Wikipedia
swwiki
https://sw.wikipedia.org/wiki/Mwanzo
MediaWiki 1.47.0-wmf.11
first-letter
Media
Maalum
Majadiliano
Mtumiaji
Majadiliano ya mtumiaji
Wikipedia
Majadiliano ya Wikipedia
Faili
Majadiliano ya faili
MediaWiki
Majadiliano ya MediaWiki
Kigezo
Majadiliano ya kigezo
Msaada
Majadiliano ya msaada
Jamii
Majadiliano ya jamii
Lango
Majadiliano ya lango
Wikichanzo
Majadiliano ya Wikichanzo
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Rungwe (wilaya)
0
2569
1579858
1566847
2026-07-16T18:39:19Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1579858
wikitext
text/x-wiki
[[File:Wilaya ya Rungwe.flac|thumb|Rungwe District]]
[[Picha:Tanzania Rungwe location map.svg|thumb|250px|Mahali pa Rungwe (kijani) katika [[mkoa wa Mbeya]].]]
[[Picha:Daraja la Mungu Tukuyu 2012 Tamino.jpg |300px|thumbnail|[[Daraja la Mungu]] ni kati ya maajabu asilia ya wilaya hii.]]
'''Wilaya ya Rungwe''' ni kati ya [[wilaya]] 7 za [[Mkoa wa Mbeya]] katika [[Tanzania]] na ina [[Postikodi Tanzania|Postikodi namba]] 53500.
Imepakana na [[Mbeya Vijijini|Wilaya ya Mbeya vijijini]] upande wa [[kaskazini]], [[Mkoa wa Iringa]] upande wa [[mashariki]], [[Wilaya ya Kyela]] upande wa [[kusini]]-mashariki, [[Wilaya ya Ileje]] kwa kusini-[[magharibi]] na [[Mbeya Mjini]] kwa magharibi.
[[Makao makuu]] ya wilaya yako [[Tukuyu]].
[[Jina]] la wilaya limetokana na kituo cha [[misheni]] ya [[Moravian]] cha Rungwe kilichopo kwenye mitelemko ya [[Rungwe (mlima)|mlima wa Rungwe]] takriban [[km]] 20 kutoka Tukuyu.
Rungwe ni hasa eneo la [[Wanyakyusa]] ikishika sehemu kubwa ya eneo la [[Unyakyusa]] lililoitwa kihistoria pia "[[Konde]]".
Mwaka 2002 wilaya ilikuwa na wakazi 307,270.<ref>{{Rejea tovuti |url=http://www.tanzania.go.tz/census/census/districts/rungwe.htm |title=Tanzania.go.tz census/districts/rungwe |accessdate=2004-06-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040623235349/http://www.tanzania.go.tz/census/census/districts/rungwe.htm |archivedate=2004-06-23 }}</ref> Katika [[sensa]] ya mwaka [[2022]] walihesabiwa 273,536 <ref>https://www.nbs.go.tz</ref> baada ya mwaka 2013 [[kata]] 11 kutengwa na Rungwe na kuunda [[Wilaya ya Busokelo]].
[[Barabara kuu]] kutoka [[Dar es Salaam]] - [[Iringa]] - [[Mbeya]] kwenda [[Malawi]] inapita eneo la wilaya.
Rungwe inapokea [[mvua]] nyingi na iko kati ya maeneo yenye [[rutuba]] sana katika Tanzania.
Kati ya [[mazao]] ya [[soko|sokoni]] kuna [[Shamba|mashamba]] makubwa ya [[chai]].
==Tanbihi==
{{marejeo}}
==Marejeo==
* {{en}} [https://web.archive.org/web/20040623235349/http://www.tanzania.go.tz/census/census/districts/rungwe.htm Rungwe District Homepage for the 2002 Tanzania National Census]
* [https://web.archive.org/web/20061003123910/http://www.tanzania.go.tz/govdirf.html Tanzanian Government Directory Database]
{{Kigezo:Kata za Wilaya ya Rungwe}}
{{mbegu-jio-mbeya}}
[[Jamii:Wilaya za Mkoa wa Mbeya]]
[[Jamii:Wilaya ya Rungwe| ]]
87813wlj32zaig44hedixzs6t2u0577
Papa Yohane Paulo II
0
12727
1579785
1577026
2026-07-16T13:03:52Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1579785
wikitext
text/x-wiki
[[Image:George H W Bush and Pope John Paul II (cropped).jpg|thumb|250px|Mtakatifu Yohane Paulo II.]]
'''Papa Yohane Paulo II''' (kwa [[Kilatini]]: Ioannes Paulus PP. II; kwa [[Kiitalia]]: Giovanni Paolo II; kwa [[Kipolandi]]: Jan Paweł II; kwa [[Kiingereza]]: John Paul II; [[18 Mei]] [[1920]] - [[2 Aprili]] [[2005]]) alikuwa [[Papa]] wa 264 kuanzia [[tarehe]] [[16 Oktoba]] [[1978]] hadi [[kifo]] chake<ref>https://www.vatican.va/content/vatican/en/holy-father.index.html#holy-father</ref> akidumu katika [[huduma]] hiyo kirefu kuliko Mapapa wengine wote, isipokuwa [[Mtume Petro]] na [[Papa Pius IX]]. Alitokea [[Wadowice]], [[Krakow]], [[Polandi]]<ref>https://www.vatican.va/content/vatican/en/holy-father.index.html#holy-father</ref>
Alimfuata [[Papa Yohane Paulo I]] akiwa Papa wa kwanza asiye [[Italia|Mwitalia]] tangu miaka 455 iliyopita, wakati wa [[Uholanzi|Mholanzi]] [[Papa Adrian VI]] ([[1522]] - [[1523]]), tena Papa wa kwanza kutoka [[Polandi]] (na ma[[kabila]] yoyote ya [[Waslavi]]) katika [[historia ya Kanisa]]. Alifuatwa na [[Papa Benedikto XVI]].
[[Jina]] lake la kuzaliwa lilikuwa '''Karol Józef Wojtyła''' (matamshi: ˈkarɔl ˈjuzɛf vɔiˈtɨwa).
Wengi wanamhesabu kati ya watu walioathiri zaidi [[karne ya 20]], hasa kwa sababu tangu mwanzo wa Upapa wake alipambana na [[Ukomunisti]] uliotesa nchi yake asili na nyinginezo, akachangia kwa kiasi kikubwa kikomo chake na kusambaratika kwa [[Urusi]].<ref name="CBCNews">{{cite news|url=http://www.cbc.ca/news/obit/pope/communism_homeland.html|title=Pope stared down Communism in homeland - and won|date=Aprili 2005|author=CBC News Online|publisher=Religion News Service|accessdate=2009-01-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20050406174046/http://www.cbc.ca/news/obit/pope/communism_homeland.html|archivedate=2005-04-06}}</ref><ref name="Berlin Wall">{{cite web |url=http://www.writespirit.net/authors/pope_john_paul_ii/pope_john_paul_fall_berlin_wall|title=Pope John Paul II and the Fall of the Berlin Wall|accessdate=2009-01-01|publisher=2008 Tejvan Pettinger, Oxford, UK}}</ref><ref name="Bottum">{{cite web|url=http://www.weeklystandard.com/Content/Public/Articles/000/000/005/469kzdxb.asp|title=John Paul the Great|last=Bottum|first=Joseph|date=18 Aprili 2005|work=Weekly Standard|pages=1–2|accessdate=2009-01-01|archivedate=2009-07-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090706015929/http://www.weeklystandard.com/Content/Public/Articles/000/000/005/469kzdxb.asp}}</ref><ref name="Chronicle2">{{cite book|last=Maxwell-Stuart|first=P.G.|title=Chronicle of the Popes: Trying to Come Full Circle|url=https://archive.org/details/chronicleofpopes0000maxw|publisher=Thames & Hudson|location=[[London]]|year=2006|page=[https://archive.org/details/chronicleofpopes0000maxw/page/234 234]|isbn=978-0-500-28608-6|accessdate=2009-01-01}}</ref><ref name="Gorbachev">{{cite news|url=http://edition.cnn.com/2005/WORLD/europe/04/03/pope.gorbachev/index.html|title=Gorbachev: Pope was ‘example to all of us’|date=4 Aprili 2005|work=[[CNN]] |accessdate=2009-01-01}}</ref><ref name="Memory">{{cite news|url=http://www.cnn.com/SPECIALS/2005/pope/stories/legacy/index.html|title=John Paul II: A strong moral vision|date=11 Februari 2005|publisher=CNN |accessdate=2009-01-01}}</ref>
Vilevile alilaumu [[ubepari]] wa nchi za [[magharibi]]<ref>Hastings, Adrian; Alistair Mason; Hugh S. Pyper ''The Oxford Companion to Christian Thought'' Oxford University Press 2000 p. 95 [http://books.google.com/books?id=ognCKztR8a4C&pg=PA95&lpg=PA95&dq=Pope+John+Paul+II+criticism+of+capitalism&source=bl&ots=WZvlD5z3nN&sig=5uwyFimxfwqpl-8r_-4UNLBTrQg&hl=en&ei=iZ2rTYeBJMXLgQe98bXzBQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=10&ved=0CFMQ6AEwCTgy#v=onepage&q=Pope%20John%20Paul%20II%20criticism%20of%20capitalism&f=false Online version] available at [[Google Books]]</ref><ref>Magister, Sandro [http://www.simplysharing.com/pope.htm "Fighting the Faithless West"] {{Wayback|url=http://www.simplysharing.com/pope.htm |date=20110811051240 }} ''The Sunday Oregonian''
3 Aprili 2005 Retrieved 17 Aprili 2011</ref> na kudai [[haki]] katika jamii zote, akitetea hasa [[uhai]] wa [[binadamu]] na [[uhuru wa dini]].
Upande wa [[dini]], aliboresha uhusiano kati ya Kanisa Katoliki na [[madhehebu]] mengine ya [[Ukristo]]<ref name="Anglican1">{{cite web|url=http://www.anglicancommunion.org/acns/news.cfm/2005/4/8/ACNS3967|title=Anglican tributes to Pope John Paul II|work=[http://www.anglicancommunion.org/ Anglican Communion Office]|publisher= Anglican Consultative Council|accessdate=2009-01-01}}</ref> pamoja na ule na dini mbalimbali, kuanzia [[Uyahudi]], [[Ubuddha|Ubudha]], [[Uislamu]]<ref name="AIJAC">{{cite web|url=http://www.aijac.org.au/?id=articles&_action=showArticleDetails&articleID=526|title=AIJAC expresses sorrow at Pope's passing|date=4 Aprili 2005|publisher=[[Australia/Israel & Jewish Affairs Council]]|accessdate=2009-01-01}}</ref>.
Ziara zake 104 kati nchi 129 ulimwenguni kote, mbali na 146 nchini [[Italia]] na 317 katika [[parokia]] za [[Roma]], zilikusanya mara nyingi umati mkubwa (hadi zaidi ya milioni 4 huko [[Manila]], [[Ufilipino]], mwishoni mwa [[siku ya kimataifa ya vijana]]), na kumfanya asafiri kuliko jumla ya mapapa wote waliomtangulia, akiwa mmojawapo kati ya [[viongozi]] wa dunia waliosafiri zaidi.
Papa Wojtyła alitangaza [[wenye heri]] 1,340 na [[watakatifu]] 483, ili kuwapa [[Ukristo|Wakristo]] wa leo vielelezo mbalimbali kwa maisha yao ili walenge [[utakatifu]] walioitiwa na [[Mungu]].<ref name="USCCB_Bio">{{cite web |url=http://www.usccb.org/comm/popejohnpaulii/biography.shtml |title=Pope John Paul II: A Light for the World |accessdate=2009-01-01 |publisher=United States Council of Catholic Bishops |year=2003 |archivedate=2011-06-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110624073359/http://www.usccb.org/comm/popejohnpaulii/biography.shtml }}</ref><ref name="Moore1">{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/news/2009919/Pope-John-Paul-II-on-course-to-become-saint-in-record-time.html|title=Pope John Paul II on course to become Saint in record time|last=Moore|first=Malcolm|date=22 Mei 2008|work=[[Daily Telegraph]] |accessdate=2009-01-01 | location=London}}</ref> Idadi hiyo ni kubwa kuliko ile ya waliotangazwa na jumla ya Mapapa wote waliomtangulia walau katika karne tano za mwisho.<ref name="Hollingshead">{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/world/2006/apr/01/catholicism.religion|title=Whatever happened to ... canonising John Paul II?|last=Hollingshead |first=Iain |authorlink=Iain Hollingshead |date=1 Aprili 2006|work=[[The Guardian]] |accessdate=2009-01-01 | location=London}}</ref><ref name="Gertz">{{cite web|url=http://www.christianitytoday.com/ct/2003/octoberweb-only/10-20-52.0.html|title=Christian History Corner: John Paul II's Canonisation Cannon|last=Gertz|first=Steven|date=10 Januari 2003|work=[[Christianity Today]]|accessdate=2009-01-01}}</ref><ref name="Beatifications">{{cite web|url=http://www.usccb.org/pope/beatify.htm#10|title=Beatifications During Pope John Paul II’s Pontificate, 1988|last=Walsh|first=Sister Mary Ann|work=From: ‘John Paul II: A Light for the World’, [http://www.popebook.com/ Popebook.com]|publisher=[[United States Conference of Catholic Bishops|United States Conference of Catholic Bishops, Inc.]]|accessdate=2009-01-01|archivedate=2008-12-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081211002153/http://www.usccb.org/pope/beatify.htm#10}}</ref><ref name="Vatican1">{{cite web|url=http://www.vatican.va/news_services/liturgy/saints/index_saints_en.html|title=Table of the Canonisations during the Pontificate of His Holiness John Paul II|publisher=[[The Holy See]]|accessdate=2009-01-01}}</ref><ref>''Whether John Paul II canonised more saints than all previous popes put together is difficult to prove, as the records of many early canonisations are incomplete, missing, or inaccurate.''</ref>
Alikuwa anaongea lugha mbalimbali, zikiwemo za Kipolandi, Kiitalia, [[Kifaransa]], [[Kijerumani]], [[Kiingereza]], [[Kihispania]], [[Kireno]], [[Kiukraina]], [[Kirusi]], [[Kiserbokroatia]], [[Kiesperanto]], [[Kilatini]] na [[Kigiriki cha kale]].<ref name="Robinson">{{cite web|url=http://www.robinsonlibrary.com/philosophy/denominations/catholic/history/johnpaul2.htm|title=Pope John Paul II|date=20 Oktoba 2008|publisher=The Robinson Library|accessdate=2009-01-01|archivedate=2015-04-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402135430/http://www.robinsonlibrary.com/philosophy/denominations/catholic/history/johnpaul2.htm|=https://web.archive.org/web/20150402135430/http://www.robinsonlibrary.com/philosophy/denominations/catholic/history/johnpaul2.htm}}</ref>
Yohane Paulo II alitangazwa na [[mwandamizi]] wake [[Papa Benedikto XVI]] kuwa [[mwenye heri]] tarehe [[1 Mei]] [[2011]],<ref name="CC1">{{cite web|url= http://www.catholicculture.org/news/headlines/index.cfm?storyid=4969|title=Catholic Culture : Latest Headlines : SPECIAL: Popes Pius XII, John Paul II declared 'venerable'|work=catholicculture.org|accessdate=2010-02-25}}</ref><ref name="CathLife">{{cite web|url= http://acatholiclife.blogspot.com/2009/12/pope-pius-xii-john-paul-ii-declared.html|title=A Catholic Life: Pope Pius XII, John Paul II Declared Venerable|work=acatholiclife.blogspot.com|accessdate=2010-02-25}}</ref><ref name="VenJP">{{cite web|url= http://www.piercedhearts.org/jpii/venerable_jpii.htm|title=Venerable John Paul II|date=19 December 2009work=piercedhearts.org|accessdate=2010-02-25}}</ref><ref name="CNA2">{{cite web|url=http://www.catholicnewsagency.com/news/john_paul_ii_declared_venerable_moves_one_step_closer_to_sainthood/|title=John Paul II declared [[Venerable]], moves one step closer to sainthood :: Catholic News Agency (CNA)|work=catholicnewsagency.com|accessdate=2010-02-25|archive-date=2021-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210309131356/https://www.catholicnewsagency.com/news/john_paul_ii_declared_venerable_moves_one_step_closer_to_sainthood|url-status=dead}}</ref><ref name="BBC-beatify">{{cite web|url= http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-12191423|title=Pope paves way to beatification of John Paul II|work=bbc.news.co.uk|accessdate=2011-01-14}}
</ref> halafu [[Papa Fransisko]] akamtangaza [[mtakatifu]] tarehe [[27 Aprili]] [[2014]].
[[Sikukuu]] yake huadhimishwa kila mwaka tarehe [[22 Oktoba]]<ref>https://www.santiebeati.it/dettaglio/90026</ref>, kulingana na siku ya kuanza rasmi huduma yake ya Kipapa kwa Misa iliyofanyika katika uwanja mbele ya [[Basilika la Mt. Petro]], [[Vatikani]].
== Maisha ==
=== Miaka ya kwanza ===
[[Picha:Emilia and Karol Wojtyla wedding portrait.jpg|thumb|left|160px|Picha ya [[ndoa]] ya wazazi wake Emilia na Karol Wojtyla Sr.]]
[[Picha:Geb-Haus Papst.jpg|thumb|Nyumba ya [[familia]] yake huko [[Wadowice]].]]
[[Picha:Dom Rodzinny Ojca Świętego Jana Pawła II w Wadowicach1.JPG|thumb|upright|Ua wa nyumba yake.]]
Karol Józef Wojtyła alizaliwa [[Wadowice]]<ref name="ShortBio">{{cite web|url=http://www.vatican.va/news_services/press/documentazione/documents/santopadre_biografie/giovanni_paolo_ii_biografia_breve_en.html|title= His Holiness John Paul II : Short Biography |date=30 Juni 2005|work=Vatican Press Office|accessdate=2009-01-01}}</ref> nchini [[Polandi]] akiwa mtoto wa tatu na wa mwisho wa Karol Wojtyła,<ref name="CNN6">{{cite news|url=http://edition.cnn.com/SPECIALS/2005/pope/stories/bio1/index.html|title=Pope John Paul II 1920-2005|publisher=CNN|accessdate=2009-01-01|archive-date=2014-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20140116090409/http://edition.cnn.com/SPECIALS/2005/pope/stories/bio1/index.html|url-status=dead}}</ref> na Emilia Kaczorowska, ambaye alikuwa na asili ya [[Lithuania|Kilithuania]], akafariki tarehe [[13 Aprili]] [[1929]],<ref name="CBN">{{cite web |url=http://www.cbn.com/spirituallife/ChurchAndMinistry/KarolWojtylaPopeJohnPaulTimeline.aspx| title= Karol Wojtyła (Pope John Paul II) Timeline|accessdate=2009-01-01|publisher=[[Christian Broadcasting Network]]}}</ref>. Dada yake Olga alikufa kabla Karol hajazaliwa; hivyo, alihusiana sana na kaka yake Edmund, mpaka huyo alipokufa kwa [[tetekuwanga]] kutokana na kazi yake ya [[udaktari]].
Akiwa kijana, Karol alipenda sana [[spoti]] akacheza mara nyingi [[kandanda]] kama [[kipa]].<ref name="CNNBio">{{cite web |url=http://popejohnpaul.com/php/showContent.php?linkid=1 |title=Pope John Paul the most revered human being on earth popejohnpaul.com |publisher=popejohnpaul.com |accessdate=2009-01-01 |archivedate=2021-05-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210505021045/http://popejohnpaul.com/php/showContent.php?linkid=1 }}</ref>
Miaka ya malezi yake iliathiriwa na uhusiano mkubwa na [[Wayahudi]] wengi wa Wadowice. Mara nyingi kulikuwa na [[mechi]] kati ya Wakatoliki na Wayahudi, naye alijitolea kuwa kipa wa Wayahudi timu yao ilipopungukiwa wachezaji.
Katikati ya mwaka [[1938]], Karol na baba yake walihamia [[Kraków]], alipojiunga na [[chuo kikuu]] maarufu cha "[[Jagiellonian University]]". Huko akisoma [[filolojia]] na lugha 12 tofauti, alijitolea kusaidia kama [[mkutubi]]. Alipolazimishwa kujiunga na [[jeshi]] (36th Infantry Regiment (Polandi)|Academic Legion), alikataa kufyatua risasi. Pia aliigiza na kutunga mwenyewe [[tamthilia]].
Mwaka [[1939]] [[Ujerumani]] wa [[Hitler]] ulivamia Polandi ukafunga chuo kikuu hicho, huku [[wanaume]] wote wakidaiwa kufanya kazi. Hivyo, tangu mwaka [[1940]] hadi [[1944]], Karol alifanya kazi mbalimbali za mikono asije akahamishiwa katika [[makambi ya KZ]].<ref name="ShortBio"/>
Baba yake alifariki kwa mpasuko wa moyo mwaka [[1941]], akimuacha peke yake.<ref name="CNN6"/><ref name="CBN"/><ref name = "Stourton5">{{cite book |last1=Stourton |first1=Edward |authorlink1=Edward Stourton (journalist)|title=John Paul II: Man of History |url=https://archive.org/details/johnpauliimanofh0000stou |accessdate=2009-01-01|publisher=Hodder & Stoughton |location=London |isbn=0340908165 |page=[https://archive.org/details/johnpauliimanofh0000stou/page/60 60] |year=2006}}</ref> Miaka 40 baadaye alisema,''"Sikuwepo mama alipofariki, sikuwepo kaka alipofariki, sikuwepo baba alipofariki. Kufikia umri wa miaka 20 nilikuwa nimeshapoteza wapenzi wangu wote"''.<ref name = "Stourton5"/>
Ndipo alipoanza kufikiria sana [[wito]] wa [[upadri]], ambao polepole ukawa ''‘jambo la ndani lenye hakika ya hali ya juu’''.<ref name = "Stourton6">{{cite book |last1=Stourton |first1=Edward |authorlink1=Edward Stourton (journalist)|title=John Paul II: Man of History |url=https://archive.org/details/johnpauliimanofh0000stou |accessdate=2009-01-01|publisher=Hodder & Stoughton |location=London |isbn=0340908165 |page=[https://archive.org/details/johnpauliimanofh0000stou/page/63 63] |year=2006}}</ref> Kwa sababu hiyo, mnamo Oktoba [[1942]], alipiga hodi kwenye nyumba ya [[askofu mkuu] wa [[Kraków]], [[kardinali]] [[Adam Stefan Sapieha]], akaomba asomee upadri.<ref name = "Stourton6"/> Mapema akawa anasoma kwa siri katika [[seminari]] iliyoendeshwa huko kwa maficho.
Tarehe [[29 Februari]] [[1944]], Karol aligongwa na [[lori]] la Kijerumani. Tofauti na kawaida, alipelekwa [[hospitali]]ni alipotibiwa wiki mbili. Kunusurika ajali hiyo kulimthibitisha katika wito wake.
Tarehe [[6 Agosti]] [[1944]], ‘Black Sunday’, [[askari]] wa [[Gestapo]] walijaribu kukamata wavulana wote wa Kraków wasije wakaanza mapambano dhidi yao<ref name="George Weigel 2001, page 71">[[#Weigel02|George Weigel, "Witness to Hope" - HarperCollins Publishers 2001, page 71]]</ref> kama ilivyotokea [[Warsaw]].<ref name="Norman">{{cite book|last=Davies|first=Norman|authorlink=Norman Davies|title=Rising '44: The Battle for Warsaw |url=https://archive.org/details/rising44battlefo00norm|publisher=[[Viking Penguin]] |location=80 Strand, London WC2R 0RL|year=2004|pages=[https://archive.org/details/rising44battlefo00norm/page/253 253]–254|isbn=0-670-03284-0|accessdate=2009-01-01}}</ref><ref name="George Weigel 2001, pages 71-21">[[#Weigel02|George Weigel, "Witness to Hope" - HarperCollins Publishers 2001, pages 71-21]]</ref> Karol alifaulu kufichama katika andaki la nyumba iliyokaguliwa na askari, wakati vijana zaidi ya elfu nane walikamatwa siku hiyo.<ref name = "Stourton6"/><ref name="George Weigel 2001, page 71"/><ref name="Norman"/> Halafu akafichama nyumbani kwa askofu mkuu hadi Wajerumani walipofukuzwa tarehe [[17 Januari]] [[1945]].<ref name="Davies72">[[#Davies72|Norman Davies, Rising '44: The Battle for Warsaw - Viking Penguin 2004, pages 253-254]]</ref>
Hapo wanafunzi waliteka [[seminari]], naye akajitolea kusafisha vyoo vilivyojaa mavi ya muda mrefu.<ref name="Weigel">''Witness to Hope'', [[George Weigel]], [[HarperCollins]] (1999, 2001) ISBN 0-06-018793-X.</ref> Mwezi huohuo, alimuokoa Edith Zierer, binti Myahudi wa miaka 14 ambaye alikuwa amekimbia kambi la [[Częstochowa]] lakini akazimia kwenye [[reli]].<ref name="EdithZ">{{cite web|url=http://voices.iit.edu/Profiles/ziere_p.html|title=Profile of Edith Zierier (1946)|work=Voices of the Holocaust|publisher=2000 Paul V. Galvin Library, Illinois Institute of Technology|accessdate=2009-01-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080419140949/http://voices.iit.edu/Profiles/ziere_p.html|archivedate=2008-04-19}}</ref> Karol akampandisha juu ya treni na kumfikisha salama mjini Kraków.<ref name="CNNLive">{{cite news|url=http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0504/08/se.01.html|title=CNN Live event transcript|date= 8 Aprili 2005 |publisher=CNN.com |accessdate=2009-01-01}}</ref><ref>Roberts, Genevieve., [https://web.archive.org/web/20071215035053/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4159/is_20050403/ai_n13509294 "The death of Pope John Paul II: `He saved my life - with tea, bread'"], ''[[The Independent]]'', 3 Aprili 2005, Retrieved on 2007-06-17.</ref><ref>Cohen, Roger., [http://www.dialog.org/hist/JohnPaulII-EdithZierer.htm " The Polish Seminary Student and the Jewish Girl He Saved"] {{Wayback|url=http://www.dialog.org/hist/JohnPaulII-EdithZierer.htm |date=20140209190231 }}, ''[[International Herald Tribune]]'', 6 Aprili 2005, Retrieved on 2007-06-17.</ref> [[B'nai B'rith]] na makundi mengine ya Kiyahudi yamethibitisha kuwa Karol aliokoa wengine vilevile dhidi ya [[dhuluma]] ya [[Wanazi]].
=== Upadri ===
[[Picha:Karol Wojtyla-wikary w Niegowici.jpg|thumb|Karol Wojtyła akiwa padri huko [[Niegowić]], Polandi, mwaka [[1948]].]]
Kisha kumaliza masomo yake seminarini, tarehe [[1 Novemba]] [[1946]] Karol alipewa [[upadirisho]] na kardinali Adam Stefan Sapieha.<ref name = "Stourton7">{{cite book |last1=Stourton |first1=Edward |authorlink1=Edward Stourton (journalist)|title=John Paul II: Man of History |url=https://archive.org/details/johnpauliimanofh0000stou |accessdate=2009-01-01|publisher=Hodder & Stoughton |location=London|isbn=0340908165 |page=[https://archive.org/details/johnpauliimanofh0000stou/page/71 71] |year=2006}}</ref><ref name = "Vatican2">{{cite web| url =http://www.vatican.va/news_services/press/documentazione/documents/santopadre_biografie/giovanni_paolo_ii_biografia_prepontificato_en.html#1946 | title =His Holiness John Paul II, Biography, Pre-Pontificate| publisher =Holy See | accessdate =1 Januari 2008}}</ref>
Baada ya hapo alitumwa [[Roma]] akasome [[teolojia]] kwenye [[chuo kikuu cha Kipapa]] ''[[Angelicum]]'',<ref name = "Stourton7"/><ref name = "Vatican2"/> alipojipatia [[digrii]] ya pili na ya tatu katika teolojia. Udaktari huo, ambao ulifuatwa na mwingine, ulipatikana kwa kuchambua ''Fundisho la [[Imani]] kadiri ya Mt. [[Yohane wa Msalaba]]''.
Akirudi Polandi katikati ya mwaka 1948 alipangiwa kazi yake ya kichungaji ya kwanza katika [[kijiji]] cha [[Niegowić]], maili 15 kutoka Kraków. Alipofika huko tu, alipiga magoti na kubusu ardhi kama atakapofanya mara nyingi katika safari zake za kimataifa akifika kwenye nchi fulani.<ref name="Chronicle">{{cite book|last=Maxwell-Stuart|first=P.G.|title=Chronicle of the Popes|url=https://archive.org/details/chronicleofpopes0000maxw|publisher=Thames & Hudson|location=London|year=2006|page=[https://archive.org/details/chronicleofpopes0000maxw/page/233 233]|isbn=978-0-500-28608-6}}</ref> Tendo hilo liliiga lile la mtakatifu [[Jean Marie Baptiste Vianney]].<ref name="Chronicle"/>
[[Picha:Facade of the main entrance of the Pontifical University of St. Thomas Aquinas (Angelicum) (19May07).jpg|thumb|left|upright|Chuo kikuu cha ''Angelicum'' mjini Roma.]]
Mnamo Machi [[1949]] alihamishiwa [[parokia]] ya [[Mtakatifu Florian]] mjini Kraków, akaanza kufundisha [[maadili]] katika [[Jagiellonian University]] halafu katika [[Chuo Kikuu cha Kikatoliki cha Lublin]]. Wakati huo alikusanya vijana 20 hivi walioanza kujiita ''Rodzinka'', "familia ndogo". Walikuwa wakikutana kwa [[sala|kusali]], kujadili [[falsafa]], na kusaidia [[vipofu]] na [[wagonjwa]]. Polepole kundi hilo lilifikia washiriki 200 hivi, nao wakajiongezea michezo na spoti.
Mwaka [[1954]] alipata udaktari wa pili katika falsafa,<ref>[[#Stourton03|Edward Stourton, "John Paul II: Man of History" - Hodder & Stoughton 2006, page 97]]</ref> kwa kutathmini uwezekano wa kufundisha maadili ya Kikatoliki kwa kutumia [[fenomenolojia]] ya [[Max Scheler]]. Lakini serikali ya Kikomunisti ilimzuia asipewe digri hiyo mpaka mwaka 1957.<ref name = "Vatican2"/>
Wakati huo, Wojtyła aliandika mfululizo wa makala kuhusu mada za Kikanisa katika [[gazeti]] la kila wiki la [[dayosisi|jimbo]] ''[[Tygodnik Powszechny]]''.<ref name="Zenit5">{{cite web|url=http://www.zenit.org/article-6191?l=english|title=John Paul II to Publish First Poetic Work as Pope|date=7 Januari 2003|publisher=ZENIT Innovative Media, Inc.|accessdate=2009-01-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140116180119/http://www.zenit.org/article-6191?l=english|archivedate=2014-01-16}}</ref>
Katika miaka 12 ya kwanza ya upadri wake alitunga pia [[fasihi]] mpya mbalimbali kuhusu [[vita]], hali ya maisha chini ya Ukomunisti, majukumu ya kichungaji n.k. Lakini alichapisha maandishi hayo kwa kutumia [[jina la bandia]] Andrzej Jawień au Stanisław Andrzej Gruda<ref name="Zenit5"/><ref name="Landry">{{cite web|url=http://www.catholicity.com/commentary/landry/00452.html|title=God, the Pope and Michelangelo|last=Landry|first=Fr. Roger J. |date=22 Aprili 2005|publisher=CatholiCity.com |author=The Mary Foundation |accessdate=2009-01-01}}</ref> – tofauti na maandishi yake ya kidini yaliyotolewa kwa jina lake halisi.<ref name="Zenit5"/><ref name="Landry"/>
Mwaka [[1960]], Wojtyła alitoa kitabu muhimu cha [[maadilidini]] ''[[Love and Responsibility]]'', akitetea mafundisho ya Kanisa Katoliki kuhusu ndoa kwa kutumia mtazamo wa kifalsafa.<ref name="Wojtyła">[[#Wojtyła69|Wojtyła, Karol. ''Love and Responsibility'']]: 1981</ref>
=== Askofu na kardinali ===
[[Picha:Karol Wojtyła - wizytacja zakonu oo. Karmelitów na Piasku w Krakowie 1967.jpg|thumb|Picha ya Juni 1967, akiwa [[askofu]] lakini si kardinali bado.]]
Tarehe [[4 Julai]] [[1958]],<ref name = "Vatican2"/> alipokuwa likizo, [[Papa Pius XII]] alimteua [[askofu msaidizi]] wa Kraków. Aliitwa [[Warsaw]] akutane na [[Mkuu wa Maaskofu]] wa Polandi, kardinali [[Stefan Wyszyński]], aliyemuarifu kuhusu uteuzi huo.<ref name = "Rise">{{cite book |first1=Pope |last1=John Paul II |title=Rise, Let Us Be On Our Way |url=https://archive.org/details/riseletusbeonour00john |accessdate=2009-01-01|publisher=2004 Warner Books |isbn=0-446-57781-2 |year=2004}}</ref><ref name = "Stourton8">{{cite book |last1=Stourton |first1=Edward |authorlink1=Edward Stourton (journalist)|title=John Paul II: Man of History |url=https://archive.org/details/johnpauliimanofh0000stou |accessdate=2009-01-01|publisher=Hodder & Stoughton |location=London |isbn=0340908165 |page=[https://archive.org/details/johnpauliimanofh0000stou/page/103 103] |year=2006}}</ref> Kisha kukubali kuwa msaidizi wa [[askofu mkuu]] [[Eugeniusz Baziak]], alipewa [[daraja]] ya [[uaskofu]] (akitumia jina la jimbo la zamani la [[Ombi]]) tarehe [[28 Septemba]] 1958.<ref name = "Vatican2"/> Akiwa na miaka 38 tu, alikuwa kijana kuliko maaskofu wote wa Polandi. Baada ya kifo cha Baziak mnamo Juni [[1962]], tarehe [[16 Julai]], Karol Wojtyła alichaguliwa asimamie jimbo kama ''Vicar Capitular''.<ref name="ShortBio"/>
Wojtyła alishiriki toka mwanzo hadi mwisho [[Mtaguso wa pili wa Vatikano]] (1962–[[1965]]),<ref name="ShortBio"/><ref name = "Vatican2"/> akichangia hasa hati ''[[Dignitatis Humanae]]'' na ''[[Gaudium et Spes]]''.<ref name = "Vatican2"/>
Baadaye Wojtyła alishiriki pia vikao vyote vya [[Sinodi ya Maaskofu]].<ref name="ShortBio"/>
Tarehe [[13 Januari]] [[1964]], [[Papa Paulo VI]] alimteua [[askofu mkuu]] wa [[Kraków]].<ref name="VaticanNewsService">{{cite web |url=http://www.vatican.va/news_services/press/documentazione/documents/santopadre_biografie/giovanni_paolo_ii_biografia_breve_en.html |title= Short biography |publisher=www.vatican.va |accessdate=2009-10-25}}</ref>
Halafu, tarehe [[26 Juni]] [[1967]], Paulo VI alimteua kardinali<ref name = "Vatican2"/><ref name="VaticanNewsService"/> akapewa [[kanisa]] la [[San Cesareo in Palatio]].<ref>[http://www.gcatholic.com/churches/cardinal/130.htm Cardinal Deaconry S. Cesareo in Palatio] Giga Catholic Information</ref>
Mwaka 1967 alichangia pia hati ''[[Humanae Vitae]]'' iliyokataza tena [[utoaji mimba]] na [[teknolojia]] ya [[uzazi wa mpango]].<ref name="Memory"/><ref name = "Vatican2"/><ref name="HV">{{cite web |url=http://www.vatican.va/holy_father/paul_vi/encyclicals/documents/hf_p-vi_enc_25071968_humanae-vitae_en.html |title=Humanae Vitae |accessdate=2009-01-01|date=25 Julai 1968}}</ref>
=== Papa ===
[[Picha:Coat of arms of Ioannes Paulus II.svg|thumb|130|[[Lebo]] yake yenye [[msalaba]] na chini yake herufi M kumaanisha [[Bikira Maria]], mama wa [[Yesu]] aliyemheshimu sana.]]
Mnamo Agosti [[1978]], Wojtyła alishiriki uchaguzi wa [[Papa Yohane Paulo I]], aliyefariki baada ya siku 33 tu.<ref name="ShortBio"/><ref name = "Vatican2"/><ref name="Time1978">{{cite news|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,912229,00.html|title=A "Foreign" Pope|date=30 Oktoba 1978|work=Time magazine|page=1|accessdate=2009-01-01|archivedate=2007-11-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071104001709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,912229,00.html}}</ref>
Uchaguzi wa pili wa mwaka huo 1978 ulianza tarehe [[14 Oktoba]]<ref name="Time1978b">{{cite news|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,912229-4,00.html|title=A "Foreign" Pope|date=30 Oktoba 1978|work=Time magazine|page=4|accessdate=2009-01-01|archivedate=2007-08-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070815090521/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,912229-4,00.html}}</ref><ref name="Time1978b"/> na Wojtyła akashinda walipopiga kura mara ya nane. Hapo alijichaguliwa jina la Yohane Paulo II<ref name = "Vatican2"/><ref name="Time1978b"/> kwa heshima ya watangulizi wake wa mwisho.<ref name="Time1978"/><ref name = "Stourton10">{{cite book |last1=Stourton |first1=Edward |authorlink1=Edward Stourton (journalist)|title=John Paul II: Man of History |url=https://archive.org/details/johnpauliimanofh0000stou |accessdate=2009-01-01|publisher=Hodder & Stoughton |location=London |isbn=0340908165 |page=[https://archive.org/details/johnpauliimanofh0000stou/page/171 171] |year=2006}}</ref><ref name="NewPope">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/shared/spl/hi/world/pope/choosing/html/announcement.stm|title=New Pope Announced|work= BBC News|accessdate=2009-01-01}}</ref><ref name = "Stourton10"/><ref>[http://www.upi.com/Audio/Year_in_Review/Events-of-1978/The-Election-of-Pope-John-Paul-II/12309251197005-5/ 1978 Year in Review: The Election of Pope John Paul II]</ref>
Akiwa na miaka 58 tu, alikuwa kijana kuliko Mapapa wote waliochaguliwa baada ya [[Papa Pius IX]] mwaka 1846, aliyekuwa na miaka 54.<ref name = "Vatican2"/> [[Ibada]] ya kuanzia rasmi Upapa wake ilifanyika tarehe [[22 Oktoba]] 1978.<ref name="Vatican-bio-en">{{cite web |url=http://www.vatican.va/news_services/press/documentazione/documents/santopadre_biografie/giovanni_paolo_ii_biografia_pontificato_en.html |title=Events in the Pontificate of John Paul II |accessdate=2009-01-01|date=30 Juni 2005}}</ref>
=== Mafundisho ===
[[Picha:Pope John Paul II.jpg|thumb|left|Papa Yohane Paulo II mwaka 1985.]]
Kama papa, moja kati ya kazi zake muhimu ilikuwa kufundisha imani na maadili. Hakuna Papa aliyewahi kuwahubiria watu wengi zaidi.
Katika kupokea watu siku 1160 za [[Jumatano]], alifikia watu 17,600,000.
Kati ya [[katekesi]] zake alizowapa, maarufu zaidi ni zile juu ya "Teolojia ya [[Mwili]]".
Mbali ya vitabu 5, aliandika hati 85.
Katika ''[[Novo Millennio Ineunte]]'' alisisitiza umuhimu wa kuanza upya na [[Kristo]] mwanzoni mwa [[milenia ya tatu]]: "Hatutaokolewa na tamko, bali na Nafsi hai."
Katika ''[[Veritatis Splendor]]'' alisisitiza umuhimu wa kujua [[ukweli]] ili kufikia [[uhuru]], badala ya kukubali [[dhana]] ya kuwa [[binadamu]] anaweza kuwa na rai tu.
Katika ''[[Fides et Ratio]]'' alionyesha haja ya imani na akili kushirikiana ili kujua ukweli.
Yohane Paulo II alitoa mafundisho mengi kuhusu [[jamii]] pia, akitetea heshima ya watu wote, kuanzia [[wanawake]], na umuhimu wa familia: ''Jinsi familia inavyokwenda, ndivyo taifa linavyokwenda na ndivyo ulimwengu tunamoishi unavyokwenda''.<ref name="Memory"/>.
Hati nyingine zinahusu ''Injili ya Uhai'' (''[[Evangelium Vitae]]'') na ''Ekumeni'' (''Ut Unum Sint'').
=== Ziara ===
{| style="width:100%; background: none;"
|-
| style="width:20%" |
| style="width:21%; vertical-align: top; text-align:justify; padding-left: 10px;" |
<ref name="Holy See">{{cite web |url=http://www.vatican.va/holy_father/john_paul_ii/travels/index.htm|title=The Holy See: ''Jubilee Pilgrimages of the Holy Father'' |accessdate=2009-01-01|publisher=Holy See}}</ref>
| style="width:1%" |
| style="width:58%; vertical-align: top;" |[[Picha:JPIITravelsMap.svg|400px|thumb|left|Ramani inayoonyesha nchi alizotembelea.<!-- (bad info, John Paul II was in Slovakia three times) -->]]
|}
[[Picha:John Paul II Polish Parliament 1999 5.jpg|thumb|Ziara kwa [[bunge]] la Polandi tarehe [[11 Juni]] [[1999]].]]
Wakati wa upapa wake, Yohane Paulo II alisafiri zaidi ya kilometa milioni 1.1<ref name="Chronicle2"/>, akivutia umati mkubwa sana.<ref name="AsiaNews"/><ref>{{cite web| title=Manila World Youth Day |url=http://en.wikipedia.org/wiki/World_Youth_Day_1995|publisher=Wikipedia|accessdate=2010-09-13}}</ref><ref name="AsiaNews">{{cite web|url=http://www.asianews.it/index.php?l=en&art=2947&dos=48&size=A|title=The Philippines, 1995: Pope dreams of "the Third Millennium of Asia"|date=4 Aprili 2005|publisher=AsiaNews |accessdate=2009-01-01}}</ref><ref name="AsiaNews"/>
Safari zake nchini Polandi ziliwatia moyo wananchi kuungana dhidi ya dhuluma za Ukomunisti.<ref name="OnThisDay">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/june/2/newsid_3972000/3972361.stm|title=1979: Millions cheer as the Pope comes home|work=from "On This Day, 2 Juni 1979,"|publisher=BBC News|accessdate=2009-01-01 | date=2 Juni 1979}}</ref><ref name="Memory"/> On later trips to Polandi, he gave tacit support to the organization.<ref name="Memory"/><ref name="CBCNews"/><ref name="Berlin Wall"/><ref name="Bottum"/><ref name="Chronicle2"/><ref name="Gorbachev"/><ref name="OnThisDay"/>
Pia alitembelea nchi nyingi ambazo zilikuwa hazijawahi kufikiwa na Papa yeyote, kama vile [[Tanzania]] mwaka [[1990]]. While <ref name="Mexico">{{cite news|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C06E3D91038F933A05754C0A9649C8B63|title=Pope to Visit a Mexico Divided Over His Teachings |last=Thompson|first=Ginger|date=30 Julai 2002|work= The New York Times |accessdate=2009-01-01}}</ref><ref name="Ireland">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/northern_ireland/4229807.stm|title=Irish remember 1979 Papal visit |date=2 Aprili 2005|work= BBC News|accessdate=2009-01-01}}</ref><ref name="CatholicIreland">{{cite web|url=http://www.catholicireland.net/pages/index.php?nd=206&art=569|title=The Pope’s visit to Ireland|publisher=CatholicIreland.net|accessdate=2009-01-01|archivedate=2012-03-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120307123117/http://www.catholicireland.net/pages/index.php?nd=206&art=569}}</ref><ref name="UK Visit">{{cite web |url=http://www.popejohnpaulii.org.uk/|title=28 May 1982: Pope John Paul II becomes first pontiff to visit Britain|accessdate=2009-01-01|publisher=[http://www.catholic-ew.org.uk/ Bishops’ Conference of England and Wales]}}</ref><ref name="UK Visit"/><ref>{{cite book |last=Abbott|first=Elizabeth|title=Haiti: The Duvalier Years|url=https://archive.org/details/haitiduvaliersth00abbo|publisher=McGraw Hill Book Company|year=1988|pages = [https://archive.org/details/haitiduvaliersth00abbo/page/260 260]–262|isbn=0-07-046029-9}}</ref><ref name="PopeEgypt">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/654651.stm|title=Pope pleads for harmony between faiths |date=24 Februari 2000|work= BBC News|accessdate=2009-01-01}}</ref><ref name="PopeEgypt"/><ref name="PopeEgypt"/><ref name="Egypt">{{cite web|url=http://www.coptic.net/public/news/2000-10-27.txt|title=Reception of His Holiness Catholicos Karekin II|date=27 Oktoba 2000|publisher=The Christian Coptic Orthodox Church Of Egypt|accessdate=2009-01-01|archivedate=2012-04-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120414211255/http://www.coptic.net/public/news/2000-10-27.txt}}</ref><ref name="NewYorkTimes3">{{cite news|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F02E2DA113BF932A1575AC0A9679C8B63|title=Pope to Leave for Kazakhstan and Armenia This Weekend |last=Henneberger|first=Melinda|date=21 Septemba 2001|work= The New York Times|accessdate=2009-01-01}}</ref>
Tarehe [[13 Aprili]] [[1986]] alikuwa Papa wa kwanza kutembelea [[sinagogi]] (mjini Roma)<ref name="OneAnother">{{cite web|url=http://www.blessingexhibit.org/|title=A Blessing to One Another - Pope John Paul II & The Jewish People|publisher=2007,2009 A Blessing to One Another |accessdate=2009-01-01}}</ref><ref name="AIJAC"/><ref name="Sacred">{{cite web |url=http://www.sacred-destinations.com/italy/rome-great-synagogue.htm |title=''"Great Synagogue, Rome"''|accessdate=2009-01-01|publisher=2009 Sacred Destinations}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bc.edu/research/cjl/meta-elements/texts/cjrelations/resources/documents/catholic/johnpaulii/romesynagogue.htm|title=Boston College: ''"Address at the Great Synagogue of Rome"''|date=13 Aprili 1986|accessdate=2009-01-01|publisher=2009 The Trustees of Boston College|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080611181904/http://www.bc.edu/research/cjl/meta-elements/texts/cjrelations/resources/documents/catholic/johnpaulii/romesynagogue.htm|archivedate=2008-06-11}}</ref>
[[Picha:-Western Wall.jpg|thumb|[[Ukuta wa Maombolezo]] huko [[Yerusalemu]].]]
Mnamo Machi [[2000]], alipotembelea [[Yerusalemu]], akawa Papa wa kwanza kuhiji kwenye [[Ukuta wa Maombolezo]] alipoingiza ujumbe wake ndani ya ufa na kuomba msamaha kwa makosa dhidi ya Wayahudi.<ref name="BBCIsrael"/><ref name="ADL2006">{{cite web|url=http://www.adl.org/interfaith/JohnPaul_II_Visit.pdf|title=Pope John Paul II's Visit to Jordan, Israel and the Palestinian Authority: A Pilgrimage of Prayer, Hope and Reconciliation|last=Klenicki|first=Rabbi Leon|date=13 Aprili 2006|publisher=Anti-Defamation League|accessdate=2009-01-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130929184402/http://archive.adl.org/interfaith/JohnPaul_II_Visit.pdf|archivedate=2013-09-29}}</ref><ref name="ADL2006"/><ref name="AIJAC"/><ref name="BBCIsrael">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/26/newsid_4168000/4168803.stm|title=2000: Pope prays for Holocaust forgiveness|date=26 Machi 2000|work= BBC News|accessdate=2009-01-01}}</ref><ref name="ADL2006"/><ref name="LOT">{{cite web|url=http://www.polishculture-nyc.org/pope_exhibition.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071021191718/http://www.polishculture-nyc.org/pope_exhibition.htm|archivedate=2007-10-21|title=A Blessing to One Another: Pope John Paul II and the Jewish People|publisher=2007,2009 A Blessing to One Another|accessdate=2009-01-01}}</ref><ref name="LOT"/><ref name="Online News">{{cite web|url=http://www.pbs.org/newshour/bb/religion/jan-june00/apology_3-13.html|title=Online News Hour - A Papal Apology|accessdate=2009-01-01|publisher=©1996-2009 MacNeil/Lehrer Productions.|archive-date=2013-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20131230232251/http://www.pbs.org/newshour/bb/religion/jan-june00/apology_3-13.html|url-status=dead}}</ref><ref name="ADL2">{{cite web|url=http://www.aijac.org.au/updates/Apr-05/040405.html#Article%202|title=Pope John Paul II: ‘An Appreciation: A Visionary Remembered’|last=Jacobson|first=Kenneth|date=2 Aprili 2005|publisher=Anti-Defamation League|accessdate=2009-01-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070904155150/http://aijac.org.au/updates/Apr-05/040405.html#Article%202|archivedate=2007-09-04}}</ref>
Alikuwa pia Papa wa kwanza kuingia [[mskiti]]ni, ([[Damasko]], [[Syria]], mwaka [[2001]]).<ref name="Mosque">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/1316812.stm|title=Mosque visit crowns Pope's tour|last=Plett|first=Barbara|date= 7 Mei 2001|work= BBC News|accessdate=2009-01-01}}</ref><ref name="Mosque"/><ref name="Damascus">{{cite web|url=http://www.catholic-forum.com/saints/pope0264qr.htm|title=Pope John Paul II - Address at Omayyad Mosque of Damascus - 6 May 2001|publisher=The Catholic Community Forum and Liturgical Publications of St. Louis, Inc|accessdate=2009-01-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060630103927/http://www.catholic-forum.com/saints/pope0264qr.htm|archivedate=2006-06-30}}</ref>
[[Picha:Wydrome2000.jpg|thumb|[[World Youth Day]] ni adhimisho la kimataifa kwa ajili ya vijana lililoanzishwa na Yohane Paulo II.]]
