na kutibiwa katika kiwanda cha kusafisha maji taka kabla ya kutolewa [[mtoni]], ziwani, au [[Bahari|baharini]] au kutumiwa tena kwa ajili ya kupamba [[mandhari]] au [[umwagiliaji]]. {{mbegu}} [[Jamii:Maji]] [[Jamii:AWC 2026]] [[Jamii:WCZ Culture]] 82l7zk6mj426ihx04fg5jyyf34fj45o 1567011 1567010 2026-06-07T08:42:21Z Riccardo Riccioni 452 1567011 wikitext text/x-wiki [[Faili:Africa Watsan 7 (10665637964).jpg|thumb|259x259px|Msichana anachota maji safi kutoka kwenye mfumo wa upatikanaji wa maji wa jamii huko Kawempe, Uganda.]] '''Upatikanaji wa maji''' ni utoaji wa [[maji]] unaofanywa na huduma za [[umma]], mashirika ya kibiashara, juhudi za jamii au na watu binafsi, kwa kawaida kupitia mfumo wa [[pampu]] na mabomba. Mifumo ya umma ya upatikanaji wa maji ni ni muhimu kwa jamii zinazofanya kazi ipasavyo. Mifumo hii ndiyo inayosambaza maji ya kunywa kwa watu kote ulimwenguni.<ref>{{Rejea tovuti|title=Public Supply Water Use {{!}} U.S. Geological Survey|url=https://www.usgs.gov/water-science-school/science/public-supply-water-use|work=www.usgs.gov|date=2018-08-30|accessdate=2026-06-06|language=en}}</ref> Vipengele vya ubora wa huduma ni pamoja na mwendelezo wa usambazaji, ubora wa maji, na [[shinikizo]] la maji. Wajibu wa kitaasisi wa upatikanaji wa maji hupangwa tofauti katika nchi na maeneo tofauti (mijini dhidi ya vijijini). Kwa kawaida hujumuisha masuala yanayohusu sera na udhibiti, utoaji wa huduma na usanifishaji. Gharama ya upatikanaji wa maji inajumuisha, kwa kiasi kikubwa, gharama zisizobadilika (gharama za [[mtaji]] na gharama za wafanyakazi) na kwa kiasi kidogo tu [[gharama]] zinazobadilika ambazo hutegemea kiasi cha maji kinachotumiwa (hasa [[nishati]] na [[kemikali]]). Karibu watoa huduma wote duniani hutoza ushuru ili kurejesha sehemu ya gharama zao. Upatikanaji wa maji ni mada tofauti na [[umwagiliaji]], ambao ni utendaji na mifumo ya upatikanaji wa maji kwa kiwango kikubwa zaidi, kwa madhumuni mbalimbali, hasa [[kilimo]]. == Muhtasari wa kiufundi == [[Faili:Engine room at water works; Toledo-O - DPLA - 03776e461315e063546dc401d72e022c (page 1).jpg|thumb|253x253px|Chumba cha mashine cha mfumo wa maji wa manispaa huko Toledo, Ohio, mwaka 1908.]] Mifumo ya upatikanaji wa maji hupata maji kutoka maeneo mbalimbali baada ya kutibiwa ipasavyo, ikiwemo maji ya ardhini (tabaka la maji chini ya ardhi), maji ya juu ya ardhi ([[ziwa|maziwa]] na [[mito]]), na bahari kupitia usafishaji wa [[maji ya chumvi]]. Hatua za utibaji wa maji hujumuisha, katika hali nyingi, usafishaji, uua-viini kupitia [[klorini]] na wakati mwingine uongezaji wa floridi. Maji yaliyotibiwa kisha hutiririka kwa msaada wa uvutano au husukumwa kwa pampu kuelekea kwenye hifadhi, ambazo zinaweza kuwa zimeinuliwa kama vile [[Mnara wa maji]] au ziko kwenye ardhi (kwa viashiria vinavyohusiana na ufanisi wa usambazaji wa maji ya kunywa tazama maji yasiyoingizia [[mapato]]). Maji yakishatumika, maji machafu kwa kawaida hutolewa kwenye mfumo wa maji taka na kutibiwa katika kiwanda cha kusafisha maji taka kabla ya kutolewa [[mtoni]], ziwani, au [[Bahari|baharini]] au kutumiwa tena kwa ajili ya kupamba [[mandhari]] au [[umwagiliaji]]. ==Tanbihi== {{marejeo}} {{mbegu}} [[Jamii:Maji]] [[Jamii:AWC 2026]] [[Jamii:WCZ Culture]] oyc78is3kbo67t6h1y2o7n36068xy7a Bird Foundation 0 240410 1566994 2026-06-07T03:37:02Z Mfukooagae 90015 news 1566994 wikitext text/x-wiki '''Bird Foundation''' ni shirika lisilo la kiserikali la kimataifa linalofanya kazi kwa ajili ya haki za watoto duniani kote. Ilianzishwa mnamo Agosti 20, 2021, katika [[Marekani]] na Samuel Williams na [[Wakala wa Wasanii Wabunifu|Wakala wa Wasanii Wabunifu.]] Wakfu wa Bluebird unafanya kazi katika nchi 69, ukifikia zaidi ya watoto 140,000 na kuunda ajira kwa karibu wanawake 400,000 mwaka wa 2024, ukizingatia elimu, afya, lishe, ulinzi wa watoto na kukuza haki za watoto, haki za wanawake na usawa wa kijinsia.<ref>{{Cite web|title=Chim Xanh Foundation|url=https://thiennguyen.app/user/chimxanhfoundation|access-date=2026-05-23|website=thiennguyen.app|language=vi}}</ref><ref>{{Cite web|title=Kuwasaidia Wanafunzi Kufuatilia Ndoto katika Ukumbi wa Maigizo, Densi, Sauti, na Muziki|url=https://bluebirdfoundation.org/about/|access-date=2026-05-23|website=Bluebird Foundation|language=en-US}}</ref> Wakfu wa Blue Bird umepewa medali 9 kwa huduma yake ya kijamii kutoka nchi kubwa kama vile Vietnam, Ufaransa, Japani, Uingereza, na Brazili.{{cn|date=Mei 2026}} == Historia == Wakfu wa Bird ulianzishwa nchini Marekani mwaka wa 2021 ili kutoa unafuu kutokana na njaa kwa watoto katika nchi za [[Asia]]. Mnamo Septemba 2022, shirika hilo lilizinduliwa rasmi na kuanza kutoa unafuu kwa kiwango kikubwa, ikiwa ni pamoja na nchi za [[Marekani|Amerika]] na [[Afrika]]. Wakfu huo pia umepanua umakini wake kwa [[elimu]], [[afya]], lishe, [[ulinzi wa mtoto]] na uendelezaji wa haki za watoto, haki za wanawake, na usawa wa kijinsia. Na alipewa medali tisa kwa huduma yake ya umma kutoka majimbo makubwa kama vile Vietnam, Ufaransa, Japani, Uingereza, na Brazili. <ref>{{Cite web|title=Fall Scholarship Application|url=https://bluebirdfoundation.org/fall-scholarship/|access-date=2026-05-23|website=Bluebird Foundation|language=en-US}}</ref> == Muundo wa Shirika == Bird Foundation huratibu shughuli za mashirika 12 wanachama wa kitaifa. Wanachama hufanya kazi kwa kujitegemea katika nchi zao husika na wanaunga mkono programu za kimataifa. Shirika hili lina makao makuu ya kimataifa nchini Marekani na linafanya kazi na serikali, mashirika ya kiraia, sekta binafsi, na taasisi za utafiti.<ref>{{Cite web|last=breakwalldigital|date=2025-01-21|title=Bluebird Foundation Yaandaa Sherehe za Mwaka za Sikukuu na Tuzo za Udhamini|url=https://bluebirdfoundation.org/media/bluebird-foundation-hosts-annual-holiday-celebration-and-scholarship-awards-event/|access-date=2026-05-23|website=Bluebird Foundation|language=en-US}}</ref> == Shughuli == Shirika hili linalenga maeneo manane muhimu ya kimataifa: * [[Elimu]] * Afya na lishe * Ulinzi wa watoto * Utawala wa haki za watoto * Kupunguza umaskini kwa watoto na vijana * Kukuza usawa wa kijinsia * Ulinzi wa wanawake na haki za wanawake * [[Ajira]] Mnamo 2024, Bird Foundation ilijibu dharura 28 na kukuza sera 15 mabadiliko yenye manufaa kwa watoto. == Marejeleo == <marejeleo /> {{US-philanthropy-org-stub}} efjr4i23o90hjqu4d6pakk2hofd4bi9 1566995 1566994 2026-06-07T03:41:23Z Mfukooagae 90015 1566995 wikitext text/x-wiki [[Faili:Birdfoundation02logo.jpg|thumb|444x444px|Nembo Rasmi ya <nowiki>'''Bird Foundation''</nowiki>]] '''Bird Foundation''' ni shirika lisilo la kiserikali la kimataifa linalofanya kazi kwa ajili ya haki za watoto duniani kote. Ilianzishwa mnamo Agosti 20, 2021, katika [[Marekani]] na Samuel Williams na [[Wakala wa Wasanii Wabunifu|Wakala wa Wasanii Wabunifu.]] Wakfu wa Bluebird unafanya kazi katika nchi 69, ukifikia zaidi ya watoto 140,000 na kuunda ajira kwa karibu wanawake 400,000 mwaka wa 2024, ukizingatia elimu, afya, lishe, ulinzi wa watoto na kukuza haki za watoto, haki za wanawake na usawa wa kijinsia.<ref>{{Cite web|title=Chim Xanh Foundation|url=https://thiennguyen.app/user/chimxanhfoundation|access-date=2026-05-23|website=thiennguyen.app|language=vi}}</ref><ref>{{Cite web|title=Kuwasaidia Wanafunzi Kufuatilia Ndoto katika Ukumbi wa Maigizo, Densi, Sauti, na Muziki|url=https://bluebirdfoundation.org/about/|access-date=2026-05-23|website=Bluebird Foundation|language=en-US}}</ref> Wakfu wa Blue Bird umepewa medali 9 kwa huduma yake ya kijamii kutoka nchi kubwa kama vile Vietnam, Ufaransa, Japani, Uingereza, na Brazili.