Tangu alipokuwa padri, Yohane Paulo II alikuwa na kipaji cha pekee cha kuvuta vijana<ref name="Bonacci">{{cite web|url=http://www.catholiceducation.org/articles/catholic_stories/cs0127.html|title=The Pope of the Youth|last=Bonacci|first=Mary Beth|date=5 Mei 2005|work=Crisis Magazine|accessdate=2009-01-01|archivedate=2014-04-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140425011806/http://www.catholiceducation.org/articles/catholic_stories/cs0127.html}}</ref><ref name="Bauman">{{cite web|url=http://www.catholicnewsagency.com/column.php?n=56|title=John Paul II: Pope of the Youth|last=Bauman|first=Michelle|date=2 Aprili 2006|publisher=Catholic News Agency|accessdate=2009-01-01|archivedate=2007-04-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070412155020/http://www.catholicnewsagency.com/column.php?n=56}}</ref>
<ref name="Bonacci"/> Kwa ajili yao mwaka [[1984]] alianzisha [[World Youth Day]] ili kuwakusanya kwa wiki moja kutoka duniani kote katika kuadhimisha imani kwa furaha.<ref name="ShortBio"/><ref name="Bonacci"/><ref name="Bauman"/><ref name="ShortBio"/><ref name="Bauman"/> Wakati wa Upapa wake aliadhimisha mara 19 siku kama hizo, mara jimboni Roma, mara kwingine kimataifa akikusanya hata vijana milioni kadhaa.
Baadaye alianzisha pia mkutano wa kimataifa wa familia (1994).<ref name="ShortBio"/>
Katika safari zake, Yohane Paulo II alikutana kwa makusudi mazima na viongozi wa dini na madhehebu</ref><ref name="Teoctist">{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2007/08/02/obituaries/02teoctist.html|title=Patriarch Teoctist, 92, Romanian Who Held Out Hand to John Paul II, Dies|last=Brunwasser|first=Matthew|date=2 Agosti 2007|work= The New York Times|accessdate=2009-01-01}}</ref>ref name="Macedonian">{{cite news|url=http://www.hri.org/news/greek/mpa/2001/01-05-04_1.mpa.html|title=Macedonian Press Agency: News in English, 2001-05-04b|date=4 Mei 2001|publisher=The Macedonian Press Agency (Hellenic Resources Network)|accessdate=2009-01-01|archive-date=2014-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20140116081353/http://www.hri.org/news/greek/mpa/2001/01-05-04_1.mpa.html|url-status=dead}}</ref><ref name="Associated">{{cite web|url=http://directionstoorthodoxy.org/n/archbishop_christodoulos_of_athens_and_all_greece_falls_asleep_i.html|title=Archbishop Christodoulos of Athens|last=Stephanopoulos|first=Nikki|date=28 Januari 2008|publisher=2008,2009 [[Associated Press]]|accessdate=2009-01-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080305152451/http://directionstoorthodoxy.org/n/archbishop_christodoulos_of_athens_and_all_greece_falls_asleep_i.html|archivedate=2008-03-05}}</ref><ref name="Kirby">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/4423095.stm|title=John Paul II and the Anglicans |last=Kirby |first=Alex|date=8 Aprili 2005|publisher=BBC News|accessdate=2009-01-01}}</ref><ref name="Atonement">{{cite web|url=http://www.atonementonline.com/intro.php|title=An Introduction to the Parish Our Lady of the Atonement Catholic Church|publisher=2006,2009 Our Lady of the Atonement|accessdate=2009-01-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090204083407/http://www.atonementonline.com/intro.php|archivedate=2009-02-04}}</ref></ref>[http://www.vatican.va/holy_father/john_paul_ii/travels/sub_index1989/trav_nord-europa_en.htm apostolic pilgrimage to Norway, Iceland, Finland, Denmark and Sweden 1-10 June 1989]</ref>
mbalimbali ili kujenga ushirikiano.
Tarehe [[27 Oktoba]] [[1986]] alikusanya [[Assisi]] zaidi ya wawakilishi 120 wa dini na madhehebu kutoka dunia nzima kwa siku moja ya kufunga chakula na kusali kwa ajili ya amani.<ref name="Pace preventiva">[[Andrea Riccardi]]. ''La pace preventiva.'' [[Milan]]: San Paolo 2004.</ref>
[[Picha:Dalai Lama.jpg|left|thumb|140px|[[Dalai Lama]] wa dini ya [[Buddha]] alikutana mara nane na Papa Yohane Paulo II.]]
=== Jaribio la kumuua ===
[[Picha:JohannesPaulII.jpg|thumb|right|Papa Yohane Paulo II.]]
Tarehe [[13 Mei]] [[1981]], [[Mehmet Ali Ağca]] alimfyatulia risasi<ref name="Chronicle2"/><ref name="Dziwisz75">[[#Dziwisz75|Dziwisz, Bishop Stanisław]]: Conference 13 Mei 2001</ref><ref name="SanFrancisco">{{cite news|title=The 1981 Assassination Attempt of Pope John Paul II, The Grey Wolves, and Turkish & U.S. Government Intelligence Agencies|last=Lee|first=Martin A.|date=14 Mei 2001|publisher=2001, 2009 [http://www.sfbg.com/ San Francisco Bay Guardian]|pages=23, 25|accessdate=2009-01-01}}</ref><ref>[http://www.upi.com/Audio/Year_in_Review/Events-of-1981/Pope-John-Paul-II-Assasination-Attempt/12311754163167-6/ 1981 Year in Review: Pope John Paul II Assassination Attempt]</ref>. Ingawa alilenga vizuri na kumsababisha Papa apotewe na robo tatu za [[damu]] yake, baada ya saa tano za [[operesheni]] Yohane Paulo II alinusurika.<ref name="TimeMag76">[[#TimeMag76|Time Magazine: Pope Half Alive]]: 1982, Page 1</ref><ref name="TimeMag76"/><ref>''Lo Scapolare del Carmelo'' Published by Shalom, 2005 ISBN 88-8404-081-7 page 6</ref><ref>{{cite web |url=http://www.helpfellowship.org/Pope_John_Paul_II.htm |title=HelpFellowship |publisher=HelpFellowship |date= |accessdate=2010-09-12 |archive-date=2005-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051217065951/http://www.helpfellowship.org/Pope_John_Paul_II.htm |url-status=dead }}</ref> Baadaye Papa alisema aliokolewa na [[Bikira Maria]] wa [[Fatima]].<ref name="Chronicle2"/><ref name="Dziwisz75"/><ref name="Bertone">[[#Bertone69|Bertone, Tarcisio]]: 2009</ref> Mwaka [[1983]] alimtembelea Mehmet Ali Ağca gerezani na kumsamehe. Nyuma yake dalili mbalimbali zilionyesha uwepo wa [[Urusi]] uliochukia siasa yake nchini Polandi dhidi ya Ukomunisti.<ref name="Chronicle2"/><ref name="Dziwisz75"/><ref name="Retire2">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/6288165.stm|title=Late Pope 'thought of retiring' |date=22 Januari 2007|work= BBC News|accessdate=2009-01-01}}</ref>
Mwaka [[2000]], akiadhimisha [[Jubilei]] kuu, alipigania msamaha wa madeni ya nchi maskini.
Mwaka [[2003]] akawa pia mmojawapo kati ya watu waliopinga zaidi vita dhidi ya [[Iraq]]<ref name="Memory"/><ref>John Paul II, "[http://www.vatican.va/holy_father/john_paul_ii/speeches/2003/january/documents/hf_jp-ii_spe_20030113_diplomatic-corps_en.html Address to the Diplomatic Corps]," Vatican, 13 Januari 2003. 2007-02-07.</ref>
[[Picha:PapstJPII20040922.jpg|thumb|Papa akiwa mgonjwa sana aliendelea na utume wake ([[22 Septemba]] [[2004]]).]]
Baada ya kuugua miaka [[ugonjwa wa Parkinson]] bila ya kuacha [[utume]] wake, mwaka [[2005]] alilazwa mara kadhaa katika [[Agostino Gemelli University Polyclinic]] ambapo hatimaye alifariki tarehe [[2 Aprili]]. Maneno yake ya mwisho yalikuwa, ''"pozwólcie mi odejść do domu Ojca"'', ''("Acheni nirudi nyumbani mwa Baba")''.<ref>[[#BBC71|BBC World News Channel]]: 2005, 'Cured' Pope returns to Vatican</ref><ref name="RadioCanada">{{cite news|url=http://www.cbc.ca/world/story/2005/04/01/pope-new050401.html|title=John Paul II near death: Vatican|date=2 Aprili 2005|publisher=CBC Radio Canada |accessdate=2009-01-01}}</ref><ref>"[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4399189.stm Frail Pope suffers heart failure]," ''BBC News'', 1 Aprili 2005. Retrieved 2006-06-11.</ref><ref name="BBCLastWords">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4257994.stm|title=John Paul's last words revealed|date=18 Aprili 2005|publisher=2005-2009 [http://news.bbc.co.uk/ BBC News]|accessdate=2009-01-01}}</ref><ref name="BBCLastWords"/><ref>[[#Vatican05|Navarro-Valls, Joaquin (2 Aprili 2005) - ''The Holy See'' 2005]]</ref>
=== Kifo na mazishi ===
[[Picha:Crowd at Pope's Funeral.jpg|thumb|Umati ulioshiriki [[mazishi]] yake tarehe [[8 Aprili]] [[2005]].]]
[[Picha:Funeral St Peters.jpg|thumb|Picha nyingine ya mazishi.]]
[[Misa]] ya mazishi yake tarehe [[8 Aprili]] ilivunja rekodi ya washiriki na ya viongozi wa nchi waliohudhuria.<ref name="MsnbcNews2">{{cite news|url=http://www.msnbc.msn.com/id/12083308/|title=Perhaps ‘Saint John Paul the Great?'|last=Weeke|first=Stephen|date=31 Machi 2006|publisher=2006-2009 [http://www.msnbc.msn.com/ msnbc World News]|accessdate=2009-01-01}}</ref><ref name="CNN">{{cite news|url=http://www.cnn.com/2005/WORLD/europe/04/08/pope.funeral/index.html|title=''"Pope John Paul II buried in Vatican crypt-Millions around the world watch funeral"''|accessdate=2009-01-01|publisher=2005,2009 CNN.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080613162604/http://www.cnn.com/2005/WORLD/europe/04/08/pope.funeral/index.html|archivedate=2008-06-13}}</ref><ref name="Independent">{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/news/world/europe/millions-mourn-pope-at-historys-largest-funeral-757246.html|title=The Independent: ''"Millions mourn Pope at history's largest funeral"''|accessdate=2009-01-01|publisher=2005,2009 Independent News and Media Limited|location=London|date=8 Aprili 2005|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081201121502/http://www.independent.co.uk/news/world/europe/millions-mourn-pope-at-historys-largest-funeral-757246.html|archivedate=2008-12-01}}</ref><ref name="BBCMiracle">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4428149.stm|title=City of Rome celebrates ‘miracle’|last=Holmes|first=Stephanie|date=9 Aprili 2005|work=BBC News|accessdate=2009-01-01}}</ref><ref name="CNN"/><ref name="MsnbcNews2"/><ref name="Independent"/><ref name="BBCMiracle"/><ref name="Beltway">{{cite web |url=http://www.outsidethebeltway.com/archives/pope_john_paul_ii_funeral/|title=''"Pope John Paul II Funeral"''|accessdate=2009-01-01|publisher=2005,2009 Outside the Beltway}}</ref><ref name="BBCMiracle"/>
Kutokana na shangilio la ''"Santo Subito!''" (''"Mtakatifu mara moja!"'') lililotolewa na umati wakati wa mazishi,<ref name="Moore1"/><ref name="MsnbcNews2"/><ref name="Hollingshead "/><ref name="Hooper1">{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/world/2007/mar/29/catholicism.religion|title=Mystery nun the key to Pope John Paul II's case for Sainthood|last=Hooper|first=John|date=29 Machi 2007 |publisher=2007-2009 [[Guardian News and Media Limited]]|accessdate=2009-01-01 | location=London}}</ref><ref name="BBC2">{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4545585.stm|title=BBC News: ''‘On the fast track to Sainthood’'' |accessdate=2009-01-01|publisher=MMVIII BBC | date=13 Mei 2005 | first=Peter | last=Gould}}</ref><ref name="Hope">{{cite news |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/faith/article5927046.ece |title=Hopes raised for Pope John Paul II's beatification -Times Online |publisher=timesonline.co.uk |accessdate=2009-01-01 |location=London |first=Richard |last=Owen |archivedate=2010-06-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100601012524/http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/faith/article5927046.ece }}</ref> [[Papa Benedikto XVI]] aliruhusu kesi ya kumtangaza mtakatifu iwahi kuanza.<ref name="Hollingshead "/><ref name="Hooper1"/><ref name="Canonisation">{{cite web|url=http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/csaints/documents/rc_con_csaints_doc_20050509_rescritto-gpii_en.html|title=Response of His Holiness Benedict XVI for the examination of the cause for beatification and canonisation of the servant of God John Paul II|date=9 Mei 2005|work=Vatican News|publisher=2005-2009 ‘Libreria Editrice Vaticana’|accessdate=2009-01-01}}</ref><ref name="Metro">{{cite web |url=http://www.metrowestdailynews.com/homepage/x1864535984 |title=John Paul II on fast track for canonisation - Framingham, MA - The MetroWest Daily News |publisher=www.metrowestdailynews.com |accessdate=2009-01-01}}</ref><ref name="ShortBio"/><ref name="MsnbcNews2"/><ref name="Zenit3">{{cite web|url=http://www.zenit.org/article-13422?l=english|title=John Paul II's Cause for Beatification Opens in Vatican City|date=28 Juni 2005|work=ZENIT|publisher=Innovative Media, Inc.|accessdate=2009-01-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110607233645/http://www.zenit.org/article-13422?l=english|archivedate=2011-06-07}}</ref><ref name="Kavanaugh">{{cite web|url=http://www.metrowestdailynews.com/homepage/x1864535984|title=John Paul II on 'fast track' for Canonisation|last=Kavanaugh|first=Jennifer|date=3 Aprili 2007|publisher=GateHouse Media, Inc.|accessdate=2009-01-01}}</ref><ref name="Vicariato"/><ref name="Homily-Blonie-Park">{{cite web|title=900,000 gather for Mass with Pope Benedict|url=http://www.iht.com/articles/2006/05/28/news/web.0528pope.php|date=28 Mei 2006|accessdate=2009-01-01|work=International Herald Tribune|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131107042727/http://www.iht.com/articles/2006/05/28/news/web.0528pope.php|archivedate=2013-11-07}}</ref>
Baada ya utafiti juu ya ushujaa wa maadili yake,<ref name="abcNews">{{cite web |url=http://blogs.abcnews.com/theworldnewser/2009/11/pope-john-paul-iis-sainthood-on-fast-track.html |title=Pope John Paul II's Sainthood on Fast Track - The World Newser |publisher=blogs.abcnews.com |accessdate=2009-11-18}}</ref><ref name="Catholic Culture">{{cite web |url=http://www.catholicculture.org/news/headlines/index.cfm?storyid=4630 |title=Catholic Culture : Latest Headlines : Beatification looms closer for John Paul II |publisher=www.catholicculture.org |accessdate=2009-11-18}}</ref> juu ya maandishi yake na juu ya [[muujiza]] uliomtokea [[sista]] Marie Simon-Pierre wa [[Ufaransa]] kwa maombezi ya Papa,<ref name="Hooper1"/><ref name="Vicariato">[[#Vicariato70|Vicariato di Roma]]:A nun tells her story…. 2009</ref> was reported to have experienced a "complete and lasting cure after members of her community prayed for the intercession of Pope John Paul II".<ref name="Moore1"/><ref name="MsnbcNews2"/><ref name="Hooper1"/><ref name="ABC">{{cite web|url=http://www.abc.net.au/news/newsitems/200601/s1558425.htm|title=Vatican may have found Pope John Paul's ‘miracle’|date=31 Januari 2006|work=includes material from Agence France-Presse (AFP), APTN, Reuters, CNN and the BBC World Service|publisher=2007 [[Australian Broadcasting Corporation|ABC (Australia)]]|accessdate=2009-01-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071211082939/http://www.abc.net.au/news/newsitems/200601/s1558425.htm|archivedate=2007-12-11}}</ref><ref name="Trinity">{{cite web|url=http://www.catholicculture.org/news/features/index.cfm?recnum=42131|title=Miracle attributed to John Paul II involved Parkinson's disease|date=30 Januari 2006|work=Catholic World News (CWN)|publisher=2009 Trinity Communications|accessdate=2009-01-01}}</ref><ref name="NYTimes">{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2007/03/30/world/europe/30vatican.html?_r=2&oref=slogin|title=Nun Who Claims Cure by John Paul II Emerges to Make Her Case|date=30 Machi 2007|agency=Agence France-Presse |work=The New York Times|accessdate=2009-01-01}}</ref><ref name="Metro"/><ref name="Vicariato"/><ref name="Miracle">{{cite web|url=http://www.americancatholic.org/Features/JohnPaulII/JPIInun.asp|title=''French nun says life has changed since she was healed thanks to JPII''|accessdate=2009-01-01|publisher=2007,2009 Catholic News Service/U.S. Conference of Catholic Bishops|archivedate=2009-04-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090407012845/http://www.americancatholic.org/Features/JohnPaulII/JPIInun.asp}}</ref><ref name="Willan">{{cite web|url=http://www.sundayherald.com/international/shinternational/display.var.1329693.0.no_more_shortcuts_on_pope_john_pauls_road_to_sainthood.php|title=No more shortcuts on Pope John Paul’s road to Sainthood|last=Willan|first=Philip|work=Sunday Herald|accessdate=2009-01-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070420220822/http://www.sundayherald.com/international/shinternational/display.var.1329693.0.no_more_shortcuts_on_pope_john_pauls_road_to_sainthood.php|archivedate=2007-04-20}}</ref>Sista huyo alimuambia mwandishi Gerry Shaw:
"Nilikuwa mgonjwa, sasa nimepona. Nimepona, lakini ni juu ya Kanisa kusema kama umetokea muujiza au la"."<ref name="Vicariato"/><ref name="Miracle"/>
==Sala yake==
Ee Kristo, kichwa na mwokozi pekee,
uvute kwako viungo vyako vyote.
Uwaunganishe na kuwageuza katika upendo wako,
ili Kanisa ling’ae kwa ule uzuri upitao maumbile
unaodhihirishwa katika watakatifu wa kila wakati na taifa,
katika wafiadini, waungamadini, mabikira
na mashahidi wasiohesabika wa Injili!
Ee Yesu mtamu, Yesu mwema,
Yesu, mwana wa Maria!
Amina!
==Tazama pia==
* [[Watakatifu wa Agano la Kale]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu wa Afrika]]
* [[Orodha ya Watakatifu Mabradha wa Shule za Kikristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waaugustino]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabazili]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabenedikto]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wadominiko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wafransisko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wajesuiti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakarmeli]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakolumbani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wamersedari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waoratori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapasionisti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapremontree]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waredentori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wasalesiani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waskolopi]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wateatini]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watrinitari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watumishi wa Maria]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wavinsenti]]
*[[Orodha ya Mapapa]]
== Tanbihi ==
<div class="references-small">
{{Marejeo|colwidth=30em}}
</div>
==Marejeo ya Kiswahili==
* Pd. Leandry Kimario, [[Wakapuchini|O.F.M.Cap.]] - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 325-329
== Marejeo ya lugha nyingine==
{{Refbegin}}
<div class="references-small">
* {{Rejea kitabu|last=Berry|first=Jason|authorlink=Jason Berry|coauthors=Gerald Renner|title=Vows of Silence: The Abuse of Power in the Papacy of John Paul II|url=https://archive.org/details/vowsofsilenceabu00berr|publisher=Free Press|location=New York, London, Toronto, Sydney|year=2004|isbn=0-7432-4441-9}}
* {{Rejea kitabu|last=Davies|first=Norman|authorlink=Norman Davies|title=Rising '44: The Battle for Warsaw|url=https://archive.org/details/rising44battlefo00norm|publisher=Viking Penguin|location=80 Strand, London WC2R 0RL|year=2004|isbn=0-670-03284-0|accessdate=2009-01-01|ref=Davies72}}
* {{Rejea kitabu|last=[[Louis de Montfort|de Montfort]]|first=St. Louis-Marie Grignion|coauthors=Mark L. Jacobson (Translator)|title=True Devotion to Mary|publisher=[http://www.avetinepress.com/ Avetine Press] 1023 4th Avenue 204 San Diego, CA 92101|date=2007-2009|isbn=1-59330-470-6|accessdate=2009-01-01|ref=de Montfort73}}
* {{Rejea kitabu|last=Duffy|first=Eamon|authorlink=Eamon Duffy|title=Saints and Sinners, a History of the Popes|url=https://archive.org/details/00book1593273669|publisher=[http://www.yale.edu/ Yale University Press]|year=2006|edition=Third|isbn=0-300-11597-0|accessdate=2009-01-01|ref=Yale06}}
* {{Rejea kitabu |first1=Pope |last1=John Paul II|title=[[Memory and Identity|''Memory & Identity'' - Personal Reflections]] |accessdate=2009-01-01|publisher=2006 Weidenfeld & Nicolson |location=London |isbn=029785075X |year=2005|ref=Memory77}}
* {{Rejea kitabu|last=Maxwell-Stuart|first=P.G.|title=Chronicle of the Popes: Trying to Come Full Circle|url=https://archive.org/details/chronicleofpopes0000maxw|publisher=1997, 2006 Thames & Hudson|location=London|year=2006|isbn=978-0-500-28608-6|accessdate=2009-01-01}}
* {{cite web|url=http://www.indianchristianity.com/html/menachery/html/GeorgeMenachery.htm|title=John Paul II Election Surprises|last=Menachery|first=Prof. George|date=11 Novemba 1978|accessdate=2009-01-01}}
* {{Rejea kitabu|last=Meissen|first=Randall|title=Living Miracles: The Spiritual Sons of John Paul the Great|url=http://www.amazon.com/Living-Miracles-Spiritual-Sons-Great/dp/1933271272|publisher=Mission Network|location=Alpharetta, Ga.|year=2011|isbn=978-1933271279}}
* {{Rejea kitabu|url=http://www.vatican.va/gpII/bulletin/B0183-XX.01.pdf|title=Il Santo Padre è deceduto questa sera alle ore 21.37 nel Suo appartamento privato|accessdate=2009-01-01|author=Navarro-Valls, Joaquin|date=2 Aprili 2005|publisher=''‘The Holy Father passed away at 9:37 this evening in his private apartment.’'' 2005-2009 [http://www.vatican.va/ The Holy See]|language=Italian|ref=Vatican05}}
* {{Rejea kitabu|last=O'Connor|first=Garry|title=Universal Father: A Life of Pope John Paul II|publisher=2005 [http://www.bloomsbury.com/ Bloomsbury Publishing]|location=36 Soho Square, London|isbn=0747582416|url=http://www.bloomsbury.com/garryoconnor|accessdate=2009-01-01|year=2006|archive-date=2012-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120214121842/http://www.bloomsbury.com/garryoconnor|dead-url=yes}}
* {{Rejea kitabu|last1=Renehan|first1=Edward|authorlink1=Edward Renehan|last2=Schlesinger|first2=Arthur Meier (INT)|title=Pope John Paul II|url=http://books.google.com/?id=OT1oHAAACAAJ|accessdate=25 Februari 2010|date=Novemba 2006|publisher=Chelsea House|isbn=9780791092279|ref=Renehan69}}
* {{Rejea kitabu|last=Stanley|first=George E|title=Pope John Paul II: Young Man of the Church|url=http://books.google.com/?id=SD1OPgAACAAJ|accessdate=25 Februari 2010|date=Januari 2007|publisher=Fitzgerald Books|isbn=9781424217328|ref=Stanley69}}
* {{Rejea kitabu |last1=Stourton |first1=Edward |authorlink1=Edward Stourton (journalist) |title=John Paul II: Man of History |url=https://archive.org/details/johnpauliimanofh0000stou |publisher=Hodder & Stoughton |location=London |isbn=0340908165 |accessdate=2009-01-01 |ref=Stourton03 |year=2006 }}
* {{Rejea kitabu|last=Szulc|first=Tadeusz|authorlink=Tad Szulc |title=Pope John Paul II: The Biography|publisher=2007 Simon & Schuster Adult Publishing Group|location=London|isbn=9781416588863|accessdate=2009-01-01}}
* {{Rejea kitabu|author=The Poynter Institute|authorlink=Poynter Institute|title=Pope John Paul II: 18 May 1920 - 2 April 2005|url=http://books.google.com/?id=pXGMNrE015IC|accessdate=25 Februari 2010|edition=First|date=1 Mei 2005|publisher=Andrews McMeel Publishing|location=[[St. Petersburg, Florida]]|isbn=9780740751103|ref=Poynter69}}
* {{Rejea kitabu|last=Weigel|first=George|authorlink=George Weigel|title=Witness to Hope|publisher=[http://www.harpercollins.com/ HarperCollins Publishers]|location=10 East 53rd Street, New York, NY|year=2001|isbn=0-06-018793-X|accessdate=2009-01-01|ref=Weigel02}}
* {{Rejea kitabu|last=Wojtyła|first=Karol|title=Love and Responsibility|publisher=[[William Collins (publisher)|William Collins Sons & Co. Ltd.]]|location=London|isbn=0-89870-445-6|url=http://www.ignatius.com/ViewProduct.aspx?SID=1&Product_ID=450&AFID=12&|accessdate=2009-01-01|ref=Wojtyła69|archive-date=2009-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20090211000919/http://www.ignatius.com/ViewProduct.aspx?SID=1&Product_ID=450&AFID=12&|dead-url=yes}}
* {{Rejea kitabu|last=Yallop|first=David|title=The Power and the Glory|publisher=Constable & Robinson Ltd|location=162 Fulham Palace Road, London|isbn=978-1-84529-673-5|url=http://www.constablerobinson.com/|accessdate=2009-01-01|year=2007}}
{{Refend}}
</div>
== Viungo vya nje ==
<div class="references-small">
{| cellpadding="10"
|- style="vertical-align:top;"
|
* [http://www.vatican.va/ Vatican: the Holy See]
* [http://www.vatican.va/holy_father/john_paul_ii/index.htm The Holy See - The Holy Father - John Paul II]
* [http://www.johnpaulii.va/en/ A tribute to John Paul II in the occasion of his beatification] {{Wayback|url=http://www.johnpaulii.va/en/ |date=20120306205748 }}
* [http://www.hramiechoffman.com/preview/ 'Lolek, The Boy Who Became Pope John Paul II'] {{Wayback|url=http://www.hramiechoffman.com/preview/ |date=20110712224650 }}
* [http://www.ratzingerfanclub.com/JPII/tributes.html Link to collected tributes, writings and commentary on John Paul II]
* [http://www.indianchristianity.com/html/Books%207.htm Electing a new Pope: The Conclave and all that]
* [http://www.papiez-pl.com/ John Paul II Karol Wojtyła Papiez z Polski] {{Wayback|url=http://www.papiez-pl.com/ |date=20170616163756 }}
* [http://www.jpost.com/Headlines/Article.aspx?id=203665 Pope John Paul II to achieve sainthood]
* [http://apps.detnews.com/apps/history/index.php?id=40 John Paul II's Visit to Detroit, Michigan] {{Webarchive|url=https://archive.today/20121206044952/http://apps.detnews.com/apps/history/index.php?id=40 |date=2012-12-06 }}
||
* [http://www.time.com/time/covers/0,16641,19781030,00.html Pope John Paul II, ''Time'' Magazine, 30 October 1978] {{Wayback|url=http://www.time.com/time/covers/0,16641,19781030,00.html |date=20110120225335 }}
* [http://www.intratext.com/Catalogo/Autori/AUT197.HTM John Paul II: text, concordances and frequency list]
* [http://www.documentacatholicaomnia.eu/01_01_1978-2005-_Ioannes_Paulus_II.html John Paul II's Multilingual Opera Omnia]
* [http://www.saintpetersbasilica.org/Grottoes/JPII/Tomb%20of%20John%20Paul%20II.htm Tomb of John Paul II]
* [http://www.watykan.ovh.org/ Pope John Paul II Karol Wojtyła and Benedict XVI] {{Wayback|url=http://www.watykan.ovh.org/ |date=20110419005851 }}
* [http://www.jpost.com/Headlines/Article.aspx?id=203851 Pope is joyous about beatifying John Paul II]
* [http://www.vicariatusurbis.org/Beatificazione/English/HomePage.htm Cause for the Beatification and Canonisation of John Paul II] {{Wayback|url=http://www.vicariatusurbis.org/Beatificazione/English/HomePage.htm |date=20091230032224 }}
* {{dmoz|Society/Religion_and_Spirituality/Christianity/Denominations/Catholicism/Popes/J/John_Paul_II/}}
* [https://trzeciapielgrzymka.ipn.gov.pl/jp2/introduction/676,Introduction.html Third pilgrimage of John Paul II to Polandi], Institute of National Remembrance
|}</div>
{{Mapapa}}
{{DEFAULTSORT:Yohane Paulo II}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1920]]
[[Jamii:Waliofariki 2005]]
[[Jamii:Mapapa]]
[[Jamii:Papa Yohane Paulo II]]
[[Jamii:Watakatifu wa Polandi]]
[[Jamii:Mapapa wa Karne ya 21]]
2wynje0bihj6ih609v3yqcdrj88cxow
Septuaginta
0
17139
1579885
1569121
2026-07-16T20:52:11Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1579885
wikitext
text/x-wiki
[[Picha:Codex Vaticanus (1 Esdras 1-55 to 2-5) (The S.S. Teacher's Edition-The Holy Bible).jpg|thumb|200px|right|Ukurasa mmoja wa ''[[Codex Vaticanus]]'' ambayo ni nakala ya kale kamili zaidi ya Biblia yote kwa lugha ya Kigiriki.]]
'''Septuaginta''' ([[neno]] la [[Kilatini]] lenye maana ya "[[sabini|70]]"; [[kifupi]]: '''LXX''') ni [[tafsiri]] ya [[Biblia ya Kiebrania]] (au: [[Tanakh]]) kwa [[lugha]] ya [[Kiyunani|Kigiriki cha Kale]] ililofanywa [[mji|mjini]] [[Aleksandria]] ([[Misri]]) kuanzia [[karne ya 3 KK]] hadi [[karne ya 1 KK]]. [[Jina]] la toleo hilo limetokana na [[hadithi]] ya kwamba [[wataalamu]] [[Wayahudi]] 72 walitafsiri [[Kitabu|vitabu]] vya [[Torati]] katika [[muda]] wa [[siku]] 72 wakati wa [[mfalme]] [[Ptolemaio II]] ([[285 KK|285]]–[[246 KK]]).
[[Idadi]] ya 72 ilitokana na [[Binadamu|watu]] sitasita kutoka kila moja kati ya [[Kabila|makabila]] [[Makabila ya Israeli|12]] ya [[Israeli]] ikafupishwa kwa kuikumbuka kirahisi kuwa "70".
Jina hilo liliendelea kutumiwa kwa tafsiri ya Kigiriki ya vitabu vyote vya [[Tanakh]].
[[Historia|Wanahistoria]] huona kwamba wakati wa Ptolemaio II vitabu vitano vya [[Torati]] (vitabu vitano ya [[Musa]]) tu vilitafsiriwa, na vingine vilifuata polepole katika muda wa miaka 200 hivi.
Kutokana na historia hiyo ndefu kuna tofauti katika lugha ya vitabu mbalimbali.
== Tofauti kati ya Septuaginta na Tanakh ==
Septuaginta ina vitabu kadhaa visivyopatikana katika [[Biblia ya Kiebrania]] ya leo.
Inaonekana vilitafsiriwa vitabu vyote vilivyotazamwa na Wayahudi wa Aleksandria kuwa [[Neno la Mungu]] katika [[Karne ya 3 KK|karne ya 3]] hadi [[karne ya 1 KK|ya 1 KK]], vikiwa ni pamoja na vile visivyokubaliwa katika maeneo mengine.
Uelewano kamili kati ya Wayahudi juu ya vitabu vinavyostahili kukubaliwa kama sehemu ya [[Biblia]] ulitokea mnamo mwaka [[100]], ambapo vitabu vichache vilivyotafsiriwa katika Septuaginta viliondolewa na Wayahudi wa [[Mafarisayo|Kifarisayo]] wa [[shule ya Yamnia]] walioshika [[uongozi]] wa [[Uyahudi]] na kushindana na [[Wakristo]]. Azimio hilo lilisambaa polepole katika jumuiya za Wayahudi wa nchi mbalimbali.
Lakini wakati huo Septuaginta ilikuwa tayari Biblia ya kawaida ya Wakristo wa kwanza, hata kabla ya kukamilika kwa [[Kanuni ya Biblia|kanuni]] ya [[Agano Jipya]].
[[Farakano]] kati ya Wakristo wa kwanza na Uyahudi lilikuwa limekamilika tayari, hivyo Wakristo hawakuona sababu ya kubadilisha orodha ya vitabu vya [[Agano la Kale]] walivyopokea katika Uyahudi.
Sababu muhimu ilikuwa mwelekeo tofauti kuhusu lugha.
Wakristo, walioanza kama [[kundi]] la Kiyahudi, waliendelea kupokea watu wengi kutoka [[dini]] za [[dini za jadi|kipagani]] za [[Dola la Roma]] wakatumia hasa Kigiriki kama [[lugha ya kimataifa]] kwa [[mawasiliano]].
Hata Wayahudi wengi walitumia Kigiriki kati yao lakini [[karne ya 1]] [[Baada ya Kristo|BK]] iliona pia mkazo mpya kwenye matumizi yao.
Baada ya maangamizi ya [[hekalu ya Yerusalemu]] mwaka [[70]] wakati wa [[vita vya kwanza vya Kiyahudi]], Wayahudi wengi waliona haja ya kushikamana zaidi hivyo wakiweka [[mkazo]] kwenye [[utamaduni]] na mapokeo ya Kiebrania.
== Viungo vya nje ==
=== Kwa jumla ===
* [http://www.kalvesmaki.com/LXX/ The Septuagint Online] - Comprehensive site with scholarly discussion and links to texts and translations
* [http://jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=1035&letter=B#3077 Jewish Encyclopedia: Bible Translations]
* [http://www.newadvent.org/cathen/13722a.htm Catholic Encyclopedia: Septuagint Version]
* [http://www.newadvent.org/cathen/15367a.htm#sept Catholic Encyclopedia: Versions of the Bible]
* [https://web.archive.org/web/20091027070931/http://www.geocities.com/r_grant_jones/Rick/Septuagint/spindex.htm A thorough analysis of the Septuagint with resources]
* [http://www.exc.com/JoelHoffman/Excerpts/ITB-p95.pdf Comparison of names in the LXX and Hebrew Bible] {{Wayback|url=http://www.exc.com/JoelHoffman/Excerpts/ITB-p95.pdf |date=20060305150637 }} ([[PDF]])
* [http://biblical-studies.ca/lxx/lxx.html Codex: Resources and Links Relating to the Septuagint] {{Wayback|url=http://biblical-studies.ca/lxx/lxx.html |date=20060909221719 }}
=== Andishi la Septuaginta ===
* [http://www.jeffzizz.com/septuagint.php Septuagint as PDF file] {{Wayback|url=http://www.jeffzizz.com/septuagint.php |date=20081006124243 }} Lacks diacritics.
* [http://www.apostoliki-diakonia.gr/bible/bible.asp?contents=old_testament/contents.asp&main=OldTes Septuagint published by the Church of Greece] {{Wayback|url=http://www.apostoliki-diakonia.gr/bible/bible.asp?contents=old_testament/contents.asp&main=OldTes |date=20190515070156 }}
* [http://ccat.sas.upenn.edu/gopher/text/religion/biblical/lxxmorph/ Plain text of the whole LXX, including the anagignoskomena]
* [http://apostolicbible.com Greek-English interlinear of OT & NT]. Lacks diacritics and anagignoskomena.
* [http://www.katapi.org.uk Bible Resource Pages] {{Wayback|url=http://www.katapi.org.uk/ |date=20070524054819 }} - contains Septuagint texts (with diacritics) side-by-side with English translations
* [http://www.septuagint.org/LXX/ Septuagint and New Testament] - Greek Text of the Septuagint and NT with [[parsing]] (no diacritics). Lacks anagignoskomena.
* [http://www.studylight.org/isb/ Greek text] - Complete Greek text (no diacritics, needs special [[computer font|font]]) hyperlinked to Strong's concordance. Anagignoskomena do not display.
* [http://www.users.dircon.co.uk/~hancock/sept.zip The Septuagint in Greek] as a [[MS Word]] document (Requires [http://www.users.dircon.co.uk/~hancock/vudown.htm Vusllius Old Face] {{Wayback|url=http://www.users.dircon.co.uk/~hancock/vudown.htm |date=20070104012249 }}. Intor and book abbreviations in Latin.)
* [http://www.tricountyi.net/~randerse/Danog.htm The Book of Daniel from an Old Greek LXX] {{Wayback|url=http://www.tricountyi.net/~randerse/Danog.htm |date=20080225044608 }} (no diacritics, needs special font)
* [http://www.ecmarsh.com/lxx/ Sir Lancelot C.L. Brenton's translation]
* [http://www.ccel.org/bible/brenton/ The Septuagint LXX: Greek and English] {{Wayback|url=http://www.ccel.org/bible/brenton/ |date=20191004083015 }} partial version of Brenton's edition, [[wiki]] text and [[PNG]] images. (difficult navigation)
* [http://ccat.sas.upenn.edu/nets/edition/ The New English Translation of the Septuagint (NETS), preliminary edition]
* [http://www.lxx.org Project to produce an Orthodox Study Bible (OSB) whose Old Testament is based entirely on the Septuagint.]
* [http://www.peterpapoutsis.com/ The Holy Orthodox Bible, another English translation project of the Septuagint using Greek Orthodox texts of the Septuagint] {{Wayback|url=http://www.peterpapoutsis.com/ |date=20080620204029 }}
* [http://christianmedia.us/LXXE/ The Septuagint LXX in English (Online text of the entire LXX English translation by Sir Lancelot Brenton)] {{Wayback|url=http://christianmedia.us/LXXE/ |date=20110728074212 }}
=== LXX na Agano Jipya ===
* [http://www.scripturecatholic.com/septuagint.html Septuagint references in NT] by John Salza
* [https://web.archive.org/web/20080204024247/http://www.geocities.com/r_grant_jones/Rick/Septuagint/splist1.htm The New Testament and the Septuagint] - Instances where the New Testament quotes the LXX against the Masoretic Hebrew
* [https://web.archive.org/web/20091027085425/http://www.geocities.com/r_grant_jones/Rick/Septuagint/splistMT.htm The New Testament and the Hebrew OT] - Instances where the New Testament quote agrees with the Masoretic Hebrew meaning
* [http://www.christian-thinktank.com/baduseot.html A defense of the quoting of the LXX by the writers of the New Testament.]
{{mbegu-Biblia}}
[[Jamii:Biblia]]
j581uxwj2kk2wcq7ti3t9243swerh6i
Mb Dogg
0
17211
1579782
1520169
2026-07-16T12:59:06Z
Riccardo Riccioni
452
1579782
wikitext
text/x-wiki
{{Msanii muziki
| rangi = Khaki
| jina = Mb Dogg
| picha =
| maelezo_ya_picha =
| jina la kiraia = [[Mbwana Mohammed Ali]]
| jina la kisanii = Mb Dogg
| alizaliwa = [[28 Agosti]] [[1983]]
| alikufa =
| nchi = [[Tanzania]]
| aina ya muziki = [[Bongo Flava|R&B - Bongo Flava]]
| kazi yake = Mwanamuziki
| miaka ya kazi = [[2000]] - hadi leo
| ameshirikiana na = [[Madee]]<br>[[Chelea Man]]<br>[[Yakuza Mobb]]<br>[[Zola D]]<br>[[Pingu]]<br>[[Tip Top Connection]]<br>[[Vichwa Ngumu Crew]]
| ala = Sauti
| kampuni = [[Bongo Records]]<br>[[Uptown Records]]<br>[[Mandugu Digital]]
}}
'''Mbwana Mohammed Ali''' (anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama '''Mb Dogg'''; amezaliwa [[28 Agosti]] [[1983]]) ni [[mshindi]] wa [[Kili Music Awards|Tuzo ya Kili]] akiwa [[msanii]] bora wa [[muziki]] wa [[R&B]] na [[Bongo Flava]] kutoka [[Tanzania]].<ref>{{Rejea tovuti |url=http://www.kilitimetz.com/awards/2006/vote.html |title=Mb Dogg kuchukua Tuzo ya Kili - 2006 |accessdate=2008-08-06 |archivedate=2008-08-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080828072126/http://www.kilitimetz.com/awards/2006/vote.html }}</ref>
==Historia==
MB Dogg alipata umaarufu katika [[miaka ya 2000]] kupitia nyimbo zake kama vile ''Latifah'', ''Waja'', ''Mapenzi Kitu Gani'', ''Inamaana'' na ''Natamani'' ya mwaka wa [[2008]]. Alikuwa mshiriki wa kundi la muziki la Tip Top Connection, ambalo lilichangia sana katika kukuza muziki wa Bongo Flava nchini [[Tanzania]].
Baada ya muda, MB Dogg aliondoka Tip Top Connection na kuhamia [[Ujerumani]], ambako aliendelea na shughuli za muziki na maisha binafsi. Aliporejea Tanzania, alitoa nyimbo mpya na kufanya maonyesho mbalimbali, akionyesha kuwa bado ana nafasi muhimu katika tasnia ya muziki.
Katika mahojiano, MB Dogg ameeleza changamoto alizokutana nazo katika safari yake ya muziki, ikiwemo tofauti na baadhi ya wasanii wenzake na mapambano ya kupata haki zake za kimuziki. Hata hivyo, ameendelea kuwa na msimamo thabiti katika kazi yake na kuonyesha nia ya kuendeleza muziki wake kwa ubunifu na bidii zaidi.
Kwa sasa, MB Dogg anaendelea na shughuli za muziki na anaonekana kuwa na mipango ya kurejea kwa nguvu katika tasnia ya muziki wa Bongo Flava, akishirikiana na wasanii na wadau mbalimbali ili kuleta ladha mpya kwa mashabiki wake.
==Marejeo==
{{Marejeo}}
{{Mb Dogg}}
{{mbegu-mwanamuziki-TZ}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1983]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanamuziki wa Tanzania]]
0euedygcehlopf8thh2y2afs5lrieol
South Orange, New Jersey
0
17475
1579897
1182678
2026-07-16T23:29:33Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1579897
wikitext
text/x-wiki
[[Picha:So_Orange_Av_tower_jeh.JPG|thumb|Ukumbi wa kijiji cha Orange Kusini]]
{{Infobox Settlement
|jina_rasmi = South Orange
|picha_ya_satelite =
|maelezo_ya_picha =
|pushpin_map = Marekani
|pushpin_map_caption = Mahali pa mji wa South Orange katika Marekani
|settlement_type = Mji
|subdivision_type = [[Madola|Nchi]]
|subdivision_name = [[Marekani]]
|subdivision_type1 = [[Orodha ya majimbo ya Marekani|Jimbo]]
|subdivision_name1 = [[New Jersey]]
|subdivision_type2 = [[:en:List of counties in New Jersey|Wilaya]]
|subdivision_name2 = [[:en:Essex County, New Jersey|Essex]]
|wakazi_kwa_ujumla = 16061
|latd=40 |latm=44 |lats=52 |latNS=N
|longd=74 |longm=15 |longs=32 |longEW=W
|website = [http://www.southorange.org/ www.southorange.org]
}}
'''South Orange Village''' ni mjini mwa [[Essex County]], [[New Jersey]], [[Marekani]]. Na kwa mujibu wa sensa ya Mareakani iliyofanywa katika mwaka wa 2000, mji ulikuwa na idadi ya wakazi wapatao 16,964. Chuo Kikuu cha Seton kinapatikana huko mjini South Orange.
==Viungo vya nje==
*[http://www.southorange.org/ The Township of South Orange Village]
*[http://www.mainstreetsouthorange.org/ Main Street South Orange Inc.] {{Wayback|url=http://www.mainstreetsouthorange.org/ |date=20080915002632 }} (Not-for-profit community-based downtown improvement organization)
*[http://nces.ed.gov/ccd/schoolsearch/school_list.asp?Search=1&DistrictID=3415330 National Center for Education Statistics data for the South Orange-Maplewood School District]
*[http://www.oltc.info/ Orange Lawn Tennis Club] {{Wayback|url=http://www.oltc.info/ |date=20061214120007 }}
*[http://www.sohps.org/ South Orange Historical and Preservation Society] {{Wayback|url=http://www.sohps.org/ |date=20080914053017 }}
*[http://www.twotowns.org/ South Orange-Maplewood Community Coalition on Race] (Community organization providing information about town for prospective buyers and organizing events for current residents)
*[http://www.somsd.k12.nj.us/ South Orange-Maplewood School District]
*{{NJReportCard|13|4900|0|South Orange-Maplewood School District}}
*[http://sopac.vpsland.com/ South Orange Performing Arts Center] {{Wayback|url=http://sopac.vpsland.com/ |date=20080930025810 }}
*[http://www.sopl.org/ The South Orange Public Library]
[[Jamii:Miji ya New Jersey]]
[[Jamii:New York City]]
[[Jamii:Essex County, New Jersey]]
deqdj3ifl7lkhd4xvmzyh1pji5jzy2p
Susumu Tonegawa
0
29168
1579784
1579704
2026-07-16T13:01:39Z
Riccardo Riccioni
452
1579784
wikitext
text/x-wiki
[[Picha: Susumu Tonegawa Photo.jpg||thumbnail|right|280px|Susumu Tonegawa]]
[[Picha:Tuzo Nobel.png|left|80px]]
'''Susumu Tonegawa''' (5 Septemba 1939 - 11 Julai 2026) alikuwa [[mwanabiolojia]] kutoka nchi ya [[Japani]]. Hasa alichunguza sifa za [[kingamaradhi]]. Mwaka wa [[1987]] alikuwa mshindi wa '''[[Tuzo ya Nobel ya Tiba]]'''.
{{Mbegu-Nobel}}
{{DEFAULTSORT:Tonegawa, Susumu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1939]]
[[Jamii:Waliofariki 2026]]
[[Jamii:Wanasayansi wa Japani]]
[[Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba]]
d4v3f2bd9ys7hwc539pzipg5geapezy
Shule ya Upili ya Wavulana ya Starehe
0
33558
1579892
1183574
2026-07-16T22:04:27Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1579892
wikitext
text/x-wiki
'''Shule ya Upili ya Wavulana ya Starehe''' (maarufu kama "STAREHE") ni [[shule]] ya [[bweni]] na [[kutwa]], ya [[wavulana]] pekee, katika eneo la [[Nairobi]], [[Kenya]].
Shule ilianzishwa [[mwaka]] [[1959]] na [[Geoffrey William Griffin]], MBS, OBE, Geoffrey Gatama Geturo na Joseph Kamiru Gikubu. Ilianza kama kituo cha kuwaokoa [[watoto]]. Starehe na Shule ya Brookhouse ni shule za pekee za Kiafrika [[kusini kwa Sahara]] na [[kaskazini]] kwa [[mto Limpopo]] zinazotambulikana kama wanachama wa [[Round Square]].
Starehe imeelezewa na [[BBC]] kuwa labda shule bora nchini Kenya.<ref> [http://www.corpun.com/kes00108.htm#7707 "Kenyan Schools spare the rod",] ''BBC News Online,'' 21 Agosti 2001.</ref>
==Taasisi ya Hisani==
Shule ya Upili ya Wavulana ya Starehe ni ya kipekee kati ya shule za Kenya huru kwa sababu asilimia 70 husoma bila malipo, na wale wengine hulipa kiwango cha chini cha karo. Hili linatokana na makubaliano ya uasisi wake kama shule ya hisani. Karo ya shile hulipwa kutokana na mapato ya mzazi, huku shule ikigharamia kiasi fulani, ili wanafunzi kutoka matabaka tofauti ya jamii wapate masomo ya umma yaliyo makamilifu, ya hali ya juu, high-quality, ambayo labda yangekuwa zaidi ya uwezo wao kimapato.
Mchakato wa kuingia shuleni huanzia na kupokelewa kwa matokeo ya mtihani wa kitaifa [[KCPE]] na hupendelea kuteua wanafunzi ambao wanaonyesha uwezo wa kufaidika kielimu kutokana na mazingira mufti ya shule hii.
Shule hii huendeshwa na Kamati Kuu ambayo mwenyekiti wake ni Patrick Obath, aliyekuwa [[Mkurugenzi]]wa kampuni ya wa Kenya [[Shell]] and [[BP]], wathamini wakuu wa shule hii tangu ilipoanzishwa.
Hitaji la kuhakikisha mustakabali wa shule hii kwa sasa unashughulikiwa na waliokuwa wanafunzi wa shule hii pamoja na Raios wa nchi ya Kenya na marafiki wa dhati pamoja na wanaojitolea.
==Kujiunga na shule==
Kuteuliwa kuingia shuleni ni kwa mashindano huria katika mtihani. Wanaotaka kujiunga na shule hii hujaza "Fomu za Manjano" kabla ya tarehe 31 Julai katika mwaka unaotangulia mwaka wanaotaka kujiunga na shule. Kila mwaka, takriban maombi 20,000 hupokelewa na ni wanafunzi 210 tu wanaoteuliwa kujiunga na wanafunzi wengine na takriban nafasi 6 huachwa kwa ajili ya wanafunzi wasiojiweza kabisa ambao huenda hawakuwa na nafasi ya kutuma maombi lakini wakaupita mtihani.
Wanaotuma maombi huteuliwa kulingana na mapato ya wazazi na matokeo yao katika mtihani wa kitaifa wa [[KCPE]]. Uteuzi unategemea matokeo haya tu.
==Historia==
Shule ya Upili ya Wavulana ya Starehe ilikuwa ni matokeo ya maono ya [[Geoffrey William Griffin]], akisaidiwa na [[Joseph Gikubu]], na [[Geoffrey Geturo]]. Mwanzo wake ilikuwa [[hali ya hatari]] iliyotangazwa na Gavana wa kikoloni Kenya wakati wa [[mapambano]] ya [[Mau Mau]] mwaka 1952 kulikosababisha kufurika kwa mayatima maskini na wasiokuwa na makao mitaani.
Wavulana 17 wa kwanza waliingia shuleni kutoka [[Kituo]] cha Kuokua Watoto cha Karikor, [[Nairobi]], na shule yenyewe ilikuwa katika vibanda viwli vya mabati vilivyoruzukiwa na kampuni ya [[Shell]] and [[BP]] mwaka 1959. Baada ya miezi michache shule ilihamia eneo lake la sasa, [[Starehe]], Nairobi.
Jina "STAREHE" ni neno la Kiswahili lenye maana ya 'Utulivu', 'Amani', au 'Faraja', likimaanisha mahali ambapo wavulana yatima wangeweza kupata furaha katika msingi wake wa kikabwela. Pia ni jina la mahali ambapo shule hii ipo.
Shule hii ni mwanachama wa [[Roundsquare]] shirika la kimataifa la shule zinazotoa elimu kwa wanafunzi kutoka matabaka mbalimbali, wengi wakiwa maskini.
==Mapokeo==
Shule hii inajulikana mno kwa sababu ya [[sare]] yake: maarufu kama 'Red na Blue',kaptula ya buluu na shati jekundu, zinazovaliwa na tai nbyeusi na [[bleza]] au sweta ya kizibau.
Mwingiliano na jamii pamoja na kushikamana na nchi huzingatiwa, huku kila likizo ya mwezi ikitumika kwa ajili ya huduma za bure kwa jamii katika hospitali, zahanati au afisi za serikali au katika asasi nyingine yoyote ambayo wanafunzi wanapendekeza. Huduma hii inafahamika kama Voluntary Service Scheme, na ni njia ya kuishukuru na kuiauni jamii.
Starehe huwa na mechi ya kisasi dhidi ya shule ya [[Lenana]] kabla ya Dhifa ya Jioni ya Waanzilishi.
==Baragumu==
Kila asubuhi ili kukaribisha mwanzo wa siku ya masomo, kila jioni kumaliza siku ya masomo, na kila wakati bendi ya shule inahitaji mkutano wa wanabendi wake, baragumu inayohusika hupigwa na mtaalam wa kazi hiyo kutoka kwenye bendi ambaye hupata uluwa fulani kutokana na nafasi yake. Mifano ya uluwa ni pamoja na kutembea kwenye barabara kuu za shule badala ya kukimbia kama wengine Starehe na kupata kibali cha kutohudhuria gwaride la kawaida kama wengine.
==Muziki==
Shule ya Upili ya Wavulana ya Stareheina. Hili limekuwa dhahiri katika ushindi mwngi katika [[Tamasha za muziki nchini Kenya]] unaofanyika kila mwaka nchini. Mafanikio yamekuwa katika ngazi za kibinfasi na katika ngaziya shule kwa jumla.
Kanisa la shule lina viti 1,000 pamoja na piano kubwa , iliyo moja kati ya piano mbili kubwa zilizo shuleni (nyingine ikiwa kwenye ukumbi wa mikutano). Kwaya ya shule imefanikiwa imefanya mafanikio mengi na hivyo ana sifa yachuma ni bora. Katika historia ya shule,wanafunzi wengi wenye vipawa vya kimuziki wamefanikiwa katika mashindano ya kibinafsi na mitihani na kuacha taathira kubwa katika jamii ya kimuziki ya Kenya. Baadhi yao ni wanachama wa [[Okestra ya mji wa Nairobi]].
Shule hi ina kwaya nyingine nyingi ndogo na mipangilio ya ala za muziki, pamoja na sherehe ya kila mwaka House Singing Competition kuitwa "Interhouse Halisi Gala", uliofanyika tarehe ya mwisho usiku wa shule ya kwanza ya muda mrefu. Idara ya Muziki hupangilia matamasha haya kila mwaka, kutoa fursa kwa kuchipuka kwa vipawa vya kimuziki.
==Bendi ya Shule ya Upili ya Wavulana ya Starehe==
Hii ni bendi maarufu kitaifa, na imepata sifa za kimataifa, baada ya kucheza katika taasisi mbalimbali na kutumbuiza katika maadhimisho ya kitaifa. Bendi hi iliongoza maandamano ya mazishi ya Dk Griffin mwaka 2005.
Historia ya muziki saa Starehe ni mkono na marafiki wa Starehe pamoja. Shirika hili lipo nchini Uingereza na hutuma walimu wawili wa muziki wa kujitolea kila mwaka kuja Starehe. Shirika hili pia huwaalika wanafunzi kutoka Shule ya wasichana ya Starehe na Shule ya wavulana ya Starehe kutuimbuiza hadhira nchini Uingereza.
==Malazi==
Ingawa kuna tetesi nchini kwamba malazi ya hapa ni ya starehe, hili si jambo la kweli. Wanafunzi huoga maji baridi, kawaida ya shu. Elimu ya Starehe husisitiza ufanisi wa kielimu, kuwajibika na nidhamu. Maandishi kwenye mlango wa Ukumbi wa Mikutano husoma hivi: The path of duty is the way to Glory (Njia ya Wajibu ni njia ya Utukufu). Wanafunzi wanahitajika kutekeleza majukumu ya kila siku ambayo ni pamoja na kusafisha mabweni yao na shule vile vile maeneo yanayozunguka mabweni, madarasa na maabara. Hili hasa hutendeka katika ngazi ya kidarasa na kulingana na kidato.
==Nidhamu==
Starehe hufuata cheo makao mfumo gavana kulazimisha high nidhamu viwango kwa mwanafunzi wake wa mwili. Mwanafunzi anaweza kuwa kiranja tu kuanzia mwaka wa pili shuleni. Hata hivyo, wao hawawi viranja kamili kamwe. Wao huwa na daraja la kiranja-mdogo hadi Mkurugenzi anapotangaza kupandishwa kwao madaraka. Kupandishwa madaraka kupitia ngazi za daraja hutegemea hulka na kuwajibika, ambako hutathminiwa na Viranja wa Shule (ambao hujulikana kama Makapteni wa Mabweni) ambao huunda Jopo la Viranja Wakuu wa Shule. Yeyote anayependekezwa kuwa kiranja huchuchung Maamuzi mengi hutegemea kupigwa kura na kuchaguliwa kwa pendekezo la wengi. Hata hivyo, mamlaka yan kumteua au kumwachisha kazi kiranja ni ya Mkurugenzi tu, ambaye hupewa mawaidha na Jopo la Viranja Wakuu.
[[Kiranja Mkuu]] na manaibu wake wawili mara nyingi inafahamika kama 'Red Lions'. Manaibu wawili ni sawa katika cheo. The House Viranja Wakuu kuchukua malipo ya bweni 12 ya nyumba na idara nyingine katika shule kama vile maktaba, michezo idara, Chapel na mkutano. Kila bweni huchukuliwa kuwa nyumbani kwa mwanafunzi katika miaka yake yote minne akiwa shuleni. Hapa, atakuwa akifanya urafiki na mwamana utakaomwelekeza na kumdumisha katika maisha yake yote Starehe. Mara nyingi, wanafunzi huelekea kujihusisha sana na mabweni yao hata baada ya kuondoka. Chini ya Vijanja wadogo, kuna wanafunzi wa kawaida au 'commoners' Viranja hutambulika vifuatavyo kulingana na madaraka yao:
* Kapteni wa Shule- Nembo ya Simba Mwekundu juu ya Utepe za shaba kwenye koti.
* Naibu wa Kapteni wa shule - Pia huwa na nembo ya simba mwekundu lakini huw ana Utepe moja kwenye koti.
* Viranja wa Mabweni - Pini ya dhahabu ya Nembo ya Simba.
* Kiranja mwandamizi - Pini ya dhahabu yenye nembo ya nyota.
* Viranja- nembo(kijivu kuvuka bakora).
* Viranja wadogo
Kupanda kimadaraka kunaonyeshw akwa kutuzwa kwa nembo na pini zilizo hapo juu. Hizi huvaliwa upande wa kulia wa mkono wa koti .
Wasio na madaraka hugawanyika kulingana na mwaka waliojiunga na shule. Wale walio katika Kidato cha Kwanza na cha pili huitwa Wavulana Vijulanga na wale wa kidato cha tatu na nne ni Wavulana Wakomavu. Starehe ina viwango vya juu vya nidhamu vinavyotekelezwa na mfumo mwafaka wa adhabu na hutofautiana kwa ukali kulingana na kosa lililotendwa. Walimu, Wafanyikazi wenye malaka ya kiutawala na viranja wanaruhusiwa kuwapa adhabu wanafunzi. Mwanafunzi ambaye anahisi kuwa yeye ameadhibiwa kimakosa na kiranja anaweza kukata rufaa kwa mwanafunzi juu rasmi. Hata hivyo, lazima afuate ngazi za mamlaka. Adhabu hizi kwa ujumla huhusisha kazi za mikono. Kama kanuni ya jumla, adhabu inayotolewa na mwalimu haina rufaa ila kuwe na sababu nzuri sana. Rifaa kama hizi hutolewa na Mwalimu Mkuu.
Wakati [[adhabu ya viboko]] ilikuwa ingali imeruhusiwa nchini Kenya, ni Mkurugenzi tualiruhusiwa kutumia [[miwa]] saa Starehe. Hii ilikuwa ili ajue makosa makubwa yaliyotendeka shuleni.<ref>[2] ^ [http://www.corpun.com/kes00008.htm#6029 "Rising Student unrest blamed on poor managers",] ''Daily Nation,'' Nairobi, 7 Agosti 2000.</ref>
Dkt. Griffin alitofautiana na serikali kuhusu kupiga marufuku matumizi ya kiboko shuleni, akitaja kwamba serikali ilikuwa ikikubali shinikizo la kimataifa bila kufikiria kwa kina matokeo yake. Alisema kwamba hilo lingesababisha kuongezeka kwa ukosefu wa nidhamu na kushusha kiwango cha elimu.
==Mabweni==
Mabweni ya Starehe yamepewa majina kulingana na waruzuku wakuu katika nyakati mbalimbali pamoja na watu maarufu katika historia ya Kenya wanaohusika na shule hii.
Kuna mabweni 12 ambayo wanafunzi wapya huingizwa kila mwaka:
* Gikubu - jina la mwanzilishi-mwenza [[Joseph Gikubu]]
* Ngala - jina la marehemu [[Ronald Ngala]], waziri katika serikali ya [[Jomo Kenyatta]]
* Geturo - jina la mwanzilishi-mwenza Geoffrey Gatama Geturo
* Shaw House - jina la marehemu [[Patrick David Shaw]], afisa mkuu wa polisi wa kutisha aliyewaondoa wezi na wanyang'anyi jijini Nairobi. Alikuwa msaidizi wa Mkurugenzi wa Starehe akihusika na maswala ya utawala hadi alipoaga dunia.
* Horsten - jina la marehemu Balozi wa Kideni aliyekuwa mruzuku mkuu wa shule.
* Mboya - jina la marehemu [[Thomas Joseph Mboya]] aliyekuwa mlezi wa shule na waziri mtukuka katika serikali ya [[Jomo Kenyatta]]
* Shell - jina la mruzuku mkuu wa Starehe tangu kuanzishwa kwake,kampuni ya mafuta ya Shell-BP
* Chaka - jina la shujaa maarufu na mfalme wa Kizulu [[Shaka Zulu]].
* Njonjo - jina la aliyekuwa Mkuu wa Sheria, waziri wa Haki na Maswala ya Kikatiba katika serikali za [[Jomo Kenyatta]] na [[Daniel Arap Moi Toroitich]], [[Charles Njonjo]].
* Kirkley - jina la rafiki wa Starehe, [[Sir Lesley Kirkley]]
* Muriuki - jina la mmojawapo wa wanachama waliohudumu kwenywe Halmashauri ya Shule kwa muda mrefu sana, [[Nick Muriuki Mugwandia]]
* Kibaki - jina la mlezi wa Shule tangu mwaka 1969 na Rais wa tatu wa Jamhuri ya Kenya Mh. [[Mwai Kibaki]]
==Wimbo wa Shule==
Mmojawapo wa nyimbo za Starehe ([[Forty Years On]]) umeandikwa kutokana na wimbo rasmi wa shule ya [[Harrow]].
'''1''' These are the years when we are helped and guided
Taught by Starehe to know and judge and do;
Prepared for the future, encouraged and provided,
Strengthened to serve: Natulenge Juu!
'''2''' Brought to the school to join a thousand others
All with one purpose, quick and keen and true;
Boldy we follow in the footsteps of our brothers,
Proudly we wear our dress of red and blue.
'''3''' Honour the School, a way of life which fires us,
Lifts up our spirits, sets us all ablaze,
Teaches and trains, rebukes and inspires us,
Planting the seed to serve us all our days.
'''4''' We pledge ourselves, when this our generation
Must in its turn the weight of government bear,
To all mankind, through service to our nation,
Head, heart and hand in justice, zeal and care.
'''5''' These are the years when we are helped and guided
Taught by Starehe to know and judge and do;
Prepared for the future, encouraged and provided,
Strengthened to serve: Natulenge Juu!
==Lakabu za Starehe==
Baadhi ya misimu ya Starehe hufanana na za shule nyingine lakini hutofautiana kwa namna fulani. Orodha ifuatayo huenda si kamilifu lakini inaonyesha simo ambazo wanafunzi wa Starehe hutumia katika mazungumzo.
* '''Boss:''' njia ya kijanja ya kumwita Mkurugenzi. Hata hivyo, kwa baadhi ya wanafunzi, mtajo wa jina hilo unaleta mizizimo. Licha ya hayo, jina hilo linaonyesha heshima ya dhati.
* '''Cop (s) (Kopa/Makopa, Karao/Makarao):''' kiranja/viranja
* '''To get Fixed (Kufiksiwa):''' kuahidiwa kupata adhabu.
* '''Murram:''' pure ni chakula cha kawaida cha Chumba cha Maakuli, kinachotayarishwa kuwa kama kokoto za barabarani. Pilipili huongeza ladha katika murram.
* '''A Cheque (Cheki):''' kibarua chenye maandishi anachopewa nliyefanya kosa na mwenye mamlaka. Kinaweza "kupokezwa hela" baada ya anayeandikiwa kukitia sahihi; na baada ya adhabu kutendeka. Kwa mfano wa mwalimu ana uwezo wa kuandika mwanafunzi yoyote Cheki kwa Mwalimu Msimamizi wa Kidato (au Mkurugenzi) kwa sababu yoyote - kama vile kukosa kumakinika darasani.
* '''Rabble (Rabo):''' mwanafunzi wa kidato cha kwanza ambaye anahitajika kujua wimbo wa shule na wimbo wa [[Forty Years On]] katika wiki kadhaa za mwanzo. Cop anaweza kumwambia Rabblekuimba wimbo wa shulke, (kwa mfano aya ya 3) na akishindwa atapata adhabu. Marabble hukimbia kuelekea katika Ukumbi wa Mikutano kwa ajili ya gwaride la jioni na kukaa kwenye fomu za mbele ilihali wanafunzi wa vidato vya juu hutembea kuelekea Ukumbini na kukaa kwenye viti vya nyuma. Wanafunzi wa vidato vya juu pia huondoka ukumbini kabla ya marabble. Pia, Wanafunzi wa vidato vya juu hupewa chakula mwanzo katika Chumba cha Maakuli. Rabbles pia kuvaa kaptula, kwenda kwa katika mazoezi baada ya gwaride na kulala saa 3:30 usiku; baada kipindi cha kusoma kwa ziada. Kuteswa kwa namna yoyote au ni namna ungentlemanly tabia na wala inatekelezwa wala kuruhusiwa, sembuse condoned.
* '''Across:''' upande mwingine wa shule kubwa ambapo wanafunzi wa vidato vya juu huwa na masomo yao. Wanaweza kujipumziosha katika uwanja wakati wa mapumziko.
* '''Starehe Forest:''' kisitu kidogo sehemu ya Across karibu na eneo la riadha. Baadhi ya wanafunzi hudhani ni salama 'kwa faragha' lakini wamekuwa wakigundulika mara kwa mara na viranja waangalifu.
* '''Mining (Kumine):''' Kusafisha vyoo, jukumu walilotengewa Marabble.. Hata hivyo, wanafunzi wenye tabia mbovu wa vidato vya juu wanaweza pia kupewa 'Madini Duty'.
* '''To be Pushed (Kusukumwa):''' Huku hakutamaniki. Ni kuletwa mbele ya Mkurugenzi kwa ajili ya suluhisho la haraka. Kwa mfano, mwanafunzi wa muziki ambaye haendi kufanya mazoezi bila sababu maalum anaweza kusukumwa kwa Boss. Katika nyakati za kitambo, huku kulikuwa pamoja na [[kupigwa viboko]].
* '''Campaigner:''' jina la kejeli la kumwita mwanafunzi anayejipendekeza na hivyo kuutatiza udugu. Kwa mfano, anayeuliza maswali ya kipuzi darasani ili atambulike na mwalimu akijua vyema kwamba kengele ya kishuka iligonga dakika tano zilizotangulia.
* '''Baraza:''' kikao kama cha Bunge ambako malalamishi, matakwa, pongezi na masuala ya shule yanaweza kutolewa, kujadiliwa na suluhisho kutafutwa kwa kufuata itifaki ya kidiplomasia. Huhitimishwa kwa wimbo pamoja na piano, vinubi au ala nyingine za muziki za kupulizwa.
* '''Mugumo stump (Mugumo):''' mti unaofikiriwa kuwa mtakatifu katika kabila la Wakikuyu. Hupatikana sehemu moja ya uwanja wa jumuia na huwa mahali pa mikutano mingi ya dharura. Kwa sasa, kisiki hicho kimesogezwa hadi kwenye Uwanja wa "First Eleven" na sehemu hiyo sasa inajulikana kama "Palipokuwa Mugumo Stump"
* '''Tukutane baada ya Bugles:''' Baada ya gwaride, bendera ya shule hushushwa kufuatia muziki wa baragumu (kila mtu akiwa wima) Kwa hivyo, mtu akikwambia kwamba mkutane baada ya Bugles, maana yake ni kwamba umwone baada ya Gwaride.
!). Viranja hupendela kusema hivi kumtisha mwanafunzi asiye na cheo kumpeleka kwa Boss.
* '''sodi (sodium):''' anayeogopa kuoga maji baridi (akiogopa kuyeyuka).
* '''Kwenye Patrol:''' kuwa nje ya shule bila ruhusa (yaani kutokuwepo bila idhini). (Ni kosa kubwa sana).
* '''Lion/Simba:''' Kiranja anayehusika na usafi. Huogopwa sana na anaweza kuwaamuru hata wanafunzi wa vidato vya juu kufagia barabara.
* '''Kunyoa /Kushave:''' kutopewa kiwango cha chakula au alama unachostahili. Kwa mfano,ni kawaida kwa walimu 'kunyoa' alama kwenye insha bora - ambayo kuishia na alama ya takriba asilimia 60% chini. Hutumika kwa chakula katika Chumba cha Maakuli vile vile.
* '''Rec Room:''' Chumba cha mapumziko kwenye kila bweni ambapo wanachama wote wa bweni wanaweza kucheza tenisi, kutazama runinga (wikendi tu), kupiga pasi, kufanya mikutano n.k.
* '''Kukatia/Kuhook:''' Hali ya kuweza kumshawishi msichana anapoitembelea shule yenu.
* '''Kuslice/Kuhijack:''' Kunyang'anywa msichana uliyekuwa umehook.Unaweza pia kusema ume "De-hook".
* '''Weapon/Silaha:''' kijiko kinachotumika kulia (baadhi ya wanafunzi huvibeba mifukoni).
* '''Kuosha DH:''' mojawapo ya adhabu. Inahusisha kiranja kunyunyizia kiwango kikubwa cha sabuni kwenye sakafu ambayo utasugua na kisha kupiga deki kisha atatazama kabla ya kukuruhusu kukamilisha adhabu hiyo. Starehe hung'ara daima.
* '''Working Party:''' kikosi cha wanafunzi kwenye adhabu hii ambao hufanya kazi alasiri nzima ya Jumamosi. Kwa mfano, kukusanya nyasi (zilizokatwa majuzi na trekta) katika makundi ni adhabu ya kawaida ya Working Party ya Kwanza ya muhula - ambayo mara nyingi hupewa wale wanaoingia shuleni wakiwa wamechelewa bila sababu mahsusi.
* '''Drill/Drili:''' aina nyingine ya adhabu ambayo inahusisha kufanya mazoezi magumu ya viungo vya mwili. Husimamiwa na kiranja na hufanywa Jumanne na Alhamisi wakati wa mapumziko - mara nyingi ikiwa na hadhira kubwa.
* '''Drili Maalumu:''' Ni drili (tazama juu) ngumu kuliko ya kawaida na si rahisi kufanyika. Kutokana na uzito wake, inasimamiwa na Viranja Wakuu. Hupewa kikundi cha wanafunzi ambao mmoja ametenda kosa lakini wanamkinga. Miungano ya namna hiyo huleta "Tabia za Kiumati" ndiyo sababu huwa kali, ingawa inajulikana pia kwamba kuwadumba wenzako si tabia ya kiungwana.
* '''Stripe:''' Utepe mwekundu unaotuzwa baada ya kukamilisha mafunzo ya kuogelea unaowekwa kwenye nguo ya kuogelea. Ni lazima kuogelea kila wikendi hadi utakapopata utepe huu. Kuupata utepe huu kunahitaji kupiga malapa kwa ujuzi ndani ya maji kwa wakati maalum uliotengwa. Wale wasio na utepe huu hawawezi kuogelea katika sehemu yenye kina kirefu ya kidimbwi.
* '''Mbio za masafa marefu:''' lazima mbio za masafa marefu zifanyike kwa wanafunzi wa shule nzima katika muhula wa kwanza. Kwa kawaida nia za mbio hizo ni kuduru Eastleigh kupitia Mlango Kubwa hadi Pangani, kisha Kariokor na kisha kurejea Starehe -kisha kuoga kwa maji baridi shadidi na labda kuosha vyoo.
* '''Gwaride:''' ni lazima na kuwepo kwa kila mmoja kunahakikishwa bila kelele. Kiranja anatembea kwenye safu na kusikia wanafunzi wakizisema nambari zao kulingana na sajala la darasani. Namnbari isiyosemwa ina maana kwamba mwenye we hayupo. Wanafunzi wanapiga foleni ya gwaride kwa ajili ya kukaguliwa kwa njia ya kijeshi.
* '''Roll Call:''' ni kuhakikisha kwamba wanafunzi wote wapo shuleni kulingana na mabweni kunakofanyika saa 12.00 jioni wakiwa wameketi kuzunguka uwanja wa jumuia. Wanafunzi wa vidato vya kwanza na pili hukaa chini (safi sana) nao wale wa kidato cha tatu na nne husimama. Majina ya mwisho huitwa. Waliotumiwa barua hupewa. Wanafunzi wa vidato vya tatu na nne kwa kawaida hupata barua zao wakati wa mapumziko ya asubuhi.
! Baada ya mashindanoya michezo, washindi huyakejeli mabweni shinde kwa kushangilia kwa sauti.
* '''Katika civilian(civile):''' nguo zisizo sare rasmi ya shule. Ni wanafunzi wa kidato cha tatu na nne tu wanaoweza kuondoka shuleni bila sare ya shule. Mwanafunzi wa kidato cha kwanza au cha pili anayepatikana katika nguo zisizo sare ya shule nje ya shule huwekwa kwenye "Patrol" (Tazama "Patrol" hapo juu)
* '''JIna la Faili/File Number:''' Ni kitambulisho cha mwanafunzi. Wakati wa kutoa adhabu, kiranja huuliza tu nambari ya faili ya mtuhumiwa. Mkosaji atahitaji kutazama "Bango la Matangazo" ili kuhakikisha kwamba "amefiksiwa" kwa ajili ya adhabu. Usipomkumbusha kiranja ambaye alikuahidi adhabu "kukufiksi" ni kosa kivyake na linaweza kuadhibiwa upya. Kuweka majina kwa ajili ya adhabu hufanyika katika Chumba cha Viranja. Kunao waliowekwa kwenye adhabu kwa "Kumtoroka Simba (tazama Simba/Lion" hapo juu) ilihali Simba hakuwa amewaambia kufanya chochote.
* '''Combiner/Mchanganyi:''' Mwanafunzi asiyetaka kula anaweza kukuambia umlie chakula, kwa utakuwa umechanganya milo ile miwili. Wanafunzi wanaokosa kuhudhuria milo bila ruhusa wanaweza kuambiwa kulipa fidia kwa ajili ya kuharibu chakula - ingawa "kimechanganywa".
* '''Kazi ya hiari:''' huhusisha huduma kwa jamii katika siku zote za likizo. Wanafunzi wa Starehe huipenda sana.
* '''Kukariri aya:'''
Ni adhabu nyingine kwa anayevunja masharti kuhusu lugha. Kwa madhumuni ya kielimu, wanafunzi wanatakiwa kuzungumza kwa Kiingereza kila siku ya wiki isipokuwa Jumapili. Hii ni kwa sababu masomo yote huwa katika Kiingereza na ni lazima kila mmoja ajizoeze lugha hiyo. Katika adhabu ya kukariri aya, mwadhibiwa hupewa shairi, mfano wa 'IF' poem la [[Rudyard Kipling]]. Mwadhibiwa atahitaji kulishika akilini na kulikariri kwa kiranja anayehusika na adhabu hii.
* '''Mazoezi ya nyimbo:''' hufanyika kila Alhamisi baada ya wakati wa mkutano wa jioni katika Ukumbi wa Mikutano. Wanafunzi huruhusiwa kuondoka tu baada ya wimbo huo kujulikana kikamilifu na kuweza kuimbika vizuri.
* '''Wakati wa Michezo:''' Wakati huu ni baina ya saa 10.30 na saa 12 jioni.Wanafunzi wote wa kidato cha kwanza na cha pili lazima waende kucheza kwenye uwanja ulio sehemu ya pili ya shule la sivyo wanaweza kuwekwa kwenye adhabu ya "Patrol". Wanafunzi wa kidato cha tatu na nne wanaweza kwenda maktabani. Wengine huelekea mjini.
* '''Mpiga picha:''' anayepiga picha shuleni kama bishara yake ya binafsi. Kamera bora huleta biashara bora pia.
* '''Mbuzi:''' mikutano ya kila mwezi ya waliokuwa wanafunzi wa Starehe inayofanyika hasa Parklands Sports Club mjini Nairobi; miongoni mwa maeneo mengine duniani.
* '''Gata:''' hiini mipira inayovaliwa kwenye soksi ili kuziwekelea ziwe juu, zikionyesha rangi za shule kwenye soksi hizo. Ni lazima kuvaliw ahata kama soksi ziko juu. Wanafunzi wa Starehe wanajulikana kama wanafunzi safi.
* '''Colours:''' tuzo la kutambuliwa katika michezo. Ni kama kupata Uteuzi Maalum kwa huduma shuleni katika nyanja fulani, kwa mfano pira wa magongo. Hutolewa rasmi katika Ukumbi wa Mikutano na kushonwa kwenye koti la mshindi na mshoni wa shule.
* '''Wajibu:''' kila mwanafunzi ana wajibu angalau mmoja katika eneo lolote kwa kipindi fulani. Kuwajibika ni jukumu la kila mwanafunzi wa Starehe. Kuwa mwanafunzi wa Starehe kwenyewe ni wajibu unaolindwa na kila mmoja.
* '''Ivory Tower:''' Ofisi ya Mkurugenzi. Ina sakafu ya mbao ngumu na makombe na ngao zimejaza mashubaka. Ni chumba chenye uluwa na utajiri wa nafasi yake.
* '''Jopo la Viranja Wakuu:''' linajumuisha Mkurugenzi pamoja na viranja wakuu wa shule, manaibu wao, Simba na Viranja wakuu wa mabweni. Mikutano jopo la viranja wakuu hufanyika siku ya Jumapili jioni baada ya chakula cha jioni.
* '''Uwanja wa Jumuia/Quad:''' Eneo lenye nyasi ambako ni viranja wakuu na walimu wanaweza kukanyaga. Hakuna ishara inayotoa amri hii lakini yeyote anayejifunza Starehe huishika amri hii kwa haraka sana. Wanabendi hutumbuiza kwenye uwanja huu kila Ijumaa na wanafunzi wengine wanaweza kukanyaga kwenye eneo hili baada ya "Ibada ya Mwisho ya Kuondoka"
* '''Ibada ya Mwisho ya Kuondoka:''' Hii ni ibada ya huzuni na mazingatio ambapo Mkurugenzi huwapa "Kiapo" wale wanaoondoka shuleni na kuwapa vyeti vyao vya Kuondoka shuleni.
* '''Kubrizi:''' Ni kukosa msichana wakati wa hafla shuleni au nje ya shule.
* '''Kufloti:''' Kutoweza kuelewa maelezo ya mwalimu darasani.
* '''Kugitch:''' Ni kuelewa.
* '''Ngebe/Gass:''' upuzi. Wakati mtu anasema kitu ambacho sni upuzi, anasemekana kwamba ametoa gass au ngebe.
* '''Mea:''' Kuwa mkomavu!. Mara nyingi huambiwa aliyesema jambo ambalo ni upuzi kwa wengine.
* '''Quarter Maji''' Mlo wa kipekee shuleni Starehe. Ni robo mkate na kabeji lililopikwa kupita kiasi na kujazwa maji. Wengine hukiita chakula hiki .25 Water
==Wageni Waheshimiwa na Walezi wa Starehe==
* [[Jomo Kenyatta]] - Rais wa Kwanza wa Kenya
* [[Daniel Arap Moi]] - Rais wa Pili wa Kenya
* [[Mwai Kibaki]] - Rais wa Kenya Tatu
* [[Mwanawe Malkia]] - HRH Princess Anne
* [[Indira Gandhi]] - Waziri Mkuu wa India, binti Jewarharlal Nehru (hakuna uhusiano na Mahatma Gandhi)
* Mwanawe Malkia na Mkewe-The Earl na Countess ya [[Wessex]]
* Mwanawe Malkia-HRH [[Prince Edward]], Duke of Kent
* [[Mfalme Constantine II wa Ugiriki]]
* [[Sonia Gandhi]] - Mke wa HE [[Rajiv Gandhi]] (Aliyekuwa Waziri Mkuu wa India) Mwenyekiti wa Chama cha Congress
* Generali [[Yakubu Gowon]] - Rais wa zamani wa Nchi (Mkuu wa Serikali ya Kijeshi) wa [[Nigeria]] 1966-1975
* Apostolic Nuncio [[Giovanni Tonucci]], ambaye alipangilia zaidi ya ruzuku 16 za shule.
* Seneta [[Robert Kennedy]]
* [[Manase Kuria]], Askofu wa muda mrefu wa Kanisa na Anglikana.
* Askofu Mkuu [[Desmond Tutu]], Mshindi wa Tuzo la Nobeli
* [[Muhammad Ali]] (zamani [[Cassius Clay]]), Bondia mtukuka wa dunia wa muda mrefu.
* Dos Edson Arantes Nascimento ([[Pelé]]), mwanasoka wa Brazili aliyeliongoza taifa hilo kupata Kombe la Dunia
* Kadinali [[Maurice Michael Otunga]], Kadinali wa Kwanza wa Kikatoliki kutoka Kenya.
* Askofu Mkuu [[Raphael S. Ndingi Mwana'a Nzeki]] - [[Askofu Mkuu]] wa zamani wa [[Nairobi]]
* [[Charles Mugane Njonjo]] - Mkuu wa Sheria wa zamani wa Kenya, rafiki wa Dr Geoffrey Griffin na mruzuku.
* [[Tom Mboya]] - mlezi wa kwanza wa Starehe na waziri katika serikali ya Jomo Kenyatta.
==Baadhi ya waliokuwa wanafunzi wa Starehe ambao sasa ni mashuhuri==
* Prof [[George Magoha]] - mtafiti kuhusu dawa ya [[Viagra]] Naibu wa Chansela wa Chuo Kikuu cha Nairobi
* [[Josphat Mwaura]] - Mkurugenzi Mtendaji, [[KPMG]] Afrika Mashariki
* [[Raphael Tuju]] - aliyekuwa Waziri wa Mambo ya Nje
* [[Peter Kenneth]] - Naibu Waziri
* [[Paulo Ereng']] Msindi wa dhahabu ya Olimpiki - 1988 Seoul Summer Olympics
* [[Julius Kipng'etich]] - Mkurugenzi wa [[Huduma ya Wanyamapori nchini KWS]]
* [[Gurracha Galgallo]] - Naibu Waziri wa zamani, Wizara ya Afya. Alikufa katika ajali ya ndege (alikuwa kiranja wa bweni la Pat Shaw)
* [[KINUTHIA Murugu]] - aliyekuwa Katibu Mkuu, Wizara ya Vijana na Michezo (aliaga dunia baada ya kushambuliwa na majambazi)
==Starehe Uingereza==
Shule ya Wavulana ya Starehe ilihitimisha miaka 50 mnamo mwaka 2009. Shule ya wasichana ilizinduliwa mnamo mwaka 2005. Katika mwaka huo wa Jubilei ya Dhahabu, Starehe ya Uingereza ilizindua mwito wa miaka miwili na nusu ili kujaribu kuruzuku mustakabali wa shule hizi mbili- wito unaoiotwa STarehFuture Appeal. Ufadhili unahitajika kujenga au kuboresha vifaa vya shule na kujenga Wakfu wa Griffin. Ruzuku hii inatarajiwa kuhakikisha kwamba kutakuwa na nafasi za bure katika shule zote mbili milele. Fedha zinazopatikana Uingereza zinatarajiwa kuongezea fedha zinazopatikana kwa kuchangisha nchini Kenya.
==Marejeo==
{{Marejeo}}
==Viungo vya nje==
* [http://stareheboys.ac.ke Tovuti rasmi ya Shule ya Wavulana ya Starehe] {{Wayback|url=http://stareheboys.ac.ke/ |date=20071013015154 }}
* [http://www.roundsquare.org/members.htm Ushirika na Roundsquare] {{Wayback|url=http://www.roundsquare.org/members.htm |date=20070702171505 }}
* [http://www.statehousekenya.go.ke/speeches/kibaki/july03/2003260701.htm Hotuba ya Siku ya Waanzilishi] {{Wayback|url=http://www.statehousekenya.go.ke/speeches/kibaki/july03/2003260701.htm |date=20070927024457 }}
* [http://www.globalconnection.org/mathews.html Global Connections] {{Wayback|url=http://www.globalconnection.org/mathews.html |date=20110930064254 }}
* [http://www.nationmedia.com/dailynation/current/News/News0103200511.htm Ubora katika Mitihani] {{Wayback|url=http://www.nationmedia.com/dailynation/current/News/News0103200511.htm |date=20050303055416 }}
* [http://www.nationaudio.com/News/DailyNation/28012001/Features/Features1.html Tuzo la Prof Magoha] {{Wayback|url=http://www.nationaudio.com/News/DailyNation/28012001/Features/Features1.html |date=20070927013555 }}
* [http://starehe.org Starehe.org - tovuti ya Starehe Future Rufaa]
* [http://www.starehe.org StareheFuture]
{{DEFAULTSORT:Starehe Boys Centre And School}}
[[Jamii:Shule nchini Kenya]]
[[Jamii:Elimu jijini Nairobi]]
[[Jamii:Taasisi za elimu zilizoanzishwa mnamo mwaka 1961]]
nqe4m7khiqldzlmj3sgqguxgf4t1nom
Ushirikina
0
34038
1579924
1367212
2026-07-17T06:33:07Z
~2026-40160-83
90988
maneno nyekundu hayapatikani
1579924
wikitext
text/x-wiki
[[File:HamsaS.jpg|thumb|200px|Udongo hamsa kwenye ukuta; uliaminiwa kulinda wenyeji wa nyumba kutoka madhara.]]
'''Ushirikina''' ni [[wazo]] ambalo halina [[sababu]] yenye msingi katika [[maarifa]] au mang'amuzi. [[Neno]] hili hutumiwa kwa kutaja [[imani]] ambazo hazina msingi. Hii inasababisha baadhi ya ushirikina kuitwa "Hadithi za kale za wake". Pia kwa kawaida hutumiwa katika imani na mazoea zinazohusu [[bahati]] au [[utabiri]] ambapo matukio ya baadaye yanabashiriwa na matukio yasiyohusiana.
==Ushirikina kadiri ya Uislamu==
[[Neno]] hiko limetoka kwenye [[lugha]] ya [[Kiarabu]], "shirk" ikiwa na maana ya kumfanya [[Mwenyezi Mungu]] kuwa na [[Binadamu|mtu]] wa kumsaidia au kumpa asiyekuwa [[mungu]] [[nguvu]] za kiungu ikiwa ni pamoja na [[ibada|kumuabudu]], [[Unyenyekevu|kumnyenyekea]] na kumuogopa.
Watu wengi wamekuwa wakilitumia vibaya neno ushirikina. Wanahusisha neno hilo na [[uchawi]]. Ushirikina na uchawi ni vitu viwili tofauti na ushahidi wa hili hutokana na mafundisho ya [[imani]] ya [[Uislamu|Kiislamu]]. [[Mitume na Manabii katika Uislamu|Mtume]] [[Muhammad]] ambaye ni mtume wa mwisho kwa mujibu wa Uislamu amefundisha kuwa miongoni mwa [[dhambi|madhambi]] saba yenye kumuangamiza mtu mbele ya Mungu wake ni ushirikina, uchawi na mengine matano. Kwa mujibu wa maneno hayo ya mtume Muhammad tunaona fika kuwa ushirikina na uchawi ni vitu viwili tofauti. Hivyo kwa Uislamu ushirikina ni kuabudu asiyekuwa Mungu. Inawezekana mtu akaabudia [[jiwe]], [[kuku]], [[ng'ombe]], [[jini]], [[jua]] na [[kitu]] au kiumbe kingine chochote kwa kukitii na kukinyenyekea.
==Ushirikina kadiri ya Kilatini==
Katika [[Kilatini]] neno ni ''superstitio'' na linamaanisha "kusimama juu", hivyo: "mshangao wa ajabu, hasa wa Kimungu" au "kusadiki mno".
Neno hili lilitumika katika [[karne ya 1 KK]], hasa katika maandishi ya [[Cicero]], [[Livy]], [[Ovid]], likimaanisha imani ambazo zimezidisha au hazina msingi kwa [[hofu]] au [[uchawi]] hasa wa kigeni.
==Ushirikina na hadithi==
Kulingana na wasomi kutoka [[Ulaya]] neno lilitumiwa na imani yoyote iliyopinga [[Ukristo]]; leo linatumika kama dhana bila ya msingi katika [[sayansi]], [[mantiki]] na maarifa.
Ushirikina mwingi Ulaya unasemekana ulitokana na [[Ugonjwa|magonjwa]] yaliyofagia Ulaya.
== Ushirikina na dini==
Kulingana na [[asili]] ya neno la Kilatini, waumini wa [[dini]] fulani mara nyingi huchukulia dini nyingine kama ushirikina. Vilevile [[Ukanamungu|wakanamungu]] wanaweza kuona imani ya dini yoyote kama ushirikina.
Vitendo vingine vya kidini huchukuliwa na watu wa nje kama "ushirikina" wakiona tukio fulani kuwa la ajabu ([[muujiza|miujiza)]], maisha baada ya kufa, utendaji wa Kimungu au kuloga).
[[Ugiriki wa Kale|Wagiriki]] na [[Warumi]] ambao walitengeneza uhusiano wao na [[miungu]] kwa msingi wa masharti ya ki[[siasa]] na ya ki[[jamii]], walikemea [[Binadamu|mtu]] ambaye daima alitetemeka na [[hofu]] mbele ya miungu, kama vile [[Utumwa|mtumwa]] alivyoogopa [[bwana]] mkatili. "Hofu hiyo ya miungu ulijulikana na Warumi kama ushirikina <ref>(Veyne 1987, p 211)</ref>.
Pengine asili ya ushirikina ni [[desturi]] za kidini ambazo ziliendelea kuzingatiwa na watu ambao hawazingatii tena dini iliyozaa mazoeza hayo. Mara nyingi desturi hizo zilipotewa na maana katika mchakato huu.
Katika [[kesi]] nyingine, ilichukuliwa na mazoea ya sasa ya dini ya muumini. Kwa mfano, wakati wa kugeuza watu kuwa Wakristo Ulaya, [[alama]] za awali za wasiomuamini [[Mungu]] zilibadilishwa na matumizi ya [[msalaba]].
[[Kanisa Katoliki]] linachukulia ushirikina kama [[dhambi]] kwa kuwa unaashiria utovu wa [[uaminifu]] katika vitendo vya [[Mungu]] na vile vile ni ukiukaji wa amri ya kwanza kati ya [[Amri Kumi]].
''[[Katekisimu ya Kanisa Katoliki]]'' inaashiria kuwa ushirikina "unawakilisha [[hisia]] mbaya za dini" (para. # 2110).
Mafundisho hayo yanakanusha madai kuwa mafundisho mengine ya Kikatoliki ni ya ushirikina:
:Ushirikina ni kwa [[hisia]] ya kidini na mazoea ya hisia hii. Inaweza hata kuathiri [[ibada]] ya kweli tunayomtolea Mungu, kwa mfano, wakati mtu anachukulia umuhimu katika kuwa miujiza kwa vitendo fulani halali au ya lazima. Ili kuelekea katika [[sala]] au ishara za [[sakramenti]] katika utendaji wa nje, mbali ya mambo ya ndani ambapo wanahitaji ushirikina. (Taz. [[Injili ya Mathayo|Math]] 23:16-22) <ref>(para. # 2111)</ref>
== Ushirikina na saikolojia ==
Mwaka [[1948]] [[daktari]] wa [[Elimunafsia|saikolojia]] na [[tabia]] B. F. Skinner alichapisha [[makala]] katika [[jarida]] la Experimental Psychology, ambapo alielezea [[njiwa]] wake walionyesha [[tabia]] ya ushirikina. Njiwa mmoja alijivingirisha katika [[ngome]] yake, mwingine alitikisa [[kichwa]] chake katika mwendo wa pendulum, wakati wengine walionyesha tabia tofauti. Kwa kuwa hizi tabia zilifanywa kwa lengo la kupata [[chakula]] kutoka stoo, ingawa ilikuwa imeashiriwa kumwachilia chakula katika [[muda]] uliopangwa bila ya kujali vitendo vya namna hiyo, Skinner aliamini kwamba njiwa walikuwa wakijaribu kubadilisha kwa kufanya vitendo hivyo. Yeye alipitisha jambo hilo kama pendekezo kuhusu asili ya tabia ya ushirikina katika [[binadamu]].
Wanasaikolojia wengine kama vile Staddon na Simmelhag walitoa maelezo mbadala.
Licha ya changamoto katika utafsiri wa Skinner wa msingi wa tabia za ushirikina za njiwa wake, kielelezo chake kimetumika kuelezea tabia ya ushirikina katika binadamu.
Mwanzoni, katika [[utafiti]] wa Skinner, "baadhi ya njiwa waliitika hadi mara 10,000 bila kulazimishwa, ambapo hapo awali walikuwa na ratiba ya kusisitiza. Ikilinganishwa na ratiba zingine (k.m. uwiano ulio thabiti, muda ulio thabiti), tabia hizo zilikuwa sugu kupotea.
Hii inaitwa ''athari ya kudhibitisha ambako si kamili,'' na hii kutumika kuelezea tabia ya ushirikina katika binadamu. Kuwa sahihi zaidi, athari hii inamaanisha kwamba, wakati mtu anapofanya tendo akitarajia kusaidiwa, na hakuna usaidizi wowote, ni kweli kuwa inajenga hisia ya kuwepo ndani ya mtu binafsi.
Hii inatia nguvu tabia ya ushirikina kwa binadamu kwa binadamu kwa sababu mtu anaona kwamba, kwa kuendelea hatua hii, usaidizi utakuja; au kwamba usaidizi ulikuja wakati fulani hapo awali kwa ajili ya hatua hiyo, ingawa si wakati wote, lakini hii inaweza moja ya nyakati hizo.
Kutoka mtazamo ulio rahisi, uteuzi asili utapendelea kushinikiza tabia itakayozalisha uhusiano dhaifu. Iwapo kuna [[faida]] sahihi ya kuunda uhusiano thabiti, basi hii itaweza kuondoa mtazamo wa kuogopa kutengeneza uhusiano wa "ushirikina" usiofaa.
== Angalia pia ==
* [[Bahati]]
* [[Dini za jadi]]
* [[Mwiko]]
* [[Uchawi]]
==Tanbihi==
{{reflist}}
{{mbegu-dini}}
[[Jamii:Dini]]
[[Jamii:Saikolojia]]
c2zq8t47bzumpsmcshchrats1qo8slf
Seraphino Antao
0
35420
1579886
1465407
2026-07-16T20:53:56Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1579886
wikitext
text/x-wiki
'''Seraphino Antao''' (amezaliwa [[30 Oktoba]] [[1937]]) ni mwanariadha mstaafu kutoka nchini [[Kenya]]. Alishinda katika [[Mashindano ya Jumuia ya Madola]] ya mwaka wa [[1962]], ikimfanya Mkenya wa kwanza kushinda dhahabu katika shindano la kimataifa.<ref name="super">Coastweek, 31 Januari 2003: [http://www.goanvoice.org.uk/supplement/SeraphinoAntao.htm Seraphino Antao - Super sprinter of the sixties] {{Wayback|url=http://www.goanvoice.org.uk/supplement/SeraphinoAntao.htm |date=20221018192157 }}</ref>. Yeye ni wa asili ya [[Asia|Kiasia]] ([[Goan]]) kutoka jiji la [[Mombasa]] na alikuwa mkimbiaji wa mashindano ya masafa mafupi.
==Kazi ya Mwanzo==
[[Faili:Serapino Antao, Goan athlete who scored for Kenya, mural in Panjim.jpg|alt=Serapino Antao, mwanariadha wa Goan aliyeifungia Kenya bao, huko Panjim, mji mkuu wa jimbo la Goa.|thumb|Serapino Antao, mwanariadha wa Goan aliyeifungia [[Kenya]] bao, huko Panjim, mji mkuu wa jimbo la Goa.]]
Seraphino alikulia mitaa ya Ganjoni na Makupa jijini [[Mombasa]]. Nimwana wa Diogo Manuel na Anna Maria na ana ndugu sita. Akiwa [[Shule ya Upili ya Goan]], alishiriki katika michezo lakini akiegemea riadha ya masafa mafupi.
Mnamo mwaka [[1957]] alivunja rekodi ya [[Kenya]] ya yadi 100 na 220<ref name="super"/>.
Alishiriki katika [[Mashindano ya Jumuia ya Madola]] ya mwaka [[1958]] kule [[Cardiff]], [[Wales]] lakini hakuwa na mafanikio makubwa<ref name="super"/>. Miaka miwili baadaye alishiriki katika [[Mashindano ya Olimpiki ya 1960]] jijini [[Rome]], [[Italia]] ambapo alifika nusu fainali ya shindano la mita 100<ref>Sports and Elections Statistics: [http://todor66.com/olim/1960/Athletics/Men_100m.html Men 100m Olympic Games Rome 1960]</ref>. na mkondo wa pili katika shindano la mita 200<ref>Sports and Elections Statistics: [http://todor66.com/olim/1960/Athletics/Men_200m.html Men 200m Olympic Games Rome 1960]</ref>.
==Mafanikio ya Commonwealth na Hatima ya Kazi yake==
Kilele cha kazi yake kilikuwa wakati wa [[Mashindano ya Jumuia ya Madola]] ya mwaka 1962 yaliyofanyika [[Perth (Australia)|Perth]], [[Australia]]. Hapa alishinda nishani ya dhahabu katika mbio za yadi 100 na 220. Pia alikuwa katika kikosi cha Kenya cha yadi 4X400 kupokezana vijiti kilichomaliza katika nafasi ya tano. Wengine katika kikosi hicho ni [[Wilson Kiprugut]], [[Kimaru Songok]] na [[Peter Francis]] <ref name="map">The Standard, 1 Februari 2003: [http://www.goanvoice.org.uk/supplement/SeraphinoAntao.htm Antao put Kenya on world map] {{Wayback|url=http://www.goanvoice.org.uk/supplement/SeraphinoAntao.htm |date=20221018192157 }}</ref>. Mwaka huo huo alishinda dhahabu mbili (yadi 100 na 220) katika mashindano ya [[Ubinwa wa AAA]] nchini [[Uingereza]], mashindano ambayo alikuwa ameshiriki mara zaidi ya moja<ref>gbrathletics.com: [http://www.gbrathletics.com/bc/aaa.htm AAA Championships]</ref>.
Pia aliwahi kushinda nishani nyingi za Dhahabu katika [[Mashindano ya Afrika Mashariki na Kati]] <ref>gbrathletics.com: [http://www.gbrathletics.com/bc/aaa.htm East and Central African Championships]</ref>.