{{cn|date=Mei 2026}} == Historia == Wakfu wa Bird ulianzishwa nchini Marekani mwaka wa 2021 ili kutoa unafuu kutokana na njaa kwa watoto katika nchi za [[Asia]]. Mnamo Septemba 2022, shirika hilo lilizinduliwa rasmi na kuanza kutoa unafuu kwa kiwango kikubwa, ikiwa ni pamoja na nchi za [[Marekani|Amerika]] na [[Afrika]]. Wakfu huo pia umepanua umakini wake kwa [[elimu]], [[afya]], lishe, [[ulinzi wa mtoto]] na uendelezaji wa haki za watoto, haki za wanawake, na usawa wa kijinsia. Na alipewa medali tisa kwa huduma yake ya umma kutoka majimbo makubwa kama vile Vietnam, Ufaransa, Japani, Uingereza, na Brazili. <ref>{{Cite web|title=Fall Scholarship Application|url=https://bluebirdfoundation.org/fall-scholarship/|access-date=2026-05-23|website=Bluebird Foundation|language=en-US}}</ref> == Muundo wa Shirika == Bird Foundation huratibu shughuli za mashirika 12 wanachama wa kitaifa. Wanachama hufanya kazi kwa kujitegemea katika nchi zao husika na wanaunga mkono programu za kimataifa. Shirika hili lina makao makuu ya kimataifa nchini Marekani na linafanya kazi na serikali, mashirika ya kiraia, sekta binafsi, na taasisi za utafiti.<ref>{{Cite web|last=breakwalldigital|date=2025-01-21|title=Bluebird Foundation Yaandaa Sherehe za Mwaka za Sikukuu na Tuzo za Udhamini|url=https://bluebirdfoundation.org/media/bluebird-foundation-hosts-annual-holiday-celebration-and-scholarship-awards-event/|access-date=2026-05-23|website=Bluebird Foundation|language=en-US}}</ref> == Shughuli == Shirika hili linalenga maeneo manane muhimu ya kimataifa: * [[Elimu]] * Afya na lishe * Ulinzi wa watoto * Utawala wa haki za watoto * Kupunguza umaskini kwa watoto na vijana * Kukuza usawa wa kijinsia * Ulinzi wa wanawake na haki za wanawake * [[Ajira]] Mnamo 2024, Bird Foundation ilijibu dharura 28 na kukuza sera 15 mabadiliko yenye manufaa kwa watoto. == Inafanya kazi barani Afrika == Shughuli za Bird f barani Afrika zinalenga kushughulikia migogoro ya dharura ya kibinadamu na kukuza maendeleo endelevu. Lengo ni pamoja na kutoa chanjo zinazookoa maisha, kutibu utapiamlo mkali, kupanua upatikanaji wa maji safi, na kuwalinda watoto kutokana na vurugu au ukosefu wa elimu katika maeneo yenye migogoro. == Marejeleo == 8gol6bsee0setbo2y418t11808l4l3u 1566996 1566995 2026-06-07T03:48:46Z Englishxzqq 90016 Edit info 1566996 wikitext text/x-wiki [[Faili:Birdfoundation02logo.jpg|thumb|444x444px|Nembo Rasmi ya <nowiki>'''Bird Foundation''</nowiki>]] '''Bird Foundation''' ni shirika lisilo la kiserikali la kimataifa linalofanya kazi kwa ajili ya haki za watoto duniani kote. Ilianzishwa mnamo Agosti 20, 2021, katika [[Marekani]] na Samuel Williams na [[Wakala wa Wasanii Wabunifu|Wakala wa Wasanii Wabunifu.]] Wakfu wa Bluebird unafanya kazi katika nchi 69, ukifikia zaidi ya watoto 140,000 na kuunda ajira kwa karibu wanawake 400,000 mwaka wa 2024, ukizingatia elimu, afya, lishe, ulinzi wa watoto na kukuza haki za watoto, haki za wanawake na usawa wa kijinsia.<ref>{{Cite web|title=Chim Xanh Foundation|url=https://thiennguyen.app/user/chimxanhfoundation|access-date=2026-05-23|website=thiennguyen.app|language=vi}}</ref><ref>{{Cite web|title=Kuwasaidia Wanafunzi Kufuatilia Ndoto katika Ukumbi wa Maigizo, Densi, Sauti, na Muziki|url=https://bluebirdfoundation.org/about/|access-date=2026-05-23|website=Bluebird Foundation|language=en-US}}</ref> Wakfu wa Blue Bird umepewa medali 9 kwa huduma yake ya kijamii kutoka nchi kubwa kama vile Vietnam, Ufaransa, Japani, Uingereza, na Brazili.{{cn|date=Mei 2026}} == Historia == Wakfu wa Bird ulianzishwa nchini Marekani mwaka wa 2021 ili kutoa unafuu kutokana na njaa kwa watoto katika nchi za [[Asia]]. Mnamo Septemba 2022, shirika hilo lilizinduliwa rasmi na kuanza kutoa unafuu kwa kiwango kikubwa, ikiwa ni pamoja na nchi za [[Marekani|Amerika]] na [[Afrika]]. Wakfu huo pia umepanua umakini wake kwa [[elimu]], [[afya]], lishe, [[ulinzi wa mtoto]] na uendelezaji wa haki za watoto, haki za wanawake, na usawa wa kijinsia. Na alipewa medali tisa kwa huduma yake ya umma kutoka majimbo makubwa kama vile Vietnam, Ufaransa, Japani, Uingereza, na Brazili. <ref>{{Cite web|title=Fall Scholarship Application|url=https://bluebirdfoundation.org/fall-scholarship/|access-date=2026-05-23|website=Bluebird Foundation|language=en-US}}</ref> == Muundo wa Shirika == Bird Foundation huratibu shughuli za mashirika 12 wanachama wa kitaifa. Wanachama hufanya kazi kwa kujitegemea katika nchi zao husika na wanaunga mkono programu za kimataifa. Shirika hili lina makao makuu ya kimataifa nchini Marekani na linafanya kazi na serikali, mashirika ya kiraia, sekta binafsi, na taasisi za utafiti.<ref>{{Cite web|last=breakwalldigital|date=2025-01-21|title=Bluebird Foundation Yaandaa Sherehe za Mwaka za Sikukuu na Tuzo za Udhamini|url=https://bluebirdfoundation.org/media/bluebird-foundation-hosts-annual-holiday-celebration-and-scholarship-awards-event/|access-date=2026-05-23|website=Bluebird Foundation|language=en-US}}</ref> == Shughuli == Shirika hili linalenga maeneo manane muhimu ya kimataifa: * [[Elimu]] * Afya na lishe * Ulinzi wa watoto * Utawala wa haki za watoto * Kupunguza umaskini kwa watoto na vijana * Kukuza usawa wa kijinsia * Ulinzi wa wanawake na haki za wanawake * [[Ajira]] Mnamo 2024, Bird Foundation ilijibu dharura 28 na kukuza sera 15 mabadiliko yenye manufaa kwa watoto. == Inafanya kazi barani Afrika == Shughuli za Bird Foundation barani Afrika zinalenga kushughulikia migogoro ya dharura ya kibinadamu na kukuza maendeleo endelevu. Lengo ni pamoja na kutoa chanjo zinazookoa maisha, kutibu utapiamlo mkali, kupanua upatikanaji wa maji safi, na kuwalinda watoto kutokana na vurugu au ukosefu wa elimu katika maeneo yenye migogoro. Maeneo muhimu ya kuzingatia ni pamoja na: * Njaa na Lishe: Kushughulikia uhaba mkubwa wa chakula katika maeneo kama vile Afrika na kutoa vifurushi vya usaidizi wa dharura ili kuzuia utapiamlo miongoni mwa watoto wadogo. * Afya na Chanjo: Kusambaza chanjo, kutoa vitamini na huduma muhimu za kimatibabu, hasa muhimu barani Afrika, ambapo viwango vya vifo vya watoto wachanga vinabaki juu. * Elimu: Kutoa wito wa uwekezaji, kujenga shule na kutoa vifaa vya kujifunzia ili kupambana na viwango vya juu vya ujinga wa kusoma na kuandika, na kutoa fursa kwa watoto walioathiriwa na migogoro kuhudhuria shule. * Maji Safi na Usafi wa Mazingira : Kutoa huduma ya maji safi na usafi salama wa mazingira, kusaidia kuzuia milipuko ya magonjwa yanayosababishwa na maji katika nchi zilizoathiriwa.{{cn|date=Mei 2026}} == Marejeleo == lax7fpc0jp4jfzzyp1jjjuw9wslysir 1566997 1566996 2026-06-07T04:11:12Z Mfukooagae 90015 elezea 1566997 wikitext text/x-wiki [[Faili:Birdfoundation02logo.jpg|thumb|444x444px|Nembo Rasmi ya <nowiki>'''Bird Foundation''</nowiki>]] '''Bird Foundation''' ni shirika lisilo la kiserikali la kimataifa linalofanya kazi kwa ajili ya haki za watoto duniani kote. Ilianzishwa mnamo Agosti 20, 2021, katika [[Marekani]]. Wakfu wa Bird Foundation ukizingatia elimu, afya, lishe, ulinzi wa watoto na kukuza haki za watoto, haki za wanawake na usawa wa kijinsia.