[[Kenya]] ilipata uhuru mnamo [[Desemba]] [[1963]] na Seraphino alikuwa mwanariadha wa Kwanza kuipeperusha bendera ya Kenya katika [[Mashindano ya Olimpiki ya 1964]] jijini [[Tokyo]], [[Japan]]<ref name="map"/>, lakini alikuwa mgonjwa na hakutia for a ilivyokuwa ikitarajiwa. <ref name>The Standard, 1 Februari 2003: [http://www.goanvoice.org.uk/supplement/SeraphinoAntao.htm Winning Two Gold in Perth Most Memorable] {{Wayback|url=http://www.goanvoice.org.uk/supplement/SeraphinoAntao.htm |date=20221018192157 }}</ref>. Alifika mkondo wa pili wa mita 200 kwa wanaume katika mashindano hayo<ref>Sports and Elections Statistics: [http://todor66.com/olim/1964/Athletics/Men_200m.html Men 200m Olympic Games 1964 Tokyo (JPN)]</ref> lakini akatolewa katika awamu ya mjujo katika shindano la mita 100 ref>Sports and Elections Statistics: [http://todor66.com/olim/1964/Athletics/Men_100m.html Men 100m Olympic Games 1964 Tokyo (JPN)]</ref>.
===Baada ya Olimpiki===
Baada ya Olimpiki alistaafu kutoka michezoni na kuhamia [[London]], [[Uingereza]] ambapo anaishi hadi leo hii<ref name="super"/>. Mnamo 2003 alizuru nchini [[Kenya]] mara chache, akihudhuria sherehe za 50 za Kenya Amateur Athletics Association (Ambalo leeo hii huitwa ) <ref name="pioneer">Daily Nation, 25 Januari 2003: [http://www.nationaudio.com/News/DailyNation/25012003/Sports/Sports2501200370.html Pioneer running hero back home] {{Wayback|url=http://www.nationaudio.com/News/DailyNation/25012003/Sports/Sports2501200370.html |date=20030410065700 }}</ref>.
== Virejeleo ==
{{Marejeo}}
<br>
{{Footer Commonwealth Champions 100 metres Men}}
{{Footer Commonwealth Champions 200m Men}}
{{DEFAULTSORT:Antao, Seraphino}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1937]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanariadha wa Kenya]]
ocji9w7573kt5r1l6vdueundq9vi7ou
Orodha ya benki barani Afrika
0
40773
1579777
1500359
2026-07-16T12:02:25Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1579777
wikitext
text/x-wiki
Hii ni '''orodha ya baadhi ya benki za [[bara]]ni [[Afrika]]'''.
=={{flag|Algeria}}==
===Benki Kuu===
*[[Benki ya Algeria]] (Banque Central d'Algerie)<ref>{{cite web|url=http://www.bank-of-algeria.dz/|title=Bank Of Algeria - Banque d'Algérie|website=www.bank-of-algeria.dz}}</ref>
*[[Benki ya El Khalifa]]
*[[Benki ya Kiislamu ya Kimataifa ya Uwekezaji & Maendeleo]]
*[[Benki ya Mouna]]
*[[Benki muungano]]
Chanzo: http://www.portalino.it/banks/_dz.htm {{Wayback|url=http://www.portalino.it/banks/_dz.htm |date=20100206005840 }}
=={{flag|Angola}}==
{{main|Orodha ya benki za Angola}}
===Benki Kuu===
*[[Benki Kuu ya Angola]] (Banco Nacional de Angola) au (BNA)<ref>{{cite web|url=http://www.bna.ao/erro.htm?aspxerrorpath=/main.aspx|title=Erro|website=www.bna.ao|accessdate=2025-11-14|archive-date=2023-11-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20231111172203/https://www.bna.ao/erro.htm?aspxerrorpath=/main.aspx|url-status=dead}}</ref>
===Benki na taasisi nyingine za kifedha===
{| width="70%"
|
*[[Banco Africano de investimentos]] (Bai)
*[[Banco Angolano de Negocios e Comércio]] (BANC)
*[[Banco BIC]] (BIC)
*[[Banco do Brasil / Banco do Brasil, SA]]
*[[Banco comercial Angolano]] (BCA)
*[[Banco kufanya Comércio e Indústria]] (BCI)
*[[Banco de Desenvolvimento de Angola]] (BDA)
*[[Espírito Santo Banco Angola]] (BESA)
*[[Banco de Fomento Angola]] (BFA)
*[[Banco Mundial]]
*[[Banco Paribas]]
*[[Banco Privado Atlántico]] (BPA)
*[[Banco de Poupança e kreditkort]] (BPC)
*[[Banco de Negocios Internacional]] (BNI)
|
*[[Banco Quantun Capital]]
*[[Banco Regional kufanya Keve]]
*[[Banco Sol]]
*[[Banco Totta de Angola]]
*[[Banco Milenia Angola]]
*[[Banco vtB Afrika]]
*[[Finibanco Angola]]
*[[Novo Banco]]
*[[Banco de Fomento e Exterior]]
*[[Banco Espírito Santo e comercial de Lisboa]]
*[[Banco de Angola line]]
*[[Banco Portuguese kufanya Atlántico]]
*[[Banco Totta e Acores]]
*[[Caixa de kreditkort Agro-pecuario e Pescas]]
*[[Benki ikweta]]
|}
Chanzo:
* http://www.portalino.it/banks/_ao.htm {{Wayback|url=http://www.portalino.it/banks/_ao.htm |date=20100428090124 }}
=={{flag|Benin}}==
===Benki Kuu===
*[[Benki Kuu ya Afrika Magharibi]]<ref>{{cite web|url=http://www.bankgaborone.co.bw/index.php?id=25|title=About Bank Gaborone|access-date=2010-02-24|archive-date=2010-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20100501095924/http://www.bankgaborone.co.bw/index.php?id=25|url-status=dead}}</ref>
===Benki na taasisi nyingine za kifedha===
*[[Actibourse]]
*[[Africabourse]]
*[[Benki ya Afrika]]
*[[Banque Atlantique]]
*[[Intanationale Banque du Benin]] (BIBE)
*[[Regionale Banque de Solidarite]] (BRS)
*[[Banque Sahélo-Saharienne pour l'Investissement et le Commerce]]
*[[Caissie Codes]]
*[[Bara Bank - Benin]]
*[[Convergence 2000 SA]]
*[[Mikopo du Benin]]
*[[Mikopo Promotion Benin]]
*[[Diamond Benki]]
*[[Ecobank]]
*[[Financia SARL]]
*[[Fedha Benki]]
*[[Société Generale de Banques au Benin]] (SGBBE)
*[[Umoja wa Benki kwa Afrika]]
*[[Benki Livex Kimataifa]]
Chanzo:
* http://www.beninphonebook.com/en/banking/banks-financial-institutions/ {{Wayback|url=http://www.beninphonebook.com/en/banking/banks-financial-institutions/ |date=20100428083115 }}
* http://allafrica.com/stories/200903161388.html
=={{flag|Botswana}}==
===Benki Kuu===
*[[Benki ya Botswana]]
===Benki za maendeleo===
*[[Botswana Savings Bank]]
*[[Benki ya Maendeleo ya Taifa]]
*[[Botswana Development Corporation]]
*[[Raia entreprenörskap Development Agency]]
===Benki za uwekezaji===
*[[Investec Bank]]
===Benki nyingine===
*[[ABN omer]]
*[[BancABC]]
*[[Bank of Baroda]]
*[[Barclays Bank]]
*[[Capital Benki]]
*[[Benki ya Taifa ya kwanza]]
*[[Stanbic Bank]]
*[[Benki ya Standard Chartered]]
*[[Benki Gaborone]]
Chanzo:
* http://allafrica.com/stories/200909080665.html
* http://allafrica.com/stories/200904280532.html
* http://www.bankofbotswana.bw/sections.php?sectid=564 {{Wayback|url=http://www.bankofbotswana.bw/sections.php?sectid=564 |date=20090419033043 }}
* http://allafrica.com/stories/200902020962.html
* http://www.bankgaborone.co.bw/index.php?id=25 {{Wayback|url=http://www.bankgaborone.co.bw/index.php?id=25 |date=20100501095924 }}
=={{flag|Burkina Faso}}==
===Benki Kuu===
*[[Benki Kuu ya Afrika Magharibi]]<ref>{{cite web|url=http://www.bceao.int/internet/bcweb.nsf/english.htm?OpenFrameSet|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100227182509/http://www.bceao.int/internet/bcweb.nsf/english.htm?OpenFrameSet|url-status=dead|title=List of Licensed Banks in Burkina Faso|archivedate=February 27, 2010}}</ref>
===Benki nyingine===
*[[BACB]]
*[[Banque Atlantique]]
*[[Société Banques au Generale de Burkina]] (SGBB)
*[[Banque Internationale du Burkina]] (BIB)
*[[Benki ya Afrika]] (BOA)
*[[BRS - Burkina]]
*[[Banque Sahélo-Saharienne pour l'Investissement et le Commerce]] (BSIC)
*[[Ecobank]]
*[[SOBCA]]
*[[Umoja wa Benki kwa Afrika]]
Chanzo:
* http://www.burkinaphonebook.com/en/banking/banks-financial-institutions/ {{Wayback|url=http://www.burkinaphonebook.com/en/banking/banks-financial-institutions/ |date=20100401070350 }}
* http://allafrica.com/stories/200903161388.html
=={{flag|Burundi}}==
===Benki Kuu===
*[[Benki ya Jamhuri ya Burundi]] au (Banque de la République du Burundi)
===Benki nyingine===
*[[Access Bank]] dba Finbank
*[[Banque Belgo - Africaine]]
*[[Commerciale Banque du Burundi]]
*[[Banque de Kreditkort de Bujumbura]]
*[[Banque Nationale de Developpement Economique]]
*[[Benki ya Afrika]]
*[[Banque Populaire du Burundi]]
*[[Benki ya Diamond Trust]]
*[[Ecobank]]
*[[Utlåningen mellan Burundi]]
*[[Benki ya Kenya Commercial Bank]]
*[[Umoja wa Benki kwa Afrika]]
Chanzo:
* http://www.portalino.it/banks/_bi.htm {{Wayback|url=http://www.portalino.it/banks/_bi.htm |date=20110716063848 }}
* http://www.ifc.org/ifcext/spiwebsite1.nsf/f451ebbe34a9a8ca85256a550073ff10/95620260d5bfb4e1852575000063f184?OpenDocument
* http://www.bdafrica.com/index.php?option=com_content&task=view&id=11857&Itemid=5813
=={{flag|Cameroon}}==
===Benki Kuu===
*[[Benki ya Afrika ya Kati]]<ref>{{cite web|url=http://allafrica.com/stories/200906110223.html|title=Names of Licensed Commercial Banks in Cameroon|website=allafrica.com}}</ref>
Chanzo: http://www.beac.int/ {{Wayback|url=http://www.beac.int/ |date=20070325112532 }}
===Benki nyingine===
*[[Benki Afriland Kwanza]]
*[[Atlantic Benki]] - dba - [[Amity ya Benki]]
*[[Kimataifa Banque du Cameroun pour l'Epargne et le Credit]] (BICEC)
*[[Citibank]]
*[[Benki ya kibiashara ya Kamerun]]
*[[Ecobank]]
*[[Financial Credit Taifa Bank]] (NFC)
*[[Oceanic Bank]]
*[[SBC Kreditkort Agricole]]
*[[SCB Credit Lyonnais]]
*[[Société Général des Banques au Cameroun]] (SGBC);
*[[Benki ya Standard Chartered]]
*[[Benki ya muungano wa Kamerun]] (UBC)
*[[Umoja wa Benki kwa Afrika]]
Chanzo:
* http://www.cameroonphonebook.com/en/banking/banksfinacial-institution/ {{Wayback|url=http://www.cameroonphonebook.com/en/banking/banksfinacial-institution/ |date=20100721082109 }}
* http://allafrica.com/stories/200906110223.html
=={{flag|Cape Verde}}==
===Benki Kuu===
*[[Benki ya Cape Verde]] au (Banco de Cabo Verde)
===Benki na taasisi nyingine za kifedha===
*[[Banco comercial kufanya Atlántico]]
*[[Banco Cabo-Verdiano de Negocios]]
*[[Banco Sal]]
*[[Caixa Economica de Cabo Verde]]
*[[Caixa Geral de Depositos]]
*[[Banco Inter-Atlántico]]
Chanzo: http://www.portalino.it/banks/_cv.htm {{Wayback|url=http://www.portalino.it/banks/_cv.htm |date=20110716063952 }}
=={{flag|Central African Republic}}==
===Benki Kuu===
*[[Benki ya Afrika ya Kati]] au (Banque des Etats de l'Afrique Centrale)<ref>{{cite web|url=http://www.portalino.it/banks/_cf.htm|title=Central African Republic banks|website=www.portalino.it|access-date=2010-02-24|archive-date=2011-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20110716064103/http://www.portalino.it/banks/_cf.htm|url-status=dead}}</ref>
===Benki nyingine===
*[[Bangui hundi Postaux]]
*[[Banque Internationale pour le Centrafrique]] (BICA)
*[[Banque Populaire Maroco-Centrafricaine]] (BPMC)
*[[Caisse Autonome d'Amortissement des Dettes de l'Etat]]
*[[Caisse de Ushirikiano]]
*[[Ecobank]]
Chanzo:
* http://www.portalino.it/banks/_cf.htm {{Wayback|url=http://www.portalino.it/banks/_cf.htm |date=20110716064103 }}
* http://www.ecobank.com/english/group/ecobank.aspx?RubID=3&SRubID=1&SSRubID=1
=={{flag|Chad}}==
===Benki Kuu===
*[[Benki ya Afrika ya Kati]]
===Benki na taasisi nyingine za kifedha===
*[[Ecobank]]
*[[Banque Arabe Soudano - Tchadienne]]
*[[Benki ya kibiashara ya Tchad]]
*[[Banque de Développement du Tchad]]
*[[Banque Internationale pour la Ujenzi & Developpement]]
*[[Banque Internationale pour l'Afrique au Tchad]] (BIAT)
*[[Banque Tchadienne de Credit et de Depot]] (BTCD)
*[[Banque Sahélo-Saharienne pour l'Investissement et le Commerce]]
*[[Caisse Centrale de Cooperation Economique]]
*[[FINADEV Microfinance Bank]]
===Microfinance taasisi===
*[[Catholic Relief Services]]
Chanzo:
* http://www.portalino.it/banks/_td.htm {{Wayback|url=http://www.portalino.it/banks/_td.htm |date=20110716064115 }}
* http://goliath.ecnext.com/coms2/product-compint-0000453676-page.html
* http://www.ifc.org/ifcext/africa.nsf/650f3eec0dfb990fca25692100069854/de1f20619951593b85256e130047ccb2/ $ FILE / Chad% 20SME% 20Program.pdf
=={{flag|Comoros}}==
===Benki Kuu===
*[[Benki Kuu ya Comoro]] (Banque Centrale des Comoro)<ref>{{cite web|url=http://www.portalino.it/banks/_km.htm|title=Comoros banks|website=www.portalino.it|access-date=2010-02-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20120220134155/http://www.portalino.it/banks/_km.htm|archive-date=2012-02-20|url-status=dead}}</ref>
===Benki za maendeleo===
*[[Banque de Développement des Comores]]
===Benki nyingine===
*[[Banque pour l'Industrie et le Commerce des Comores]]
*[[Exim Bank Ltd Comores]]
*[[Benki ya Standard Hellier Inc]]
Chanzo:
* http://www.portalino.it/banks/_km.htm {{Wayback|url=http://www.portalino.it/banks/_km.htm |date=20120220134155 }}
* http://www.afdb.org/pls/portal/docs/PAGE/ADB_ADMIN_PG/DOCUMENTS/FINANCIALINFORMATION/COMOROS.PDF {{Wayback|url=http://www.afdb.org/pls/portal/docs/PAGE/ADB_ADMIN_PG/DOCUMENTS/FINANCIALINFORMATION/COMOROS.PDF |date=20081218091525 }}
* http://www.thecitizen.co.tz/newe.php?id=6437{{Wayback|url=http://www.thecitizen.co.tz/newe.php?id=6437 |date=20120312060035 }}
=={{flag|Republic of the Congo}}==
===Benki Kuu===
*[[Benki ya Afrika ya Kati]]
===Benki za maendeleo===
*[[Banque de Developpement des Estats de l'Afrique Centrale]] (BDEAC) au [[Benki ya Maendeleo ya Afrika ya Kati]]
===Benki na taasisi nyingine za kifedha===
*[[Benki Afriland Kwanza]]
*[[Alios Congo]]
*[[Banque Cofipa]]
*[[BGFI Benki]]
*[[Caisse d'Amortissement Congolaise]] (CCA)
*[[CCEI Benki]]
*[[Credit Lyonnais]]
*[[Mikopo Maouene]]
*[[Dtion Gle du Tresorm - Recettes des Douane]]
*[[Ecobank]]
*[[Shirikisho de Mucodec]]
*[[Financiere du Congo]]
*[[Fonds de Depots et de Garanties]]
*[[La Congolaise de Banque]] (LCB)
*[[Secu Sante]]
*[[Sikar Finances SA]]
*[[Didier Umma]]
Chanzo:
* http://www.congophonebook.com/en/banking/banksfinacial-institution/ {{Wayback|url=http://www.congophonebook.com/en/banking/banksfinacial-institution/ |date=20100301055017 }}
* http://www.afrilandfirstbank.com/EN-rpcongo.php {{Wayback|url=http://www.afrilandfirstbank.com/EN-rpcongo.php |date=20081229232041 }}
* http://www.ecobank.com/english/group/ecobank.aspx?RubID=3&SRubID=1&SSRubID=1
=={{flag|Democratic Republic of the Congo}}==
===Benki Kuu===
*[[Benki Kuu ya Kongo]]
===Benki nyingine===
*[[Access Bank]] - dba - [[Banque Privée Du Kongo]] (BPC)
*[[Benki Afriland Kwanza]]
*[[Commerciale Banque du Congo, Kinshasa]]
*[[SofiBanque]]
*[[Banque du Kreditkort Agricole]] (BCA)
*[[Banque Internationale d'Afrique]]
*[[Banque Internationale pour l'Afrique au Kongo]]
*[[Banque Congolaise du Commerce Exterieur]]
*[[Barclays Bank]]
*[[Caisse Centrale de Cooperation Economique]]
*[[Citibank]]
*[[Mikopo Agricole]]
*[[Ecobank]]
*[[Nouvelle Benki]]
*[[Stanbic Bank]]
*[[Muungano des Banques Congolaise]]
*[[Umoja wa Benki kwa Afrika]]
Chanzo:
* http://www.portalino.it/banks/_cd.htm {{Wayback|url=http://www.portalino.it/banks/_cd.htm |date=20110716063923 }}
* http://www.afrilandfirstbank.com/EN-rdc.php {{Wayback|url=http://www.afrilandfirstbank.com/EN-rdc.php |date=20081229232035 }}
* http://www.ecobank.com/english/group/ecobank.aspx?RubID=3&SRubID=1&SSRubID=1
* http://www.bdafrica.com/index.php?option=com_content&task=view&id=7725&Itemid=5812
===Microfinance institution===
*[[Finca]]
*[[Groupe Soficom]]
=={{flag|Djibouti}}==
===Benki Kuu===
*[[National Bank of Jibuti]] au (Banque Nationale de Djibouti)
===Benki nyingine===
*[[Banque Al Baraka Jibuti]]
*[[Banque de Jibuti et du Moyen rikta SA]]
*[[Banque Indosuez Mer Rouge]]
*[[Banque pour le Commerce et l'Industrie Mer Rouge]]
*[[British Benki Kuu ya Kati-Mashariki]]
*[[Banque de Depot de l'Ethiopie]]
*[[Banque d'Epargne de la Somalie]]
*[[Caisse de Développement]]
*[[Benki ya Biashara ya Kimataifa]]
*[[Salam Benki Afrika]]
Chanzo:
* http://www.portalino.it/banks/_dj.htm {{Wayback|url=http://www.portalino.it/banks/_dj.htm |date=20120220134203 }}
* http://www.muslimtrade.net/tradeguideline/djibouti/ {{Wayback|url=http://www.muslimtrade.net/tradeguideline/djibouti/ |date=20100108124401 }}
* http://allafrica.com/stories/200812290109.html
=={{flag|Egypt}}==
===Benki Kuu===
*[[Benki Kuu ya Misri]] (Al-Benki al-Markazī al-Masri)
===Benki nyingine===
{| width="95%"
|
*[[Al Ahram Benki]]
*[[Al Mohandes Benki]]
*[[Al Watani Benki Kuu ya Misri]]
*[[Benki ya Aleksandria]]
*[[Alexandria Commercial & Maritime Bank]]
*[[Alexandria Kuwait Kimataifa ya Benki ya]]
*[[Benki ya Kimataifa ya Kiarabu Afrika]]
*[[Arab Benki]]
*[[Arab Banking Corporation]]
*[[Kimataifa ya Benki ya Kiarabu]]
*[[Arab Investment Bank]]
*[[Banca Romana de Comert Exterior]]
*[[Brasil Banco kufanya]]
*[[Melli benki Iran]]
*[[Benki ya Aleksandria]]
*[[Benki ya Amerika NT & SA]]
*[[Bank of Commerce & Development]]
*[[Benki ya Kreditkort & Commerce]]
*[[Benki Kuu ya Misri]]
*[[Benki ya Tokyo]]
*[[Benki Saderat Iran]]
*[[Bankers Trust Company]]
*[[Banque de l'Union Europeene]]
*[[Banque du Caire]]
*[[Banque du Caire et de Paris]]
*[[Banque Indosuez]]
*[[Banque Misr]]
*[[Banque Nationale de Paris]]
|
*[[Banque Paribas]]
*[[Barclays Bank]]
*[[Fedha Byblos Benki ya Kiarabu]]
*[[Cairo Benki Amman]]
*[[Cairo Benki ya Mashariki ya Mbali]]
*[[Chase Manhattan Ng'ambo Corporation]]
*[[Chase Taifa ya Benki Kuu ya Misri SAE]]
*[[Benki ya kemikali]]
*[[Citibank]]
*[[International Commercial Bank]]
*[[Mikopo commerciale de Ufaransa]]
*[[Mikopo Foncier Egyptien]]
*[[Mikopo International d'Misri]]
*[[Credit Lyonnais]]
*[[Mikopo Switzerland]]
*[[Kreditkort Italiano]]
*[[Dakahlia Commercial Bank]]
*[[Delta Kimataifa ya Benki ya]]
*[[Deutsche Bank AG]]
*[[Benki ya Maendeleo ya Viwanda]]
*[[Benki ya Maendeleo ya Kimataifa]]
*[[Benki ya Dresdner AG]]
*[[Misri Arab Benki ya Afrika]]
*[[Benki ya Misri Marekani]]
*[[Ardhi ya Benki ya Kiarabu ya Misri]]
*[[Misri ya Benki ya Uingereza SAE]]
*[[Ghuba Misri Benki]]
|
*[[Misri Saudi Fedha Benki]]
*[[Wafanyakazi wa Benki ya Misri]]
*[[European Benki ya Kiarabu]]
*[[Export Benki ya Maendeleo ya Misri]]
*[[Faisal Benki ya Kiislamu ya Misri]]
*[[Gharbia wa Benki ya Maendeleo ya Taifa]]
*[[Giza Benki ya Maendeleo ya Taifa]]
*[[Habib Bank Ltd]]
*[[Nyumba na Benki ya Maendeleo]]
*[[Industrial Development Bank]]
*[[Islamic Banking System International]]
*[[Benki ya Kiislamu ya Kimataifa ya Uwekezaji & Development]]
*[[Benki Jammal Trust]]
*[[Benki ya Lloyds International Ltd]]
*[[Mashreq ya Benki]]
*[[Benki ya Mashariki ya Kati]]
*[[MISR Amerika ya Kimataifa ya Benki]]
*[[Benki MISR Exterior]]
*[[Benki ya Maendeleo MISR Iran]]
*[[MISR Kiromania Benki]]
*[[Mohandes Benki]]
*[[Monte dei Paschi Banking Group]]
*[[Morgan Grenfell & Co Ltd]]
*[[Nasser Social Benki]]
*[[Benki ya Maendeleo ya Taifa]]
*[[Benki ya Taifa ya Abu Dhabi]]
*[[National Bank of Misri]]
|
*[[National Bank of Grekland]]
*[[National Bank of Oman]]
*[[Benki ya Taifa ya Pakistan]]
*[[Benki ya Taifa ya Sudan]]
*[[Benki ya Taifa ya Misri]]
*[[Benki ya Taifa ya Uwekezaji]]
*[[Benki ya Taifa ya Société Generale SAE]]
*[[Nova Ljubljanska Banka]]
*[[Overseas Development & Investment]]
*[[Port Said, Benki ya Maendeleo ya Taifa]]
*[[Benki kuu kwa ajili ya Maendeleo & Agricultural Credit]]
*[[Puramids Benki]]
*[[Qaliubia ya Benki ya Taifa ya Maendeleo]]
*[[Rafidain Benki]]
*[[Royal Bank ya Kanada]]
*[[Arabe Société Internationale de Banque]]
*[[Société Generale Egypte Banque Francaise]]
*[[State Benki ya Uhindi]]
*[[Benki ya Mfereji wa Suez]]
*[[Sumitomo Benki]]
*[[Swiss Bank Corporation]]
*[[Trans Arabian Investment Bank]]
*[[Benki ya Nova Scotia]]
*[[Benki Kuu ya Nile]]
*[[Umoja wa Benki Kuu ya Misri]]
*[[Benki ya Taifa ya muungano]]
*[[Banca commerciale Italiana]]
*[[Benki ya Commerzbank]]
|}
Chanzo: http://www.portalino.it/banks/_eg.htm {{Wayback|url=http://www.portalino.it/banks/_eg.htm |date=20130126183205 }}
=={{flag|Equatorial Guinea}}==
===Benki Kuu===
*[[Benki ya Afrika ya Kati]] au (Banques des Etats de l'Afrique Centrale)
===Benki nyingine===
*[[Benki Afriland Kwanza]]
*[[Banque Meridien BIAO Guinée Equatoriale]] (BMB)
*[[Caisse d'Epargne et Commune d'Investissement Guinée Equatoriale]] (CCEI)
Chanzo:
* http://www.portalino.it/banks/_gq.htm {{Wayback|url=http://www.portalino.it/banks/_gq.htm |date=20110716064214 }}
* http://www.cceibankge.com/
=={{flag|Eritrea}}==
===Benki Kuu===
*[[Benki ya Eritrea]]
===Benki nyingine===
*[[Benki ya kibiashara ya Eritrea]]
*[[Eritrea Uwekezaji na Benki ya Maendeleo]]
*[[Nyumba na Benki ya Biashara ya Eritrea]]
Chanzo:
* http://www.portalino.it/banks/_er.htm {{Wayback|url=http://www.portalino.it/banks/_er.htm |date=20110716063944 }}
=={{flag|Ethiopia}}==
===Benki Kuu===
*[[National Bank of Ethiopia]]
===Benki nyingine===
*[[Benki Anbessa Kimataifa]]
*[[Awash Kimataifa ya Benki ya]]
*[[Benki Kuu ya Abyssinia]]
*[[Brehan ya Kimataifa ya Benki]]
*[[Commercial Bank of Ethiopia]]
*[[Ujenzi na Benki ya Biashara]]
*[[Cooperative Bank ya Oromia]]
*[[Dashen Benki]]
*[[Na Benki ya Maendeleo ya Ethiopia]]
*[[Simba Kimataifa ya Benki ya]]
*[[Benki Nib Kimataifa]]
*[[Oromia Kimataifa ya Benki ya]]
*[[Umoja wa Benki]]
*[[Wegagen Benki]]
===Microfinance taasisi===
*[[WaAmhara Karadha na Saving Institution]]
*[[Dedebit Credit na Saving Institution]]
*[[Oromia Karadha na Saving Institution]]
*[[Omo Micro Finance Institution]]
*[[Maalumu Promotional Financial Institution]]
*[[Gasha Micro Finansiering]]
*[[Micro hekima Finansiering Institution]]
*[[Micro Finansiering Sidama Institution]]
*[[Wassasa Micro Finance Institution]]
*[[Benishangul-Gumuz Micro Finansiering]]
*[[Agar Shashemene Eddirs Yelimat Micro Finansiering]]
*[[Micro Finansiering Metemamen Institution]]
*[[Mekdela Micro Finance Institution]]
*[[Dire Micro Finance Institution]]
*[[Aggar Micro Finance Institution]]
*[[Letta Micro Finance Institution]]
*[[Micro Finansiering Harbu Institution]]
*[[Micro Finansiering Ghion Institution]]
*[[Degaf Micro Credit Provider]]
*[[Harar Micro Finance Institution]]
*[[Lefayeda Karadha na Saving]]
Chanzo:
* http://www.nbe.gov.et/Bank_list.aspx {{Wayback|url=http://www.nbe.gov.et/Bank_list.aspx |date=20090211131959 }}
* http://www.nbe.gov.et/MFI_list.aspx {{Wayback|url=http://www.nbe.gov.et/MFI_list.aspx |date=20090211181410 }}
* http://allafrica.com/stories/200901080007.html
=={{flag|Gabon}}==
===Benki Kuu===
*[[Benki ya Afrika ya Kati]]
===Benki na taasisi nyingine za kifedha===
*[[Alios Fedha]]
*[[Banque de l'Habitat du Gabon]] (BHG)
*[[Banque Gabonaise de Developpement]] (BGD)
*[[BGFI Benki]]
*[[Banque Internationale pour le Commerce et l'Industrie Gabon au]] (BICIG)
*[[Citibank]]
*[[ETS Finatra]]
*[[La Financiere Africaine de Micro-Miradi]] (FINAM)
*[[Benki ya fedha Gabon]]
*[[FINATRA]]
*[[SOGACA]]
*[[Banque de Gabonaise muungano]] (UGB)
*[[Banque Internationale Gabonaise et Française]]
*[[Banque Internationale pour le Gabon]]
*[[Banque Nationale de Credit Vijijini]]
*[[Banque Populaire du Gabon]]
Chanzo: http://www.gabonphonebook.com/en/banking/banks-financial-institutions/ {{Wayback|url=http://www.gabonphonebook.com/en/banking/banks-financial-institutions/ |date=20091129093034 }}
=={{flag|Gambia}}==
===Benki Kuu===
*[[Benki Kuu ya Gambia]]
===Benki nyingine===
*[[Access Bank]]
*[[Arab Gambia Benki ya Kiislamu]]
*[[Benki PHB]]
*[[Banque Sahélo-Saharienne pour l'Investissement et le Commerce]]
*[[Ecobank]]
*[[Benki ya Kimataifa ya kwanza]]
*[[Guaranty Dhamana ya Benki]]
*[[Benki ya Biashara ya Kimataifa]]
*[[Oceanic Bank]]
*[[Waziri Bank (Gambia)]]
*[[Skye Benki]]
*[[Benki ya Standard Chartered]]
*[[Dhamana ya Benki]]
Chanzo:
* http://allafrica.com/stories/200908060729.html
* http://www.cbg.gm/finance-system/thebanks.html {{Wayback|url=http://www.cbg.gm/finance-system/thebanks.html |date=20100220110006 }}
* http://allafrica.com/stories/200905270641.html
* http://www.gambianow.com/news/Business/Bank-PHB-Opens-Office-in-the-Gambia.html {{Wayback|url=http://www.gambianow.com/news/Business/Bank-PHB-Opens-Office-in-the-Gambia.html |date=20100211114737 }}
=={{flag|Ghana}}==
===Benki Kuu===
*[[Benki ya Ghana]]
===Benki nyingine===
{| width="95%"
|
*[[Access Bank]]
*[[Benki ya Maendeleo ya Kilimo]]
*[[AmalBank]]
*[[Bank of Baroda]]
*[[BSIC]]
*[[Barclays Bank]]
|
*[[CAL Benki]]
*[[Ecobank Ghana]]
*[[Fidelity Bank]]
*[[Wafanyabiashara wa kwanza wa Benki Atlantic]]
*[[Ghana Commercial Bank]]
*[[Guaranty Dhamana ya Benki]]
*[[HFC Benki]]
|
*[[Intercontinental Benki]]
*[[Benki ya Biashara ya Kimataifa]]
*[[Wafanyabiashara wa Benki]]
*[[Benki ya Taifa ya Uwekezaji]]
*[[Tillsyn Bank Limited]]
*[[SG-SSB]]
*[[Stanbic Bank]]
|
*[[Benki ya Standard Chartered]]
*[[Dhamana ya Benki]]
*[[UniBank]]
*[[Umoja wa Benki kwa Afrika]]
*[[UT Benki]]
*[[Benki ya Zenith]]
|}
Chanzo:
* http://www.bog.gov.gh/index1.php?linkid=148 {{Wayback|url=http://www.bog.gov.gh/index1.php?linkid=148 |date=20100827190531 }}
* http://allafrica.com/stories/200905060985.html
* http://allafrica.com/stories/200906260679.html
===Benki za vijijini===
{| width="95%"
|
*[[Benki Vijijini Atwima Ltd]]
*[[Benki Vijijini Sekyedomase Ltd]]
*[[Benki Vijijini Adansi Ltd]]
*[[Benki Vijijini Asokore Ltd]]
*[[Benki Vijijini Kwamaman Ltd]]
*[[Asante Akyem ya Benki Vijijini Ltd]]
*[[Benki Vijijini Kumawuman Ltd]]
*[[Eneo Akrofoum Benki Vijijini Ltd]]
*[[Premier Ahafo Ano Benki Vijijini Ltd]]
*[[Bosomtwe ya Benki Vijijini Ltd]]
*[[Okomfo Anokye ya Benki Vijijini Ltd]]
*[[Bank Ltd Odotobiri Vijijini]]
*[[Benki Vijijini Atwima Kwanwoma Ltd]]
*[[Eneo Atobiase Benki Vijijini Ltd]]
*[[Benki Vijijini Sekyere Ltd]]
*[[Amanano ya Benki Vijijini Ltd]]
*[[Benki Vijijini Amansie Magharibi Ltd]]
*[[Benki Vijijini Juaben Ltd]]
*[[Benki Vijijini Atwima Mponua Ltd]]
*[[Benki Vijijini Nwabiagya Ltd]]
*[[Otuasekan ya Benki Vijijini Ltd]]
*[[Benki Vijijini Nsutaman Ltd]]
*[[Nyakrom ya Benki Vijijini Ltd]]
*[[Marafiki Mfantseman Benki]]
*[[Benki Vijijini Enyan Denkyira Ltd]]
*[[Gomoa ya Benki Vijijini Ltd]]
*[[Benki Vijijini Kakum Ltd]]
*[[Benki Vijijini Nyankumase Ahenkro Ltd]]
*[[Benki ya muungano Vijijini Ltd]]
*[[Benki Vijijini Assinman Ltd]]
*[[Benki Vijijini Brakwa Breman Ltd]]
*[[Benki Vijijini Denkyireman Ltd]]
|
*[[Mashariki Gomoa Assin Benki Vijijini Ltd]]
*[[Benki Vijijini Akatakyiman Ltd]]
*[[Benki Vijijini Ekumfiman Ltd]]
*[[Gomoa Ajumako ya Benki Vijijini Ltd]]
*[[Agona Benki Vijijini Ltd]]
*[[Benki Vijijini Akyempim Ltd]]
*[[Benki Vijijini Akoti Ltd]]
*[[Benki Vijijini Twifu Ltd]]
*[[Benki Vijijini Awutu Emasa Ltd]]
*[[Benki Vijijini Awutu Bawjiase Ltd]]
*[[Benki Vijijini Odupon Kpehe Ltd]]
*[[Benki Vijijini Asuopra Ltd]]
*[[Manya Krobo Benki Vijijini Ltd]]
*[[Akwapim ya Benki Vijijini Ltd]]
*[[Benki Vijijini Kwahu Ltd]]
*[[Benki Vijijini Anum Ltd]]
*[[Benki Vijijini Birim kusini Ltd]]
*[[Upper Manya Benki Vijijini Kro Ltd]]
*[[Kwahu Benki Vijijini Praso Ltd]]
*[[Atiwa Benki Vijijini Ltd]]
*[[Benki Vijijini Mumuadu Ltd]]
*[[Benki Vijijini Afram Ltd]]
*[[Benki Vijijini Mponua Ltd]]
*[[Akim Bosome Benki Vijijini Ltd]]
*[[Benki Vijijini Kwaebibirim Ltd]]
*[[Benki Vijijini Akyem Mansa Ltd]]
*[[Benki Vijijini Akim kusini Ltd]]
*[[Odwen Benki Vijijini-Anoma Ltd]]
*[[Benki Vijijini Dumpong Ltd]]
*[[Benki Adonten Marafiki Ltd]]
*[[Asuogyaman Benki Vijijini]]
|
*[[Benki ya Wananchi Vijijini Ltd]]
*[[Benki Vijijini Kintampo Ltd]]
*[[Wamfie ya Benki Vijijini Ltd]]
*[[Suma Benki Vijijini Ltd]]
*[[Benki Vijijini Baduman Ltd]]
*[[Benki Vijijini Asutifi Ltd]]
*[[Benki Vijijini Nkoranza Kwabre Ltd]]
*[[Benki Vijijini Fiagya Ltd]]
*[[Benki Vijijini Bomaa Ltd]]
*[[Benki Vijijini tano Ltd]]
*[[Benki Vijijini Nsoatreman Ltd]]
*[[Eneo Derma Benki Vijijini Ltd]]
*[[Benki Vijijini Yapra Ltd]]
*[[Agya tano Benki Vijijini Ltd]]
*[[Benki Vijijini Nkoranman Ltd]]
*[[Amantin & Kasei Benki Vijijini Ltd]]
*[[Benki Ahafo Marafiki Ltd]]
*[[Drobo Community Bank Ltd]]
*[[Benki Vijijini Nafana Ltd]]
*[[Capital Vijijini benki Ltd]]
*[[Tanoman Benki Vijijini]]
*[[Benki Vijijini Esiama Ltd]]
*[[Benki Vijijini Amenfiman Ltd]]
*[[Benki Vijijini Nzema Manle Ltd]]
*[[Benki Vijijini Jomoro Ltd]]
*[[Benki Vijijini Asawinso Ltd]]
*[[Chini ya Benki Vijijini Pra Ltd]]
*[[Benki Vijijini Bogoso Ltd]]
*[[Benki Vijijini Mansoman Ltd]]
*[[Benki Vijijini Ahantaman Ltd]]
*[[Upper Amenfi Benki Vijijini Ltd]]
*[[Benki Vijijini Kaaseman Ltd]]
|
*[[Torya bia Benki Vijijini Ltd]]
*[[Benki Vijijini Magharibi Ltd]]
*[[Sefwiman ya Benki Vijijini Ltd]]
*[[Benki Vijijini Tongu kaskazini Ltd]]
*[[Benki Vijijini Asubonteng Ltd]]
*[[Benki Vijijini Avenor Ltd]]
*[[Benki Vijijini umoja Ltd]]
*[[Benki Vijijini Guaman Ltd]]
*[[Benki Vijijini Weto Ltd]]
*[[Benki Vijijini Agave Ltd]]
*[[Eneo Mepe Benki Vijijini Ltd]]
*[[Benki Vijijini Anlo Ltd]]
*[[Benki Butawu Rurak Ltd]]
*[[Benki Vijijini Gbi Ltd]]
*[[Shai Benki Vijijini Ltd]]
*[[Benki Vijijini ada Ltd]]
*[[Benki Vijijini Dangbe Ltd]]
*[[Benki Vijijini ga Ltd]]
*[[Benki Vijijini Abokobi Ltd]]
*[[La Community Bank Ltd]]
*[[Benki Vijijini Bessfa Ltd]]
*[[Benki Vijijini Naara Ltd]]
*[[Benki Builsa Marafiki Ltd]]
*[[Benki Vijijini Toende Ltd]]
*[[Benki Vijijini Nandom Ltd]]
*[[Benki Vijijini Sonzele Ltd]]
*[[Benki Vijijini Sissala Ltd]]
*[[Eneo Lawra Benki Vijijini Ltd]]
*[[Benki Vijijini Bonzali Ltd]]
*[[Benki Vijijini Mamprusi magharibi Ltd]]
*[[Benki Vijijini Mamprusi mashariki Ltd]]
*[[Benki Vijijini Borimanga Ltd]]
*[[Buwulonso One Stop RB Ltd]]
*[[Benki Vijijini Tizaa Ltd]]
|}
=={{flag|Guinea}}==
===Benki Kuu===
*[[Benki Kuu ya Jamhuri ya Guinea]] (Banque Centrale de la Republique du Guinea)
===Benki na taasisi nyingine za kifedha===
*[[Banque Internationale pour l'Afrique en Guinee]]
*[[Kimataifa Commercial Bank]] (ICB)
*[[Banque Islamique de Guinée]] (BIG)
*[[Banque Internationale pour le Commerce et l'Industrie de Guinée]] (BICIGUI)
*[[Société Générale de Banque sw Guinée]] (SGBG)
*[[L'Union Internationale de Banque en Guinée]] (UIBG)
*[[Banque Populaire Maroco-Guinéenne]] (BPMG)
*[[Ecobank]]
Chanzo:
* http://www.portalino.it/banks/_gn.htm {{Wayback|url=http://www.portalino.it/banks/_gn.htm |date=20110716064005 }}
* http://www.bcrg.gov.gn/entree.htm {{Wayback|url=http://www.bcrg.gov.gn/entree.htm |date=20070202104645 }}
=={{flag|Guinea-Bissau}}==
===Benki Kuu===
*[[Benki Kuu ya Afrika Magharibi]] (Banque Centrale des Etats de l'Afrique de l'Ouest)
===Benki nyingine===
*[[Banco Central da Guine-Bissau]]
*[[Banco Da Afrika Ocidental]]
*[[Banco Internacional da Guine Bissau]]
*[[Banco Taifa ya Guine]]
*[[Banco Totta & Açores SA]]
*[[Ecobank]]
Chanzo:
* http://www.portalino.it/banks/_gw.htm {{Wayback|url=http://www.portalino.it/banks/_gw.htm |date=20090928065705 }}
* http://www.ecobank.com/english/group/ecobank.aspx?RubID=3&SRubID=1&SSRubID=1
=={{flag|Ivory Coast}}==
===Benki Kuu===
*[[Benki Kuu ya Afrika Magharibi]]
===Benki na taasisi nyingine za kifedha===
{| width="95%"
|
*[[Abidjan Kreditkort]]
*[[Access Bank]] - dba - [[Omnifinance Benki]]
*[[Alios Fedha]]
*[[Benki ya Afrika]]
*[[Atlantique Banque de Cote d'Ivoire]]
*[[Banque de l'Habitat de Cote d'Ivoire]] (BHCI)
*[[Banque des Depots du Didier Umma]]
*[[Banque Internationale de l'Afrique de l'Ouest]] (BIAO
*[[Banque Internationale pour le Commerce et l'Industrie]] (BICICI)
*[[Banque Nationale d'Investissement]] (BNI)
*[[Banque pour le Financement de l'Agriculture]] (BFA)
*[[Benki daraja Group]]
*[[BRS]]
*[[CAPI]]
|
*[[Citibank]]
*[[Benki Cofipa Investissement]]
*[[Compagnie Bancaire de l'Atlantique Cote d'Ivoire]] (COBACI)
*[[COOPEC]]
*[[Cory Fedha]]
*[[Mikopo Agricole]]
*[[Ecobank]]
*[[Golfe Finances]]
*[[Société Generale de Banques sw Cote d'Ivoire]] (SGBI)
*[[Société Ivorienne de Banque]] (SIB)
*[[Société Generale de Banque de Cote d'Ivoire]]
*[[Société Ivoirienne de Financements d'Etude et de Transaction]]
*[[Benki ya Standard Chartered]]
*[[Umoja wa Benki kwa Afrika]]
*[[Dhidi ya Benki]]
|}
Chanzo:
* http://www.annuaire-cotedivoire.com/en/banking/banksfinacial-institution/ {{Wayback|url=http://www.annuaire-cotedivoire.com/en/banking/banksfinacial-institution/ |date=20100106152934 }}
* http://www.bdafrica.com/index.php?option=com_content&task=view&id=7725&Itemid=5812
=={{flag|Kenya}}==
===Benki Kuu===
*[[Benki Kuu ya Kenya]]
===Benki nyingine===
{| width="95%"
|
*[[ABC Bank (Kenya)]]
*[[Benki ya Afrika]]
*[[Bank of Baroda]]
*[[Benki ya Uhindi]]
*[[Barclays Bank]]
*[[CFC-Stanbic Bank]]
*[[Charterhouse Benki]]
*[[Chase Bank]]
*[[Citibank]]
*[[Benki ya mji wa Fedha]]
*[[Benki ya Ushirika ya Kenya]]
|
*[[Commercial Bank of Africa]]
*[[Consolidated Bank of Kenya]]
*[[Mikopo ya Benki]]
*[[Maendeleo ya Benki Kuu ya Kenya]]
*[[Benki ya Diamond Trust]]
*[[Dubai Benki]]
*[[Ecobank]]
*[[Equatorial Commercial Bank]]
*[[Equity Bank]]
*[[Benki ya familia]]
*[[Uaminifu Commercial Bank]]
*[[FINA Bank]]
|
*[[Giro Commercial Bank]]
*[[ITV Benki]]
*[[Habib Bank AG Zürich]]
*[[Habib Bank]]
*[[Makazi ya Fedha]]
*[[Imperial Bank]]
*[[Uwekezaji & Mortgages Benki]]
*[[K-Rep Benki]]
*[[Benki ya Kenya Commercial Bank]]
*[[Benki ya Mashariki ya Kati]]
*[[National Bank of Kenya]]
*[[NIC Bank]]
|
*[[Oriental Commercial Bank]]
*[[Universal lenye Benki]]
*[[Waziri wa Benki]]
*[[Waziri wa Fedha na Karadha Capital Benki]]
*[[Benki ya akiba na mikopo]]
*[[Southern Kreditkort Banking Corporation]]
*[[Benki ya Standard Chartered]]
*[[Transnationella Benki]]
*[[Umoja wa Benki kwa Afrika]]
*[[Victoria Commercial Bank]]
|}
===Microfinance taasisi===
*[[Acre moja Mfuko]]
Chanzo:
* http://www.centralbank.go.ke/bankinfo/banks.asp {{Wayback|url=http://www.centralbank.go.ke/bankinfo/banks.asp |date=20090323074100 }}
* http://newvision.co.ug/D/8/220/660876 {{Wayback|url=http://newvision.co.ug/D/8/220/660876 |date=20141107205635 }}
* http://bankelele.blogspot.com/2007/09/kenya-bank-rankings.html
=={{flag|Lesotho}}==
===Benki Kuu===
*[[Benki kuu ya Lesotho]]
===Benki nyingine===
*[[Standard Bank]]
*[[Nedbank]]
*[[Benki ya Taifa ya kwanza]]
*[[Lesotho Post Benki]]
Chanzo: http://www.centralbank.org.ls
=={{flag|Liberia}}==
===Benki Kuu===
*[[Benki Kuu ya Liberia]]
===Benki za uwekezaji===
*[[Benki Kuu ya Liberia Maendeleo & Investment]]
===Benki nyingine===
*[[Access Bank]]
*[[Ecobank]]
*[[Benki ya kimataifa]]
*[[Kwanza International Bank (Liberia)]]
*[[Global Benki ya Liberia]]
*[[Guaranty Dhamana ya Benki]]
*[[Liberia Benki ya Maendeleo na Uwekezaji]]
*[[Umoja wa Benki kwa Afrika]]
Chanzo:
* http://allafrica.com/stories/200907300707.html
* http://www.cbl.org.lr/index.php
* http://www.cbl.org.lr/doc/otherinfo/liberiaofficialgazette.pdf {{Wayback|url=http://www.cbl.org.lr/doc/otherinfo/liberiaofficialgazette.pdf |date=20101116210046 }}
=={{flag|Libya}}==
===Benki Kuu===
*[[Benki Kuu ya Libya]]
===Benki nyingine===
*[[Alsaraya Trading Na Devolpment Benki]]
*[[Aman Benki kwa Commerce & Development]]
*[[Al-Wafa Benki]]
*[[Alejmaa Alarabi ya Benki]]
*[[Banque Sahélo-Saharienne pour l'Investissement et le Commerce]]
*[[Benki ya Jamahiriya]]
*[[Libya Benki ya Kiarabu ya Nje]]
*[[Benki ya Maendeleo ya Libya]]
*[[Mediterranean Benki]]
*[[Benki ya Taifa ya Kilimo wa Libya]]
*[[Taifa Banking Corporation]]
*[[Benki ya Taifa ya Biashara]]
*[[Sahara ya Benki]]
*[[Akiba na Real Estate Benki ya Libya]]
*[[Tripoli Benki ya Kilimo]]
*[[Benki Umma]]
*[[Benki Wahda]]
Chanzo:
* http://www.portalino.it/banks/_ly.htm {{Wayback|url=http://www.portalino.it/banks/_ly.htm |date=20130818143800 }}
=={{flag|Madagascar}}==
===Benki Kuu===
*[[Benki Kuu ya Madagascar]]
===Benki nyingine===
*[[Access Bank]]
*[[Benki ya Afrika]]
*[[Banque Industrielle et commerciale de Madagascar]]
*[[Banque Malgache de L'bahari Indien]]
*[[BFV-Société Générale]]
*[[BNI]]
*[[Mauritius Commercial Bank]]
*[[Muungano Commercial Bank]]
*[[SBM]]
===Microfinance institution===
*[[Action pour le Développement et le Financement des micro-Entreprises (ADéFi)]]
*[[Caisse d'épargne de mikopo mutuel agricole (CECAM)]]
*[[Chama d'épargne et de mikopo autogérée (AECA)]]
*[[Ifamonjena amin'ny Tahiry Vola (TIAVO)]]
*[[OTIV Antananarivo]]
*[[OTIV DIANA]]
*[[OTIV Zone Alaotra Mangoro]]
*[[OTIV Sava]]
*[[OTIV de la jimbo la Biashara de Kericho Littoral]]
Chanzo: http://www.banque-centrale.mg/index.php?id=m8_3_1 {{Wayback|url=http://www.banque-centrale.mg/index.php?id=m8_3_1 |date=20091010083754 }}
=={{flag|Malawi}}==
===Benki Kuu===
*[[Reserve Bank of Malawi]]
===Benki nyingine===
*[[Wafanyabiashara wa kwanza wa Benki]]
*[[Ecobank]]
*[[Indebank]]
*[[Benki ya Biashara ya Kimataifa]]
*[[Loita Investment Bank]]
*[[Malawi Savings Bank]]
*[[Benki ya Taifa ya Malawi]]
*[[NBS Benki]]
*[[Nedbank]]
*[[Nafasi ya Kimataifa ya Benki ya]]
*[[Stanbic Bank]]
===Taasisi nyingine za kifedha===