<ref>{{Cite web|title=Chim Xanh Foundation|url=https://thiennguyen.app/user/chimxanhfoundation|access-date=2026-05-23|website=thiennguyen.app|language=vi}}</ref><ref>{{Cite web|title=Kuwasaidia Wanafunzi Kufuatilia Ndoto katika Ukumbi wa Maigizo, Densi, Sauti, na Muziki|url=https://bluebirdfoundation.org/about/|access-date=2026-05-23|website=Bluebird Foundation|language=en-US}}</ref> == Historia == Wakfu wa Bird ulianzishwa nchini Marekani mwaka wa 2021 ili kutoa unafuu kutokana na njaa kwa watoto katika nchi za [[Asia]]. Mnamo Septemba 2022, shirika hilo lilizinduliwa rasmi na kuanza kutoa unafuu kwa kiwango kikubwa, ikiwa ni pamoja na nchi za [[Marekani|Amerika]] na [[Afrika]]. Wakfu huo pia umepanua umakini wake kwa [[elimu]], [[afya]], lishe, [[ulinzi wa mtoto]] na uendelezaji wa haki za watoto, haki za wanawake, na usawa wa kijinsia. Na alipewa medali tisa kwa huduma yake ya umma kutoka majimbo makubwa kama vile Vietnam, Ufaransa, Japani, Uingereza, na Brazili. <ref>{{Cite web|title=Fall Scholarship Application|url=https://bluebirdfoundation.org/fall-scholarship/|access-date=2026-05-23|website=Bluebird Foundation|language=en-US}}</ref> == Muundo wa Shirika == Bird Foundation huratibu shughuli za mashirika 12 wanachama wa kitaifa. Wanachama hufanya kazi kwa kujitegemea katika nchi zao husika na wanaunga mkono programu za kimataifa. Shirika hili lina makao makuu ya kimataifa nchini Marekani na linafanya kazi na serikali, mashirika ya kiraia, sekta binafsi, na taasisi za utafiti.<ref>{{Cite web|last=breakwalldigital|date=2025-01-21|title=Bluebird Foundation Yaandaa Sherehe za Mwaka za Sikukuu na Tuzo za Udhamini|url=https://bluebirdfoundation.org/media/bluebird-foundation-hosts-annual-holiday-celebration-and-scholarship-awards-event/|access-date=2026-05-23|website=Bluebird Foundation|language=en-US}}</ref> == Shughuli == Shirika hili linalenga maeneo manane muhimu ya kimataifa: * [[Elimu]] * Afya na lishe * Ulinzi wa watoto * Utawala wa haki za watoto * Kupunguza umaskini kwa watoto na vijana * Kukuza usawa wa kijinsia * Ulinzi wa wanawake na haki za wanawake * [[Ajira]] Mnamo 2024, Bird Foundation ilijibu dharura 28 na kukuza sera 15 mabadiliko yenye manufaa kwa watoto. == Inafanya kazi barani Afrika == Shughuli za Bird Foundation barani Afrika zinalenga kushughulikia migogoro ya dharura ya kibinadamu na kukuza maendeleo endelevu. Lengo ni pamoja na kutoa chanjo zinazookoa maisha, kutibu utapiamlo mkali, kupanua upatikanaji wa maji safi, na kuwalinda watoto kutokana na vurugu au ukosefu wa elimu katika maeneo yenye migogoro. Maeneo muhimu ya kuzingatia ni pamoja na: * Njaa na Lishe: Kushughulikia uhaba mkubwa wa chakula katika maeneo kama vile Afrika na kutoa vifurushi vya usaidizi wa dharura ili kuzuia utapiamlo miongoni mwa watoto wadogo. * Afya na Chanjo: Kusambaza chanjo, kutoa vitamini na huduma muhimu za kimatibabu, hasa muhimu barani Afrika, ambapo viwango vya vifo vya watoto wachanga vinabaki juu. * Elimu: Kutoa wito wa uwekezaji, kujenga shule na kutoa vifaa vya kujifunzia ili kupambana na viwango vya juu vya ujinga wa kusoma na kuandika, na kutoa fursa kwa watoto walioathiriwa na migogoro kuhudhuria shule. * Maji Safi na Usafi wa Mazingira : Kutoa huduma ya maji safi na usafi salama wa mazingira, kusaidia kuzuia milipuko ya magonjwa yanayosababishwa na maji katika nchi zilizoathiriwa.{{cn|date=Mei 2026}} == Marejeleo == [[Jamii:Umoja wa Mataifa]] [[Jamii:Mashirika ya kimataifa]] [[Jamii:Kifupi]] rl1y1y8371z5phohfl5ooinag5duacg 1567012 1566997 2026-06-07T08:43:28Z Riccardo Riccioni 452 1567012 wikitext text/x-wiki [[Faili:Birdfoundation02logo.jpg|thumb|444x444px|Nembo Rasmi ya <nowiki>'''Bird Foundation''</nowiki>]] '''Bird Foundation''' ni shirika lisilo la kiserikali la kimataifa linalofanya kazi kwa ajili ya haki za watoto duniani kote. Ilianzishwa mnamo Agosti 20, 2021, katika [[Marekani]]. Wakfu wa Bird Foundation ukizingatia elimu, afya, lishe, ulinzi wa watoto na kukuza haki za watoto, haki za wanawake na usawa wa kijinsia.<ref>{{Cite web|title=Chim Xanh Foundation|url=https://thiennguyen.app/user/chimxanhfoundation|access-date=2026-05-23|website=thiennguyen.app|language=vi}}</ref><ref>{{Cite web|title=Kuwasaidia Wanafunzi Kufuatilia Ndoto katika Ukumbi wa Maigizo, Densi, Sauti, na Muziki|url=https://bluebirdfoundation.org/about/|access-date=2026-05-23|website=Bluebird Foundation|language=en-US}}</ref> == Historia == Wakfu wa Bird ulianzishwa nchini Marekani mwaka wa 2021 ili kutoa unafuu kutokana na njaa kwa watoto katika nchi za [[Asia]]. Mnamo Septemba 2022, shirika hilo lilizinduliwa rasmi na kuanza kutoa unafuu kwa kiwango kikubwa, ikiwa ni pamoja na nchi za [[Marekani|Amerika]] na [[Afrika]]. Wakfu huo pia umepanua umakini wake kwa [[elimu]], [[afya]], lishe, [[ulinzi wa mtoto]] na uendelezaji wa haki za watoto, haki za wanawake, na usawa wa kijinsia. Na alipewa medali tisa kwa huduma yake ya umma kutoka majimbo makubwa kama vile Vietnam, Ufaransa, Japani, Uingereza, na Brazili. <ref>{{Cite web|title=Fall Scholarship Application|url=https://bluebirdfoundation.org/fall-scholarship/|access-date=2026-05-23|website=Bluebird Foundation|language=en-US}}</ref> == Muundo wa Shirika == Bird Foundation huratibu shughuli za mashirika 12 wanachama wa kitaifa. Wanachama hufanya kazi kwa kujitegemea katika nchi zao husika na wanaunga mkono programu za kimataifa. Shirika hili lina makao makuu ya kimataifa nchini Marekani na linafanya kazi na serikali, mashirika ya kiraia, sekta binafsi, na taasisi za utafiti.<ref>{{Cite web|last=breakwalldigital|date=2025-01-21|title=Bluebird Foundation Yaandaa Sherehe za Mwaka za Sikukuu na Tuzo za Udhamini|url=https://bluebirdfoundation.org/media/bluebird-foundation-hosts-annual-holiday-celebration-and-scholarship-awards-event/|access-date=2026-05-23|website=Bluebird Foundation|language=en-US}}</ref> == Shughuli == Shirika hili linalenga maeneo manane muhimu ya kimataifa: * [[Elimu]] * Afya na lishe * Ulinzi wa watoto * Utawala wa haki za watoto * Kupunguza umaskini kwa watoto na vijana * Kukuza usawa wa kijinsia * Ulinzi wa wanawake na haki za wanawake * [[Ajira]] Mnamo 2024, Bird Foundation ilijibu dharura 28 na kukuza sera 15 mabadiliko yenye manufaa kwa watoto. == Inafanya kazi barani Afrika == Shughuli za Bird Foundation barani Afrika zinalenga kushughulikia migogoro ya dharura ya kibinadamu na kukuza maendeleo endelevu. Lengo ni pamoja na kutoa chanjo zinazookoa maisha, kutibu utapiamlo mkali, kupanua upatikanaji wa maji safi, na kuwalinda watoto kutokana na vurugu au ukosefu wa elimu katika maeneo yenye migogoro. Maeneo muhimu ya kuzingatia ni pamoja na: * Njaa na Lishe: Kushughulikia uhaba mkubwa wa chakula katika maeneo kama vile Afrika na kutoa vifurushi vya usaidizi wa dharura ili kuzuia utapiamlo miongoni mwa watoto wadogo. * Afya na Chanjo: Kusambaza chanjo, kutoa vitamini na huduma muhimu za kimatibabu, hasa muhimu barani Afrika, ambapo viwango vya vifo vya watoto wachanga vinabaki juu. * Elimu: Kutoa wito wa uwekezaji, kujenga shule na kutoa vifaa vya kujifunzia ili kupambana na viwango vya juu vya ujinga wa kusoma na kuandika, na kutoa fursa kwa watoto walioathiriwa na migogoro kuhudhuria shule. * Maji Safi na Usafi wa Mazingira : Kutoa huduma ya maji safi na usafi salama wa mazingira, kusaidia kuzuia milipuko ya magonjwa yanayosababishwa na maji katika nchi zilizoathiriwa.{{cn|date=Mei 2026}} == Marejeo == [[Jamii:Mashirika ya kimataifa]] sr64c21em9ttkh0g390duwyuq5gs741 Mtumiaji:Englishxzqq 2 240411 1566998 2026-06-07T04:17:46Z Englishxzqq 90016 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika 'Ukurasa Msaada' 1566998 wikitext text/x-wiki Ukurasa Msaada cdrww144wms07qxog40hs8vsyt7bvpo Grey Stafford 0 240412 1567001 2026-06-07T08:14:44Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Grey Stafford''' ni mkufunzi wa wanyama, mtaalamu wa zoolojia na mwelimishaji kutoka [[Marekani]]. Yeye ni Mkurugenzi wa Uhifadhi katika Wildlife World Zoo na Aquarium iliyopo [[Phoenix, Arizona]], na pia ni msemaji wa sekta ya bustani za wanyama na majumba ya viumbe wa majini. Grey ni mwandishi wa kitabu ''Zoomility: Keeper Tales of Training with Positive Reinforcement''. Mwalimu wake, Jack Hanna, aliandika dibaji ya kitabu hicho.<ref>http://lccn.lo...' 1567001 wikitext text/x-wiki '''Grey Stafford''' ni mkufunzi wa wanyama, mtaalamu wa zoolojia na mwelimishaji kutoka [[Marekani]]. Yeye ni Mkurugenzi wa Uhifadhi katika Wildlife World Zoo na Aquarium iliyopo [[Phoenix, Arizona]], na pia ni msemaji wa sekta ya bustani za wanyama na majumba ya viumbe wa majini. Grey ni mwandishi wa kitabu ''Zoomility: Keeper Tales of Training with Positive Reinforcement''. Mwalimu wake, Jack Hanna, aliandika dibaji ya kitabu hicho.<ref>[[http://lccn.loc.gov/2007929349](http://lccn.loc.gov/2007929349) Library of Congress LCCN Permalink 2007929349]. Lccn.loc.gov. Iliwekwa mnamo 22 Oktoba 2011.</ref><ref>[[http://www.apdt.com/conf/archive/2008/speakers/bio_stafford.aspx](http://www.apdt.com/conf/archive/2008/speakers/bio_stafford.aspx) Grey Stafford, PhD] {{Webarchive|url=[https://web.archive.org/web/20101125031202/http://apdt.com/conf/archive/2008/speakers/bio_stafford.aspx](https://web.archive.org/web/20101125031202/http://apdt.com/conf/archive/2008/speakers/bio_stafford.aspx) |date=25 Novemba 2010 }}. Apdt.com. Iliwekwa mnamo 22 Oktoba 2011.</ref><ref>{{cite web|url=[http://www.montereyherald.com/news/ci_16151951](http://www.montereyherald.com/news/ci_16151951) |title=Zoo helps animals help themselves |publisher=Monterey Herald |date=23 Septemba 2010 |accessdate=16 Machi 2014}}</ref> == Maisha ya awali na elimu == Grey alikulia katika [[Cleveland, Ohio]], na alianza kazi yake ya kufundisha wanyama kama mkufunzi wa mamalia wa baharini katika SeaWorld of Ohio. Huko alifanya kazi chini ya usimamizi wa wakufunzi mashuhuri wa wanyama Thad Lacinak na Ted Turner. Ana shahada ya uzamivu (PhD) iliyotolewa na Idara ya Sayansi za Baiolojia ya Kent State University. == Kazi == Grey anafanya kazi kama Mkurugenzi wa Uhifadhi katika Wildlife World Zoo na Aquarium huko [[Phoenix, Arizona]]. Amealikwa mara kadhaa kama mtaalamu wa wanyama katika vipindi vya televisheni vya ''Fox 10 Arizona Morning'',<ref>[[http://www.myfoxphoenix.com/subindex/morning_show/wildlife_world_zoo](http://www.myfoxphoenix.com/subindex/morning_show/wildlife_world_zoo) FOX 10 Arizona Morning – Wildlife World Zoo – myFOX Phoenix]. Iliwekwa mnamo 22 Oktoba 2011.</ref> ''Good Morning Arizona'' na ''Your Life A to Z''. Pia ni msemaji wa bustani hiyo ya wanyama.<ref>[[http://charismaoncamera.com/free-training/audios/drgreystaffordinterview/](http://charismaoncamera.com/free-training/audios/drgreystaffordinterview/) Dr. Grey Stafford Interview]. Charisma On Camera. Iliwekwa mnamo 22 Oktoba 2011.</ref> Stafford ni mwanachama wa bodi ya ushauri ya uhariri ya International Marine Animal Trainers Association (IMATA).<ref>[[http://www.imata.org/index.php/aquatic_mammals_jour?cfid=66](http://www.imata.org/index.php/aquatic_mammals_jour?cfid=66) IMATA]. IMATA (1 Januari 2010). Iliwekwa mnamo 22 Oktoba 2011.</ref> Amekuwa akitoa maoni ya kitaalamu kwa vyombo mbalimbali vya habari kuhusu masuala yanayohusu wanyama wanaofugwa au kuhifadhiwa katika mazingira ya udhibiti wa binadamu. Tarehe 30 Julai 2010 alifanyiwa mahojiano na CNN HLN kuhusu mashambulizi ya dubu aina ya grizzly yaliyosababisha vifo huko Montana.<ref>[[http://www.cnn.com/2010/US/07/30/montana.grizzly.attack/index.html](http://www.cnn.com/2010/US/07/30/montana.grizzly.attack/index.html) Grizzly euthanized after fatal mauling that perplexes experts]. CNN (30 Julai 2010). Iliwekwa mnamo 22 Oktoba 2011.</ref><ref>{{cite web|url=[http://www.cnn.com/video/standard.html?hpt=sitenav](http://www.cnn.com/video/standard.html?hpt=sitenav) |title=Video - Breaking News Videos from CNN |publisher=CNN.com}}</ref> Mwaka 2013, alichaguliwa pamoja na mwenzake William Hurley IV kuwa mmoja wa wajumbe wa jopo la majadiliano lililochambua filamu ya makala yenye utata ya ''Blackfish'' kwa CNN.<ref>{{cite web|url=[https://www.youtube.com/watch?v=WAgAwQKsUlY](https://www.youtube.com/watch?v=WAgAwQKsUlY) |archive-url=[https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211221/WAgAwQKsUlY](https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211221/WAgAwQKsUlY) |archive-date=2021-12-21 |url-status=live |title=Crossfire: Tim Zimmermann & Grey Stafford debate animal captivity (part 2/3) |publisher=YouTube}}</ref><ref>{{cite web|url=[http://www.cnn.com/video/data/2.0/video/us/2014/03/07/nr-intv-grey-stafford-orcas-captivity.cnn.html](http://www.cnn.com/video/data/2.0/video/us/2014/03/07/nr-intv-grey-stafford-orcas-captivity.cnn.html) |title=Zoologist explains benefits of orcas captivity |publisher=CNN |date=7 Machi 2014 |accessdate=16 Machi 2014}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu wa Marekani]] [[Jamii:Watu walio hai]] asnkyy2ymoqa4db4gljn7chv07500dk 1567013 1567001 2026-06-07T08:44:46Z Riccardo Riccioni 452 1567013 wikitext text/x-wiki '''Grey Stafford''' ni mkufunzi wa wanyama, mtaalamu wa zoolojia na mwelimishaji kutoka [[Marekani]]. Yeye ni Mkurugenzi wa Uhifadhi katika Wildlife World Zoo na Aquarium iliyopo [[Phoenix, Arizona]], na pia ni msemaji wa sekta ya bustani za wanyama na majumba ya viumbe wa majini. Grey ni mwandishi wa kitabu ''Zoomility: Keeper Tales of Training with Positive Reinforcement''. Mwalimu wake, Jack Hanna, aliandika dibaji ya kitabu hicho.<ref>[http://lccn.loc.gov/2007929349](http://lccn.loc.gov/2007929349) Library of Congress LCCN Permalink 2007929349]. Lccn.loc.gov. Iliwekwa mnamo 22 Oktoba 2011.</ref><ref>[http://www.apdt.com/conf/archive/2008/speakers/bio_stafford.aspx](http://www.apdt.com/conf/archive/2008/speakers/bio_stafford.aspx) Grey Stafford, PhD] {{Webarchive|url=[https://web.archive.org/web/20101125031202/http://apdt.com/conf/archive/2008/speakers/bio_stafford.aspx](https://web.archive.org/web/20101125031202/http://apdt.com/conf/archive/2008/speakers/bio_stafford.aspx) |date=25 Novemba 2010 }}. Apdt.com. Iliwekwa mnamo 22 Oktoba 2011.</ref><ref>{{cite web|url=[http://www.montereyherald.com/news/ci_16151951](http://www.montereyherald.com/news/ci_16151951) |title=Zoo helps animals help themselves |publisher=Monterey Herald |date=23 Septemba 2010 |accessdate=16 Machi 2014}}</ref> == Maisha ya awali na elimu == Grey alikulia [[Cleveland, Ohio]], na alianza kazi yake ya kufundisha wanyama kama mkufunzi wa mamalia wa baharini katika SeaWorld of Ohio. Huko alifanya kazi chini ya usimamizi wa wakufunzi mashuhuri wa wanyama Thad Lacinak na Ted Turner. Ana shahada ya uzamivu (PhD) iliyotolewa na Idara ya Sayansi za Baiolojia ya Kent State University. == Kazi == Grey anafanya kazi kama Mkurugenzi wa Uhifadhi katika Wildlife World Zoo na Aquarium huko [[Phoenix, Arizona]]. Amealikwa mara kadhaa kama mtaalamu wa wanyama katika vipindi vya televisheni vya ''Fox 10 Arizona Morning'',<ref>[http://www.myfoxphoenix.com/subindex/morning_show/wildlife_world_zoo](http://www.myfoxphoenix.com/subindex/morning_show/wildlife_world_zoo) FOX 10 Arizona Morning – Wildlife World Zoo – myFOX Phoenix]. Iliwekwa mnamo 22 Oktoba 2011.</ref> ''Good Morning Arizona'' na ''Your Life A to Z''. Pia ni msemaji wa bustani hiyo ya wanyama.<ref>[http://charismaoncamera.com/free-training/audios/drgreystaffordinterview/](http://charismaoncamera.com/free-training/audios/drgreystaffordinterview/) Dr. Grey Stafford Interview]. Charisma On Camera. Iliwekwa mnamo 22 Oktoba 2011.</ref> Stafford ni mwanachama wa bodi ya ushauri ya uhariri ya International Marine Animal Trainers Association (IMATA).