*[[Continental Discount House]]
*[[Discount kwanza House Limited]]
*[[Leasing na Fedha Kampuni]]
*[[Kampuni ya Taifa ya Fedha]]
Chanzo:
* http://www.rbm.mw/data/supervision/index.asp?content=eli {{Wayback|url=http://www.rbm.mw/data/supervision/index.asp?content=eli |date=20060716143030 }}
* http://www.ecobank.com/english/group/ecobank.aspx?RubID=3&SRubID=1&SSRubID=1
* http://www.icbankingroup.com/about_us.htm {{Wayback|url=http://www.icbankingroup.com/about_us.htm |date=20090531140131 }}
=={{flag|Mali}}==
===Benki Kuu===
*[[Benki Kuu ya Afrika Magharibi]]
===Benki za maendeleo===
*[[Banque du Développement du Mali]] (BDM) (Benki ya Maendeleo ya Mali)
*[[Banque Nationale de Développement Agricole]] (BNDA) (Benki ya Maendeleo ya Kilimo ya Taifa)
===Benki nyingine===
*[[Benki ya Afrika]] (BOA)
*[[Commerciale Banque du Sahel]] (BCS)
*[[Banque de l'Habitat du Mali]] (BHM)
*[[Banque Internationale du Mali]] (BIM)
*[[Banque Internationale pour le commerce et l'industrie du Mali]] (BICIM)
*[[Banque Malienne de Credit et de Développement]] (BMCD)
*[[Banque Nationale de Paris (BNP)]]
*[[Banque Sahélo-Saharienne pour l'Investissement et le Commerce]]
*[[Credit Lyonnais]]
*[[Ecobank]]
Chanzo:
* http://www.bceao.int/internet/bcweb.nsf/english.htm?OpenFrameSet {{Wayback|url=http://www.bceao.int/internet/bcweb.nsf/english.htm?OpenFrameSet |date=20100227182509 }}
* http://www.aec.msu.edu/agecon/fs2/mali_pasidma/Konare_Challenges_Ag_Financing.pdf {{Wayback|url=http://www.aec.msu.edu/agecon/fs2/mali_pasidma/Konare_Challenges_Ag_Financing.pdf |date=20081218091525 }}
=={{flag|Mauritania}}==
===Benki Kuu===
*[[Benki Kuu ya Mauritania]] au (Banque Centrale de Mauritanie)
===Benki nyingine===
*[[Arabe Banque Africaine sw Mauritanie]]
*[[Banque Liyenne Mauritaienne Arabe pour le Commerce Exterieur]]
*[[Banque Internationale pour la Mauritanie]]
*[[Maurienienne Banque Nationale]]
*[[Banque Mauritanienne pour le Commerce International]]
*[[Banque Mauritanienne pour le développement et le Commerce]]
*[[Banque Mondiale en Mauritanie]]
*[[Caisse Centrale de Cooperation Economique]]
*[[Chinguitty ya Benki]]
*[[Generale de Banque de Mauritanie pour l'Investissement et le Commerce]]
*[[Muungano de Banques de Maendeleo]]
Chanzo: http://www.portalino.it/banks/_mr.htm {{Wayback|url=http://www.portalino.it/banks/_mr.htm |date=20130818113312 }}
=={{flag|Mauritius}}==
===Benki Kuu===
*[[Benki Kuu ya Mauritius]]
===Benki nyingine===
*[[Mauritius Commercial Bank]]
*[[State Benki Kuu ya Mauritius]]
*[[Barclays Bank]]
*[[Benki ya Kimataifa ya Bahari ya Hindi]]
*[[Bank of Baroda]]
*[[Bramer Banking Corporation]]
*[[Habib Bank]]
*[[Benki Mmoja]]
*[[Mauritius Post & Cooperative Bank]]
*[[Banque des Mascareignes]]
*[[Investec Bank]]
*[[SBI International Mauritius]]
*[[Standard Bank]]
*[[Benki ya Standard Chartered]]
*[[Deutsche Bank]]
*[[HSBC Bank]]
*[[Benki ya Kimataifa PT]]
*[[AfrAsia Benki]]
Chanzo: http://bom.intnet.mu/?id=60007
=={{flag|Morocco}}==
===Benki Kuu===
*[[Benki ya Al-Maghrib]]
===Benki kuu===
*[[Attijariwafa Benki]]
*[[Marocaine Banque du Commerce Exterior (BMCE Bank)]]
*[[Mikopo Agricole]]
*[[Groupe Banque Populaire]]
*[[Mikopo Immobilier et Hotelier (CIH)]]
===Benki nyingine na taasisi za fedha===
{| width="95%"
|
*[[ABn omer Benki]]
*[[Benki ya Kiarabu Maroc]]
*[[Banco Immobiliario & Mercantil de Marruecos]]
*[[Benki Al Amal]]
*[[Kati Banque Populaire]]
*[[Banque commerciale du Maroc]]
*[[Banque Marocaine pour l'Afrique et l'rikta]]
*[[Banque Marocaine pour le Commerce et l'Industrie]]
*[[Banque Nationale pour le Developpement Economique]]
*[[Bex-Maroc]]
|
*[[Depot & Caisse de Gestion]]
*[[Caisse Interprofessionnelle Marocaine de Retraites]]
*[[Caisse Marocaine des Maandamano]]
*[[Caisse Mutualiste Interprofessionelle]]
*[[Caisse Nationale du Kreditkort Agricole]]
*[[Caisserie commerciale]]
*[[Citibank]]
*[[Mikopo du Maroc]]
*[[Mikopo Populaire du Maroc]]
*[[Benki ya Muungano Limar Casa Marocaine de Banques]]
|
*[[Raw-Mathayo Benki]]
*[[Société de Banque & de Kreditkort]]
*[[Generale Société Marocaine de Banques]]
*[[Société Marocaine de Depot et Kreditkort]]
*[[Société Mithaq Al Maghreb]]
*[[Umoja Bancaria Hispano Marroqui Uniban]]
*[[Muungano Marocaine de Banques]]
*[[Wafabank]]
*[[Benki ya Commerzbank]]
*Masrif Almaghrib
|}
Chanzo: http://www.portalino.it/banks/_ma.htm {{Wayback|url=http://www.portalino.it/banks/_ma.htm |date=20100621055213 }}
=={{flag|Mozambique}}==
===Benki Kuu===
*[[Benki ya Msumbiji]] au (Banco de Moçambique)
===Benki na taasisi nyingine za kifedha===
*[[BancABC]]
*[[Banco Austral]]
*[[Banco comercial de Shelisheli]]
*[[Banco comercial e de investimentos (BCI)]]
*[[Banco Fomento Exterior]]
*[[Banco International de Comercio SARL (ICB)]]
*[[Banco Portuguese Atlántico]]
*[[Barclays Bank]]
*[[Caisse Centrale de Cooperation Economique]]
*[[Creditcoop]]
*[[Benki ya Taifa ya kwanza]]
*[[Milenia bim]]
*[[Moza Banco]]
*[[Standard Bank]]
*[[Unia o comercial de Bancos]]
Chanzo:
* http://www.portalino.it/banks/_mz.htm {{Wayback|url=http://www.portalino.it/banks/_mz.htm |date=20080331232131 }}
* http://allafrica.com/stories/200904280532.html
=={{flag|Namibia}}==
===Benki Kuu===
*[[Benki ya Namibia]]
===Benki za uwekezaji===
*[[Investec Bank]]
===Benki nyingine===
*[[Absa]]
*[[Benki HPB]]
*[[Benki Windhoek]]
*[[Benki ya Taifa ya kwanza]]
*[[Nedbank]]
*[[Standard Bank]]
===Taasisi nyingine za kifedha===
*[[Benki ya Kilimo ya Namibia]]
*[[Mji Savings & Investment Bank]]
Chanzo:
* http://www.bon.com.na/content/banksup/banks.aspx {{Wayback|url=http://www.bon.com.na/content/banksup/banks.aspx |date=20100524155045 }}
* http://allafrica.com/stories/200811110538.html
* http://allafrica.com/stories/200805020552.html
* http://allafrica.com/stories/200811110538.html
== {{flag|Niger}} ==
===Benki Kuu===
*[[Benki Kuu ya Afrika Magharibi]]
===Benki na taasisi nyingine za kifedha===
*[[Benki ya Afrika]]
*[[Banque Libyenne Nigerienne Arabe pour le Commerce Exterieur et le Developpement]] (BALINEX)
*[[Commerciale Banque du Niger]] (BCN)
*[[Banque Dar al-Maal al Islami Niger]]
*[[Banque Internationale pour l'Afrique au Niger]] (bia)
*[[Banque International pour le Commerce et l'Industrie du Niger]]
*[[Banque du Niger Islamique pour le Commerce et l'Investissement]] (BINCI)
*[[Banque Sahélo-Saharienne pour l'Investissement et le Commerce]]
*[[Caisse Centrale de Cooperation Economique]] (CCCE)
*[[Caisse de Prets aux Collectivites Territoriales]]
*[[Caisse de stabiliserings des Prix des Produits du Niger]]
*[[Mikopo du Niger]]
*[[Ecobank]]
*[[Société Nigérienne de Banque]]
Chanzo: http://www.portalino.it/banks/_ne.htm {{Wayback|url=http://www.portalino.it/banks/_ne.htm |date=20090928065540 }}
== {{flag|Nigeria}} ==
===Benki Kuu===
*[[Benki Kuu ya Nigeria]]
===Benki za maendeleo===
*[[Benki ya Viwanda]]
*[[Mortgage shirikisho Benki ya Nigeria]]
*[[Nigeria Kilimo Cooperative & Rural Development Bank]]
*[[Nigera Export Import Bank]]
*[[Mjini Benki ya Maendeleo ya Nigeria]]
===Benki za nyumba nafuu===
*[[Associated Discount House Ltd]]
*[[Consolidated Discount Ltd]]
*[[Discount Express Ltd]]
*[[Kwanza House Discount Securities Ltd]]
*[[Kakawa Discount House Ltd]]
===Benki nyingine===
{| width="95%"
|
*[[Access Bank]]
*[[Afribank]]
*[[Benki PHB]]
*[[Citibank]]
*[[Diamond Benki]]
*[[Ecobank]]
*[[Dhamana ya Benki ya Ikweta]]
|
*[[Fidelity Bank]]
*[[Benki kwanza wa Nigeria]]
*[[Monument City kwanza Benki]]
*[[Fin Benki]]
*[[Guaranty Dhamana ya Benki]]
*[[Intercontinental Benki]]
*[[Oceanic Bank]]
|
*[[Savannah Benki]]
*[[Skye Benki]]
*[[Generale Société Benki Kuu ya Nigeria]] (SGBN)
*[[Spring Benki]]
*[[Stanbic Bank Tanzania Limited IBTC]]
*[[Benki ya Standard Chartered]]
|
*[[Sterling Benki]]
*[[Benki muungano]]
*[[Umoja wa Benki kwa Afrika]]
*[[Benki ya umoja]]
*[[Wema Benki]]
*[[Benki ya Zenith]]
|}
Chanzo:
* http://www.cenbank.org/Supervision/finstitutions.asp {{Wayback|url=http://www.cenbank.org/Supervision/finstitutions.asp |date=20160610021145 }}
* http://allafrica.com/stories/200812120173.html
* http://allafrica.com/stories/200902060023.html
===Microfinance institution===
{| width="95%"
|
*[[AACB Microfinance Bank Limited]]
*[[Abatete Microfinance Bank Limited]]
*[[ABC Microfinance Bank Limited]]
*[[Abia State University Microfinance Bank Limited]]
*[[Abigi Microfinance Bank Limited]]
*[[Abokie Microfinance Bank Limited]]
*[[Abriba Microfinance Bank Limited]]
*[[Accion Microfinance Bank Limited]]
*[[ACE Microfinance Bank Limited]]
*[[Achina Microfinance Bank Limited]]
*[[ACME Microfinance Bank Limited]]
*[[Acorn Microfinance Bank Limited]]
*[[Active Point Microfinance Bank Limited]]
*[[Acuity Microfinance Bank Limited]]
*[[Adaigbo Microfinance Bank Limited]]
*[[Adazi-Nnukwu Microfinance Bank Limited]]
*[[Adazi-Ani Microfinance Bank Limited]]
*[[Adazi-eŋu Microfinance Bank Limited]]
*[[Adkolm-Emerald Microfinance Bank Limited]]
*[[Afam Microfinance Bank Limited]]
*[[Microfinance Bank Limited Afemai]]
*[[Afotamodi-Microfinance Bank Limited Ogunola]]
*[[Agbarho Microfinance Bank Limited]]
*[[Agbelo Microfinance Bank Limited]]
*[[Agbeni-Microfinance Bank Limited Ogunpa]]
*[[Microfinance Bank Limited Agbowu]]
*[[Agosasa Microfinance Bank Limited]]
*[[Aguda Titun Microfinance Bank Limited]]
*[[Aguleri Microfinance Bank Limited]]
*[[Ahmadu Bello University Microfinance Bank Limited]]
*[[Aiyepe Microfinance Bank Limited]]
*[[Aiyetoro Gbede Microfinance Bank Limited]]
*[[Ipo Ajasse-Microfinance Bank Limited]]
*[[Microfinance Bank Limited Ajeko]]
*[[Ajewole Microfinance Bank Limited]]
*[[Ajiya Microfinance Bank Limited]]
*[[Ajose Microfinance Bank Limited]]
*[[Ajuta Microfinance Bank Limited]]
*[[Akalabo Microfinance Bank Limited]]
*[[Akesan Microfinance Bank Limited]]
*[[Sawa Microfinance Bank Limited]]
*[[Akokwa Microfinance Bank Limited]]
*[[Akpo Microfinance Bank Limited]]
*[[Akpor-Coe Microfinance Bank Limited]]
*[[Aku Diewa Microfinance Bank Limited]]
*[[Akwengwu Microfinance Bank Limited]]
*[[Alekun Microfinance Bank Limited]]
*[[Aliero Microfinance Bank Limited]]
*[[Alkaleri Microfinance Bank Limited]]
*[[Wafanyakazi wote Microfinance Bank Limited]]
*[[Alliance Microfinance Bank Limited]]
*[[Allover Microfinance Bank Limited]]
*[[Allstar Microfinance Bank Limited]]
*[[Aloaye Microfinance Bank Limited]]
*[[Alor Microfinance Bank Limited]]
*[[Muinuko Microfinance Bank Limited]]
*[[Alvana Microfinance Bank Limited]]
*[[Amaifeke Microfinance Bank Limited]]
*[[Amazing Grace Microfinance Bank Limited]]
*[[Amba Microfinance Bank Limited]]
*[[Amoye Microfinance Bank Limited]]
*[[Amramu Microfinance Bank Limited]]
*[[Amucha Microfinance Bank Limited]]
*[[Amuro Microfinance Bank Limited]]
*[[Anchorage Microfinance Bank Limited]]
*[[Aniocha Microfinance Bank Limited]]
*[[Anvyi Microfinance Bank Limited]]
*[[Anya Microfinance Bank Limited]]
*[[Aogo Microfinance Bank Limited]]
*[[Apa Microfinance Bank Limited]]
*[[Apeks Microfinance Bank Limited]]
*[[Kilele Microfinance Bank Limited]]
*[[Apple Microfinance Bank Limited]]
*[[Aracom Microfinance Bank Limited]]
*[[Aramoko Microfinance Bank Limited]]
*[[Argungu Microfinance Bank Limited]]
*[[Arochukwu Microfinance Bank Limited]]
*[[Arondizuogu Microfinance Bank Limited]]
*[[Microfinance Bank Limited Asabari]]
*[[Kupaa Microfinance Bank Limited]]
*[[Kutamani Microfinance Bank Limited]]
*[[Associated Investment Trust Microfinance Bank Limi]]
*[[Astra Polaris Microfinance Bank Limited]]
*[[Nwambiri atta Microfinance Bank Limited]]
*[[Atyap Microfinance Bank Limited]]
*[[Auchi Microfinance Bank Limited]]
*[[Awe Microfinance Bank Limited]]
*[[Awgbu Microfinance Bank Limited]]
*[[Awka Microfinance Bank Limited]]
*[[Awka-Etiti Microfinance Bank Limited]]
*[[Awkuzu Microfinance Bank Limited]]
*[[Microfinance Bank Limited Ayete]]
*[[Microfinance Bank Limited AZSA]]
*[[Babura Microfinance Bank Limited]]
*[[Bajju Microfinance Bank Limited]]
*[[Bakassi Microfinance Bank Limited]]
*[[Microfinance Bank Limited Balera]]
*[[Balogun Ajikobi Microfinance Bank Limited]]
*[[Balogun Fulani Microfinance Bank Limited]]
*[[Balogun Gambari Microfinance Bank Limited]]
*[[Bam Microfinance Bank Limited]]
*[[Bama Microfinance Bank Limited]]
*[[Barnawa Microfinance Bank Limited]]
*[[Bauchi Investment Corporation MFB Limited]]
*[[Bejin-Doko Microfinance Bank Limited]]
*[[Bekwarra Microfinance Bank Limited]]
*[[Berachah Microfinance Bank Limited]]
*[[Bestway Microfinance Bank Limited]]
*[[Bethel Microfinance Bank Limited]]
*[[Beulah Microfinance Bank Limited]]
*[[BFL Microfinance Bank Limited]]
*[[Bida Microfinance Bank Limited]]
*[[Biraidu Microfinance Bank Limited]]
*[[Birni Microfinance Bank Limited]]
*[[Birnin Kudu Microfinance Bank Limited]]
*[[BishopGate Microfinance Bank Limited]]
*[[Biyama Microfinance Bank Limited]]
*[[Biztrust Microfinance Bank Limited]]
*[[BOI Microfinance Bank Limited]]
*[[Boji Boji Microfinance Bank Limited]]
*[[Boluwaduro Microfinance Bank Limited]]
*[[Bonghe Microfinance Bank Limited]]
*[[Borgu Microfinance Bank Limited]]
*[[Bowman Microfinance Bank Limited]]
*[[Bristol Microfinance Bank Limited]]
*[[Agano Briyth Microfinance Bank Limited]]
*[[Broad Based Microfinance Bank Limited]]
*[[Brooks Microfinance Bank Limited]]
*[[Bukuru Microfinance Bank Limited]]
*[[Bungudu Microfinance Bank Limited]]
*[[Bunkasa Microfinance Bank Limited]]
*[[Busu Microfinance Bank Limited]]
*[[Calabar Microfinance Bank Limited]]
*[[Utulivu Microfinance Bank Limited]]
*[[Capital Microfinance Bank Limited]]
*[[Kardinali Rock Microfinance Bank Limited]]
*[[Caretaker Microfinance Bank Limited]]
*[[Castle Microfinance Bank Limited]]
*[[Catland Microfinance Bank Limited]]
*[[CEDEP Microfinance Bank Limited]]
*[[Karne Microfinance Bank Limited]]
*[[Chat Microfinance Bank Limited]]
*[[Chibueze Microfinance Bank Limited]]
*[[Chidera Microfinance Bank Limited]]
*[[Microfinance Bank Limited Chukwunenye]]
*[[Mviringo Microfinance Bank Limited]]
*[[Microfinance Bank Limited Citadel]]
*[[Citigate Microfinance Bank Limited]]
*[[Citi-Gate Microfinance Bank Limited]]
*[[Citiserve Microfinance Bank Limited]]
*[[City Microfinance Bank Limited]]
*[[Civic Microfinance Bank Limited]]
*[[Classic Microfinance Bank Limited]]
*[[Coalcamp Microfinance Bank Limited]]
*[[Pwani Microfinance Bank Limited]]
*[[Nazi Avenue Microfinance Bank Limited]]
*[[Buku Faida Microfinance Bank Limited]]
*[[Faida ya kawaida Microfinance Bank Limited]]
*[[Kukamilisha Trust Microfinance Bank Limited]]
*[[Kujiamini Microfinance Bank Limited]]
*[[Confluence Microfinance Bank Limited]]
*[[Agano Microfinance Bank Limited]]
*[[Cosmopolitan Microfinance Bank Limited]]
*[[County Microfinance Bank Limited]]
*[[Agano Kikuu Microfinance Bank Limited]]
*[[Mikopo Express Microfinance Bank Limited]]
*[[Microfinance Bank Limited Creekline]]
*[[Muungano Microfinance Bank Limited]]
*[[Taji Microfinance Bank Limited]]
*[[Crowned Eagle Microfinance Bank Limited]]
*[[CRUTECH Microfinance Bank Limited]]
*[[CSD Microfinance Bank Limited]]
*[[Cubic Microfinance Bank Limited]]
*[[Kukata Edge Microfinance Bank Limited]]
*[[Daffo Mangai Microfinance Bank Limited]]
*[[Dambatta Microfinance Bank Limited]]
*[[Daniels Global Microfinance Bank Limited]]
*[[Danmusa Microfinance Bank Limited]]
*[[Darazo Microfinance Bank Limited]]
*[[DCFA-Universal Microfinance Bank Limited]]
*[[Desemba-Enugu Microfinance Bank Limited]]
*[[Hatima Microfinance Bank Limited]]
*[[Dikenafai Microfinance Bank Limited]]
*[[Diobu Microfinance Bank Limited]]
*[[Kimungu Microfinance Bank Limited]]
*[[Dogon Daji Microfinance Bank Limited]]
*[[Dola Microfinance Bank Limited]]
|
*[[Dolphin Microfinance Bank Limited]]
*[[Utawala Microfinance Bank Limited]]
*[[Dunamis Microfinance Bank Limited]]
*[[Dutse Microfinance Bank Limited]]
*[[Dynamic Microfinance Bank Limited]]
*[[Tai Flight Microfinance Bank Limited]]
*[[Eastman Microfinance Bank Limited]]
*[[e-Barclays Microfinance Bank Limited]]
*[[Ebedi Microfinance Bank Limited]]
*[[Ebemoha Microfinance Bank Limited]]
*[[Ebenator Microfinance Bank Limited]]
*[[Ebu Microfinance Bank Limited]]
*[[ECB Microfinance Bank Limited]]
*[[Edeni Microfinance Bank Limited]]
*[[Edet Microfinance Bank Limited]]
*[[Edo Microfinance Bank Limited]]
*[[Eduek Microfinance Bank Limited]]
*[[Egbe Microfinance Bank Limited]]
*[[Egosal Microfinance Bank Limited]]
*[[Ehor Microfinance Bank Limited]]
*[[Ekimogun Microfinance Bank Limited]]
*[[Ekondo Microfinance Bank Limited]]
*[[Ekuombe Microfinance Bank Limited]]
*[[Ekwema Microfinance Bank Limited]]
*[[Ekwulobia Microfinance Bank Limited]]
*[[Microfinance Bank Limited Elekara]]
*[[Elimu Microfinance Bank Limited]]
*[[Kukumbatia Microfinance Bank Limited]]
*[[Emevor Microfinance Bank Limited]]
*[[Enugu-Ukwu Microfinance Bank Limited]]
*[[Ikweta Microfinance Bank Limited]]
*[[Equinox Microfinance Bank Limited]]
*[[Eruwon Microfinance Bank Limited]]
*[[Esan Microfinance Bank Limited]]
*[[Eso-E Microfinance Bank Limited]]
*[[Estate Microfinance Bank Limited]]
*[[Etiti Microfinance Bank Limited]]
*[[Everest Microfinance Bank Limited]]
*[[Evo Microfinance Bank Limited]]
*[[EWT Microfinance Bank Limited]]
*[[Excel Microfinance Bank Limited]]
*[[EXL Microfinance Bank Limited]]
*[[Express Microfinance Bank Limited]]
*[[Ezebo Microfinance Bank Limited]]
*[[Ezimuzo Microfinance Bank Limited]]
*[[Fadan Chawai Microfinance Bank Limited]]
*[[Fahimta Microfinance Bank Limited]]
*[[FBN Microfinance Bank Limited]]
*[[FCE Obudu Microfinance Bank Limited]]
*[[FEDETH Microfinance Bank Limited]]
*[[FESTAC Microfinance Bank Limited]]
*[[Fieldreams Microfinance Bank Limited]]
*[[Finex Microfinance Bank Limited]]
*[[Kwanza Choice Microfinance Bank Limited]]
*[[Global kwanza Microfinance Bank Limited]]
*[[Index kwanza Microfinance Bank Limited]]
*[[Shefela kwanza Microfinance Bank Limited]]
*[[Royal kwanza Microfinance Bank Limited]]
*[[Fiyinfolu Microfinance Bank Limited]]
*[[Kustawi Microfinance Bank Limited]]
*[[Fortis Microfinance Bank Limited]]
*[[Ngome Microfinance Bank Limited]]
*[[Fountain Microfinance Bank Limited]]
*[[Uhuru Microfinance Bank Limited]]
*[[Frontline Microfinance Bank Limited]]
*[[Fufore Microfinance Bank Limited]]
*[[FUTO Microfinance Bank Limited]]
*[[Future Uchumi Microfinance Bank Limited]]
*[[Gaa Akanbi Microfinance Bank Limited]]
*[[Ongezeko Microfinance Bank Limited]]
*[[Galaxy Microfinance Bank Limited]]
*[[Gamawa Microfinance Bank Limited]]
*[[Gamji Microfinance Bank Limited]]
*[[Gapbridge Microfinance Bank Limited]]
*[[Garden City Microfinance Bank Limited]]
*[[Garewa Microfinance Bank Limited]]
*[[Garki Microfinance Bank Limited]]
*[[Garu Microfinance Bank Limited]]
*[[Gashua Microfinance Bank Limited]]
*[[Gboko Microfinance Bank Limited]]
*[[Gidauniya Alheri MFB Limited]]
*[[Gideoni Trust Microfinance Bank Limited]]
*[[Girei Microfinance Bank Limited]]
*[[Giticom Microfinance Bank Limited]]
*[[Giwa Microfinance Bank Limited]]
*[[Global Heritage Microfinance Bank Limited]]
*[[Utukufu Microfinance Bank Limited]]
*[[Gobarau Microfinance Bank Limited]]
*[[Dhahabu Microfinance Bank Limited]]
*[[Dhahabu Trust Microfinance Bank Limited]]
*[[Dhahabu Choice Microfinance Bank Limited]]
*[[Golden Crescent Microfinance Bank Limited]]
*[[Fedha dhahabu Microfinance Bank Limited]]
*[[Gombe Microfinance Bank Limited]]
*[[Good Majirani Microfinance Bank Limited]]
*[[Grand Ngome Microfinance Bank Limited]]
*[[Ruzuku Microfinance Bank Limited]]
*[[Lagos Greenfield Microfinance Bank Limited]]
*[[Greenfield Microfinance Bank Limited]]
*[[Greenland Microfinance Bank Limited]]
*[[GS Microfinance Bank Limited]]
*[[GTI Microfinance Bank Limited]]
*[[Guddiri Microfinance Bank Limited]]
*[[Gufax Microfinance Bank Limited]]
*[[Gusau Microfinance Bank Limited]]
*[[Gwadabawa Microfinance Bank Limited]]
*[[Gwong Microfinance Bank Limited]]
*[[Gworok Microfinance Bank Limited]]
*[[Hagai Microfinance Bank Limited]]
*[[Akaitakasa Microfinance Bank Limited]]
*[[Hamda Microfinance Bank Limited]]
*[[Hamdala Microfinance Bank Limited]]
*[[Bandari ya Microfinance Bank Limited]]
*[[Upatanifu Microfinance Bank Limited]]
*[[Mavuno Microfinance Bank Limited]]
*[[Haven Microfinance Bank Limited]]
*[[Havilah Microfinance Bank Limited]]
*[[Hazonwao Microfinance Bank Limited]]
*[[Hebroni Microfinance Bank Limited]]
*[[Urithi (Alapere) Microfinance Bank Limited]]
*[[High Street Microfinance Bank Limited]]
*[[Hilltop Microfinance Bank Limited]]
*[[Hinache Microfinance Bank Limited]]
*[[Homeland Microfinance Bank Limited]]
*[[Asali Microfinance Bank Limited]]
*[[Hybrid Microfinance Bank Limited]]
*[[IC Microfinance Bank Limited]]
*[[Wahusika Microfinance Bank Limited]]
*[[Ibeto Microfinance Bank Limited]]
*[[Ibolo Microfinance Bank Limited]]
*[[Mama-Aje Microfinance Bank Limited]]
*[[ICB Microfinance Bank Limited]]
*[[IC-Global Microfinance Bank Limited]]
*[[Ichi Microfinance Bank Limited]]
*[[IDAH Microfinance Bank Limited]]
*[[Ideal Trust Microfinance Bank Limited]]
*[[Ideato-Kusini Microfinance Bank Limited]]
*[[Idemili Microfinance Bank Limited]]
*[[Idese Microfinance Bank Limited]]
*[[Idumuje Microfinance Bank Limited]]
*[[Ifedapo Microfinance Bank Limited]]
*[[Ifelodun Microfinance Bank Limited]]
*[[Ifonyin Microfinance Bank Limited]]
*[[Igangan Microfinance Bank Limited]]
*[[Igbo-Ora Microfinance Bank Limited]]
*[[Igbotako Microfinance Bank Limited]]
*[[Ukwu Igbo-Microfinance Bank Limited]]
*[[Ighomo Microfinance Bank Limited]]
*[[Microfinance Bank Limited Ihechiowa]]
*[[Ihembosi Microfinance Bank Limited]]
*[[Ihiala Microfinance Bank Limited]]
*[[Ihima Microfinance Bank Limited]]
*[[Ihioma Microfinance Bank Limited]]
*[[Ihitte Microfinance Bank Limited]]
*[[Ijare Microfinance Bank Limited]]
*[[Ijebu Ife Microfinance Bank Limited]]
*[[Ijebu-Ijesha Microfinance Bank Limited]]
*[[Ijebu-Imusin Microfinance Bank Limited]]
*[[-Ijomu Oro Microfinance Bank Limited]]
*[[Ikenne Microfinance Bank Limited]]
*[[Ikire Microfinance Bank Limited]]
*[[Ikole Ekiti Microfinance Bank Limited]]
*[[Ikorodu Division Microfinance Bank Limited]]
*[[-Ikoyi Ile Microfinance Bank Limited]]
*[[Ikoyi-Osun Microfinance Bank Limited]]
*[[Ikpe-Annang Microfinance Bank Limited]]
*[[Ilaro Polytechnic Microfinance Bank Limited]]
*[[Ile-Oluji Microfinance Bank Limited]]
*[[Ilisan Microfinance Bank Limited]]
*[[Ilobu Microfinance Bank Limited]]
*[[Iloffa Microfinance Bank Limited]]
*[[Ilora Microfinance Bank Limited]]
*[[Ilorin Microfinance Bank Limited]]
*[[Ilu tuntun-Osoro Microfinance Bank Limited]]
*[[Iludun Oro Microfinance Bank Limited]]
*[[Imani Microfinance Bank Limited]]
*[[Imodi-Imosan Microfinance Bank Limited]]
*[[Imowo Microfinance Bank Limited]]
*[[Imperial Microfinance Bank Limited]]
*[[IMSU Microfinance Bank Limited]]
*[[Infinity Microfinance Bank Limited]]
*[[Haririwa Microfinance Bank Limited]]
*[[Integrated Microfinance Bank Limited]]
*[[Interland Microfinance Bank Limited]]
*[[Uwekezaji Microfinance Bank Limited]]
*[[Ìöç Microfinance Bank Limited]]
*[[Microfinance Bank Limited Ipapo]]
*[[Ipe Microfinance Bank Limited]]
|
*[[Iperu Microfinance Bank Limited]]
*[[IPMAN Satelit Microfinance Bank Limited]]
*[[Ipodo-Ikeja Microfinance Bank Limited]]
*[[Irolu-Remo Microfinance Bank Limited]]
*[[Iseri Microfinance Bank Limited]]
*[[Ishiagu Microfinance Bank Limited]]
*[[Ishie Microfinance Bank Limited]]
*[[Kisiwa Microfinance Bank Limited]]
*[[Isu Microfinance Bank Limited]]
*[[Isuofia Microfinance Bank Limited]]
*[[Itapa Microfinance Bank Limited]]
*[[Itele Microfinance Bank Limited]]
*[[IVIE Microfinance Bank Limited]]
*[[Iwa Microfinance Bank Limited]]
*[[Iwade Microfinance Bank Limited]]
*[[Iwoama Microfinance Bank Limited]]
*[[Iwollo Microfinance Bank Limited]]
*[[Iwoye-Ijesha Microfinance Bank Limited]]
*[[Iyale Microfinance Bank Limited]]
*[[Iyamoye Microfinance Bank Limited]]
*[[Iyede Microfinance Bank Limited]]
*[[Iyeru Okin Microfinance Bank Limited]]
*[[Iyin Ekiti Microfinance Bank Limited]]
*[[Janmaa Microfinance Bank Limited]]
*[[Jega Magaji Microfinance Bank Limited]]
*[[Jemko Microfinance Bank Limited]]
*[[Jen Microfinance Bank Limited]]
*[[Kabba Microfinance Bank Limited]]
*[[Kada Microfinance Bank Limited]]
*[[Microfinance Bank Limited Kadpoly]]
*[[Kadupe Microfinance Bank Limited]]
*[[Kamba Microfinance Bank Limited]]
*[[Kano-West Microfinance Bank Limited]]
*[[Karis Microfinance Bank Limited]]
*[[Katagum Microfinance Bank Limited]]
*[[KBS Microfinance Bank Limited]]
*[[Keffi Microfinance Bank Limited]]
*[[Kenechukwu Microfinance Bank Limited]]
*[[Kerana Microfinance Bank Limited]]
*[[Kerang Microfinance Bank Limited]]
*[[KFC Microfinance Bank Limited]]
*[[Wafalme Microfinance Bank Limited]]
*[[Kisi Microfinance Bank Limited]]
*[[Kogi Microfinance Bank Limited]]
*[[Kontagora Microfinance Bank Limited]]
*[[KOWA Microfinance Bank Limited]]
*[[KSF Microfinance Bank Limited]]
*[[Kurama Microfinance Bank Limited]]
*[[Kwatashi Microfinance Bank Limited]]
*[[Lalupon Microfinance Bank Limited]]
*[[Landgold Microfinance Bank Limited]]
*[[Langtang Microfinance Bank Limited]]
*[[Lanlate Microfinance Bank Limited]]
*[[Lapai Microfinance Bank Limited]]
*[[LASU Microfinance Bank Limited]]
*[[Lavunkpan Microfinance Bank Limited]]
*[[Layelu Microfinance Bank Limited]]
*[[Leadcity Microfinance Bank Limited]]
*[[Legend Microfinance Bank Limited]]
*[[Lekki Microfinance Bank Limited]]
*[[Kuinua inapovuka Shirika Umaskini Microfinance Bank]]
*[[Kuinua Microfinance Bank Limited]]
*[[Links Microfinance Bank Limited]]
*[[Spring hai Microfinance Bank Limited]]
*[[Lofty Heights Microfinance Bank Limited]]
*[[Macrod Microfinance Bank Limited]]
*[[Madobi Microfinance Bank Limited]]
*[[Magajin Gari Microfinance Bank Limited]]
*[[Bara Microfinance Bank Limited]]
*[[MAPOLY Microfinance Bank Limited]]
*[[Marmara Microfinance Bank Limited]]
*[[Matol Microfinance Bank Limited]]
*[[Maxitrust Microfinance Bank Limited]]
*[[Mayfield Microfinance Bank Limited]]
*[[Mbawulu Microfinance Bank Limited]]
*[[MCB Microfinance Bank Limited]]
*[[Mega Microfinance Bank Limited]]
*[[Zebaki Microfinance Bank Limited]]
*[[Meridian Microfinance Bank Limited]]
*[[Stahili Microfinance Bank Limited]]
*[[Mgbidi Microfinance Bank Limited]]
*[[MIC Microfinance Bank Limited]]
*[[Michika Microfinance Bank Limited]]
*[[Milstolpe Microfinance Bank Limited]]
*[[Minji-Se Churchill Microfinance Bank Limited]]
*[[Misau Microfinance Bank Limited]]
*[[Mode Microfinance Bank Limited]]
*[[Modiya Microfinance Bank Limited]]
*[[Mokin Microfinance Bank Limited]]
*[[Molusi Microfinance Bank Limited]]
*[[Moneycom Microfinance Bank Limited]]
*[[Microfinance Bank Limited Moneywell]]
*[[Moneywise Microfinance Bank Limited]]
*[[Mopa Microfinance Bank Limited]]
*[[Moyofade Microfinance Bank Limited]]
*[[Manispaa Microfinance Bank Limited]]
*[[Mustasons Microfinance Bank Limited]]
*[[Microfinance Bank Limited Mwaghavul]]
*[[Mystar Microfinance Bank Limited]]
*[[Microfinance Bank Limited Nagarta]]
*[[Nakowa Microfinance Bank Limited]]
*[[Namoda Microfinance Bank Limited]]
*[[Nassarawa Microfinance Bank Limited]]
*[[Natex Microfinance Bank Limited]]
*[[Mataifa Microfinance Bank Limited]]
*[[Ndiagu Microfinance Bank Limited]]
*[[Ndiolu Microfinance Bank Limited]]
*[[Ndiorah Microfinance Bank Limited]]
*[[Neighborhhod Microfinance Bank Limited]]
*[[Mtandao Microfinance Bank Limited]]
*[[New Age Microfinance Bank Limited]]
*[[Mpya Heights Microfinance Bank Limited]]
*[[Mpya Image Microfinance Bank Limited]]
*[[New Life Microfinance Bank Limited]]
*[[New World Microfinance Bank Limited]]
*[[Nexus Microfinance Bank Limited]]
*[[Ngala Microfinance Bank Limited]]
*[[NGAS Microfinance Bank Limited]]
*[[Microfinance Bank Limited Ngegwe]]
*[[Nibo Microfinance Bank Limited]]
*[[Nice Microfinance Bank Limited]]
*[[Ningi Microfinance Bank Limited]]
*[[Nkpa Microfinance Bank Limited]]
*[[Nkpologwu Microfinance Bank Limited]]
*[[Nkpolu-UST Microfinance Bank Limited]]
*[[Nkpor Microfinance Bank Limited]]
*[[Nnokwa Microfinance Bank Limited]]
*[[Nooble Microfinance Bank Limited]]
*[[Nopov Microfinance Bank Limited]]
*[[Capital kaskazini Microfinance Bank Limited]]
*[[Novel Microfinance Bank Limited]]
*[[NPF Microfinance Bank Limited]]
*[[Nri Microfinance Bank Limited]]
*[[Nsehe Microfinance Bank Limited]]
*[[Nsu Microfinance Bank Limited]]
*[[Nsukka Township Microfinance Bank Limited]]
*[[Ntueke Microfinance Bank Limited]]
*[[Numo Microfinance Bank Limited]]
*[[Nwabosi Microfinance Bank Limited]]
*[[Nwannegadi Microfinance Bank Limited]]
*[[Oba Microfinance Bank Limited]]
*[[Obafemi Awolowo Kikuu Microfinance Bank Limit]]
*[[Obioma Microfinance Bank Limited]]
*[[Obodoukwu Microfinance Bank Limited]]
*[[Obokun Microfinance Bank Limited]]
*[[Obollo Microfinance Bank Limited]]
*[[Obosi Microfinance Bank Limited]]
*[[Obudu Microfinance Bank Limited]]
*[[Jaguar Microfinance Bank Limited]]
*[[Odoakpu Microfinance Bank Limited]]
*[[Odu Microfinance Bank Limited]]
*[[Oduduwa Microfinance Bank Limited]]
*[[Ogbe-Ahiara Microfinance Bank Limited]]
*[[Ogberuru Microfinance Bank Limited]]
*[[Ogbete Microfinance Bank Limited]]
*[[Microfinance Bank Limited Ogboefere]]
*[[Ogbomosho Microfinance Bank Limited]]
*[[Ogidi Microfinance Bank Limited]]
*[[Microfinance Bank Limited Ogige]]
*[[Microfinance Bank Limited Ogiyan]]
*[[Ogoja Microfinance Bank Limited]]
*[[Oha Microfinance Bank Limited]]
*[[Ohafia Microfinance Bank Limited]]
*[[Ohambele Microfinance Bank Limited]]
*[[Ohha Microfinance Bank Limited]]
*[[Ohon Microfinance Bank Limited]]
*[[Oja Tesan Egbeda Microfinance Bank Limited]]
*[[Ojokoro Microfinance Bank Limited]]
*[[Ojoo-Shasha Microfinance Bank Limited]]
*[[Oka Microfinance Bank Limited]]
*[[Okeagbe Microfinance Bank Limited]]
*[[Okengwe Microfinance Bank Limited]]
*[[Oke-Oba Microfinance Bank Limited]]
*[[Okigwe Viwanda Microfinance Bank Limited]]
*[[Oko Microfinance Bank Limited]]
*[[Okpofe Microfinance Bank Limited]]
*[[Okpoga Microfinance Bank Limited]]
*[[Okporo Microfinance Bank Limited]]
*[[Okuku Microfinance Bank Limited]]
*[[Okuta Microfinance Bank Limited]]
*[[Okwuta Microfinance Bank Limited]]
*[[Ola Microfinance Bank Limited]]
*[[Chuo Kikuu Olabisi Onabanjo Microfinance Bank Limi]]
*[[Mizeituni Microfinance Bank Limited]]
*[[Olofin Microfinance Bank Limited]]
*[[Ologbon Microfinance Bank Limited]]
|
*[[Olomi Microfinance Bank Limited]]
*[[Olomoyoyo Microfinance Bank Limited]]
*[[Ali Kiba-Basiri Microfinance Bank Limited]]
*[[Oluchukwu Microfinance Bank Limited]]
*[[Omasi Microfinance Bank Limited]]
*[[Omiye Microfinance Bank Limited]]
*[[Omu Microfinance Bank Limited]]
*[[Omuaran Microfinance Bank Limited]]
*[[Omuma Microfinance Bank Limited]]
*[[Onibu-Ore Microfinance Bank Limited]]
*[[Microfinance Bank Limited Onima]]
*[[Adoka-Onyegede-Microfinance Bank Limited Ugboju]]
*[[Opengate Microfinance Bank Limited]]
*[[Oraezue Microfinance Bank Limited]]
*[[Oraukwu Microfinance Bank Limited]]
*[[Oredegbe Microfinance Bank Limited]]
*[[Orie-Orba Microfinance Bank Limited]]
*[[Orisuihiteukwa Microfinance Bank Limited]]
*[[Orisun Microfinance Bank Limited]]
*[[Orita Basorun Microfinance Bank Limited]]
*[[Oro-Ago Microfinance Bank Limited]]
*[[Layout Orofia Viwanda Microfinance Bank Limited]]
*[[Orokam Microfinance Bank Limited]]
*[[Oroke Microfinance Bank Limited]]
*[[Osanta Microfinance Bank Limited]]
*[[Microfinance Bank Limited OSCOTECH]]
*[[Osi Microfinance Bank Limited]]
*[[Osina Microfinance Bank Limited]]
*[[Osogbo Microfinance Bank Limited]]
*[[Osomhe Microfinance Bank Limited]]
*[[Ospoly Microfinance Bank Limited]]
*[[Microfinance Bank Limited Osumenyi]]
*[[Otukpo Microfinance Bank Limited]]
*[[Otun-Ekiti Microfinance Bank Limited]]
*[[Otuo Microfinance Bank Limited]]
*[[Ovidi Microfinance Bank Limited]]
*[[Owena Microfinance Bank Limited]]
*[[Owhowha Microfinance Bank Limited]]
*[[Owotutu Microfinance Bank Limited]]
*[[Oyan Microfinance Bank Limited]]
*[[Ozizza Microfinance Bank Limited]]
*[[Ozubulu Microfinance Bank Limited]]
*[[Parallex Microfinance Bank Limited]]
*[[Parkway Microfinance Bank Limited]]
*[[Pathfinder Microfinance Bank Limited]]
*[[Amani Microfinance Bank Limited]]
*[[Peniel Microfinance Bank Limited]]
*[[Watu Microfinance Bank Limited]]
*[[Phoenix Microfinance Bank Limited]]
*[[Sayari Microfinance Bank Limited]]
*[[Premium Microfinance Bank Limited]]
*[[Microfinance Bank Limited Primate]]
*[[Waziri Microfinance Bank Limited]]
*[[Maendeleo Link Microfinance Bank Limited]]
*[[Prolific Microfinance Bank Limited]]
*[[Matarajio Microfinance Bank Limited]]
*[[Mafanikio Microfinance Bank Limited]]
*[[Providence Microfinance Bank Limited]]
*[[Piramidi Microfinance Bank Limited]]
*[[Rakib Microfinance Bank Limited]]
*[[Microfinance Bank Limited Randalpha]]
*[[Ranmilowo Microfinance Bank Limited]]
*[[Rehoboth Microfinance Bank Limited]]
*[[Re-Union Microfinance Bank Limited]]
*[[Riggs Microfinance Bank Limited]]
*[[Rima Microfinance Bank Limited]]
*[[Riverside Microfinance Bank Limited]]
*[[Royal Blue Microfinance Bank Limited]]
*[[Royal Crown Microfinance Bank Limited]]
*[[Royal Microfinance Bank Limited]]
*[[Royal Trust Microfinance Bank Limited]]
*[[Sabon Yelwa Microfinance Bank Limited]]
*[[Sadau Microfinance Bank Limited]]
*[[Sagamu Microfinance Bank Limited]]
*[[Sal-FOL Microfinance Bank Limited]]
*[[Sama Microfinance Bank Limited]]
*[[Saminaka Microfinance Bank Limited]]
*[[Satellite Microfinance Bank Limited]]
*[[SBDC Microfinance Bank Limited]]
*[[Mbegu Microfinance Bank Limited]]
*[[Seedvest Microfinance Bank Limited]]
*[[Sepeteri Microfinance Bank Limited]]
*[[Shinkafi Microfinance Bank Limited]]
*[[Shongom Microfinance Bank Limited]]
*[[Kweli Microfinance Bank Limited]]
*[[Agano sita Microfinance Bank Limited]]
*[[Theluji Microfinance Bank Limited]]
*[[Furaha Microfinance Bank Limited]]
*[[Mango Base Microfinance Bank Limited]]
*[[Solid Rock Microfinance Bank Limited]]
*[[Kusini-Magharibi Ikoyi Microfinance Bank Limited]]
*[[Stako Microfinance Bank Limited]]
*[[Standard Express Microfinance Bank Limited]]
*[[Standard Microfinance Bank Limited]]
*[[Nyota Microfinance Bank Limited]]
*[[Sunbeam Microfinance Bank Limited]]
*[[Sunrise Microfinance Bank Limited]]
*[[Susu Microfinance Bank Limited]]
*[[Tangale Microfinance Bank Limited]]
*[[Lugha Microfinance Bank Limited]]
*[[Tasued Microfinance Bank Limited]]
*[[Taura Microfinance Bank Limited]]
*[[Tincan Island Microfinance Bank Limited]]
*[[Titare Microfinance Bank Limited]]
*[[Toki Rainbow Microfinance Bank Limited]]
*[[Topclass Microfinance Bank Limited]]
*[[Total Trust Microfinance Bank Limited]]
*[[Touch Stone Microfinance Bank Limited]]
*[[Townserve Microfinance Bank Limited]]
*[[Wafanyabiashara Microfinance Bank Limited]]
*[[Microfinance Bank Limited Transizzi]]
*[[Hazina Microfinance Bank Limited]]
*[[Utatu Microfinance Bank Limited]]
*[[Truebond Microfinance Bank Limited]]
*[[Trust Microfinance Bank Limited]]
*[[Trustfund Microfinance Bank Limited]]
*[[U & C Microfinance Bank Limited]]
*[[UBA Microfinance Bank Limited]]
*[[Ubulu Microfinance Bank Limited]]
*[[UCB Microfinance Bank Limited]]
*[[Uda Microfinance Bank Limited]]
*[[Udezulu Microfinance Bank Limited]]
*[[Udoka Microfinance Bank Limited]]
*[[Ufuma Microfinance Bank Limited]]
*[[Uga Microfinance Bank Limited]]
*[[Ugboju Microfinance Bank Limited]]
*[[Ugborimili Microfinance Bank Limited]]
*[[Ughievwen Microfinance Bank Limited]]
*[[Ujoelen Microfinance Bank Limited]]
*[[Ukpor Microfinance Bank Limited]]
*[[Ulayin Microfinance Bank Limited]]
*[[Uli Microfinance Bank Limited]]
*[[Ultimate Microfinance Bank Limited]]
*[[Umejei Microfinance Bank Limited]]
*[[Umma Microfinance Bank Limited]]
*[[Umuawulu Microfinance Bank Limited]]
*[[Umuchimere Procredit Microfinance Bank Limited]]