<ref>[http://www.imata.org/index.php/aquatic_mammals_jour?cfid=66](http://www.imata.org/index.php/aquatic_mammals_jour?cfid=66) IMATA]. IMATA (1 Januari 2010). Iliwekwa mnamo 22 Oktoba 2011.</ref> Amekuwa akitoa maoni ya kitaalamu kwa vyombo mbalimbali vya habari kuhusu masuala yanayohusu wanyama wanaofugwa au kuhifadhiwa katika mazingira ya udhibiti wa binadamu. Tarehe 30 Julai 2010 alifanyiwa mahojiano na CNN HLN kuhusu mashambulizi ya dubu aina ya grizzly yaliyosababisha vifo huko Montana.<ref>[http://www.cnn.com/2010/US/07/30/montana.grizzly.attack/index.html](http://www.cnn.com/2010/US/07/30/montana.grizzly.attack/index.html) Grizzly euthanized after fatal mauling that perplexes experts]. CNN (30 Julai 2010). Iliwekwa mnamo 22 Oktoba 2011.</ref><ref>{{cite web|url=[http://www.cnn.com/video/standard.html?hpt=sitenav](http://www.cnn.com/video/standard.html?hpt=sitenav) |title=Video - Breaking News Videos from CNN |publisher=CNN.com}}</ref> Mwaka 2013, alichaguliwa pamoja na mwenzake William Hurley IV kuwa mmoja wa wajumbe wa jopo la majadiliano lililochambua filamu ya makala yenye utata ya ''Blackfish'' kwa CNN.<ref>{{cite web|url=[https://www.youtube.com/watch?v=WAgAwQKsUlY](https://www.youtube.com/watch?v=WAgAwQKsUlY) |archive-url=[https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211221/WAgAwQKsUlY](https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211221/WAgAwQKsUlY) |archive-date=2021-12-21 |url-status=live |title=Crossfire: Tim Zimmermann & Grey Stafford debate animal captivity (part 2/3) |publisher=YouTube}}</ref><ref>{{cite web|url=[http://www.cnn.com/video/data/2.0/video/us/2014/03/07/nr-intv-grey-stafford-orcas-captivity.cnn.html](http://www.cnn.com/video/data/2.0/video/us/2014/03/07/nr-intv-grey-stafford-orcas-captivity.cnn.html) |title=Zoologist explains benefits of orcas captivity |publisher=CNN |date=7 Machi 2014 |accessdate=16 Machi 2014}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu wa Marekani]] [[Jamii:Watu walio hai]] jzc2yznjlhxwyn1e9ljgp3g2hswji0f Transboundary river 0 240413 1567006 2026-06-07T08:32:47Z Riccardo Riccioni 452 Riccardo Riccioni alihamisha ukurasa wa [[Transboundary river]] hadi [[Mto unaovuka mipaka]]: jina la Kiswahili 1567006 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Mto unaovuka mipaka]] 95w2uxwc2xhrl8n6skh45suo0fb620v Jamii:Filamu za Tunisia 14 240414 1567014 2026-06-07T08:46:36Z Riccardo Riccioni 452 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Jamii:Tunisia]] [[Jamii:filamu nchi kwa nchi|T]]' 1567014 wikitext text/x-wiki [[Jamii:Tunisia]] [[Jamii:filamu nchi kwa nchi|T]] nb9ty6tcsmvxcfvol13ia2fpqrbgu81 Jamii:Wakurugenzi wa filamu 14 240415 1567025 2026-06-07T08:55:02Z Riccardo Riccioni 452 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Jamii:watu kutokana na kazi]]' 1567025 wikitext text/x-wiki [[Jamii:watu kutokana na kazi]] oyhr5hfj7kqpcnq0d06tdimj2hhpwgo Jamii:Wajasiriamali wa Uingereza 14 240416 1567026 2026-06-07T08:55:45Z Riccardo Riccioni 452 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Jamii:wajasiriamali nchi kwa nchi|U]] [[Jamii:watu wa Uingereza|J]]' 1567026 wikitext text/x-wiki [[Jamii:wajasiriamali nchi kwa nchi|U]] [[Jamii:watu wa Uingereza|J]] tp5qzd1bwi23noqjc4yvbk88d4eu3g2 Jamii:Wanaharakati wa Meksiko 14 240417 1567027 2026-06-07T08:57:37Z Riccardo Riccioni 452 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Jamii:wanaharakati nchi kwa nchi|M]] [[Jamii:watu wa Meksiko|H]]' 1567027 wikitext text/x-wiki [[Jamii:wanaharakati nchi kwa nchi|M]] [[Jamii:watu wa Meksiko|H]] a91j3g8ytkokx39djpa80z9wodk9a4p Jamii:Washairi wa Australia 14 240418 1567045 2026-06-07T09:07:48Z Riccardo Riccioni 452 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Jamii:washairi nchi kwa nchi|A]] [[Jamii:watu wa Australia|S]]' 1567045 wikitext text/x-wiki [[Jamii:washairi nchi kwa nchi|A]] [[Jamii:watu wa Australia|S]] ln2mq1r8p7jesvegea957lu8lrzo8hk Jamii:Wanawake wa Romania 14 240419 1567060 2026-06-07T09:21:37Z Riccardo Riccioni 452 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Jamii:Watu wa Romania]] [[Jamii:wanawake nchi kwa nchi|R]]' 1567060 wikitext text/x-wiki [[Jamii:Watu wa Romania]] [[Jamii:wanawake nchi kwa nchi|R]] rah15r872qynfl4kbxcdi0cvnb1jvw9 Humanoid robot 0 240420 1567067 2026-06-07T09:32:39Z Ramadhani Mushi 61176 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Faili:Valkyrie-robot-3.jpg|thumb|Valkyrie (R5),<ref>{{cite news|last1=Hall|first1=Loura|date=2015-06-11|title=NASA Looks to University Robotics Groups to Advance Humanoid Robot|url=https://www.nasa.gov/feature/nasa-looks-to-university-robotics-groups-to-advance-latest-humanoid-robot|work=NASA}}</ref> roboti ya binadamu kutoka NASA]] '''Humanoid robot''' ni [[roboti]] ambayo imeundwa kwa umbo linalofanana na mwili wa binadamu. Muundo wake mara nyingi huju...' 1567067 wikitext text/x-wiki [[Faili:Valkyrie-robot-3.jpg|thumb|Valkyrie (R5),<ref>{{cite news|last1=Hall|first1=Loura|date=2015-06-11|title=NASA Looks to University Robotics Groups to Advance Humanoid Robot|url=https://www.nasa.gov/feature/nasa-looks-to-university-robotics-groups-to-advance-latest-humanoid-robot|work=NASA}}</ref> roboti ya binadamu kutoka NASA]] '''Humanoid robot''' ni [[roboti]] ambayo imeundwa kwa umbo linalofanana na mwili wa binadamu. Muundo wake mara nyingi hujumuisha kichwa, kiwiliwili, mikono miwili na miguu miwili, ili kuiwezesha kuingiliana na mazingira ya binadamu kwa urahisi zaidi. Roboti hizi zinaweza kutengenezwa kwa malengo tofauti, kama vile kufanya kazi pamoja na binadamu, kujaribu na kuchunguza mwendo wa kutembea kwa miguu miwili, au kwa utafiti wa kisayansi na majaribio ya teknolojia.<ref name="w2">{{cite book|title=Proceedings 2006 IEEE International Conference on Robotics and Automation, 2006. ICRA 2006|last1=Yu Ogura|last2=Aikawa|first2=H.|last3=Shimomura|first3=K.|last4=Kondo|first4=H.|last5=Morishima|first5=A.|last6=Hun-Ok Lim|last7=Takanishi|first7=A.|date=2006|isbn=0-7803-9505-0|pages=76–81|chapter=Development of a new humanoid robot WABIAN-2|doi=10.1109/ROBOT.2006.1641164}}</ref> Android (robot) ni aina ya roboti ya humanoid iliyoundwa mahsusi kufanana zaidi na binadamu kwa sura na tabia, wakati neno Gynoid hutumika kuelezea roboti za humanoid zinazoonekana kama wanawake.<ref>{{Cite web|title=Stuntronics – Disney Research|url=https://la.disneyresearch.com/stuntronics/|access-date=2021-10-25|website=la.disneyresearch.com}}</ref><ref>{{cite news|last=Panzarino|first=Matthew|title=Disney Imagineering has created autonomous robot stunt doubles|url=https://techcrunch.com/2018/06/28/disney-imagineering-has-created-autonomous-robot-stunt-doubles/|work=TechCrunch|date=2018-06-28|access-date=2025-11-21}}</ref> ==Tanbihi== {{reflist}} {{mbegu-teknolojia}} [[Jamii: Teknolojia]] d8xhpayhi2sj0hdoyfhd05bb4kofosy 1567099 1567067 2026-06-07T10:25:55Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1567099 wikitext text/x-wiki [[Faili:Valkyrie-robot-3.jpg|thumb|Valkyrie (R5),<ref>{{cite news|last1=Hall|first1=Loura|date=2015-06-11|title=NASA Looks to University Robotics Groups to Advance Humanoid Robot|url=https://www.nasa.gov/feature/nasa-looks-to-university-robotics-groups-to-advance-latest-humanoid-robot|work=NASA}}</ref> roboti ya binadamu kutoka NASA]] '''Humanoid robot''' ni [[roboti]] ambayo imeundwa kwa umbo linalofanana na mwili wa binadamu. Muundo wake mara nyingi hujumuisha kichwa, kiwiliwili, mikono miwili na miguu miwili, ili kuiwezesha kuingiliana na mazingira ya binadamu kwa urahisi zaidi. Roboti hizi zinaweza kutengenezwa kwa malengo tofauti, kama vile kufanya kazi pamoja na binadamu, kujaribu na kuchunguza mwendo wa kutembea kwa miguu miwili, au kwa utafiti wa kisayansi na majaribio ya teknolojia.<ref name="w2">{{cite book|title=Proceedings 2006 IEEE International Conference on Robotics and Automation, 2006. ICRA 2006|last1=Yu Ogura|last2=Aikawa|first2=H.|last3=Shimomura|first3=K.|last4=Kondo|first4=H.|last5=Morishima|first5=A.|last6=Hun-Ok Lim|last7=Takanishi|first7=A.|date=2006|isbn=0-7803-9505-0|pages=76–81|chapter=Development of a new humanoid robot WABIAN-2|doi=10.1109/ROBOT.2006.1641164}}</ref> Android (robot) ni aina ya roboti ya humanoid iliyoundwa mahsusi kufanana zaidi na binadamu kwa sura na tabia, wakati neno Gynoid hutumika kuelezea roboti za humanoid zinazoonekana kama wanawake.<ref>{{Rejea tovuti|title=Stuntronics – Disney Research|url=https://la.disneyresearch.com/stuntronics/|access-date=2021-10-25|website=la.disneyresearch.com}}</ref><ref>{{cite news|last=Panzarino|first=Matthew|title=Disney Imagineering has created autonomous robot stunt doubles|url=https://techcrunch.com/2018/06/28/disney-imagineering-has-created-autonomous-robot-stunt-doubles/|work=TechCrunch|date=2018-06-28|access-date=2025-11-21}}</ref> ==Tanbihi== {{reflist}} {{mbegu-teknolojia}} [[Jamii: Teknolojia]] 4jsd5k4sqyk4z6ze83z7ovpxd57yegj Shule ya Sekondari Mkundi 0 240421 1567068 2026-06-07T09:45:53Z Ramadhani Mushi 61176 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Shule ya Sekondari Mkundi''' ni shule ya sekondari ya [[serikali]] iliyopo nchini [[Tanzania]], ikitoa elimu ya sekondari kwa wanafunzi wa Kidato cha Kwanza hadi Kidato cha Nne (O-Level) chini ya usimamizi wa Wizara ya Elimu, Sayansi na Teknolojia kupitia Baraza la Mitihani la Taifa (NECTA).<ref>https://www.tanzaniapostcode.com/morogoro-morogoro-cbd-mkundi-mlimani-67126.html</ref> Shule hii ipo katika eneo la [[Mkundi (Morogoro)|Mkundi]], wilaya ya Moro...' 1567068 wikitext text/x-wiki '''Shule ya Sekondari Mkundi''' ni shule ya sekondari ya [[serikali]] iliyopo nchini [[Tanzania]], ikitoa elimu ya sekondari kwa wanafunzi wa Kidato cha Kwanza hadi Kidato cha Nne (O-Level) chini ya usimamizi wa Wizara ya Elimu, Sayansi na Teknolojia kupitia Baraza la Mitihani la Taifa (NECTA).<ref>https://www.tanzaniapostcode.com/morogoro-morogoro-cbd-mkundi-mlimani-67126.html</ref> Shule hii ipo katika eneo la [[Mkundi (Morogoro)|Mkundi]], wilaya ya Morogoro Mjini, mkoa wa [[Morogoro]], sehemu ambayo iko karibu na makazi ya watu pamoja na miundombinu muhimu kama barabara na huduma nyingine za kijamii zinazorahisisha usafiri na maisha ya kila siku. Kwa aina yake, Mkundi ni shule ya serikali, ya kutwa (''day school''), na pia ni shule ya mchanganyiko inayowakaribisha wavulana na wasichana kusoma pamoja.<ref>https://s0554.shuleyetu.co.tz/shuleni/ward/mkundi/shule-zote/sekondari/serikali</ref> ==Tanbihi== {{reflist}} {{mbegu-elimu}} [[Jamii: Elimu]] [[Jamii: Morogoro]] 96uz6ylsx2u6ai1d655a1jdkskasqjj Majadiliano ya mtumiaji:Danford stanley 3 240422 1567069 2026-06-07T09:48:18Z AmmarBot 81277 Karibu 1567069 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 7 Juni 2026 (UTC) 9aw532nn1yc9hcyv37cor9amn2ybff6 Majadiliano ya mtumiaji:Amanitambwe 3 240423 1567070 2026-06-07T09:48:29Z AmmarBot 81277 Karibu 1567070 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 7 Juni 2026 (UTC) 9aw532nn1yc9hcyv37cor9amn2ybff6 Majadiliano ya mtumiaji:Englishxzqq 3 240424 1567071 2026-06-07T09:48:39Z AmmarBot 81277 Karibu 1567071 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 7 Juni 2026 (UTC) 9aw532nn1yc9hcyv37cor9amn2ybff6 Majadiliano ya mtumiaji:Mfukooagae 3 240425 1567072 2026-06-07T09:48:48Z AmmarBot 81277 Karibu 1567072 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 7 Juni 2026 (UTC) 9aw532nn1yc9hcyv37cor9amn2ybff6 Majadiliano ya mtumiaji:Cadsfranco 3 240426 1567073 2026-06-07T09:48:59Z AmmarBot 81277 Karibu 1567073 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 7 Juni 2026 (UTC) 9aw532nn1yc9hcyv37cor9amn2ybff6 Majadiliano ya mtumiaji:Kelvinmangwesi 3 240427 1567074 2026-06-07T09:49:08Z AmmarBot 81277 Karibu 1567074 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 7 Juni 2026 (UTC) p4a6ullpjxzbxgmnakfjil8trks1f7j Majadiliano ya mtumiaji:Ismail buchilu 3 240428 1567075 2026-06-07T09:49:18Z AmmarBot 81277 Karibu 1567075 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 7 Juni 2026 (UTC) p4a6ullpjxzbxgmnakfjil8trks1f7j Majadiliano ya mtumiaji:Ali is crazy 3 240429 1567076 2026-06-07T09:49:28Z AmmarBot 81277 Karibu 1567076 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 7 Juni 2026 (UTC) p4a6ullpjxzbxgmnakfjil8trks1f7j Majadiliano ya mtumiaji:Amosi Anatory Ng'wigulu 3 240430 1567077 2026-06-07T09:49:38Z AmmarBot 81277 Karibu 1567077 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 7 Juni 2026 (UTC) p4a6ullpjxzbxgmnakfjil8trks1f7j Majadiliano ya mtumiaji:Mr kungubayo 3 240431 1567078 2026-06-07T09:49:48Z AmmarBot 81277 Karibu 1567078 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 7 Juni 2026 (UTC) p4a6ullpjxzbxgmnakfjil8trks1f7j Majadiliano ya mtumiaji:Robotico 3 240432 1567079 2026-06-07T09:49:58Z AmmarBot 81277 Karibu 1567079 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 7 Juni 2026 (UTC) p4a6ullpjxzbxgmnakfjil8trks1f7j Majadiliano ya mtumiaji:NchiniTanzania 3 240433 1567080 2026-06-07T09:50:09Z AmmarBot 81277 Karibu 1567080 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:50, 7 Juni 2026 (UTC) tjr6vhcns2gb71v0y4d2543wwdk6r9u Majadiliano ya mtumiaji:Բարսեղյան Ելենա 3 240434 1567081 2026-06-07T09:50:18Z AmmarBot 81277 Karibu 1567081 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:50, 7 Juni 2026 (UTC) tjr6vhcns2gb71v0y4d2543wwdk6r9u Majadiliano ya mtumiaji:Nasma kauto 3 240435 1567082 2026-06-07T09:50:29Z AmmarBot 81277 Karibu 1567082 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:50, 7 Juni 2026 (UTC) tjr6vhcns2gb71v0y4d2543wwdk6r9u Majadiliano ya mtumiaji:Jameson official 3 240436 1567083 2026-06-07T09:50:38Z AmmarBot 81277 Karibu 1567083 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:50, 7 Juni 2026 (UTC) tjr6vhcns2gb71v0y4d2543wwdk6r9u Majadiliano ya mtumiaji:Arnold890 3 240437 1567084 2026-06-07T09:50:48Z AmmarBot 81277 Karibu 1567084 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:50, 7 Juni 2026 (UTC) tjr6vhcns2gb71v0y4d2543wwdk6r9u Majadiliano ya mtumiaji:Jackline Kelvin 3 240438 1567085 2026-06-07T09:50:58Z AmmarBot 81277 Karibu 1567085 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:50, 7 Juni 2026 (UTC) tjr6vhcns2gb71v0y4d2543wwdk6r9u Majadiliano ya mtumiaji:Mrboss22offical 3 240439 1567086 2026-06-07T09:51:08Z AmmarBot 81277 Karibu 1567086 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:51, 7 Juni 2026 (UTC) 0m7t6xqnrxfcvicib6y8heym4d52rz5 Majadiliano ya mtumiaji:CouncilTay 3 240440 1567087 2026-06-07T09:51:18Z AmmarBot 81277 Karibu 1567087 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:51, 7 Juni 2026 (UTC) 0m7t6xqnrxfcvicib6y8heym4d52rz5 Majadiliano ya mtumiaji:Jocktan justine 3 240441 1567088 2026-06-07T09:51:28Z AmmarBot 81277 Karibu 1567088 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:51, 7 Juni 2026 (UTC) 0m7t6xqnrxfcvicib6y8heym4d52rz5 Dumila Secondary School 0 240442 1567089 2026-06-07T09:52:08Z Ramadhani Mushi 61176 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Dumila Secondary School''' ni shule ya [[sekondari]] ya [[serikali]] iliyopo nchini [[Tanzania]] katika eneo la [[Dumila]], wilaya ya [[Kilosa]] mkoani [[Morogoro]]. Shule hii hutoa elimu ya sekondari kwa wanafunzi wa Kidato cha Kwanza hadi Kidato cha Nne (O-Level) chini ya usimamizi wa Wizara ya Elimu, Sayansi na Teknolojia kupitia Baraza la Mitihani la Taifa ([[Baraza la Mitihani la Tanzania|NECTA]]). Ni shule ya kutwa inayopokea wavulana na wasichana...' 