*[[Umuchinemere Microfinance Bank Limited]]
*[[Umuchukwu Microfinance Bank Limited]]
*[[Umudioka Microfinance Bank Limited]]
*[[Umuhu Okabia Microfinance Bank Limited]]
*[[Umunne Microfinance Bank Limited]]
*[[Umunze Microfinance Bank Limited]]
*[[Umuoji Microfinance Bank Limited]]
*[[Umu-oma Microfinance Bank Limited]]
*[[UNAAB Microfinance Bank Limited]]
*[[UNICAL Microfinance Bank Limited]]
*[[Microfinance Bank Limited Unicredit]]
*[[Unilorin Microfinance Bank Limited]]
*[[UNIMAID Microfinance Bank Limited]]
*[[Kipekee Microfinance Bank Limited]]
*[[Kipekee Trust Microfinance Bank Limited]]
*[[Umoja Microfinance Bank Limited]]
*[[Umoja wa Watu Microfinance Bank Limited]]
*[[Microfinance Bank Limited UNN]]
*[[Unyogba Microfinance Bank Limited]]
*[[Mjini Microfinance Bank Limited]]
*[[Ure Microfinance Bank Limited]]
*[[Uromi Microfinance Bank Limited]]
*[[Urualla Microfinance Bank Limited]]
*[[Utako Microfinance Bank Limited]]
*[[Microfinance Bank Limited Utugwang]]
*[[Utuh Microfinance Bank Limited]]
*[[Uvuru Microfinance Bank Limited]]
*[[Microfinance Bank Limited Uvwie]]
*[[Uzuakoli Microfinance Bank Limited]]
*[[VCL Microfinance Bank Limited]]
*[[Venture Support Microfinance Bank Limited]]
*[[Wase Microfinance Bank Limited]]
*[[West-Mwisho Microfinance Bank Limited]]
*[[Wetland Microfinance Bank Limited]]
*[[Wizetrade Microfinance Bank Limited]]
*[[Woliwo Microfinance Bank Limited]]
*[[Mpango wa Maendeleo ya Wanawake MFB Limited]]
*[[Wudil Microfinance Bank Limited]]
*[[Wuse Umoja Microfinance Bank Limited]]
*[[Yabo Microfinance Bank Limited]]
*[[Yeneng Microfinance Bank Limited]]
*[[Yerwa Microfinance Bank Limited]]
*[[Microfinance Bank Limited Zigate]]
*[[Sayuni Microfinance Bank Limited]]
*[[Zurmi Microfinance Bank Limited]]
|}
=={{flag|Rwanda}}==
===Benki Kuu===
*[[National Bank of Rwanda]]
===Benki za maendeleo===
*[[Banque Wanyarwanda de Developpement]] (Rwanda Development Bank)
===Benki nyingine===
*[[Access Bank]]
*[[Benki halisi SA]]
*[[Benki Kuu ya Kigali]]
*[[Commerciale Banque du Rwanda]] (BCR)
*[[Banque Populaire du Rwanda SA]]
*[[Cogebanque]] (Compagnie Générale de Banque)
*[[CRDB Bank]]
*[[Benki ya Diamond Trust]]
*[[Ecobank]]
*[[FINA Bank]]
*[[Makazi ya Benki Kuu ya Rwanda]] (Banque de l'Habitat du Rwanda) (BHR)
*[[Benki ya Kenya Commercial Bank]]
*[[Umoja wa Benki kwa Afrika]]
*[[Nafasi Urwego Benki]]
Chanzo:
* http://allafrica.com/stories/200908270017.html
* http://www.bnr.rw/supervision/bankregister.aspx {{Wayback|url=http://www.bnr.rw/supervision/bankregister.aspx |date=20120512113114 }}
* http://www.newtimes.co.rw/index.php?issue=13704&article=10465
* http://www.bdafrica.com/index.php?option=com_content&task=view&id=7725&Itemid=5812
* http://allafrica.com/stories/200812290124.html
=={{flag|São Tomé and Príncipe}}==
===Benki Kuu===
*[[Benki Kuu ya São Tomé na Príncipe]] (Kireno: [http://www.bcstp.st Banco Central de São Tomé e Príncipe)] {{Wayback|url=http://www.bcstp.st/ |date=20191115142646 }}
===Benki nyingine===
*[[Benki Afriland Kwanza]]
*[[Ecobank]]
*[[Banco Fluminense de São Tomé e Príncipe]]
Chanzo:
* http://www.afrilandfirstbank.com/stp.php {{Wayback|url=http://www.afrilandfirstbank.com/stp.php |date=20090717093544 }} #
* http://www.ecobank.com/english/group/ecobank.aspx?RubID=3&SRubID=1&SSRubID=1
=={{flag|Senegal}}==
===Benki Kuu===
*[[Benki Kuu ya Afrika Magharibi]]
===Benki na taasisi nyingine za kifedha===
{| width="95%"
|
*[[ACEP]]
*[[Benki ya Afrika - Senegal]]
*[[Banque Habitat du Senegal]]
*[[Banque Internationale pour le l'Industrie Commerce & du Sénégal]] (BICIS)
*[[Islamique Banque du Senegal]] (BIS)
*[[Regionale Banque de Solidarite - Senegal]]
*[[Banque Sahélo-Saharienne pour l'Investissement et le Commerce]]
*[[Banque Senegalo - tunisienne]] (BST)
|
*[[Banque de l'Habitat du Senegal]]
*[[BMCE Capital]]
*[[Cassie d'Epargne]]
*[[Cassie d'Epargne et de Kreditkort Populaire]]
*[[Cassie Nationale de Kreditkort]]
*[[Cassie Nationale de Kreditkort Agricole du Senegal]] (CNCAS)
*[[Compagnie Bancaire de l'Afrique occidentale]] (CBAO)
*[[Compagnie Financière de l'Ouest Africain]] (CFAO)
|
*[[Citigroup]]
*[[Mikopo Mutuel du Senegal]]
*[[CNCA]]
*[[CNCAS]]
*[[Credit Lyonnais]]
*[[Ecobank]]
*[[EMS]] {{dn}}
|
*[[Benki ya Biashara ya Kimataifa]]
*[[LocAfrique]]
*[[Ndiaye]]
*[[Société Générale de Banques au Sénégal]] (SGBS)
*[[SNR]]
*[[Umoja wa Benki kwa Afrika]]
|}
Chanzo:
* http://www.bceao.int/internet/bcweb.nsf/english.htm?OpenFrameSet {{Wayback|url=http://www.bceao.int/internet/bcweb.nsf/english.htm?OpenFrameSet |date=20100227182509 }}
* http://www.senegalphonebook.com/en/banking/banks-financial-institutions/ {{Wayback|url=http://www.senegalphonebook.com/en/banking/banks-financial-institutions/ |date=20110405231135 }}
* http://www.senegal-online.com/anglais/pages-jaunes/administratif/banques-finances.htm {{Wayback|url=http://www.senegal-online.com/anglais/pages-jaunes/administratif/banques-finances.htm |date=20100907000112 }}
* http://allafrica.com/stories/200903161388.html
=={{flag|Seychelles}}==
===Benki Kuu===
*[[Benki Kuu ya Shelisheli]]
===Benki nyingine===
*[[Barclays Bank]]
*[[Mauritius Commercial Bank]]
*[[Bank of Baroda]]
*[[Habib Bank]]
*[[Nouvobanq]]
*[[Shelisheli Savings Bank]]
*[[Offshore BMI Benki]]
Chanzo: http://www.cbs.sc/fisey.html {{Wayback|url=http://www.cbs.sc/fisey.html |date=20090621083758 }}
=={{flag|Sierra Leone}}==
===Benki Kuu===
*[[Benki ya Sierra Leone]]
===Benki za maendeleo===
*[[Maendeleo ya Taifa Bank Ltd]]
===Benki nyingine===
*[[Access Bank]]
*[[Ecobank]]
*[[Benki ya Kimataifa ya kwanza]]
*[[Guaranty Dhamana ya Benki]]
*[[Benki ya Biashara ya Kimataifa]]
*[[Mattru Marafiki Benki]]
*[[Pro-Kreditkort Benki Sierra Leone]]
*[[Rokel Commercial Bank]]
*[[Segbwema Marafiki Benki]]
*[[Sierra Leone Commercial Bank]]
*[[Skye Benki]]
*[[Benki ya Standard Chartered]]
*[[Benki ya muungano Trust]]
*[[Umoja wa Benki kwa Afrika]]
*[[Benki ya Zenith]]
Chanzo: http://www.bankofsierraleone-centralbank.org/banks.html {{Wayback|url=http://www.bankofsierraleone-centralbank.org/banks.html |date=20090929092923 }}
=={{flag|Somalia}}==
===Benki Kuu===
*[[Benki Kuu ya Somalia]]
===Benki za maendeleo===
*[[Benki ya Maendeleo Kisomali]]
===Benki nyingine===
*[[National Bank of Somalia]]
*[[Kibiashara na Benki ya Akiba ya Somalia]]
*[[Kisomali Commercial Bank]]
*[[Al Barakaat Bank, Mogadishu]]
*[[Dalsan Benki]]
*[[Universal Benki Kuu ya Somalia]] (UBSOM)
Chanzo:
* http://somalbanca.org/home.html {{Wayback|url=http://somalbanca.org/home.html |date=20110728040758 }}
* http://www.nbos.org/ {{Wayback|url=http://www.nbos.org/ |date=20110727112918 }}
* http://www.portalino.it/banks/_so.htm {{Wayback|url=http://www.portalino.it/banks/_so.htm |date=20130818115746 }}
=={{flag|South Africa}}==
===Benki Kuu===
*[[South African Reserve Bank]]
===Lokalt kudhibitiwa mabenki===
*[[Benki ya Afrika]]
*[[BOE Private Bank Clients]]
*[[Capitec Benki]]
*[[Fairbairn Private Benki]]
*[[FirstRand Benki]]
*[[Benki ya Taifa ya kwanza (Afrika ya Kusini)]]
*[[Imperial Bank]]
*[[Investec Bank]]
*[[Benki ya Marriott Corporate Property]]
*[[MEEG Benki]]
*[[Nedbank]]
*[[Old Mutual Bank]]
*[[Peoples Bank (Afrika ya Kusini)]]
*[[Go Banking]]
*[[Wafanyabiashara rand Benki]]
*[[Regal Treasury Private Bank]]
*[[Rennies Benki]]
*[[RMB Private Benki]]
*[[Sasfin Benki]]
*[[Standard Bank]]
*[[TEBA Benki]]
*[[Wesbank]]
===Kigeni-kudhibitiwa benki===
*[[Absa]]
*[[Albaraka Bank]]
*[[Benki ya Habib Ng'ambo]]
*[[HBZ ya Benki]]
*[[Mercantile Benki]]
*[[Benki Kuu ya Afrika Kusini Aten]]
===Matawi ya benki za kigeni===
*[[Benki omer ABN NV]]
*[[Bank of Baroda]]
*[[Benki ya China]]
*[[Benki ya Taiwan]]
*[[Calyon Corporate na Investment Bank]]
*[[Benki ya Ujenzi uchina]]
*[[Citibank NA]]
*[[Benki ya Commerzbank]]
*[[Deutsche Bank]]
*[[Dresdner Bank]]
*[[HSBC Bank]]
*[[Benki ya JP Morgan Chase]]
*[[Royal Bank ya Scotland]]
*[[Société Générale]]
*[[Benki ya Standard Chartered]]
*[[State Benki ya Uhindi]]
===Mutual mabenki===
*[[GBS Mutual Bank]]
*[[VBS Mutual Bank]]
===Benki nyingine===
*[[Benki ya Maendeleo ya Kusini mwa Afrika]]
*[[Ardhi na Benki ya Maendeleo ya Kilimo wa Afrika ya Kusini]]
*[[Postbank]]
Chanzo:
* http://www.finforum.co.za/banks_south_africa.htm {{Wayback|url=http://www.finforum.co.za/banks_south_africa.htm |date=20090524181215 }}
* http://allafrica.com/stories/200906110806.html
=={{flag|Sudan}}==
===Benki Kuu===
*[[Benki Kuu ya Sudan]]
Chanzo: http://www.cbos.gov.sd {{Wayback|url=http://www.cbos.gov.sd/ |date=20171025153756 }}
===Benki nyingine===
{| width="95%"
|
*[[Benki ya Kilimo ya Sudan]]
*[[Al-Baraka Benki]]
*[[Al Shimal Benki ya Kiislamu]]
*[[Benki ya Rasilimali ya wanyama]]
*[[Benki Kiarabu ya Maendeleo ya Kiuchumi Afrika]]
*[[Benki ya Khartoum]]
*[[Benki ya Omani]]
*[[Banque Sahélo-Saharienne pour l'Investissement et le Commerce]]
*[[Blue Nile Benki]]
*[[Chase Manhattan Bank]]
*[[Citibank]]
*[[El Nilein Benki]]
*[[Expetriate Benki]]
*[[Benki Faisal Kiislamu]]
*[[Financial Investment Bank]]
*[[Habib Bank]]
*[[Viwanda Benki ya Sudan]]
|
*[[Benki ya kimataifa kwa ajili ya Ujenzi na Maendeleo]]
*[[Ivory Benki]]
*[[Benki ya Kiislamu ya Sudan kwa ajili ya Magharibi]]
*[[Islamic Co-operative Development Bank]]
*[[Benki ya Khartoum]]
*[[Mashreq ya Benki]]
*[[Benki ya Mashariki ya Kati]]
*[[Benki ya Taifa ya Abu Dhabi]]
*[[Benki ya Taifa ya Sudan]]
*[[Benki ya Maendeleo ya Taifa]]
*[[Taifa Export / Import Bank]]
*[[Nilein Benki]]
*[[Watu Co-operative Bank]]
*[[Benki Saudian Sudan]]
*[[Sudan Benki ya Kilimo]]
|
*[[Sudan Commercial Bank]]
*[[Baraka Sudan Benki]]
*[[Sudan Benki Estates]]
*[[Sudan Kifaransa Benki]]
*[[Benki wa Kimataifa Sudan]]
*[[Benki ya Kiislamu ya Sudan]]
*[[Benki ya Taifa ya Sudan]]
*[[Benki ya Sudan Saudian]]
*[[Benki ya Savings Sudan]]
*[[Benki ya Kiislamu Tadamon]]
*[[Benki ya umoja]]
*[[Benki ya muungano Trust]]
|}
Chanzo: http://www.portalino.it/banks/_sd.htm {{Wayback|url=http://www.portalino.it/banks/_sd.htm |date=20130818113227 }}
=={{flag|Southern Sudan}}==
===Benki Kuu===
*[[Benki ya Kusini mwa Sudan]]
===Benki nyingine===
*[[Commercial Bank of Ethiopia]]
*[[Ecobank]]
*[[Equity Bank]]
*[[Exim Bank ya Kusini mwa Sudan]]
*[[Ivory Benki]]
*[[Benki ya Kenya Commercial Bank]]
*[[Nile Commercial Bank]]
*[[Umoja wa Benki kwa Afrika]]
Chanzo:
* http://allafrica.com/stories/200901191463.html
* http://www.newsudanvision.com/news/south-sudan-close-down-15-islamic-banks-boss-governor-malok-aleng-reveals-753 {{Wayback|url=http://www.newsudanvision.com/news/south-sudan-close-down-15-islamic-banks-boss-governor-malok-aleng-reveals-753 |date=20160304190206 }}
* http://www.sudantribune.com/spip.php?article28806 {{Wayback|url=http://www.sudantribune.com/spip.php?article28806 |date=20081002204031 }}
=={{flag|Swaziland}}==
===Benki Kuu===
*[[Benki Kuu ya Swaziland]]
===Benki nyingine===
*[[Benki Swaziland]]
*[[Standard Bank]]
*[[Benki ya Taifa ya kwanza]]
*[[Nedbank]]
*[[Swaziland Building Society]]
Chanzo: http://www.centralbank.org.sz/authorisedbanks.php {{Wayback|url=http://www.centralbank.org.sz/authorisedbanks.php |date=20090203112517 }}
=={{flag|Tanzania}}==
{{main|Orodha ya benki Tanzania}}
===Benki Kuu====
*[[Benki Kuu ya Tanzania]]
===Benki nyingine===
{| width="95%"
|
*[[Access Bank]]
*[[Akiba Commercial Bank]]
*[[Azania Bank]]
*[[BancABC]]
*[[Benki ya M]]
*[[Benki ya Afrika]]
*[[Bank of Baroda]]
*[[Barclays Bank]]
*[[CF Union Bank]]
*[[Citibank]]
*[[Commercial Bank of Africa]]
|
*[[CRDB Bank]]
*[[Dar-es-Salaam Community Bank]]
*[[Benki ya Diamond Trust]]
*[[Ecobank]]
*[[Exim Bank]]
*[[FBME Bank]]
*[[Habib African Bank]]
*[[Benki ya Biashara ya Kimataifa]]
*[[Benki ya Kenya Commercial Bank]]
*[[Mkombozi Commercial Bank]]
|
*[[National Bank of Commerce Limited]] - An Affiliate ya [[Absa]]
*[[National Microfinance Bank]]
*[[Peoples Bank of Zanzibar]]
*[[Savings & Finance Commercial Bank]]
*[[Stanbic Bank]]
*[[Benki ya Standard Chartered]]
*[[Benki ya Wanawake Tanzania]]
*[[Umoja wa Benki kwa Afrika]]
*[[Benki ya Zenith]]
|}
===Taasisi nyingine za fedha===
*[[Tanzania Investment Bank]]
*[[Tanzania Postal Bank]]
*[[Twiga Bancorp]]
Chanzo:
* http://allafrica.com/stories/200907280399.html
* http://www.bot-tz.org/BankingSupervision/RegisteredBanks.asp {{Wayback|url=http://www.bot-tz.org/BankingSupervision/RegisteredBanks.asp |date=20090720112949 }}
* http://newvision.co.ug/D/8/220/660876 {{Wayback|url=http://newvision.co.ug/D/8/220/660876 |date=20141107205635 }}
* http://www.busiweek.com/index.php?option=com_content&task=view&id=1061&Itemid=1
=={{flag|Togo}}==
===Benki Kuu===
*[[Benki Kuu ya Afrika Magharibi]]
===Benki nyingine===
*[[Banque Togolaise de Developpement]]
*[[Banque Togolaise pour le Commerce et l'Industrie]]
*[[BIAO - Togo]]
*[[Ecobank]]
Chanzo: http://www.aaadir.com/banks/countries/all/main.jsp?cont_id=1&alfa=T&country_id=160&la=1 {{Wayback|url=http://www.aaadir.com/banks/countries/all/main.jsp?cont_id=1&alfa=T&country_id=160&la=1 |date=20140711145238 }}
==={{flag|Tunisia}}==
===Benki Kuu===
*[[Central Bank ya Tunisia]] (Banque Centrale de Tunisie) (http://www.bct.gov.tn {{Wayback|url=http://www.bct.gov.tn/ |date=20100701213734 }})
===Benki nyingine===
{| width="95%"
|
*[[Benki Alubaf Kimataifa]]
*[[Amina Benki]]
*[[Arab Banking Corporation]]
*[[Kiarabu Tunisia Benki]]
*[[Bankers Trust Company]]
*[[Banque Arabe Tuniso Libyenne de Developpement et le Commerce Exterieur]]
*[[Banque de Ushirikiano du Maghreb Arabe]]
*[[Banque de Developpement Economique de Tunisie]]
*[[Banque de l'Habitat]]
*[[Banque de Tunisie]]
|
*[[Banque de Tunisie et des Emirats d'Investissement]]
*[[Banque du Sud]]
*[[Banque Franco tunisienne]]
*[[Banque Internationale Arabe de Tunisie]]
*[[Banque Nationale Agricole]]
*[[Banque Nationale de Developpement Touristique]]
*[[Banque Nationale de Tunisie]]
*[[Banque Tuniso Qatarie d'Investissement]]
*[[Banque Tuniso-Koweitienne de Developpement]]
*[[Beit Ettamwil Tounsi Saudi]]
|
*[[Citibank]]
*[[Mikopo Foncier et Commercial de Tunisie]]
*[[Benki ya Afrika Kaskazini Kimataifa]]
*[[Société tunisienne de Banque]]
*[[Tunis Kimataifa ya Benki ya]]
*[[Umoja Bancaire pour le Commerce et l'Industrie]]
*[[Umoja Internationale de Banque]]
*[[Umoja tunisienne de Banques]]
|}
Chanzo: http://www.portalino.it/banks/_tn.htm {{Wayback|url=http://www.portalino.it/banks/_tn.htm |date=20130818112145 }}
=={{flag|Uganda}}==
===Benki Kuu===
*[[Mabenki ya Uganda]]
===Benki za maendeleo===
*[[Benki ya Maendeleo ya Afrika Mashariki]]
*[[Uganda, Benki ya Maendeleo]]
===Benki za uwekezaji===
*[[African Alliance Investment Bank]]
*[[Blair Dyer & Investment Bank]]
*[[Wafanyabiashara wa Benki ya Afrika Mashariki]] (MBEA)
*[[Renaissance Capital Investment Bank]]
===Benki nyingine===
*[[Benki ABC]]
*[[Bank of Africa (Uganda)]]
*[[Bank of Baroda (Uganda)]]
*[[Barclays Bank]]
*[[Cairo International Bank]]
*[[Centenary Bank]]
*[[Citibank]]
*[[Benki crane]]
*[[DFCU Benki]]
*[[Diamond Trust Bank (Uganda) Limited]]
*[[Ecobank (Uganda)]]
*[[Banki ya Equity (Uganda)]]
*[[FINA Bank (Uganda)]]
*[[Global Dhamana ya Benki]]
*[[Housing Finance Bank]]
*[[Benki ya Kenya Commercial Bank]]
*[[National Bank of Commerce (Uganda)]]
*[[Rikta Benki]] - A dotterbolag [[Benki PHB]] wa Nigeria
*[[PostBank Uganda]]
*[[Stanbic Bank (Uganda) Limited]]
*[[Benki ya Standard Chartered]]
*[[Tropical Benki]]
*[[Umoja wa Benki ya Afrika (Uganda)]]
===Taasisi za mikopo===
*[[Mercantile Kreditkort Benki]]
*[[Faulu Uganda]]
===Taasisi ndogo za fedha===
*[[FINCA]] Uganda Limited
*[[Kiburi Microfinance Limited]]
*[[Uganda Fedha Trust Limited]]
===Other Microfinance institution===
{| width="95%"
|
*[[Acfode, Kampala]]
*[[Acord, Kampala]]
*[[Action On Ulemavu]]
*[[Adjumani Youth Association]]
*[[Kasaala Savings & Credit Society Ltd]]
*[[Wote wa Mataifa, Lira]]
*[[Bale Community Based Organisation]]
*[[Bakebezi wakulima Cooperative]]
*[[Bamunanika Cooperative Society]]
*[[Bigaijuka Cooperative Society]]
*[[Buddo wakulima Cooperative]]
*[[Bufumbira Island Development Association]]
*[[Bukedea Women's Strugglers Association]]
*[[Buruto, Fort Portal]]
*[[Busiro South Development Association]]
*[[Buso Foundation, Kampala]]
*[[Busoga Development Agency]]
*[[Buwekula Women's Development Association]]
*[[Catholic Relief Services]]
*[[Charity Kikristo Center]]
*[[Wanawake Civil Demobilised waja]]
*[[Kanisa Ecumenical Loan Fund]]
*[[Feed The Watoto Uganda]]
*[[Msingi Kwa Kreditkort]]
|
*[[FOCCAS, Mbale]]
*[[Goli Kanisa la Uganda Microfinance]]
*[[HOFOKAM]] (Hoima Fort Portal Jimbo Katoliki Kasese Microfinance)
*[[Hoima-Kibaale Integrated Development]]
*[[Hoima Shirika la Maendeleo Vijijini]]
*[[Ibanda Small Scale Industries Association]]
*[[INFOCIN Uganda Ltd]]
*[[Networking Kabale Organisation (KABNETO)]]
*[[Kabwangasi Cooperative Society]]
*[[Kameke wakulima Cooperative]]
*[[Kampala Social & Economic Development]]
*[[Kasodo wakulima Cooperative]]
*[[Kassada Development Association]]
*[[Kidea Enterprises Limited]]
*[[Kigezi Dayosisi Rugarama]]i
*[[Kiwafu Cooperative Society Ltd]]
*[[Kole Maendeleo Apac]]
*[[Kolping Mityana Wanawake Mradi]]
*[[Kyotomanya Savings Society Ltd]]
*[[Kamati ya Maendeleo ya Kutesa-force]]
*[[LIDDA Lira]]
*[[Lubaga Development Agency]]
*[[Mednet World Vision]]
|
*[[Micro Credit Development Trust]]
*[[Micro Projects Programme]]
*[[Mityana Mifugo Cooperative]]
*[[Morukokume wakulima Cooperative]]
*[[Mpigi Women Development Trust]]
*[[Muhabura Dayosisi Cooperative]]
*[[Cooperative Society Naddangira]]
*[[Naggalama wakulima Cooperative]]
*[[Namirali Cooperative Society]]
*[[NAWOU, Kampala]]
*[[Nebbi Marafiki Cooperative]]
*[[Opwateta wakulima Cooperative]]
*[[OCBO, Kyotera]]
*[[Orungo Development Society, Soroti]]
*[[PACT, Masindi]]
*[[Lulu Microfinance Ltd]]
*[[RINGA Fedha Ltd]]
*[[RUB Systems Uganda]]
*[[Rukungiri Development Association]]
*[[RUMECS, Iganga]]
*[[Save Mothers & Children Chama]]
*[[SETCA Womens Link, Jinja]]
*[[Shirika la Maendeleo Dayosisi Soroti]]
|
*[[St Mulumba Friendly Society, Jinja]]
*[[SOMED, Masindi]]
*[[Tallent Calls Club]]
*[[Usinihande Assciation Maendeleo ya Kiislamu]]
*[[Tororo Manufactured Association Kreditkort]]
*[[UGAFODE, Kampala]]
*[[Uganda Chama cha Social-Economic Progress]]
*[[UCSCU, Kawempe]]
*[[Uganda Foster Wazazi]]
*[[Uganda Kolping Society]]
*[[Uganda, Small Scale Industries]]
*[[Vita Uganda Wazee Foundation]]
*[[Uganda Womens Fedha Dhamana]]
*[[Uganda Womens Foundation Fund]]
*[[URDT, Kampala]]
*[[USSIA Wobulenzi, Luwero]]
*[[UWESO, Kampala]]
*[[VEDCO, Kampala]]
*[[Victoria Building Society]]
*[[Hiari Action for Development]]
*[[ZOKUDA, Kaliro]]
*[[Kupunguza Umaskini & Development Association]]
|}
Chanzo:
* http://www.bou.or.ug/bouwebsite/opencms/bou/regulation_supervision/supervised_institutions.html {{Wayback|url=http://www.bou.or.ug/bouwebsite/opencms/bou/regulation_supervision/supervised_institutions.html |date=20100707133341 }}
* http://www.thebanker.com/news/fullstory.php/aid/5976/Big_names_reeled_in_by_Ugandan_rebirth.html
* http://www.newvision.co.ug/D/8/220/645499 {{Wayback|url=http://www.newvision.co.ug/D/8/220/645499 |date=20140303033203 }}
* http://www.africanexecutive.com/modules/magazine/articles.php?article=3800&magazine=203 {{Wayback|url=http://www.africanexecutive.com/modules/magazine/articles.php?article=3800&magazine=203 |date=20110707095020 }}
* http://www.bou.or.ug/bouwebsite/export/sites/default/bou/bou-downloads/press_releases/2007/Nov/List_of_Licenced_Financial_Institutions_by_Bank_of_Ugand.pdf {{Wayback|url=http://www.bou.or.ug/bouwebsite/export/sites/default/bou/bou-downloads/press_releases/2007/Nov/List_of_Licenced_Financial_Institutions_by_Bank_of_Ugand.pdf |date=20090320024802 }}
=={{flag|Zambia}}==
===Benki Kuu===
*[[Benki ya Zambia]]
===Benki za maendeleo===
*[[Benki ya Maendeleo ya Zambia]]
===Benki nyingine===
*[[Access Bank]]
*[[BancABC]]
*[[Benki ya China]]
*[[Barclays Bank]]
*[[Cavmont Benki]]
*[[Citibank]]
*[[Ecobank]]
*[[Fedha Benki]]
*[[Benki ya Muungano wa kwanza]]
*[[Benki ya Taifa ya kwanza]]
*[[Indo-Zambia Benki]]
*[[Intermarket ya Benki]]
*[[Benki ya Kimataifa ya Malaysia]]
*[[Investrust Benki]]
*[[Taifa Benki ya Savings na Karadha]]
*[[Stanbic Bank]]
*[[Benki ya Standard Chartered]]
*[[Umoja wa Benki kwa Afrika]]
*[[Zambia National Commercial Bank]]
===Microfinance taasisi===
*[[Bayport Financial Services]]
*[[Blue Financial Services]]
*[[Bomach Fedha]]
*[[Butala Fedha]]
*[[Capital Solutions]]
*[[Elpe Fedha]]
*[[FINCA Zambia]]
*[[Letshego Financial Services]]
*[[Meanwood Finance Corporation]]
*[[Microfin Afrika]]
*[[Mtawila Financial Services]]
*[[Nedfin Limited]]
*[[Royal Microfinance]]
*[[Umoja Fedha]]
Chanzo:
* http://allafrica.com/stories/200904280532.html
* http://allafrica.com/stories/200901200446.html
* http://www.boz.zm {{Wayback|url=http://www.boz.zm/ |date=20100621132055 }}
=={{flag|Zimbabwe}}==
===Benki Kuu===
*[[Reserve Bank of Zimbabwe]]
===Benki za maendeleo===
*[[Benki ya Maendeleo ya Afrika (ADB)]]
===Wafanyabiashara wa benki===
* [[Wafanyabiashara wa kwanza wa Benki]]
* [[Wafanyabiashara Interfin Benki]]
* [[Wafanyabiashara wa Benki Kuu ya Afrika ya Kati]]
* [[Wafanyabiashara wa Benki ya Taifa]]
* [[Wafanyabiashara Trust Bank]]
* [[Universal Wafanyabiashara wa Benki]]
===Benki na taasisi nyingine za kifedha===
*[[Benki ya Karadha na Biashara]]
*[[BancABC]]
*[[Barclays Bank]]
*[[Commercial Bank of Zimbabwe]]
*[[CFX Benki]]
*[[Banking kwanza Corp]]
*[[Mwanzo Investment Bank]]
*[[Ufalme Benki]]
*[[Benki Meridien Kimataifa]]
*[[Metropolitan Benki]]
*[[Société Generale]]
*[[Stanbic Bank]]
*[[Benki ya Standard Chartered]]
*[[TN Benki]]
*[[Zimbabwe Bank Corp]]
Chanzo:
* http://allafrica.com/stories/200904280532.html
* http://www.portalino.it/banks/_zw.htm {{Wayback|url=http://www.portalino.it/banks/_zw.htm |date=20100204100808 }}
* http://allafrica.com/stories/200812310554.html
* http://allafrica.com/stories/200906230879.html
== Angalia pia ==
* [[Benki Kuu]]
* [[Benki ya biashara]]
* [[Benki ya uwekezaji]]
==Marejeo==
{{Reflist}}
[[Category:Orodha za benki]]
[[Jamii:Uchumi wa Afrika]]
[[Jamii: Uchumi]]
p310chm9m9epgsrq8kzz8a37bsg7jjz
Kigezo:Mbegu-jio-Uswidi
10
42357
1579790
909784
2026-07-16T13:13:47Z
Riccardo Riccioni
452
1579790
wikitext
text/x-wiki
{| style="font-size:90%; width: 65%; padding: 3px; margin: 0 auto;" class=toccolours
|-
| [[Picha:Sverige FlaggKarta.svg|30px| ]]
|Makala hii kuhusu maeneo ya [[Uswidi]] bado ni '''mbegu'''. <br> Je unajua kitu kuhusu '''{{FULLPAGENAME}}''' kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? <br />Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? <br />Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa [{{SERVER}}/w/index.php?stub&title={{FULLPAGENAMEE}}&action=edit kuihariri na kuongeza habari]''.
|}[[Jamii:Mbegu za jiografia ya Uswidi<noinclude>| </noinclude>]]<noinclude>
[[Jamii:Vigezo vya Uswidi]]
</noinclude><noinclude>
[[Jamii:Vigezo vya mbegu za jiografia|Uswidi]]
</noinclude>
nmucnufzjgjl1vd9qfkf77m0pwxy31c
Wilaya za Angola
0
42992
1579911
1217117
2026-07-17T04:18:57Z
Milenioscuro
13385
([[c:GR|GR]]) [[File:Angola municipalities.png]] → [[File:Angola Municipios.png]] updated map
1579911
wikitext
text/x-wiki
[[Image:Angola Municipios.png|thumb|Wilaya za Angola.]]
'''Wilaya za [[Angola]]''' zimeorodheshwa zote 162 humu kwa kufuata [[mikoa]] (''províncias'') 18 ya nchi.
Zimegawanywa tena katika [[kata]] (''comunas'') 559.<ref name="acd">{{cite web|url=http://aiangola.com/wp-content/uploads/2016/03/Publica%C3%A7%C3%A3o-Resultados-Definitivos-Censo-Geral-2014_Vers%C3%A3o-22032016_DEFINITIVA-18H17.pdf|format=pdf|title=Resultados Resultados Definitivos do Recenseamento Geral da População e da Habitação de Angola 2014|publisher=Instituto Nacional de Estatística|date=March 2016|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160506013702/http://aiangola.com/wp-content/uploads/2016/03/Publica%C3%A7%C3%A3o-Resultados-Definitivos-Censo-Geral-2014_Vers%C3%A3o-22032016_DEFINITIVA-18H17.pdf|archivedate=2016-05-06}}</ref>
{| class="wikitable"
!style="font-size:95%;" colspan=3|Wilaya za Angola<ref name=angola2014>{{cite web |title=Angola Em Números 2014 |publisher=Instituto Nacional de Estatística |date=2014 |url=http://www.ine.gov.ao/xeo/attachfileu.jsp?look_parentBoui=22131657&att_display=n&att_download=y |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160818182247/http://www.ine.gov.ao/xeo/attachfileu.jsp?look_parentBoui=22131657&att_display=n&att_download=y |archivedate=August 18, 2016 |format=pdf |pages=12-13 }}</ref>
|-
! Mkoa
! Makao makuu
! Wilaya
|-
| [[Mkoa wa Bengo]]
| [[Caxito]]
| 6: [[Ambriz]], [[Bula Atumba]], [[Dande]], [[Dembos|Dembos-Quibaxe]], [[Nambuangongo]], [[Pango Aluquém]]
|-
| [[Mkoa wa Benguela]]
| [[Benguela]]
| 10: [[Balombo]], [[Baía Farta]], [[Benguela]], [[Bocoio]], [[Caimbambo]], [[Catumbela]], [[Chongorói]], [[Cubal]], [[Ganda, Angola|Ganda]], [[Lobito]]
|-
| [[Mkoa wa Bié]]
| [[Kuito]]
| 9: [[Andulo]], [[Camacupa]], [[Catabola]], [[Chinguar]], [[Chitembo]], [[Cuemba]], [[Cunhinga]], [[Kuito]], [[Nharea]]
|-
| [[Mkoa wa Cabinda]]
| [[Cabinda (city)|Cabinda]]
| 4: [[Belize, Angola|Belize]], [[Buco-Zau]], [[Cabinda (city)|Cabinda]], [[Landana|Cacongo]]
|-
| {{nowrap|[[Mkoa wa Cuando Cubango]]}}
| [[Menongue]]
| 9: [[Calai]], [[Cuangar]], [[Cuchi]], [[Cuito Cuanavale]], [[Dirico]], [[Mavinga]], [[Menongue]], [[Nancova]], [[Rivungo]]
|-
| [[Cuanza Kaskazini|Mkoa wa Cuanza Norte]]<br />(Kwanza-Norte)
| [[N'dalatando]]
| 10: [[Ambaca]], [[Banga, Angola|Banga]], [[Bolongongo]], [[Cambambe]], [[Cazengo]], [[Golungo Alto]], [[Gonguembo]], [[Lucala]], [[Quiculungo]], [[Samba Cajú]]
|-
| [[Cuanza Sul|Mkoa wa Cuanza Sul]]<br />(Kwanza-Sul)
| [[Sumbe]]
| 12: [[Amboim]], [[Cassongue]], [[Cela, Angola|Cela]], [[Waku Kungo]], [[Conda]], [[Ebo, Angola|Ebo]], [[Libolo]], [[Mussende]], [[Quibala]], [[Quilenda]], [[Seles, Angola|Seles]], [[Sumbe]]
|-
| [[Mkoa wa Cunene]]
| [[Ondjiva]]
| 6: [[Cahama]], [[Cuanhama]], [[Curoca]], [[Cuvelai]], [[Namacunde]], [[Ombadja]]
|-
| [[Mkoa wa Huambo]]
| [[Huambo]]
| 11: [[Bailundo]], [[Caála]], [[Catchiungo|Katchiungo]], [[Ekunha]], [[Huambo]], [[Londuimbale]], [[Longonjo]], [[Mungo, Angola|Mungo]], [[Tchicala-Tcholoanga]], [[Tchindjenje]], [[Ucuma]]
|-
| [[Mkoa wa Huíla]]
| [[Lubango]]
| 14: [[Caconda]], [[Caluquembe]], [[Chiange]], [[Chibia]], [[Chicomba]], [[Chipindo]], [[Gambos]], [[Humpata]], [[Jamba, Huíla|Jamba]], [[Kuvango]], [[Lubango]], [[Matala, Angola|Matala]], [[Quilengues]], [[Quipungo]]
|-
| [[Mkoa wa Luanda]]
| [[Luanda]]
|7: [[Belas, Luanda, Angola|Belas]], [[Cacuaco]], [[Cazenga]], [[Icolo e Bengo]], [[Luanda Municipality|Luanda]], [[Quicama|Quissama]], [[Viana, Angola|Viana]]
|-
| [[Lunda Norte|Mkoa wa Lunda Norte]]<br />(Lunda-Norte)
| [[Lucapa]]
| 10: [[Cambulo]], [[Capenda-Camulemba]], [[Caungula]], [[Chitato]], [[Cuango, Angola|Cuango]], [[Cuilo]], [[Lóvua]],<ref>{{cite web|url=http://www.cne.ao/noticias.cfm?id=579|title=Domingos Mutaleno faz visita ao município do Lovua|language=pt|date=January 14, 2016|publisher=Comissão Nacional Eleitoral|accessdate=2019-10-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170510115935/http://www.cne.ao/noticias.cfm?id=579|archivedate=2017-05-10}}</ref><ref>{{cite news|url=http://opais.co.ao/lunda-norte-pode-ter-mais-um-municipio/|title=Lunda-Norte pode ter mais um município|publisher=O País|date=January 27, 2015|accessdate=2019-10-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161101142754/http://opais.co.ao/lunda-norte-pode-ter-mais-um-municipio/|archivedate=2016-11-01}}</ref> [[Lubalo]], [[Lucapa]], [[Xá-Muteba]]
|-
| [[Lunda Sul|Mkoa wa Lunda Sul]]<br />(Lunda-Sul)
| [[Saurimo]]
| 4: [[Cacolo]], [[Dala, Angola|Dala]], [[Muconda]], [[Saurimo]]
|-
| [[Mkoa wa Malanje]]<br />(Malange)
| [[Malanje]]
| 14: [[Cacuso]], [[Calandula]], [[Cambundi-Catembo]], [[Cangandala]], [[Caombo]], [[Cunda-dia-Baza|Cunda-dia-baze]], [[Kiwaba Nzoji|Kivaba Nzogi]], [[Luquembo]], [[Malanje]], [[Marimba, Angola|Marimba]], [[Massango]], [[Mucari]], [[Quela, Angola|Quela]], [[Quirima]]
|-
| [[Mkoa wa Moxico]]
| [[Luena, Moxico Province|Luena]]
| 9: [[Alto Zambeze]], [[Camanongue]], [[Cameia]], [[Léua|Leua]], [[Luau, Moxico|Luau]], [[Luena, Moxico Province|Luena]], [[Luacano]], [[Bundas|Lumbala Nguimbo]] (Bundas), [[Luchazes]]
|-
| [[Mkoa wa Namibe]]
| [[Moçâmedes]]
| 5: [[Bibala]], [[Camacuio]], [[Moçâmedes]], [[Tômbua]], [[Virei]]
|-
| [[Mkoa wa Uíge]]
| [[Uíge]]
| 16: [[Ambuila]], [[Bembe, Angola|Bembe]], [[Buengas]], [[Bungo, Angola|Bungo]], [[Cangola]], [[Damba (municipality)|Damba]], [[Mucaba]], [[Negage]], [[Puri, Angola|Puri]], [[Quimbele]], [[Quitexe]], [[Santa Cruz, Angola|Santa Cruz]], [[Sanza Pombo]], [[Songo, Angola|Songo]], [[Uíge]], [[Zombo, Angola|Maquela do Zombo]]
|-
| [[Mkoa wa Zaire]]
| {{nowrap|[[M'Banza Kongo]]}}
| 6: [[Cuimba]], [[M'banza-Kongo|M'Banza Kongo]], [[Noqui]], [[N'Zeto]], [[Soyo]], [[Tomboco]]
|}
==Tazama pia==
* [[Mikoa ya Angola]]
==Tanbihi==
{{reflist}}
{{Africa administrative divisions second level}}
{{Angola topics}}
[[Category:Jiografia ya Angola| ]]
[[Jamii:Ugatuzi nchi kwa nchi|A]]
qdddlknexzdwqdw7dvva5p13oeg5uk2
Sundbyberg
0
48282
1579900
898893
2026-07-17T00:05:22Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1579900
wikitext
text/x-wiki
[[Picha:Sundbybergs torg.jpg|thumb|200px|'' Sundbyberg'']]
[[Picha:Sundbyberg Municipality in Stockholm County.png|thumb|200px|]]
'''Sundbyberg''' ni manispaa nchini [[Uswidi]]. Kuna wakazi 34,529 (mwaka 2005). Mji ulianzishwa - [[1927]].
== Jiografia ==
Eneo lake ni 8.83 [[km²]].
<gallery>
Picha:Sundbyberg commutertrain.jpg| ''Kituo cha subway''
Picha:Lötsjön Sundbyberg.jpg| ''Lötsjön (Ziwa Löt)''
Picha:Betlehemskyrkan Sundbyberg.jpg| ''Kanisa la Betlehemu katika Sundbyberg''
</gallery>
== Viungo vya nje ==
* [http://www.sundbyberg.se www.sundbyberg.se] {{Wayback|url=http://www.sundbyberg.se/ |date=20210328014017 }}
{{Mbegu-jio-Uswidi}}
[[Jamii:Miji ya Uswidi]]
ecm23e3y1lhqayln12mxncwykehtson
Kigezo:Mbegu-jio-Zimbabwe
10
58804
1579792
1576932
2026-07-16T13:19:37Z
Riccardo Riccioni
452
1579792
wikitext
text/x-wiki
{{Asbox
| image = Flag map of Zimbabwe.svg
| pix = 30
| subject = hii kuhusu eneo la [[Zimbabwe]]
| qualifier =
| category =
| tempsort =
| name = Template:Zimbabwe-geo-stub
}}
[[Jamii:Mbegu za jiografia ya Zimbabwe<noinclude>|</noinclude>]]<noinclude>
[[Jamii:vigezo vya Zimbabwe]]
</noinclude><noinclude>
[[Jamii:Vigezo vya mbegu za jiografia|Zimbabwe]]
</noinclude>
ry8b0twm6353k2ue5yjgjimjj7ykpjc
Khanga
0
92628
1579861
1579615
2026-07-16T18:50:31Z
NANJ BHALO
90946
Nimeongeza taarifa zaidi kuhusu kanga kutoka makala ya Wikipedia English
1579861
wikitext
text/x-wiki
[[Picha:African print on cloth.JPG|thumb|Khanga [[Duka|dukani]].]]
'''Khanga''' (au '''kanga''') ni [[vazi]] au [[nguo]] nyepesi pia ndefu ya [[rangi]] ambayo hupendwa kuvaliwa na [[wanawake]], hasa nchi za [[Afrika Mashariki]] na [[Afrika Magharibi]]. Kanga inafanana na [[Kikoi Vazi|kikoi]] ambacho kawaida huvaliwa na [[wanaume]].
Kwa kawaida kanga huwa na [[upana]] wa [[sentimita]] 150 na [[urefu]] wa sentimita 110. Kanga huweza kutumiwa kama vazi rasmi, [[kitambaa]] cha [[Kichwa|kichwani]], [[taulo]], kitambaa cha [[Meza|mezani]] na kwa shughuli mbalimbali kama kubeba [[watoto]] au kubeba mizigo kichwani.
Hutumiwa pia kama [[zawadi]] kwenye [[sherehe]] za kuzaliwa, [[harusi]], sikukuku kama vile Eid n.k.<ref name=":1">{{Rejea kitabu|url=https://www.worldcat.org/oclc/34052769|title=The art of African textiles : technology, tradition, and lurex|last=John.|first=Picton,|date=1995|publisher=Barbican Art Gallery|others=Becker, Rayda., Barbican Art Gallery.|isbn=0853316821|location=London|oclc=34052769}}</ref> Hutolewa pia kwa [[familia]] iliyofiwa na [[ndugu]] yao nchini [[Tanzania]] na hata Kenya.
Mwanzoni kanga ilikuwa ikirembwa kwa vitone vidogo ambavyo vilionekana na [[unyonya|manyonya]] ya [[Ndege (mnyama)|ndege]] aina ya [[kanga]]. Ndiyo sababu ilipewa [[jina]] hili, kwa sasa Kanga inarembeshwa kwa chapa za maua, majani na hata matunda.
Kanga huwa na sehemu tatu: ''pindo'', ''mji'' (sehemu ya kati), na ''ujumbe''. [[Ujumbe]] mara nyingi huwa ni [[kitendawili]] au [[fumbo]].
Ujumbe huo kwenye kanga hutumika kupitisha ujumbe au fumbo kwa mtu, mfano mke kwa mumewe au swahiba kwa swahibae au kwa swahiba/marafiki, ujumbe unaweza kuwa kwa nia ya kumshukuru, kumkanya, kutoa hongera au kwa ajili ya mapenzi.
Hii ni mifano ya ujumbe wa kwenye kanga.
*''Majivuno hayafai''f<ref name="translations">{{cite web |url=http://www.erieartmuseum.org/exhibits/exhibits2008/kanga/documents/Translations.pdf |title=Alphabetical List of Inscriptions and Their Translations: Kanga & Kitenge: Cloth and Culture in East Africa |publisher=[[Erie Art Museum]] |accessdate=18 December 2009 |deadurl=yes |archiveurl=https://www.webcitation.org/69pcPEZ7C?url=http://www.erieartmuseum.org/exhibits/exhibits2008/kanga/documents/Translations.pdf |archivedate=11 August 2012 |df= }}</ref>
*''Mkipendana mambo huwa sawa''
*''Japo sipati tamaa sikati'' <ref name="translations" />
*''Wazazi ni dhahabu kuwatunza ni thawabu'': <ref name="translations" />
*''Sisi sote abiria dereva ni Mungu''<ref name="translations" />
*''Fimbo la mnyonge halina nguvu''<ref>{{cite news |last=Howden |first=Daniel |title=Kangalicious: Let your dress do the talking |url=https://www.independent.co.uk/life-style/fashion/news/kangalicious-let-your-dress-do-the-talking-1820408.html |work=The Independent |date=14 November 2009 |accessdate=14 November 2009 |quote=Anyone wearing a kanga with the proverb Fimbo La Mnyonge Halina Nguvu" (Might is Right) may know something about the darker side of the garment's journey from the coast into the interior.}}</ref>
*''Mwanamke mazingira tunataka, usawa, amani, maendeleo''<ref name="translations" />
*''Naogopa simba na meno yake siogopi mtu kwa maneno yake''<ref name="translations" />.
*''Leo ni siku ya shangwe na vigelegele''
*Subira huvuta kheri.
*Wawili wakipenda adui hana nafasi.
*Hakuna kama mama.
'''Asili'''
Kanga imekuwa vazi la jadi linalovaliwa makhsusi na wanawake katika Pwani ya Afrika Mashariki tangu karne ya 19. <ref>https://www.glcom.com/hassan/kanga_history.html</ref>
'''Merikani'''
Kulingana na baadhi ya vyanzo, kanga zilitokamana na kitambaa cheupe kisichokua na rangi kilichoagiziwa kutoka Marekani. Kitambaa hicho kilijulikana Zanzibar kwa jina la Merikani, nomino ya kiswahili ilotokamana na kivumishi '''''American''' (Mmarekani) ikionesha jina la nchi kilikotokea.''
Ili kukifanya kiwe na muonekano wa kike zaidi, watwana (watumwa wa kike) wakati mwengine wakikipaka rangi nyeusi au buluu iliokolea kwa kutumia rangi ya asili ya zambarau iliopatikana katika maeneo hayo. Merikani ilotiwa rangi hio iliitwa kaniki.
Baada ya utumwa kufungwa rasmi mwaka 1897, kanga zilitumika kama namna za kuwawezesha wanawake kujitambulisha na kuonesha kwamba mvaaji ni mwenye kumiliki mali yake binafsi na mwenye kujitegemea.<ref>ISBN <bdi>9780821413845</bdi></ref>
==Marejeo==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
{{commons category|Kanga}}
*[http://www.glcom.com/hassan/kanga/kanga1.html Picha za kanga]
*[http://www.glcom.com/hassan/kanga.html Ujumbe wa kanga]
{{mbegu-utamaduni}}
[[Jamii:Mavazi]]
[[Jamii:Utamaduni wa Afrika]]
bwr5kf7047an8rcxwekgl0kmakuq5wk
Oscar Romero
0
105671
1579779
1574197
2026-07-16T12:24:14Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1579779
wikitext
text/x-wiki
[[Image:Oscar Romero by puigreixach.jpg|thumb|right|Óscar Romero alivyochorwa na J. Puig Reixach (2013).]]
[[File:BEATIFICACIÓN DE MONSEÑOR OSCAR ARNULFO ROMERO (18010267052).jpg|thumb|right|Ibada ya kumtangaza mwenye heri tarehe 23 Mei 2015 huko [[San Salvador]].]]