1567089 wikitext text/x-wiki '''Dumila Secondary School''' ni shule ya [[sekondari]] ya [[serikali]] iliyopo nchini [[Tanzania]] katika eneo la [[Dumila]], wilaya ya [[Kilosa]] mkoani [[Morogoro]]. Shule hii hutoa elimu ya sekondari kwa wanafunzi wa Kidato cha Kwanza hadi Kidato cha Nne (O-Level) chini ya usimamizi wa Wizara ya Elimu, Sayansi na Teknolojia kupitia Baraza la Mitihani la Taifa ([[Baraza la Mitihani la Tanzania|NECTA]]). Ni shule ya kutwa inayopokea wavulana na wasichana, na imekuwa ikihudumia wanafunzi kutoka maeneo mbalimbali ya jirani kutokana na mazingira yake yaliyo karibu na makazi ya watu pamoja na miundombinu muhimu kama barabara na usafiri unaopatikana kwa urahisi.<ref>https://www.school.co.tz/s0775/school-profile</ref> ==Tanbihi== {{reflist}} {{mbegu-elimu}} [[Jamii: Elimu]] [[Jamii: Morogoro]] jio1cio84iylyjhzas51hapg803dry4 Kidete Secondary School 0 240443 1567090 2026-06-07T09:56:59Z Ramadhani Mushi 61176 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Kidete Secondary School''' ni [[shule]] ya [[sekondari]] ya [[serikali]] iliyopo nchini [[Tanzania]], ikitoa elimu ya Kidato cha Kwanza hadi Kidato cha Nne (O-Level) chini ya mtaala wa taifa unaosimamiwa na Wizara ya Elimu, Sayansi na Teknolojia pamoja na Baraza la Mitihani la Taifa (NECTA). Shule hii ipo katika eneo la Kidete, wilaya ya [[Kilosa]] mkoani [[Morogoro]], na imekuwa ikihudumia wanafunzi wa maeneo ya jirani kutokana na mazingira yake ya kij...' 1567090 wikitext text/x-wiki '''Kidete Secondary School''' ni [[shule]] ya [[sekondari]] ya [[serikali]] iliyopo nchini [[Tanzania]], ikitoa elimu ya Kidato cha Kwanza hadi Kidato cha Nne (O-Level) chini ya mtaala wa taifa unaosimamiwa na Wizara ya Elimu, Sayansi na Teknolojia pamoja na Baraza la Mitihani la Taifa (NECTA). Shule hii ipo katika eneo la Kidete, wilaya ya [[Kilosa]] mkoani [[Morogoro]], na imekuwa ikihudumia wanafunzi wa maeneo ya jirani kutokana na mazingira yake ya kijamii yanayoruhusu upatikanaji rahisi wa elimu kwa jamii ya karibu. Ni shule ya serikali ya kutwa inayowapokea wavulana na wasichana.<ref>https://s0554.shuleyetu.co.tz/shuleni/ward/kidete/shule-zote/sekondari</ref> ==Tanbihi== {{reflist}} {{mbegu-elimu}} [[Jamii: Elimu]] [[Jamii: Morogoro]] nfylbnv16sexhl1pbiccnsom8cd85ve Magole Secondary School 0 240444 1567091 2026-06-07T10:01:29Z Ramadhani Mushi 61176 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Magole Secondary School''' ni [[shule]] ya [[sekondari]] ya [[serikali]] iliyopo nchini [[Tanzania]] katika kata ya [[Magole]], wilaya ya [[Kilosa]] mkoani [[Morogoro]], ikitoa elimu ya Kidato cha Kwanza hadi Kidato cha Nne (O-Level) chini ya mtaala wa taifa unaosimamiwa na Wizara ya Elimu, Sayansi na Teknolojia pamoja na Baraza la Mitihani la Taifa (NECTA), na ni shule ya mchanganyiko inayowapokea wavulana na wasichana kutoka maeneo mbalimbali ya jiran...' 1567091 wikitext text/x-wiki '''Magole Secondary School''' ni [[shule]] ya [[sekondari]] ya [[serikali]] iliyopo nchini [[Tanzania]] katika kata ya [[Magole]], wilaya ya [[Kilosa]] mkoani [[Morogoro]], ikitoa elimu ya Kidato cha Kwanza hadi Kidato cha Nne (O-Level) chini ya mtaala wa taifa unaosimamiwa na Wizara ya Elimu, Sayansi na Teknolojia pamoja na Baraza la Mitihani la Taifa (NECTA), na ni shule ya mchanganyiko inayowapokea wavulana na wasichana kutoka maeneo mbalimbali ya jirani kutokana na mazingira yake yaliyoko karibu na makazi ya watu na miundombinu ya kijamii inayorahisisha upatikanaji wa elimu katika eneo hilo la Magole.<ref>https://www.blogger.com/profile/06133732293770251250</ref> ==Tanbihi== {{reflist}} {{mbegu-elimu}} [[Jamii: Elimu]] [[Jamii: Morogoro]] 8klogrv12aylhektn4k0btokitvnech Dumila Primary School 0 240445 1567092 2026-06-07T10:05:27Z Ramadhani Mushi 61176 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Dumila Primary School''' ni [[shule]] ya msingi ya [[serikali]] iliyopo nchini [[Tanzania]] katika eneo la [[Dumila]], wilaya ya [[Kilosa]] mkoani [[Morogoro]]. Shule hii hutoa elimu ya msingi kwa watoto wa kuanzia darasa la kwanza hadi darasa la saba chini ya mtaala wa taifa unaosimamiwa na Wizara ya Elimu, Sayansi na Teknolojia pamoja na Baraza la Mitihani la Taifa (NECTA). Iko katika mazingira ya kijamii yenye makazi ya watu na shughuli mbalimbali za...' 1567092 wikitext text/x-wiki '''Dumila Primary School''' ni [[shule]] ya msingi ya [[serikali]] iliyopo nchini [[Tanzania]] katika eneo la [[Dumila]], wilaya ya [[Kilosa]] mkoani [[Morogoro]]. Shule hii hutoa elimu ya msingi kwa watoto wa kuanzia darasa la kwanza hadi darasa la saba chini ya mtaala wa taifa unaosimamiwa na Wizara ya Elimu, Sayansi na Teknolojia pamoja na Baraza la Mitihani la Taifa (NECTA). Iko katika mazingira ya kijamii yenye makazi ya watu na shughuli mbalimbali za kila siku, hali inayowezesha wanafunzi wengi wa eneo hilo na vijiji jirani kupata nafasi ya kusoma kwa urahisi bila kulazimika kusafiri umbali mrefu. Kwa muda mrefu, shule hii imekuwa sehemu muhimu ya msingi wa elimu kwa watoto wa Dumila, ikiwasaidia kujenga maarifa ya awali kabla ya kuendelea na ngazi nyingine za elimu nchini Tanzania.<ref>https://shulezetu.com/primary-schools/dumila-primary-school-p1102012/</ref> ==Tanbihi== {{reflist}} {{mbegu-elimu}} [[Jamii: Elimu]] [[Jamii: Morogoro]] 4o75w651b6vofqpp4jg04ap9qzj9khb Dumila Juu Primary School 0 240446 1567093 2026-06-07T10:09:37Z Ramadhani Mushi 61176 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Dumila Juu Primary School''' ni [[shule]] ya msingi ya [[serikali]] iliyopo nchini [[Tanzania]] katika eneo la [[Dumila Juu]], wilaya ya [[Kilosa]] mkoani [[Morogoro]]. Shule hii hutoa elimu ya msingi kuanzia darasa la kwanza hadi la saba chini ya mtaala wa taifa unaosimamiwa na Wizara ya Elimu, Sayansi na Teknolojia pamoja na Baraza la Mitihani la Taifa (NECTA). Iko katika mazingira ya kijamii ya Dumila ambako kuna makazi ya watu na shughuli za kila si...' 1567093 wikitext text/x-wiki '''Dumila Juu Primary School''' ni [[shule]] ya msingi ya [[serikali]] iliyopo nchini [[Tanzania]] katika eneo la [[Dumila Juu]], wilaya ya [[Kilosa]] mkoani [[Morogoro]]. Shule hii hutoa elimu ya msingi kuanzia darasa la kwanza hadi la saba chini ya mtaala wa taifa unaosimamiwa na Wizara ya Elimu, Sayansi na Teknolojia pamoja na Baraza la Mitihani la Taifa (NECTA). Iko katika mazingira ya kijamii ya Dumila ambako kuna makazi ya watu na shughuli za kila siku, hali inayosaidia wanafunzi wengi wa eneo hilo na vijiji vya jirani kupata nafasi ya kusoma kwa urahisi bila kulazimika kusafiri umbali mrefu. Kwa muda mrefu, shule hii imekuwa sehemu muhimu ya msingi wa elimu kwa watoto wa Dumila Juu, ikiwaandaa kwa hatua zinazofuata za masomo yao katika mfumo wa elimu wa Tanzania.<ref>https://shulezetu.com/primary-schools/dumila-juu-primary-school-p1102188/</ref> ==Tanbihi== {{reflist}} {{mbegu-elimu}} [[Jamii: Elimu]] [[Jamii: Morogoro]] ouvkkpcbrtxqc65r78v107bhpxqg1lu Matongolo Primary School 0 240447 1567094 2026-06-07T10:14:23Z Ramadhani Mushi 61176 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Matongolo Primary School''' ni [[shule]] ya msingi ya [[serikali]] iliyopo nchini [[Tanzania]] katika eneo la [[Matongolo]], wilaya ya [[Kilosa]] mkoani [[Morogoro]]. Shule hii hutoa elimu ya msingi kuanzia darasa la kwanza hadi darasa la saba chini ya mtaala wa taifa unaosimamiwa na Wizara ya Elimu, Sayansi na Teknolojia pamoja na Baraza la Mitihani la Taifa (NECTA). Ipo katika mazingira ya kijamii yenye makazi ya watu wa eneo hilo na vijiji vya jirani...' 1567094 wikitext text/x-wiki '''Matongolo Primary School''' ni [[shule]] ya msingi ya [[serikali]] iliyopo nchini [[Tanzania]] katika eneo la [[Matongolo]], wilaya ya [[Kilosa]] mkoani [[Morogoro]]. Shule hii hutoa elimu ya msingi kuanzia darasa la kwanza hadi darasa la saba chini ya mtaala wa taifa unaosimamiwa na Wizara ya Elimu, Sayansi na Teknolojia pamoja na Baraza la Mitihani la Taifa (NECTA). Ipo katika mazingira ya kijamii yenye makazi ya watu wa eneo hilo na vijiji vya jirani, jambo linalosaidia watoto wengi kupata nafasi ya elimu bila changamoto kubwa ya umbali. Kwa miaka mingi, shule hii imekuwa sehemu muhimu ya kuanzia safari ya elimu kwa watoto wa Matongolo, ikiweka msingi wa maarifa na maadili yanayowaandaa kuendelea na ngazi nyingine za masomo nchini Tanzania.<ref>https://shulezetu.com/primary-schools/matongolo-primary-school-p1102207/</ref> ==Tanbihi== {{reflist}} {{mbegu-elimu}} [[Jamii: Elimu]] [[Jamii: Morogoro]] 50j1msrbrwltnwqptsdvxmfbps99yp1 Mkundi Primary School 0 240448 1567095 2026-06-07T10:17:32Z Ramadhani Mushi 61176 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Mkundi Primary School''' ni [[shule]] ya msingi ya [[serikali]] iliyopo nchini [[Tanzania]] katika eneo la [[Mkundi]], wilaya ya Morogoro Mjini mkoani [[Morogoro]]. Shule hii hutoa elimu ya msingi kuanzia darasa la kwanza hadi darasa la saba chini ya mtaala wa taifa unaosimamiwa na Wizara ya Elimu, Sayansi na Teknolojia pamoja na Baraza la Mitihani la Taifa (NECTA). Ipo katika mazingira ya kijamii yenye makazi ya watu na shughuli mbalimbali za kila siku...' 1567095 wikitext text/x-wiki '''Mkundi Primary School''' ni [[shule]] ya msingi ya [[serikali]] iliyopo nchini [[Tanzania]] katika eneo la [[Mkundi]], wilaya ya Morogoro Mjini mkoani [[Morogoro]]. Shule hii hutoa elimu ya msingi kuanzia darasa la kwanza hadi darasa la saba chini ya mtaala wa taifa unaosimamiwa na Wizara ya Elimu, Sayansi na Teknolojia pamoja na Baraza la Mitihani la Taifa (NECTA). Ipo katika mazingira ya kijamii yenye makazi ya watu na shughuli mbalimbali za kila siku, hali inayosaidia watoto wengi wa eneo hilo na vijiji vya jirani kupata elimu kwa urahisi bila changamoto kubwa za umbali au usafiri. Kwa muda mrefu, shule hii imekuwa msingi muhimu wa elimu kwa watoto wa Mkundi, ikiwasaidia kujenga maarifa ya awali na kuwaandaa kuendelea na hatua nyingine za elimu nchini Tanzania.<ref>https://shulezetu.com/primary-schools/mkundi-primary-school-p1104032/</ref> ==Tanbihi== {{reflist}} {{mbegu-elimu}} [[Jamii: Elimu]] [[Jamii: Morogoro]] 05f3lqq4fotobpbaykmo89l5vn3u3nf Mkwatani Primary School 0 240449 1567096 2026-06-07T10:19:42Z Ramadhani Mushi 61176 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Mkwatani Primary School''' ni [[shule]] ya msingi ya [[serikali]] iliyopo nchini [[Tanzania]] katika eneo la [[Mkwatani]]. Shule hii hutoa elimu ya msingi kuanzia darasa la kwanza hadi darasa la saba chini ya mtaala wa taifa unaosimamiwa na Wizara ya Elimu, Sayansi na Teknolojia pamoja na Baraza la Mitihani la Taifa (NECTA). Iko katika mazingira ya kijamii yenye makazi ya watu wa eneo hilo na shughuli za kila siku, hali inayowezesha watoto wengi kupata...' 1567096 wikitext text/x-wiki '''Mkwatani Primary School''' ni [[shule]] ya msingi ya [[serikali]] iliyopo nchini [[Tanzania]] katika eneo la [[Mkwatani]]. Shule hii hutoa elimu ya msingi kuanzia darasa la kwanza hadi darasa la saba chini ya mtaala wa taifa unaosimamiwa na Wizara ya Elimu, Sayansi na Teknolojia pamoja na Baraza la Mitihani la Taifa (NECTA). Iko katika mazingira ya kijamii yenye makazi ya watu wa eneo hilo na shughuli za kila siku, hali inayowezesha watoto wengi kupata nafasi ya elimu kwa urahisi bila changamoto kubwa ya umbali au usafiri. Kwa muda mrefu, shule hii imekuwa sehemu muhimu ya mwanzo wa safari ya elimu kwa watoto wa Mkwatani, ikiwasaidia kujenga msingi wa maarifa na maadili kabla ya kuendelea na ngazi nyingine za masomo nchini Tanzania.<ref>https://shulezetu.com/primary-schools/mkwatani-primary-school-p1102115/</ref> ==Tanbihi== {{reflist}} {{mbegu-elimu}} [[Jamii: Elimu]] [[Jamii: Morogoro]] sbtnkxa2crehtl3tnbezyts65eyc9k8 Matongolo 0 240450 1567097 2026-06-07T10:23:24Z Ramadhani Mushi 61176 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Matongolo''' ni eneo lililopo nchini [[Tanzania]] katika wilaya ya [[Kilosa]] mkoani [[Morogoro]], linalojulikana kwa makazi ya watu na shughuli mbalimbali za kijamii na kiuchumi kama kilimo na biashara ndogo ndogo zinazosaidia maisha ya kila siku ya wakazi wake.<ref>https://www.tanzaniapostcode.com/morogoro-kilosa-dumila-matongolo-67413.html</ref> ==Tanbihi== {{reflist}} {{mbegu}} [[Jamii: Morogoro]]' 1567097 wikitext text/x-wiki '''Matongolo''' ni eneo lililopo nchini [[Tanzania]] katika wilaya ya [[Kilosa]] mkoani [[Morogoro]], linalojulikana kwa makazi ya watu na shughuli mbalimbali za kijamii na kiuchumi kama kilimo na biashara ndogo ndogo zinazosaidia maisha ya kila siku ya wakazi wake.<ref>https://www.tanzaniapostcode.com/morogoro-kilosa-dumila-matongolo-67413.html</ref> ==Tanbihi== {{reflist}} {{mbegu}} [[Jamii: Morogoro]] 8rxczsmh7wvqeygyloqv6rg0hzx06du 1567101 1567097 2026-06-07T10:33:27Z Ramadhani Mushi 61176 /* Tanbihi */ 1567101 wikitext text/x-wiki '''Matongolo''' ni eneo lililopo nchini [[Tanzania]] katika wilaya ya [[Kilosa]] mkoani [[Morogoro]], linalojulikana kwa makazi ya watu na shughuli mbalimbali za kijamii na kiuchumi kama kilimo na biashara ndogo ndogo zinazosaidia maisha ya kila siku ya wakazi wake.<ref>https://www.tanzaniapostcode.com/morogoro-kilosa-dumila-matongolo-67413.html</ref> ==Tanbihi== {{reflist}} {{Kata za Wilaya ya Kilosa}} {{mbegu-jio-morogoro}} [[Jamii: Morogoro]] p6s1spycxax7zkx64ouxis674fic6rc Dumila Juu 0 240451 1567098 2026-06-07T10:25:29Z Ramadhani Mushi 61176 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Dumila Juu''' ni eneo lililopo nchini [[Tanzania]] katika wilaya ya [[Kilosa]] mkoani [[Morogoro]], likiwa sehemu ya ukanda wa Dumila na vijiji vinavyozunguka eneo hilo. Eneo hili lina makazi ya watu wanaojishughulisha zaidi na shughuli za kijamii na kiuchumi kama [[kilimo]] na biashara ndogo ndogo, ambazo ndizo msingi wa maisha ya kila siku kwa wakazi wake.<ref>https://www.tanzaniapostcode.com/search/?keyword=Dumila+Juu&region=Morogoro</ref> ==Tanbihi...' 1567098 wikitext text/x-wiki '''Dumila Juu''' ni eneo lililopo nchini [[Tanzania]] katika wilaya ya [[Kilosa]] mkoani [[Morogoro]], likiwa sehemu ya ukanda wa Dumila na vijiji vinavyozunguka eneo hilo. Eneo hili lina makazi ya watu wanaojishughulisha zaidi na shughuli za kijamii na kiuchumi kama [[kilimo]] na biashara ndogo ndogo, ambazo ndizo msingi wa maisha ya kila siku kwa wakazi wake.<ref>https://www.tanzaniapostcode.com/search/?keyword=Dumila+Juu&region=Morogoro</ref> ==Tanbihi== {{reflist}} {{mbegu}} [[Jamii: Morogoro]] 9xbwvt88enhvncce6dy3l9wyyak06tt 1567100 1567098 2026-06-07T10:33:01Z Ramadhani Mushi 61176 /* Tanbihi */ 1567100 wikitext text/x-wiki '''Dumila Juu''' ni eneo lililopo nchini [[Tanzania]] katika wilaya ya [[Kilosa]] mkoani [[Morogoro]], likiwa sehemu ya ukanda wa Dumila na vijiji vinavyozunguka eneo hilo. Eneo hili lina makazi ya watu wanaojishughulisha zaidi na shughuli za kijamii na kiuchumi kama [[kilimo]] na biashara ndogo ndogo, ambazo ndizo msingi wa maisha ya kila siku kwa wakazi wake.<ref>https://www.tanzaniapostcode.com/search/?keyword=Dumila+Juu&region=Morogoro</ref> ==Tanbihi== {{reflist}} {{Kata za Wilaya ya Kilosa}} {{mbegu-jio-morogoro}} [[Jamii: Morogoro]] jjab4vf43xsbq9zhfluwmrsg2380ifb