'''Óscar Arnulfo Romero y Galdámez''' ([[15 Agosti]] [[1917]]<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=2GOGV41Rc6wC&pg=PA220 | title =The A to Z of Human Rights and Humanitarian Organizations |author1=Edward S. Mihalkanin |author2=Robert F. Gorman |publisher =''[[Scarecrow Press]]'' | isbn =978-0810868748 | page =220 | via =books.google.com | year =2009}}</ref>– [[24 Machi]] [[1980]]<ref name="romereports.com">{{cite web|url=http://www.romereports.com/2015/02/03/the-final-hours-of-monsignor-romero|title=The final hours of Monsignor Romero|publisher=}}</ref><ref name="Gómez2003">{{cite book|author=Mayra Gómez|title=Human Rights in Cuba, El Salvador, and Nicaragua: A Sociological Perspective on Human Rights Abuse|url=https://books.google.com/books?id=dC6CrsZs97UC&pg=PA110|date=2 October 2003|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-0-415-94649-0|page=110|quote=The following day, Archbishop Oscar Romero was shot dead in front of a full congregation as he was delivering mass (AI ...}}</ref><ref name="Settimba2009">{{cite book|author=Henry Settimba|title=Testing Times: Globalisation and Investing Theology in East Africa|url=https://books.google.com/books?id=W1sWc4hERKsC&pg=PA223|date=1 March 2009|publisher=AuthorHouse|isbn=978-1-4678-9899-7|page=223}}</ref>) alikuwa [[askofu mkuu]] wa [[Kanisa Katoliki]] huko [[San Salvador]], nchini [[El Salvador]] kuanzia tarehe [[21 Juni]] [[1970]] hadi [[kifodini]] chake<ref name="auto">{{cite web|url=http://www.opusdei.us/en-us/article/oscar-romero-and-st-josemaria/|title=Oscar Romero and St. Josemaria|publisher=}}</ref>.
Alipinga [[serikali]] kuhusu [[ufukara]] wa [[umati]], [[dhuluma]], [[mauaji]] na [[unyanyasaji]] katika [[jamii]]<ref>{{cite web|url=http://www.catholicnewsagency.com/news/archbishop-romero-had-no-interest-in-liberation-theology-says-secretary-79788/|title=Archbishop Romero had no interest in liberation theology, says secretary|publisher=|accessdate=2018-10-14|archive-date=2019-10-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20191005130716/https://www.catholicnewsagency.com/news/archbishop-romero-had-no-interest-in-liberation-theology-says-secretary-79788|url-status=dead}}</ref>.
Baada ya vitisho mbalimbali, Romero aliuawa wakati anapoadhimisha [[Misa]] <ref>https://www.santiebeati.it/dettaglio/91656</ref>. Ingawa hakuna aliyehukumiwa kwa kumuua, kamati ya Umoja wa Mataifa imethibitisha kwamba aliuawa kwa agizo la [[mwanasiasa]] wa [[mrengo wa kulia]] [[Roberto D'Aubuisson]]<ref> Revelations of the D'Aubuisson plot came to light in 1984 when US ambassador Robert White testified before the [[United States Congress]] that "there was sufficient evidence" to convict D'Aubuisson of planning and ordering Archbishop Romero's assassination. {{cite news
| last = Nordland
| first = Rod
| title = How 2 rose to vie for El Salvador's presidency
| newspaper = Philadelphia Inquirer
| publication-place = Philadelphia, PA
| date = March 23, 1984
| page = A1
}}</ref><ref>{{cite book|last1=Brockett|first1=Charles D.|title=Political Movements and Violence in Central America|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521600552|url=https://books.google.com/books?id=a1_PgauRgLwC&pg=PA240|accessdate=19 October 2016|language=en}}</ref>. Hatimaye mnamo Oktoba 2018 [[mahakama]] imeagiza mhusika mmojawapo akamatwe ingawa haijulikani yuko wapi, isipokuwa kwamba ameshahama El Salvador.
Kwa heshima yake, [[mwaka]] [[2010]], [[Mkutano Mkuu wa UM]] ulitangaza tarehe 24 Machi kuwa "Siku ya Kimataifa ya Haki za Kujua Ukweli kuhusu Uvunjaji wa Haki za Binadamu na ya Hadhi ya Wahanga" (International Day for the Right to the Truth Concerning Gross Human Rights Violations and for the Dignity of Victims)<ref>In 2008, Europe-based magazine A Different View included Romero among its 15 Champions of World Democracy.</ref>.
[[Papa Fransisko]] alimtangaza [[mwenye heri]] [[tarehe]] [[23 Mei]] [[2015]]<ref>{{cite web|url=http://en.radiovaticana.va/news/2015/05/23/pope_francis_letter_for_the_beatification_of_%C3%B3scar_romero/1146203|title=Pope Francis sends letter for the beatification of Óscar Romero|publisher=}}</ref> na [[mtakatifu]] tarehe [[14 Oktoba]] [[2018]].
Anaheshimiwa na [[Wakristo]] kadhaa wa [[madhehebu]] mengine<ref>Outside of Catholicism, Romero is honored by other Christian denominations including Church of England and Anglican Communion through the Calendar in Common Worship, as well as in at least one Lutheran liturgical calendar. Archbishop Romero is also one of the ten 20th-century martyrs depicted in statues above the Great West Door of Westminster Abbey in London.</ref> pia kama [[mfiadini]]<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=P2XVHycXikcC&pg=PA181 | title =A Shot in the Cathedral | author =Mario Bencastro | author2 =''[[Arte Público Press]]'' | isbn =978-1558851641 | page =182 | publisher =books.google.com | year =1996}}</ref>.
[[Sikukuu]] yake huadhimishwa tarehe ya [[kifodini]] chake<ref>[[Martyrologium Romanum]]</ref>.
==Tazama pia==
* [[Watakatifu wa Agano la Kale]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu wa Afrika]]
* [[Orodha ya Watakatifu Mabradha wa Shule za Kikristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waaugustino]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabazili]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabenedikto]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wadominiko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wafransisko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wajesuiti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakarmeli]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakolumbani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wamersedari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waoratori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapasionisti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapremontree]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waredentori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wasalesiani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waskolopi]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wateatini]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watrinitari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watumishi wa Maria]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wavinsenti]]
==Tanbihi==
{{Reflist|30em}}
==Marejeo ya Kiswahili==
* Pd. Leandry Kimario, [[Wakapuchini|O.F.M.Cap.]] - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 87-88
==Viungo vya nje==
{{wikiquote}}
{{Commons category|Óscar Arnulfo Romero}}
*[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bromeroy.html]
*[http://beatificacionromero.org/] {{Wayback|url=http://beatificacionromero.org/ |date=20150518083627 }} the official website for Archbishop Romero's cause for beatification (scheduled for May 23, 2015)]
*[http://www.romerotrust.org.uk/ the Romero Trust]
*[http://www.ctu.edu/romero ctu.edu] {{Wayback|url=http://www.ctu.edu/romero |date=20170923180653 }}, the [[Chicago]] area-based [[Catholic Theological Union]]'s (CTU) Romero Scholars Program
*[http://www.usccb.org/prayer-and-worship/prayers-and-devotions/prayers/archbishop_romero_prayer.cfm the United States Conference of Catholic Bishops (USCCB) prayer], composed by Bishop [[Kenneth Untener]] of the [[Roman Catholic Diocese of Saginaw]], for use in a 1979 homily by Detroit's Cardinal [[John Dearden]] for departed priests, but allegedly attributed to (but never spoken by) Archbishop Romero; can be used as a prayer for his cause or to him
*[https://www.youtube.com/channel/UCN9x6QyTcEodMWe92JDrr0g the official YouTube channel for his beatification]
*[https://www.youtube.com/watch?v=9e-PShfaERw a YouTube video called "The Last Journey of Oscar Romero"]
*[http://polycarpi.blogspot.com/ SUPER MARTYRIO], a blog "about the martyrdom" (of Romero)
*[https://web.archive.org/web/20090923015917/http://www.ploughbooks.co.uk/english/the-violence-of-love.html Collection of Romero's homilies and meditations]
*[http://www.creighton.edu/CollaborativeMinistry/romero.html Remembering Archbishop Oscar Romero] {{Wayback|url=http://www.creighton.edu/CollaborativeMinistry/romero.html |date=20090102071625 }} (several contemporary and memorial articles)
*[http://www.osb.org/pab/newsletterW00.html#romero Article on Romero] {{Wayback|url=http://www.osb.org/pab/newsletterW00.html#romero |date=20161024021353 }}, contains picture of Lentz icon
*[http://www.gwu.edu/~nsarchiv/NSAEBB/NSAEBB339/index.htm "Learn from History", 31st Anniversary of the Assassination of Archbishop Oscar Romero], [[The National Security Archive]]
*[https://web.archive.org/web/20090215012939/http://www.cja.org/cases/romero.shtml Romero] A description of the pursuit of justice for Óscar Romero
*[http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/8580840.stm El Salvador Marks Archbishop Oscar Romero's Murder] by ''[[BBC News]]''
*[http://www.elfaro.net/es/201003/noticias/1416/ How we killed Archbishop Romero] Interviews with Captain Álvaro Rafael Saravia and others
*[http://salvamento.org/2010/03/25/comandos-hace-30-anos-romero-2/ Witnessing massacre of Romero's funeral] {{Wayback|url=http://salvamento.org/2010/03/25/comandos-hace-30-anos-romero-2/ |date=20110727232625 }} Video footage and pictures of the massacre in front of the Cathedral.
*[https://web.archive.org/web/20130119042350/http://fundacionmonsenorromero.org.sv/ Fundación Monseñor Romero] Monsignor Romero Foundation website.
*[http://westminster-abbey.org/our-history/people/oscar-romero Westminster Abbey: Óscar Romero]
*[http://www.romerotrust.org.uk/documents/books/Ashepherdsdiary.pdf Archbishop Oscar Romero: A Shepherd's Diary] {{Wayback|url=http://www.romerotrust.org.uk/documents/books/Ashepherdsdiary.pdf |date=20181009175613 }} Archbishop Romero's diary in English. It covers the time between March 31, 1978, and March 20, 1980. "Romero's awareness of the historic importance of what was happening in the Church of San Salvador impelled him to maintain this other and more personal record of his pastoral activities."
{{mbegu-Mkristo}}
{{DEFAULTSORT:Romero, Oscar}}
[[Category:Waliozaliwa 1917]]
[[Category:Waliofariki 1980]]
[[Category:Maaskofu Wakatoliki]]
[[Category:Wanaharakati wa El Salvador]]
[[Category:Wafiadini Wakristo]]
[[Category:Watakatifu wa El Salvador]]
6x0dp77anjaibw01obpfdaiss86uoqk
Soweto
0
117300
1579898
1506654
2026-07-16T23:31:53Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1579898
wikitext
text/x-wiki
[[Picha:Soweto-003.jpg|thumb|Soweto.]]
[[Picha:Soweto township.jpg|thumb|[[Mtaa wa vibanda]] katika Soweto.]]
[[Picha:Mandela House, Soweto.JPG|thumb|Nyumba alipokaa [[Nelson Mandela]] [[1946]] - [[1962]] pale Soweto, Vilakazi Street.]]
'''Soweto''' ni sehemu ya [[jiji]] la [[Johannesburg]], [[Afrika Kusini]].
[[Jina]] hilo ni [[kifupi]] cha '''Southwestern townships''' yaani "[[mapambizo]] ya [[kusini]]-[[magharibi]]". Hayo yalianzishwa wakati wa [[apartheid]] kama makazi ya [[Waafrika]] pekee, na kwa hiyo yalitazamwa kuwa "mapambizo meusi" ya Johannesburg.
Kati ya miaka [[1983]] na [[2002]] Soweto ilikuwa [[manisipaa]] ya pekee, baadaye imekuwa tena sehemu ya jiji la Johannesburg.
Wakati wa [[sensa]] ya [[mwaka]] [[2008]] [[idadi]] ya wakazi ilikuwa [[milioni]] 1.3 <ref>{{cite web|url=http://population.mongabay.com/population/south-africa/953781/soweto|title=Population of Soweto, South Africa|website=Mongabay.com|accessdate=2019-09-17|archivedate=2016-03-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304001347/http://population.mongabay.com/population/south-africa/953781/soweto}}</ref> na hii inalingana na [[theluthi]] [[moja]] ya wakazi wote wa jiji hilo.
Ndani ya Soweto kuna vitongoji mbalimbali, idadi inatajwa mara kuwa 29<ref>[http://www.saweb.co.za/townships/township/gauteng/soweto.html Soweto] {{Wayback|url=http://www.saweb.co.za/townships/township/gauteng/soweto.html |date=20090630123341 }}, tovuti ya saweb.co.za, iliangaliwa Septemba 2019</ref>, mara 34<ref>{{cite web|url=http://upetd.up.ac.za/thesis/available/etd-08262004-130507/unrestricted/02chapter2.pdf|title=Background to the study area: Soweto|year=2004|publisher=[[University of Pretoria]]|accessdate=2009-11-16|archive-date=2005-12-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20051217140949/http://upetd.up.ac.za/thesis/available/etd-08262004-130507/unrestricted/02chapter2.pdf|url-status=dead}}</ref>. Kati yake, vingine ni maeneo maskini sana, hata mitaa ya vibanda; vingine vina [[nyumba]] nzuri.
Soweto ilikuwa [[kitovu]] cha upinzani wa [[wanafunzi]] dhidi ya apartheid kwenye mwaka [[1976]].
==Tanbihi==
<references/>
==Kujisomea==
* {{cite book|author1=Philip Bonner |author2=Lauren Segal |lastauthoramp=yes |title=Soweto: A History|url=https://archive.org/details/sowetohistory0000bonn |publisher=Maskew Miller Longman|location=South Africa|year=1998|isbn=0-636-03033-4}}
* {{cite book|author1=Dumesani Ntshangase |author2=Gandhi Malungane |author3=Steve Lebelo |author4=Elsabe Brink |author5=Sue Krige |title=Soweto, 16 June 1976|publisher=Kwela Books |location=South Africa|year=2001|isbn=978-0-7957-0132-0}}
* {{cite book|last=Glaser |first=Clive|title= Bo Tsotsi – The Youth Gangs of Soweto|publisher=James Currey |location=United Kingdom|year=2000|isbn=978-0-85255-640-5}}
* {{cite book|last=Grinker |first=David|title= Inside Soweto: Memoir of an Official 1960s-1980s|publisher=Eastern Enterprises |location=Johannesburg|year=2014|isbn=978-1-29186-599-8}}
* Harrison, Philip, and Kirsten Harrison (2014) “Soweto: A Study in Socio-Spatial Differentiation.” In Philip Harrison, Graeme Gotz, Alison Todes, and Chris Wray (eds) ''Changing Space, Changing City: Johannesburg after Apartheid'', Johannesburg: Wits University Press, pp 293–318. https://doi.org/10.18772/22014107656.19
*{{cite book|last=Holland |first=Heidi|title=Born in Soweto – Inside the Heart of South Africa|url=https://archive.org/details/borninsowetoinsi0000holl |publisher=Penguin|year=1995|isbn=978-0-14-024446-5}}
* {{cite book|last=Hopkins|first=Pat|title=The Rocky Rioter Teargas Show|url=https://archive.org/details/rockyriotertearg0000hopk|publisher=Zebra|location=Cape Town|year=1999|isbn=1-86872-342-9}}
* {{cite book|author1=Stephen Laufer |author2=Matada Tsedu |title=Soweto – A South African Legend|publisher=Arnoldsche |location=Germany|year=2007|isbn=978-3-89790-013-4}}
* {{cite book|last=Tessendorf|title=Along the Road to Soweto: A Racial History of South Africa|publisher=Atheneum|year=1989|isbn=0-689-31401-9|url-access=registration|url=https://archive.org/details/alongroadtosowet00tess}}
* French, Kevin John, James Mpanza and the Sofasonke Party in the development of local politic in Soweto, unpublished M.A. dissertation, University of the Witwatersrand, Johannesburg, 1983.
==Viungo vya Nje==
{{Commons category}}
* [https://web.archive.org/web/20080820073513/http://www.sowetouprisings.com/ Soweto uprisings.com], an extensive map mashup with info on the events on 16
* [http://southafrica.usembassy.gov/uploads/k2/Bo/k2BoZZjDXZEJ04WRk1D-Gg/news_obama5.jpg Senator for Illinois, Barack Obama, at the Hector Pieterson Museum in August 2006] {{Wayback|url=http://southafrica.usembassy.gov/uploads/k2/Bo/k2BoZZjDXZEJ04WRk1D-Gg/news_obama5.jpg |date=20100527093715 }}
* [http://audio.theguardian.tv/sys-audio/Guardian/audio/2006/06/13/antoinette.mp3 Guardian Unlimited audio recording of Antoinette Sithole on the Soweto uprising] {{Wayback|url=http://audio.theguardian.tv/sys-audio/Guardian/audio/2006/06/13/antoinette.mp3 |date=20110811162325 }}
* [https://archive.org/details/linktv_soweto20070321 Soweto Uprising (2007) at the [[Internet Archive]]]
* [http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/june/16/newsid_2514000/2514467.stm BBC video of the Soweto uprisings]
{{Mbegu-jio-AfrikaKusini}}
[[jamii:Johannesburg]]
06u9xbabq46hz7kzr6677od289p2em4
Rafiki (filamu ya 2018)
0
121926
1579842
1579217
2026-07-16T15:59:59Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1579842
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable"
! colspan="2" |<big>Rafiki</big>
|-
|'''Imeongozwa na'''
|Wanuri Kahiu<ref>{{Rejea tovuti|title=Kenyan Director Wanuri Kahiu Is Fun, Fierce, Frivolous and Timely|url=https://www.hollywoodreporter.com/features/kenyan-director-wanuri-kahiu-is-fun-fierce-frivolous-timely-1145485|work=The Hollywood Reporter|accessdate=2020-03-05|language=en}}</ref>
|-
|'''Imetayarishwa na'''
|Steven Markovitz
|-
|'''Wasanii'''
|Wanuri Kahiu
Jena Cato Bass
|-
|'''Nyota'''
|[https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki Samantha Mugatsia] {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }}
[https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki Sheila Munyiva]{{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653
|-
|'''Sinematografi'''
|Christopher Wessels
|-
|'''Imehaririwa na'''
|Isabelle Dedieu
|-
|'''Imetolewa tar.'''
|9 May 2018 ([[Cannes]])
23 September 2018 (Kenya)
|-
|'''Ina muda wa dakika'''
|82
|-
|'''Nchi'''
|Kenya
|-
|'''Lugha'''
|Kiingereza
Kiswahili
|-
|'''Mauzo ya Ofisi'''
|$176,513<ref>{{Rejea tovuti|title=Rafiki (2018) - Financial Information|url=https://www.the-numbers.com/movie/Rafiki-(Kenya)-(2018)|work=The Numbers|accessdate=2020-03-05|archive-date=2024-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20240203144814/https://www.the-numbers.com/movie/Rafiki-(Kenya)-(2018)|url-status=dead}}</ref>
|}
[[Picha:Wanuri Kahiu at the 2025 Sundance Film Festival (cropped).jpg|thumb|162x162px]]
'''Rafiki'''<ref>{{Rejea tovuti|title=RAFIKI|url=http://www.festival-cannes.com/en/festival/films/rafiki|work=Festival de Cannes 2019|accessdate=2020-03-05|language=en}}</ref> ni [[filamu]] kutoka nchi ya [[Kenya]] iliyotengenezwa katika [[mwaka]] [[2018]]. Filamu imeongozwa na [http://www.wanurikahiu.com/bio Wanuri Kahiu] ambaye ni Mkenya. Yeye aliandika “Rafiki” na Jenna Bass, [[meneja]] wa cinema kutoka [[Afrika ya Kusini]].
== Hadithi ==
“Rafiki” inahusu wanawake wawili, Kena na Ziki, ambao walianza kupendana. Kena alitoka jiji la Nairobi na alikaa katika nyumba ya mama yake, lakini husaidia katika duka la baba yake. Baba ya Kena alifanya kampeni katika uchaguzi wa serekali ya mtaa. Wakati wa kufanya kazi, Kena alianza kuonyesha mapenzi na Ziki, mwanamke wa mtaa. Lakini, Ziki ni binti la Peter Okemi, mshindani wa baba ya Kena katika uchaguzi wa serekali ya mtaa. Hata hevyo, Ziki na Kena waliendelea mchezo wa datsi nyingi na walikuwa karibukaribu sana. Lakini hawaweza kuonyesha uhusiano wao kwa sababu usenge ni haramu katika nchi ya Kenya.
Marafiki wa Ziki walikasirika kwa sababu yeye hutumia wakati mwingi na Kena kwa hivyo walimpiga Kena. Kisha, Ziki alisaidia kupona Kena katika nyumba ya Ziki lakini mama ya Ziki aliona, wakati alienda chumbani, wakibusu. Walijaribu kukimbia lakini kundi la watu wenye waliwapata. Wamekamatwa, kisha wazazi wao walikuja kuwachukua. Baddaye, wazazi wa Ziki wanampeleka jiji la London na wazazi wa Kena walificha hali hiyo yote. Mwisho wa filamu, miaka kadhaa baadaye, Ziki alirudi mtaa na alikutana na Kena tena. Kena alimaliza shule wakaanza tena uhusiano wao.
== Washiriki ==
• Samantha Mugatsia ni Kena<ref>{{Rejea tovuti|title=What I Learnt from My Lesbian Role in "Rafiki"- Samantha Mugatsia|url=https://www.eelive.ng/what-i-learnt-from-my-lesbian-role-in-rafiki-samantha-mugatsia/|work=Eelive|date=2019-03-13|accessdate=2020-03-05|language=en-US}}</ref>
• Sheila Munyiva ni Ziki
• Neville Misati ni Blacksta
• Nini Wacera ni Mercy
• Jimmy Gathu ni John Mwaura
• Charlie Karumi ni Waireri
• Muthoni Gathecha ni Mama Atim
• Dennis Musyoka ni Peter Okemi
• Patricia Amira ni Rose Okemi
• Nice Githinji ni Nduta
• Patricia Kihoro ni Josephine
• Mellen Aura ni Elizabeth
== Mapokezi ==
Wakati filamu "Rafiki" ilitolewa watu hawakuruhusiwa kuitazama katika nchi ya Kenya kwa sababu Bodi ya Uainishaji Filamu Nchini Kenya (KFCB) walipiga marufuku filamu<ref>{{Citation|title=Lesbian film banned ahead of Cannes debut|date=2018-04-27|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-43922780|work=BBC News|language=en-GB|access-date=2020-03-05}}</ref>. KFCB walisema ni marufuku kwa sababu ya mada yake ya [[ushoga]] na dhamira ya wazi ya kukuza [[usagaji]] nchini Kenya kinyume na [[sheria]]. Bodi waliomba Wanuri Kahiu abadilishe mwisho wa filamu usiwe tumaini lakini Kahiu alisema hapana. Kwa hiyo, KFCB walionya watu kwamba wakinunua filamu wanaweza kuenda jela. Wapigania haki za ushoga wa kimataifa walikasirika.<ref>{{Rejea tovuti|title=Ban of Kenyan film over lesbianism criticised|url=https://www.nation.co.ke/news/Ban-of-Kenyan-film-over-lesbianism-criticised/1056-4535138-iuvqlo/index.html|work=Daily Nation|accessdate=2020-03-05|language=en}}</ref> Kisha, Wanuri Kahiu alidai [[serikali]] ya Kenya kwa sababu alitaka kuingia Tuzo la Chuo (Academy Award) cha Filamu Bora ya Lugha ya Kigeni kwa mwaka tisini na moja za maadhimisho<ref>{{Rejea tovuti|title=Govt Sued for Preventing Kenyan Movie From Winning Oscars|url=https://www.kenyans.co.ke/news/33039-government-sued-preventing-kenyan-movie-winning-oscars|work=Kenyans.co.ke|accessdate=2020-03-05|language=EN|author=Mumbi Mutuko on 11 September 2018-6:45 pm}}</ref>.
Mnamo [[21 Septemba]] 2018, [[Mahakama Kuu]] ya Wakenya iliondoa marufuku ya filamu kwa siku saba<ref>{{Rejea tovuti|title=High Court lifts ban on lesbian movie, dismisses moral police Ezekiel Mutua|url=https://www.tuko.co.ke/286608-high-court-lifts-ban-controversial-lesbian-movie-dismisses-moral-police-ezekiel-mutua.html|work=Tuko.co.ke - Kenya news.|date=2018-09-21|accessdate=2020-03-05|language=en|author=Tuko.co.ke}}</ref>.<ref>{{Rejea tovuti|title=High court lifts ban on lesbian themed movie 'Rafiki'|url=https://www.the-star.co.ke/news/2018-09-21-high-court-lifts-ban-on-lesbian-themed-movie-rafiki/|work=The Star|accessdate=2020-03-05|language=en-KE}}</ref> Baada ya marufuku kutolewa, “Rafiki” iliuzwa kabisa kutoka sinema katika jiji la Nairobi<ref>{{Rejea tovuti|title=Lesbian film Rafiki sells out after Kenyan court lifts ban|url=https://www.smh.com.au/entertainment/movies/lesbian-film-rafiki-sells-out-after-kenyan-court-lifts-ban-20180924-p505k2.html|work=The Sydney Morning Herald|date=2018-09-23|accessdate=2020-03-05|language=en|author=Cecilie Kallestrup}}</ref>. Lakini, hata hivyo, “Rafiki” haikuenda Tuzo la Chuo.
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
*https://www.the-numbers.com/movie/Rafiki-(Kenya)-(2018)#tab=summary {{Wayback|url=https://www.the-numbers.com/movie/Rafiki-(Kenya)-(2018)#tab=summary |date=20240203144814 }}
*https://twitter.com/InfoKfcb/status/989837096251781120
*https://www.nation.co.ke/news/Ban-of-Kenyan-film-over-lesbianism-criticised/1056-4535138-iuvqlo/index.html
*https://www.bbc.com/news/world-africa-43922780
*https://www.festival-cannes.com/en/festival/films/rafiki
*https://www.kenyans.co.ke/news/33039-government-sued-preventing-kenyan-movie-winning-oscars
*https://www.the-star.co.ke/news/2018-09-21-high-court-lifts-ban-on-lesbian-themed-movie-rafiki/
*https://www.tuko.co.ke/286608-high-court-lifts-ban-controversial-lesbian-movie-dismisses-moral-police-ezekiel-mutua.html#286608
*https://www.smh.com.au/entertainment/movies/lesbian-film-rafiki-sells-out-after-kenyan-court-lifts-ban-20180924-p505k2.html
*https://www.hollywoodreporter.com/features/kenyan-director-wanuri-kahiu-is-fun-fierce-frivolous-timely-1145485
*https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki {{Wayback|url=https://i-d.vice.com/en_uk/article/zm8eaj/meet-the-stars-of-kenyas-banned-lesbian-drama-rafiki |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }} |date=20201028033653 }}
*https://www.eelive.ng/what-i-learnt-from-my-lesbian-role-in-rafiki-samantha-mugatsia/
{{mbegu-filamu}}
[[Jamii:Filamu za Kenya]]
[[Jamii:filamu za 2018]]
k4ry4lusoy1eokhhtvvuuuduotx8cz6
Moyo Safi wa Maria
0
126974
1579781
1579701
2026-07-16T12:53:16Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced.
1579781
wikitext
text/x-wiki
[[File:Immaculate_Heart_of_Mary.svg|thumb|Logo ya Moyo Safi.]]
'''Moyo Safi wa Maria''' ni namna [[Wakatoliki]] wanavyomheshimu [[Bikira Maria]] kwa [[maisha ya Kiroho|maisha yake ya Kiroho]] kama yanavyodokezwa na [[Luka]] katika [[Injili]] yake. Humo alisisitiza [[tabia]] ya [[Mama]] wa [[Yesu]] ya kuweka na kutafakari [[moyo|moyoni]] mwake yote yaliyomhusu [[Mwana|Mwanae]].<ref name=mauriello>{{Rejea tovuti |url=http://campus.udayton.edu/mary/meditations/DevImacc.html |title=Mauriello, Rev. Matthew R., "Devotion to the Immaculate Heart of Mary", University of Dayton |access-date=29 June 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130703075248/http://campus.udayton.edu/mary/meditations/DevImacc.html |archive-date=3 July 2013 |url-status=dead |accessdate=2020-06-19 |archivedate=2013-07-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130703075248/http://campus.udayton.edu/mary/meditations/DevImacc.html }}</ref><ref name=bainvel>[http://www.newadvent.org/cathen/07168a.htm Bainvel, Jean. "Devotion to the Immaculate Heart of Mary". ''The Catholic Encyclopedia''. Vol. 7. New York: Robert Appleton Company, 1910. 20 December 2012]</ref>
Kwa kawaida moyo wake unachorwa umechomwa kwa [[panga]] [[Saba (namba)|saba]] au una vidonda saba kulingana na [[mateso]] yaliyompata kwa ajili ya Yesu.
[[Heshima]] kwa moyo wa Maria inaendana na [[ibada]] kwa [[Moyo Mtakatifu wa Yesu]]<ref name=cna>{{Rejea tovuti |url=http://www.catholicnewsagency.com/resources/mary/popular-marian-devotions/the-immaculate-heart-of-mary/ |title="The Immaculate Heart of Mary", Catholic News Agency |accessdate=2020-06-19 |archive-date=2020-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200713020838/https://www.catholicnewsagency.com/resources/mary/popular-marian-devotions/the-immaculate-heart-of-mary |url-status=dead }}</ref>.
Kati ya [[watakatifu]] waliowahi kuwa na heshima hiyo kuna [[Anselm wa Canterbury]], [[Bernardo wa Clairvaux]], [[Matilda wa Ringelheim]], [[Gertrudi wa Thuringia]] na [[Brigita wa Uswidi]].<ref name=Roten>[https://udayton.edu/imri/mary/h/heart-of-mary.php Roten, Johan G. "The Heart of Mary", Marian Library, University of Dayton, June 4, 2013]</ref>
Baadaye [[Yohane Eudes]] (alifariki [[1681]]) alieneza heshima hiyo na kufanya iwe na adhimisho katika [[kalenda]] ya [[liturujia]], kwanza huko [[Autun]] [[mwaka]] [[1648]] halafu katika [[Dayosisi|majimbo]] mengine ya [[Ufaransa]]. Pia alianzisha mashirika mbalimbali kwa ajili hiyo na kutoa [[kitabu]] kikubwa ''Coeur Admirable'' (''Moyo wa Ajabu'', 1681).<ref>{{Rejea tovuti |url=http://www.ewtn.com/library/CHRIST/dev2hear.txt |title=EWTN on the Hearts of Jesus and Mary |accessdate=2020-06-19 |archivedate=2010-05-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100512165153/http://www.ewtn.com/library/CHRIST/dev2hear.txt }}</ref><ref>''Life of the Venerable John Eudes'' by Charles De Montzey, Cousens Press 2008, ISBN 1-4097-0537-4 page 215</ref>
Hatimaye, mwaka [[1805]] [[Papa Pius VII]] aliruhusu [[sikukuu]] ya namna hiyo.<ref>''Saints and feasts of the liturgical year'' by Joseph N. Tylenda 2003 ISBN 0-87840-399-X page 118</ref>
== Tanbihi ==
{{reflist}}
== Viungo vya nje ==
{{Commons category-inline|Immaculate Heart of Mary}}
* [http://www.sticna.com/consecration_to_the_Hearts_of_Jesus_and_Mary.html Consecration to the Hearts of Jesus and Mary]
* [http://www.thegoldenprayer.org/rosary.html First Saturdays Rosary] {{Wayback|url=http://www.thegoldenprayer.org/rosary.html |date=20200620075250 }}
* [https://www.piercedhearts.org/hearts_jesus_mary/apparitions/fatima/MemoriasI_en.pdf "''Fátima in Sister Lúcia's own words''"] – Free online version of the memoir book written by Sister Lucia, O.C.D.
* [https://fatima.org/wp-content/uploads/2017/03/The-True-Story-of-Fatima.pdf "The True Story of Fatima"] – Free online version of the book written by Father John de Marchi, I.M.C.
{{Bikira Maria}}
{{mbegu-Ukristo}}
[[Category:Bikira Maria]]
nhfe8fxq4cq85um1dblib1n1c85b3uq
Ronika Tandi
0
133735
1579853
1524608
2026-07-16T18:16:29Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1579853
wikitext
text/x-wiki
[[Picha:Skulptur-Ronika-Tandi.jpg|thumb|right|200px|Kazi ya Sanaa ya Ronika Tandi]]
'''Ronika Tandi''' (alizaliwa
Kariba,nchini [[Zimbabwe]], mnamo mwaka [[1975]]) ni [[msanii]] na [[mchongaji]] wa [[sanamu]] wa Zimbabwe.
Awali alijulikana kwa jina la uchongaji [[mawe]]na mara nyingi zenye kufurahisha, sura isiyo naksishiwa ambayo huwa kama jiwe halisia.<ref name=":0">{{Rejea habari|last=Makoni|first=Jane|date=2012-05-01|title=Stone carving centre gives work to deaf children|work=The Zimbabwean|url=http://www.thezimbabwean.co.uk/entertainment/art-and-literature/58003/stone-carving-centre-gives-work.html|url-status=live|access-date=|archive-url=https://web.archive.org/web/20120731234742/http://www.thezimbabwean.co.uk/entertainment/art-and-literature/58003/stone-carving-centre-gives-work.html|archive-date=2012-07-31|accessdate=2021-03-20|archivedate=2012-10-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121007181607/http://www.thezimbabwean.co.uk/entertainment/art-and-literature/58003/stone-carving-centre-gives-work.html}}</ref><ref name=":1">{{Rejea tovuti|last=Zimoyo|first=Tafadzwa|date=2018-10-22|title=Sculptor takes four-years of meditation|url=https://www.herald.co.zw/sculptor-takes-four-years-of-meditation/|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-04|website=The Herald|language=en-GB}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|last=|first=|date=2020-05-25|title=Aus Afrika nach Hembach|url=https://www.nordbayern.de/region/schwabach/aus-afrika-nach-hembach-1.782824|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-04|website=Nord Bayern|language=de}}</ref><ref name=":2">{{Rejea tovuti|last=Lozina|first=Kristian|date=2016-08-09|title=Kulturbotschafter aus Simbabwe in Hohenroth|url=https://www.mainpost.de/regional/main-spessart/kulturbotschafter-aus-simbabwe-in-hohenroth-art-9316761|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-04|website=Main Post|language=de}}</ref>
''Tandi'' alizaliwa pembezoni mwaziwa Kariba, mnamo mwaka [[1975]].<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":3">{{Rejea tovuti|last=|first=|date=June 2011|title=Ausstellung AFRIKA vom 9. Juni bis 31. Juli in der Foyer-Galerie|url=https://www.rednitzhembach.de/index.php?id=324?&id=324&type=98&publish%5Bid%5D=216100&publish%5Bstart%5D=|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-04|website=Gemeinde Rednitzhembach|language=de}}</ref> Ndugu zake wengi wa kuzaliwa ni wasanii wa sanaa za uchongaji wa mawe.<ref name=":0" />
Alisoma kwenye ''National Gallery'' huko Zimbabwe karakana la ''BAT'' mnamo mwaka [[2007]].<ref name=":1" /><ref>{{Rejea habari|last=|first=|date=2007-11-28|title=Zimbabwe: Economic Woes a Passing Phase|work=The Herald|url=https://allafrica.com/stories/200711280064.html|url-status=live|access-date=2021-02-04}}</ref> Mchongaji mwenzake ''Eddie Masaya'' alikuwa muhamasishaji wa kwanza muhimu katika kazi yake.<ref name=":3" /><ref>{{Rejea tovuti|last=Monda|first=Tony|date=2015-09-17|title=Gender from an African perspective in stone sculpture|url=https://www.thepatriot.co.zw/old_posts/gender-from-an-african-perspective-in-stone-sculpture/|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-04|website=The Patriot|language=en-US|accessdate=2021-03-20|archivedate=2021-10-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211021150222/https://www.thepatriot.co.zw/old_posts/gender-from-an-african-perspective-in-stone-sculpture/}}</ref>
Mnamo mwaka [[2006]], Kazi ya ''Tandi'' ilionyeshwa kwenye bustani ya ubalozi wa [[Ujerumani]] katika mji wa [[Harare]].<ref name=":3" />Aligawanya muda wake kati ya Zimbabwe najerumani, ambapo aliendesha sanaa ndogo ya ''Zim Afrika Gallery''.<ref name=":1" /><ref>{{Rejea tovuti|last=|first=|date=2016-04-29|title=Alpirsbach: Der Stein wird zum Partner|url=https://www.schwarzwaelder-bote.de/inhalt.alpirsbach-der-stein-wird-zum-partner.c330983e-ad2d-4b60-a658-66c45eb2257c.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211023091750/https://www.schwarzwaelder-bote.de/inhalt.alpirsbach-der-stein-wird-zum-partner.c330983e-ad2d-4b60-a658-66c45eb2257c.html|archive-date=2021-10-23|access-date=2021-02-04|website=Schwarzwälder Bote|language=de}}</ref><ref name=":2" /> Mnamo mwaka [[2011]], Aliwakilisha Wachongaji wa [[Zimbabwe]] katika ufunguzi wa ''54th Venice Biennale''.<ref name=":1" />
Pamoja na viongozi wa Shule ya ''Emerald Hill'' ya Zimbabwe kwa viziwi, ambapo alijitolea tangu mwaka [[2007]], mnamo mwaka [[2011]] 'Tandi'' alianzisha kituo cha sanaa cha Shungu. Kituo kilijizatiti katika kusajili wanafunzi wa shule na kuwaandaa kwa ajili ya kazi ya sanaa.<ref name=":0" /> Pia ni mwanzilishi wa ushiriki wa Takunda Shungu Trust, ambao umesaidia kufundisha watoto viziwi na watoto wengine ambao ni walemavu, na kukuza kazi ya wanasanaa viziwi.<ref>{{Rejea tovuti|last=Mögele|first=Bastian|date=2018-11-18|title=Neues von Takunda Shungu Trust|url=http://www.zimrelief.org/2018/11/18/neues-von-takunda-shungu-trust/|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-04|website=ZimRelief e.V.|language=de-DE|accessdate=2021-03-20|archivedate=2021-05-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210515151146/http://www.zimrelief.org/2018/11/18/neues-von-takunda-shungu-trust/}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|last=|first=|date=2020-01-29|title=Shungu Trust for Deaf Youths to hold art exhibition|url=https://dailynews.co.zw/articles-2012-10-17-shungu-trust-for-deaf-youths-to-hold-art-exhibition/|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-04|website=Daily News|language=en-GB|accessdate=2021-03-20|archivedate=2021-02-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210214050317/https://dailynews.co.zw/articles-2012-10-17-shungu-trust-for-deaf-youths-to-hold-art-exhibition/}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|last=|first=|date=2020-08-25|title=Schlossparkrunde: Bernhard „Bam“ Epple will 219 Kilometer laufen|url=https://www.kreisbote.de/lokales/kaufbeuren/laengste-lauf-seines-lebens-schlossparkrunde-bernhard-bam-epple-guten-zweck-129-kilometer-13866045.html|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-04|website=Kreisbote|language=de}}</ref>
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1975]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Watu wa Zimbabwe]]
[[Jamii:Wasanii wa Zimbabwe]]
[[Jamii:Wanawake wa Zimbabwe]]
[[Jamii:Arusha Translation-a-thon]]
[[Jamii:Arts and Feminism 2023]]
49fnht3p7naz5o21yrigpevux15gdl7
Reni Folawiyo
0
133986
1579845
1524299
2026-07-16T16:59:31Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1579845
wikitext
text/x-wiki
'''Reni Folawiyo''' ni [[mwanasheria]], [[mwanamitindo]] na [[mfanyabiashara]] wa [[Nigeria]], [[mwanzilishi]] wa Alara, [[duka]] la kwanza la [[mavazi]] na [[mitindo]] ghali [[Afrika Magharibi]]<ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.pulse.ng/lifestyle/fashion/get-to-know-alara-founder-reni-folawiyo-in-inspired-video-from-clans-she-series/37t58rf|title=Get to know ALARA Founder Reni Folawiyo in inspired video from CLAN's 'She' series|date=2019-02-26|website=www.pulse.ng|language=en-US|access-date=2019-07-27|archive-date=2019-07-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20190727112327/https://www.pulse.ng/lifestyle/fashion/get-to-know-alara-founder-reni-folawiyo-in-inspired-video-from-clans-she-series/37t58rf|url-status=dead}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|url=http://leadingladiesafrica.org/sola-sobowale-ibidunni-ighodalo-nkechi-eze-here-are-nigerias-most-inspiring-women-in-2018/|title=Sola Sobowale, Ibidunni Ighodalo, Nkechi Eze...Here are Nigeria's Most Inspiring Women in 2018|date=2018-03-08|website=Leading Ladies Africa|language=en-US|access-date=2019-07-27}}</ref> lililobuniwa na masanifu majengo mwenye asili ya [[Uingereza]] na [[Ghana]], David Adjaye<ref>{{Rejea tovuti|url=http://www.nigerianwomendiary.com/2017/07/reni-folawiyo-the-alara-of-nigerias-fashion-industry/|title=RENI FOLAWIYO – THE ALÁRÁ OF NIGERIA’S FASHION INDUSTRY.|date=2017-07-24|website=Nigerian Women Diary|language=en-US|access-date=2019-07-27|archive-date=2019-07-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20190727112328/http://www.nigerianwomendiary.com/2017/07/reni-folawiyo-the-alara-of-nigerias-fashion-industry/|url-status=dead}}</ref> Anamiliki NOK na [[bustani]] ya NOK kukuza ladha ya kiafrika.<ref>{{Rejea habari|url=https://www.nytimes.com/2017/10/21/travel/nok-restaurant-lagos-nigeria-review.html|title=A Rare Gem of a Restaurant in Lagos|last=Searcey|first=Dionne|date=2017-10-21|work=The New York Times|access-date=2019-07-27|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref>
== Maisha ya Awali na Elimu ==
Folawiyo alizaliwa [[London]] akiwa ni [[mtoto]] wa hayati Chifu Lateef Adegbite, aliyekua [[Mwanasheria Mkuu|mwanasheria mkuu]] wa Nigeria na [[Katibu Mkuu|Katibu mkuu]] wa Baraza kuu la [[Uislamu|Uislam]] Nigeria <ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2019/04/14/sweethearts-forever-tunde-and-reni-folawiyo-celebrate-30th-wedding-anniversary/|title=Sweethearts Forever: Tunde and Reni Folawiyo Celebrate 30th Wedding Anniversary|last=editor|date=2019-04-14|website=THISDAYLIVE|language=en-US|access-date=2019-07-27}}</ref> na alikulia Abeokuta, [[jimbo la Ogun]], Nigeria.<ref>{{Rejea habari|url=https://www.wsj.com/articles/redefining-african-luxury-in-lagos-nigeria-1401375313|title=Redefining African Luxury in Lagos, Nigeria|last=Conway|first=Megan|date=2014-05-29|work=Wall Street Journal|access-date=2019-07-27|language=en-US|issn=0099-9660}}</ref>
Alisomea sheria ya biashara katika [[Chuo Kikuu|chuo kikuu]] cha Warwick, Uingereza na alirudi Nigeria kufanyia mazoezi katika shirika la sheria la [[baba]] yake.<ref>{{Rejea tovuti|url=http://www.nigerianwomendiary.com/2017/07/reni-folawiyo-the-alara-of-nigerias-fashion-industry/|title=RENI FOLAWIYO – THE ALÁRÁ OF NIGERIA’S FASHION INDUSTRY.|date=2017-07-24|website=Nigerian Women Diary|language=en-US|access-date=2019-07-27|archive-date=2019-07-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20190727112328/http://www.nigerianwomendiary.com/2017/07/reni-folawiyo-the-alara-of-nigerias-fashion-industry/|url-status=dead}}</ref>
== Maisha Binafsi==
Aliolewa na mfanyabiashara wa Kinigeria Tunde Folawiyo mwaka [[1989]] na wamebahatika kupata watoto wawili, Faridah and Fuaad.<ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2019/04/14/sweethearts-forever-tunde-and-reni-folawiyo-celebrate-30th-wedding-anniversary/|title=Sweethearts Forever: Tunde and Reni Folawiyo Celebrate 30th Wedding Anniversary|last=editor|date=2019-04-14|website=THISDAYLIVE|language=en-US|access-date=2019-07-27}}</ref>
== Marejeo ==
{{Reflist}}
{{mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Watu wa Nigeria]]
[[jamii: Arts and Feminism 2023]]
[[Jamii:Wanawake wa Nigeria ]]
[[Jamii:Wasanii wa Nigeria]]
cks3obu4gryc3vuql83n5kmmcr9okl2
Rosa Venerini
0
135211
1579855
1423771
2026-07-16T18:19:41Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1579855
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Rosa Venerini.jpg|thumb|right|200px|Mt. Rosa Venerini alivyochorwa.]]
'''Rosa Venerini''' ([[Viterbo]], leo mkoani [[Lazio]], [[Italia]], [[9 Februari]] [[1656]] – [[Roma]], [[7 Mei]] [[1728]]) alikuwa [[bikira]] maarufu kwa [[huduma]] yake katika [[malezi]] ya [[wasichana]]. Kwa ajili hiyo alianzisha [[shule]] ya kwanza kwa wasichana tu nchini Italia, halafu [[shirika]] la [[masista]] [[walimu]] linalodumu hadi leo. Alipofariki shule zake zilikuwa 40 tayari <ref>https://www.santiebeati.it/dettaglio/52250</ref>.
[[Papa Pius XII]] alimtangaza [[mwenye heri]] [[tarehe]] [[4 Mei]] [[1952]], halafu [[Papa Benedikto XVI]] akamtangaza [[mtakatifu]] tarehe [[15 Oktoba]] [[2006]]<ref name=vatican>[https://www.vatican.va/news_services/liturgy/saints/ns_lit_doc_20061015_venerini_en.html Vatican News Service]</ref>.
[[Sikukuu]] yake huadhimishwa [[tarehe]] aliyoaga [[dunia]]<ref>[[Martyrologium Romanum]]</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.catholicnewsagency.com/saint/st-rosa-venerini-720 |title="St. Rosa Venerini", Catholic News Agency |accessdate=2021-05-05 |archive-date=2023-08-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230804215708/https://www.catholicnewsagency.com/saint/st-rosa-venerini-720 |url-status=dead }}</ref>.
==Tanbihi==
{{marejeo}}
==Marejeo ya Kiswahili==
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 158-159
{{mbegu-Mkristo}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1656]]
[[Jamii:Waliofariki 1728]]
[[Jamii:Mabikira]]
[[Jamii:Watawa waanzilishi]]
[[Jamii:Watakatifu wa Italia]]
m8vlx4qlf68zpecauatt4g6k089mkwn
1579899
1579855
2026-07-16T23:53:54Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced.
1579899
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Rosa Venerini.jpg|thumb|right|200px|Mt. Rosa Venerini alivyochorwa.]]
'''Rosa Venerini''' ([[Viterbo]], leo mkoani [[Lazio]], [[Italia]], [[9 Februari]] [[1656]] – [[Roma]], [[7 Mei]] [[1728]]) alikuwa [[bikira]] maarufu kwa [[huduma]] yake katika [[malezi]] ya [[wasichana]]. Kwa ajili hiyo alianzisha [[shule]] ya kwanza kwa wasichana tu nchini Italia, halafu [[shirika]] la [[masista]] [[walimu]] linalodumu hadi leo. Alipofariki shule zake zilikuwa 40 tayari <ref>https://www.santiebeati.it/dettaglio/52250</ref>.
[[Papa Pius XII]] alimtangaza [[mwenye heri]] [[tarehe]] [[4 Mei]] [[1952]], halafu [[Papa Benedikto XVI]] akamtangaza [[mtakatifu]] tarehe [[15 Oktoba]] [[2006]]<ref name=vatican>[https://www.vatican.va/news_services/liturgy/saints/ns_lit_doc_20061015_venerini_en.html Vatican News Service]</ref>.
[[Sikukuu]] yake huadhimishwa [[tarehe]] aliyoaga [[dunia]]<ref>[[Martyrologium Romanum]]</ref><ref>{{Rejea tovuti |url=https://www.catholicnewsagency.com/saint/st-rosa-venerini-720 |title="St. Rosa Venerini", Catholic News Agency |accessdate=2021-05-05 |archive-date=2023-08-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230804215708/https://www.catholicnewsagency.com/saint/st-rosa-venerini-720 |url-status=dead }}</ref>.
==Tanbihi==
{{marejeo}}
==Marejeo ya Kiswahili==
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 158-159
{{mbegu-Mkristo}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1656]]
[[Jamii:Waliofariki 1728]]
[[Jamii:Mabikira]]
[[Jamii:Watawa waanzilishi]]
[[Jamii:Watakatifu wa Italia]]
rp5tw3syupd3bn0md0fys4fxvw43fct
Otile Brown
0
150089
1579780
1523085
2026-07-16T12:28:41Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1579780
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = Otile Brown
| image =
| alias =
|jina la kuzaliwa=Jacob Obunga|tarehe ya kuzaliwa=Machi 21, 1994|uraia=<nowiki>[Kisumu]], Kenya</nowiki>|kazi yake=Mtunzi na Mwimbaji wa Muziki|picha=|tuzo=Aliteuliwa, Tuzo za Muziki wa Pulse, Upendo wa Mtoto "Video ya Kiume ya Mwaka" (2018)
Mshindi, Tuzo za Muziki za HiPipo, Wimbo Bora wa Afrika Mashariki -Kenya (2019)}}
'''Jacob Obunga''' maarufu kama '''Otile Brown''' ni [[mwimbaji]] huru wa [[Rhythm na blues|R&B]] kutoka [[Kenya]], mtunzi wa nyimbo, mpiga [[gitaa]] na mwigizaji. <ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.pulselive.co.ke/entertainment/otile-brown-advises-fan-following-remarks-on-dating-an-artiste/rgsrt70|title=Otile Brown advises fan following remarks on dating an artiste|work=Pulselive.co.ke|accessdate=29 October 2019|archive-date=2022-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20220626113849/https://www.pulselive.co.ke/entertainment/otile-brown-advises-fan-following-remarks-on-dating-an-artiste/rgsrt70|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.sde.co.ke/article/2001338397/otile-brown-parts-ways-with-ethiopian-girlfriend|title=Otile Brown parts ways with Ethiopian girlfriend?|work=Sde.co.ke|accessdate=29 October 2019|archivedate=2019-12-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191215185810/https://www.sde.co.ke/article/2001338397/otile-brown-parts-ways-with-ethiopian-girlfriend}}</ref> <ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.pulselive.co.ke/entertainment/otile-brown-apologizes-to-ex-girlfriend-nabayet-nabbi-in-new-song-named-after-her/734dfl7|title=Otile Brown apologizes to ex-girlfriend Nabayet in new song [Video]|work=Pulselive.co.ke|accessdate=29 October 2019|archive-date=2022-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20220512013039/https://www.pulselive.co.ke/entertainment/otile-brown-apologizes-to-ex-girlfriend-nabayet-nabbi-in-new-song-named-after-her/734dfl7|url-status=dead}}</ref> Alipata usikivu wa vyombo vya habari baada ya kutoa wimbo wake wa "Imaginary Love" ambao alimshirikisha Khaligraph Jones. Alitoa albamu yake ya kwanza studio, Best of Otile Brown, mnamo Aprili [[2017]]. <ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.hungama.com/album/best-of-otile-brown/26036007/|title=Best of Otile Brown|work=hungama.com|accessdate=23 May 2019|archive-date=2021-07-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709184523/https://www.hungama.com/album/best-of-otile-brown/26036007/|url-status=dead}}</ref> Albamu hiyo iliungwa mkono na nyimbo za "Basi", "Alivyonipenda", "Shujaa Wako", "DeJavu" na "Aiyolela". Brown pia alishirikiana na wasanii kama vile Sanaipei Tande, na Barakah The Prince, King Kaka miongoni mwa wengine.
== Maisha ==
Otile alizaliwa [[Machi 21]], [[1994]] [[Kisumu]] na kukulia [[Miritini]], [[Mombasa]] .<ref>{{Rejea tovuti|title=Otile Brown Biography, age, tribe, family, wife, child, career, salary, house, cars, and net worth|url=https://kenyanmoves.co.ke/otile-brown-biography/|work=Kenyan Moves|date=2021-11-23|accessdate=2023-02-26|language=en-US|author=Devoughter|archivedate=2023-02-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230226110941/https://kenyanmoves.co.ke/otile-brown-biography/}}</ref> Yeye ndiye mzaliwa wa mwisho katika familia ya kaka wanne na dada mmoja. <ref>{{Rejea tovuti|url=http://kenyanmusik.co.ke/blog/pakate-otile-brown-mombasa-star-dreamland-signee-continues-shine/|title=Pakate by Otile Brown - Mombasa star and Dreamland signee continues to shine.|date=13 August 2016|work=Kenyanmusic.co.ke|accessdate=22 April 2019|archivedate=2021-07-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210711225352/https://kenyanmusik.co.ke/blog/pakate-otile-brown-mombasa-star-dreamland-signee-continues-shine/}}</ref> <ref>{{Rejea tovuti|url=https://hivisasa.com/posts/the-musical-journey-of-otile-brown|title=The musical journey of Otile Brown|work=Hivisasa.com|accessdate=22 April 2019|archivedate=2021-07-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210711164501/https://hivisasa.com/posts/the-musical-journey-of-otile-brown}}</ref> Otile alianza kuimba na kuandika nyimbo akiwa na umri wa miaka 13. <ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.tuko.co.ke/274283-who-otile-brown-9-interesting-facts.html#274283|title=Who is Otile Brown? 9 interesting|work=Kuko.co.ke|accessdate=17 February 2019}}</ref>
== Tuzo ==
* Aliteuliwa, Tuzo za Muziki wa Pulse, Upendo wa Mtoto "Video ya Kiume ya Mwaka" (2018) <ref>{{Rejea tovuti|url=https://youthvillage.co.ke/full-list-of-pulse-music-video-awards-2018-nominees/|title=Full List Of Pulse Music Video Awards 2018 Nominees – Youth Village Kenya|work=Youthvillage.co.ke|accessdate=22 April 2019}}</ref>
* Mshindi, Tuzo za Muziki za bongo, Wimbo Bora wa Afrika Mashariki -Kenya (2019) <ref>{{Rejea tovuti|url=https://hma.hipipo.com/nominees/|title=Nominees|work=Hma.hipipo.com|accessdate=22 April 2019}}</ref>
== Marejeo ==
{{Reflist}}
{{Mbegu-mwanamuziki}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1995]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Arusha Editathon Muziki]]
[[Jamii:Wanamuziki wa Kenya]]
[[Jamii:1lib1ref 2023]]
rkjoco6vun2jgrx9joekssvorjt4pn9
Sfiso Ncwane
0
150474
1579888
1525467
2026-07-16T21:06:39Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1579888
wikitext
text/x-wiki
'''Sfiso Ncwane''' ( [[21 Aprili]] [[1979]] – [[5 Desemba]] [[2016]] <ref name="Music">{{Rejea tovuti|title=Top South African musician S’fiso Ncwane is no more {{!}} Music In Africa|url=https://www.musicinafrica.net/magazine/top-south-african-musician-s%E2%80%99fiso-ncwane-no-more|publisher=Music In Africa|accessdate=2021-12-12|date=2016-12-05|first=Ano|author=Shumba|archive-date=2021-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20211212133514/https://www.musicinafrica.net/magazine/top-south-african-musician-s%E2%80%99fiso-ncwane-no-more|url-status=dead}}</ref> ) ni mwimbaji na [[mtunzi]] wa [[Afrika Kusini]].
Mnamo [[1997]], Ncwane alijiunga na bendi ya Mlazi iitwayo New Edition, na mwimbaji mkuu Ntombifuthi Mntambo na mpiga ngoma Skhumbuzo Gumede. <ref>{{Rejea tovuti|title=The Sfiso Ncwane I knew before Kulungile Baba|url=https://www.sowetanlive.co.za/entertainment/2016-12-06-the-sfiso-ncwane-i-knew-before-kulungile-baba/|first=Penwell|author=Dlamini|publisher=Sowetan LIVE|accessdate=2021-12-12|date=2016-12-06}}</ref> Ncwane pia anajiunga na bendi inayoitwa 'One Touch', mwimbaji mkuu Bw Joe Gcabashe na wacheza Kinanda: Sikhona Gumede na Senzo Sabela.
== Kifo ==
Mnamo [[4 Desemba|Desemba 4]], [[2016]], Ncwane alilazwa katika Hospitali ya Life Fourways, [[Johannesburg]] na kufariki akiwa na umri wa miaka 37. <ref>{{Rejea tovuti|title=Sfiso Ncwane’s death shock|url=https://www.iol.co.za/news/south-africa/kwazulu-natal/sfiso-ncwanes-death-shock-7108176|publisher=Independent Online|date=2016-12-06|first=Thami|author=Magubane|accessdate=2021-12-12}}</ref>
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{Mbegu-mwanamuziki}}
[[Jamii:Waliofariki 2016]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1979]]
[[Jamii:Wanamuziki wa Afrika Kusini]]
[[Jamii:Mbegu za muziki wa Afrika]]
[[Jamii:Arusha Editathon Muziki]]
[[Jamii:Muziki]]
pnyq5x9obaql7jtu9cx6n9lpfawiqru
Tamasha la Kimataifa la Filamu la Zanzibar
0
152868
1579905
1526690
2026-07-17T02:37:45Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1579905
wikitext
text/x-wiki
'''Tamasha la Kimataifa la Filamu la Zanzibar''' (kwa [[Kiingereza]]: '''Zanzibar International Film Festival''', [[kifupi]]: '''ZIFF,''' pia hujulikana kama '''Festival of the Dhow Countries''') ni tamasha la kila mwaka la filamu linalofanyika [[Zanzibar (Jiji)|Zanzibar]], [[Tanzania]]. Imeelezwa kuwa tukio kubwa zaidi la kitamaduni katika eneo la ukanda wa [[Afrika ya Mashariki]]. ZIFF ni shirika lisilo la kiserikali lililoanzishwa mwaka wa 1997 ili kuendeleza na kukuza tasnia ya filamu na mambo mengine ya kiutamaduni kama kichocheo cha ukuaji wa kijamii na kiuchumi wa kikanda.<ref>{{Rejea tovuti|title=Tanzania Travel Guide - Festival of the Dhow Countries - Zanzibar|url=https://www.safari.co.za/Tanzania_Travel_Guide-travel/festival-of-the-dhow-countries-zanzibar.html|work=www.safari.co.za|accessdate=2022-07-04}}</ref>
==Tamasha la Filamu==
Tamasha la kila mwaka la sanaa na tamaduni mbalimbali ni shughuli kuu ya ZIFF; tamasha hilo huadhimisha sanaa na tamaduni za bara la [[Afrika]], Nchi za Ghuba, [[Iran]], India, [[Pakistan|Pakistani]] na visiwa vya [[Bahari ya Hindi]], kwa pamoja hujulikana kwa jina la nchi za Dhow. Sehemu kuu ya tamasha ni programu ya filamu inayojumuisha maonyesho ya ushindani na yasiyo ya ushindani. Filamu na video mbalimbali hushindania tuzo.<ref>{{Rejea tovuti|title=Zanzibar International Film Festival (ZIFF)|url=http://www.zanzibartourism.go.tz/index.php/events-and-festivals/486-ziff|work=www.zanzibartourism.go.tz|accessdate=2022-07-05|archivedate=2022-06-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220617101724/https://zanzibartourism.go.tz/index.php/events-and-festivals/486-ziff}}</ref>
Ingawa filamu za ushindani ni ambazo uzalishaji wake unahusiana na nchi za Dhow tu, programu ya tamasha inajumuisha filamu na video kutoka duniani kote zinazozungumzia mada zinazoakisi mambo ya ndani ya nchi za Dhow. <ref>{{Rejea tovuti|title=ZIFF set to quench thirst of revellers and film lovers|url=https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/magazines/ziff-set-to-quench-thirst-of-revellers-and-film-lovers-3851214|work=The Citizen|date=2022-06-17|accessdate=2022-07-12|language=en}}</ref>Shughuli na matukio ya tamasha hili ni pamoja na makongamano, warsha, na maonyesho ya filamu bora zaidi za ndani na kimataifa. Tamasha kubwa la muziki pia hufanyika likishirikisha wasanii kutoka Tanzania pamoja na wanamuziki wa kimataifa.<ref>{{Rejea tovuti|title=Zanzibar International Film Festival (ZIFF)|url=https://www.musicinafrica.net/directory/zanzibar-international-film-festival-ziff|work=Music In Africa|date=2014-08-11|accessdate=2022-07-05|language=en|archive-date=2022-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20220705191315/https://www.musicinafrica.net/directory/zanzibar-international-film-festival-ziff|url-status=dead}}</ref> Programu ya tamasha pia hujumuisha vipengele maalum, warsha na semina kuhusu jukumu la filamu katika jamii za vijijini, masuala ya wanawake pamoja na watoto na maendeleo ya vijana. <ref>{{Rejea tovuti|title=Zanzibar International Film Festival To Celebrate 25th Anniversary|url=https://publicnewstime.com/news/zanzibar-international-film-festival-to-celebrate-25th-anniversary/|work=Public News Time|date=2022-06-03|accessdate=2022-07-05|language=en-US|author=Public News Time|archivedate=2023-04-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230419041331/https://publicnewstime.com/news/zanzibar-international-film-festival-to-celebrate-25th-anniversary/}}</ref>
Tamasha hili bila shaka ndilo tamasha kubwa zaidi la sanaa na utamaduni barani Afrika, na linaendelea kuongoza kama tukio linalovutia watalii katika eneo hili. ZIFF sasa inatoa Tuzo 12 za Kimataifa zinazotolewa na majaji 5 wa Kimataifa. Kila mwaka ZIFF huonyesha zaidi ya filamu 150 zinazotengenezwa Afrika, [[Mashariki ya Kati]], [[Ulaya]], [[Amerika ya Kusini|Amerika Kusini]], [[Marekani]] na [[Asia]].<ref>{{Rejea tovuti|title=Festival of the Dhow Countries Zanzibar International film festival {{!}} Safariland Cottages :: Arusha Hotel {{!}} Tanzania {{!}} Arusha Accommodation|url=http://safarilandcottages.com/event/festival-of-the-dhow-countries-zanzibar-international-film-festival/|accessdate=2022-07-05|language=en-US|archive-date=2023-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230419041331/http://safarilandcottages.com/event/festival-of-the-dhow-countries-zanzibar-international-film-festival/|url-status=dead}}</ref>
[[File:ZIFF audience 2013.jpg|thumb|250px|Watazamaji mwaka 2013]]
Tamasha la ZIFF sasa linaendesha programu 15 katika siku 10 zinazojumuisha:
#Film Competition
#Film Workshops
#Opening and Closing Nights
#Film Outreach Projections
#Women panorama
#Children panorama
#Village panorama
#Festival of Festivals
#Soko Film
#Art and Exhibition
#Children Film panorama
#[[UNICEF]] Life skills Camps
#Children Peace camps
#Difficult Dialogues
#Historical and Cultural Village Tours<ref>{{Rejea kitabu
| last = Pfaff
| first = Françoise
| title = Focus on African films
| publisher = [[Indiana University Press]]
| year = 2004
| pages = 277
| url = https://books.google.com/books?id=kjqh7O99pv0C
| isbn =0-253-21668-0 }}
</ref>
Matukio hayo mengi hufanyika katika eneo la [[Ngome Kongwe, Zanzibar|Ngome Kongwe]] na [[Bustani za Forodhani, Zanzibar|Bustani za Forodhani]] na huwa bure kwa umma.<ref>{{Rejea tovuti|title=The European Day at the 25th Zanzibar International Film Festival {{!}} EEAS Website|url=https://www.eeas.europa.eu/delegations/tanzania/european-day-25th-zanzibar-international-film-festival_en?s=124|work=www.eeas.europa.eu|accessdate=2022-07-05}}</ref> <ref>{{Rejea tovuti
| title = Zanzibar festival aims to bridge ocean
| publisher = [[BBC]]
| date = 1999-07-06
| url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/387720.stm
| access-date =2009-10-24 }}
</ref>
==Tuzo==
*Golden Dhow
*Silver Dhow
*Documentary
*Short/Animation
*East Africa Talent
*ZIFF Jury Award
*UNICEF Award
*ZIFF Life Time Achievement Award
*ZIFF Chairman Award
*Sembene Ousmane Award
*Signis Award
*East Africa Region Talent
*Signis Jury Award — Commendation
*Verona Award
==Washindi wa Golden Dhow==
{| class="wikitable"
|-
! Year || Filamu
! Muongozaji || Nchi
|-
| 1998 || ''[[Maangamizi: The Ancient One]]''<ref>{{Rejea tovuti
| title = Maangamizi Wins
| publisher = GrisGrisFilms.com
| url = http://www.grisgrisfilms.com/html/maangamizi_wins.html
| access-date = 2009-10-25
| accessdate = 2022-07-05
| archivedate = 2012-04-27
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20120427234404/http://www.grisgrisfilms.com/html/maangamizi_wins.html
}}</ref>
| [[Martin Mhando]], [[Ron Mulvihill]] || [[Tanzania]]/[[Marekani]]
|-
| 2000 || ''[[Jinnah (film)|Jinnah]]''<ref>{{Rejea tovuti
| title = Festival 2000 Awards Winner
| publisher = Zanzibar.org
| url = http://www.zanzibar.org/ziff/pressaward.htm
| access-date = 2009-10-25
| archive-date = 2019-09-26
| archive-url = https://web.archive.org/web/20190926175158/http://www.zanzibar.org/ziff/pressaward.htm
| url-status = dead
}}</ref>
| [[Jamil Dehlavi]] || [[Pakistan]]
|-
| 2001 || ''[[Bawandar]]'' (''The Sand Storm'')<ref>{{Rejea tovuti
| title = Golden Sandstorm Blows Over Zanzibar
| publisher = FilmFestivals.com
| date = 2001-07-18
| url = http://www.filmfestivals.com/cgi-bin/shownews.pl?obj=ShowNews&CfgPath=ffs%2Ffilinfo&Cfg=news.cfg&news=general&text_id=19154
| access-date = 2009-10-25
| accessdate = 2022-07-05
| archivedate = 2012-04-07
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20120407002110/http://www.filmfestivals.com/cgi-bin/shownews.pl?obj=ShowNews&CfgPath=ffs%2Ffilinfo&Cfg=news.cfg&news=general&text_id=19154
}}</ref>
| [[Jagmohan Mundhra]] || [[India]]
|-
| 2004 || ''[[Margam (film)|Maargam]]'' (''The Path'')
| [[Rajiv Vijay Raghavan]] || [[India]] (kwa [[Kimalayalam]])
|-
| 2005 || ''[[Khakestar-o-Khak]]'' (''[[Earth and Ashes]]'')<ref>{{Rejea tovuti
| title = Festival de Zanzibar : palmarès
| publisher = Africultures.com
| date = July 2005
| url = http://www.africultures.com/php/index.php?nav=murmure&no=2292
| access-date =2009-10-25 }}
</ref>
| [[Atiq Rahimi]] || [[Afghanistan]]
|-
| 2006 || ''[[L'Appel Des Arenes]]'' (''[[Wrestling Grounds]]'')<ref>{{Rejea tovuti
| last = Lorey
| first = Barbara
| title = Setting Sail Over New Waters
| publisher = Africultures.com
| date = 2006-09-08
| url = http://www.africultures.com/popup_article.asp?no=5755&print=1
| access-date =2009-10-25 }}
</ref>
| [[Cheikh Ndiaye]] || [[Senegal]]/[[Moroko]]/[[Burkina Faso]]/[[Ufaransa]]
|-
| 2007 || ''[[Juju Factory]]''<ref>{{Rejea tovuti
| title = News & Events
| publisher = Kenya Film Commission
| year = 2007
| url = http://www.filmingkenya.com/news.html
| access-date = 2009-10-25
| accessdate = 2022-07-05
| archivedate = 2011-07-25
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20110725012523/http://www.filmingkenya.com/news.html
}}</ref>
| [[Balufu Bakupa-Kanyinda]] || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
|-
| 2008 || ''[[Ezra (2007 film)|Ezra]]''<ref>{{Rejea tovuti|title=Winning Films at ZIFF 2008 |publisher=Official ZIFF website |url=http://www.ziff.or.tz/winners.htm |access-date=2009-10-25 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090917103552/http://www.ziff.or.tz/winners.htm |archive-date=September 17, 2009 }}
</ref>
| [[Newton Aduaka|Newton I. Aduaka]] || [[Nigeria]]/[[Ufaransa]]
|-
| 2009
| ''Jerusalema''<ref>{{Rejea tovuti
| title = Zanzibar International Film Festival
| publisher = Official ZIFF website
| url = http://www.ziff.or.tz/
| access-date =2009-10-25 }}
</ref>
| [[Ralph Ziman]] || [[Afrika Kusini]]
|-
| 2010
| ''[[Themba (film)|Themba]]''<ref>{{Rejea tovuti
| title = Zanzibar International Film Festival
| publisher = Official ZIFF website
| url = http://www.ziff.or.tz/
| access-date =2010-07-19 }}
</ref>
| [[Stefanie Sycholt]] || [[Afrika Kusini]]
|-
| 2011
| ''[[The Rugged Priest (film)|The Rugged Priest]]''<ref name="Official ZIFF website">{{Rejea tovuti
| title = Zanzibar International Film Festival
| publisher = Official ZIFF website
| url = http://www.ziff.or.tz/
| access-date =2012-07-19 }}</ref>
| [[Bob Nyanja]] || [[Kenya]]
|-
| 2012
| ''[[Uhlanga (film)|Uhlanga]]''<ref name="Official ZIFF website"/>
| [[Ndaba Ka Ngane]] || [[Afrika Kusini]]
|-
|2013
|''[[Golchereh (film)|Golchereh]]''<ref>{{Rejea tovuti
| title = Zanzibar International Film Festival
|publisher = Official ZIFF website
|url = http://www.ziff.or.tz/
|access-date = 2015-07-30}}
</ref>
|Vahid Mousaia ||
|-
|2014
|[[Half of a Yellow Sun (film)|Half of a Yellow Sun]]
| [[Biyi Bandele]] || [[Marekani]]
|-
|2015
|''Wazi ?FM''
| [[Vincenzo Cavallo|Faras Cavallo]] || [[Kenya]]
|-
|2016
|''Watatu''
| [[Nick Reding (actor)|Nick Reding]] || [[Kenya]]
|-
|2017
|''[[Noem My Skollie]]''
| [[Daryne Joshua]] || [[Afrika Kusini]]
|-
|2018
|''[[Supa Modo]]''<ref>{{Rejea tovuti
| title = Zanzibar International Film Festival
|publisher = Official ZIFF website
|url = http://www.ziff.or.tz/
|access-date = 2019-01-17}}
</ref>
| [[Likarion Wainaina]] || [[Kenya]]/[[Ujerumani]]
|-
|2019
|''[[Fatwa]]''<ref>{{Rejea tovuti
| title = Zanzibar International Film Festival
|publisher = Official ZIFF website
|url = http://www.ziff.or.tz/
|access-date = 2022-04-25}}
</ref>
| [[Mohamed Ben Mahmoud]] || [[Tunisia]]
|-
|2022
|''[[Vuta N’Kuvute]]''<ref>{{Rejea tovuti|title=ZIFF 2022 AWARDS {{!}} ZIFF 2022|url=https://ziffestival.org/ziff-2022-awards/|date=2022-06-29|accessdate=2022-07-05|language=en-US|archive-date=2022-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20220817161336/https://ziffestival.org/ziff-2022-awards/|url-status=dead}}</ref>
| [[Amil Shivji]] || [[Tanzania]]
|}
== Tanbihi ==
{{marejeo}}
==Viungo vya nje==
{{Commons category|Zanzibar International Film Festival}}
*[https://www.imdb.com/event/ev0000779/2021/1/ Tamasha la Kimataifa la Filamu Zanzibar] katika IMDb
{{mbegu}}
[[Jamii:Matamasha ya filamu nchini Tanzania]]
[[Jamii:Vivutio vya kitalii Zanzibar]]
[[Jamii:Matamasha nchini Tanzania]]
ak7u1gjvlbvamdvbtzu6e209jlcwzkp
Tanita Tikaram
0
167245
1579907
1526774
2026-07-17T03:03:46Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1579907
wikitext
text/x-wiki
[[File:2019 Tanita Tikaram - by 2eight - ZSC1981.jpg|thumb|(2019)]]
'''Tanita Tikaram''' (aliyezaliwa [[12 Agosti]] [[1969]]) ni mwimbaji wa nyimbo za pop/folk kutoka [[Uingereza]]. Alipata mafanikio ya chati kwa nyimbo za "Twist in My Sobriety" na "Good Tradition" kutoka kwa albamu yake ya kwanza ya [[1988]] <ref>{{cite web|url=http://www.w-festival.de/events/tanita-tikaram/|title=Women of the World Festival – Tanita Tikaram|website=www.w-festival.de|access-date=24 November 2017}}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, Ancient Heart. <ref>{{Rejea tovuti|title=Songwriter returns to roots of her success|url=https://www.basingstokegazette.co.uk/news/15085258.tanita-tikaram-set-to-return-to-queen-marys-college-for-special-show/|access-date=2021-11-21|website=Basingstoke Gazette|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/programmes/p03cng63|title=BBC Radio London – Robert Elms, Tributes to David Bowie, Listed Londoner Tanita Tikaram and Red Sky July|website=Bbc.co.uk|date=11 January 2016|access-date=11 March 2016}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{BD|1969|}}
[[Jamii:Waimbaji wa Uingereza]]
qzt2r4mf67d87xonmmd7msp2sf2rhp4
Paul George
0
170583
1579796
1523372
2026-07-16T13:32:34Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1579796
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Paul George Pacers.jpg|thumb|George akiwa na timu ya [[Indiana Pacers]] 2014]]
'''Paul Clifton Anthony George''' (amezaliwa [[Mei 2]], [[1990]]) ni mchezaji wa [[mpira wa kikapu]] wa [[Marekani|kimarekani]] anaechezea timu ya [[Los Angeles Clippers]]<ref>{{Rejea tovuti|title=The Truth About Paul George's Basketball Allegiance To The City Of Los Angeles|url=https://clutchpoints.com/paul-george-grew-up-a-clippers-fan-wanted-to-be-drafted-by-them|work=ClutchPoints|date=2017-07-15|accessdate=2023-05-19|language=en|author=Bruno Manrique|archive-date=2023-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230519131832/https://clutchpoints.com/paul-george-grew-up-a-clippers-fan-wanted-to-be-drafted-by-them|url-status=dead}}</ref> katika [[Chama cha Mpira wa Kikapu Marekani|chama cha mpira wa kikapu Marekani]] (NBA). Aitwaye "PG-13", yeye ni nyota wa muda wote wa NBA mara nane na mwanachama mara sita wa Timu ya All-NBA, na pia mwanachama mara nne wa timu ya ulinzi ya NBA All-Defensive.
George alicheza mpira wa kikapu wa shule za sekondari akiwa na timu ya shule ya sekondari Knight kabla ya kucheza misimu miwili ya mpira wa kikapu wa vyuo vikuu akiwa na timu ya chuo kikuu cha Fresno State Bulldogs.<ref>{{Rejea tovuti|title=Better Know a Prospect: Paul George, G - Fresno State - At The Hive|url=http://www.atthehive.com/2010/6/22/1529839/better-know-a-prospect-paul-george|work=web.archive.org|date=2010-12-24|accessdate=2023-05-19|archivedate=2010-12-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101224023804/http://www.atthehive.com/2010/6/22/1529839/better-know-a-prospect-paul-george}}</ref> Alichaguliwa na timu ya [[Indiana Pacers]] chaguo la 10 la jumla ya drafti ya NBA ya [[2010]], na akapata tuzo ya timu ya pili ya heshima NBA All-Rookie. Alitajwa kama mchezaji aliyeboreshwa zaidi wa NBA mnamo [[2013]], pia alipata uteuzi wake wa kwanza wa kuwa nyota (All-Star).
George alivunjika mguu mwaka wa [[2014]] alipokuwa akiwania nafasi ya kuorodheshwa kwenye timu ya taifa ya mpira wa kikapu ya Marekani kwa ajili ya kombe la Dunia la mpira wa kikapu la [[FIBA AfroBasket 2017|FIBA]]. Alikosa sehemu kubwa ya msimu wa 2014-[[2015]], lakini akapata nafuu na kuwa nyota (All-star) tena mnamo [[2016]], wakati pia alishinda medali ya dhahabu ya [[Michezo ya Olimpiki]]. Aliuzwa kwenda kwenda kuchezea timu ya [[Oklahoma City Thunder]] mnamo [[2017]], na alicheza misimu miwili akiwa Thunder kabla ya kuuzwa tena na kwenda kuchezea timu ya Clippers mnamo [[2019]].
== Marejeo ==
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1990]]
[[Jamii:Wachezaji wa mpira wa kikapu Marekani]]
ns67nnougky71yhrtk072v8sjrzrbt5
Rodingo
0
182131
1579852
1536271
2026-07-16T18:02:10Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1579852
wikitext
text/x-wiki
'''Rodingo''' (pia: '''Chrodingus, Chraudingus, Rodingus, Radingus, Roding, Ronin, Rouin'''; [[Austrasia]], [[Ulaya]] [[Kaskazini]] [[Magharibi]], [[594]] hivi - [[Beaulieu]], leo nchini [[Ufaransa]], [[17 Septemba]] [[680]]) alikuwa [[mmonaki]] hadi [[kifo]] chake katika [[monasteri]] aliyoianzisha [[msitu|msituni]] <ref>https://www.santiebeati.it/dettaglio/70510</ref>.
Tangu kale anaheshimiwa na [[Wakatoliki]] na [[Waorthodoksi]] kama [[mtakatifu]].
[[Sikukuu]] yake huadhimishwa [[tarehe]] [[17 Septemba]]<ref>[[Martyrologium Romanum]]</ref>.
==Tazama pia==
* [[Watakatifu wa Agano la Kale]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu wa Afrika]]
* [[Orodha ya Watakatifu Mabradha wa Shule za Kikristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waaugustino]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabazili]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabenedikto]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wadominiko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wafransisko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wajesuiti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakarmeli]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakolumbani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wamersedari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waoratori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapasionisti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapremontree]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waredentori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wasalesiani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waskolopi]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wateatini]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watrinitari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watumishi wa Maria]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wavinsenti]]
==Tanbihi==
{{reflist}}
==Marejeo==
* Richard de Saint-Vanne, ''Vita Chraudirrgi'' (karne XI)
* Histoire Ecclésiastique de la Province de Trèves, Et Des Pays Limitrophes, Comprenant Les Diocèses de Trèves, Metz, Toul, Verdun, Reims Et Chalons, Vol. 1, 882 p. (ISBN 978-1-391-48883-7, lire en ligne [archive]), p. 610-615
==Viungo vya nje==
* https://books.google.com/books?id=fV43AAAAMAAJ&pg=PA214 Alban Butler, The Lives of the Fathers, Martyrs, and Other Principal Saints, volume 9, James Duffy, 1866
* https://archive.org/details/bookofsaintsdict00stau/page/233/mode/2up St. Augustine's Abbey, Ramsgate, 1921, London, A. & C. Black, ltd.,The Book of saints : a dictionary of servants of God canonized by the Catholic Church
* https://nominis.cef.fr/contenus/saint/8260/Saint-Rouin.html
* http://piece-jointe-carto.developpement-durable.gouv.fr/REG041B/carmen/nature_paysage_biodiversite/SITEC/SC55038C.pdf {{Wayback|url=http://piece-jointe-carto.developpement-durable.gouv.fr/REG041B/carmen/nature_paysage_biodiversite/SITEC/SC55038C.pdf |date=20240603141652 }}
{{mbegu-Mkristo}}
[[Jamii:Waliozaliwa 594]]
[[Category:Waliofariki 680]]
[[Jamii:Wamonaki]]
[[Jamii:Mapadri]]
[[Jamii:Watawa waanzilishi]]
[[Jamii:Watakatifu wa Ufaransa]]
rubeq6dgitm5qfwzwiyn6uyz10wof1w
Peter Koech
0
189215
1579821
1523542
2026-07-16T14:18:17Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1579821
wikitext
text/x-wiki
'''Peter Koech''' (alizaliwa [[Februari 18]], [[1958]]) ni [[mwanariadha]] wa zamani wa mbio ndefu kutoka [[Kenya]] ambaye alishinda [[medali]] ya fedha katika mashindano ya mbio za mita 3,000 kuruka viunzi kkatika [[Michezo ya Olimpiki]] ya [[Majira ya joto]] ya mwaka [[1988]]. Alishikilia rekodi ya dunia katika tukio hili kwa zaidi ya miaka mitatu, akikimbia 8:05.35 mwaka [[1989]]. Ilikuwa rekodi ya kwanza ya ulimwengu iliyopangwa kwa njia ya kielektroniki kwa tukio hilo na bado iko katika waigizaji 25 bora katika historia.
Koech alishindania timu ya wimbo na uwanja wa [[Washington State Cougars]], na kushinda taji la NCAA Kitengo cha I katika mbio za kuruka viunzi.<ref>{{Rejea tovuti |title=Peter Koech (2009) - Hall of Fame |url=https://wsucougars.com/honors/hall-of-fame/peter-koech/1184 |access-date=2024-05-16 |website=Washington State University Athletics |language=en |archive-date=2024-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240516190949/https://wsucougars.com/honors/hall-of-fame/peter-koech/1184 |url-status=dead }}</ref>
Anatoka [[Arwos]], Wilaya ya [[Nandi]]. Sasa anaishi [[Albuquerque]], [[New Mexico]] na mke wake na watoto watatu. Aliendelea kukimbia katika kitengo cha Mabwana na kushinda Mbio za Barabara za Boilermaker mwaka [[1998]].<ref>{{cite web |title=Archived copy |url=http://www.boilermaker.com/news/documents/2010-media-guidelines.pdf |accessdate=2024-10-24 |archive-date=2011-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110708081435/http://www.boilermaker.com/news/documents/2010-media-guidelines.pdf |url-status=dead }}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanariadha wa Kenya]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1958]]
k5a25emq9i1chda5ywjn6k7slzu435g
Raquel Cole
0
197570
1579843
1386115
2026-07-16T16:17:50Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1579843
wikitext
text/x-wiki
'''Raquel Cole''' (amezaliwa [[22 Machi]], [[1993]]) ni [[mwimbaji]] na mtunzi wa [[nyimbo]] wa [[muziki wa country]] kutoka [[Kanada]].<ref name="Sakamoto">{{cite web|url=https://sakamotoagency.com/raquel-cole-hate-that-i-need-you/|title=SAKAMOTO MUSIC SIGNS RAQUEL COLE, RELEASING NEW SINGLE "HATE THAT I NEED YOU"|date=October 6, 2022|access-date=October 26, 2022|work=Sakamoto Agency|archive-date=2025-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20250115192442/https://sakamotoagency.com/raquel-cole-hate-that-i-need-you/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite magazine|url= https://www.billboard.com/music/country/makin-tracks-indie-trio-the-woods-on-fire-with-first-harmony-rich-single-1235063612/|title=Makin' Tracks: Indie Trio The Woods 'On Fire' With First Harmony-Rich Single|first=Tom|last=Roland|date=April 26, 2022|access-date=November 19, 2022|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/album/5kuFd2kh3vtBP2Daa5MvwO?si=RMl41zXHTy-cdXe9eEjOHA|title=Personal Truth - Album by Raquel Cole|work=[[Spotify]]|date=June 1, 2018|access-date=October 26, 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/album/3ld5yn7a5fLuaDDWpSp8ZG?si=Ukuj9tp4SqG4n2oPGQPOKA|title=The Essence of Me - EP by Raquel Cole|work=[[Spotify]]|date=August 14, 2020|access-date=October 26, 2022}}</ref>
==Marejeo==
{{reflist}}
{{Mbegu-mwanamuziki}}
{{BD|1993|}}
[[Jamii:Wanawake wa Kanada]]
[[Jamii:Waimbaji wa Kanada]]
756xo2qr5xu2p6pakjr88xyifvermtv
Thomas Williams (kardinali)
0
198173
1579949
1389014
2026-07-17T10:05:19Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1579949
wikitext
text/x-wiki
'''Thomas Stafford Williams''' ONZ ChStJ ([[20 Machi]] [[1930]] – [[22 Desemba]] [[2023]]) alikuwa [[kardinali]] wa [[Kanisa Katoliki]] la [[Nyuzilandi|New Zealand]] na [[Askofu mkuu|Askofu Mkuu]] wa tano wa Wellington kutoka 1979 hadi 2005.<ref>{{cite web|title=Archbishop Emeritus|url=https://www.wn.catholic.org.nz/archbishop/archbishop-emeritus/|website=catholic.org|access-date=9 August 2019|archive-date=2019-05-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20190531063707/https://www.wn.catholic.org.nz/archbishop/archbishop-emeritus/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Williams, Thomas Stafford|url=https://www.catholicnewsagency.com/resource/55262/williams-thomas-stafford|website=[[Catholic News Agency]]|publisher=Catholic News Agency (CNA)|access-date=13 August 2019|archive-date=2025-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20250122020950/https://www.catholicnewsagency.com/resource/55262/williams-thomas-stafford|url-status=dead}}</ref>
== Marejeo ==
{{Reflist}}{{Mbegu-Mkristo}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1930]]
[[Jamii:Waliofariki 2023]]
[[Jamii:Maaskofu Wakatoliki]]
[[Jamii:Makardinali]]
[[Jamii:Watu wa New Zealand]]
0d994xmirb3qg9ijkkjhjj52rnc074k
Roosh V
0
204793
1579854
1524615
2026-07-16T18:17:26Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1579854
wikitext
text/x-wiki
{{tafsiri kompyuta}}
'''Daryush Valizadeh''' (alizaliwa [[14 Juni]] [[1979]]), anayejulikana pia kama Roosh Valizadeh, Roosh V na Roosh Vorek (au Vörek), ni mwanablogu wa [[zamani]] wa [[Marekani]] wa alt-right na msanii wa kumudu pata wanawake. Valizadeh aliandika kwenye blogu yake ya kibinafsi na pia alimiliki tovuti ya "''Return of Kings''," Jukwaa la Roosh V, ambapo alichapisha makala za yeye mwenyewe na wengine juu ya mada zinazohusiana. Valizadeh amechapisha zaidi ya miongozo kadhaa ya uchumba na usafiri kwa kujitegemea, ambayo mengi yanajadili kumudu pata na kuwa na uhusiano na wanawake katika nchi maalum. Ushauri wake, video zake na [[maandishi]] yake yamepokea ukosoaji wa wazi, ikiwa ni pamoja na shutuma za kumudu sikia wanawake, chuki dhidi ya Wayahudi, chuki dhidi ya mashoga, na kuwa na uhusiano na alt-right.<ref>{{ cite web |last=Price |first=Rob|url=http://www.dailydot.com/lifestyle/roosh-v-mens-rights-sexism-misogyny|website=The Daily Dot|date=February 2014|access-date=September 17, 2014|title=The Web's most infamous misogynist regrets nothing}}</ref
Machapisho mengi ya Valizadeh yameondolewa. Mnamo [[Mei 30]], [[2018]], DreamHost iliondoa Kings Wiki. Mnamo [[Septemba 10]], [[2018]], vitabu kadhaa vya Valizadeh viliondolewa kutoka jukwaa la kuchapisha binafsi la Amazon.com. Pia alipokea vikwazo kutoka YouTube, chanzo kingine cha mapato kwake, kwa kukiuka sheria zao. Mnamo [[Oktoba 1]], [[2018]], akielezea kupoteza mapato na trafiki kwa sababu ya PayPal na Disqus kumudu maliza ushirikiano wao naye, Valizadeh alitangaza "''Return of Kings''" haitaendelea kuchapisha makala mpya.ref>{{Rejea tovuti |last=Peters |first=Jeremy W. |date=November 20, 2020 |title=Tucker Carlson Dared Question a Trump Lawyer. The Backlash Was Quick. |url=https://www.nytimes.com/2020/11/20/us/politics/Tucker-Carlson-trump.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220615081501/https://www.nytimes.com/2020/11/20/us/politics/Tucker-Carlson-trump.html |archive-date=June 15, 2022 |access-date=July 19, 2022 |website=[[The New York Times]] |quote=Roosh Valizadeh, an alt-right figure with a history of extremist views whose writings have attracted a following, was an example of how the large online community of far-right, pro-Trump commentators started to mobilize against Fox after Mr. Carlson's comments.}}</ref>
Mnamo [[Machi]] [[2019]], Valizadeh aligeukia Kanisa la Apostolic la Armenia na kukashifu ngono za nje ya ndoa na za kawaida kama za dhambi, pia akisema kwamba alikuwa na aibu kuhusu vitabu alivyoviandika hapo awali, akiviondoa baadhi yao kutoka kwa umma. Mnamo Mei 1, 2021, Valizadeh alipokelewa katika Kanisa la Orthodox la Urusi Nje ya Urusi (ROCOR) katika Seminari ya Jordanville huko Jordanville, [[New York]].
Jumapili, [[Oktoba 29]], [[2023]], Valizadeh alifunga jukwaa lake la mtandaoni na akaamua kuacha maisha ya umma ya mtandao. "Nina kazi ya kawaida sasa na nataka kuishi maisha ya kawaida ya Orthodox. Jukwaa hili ni kikwazo kwa lengo hilo."<ref name="Seksiturist">{{cite web |url=https://kroonika.delfi.ee/artikkel/65119376/seksiturist-eesti-naised-on-paksud-ja-ulbed-aga-valismaalased-neile-meeldivad |title=Seksiturist: Eesti naised on paksud ja ülbed, aga välismaalased neile meeldivad |trans-title=Sex tourist: Estonian women are fat and arrogant, but they like foreigners |website=kroonika.delfi.ee |date=16 October 2012 |language=et}}</ref><ref>{{Rejea tovuti |title=Controversial Pick-Up Artist Gets Beer In His Face In Montreal (NSFW) |url=http://www.huffingtonpost.ca/2015/08/09/roosh-v-montreal-beer-video_n_7963124.html |website=The Huffington Post |date=August 9, 2015 |access-date=January 10, 2016}}</ref><ref name="Greenwood">{{cite news |last=Greenwood |first=Arin |title=Southern Poverty Law Center Lists 'Roosh V' On Misogyny Report |url=http://www.huffingtonpost.com/2012/03/10/roosh-v-splc-misogyny-report_n_1335174.html |access-date=April 1, 2013 |website=The Huffington Post |date=March 10, 2012}}</ref><ref name="urlDaryush Roosh Valizadeh | Southern Poverty Law Center">{{cite web |url=https://www.splcenter.org/fighting-hate/extremist-files/individual/daryush-roosh-valizadeh |title=Daryush "Roosh" Valizadeh | Southern Poverty Law Center}}</ref><ref name="Murdock Sep 2018">{{cite web |title=EXCLUSIVE: Amazon Removes 9 Books By Notorious Rape Apologist 'Roosh' |url=https://www.huffingtonpost.com/entry/amazon-removes-books-rape-apologist-roosh_us_5b96ea09e4b0511db3e54945 |date=September 10, 2018 |website=The Huffington Post |last1=Murdock |first1=Sebastian |last2=Cook |first2=Jesselyn}}</ref><ref name="RM2019">{{cite web |title=Infamous Pickup Artist RooshV Says He's a Christian Now |url=https://relevantmagazine.com/culture/culture-culture/infamous-pickup-artist-rooshv-says-hes-a-christian-now/ |work=[[Relevant (magazine)|RELEVANT Magazine]] |access-date=June 5, 2019 |language=en |date=May 23, 2019}}</ref><ref>{{Rejea habari |url=https://www.thedailybeast.com/daryush-valizadeh-the-pick-up-artist-known-as-roosh-says-he-has-found-god |title=Noxious Pickup Artist Roosh Says He Has Found God |newspaper=The Daily Beast |date=May 23, 2019 |last1=Sommer |first1=Emily Shugerman |url-access=limited}}</ref> Alianza kublogu kuhusu majaribio yake ya kukutana na wanawake, lakini mara tu jina lake la mtandaoni lilipovunjika, aligeukia kublogu na kuandika kwa muda wote kama njia ya kujikimu, kwanza na uchapishaji wa "''Bang: The Pickup Bible That Helps You Get More Lays''" ([[2007]]), na kisha na miongozo ya usafiri yenye mada za uchumba kuhusu nchi alizozitembelea. Valizadeh alianza kazi yake ya uandishi na ushauri uliojikita kwenye utamaduni wa msanii wa kumudu pata wanawake, ingawa kufikia [[2016]] hakujihusisha tena na neno hilo.<ref name="rooshv1">{{cite web |url=http://www.rooshv.com/bio |title=About Roosh V |website=rooshv.com |access-date=November 28, 2024 |archive-date=December 30, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201230023811/https://www.rooshv.com/bio |url-status=dead }}</ref><ref name="horrible">{{cite journal |url=http://www.slate.com/blogs/xx_factor/2014/05/24/elliot_rodger_the_pick_up_artist_community_s_predictable_horrible_response.html |title=The Pick-Up Artist Community's Predictable, Horrible Response to a Mass Murder |first=Amanda |last=Hess |date=May 24, 2014 |journal=Slate}}</ref><ref>{{cite journal |url=http://escholarship.org/uc/item/522199sh.pdf |title=Tightrope routines : a feminist artist interviews the internet's most infamous misogynist |first=Washko |last=Angela |date=January 1, 2015 |journal=EScholarship }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Valizadeh anaita mfumo wake wa imani "Neomasculinity", ambayo anaelezea kama mchanganyiko wa [[biolojia]] na imani za jadi juu ya uanaume, na kama kukataa "uovu wa Magharibi". Valizadeh anatetea kushikilia majukumu ya jadi ya heteronormative kwa wanaume na wanawake, na anaamini kwamba ufeministi umewadhuru wanawake, wanaume, na jamii kwa ujumla. Aidha, anasema kwamba wanaume na wanawake wana tofauti za kimwili na kiakili sana na kwamba thamani kubwa ya [[wanawake]] inatokana na uzazi wao na uzuri wao. Valizadeh anajielezea kama "pro-woman" kwa kuwa anataka wanawake "kuishi maisha ambayo ni kwa mujibu wa jeni zao za kibiolojia."<ref>{{cite web |url=http://www.returnofkings.com/about |title=About |website=Returnofkings.com |date=April 23, 2012 |access-date=March 9, 2015 |archive-date=January 17, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117005803/https://www.returnofkings.com/about |url-status=dead }}</ref>
== Marejeo ==
<references />{{Mbegu-mwandishi}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1979]]
[[Jamii:Waandishi wa Marekani]]
[[Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania]]
ke2ocbnaokbw4q269f3n05aon48fjar
Samuel Kawale
0
205516
1579869
1525106
2026-07-16T19:46:55Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1579869
wikitext
text/x-wiki
{{tafsiri kompyuta}}
'''Samuel Dalitso Kawale''' (alizaliwa Zomba, Malawi, 1979) ni mwanasiasa wa [[Malawi]] na mfanyakazi wa kijamii ambaye ni Waziri wa Kilimo wa [[Malawi]] kuanzia Oktoba 25, 2022.<ref>{{Rejea tovuti |last=Mtenje |first=Dorica |date=2023-08-11 |language=en-US}}</ref><ref>{{Rejea tovuti |title=Home |url=https://www.malawi.gov.mw/index.php/60-executive |access-date=2023-11-17 |website=www.malawi.gov.mw |language=en-gb |archive-date=2023-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231117112734/https://www.malawi.gov.mw/index.php/60-executive |url-status=dead }}</ref><ref>{{Rejea tovuti |last=Nhlane |first=Steven |date=2022-10-29 |title=Sam Kawale to clear Lobin Lowe’s rubble |url=https://mwnation.com/?p=340658 |access-date=2023-11-17 |website=The Nation Online |language=en-US}}</ref><ref>{{Rejea tovuti |date=2022-01-28 |title=Malawi: President Chakwera appoints twelve on preliminary cabinet list - PAN AFRICAN VISIONS |url=https://panafricanvisions.com/2022/01/malawi-president-chakwera-appoints-twelve-on-preliminary-cabinet-list/ |access-date=2023-11-17 |language=en-US}}</ref><ref>{{Rejea tovuti |title=Confusion over rotten maize – Capital Radio Malawi |url=https://www.capitalradiomalawi.com/2023/02/24/confusion-over-rotten-maize/ |access-date=2023-11-17 |website=www.capitalradiomalawi.com |archive-date=2023-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231117113236/https://www.capitalradiomalawi.com/2023/02/24/confusion-over-rotten-maize/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Rejea tovuti |last=Sabola |first=Taonga |date=2023-11-14 |title=‘Malawi has 11,725 metric tonnes maize deficit’ |url=https://times.mw/malawi-has-11725-metric-tonnes-maize-deficit/ |access-date=2023-11-17 |website=The Times Group |language=en-US}}</ref><ref>{{Rejea tovuti |title=Over 1 200 hectors of crops lost in Kasungu hailstorm – Capital Radio Malawi |url=https://www.capitalradiomalawi.com/2023/02/20/over-1-200-hectors-of-crops-lost-in-kasungu-hailstorm/ |access-date=2023-11-17 |website=www.capitalradiomalawi.com |archive-date=2023-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231117113215/https://www.capitalradiomalawi.com/2023/02/20/over-1-200-hectors-of-crops-lost-in-kasungu-hailstorm/ |url-status=dead }}</ref> Yeye ni Mbunge wa Jimbo la Dowa Kaskazini Mashariki.<ref>{{Rejea tovuti |last=247Malawi |date=2023-10-11 |title=Agriculture Minister Sam Kawale expresses gratitude to government for Mwangala Health Centre rehabilitation |url=https://www.247malawi.com/agriculture-minister-sam-kawale-expresses-gratitude-to-government-for-mwangala-health-centre-rehabilitation/ |access-date=2023-11-17 |website=247MALAWI NEWS |language=en-US}}</ref><ref>{{Rejea tovuti |date=2023-07-14 |title=Malawian banks urged to increase farmers loans |url=https://www.malawianatimes.com/2023/07/14/malawian-banks-urged-to-increase-farmers-loans/ |access-date=2023-11-17 |website=Malawiana Times |language=en-US}}</ref>
Ripoti ya Mwenyekiti wa Madai, Grace Malera, mwaka 2024 ilikaribishwa na Kawale. Mwaka 2022, Rais alimfukuza Waziri wa Kilimo wa zamani, Lobin Lowe, na naibu wake kutokana na hasara ya K750 milioni kutoka kwa Mpango wa Pembejeo ya Bei Nafuu ambayo ilikusudiwa kusaidia kilimo cha kujikimu. Ripoti ya Malera ilipendekeza kufunguliwa mashtaka dhidi ya maafisa wa umma waliohusika na mkataba wa udanganyifu uliofanywa na Bakaart Foods Limited. Alisema kuwa udanganyifu uliendelea na ukaguzi wa kiforensa unapaswa kufanyika kwa kuangalia utendaji wa fedha. Kawale alisema kuwa hili pia lilikuwa maoni yake.<ref>{{Rejea tovuti |title=Ombudsman engages Government on farm input subsidy investigation findings |url=https://www.theioi.org/ioi-news/current-news/ombudsman-engages-government-on-farm-input-subsidy-investigation-findings |access-date=2025-01-26 |website=www.theioi.org |language=de}}</ref>
== Maisha ==
Kawale alisoma shule ya sekondari katika Paul Roos Gymnasium huko Stellenbosch, Afrika Kusini. Ana Shahada ya Uzamili ya Usimamizi wa Biashara kutoka ESAMI na kwa sasa anasoma PhD katika Uongozi wa Mabadiliko katika Chuo Kikuu cha Bakke Graduate, Marekani. Aliteuliwa na Rais [[Lazarus Chakwera]] kuwa Waziri mpya wa Kilimo akimchukua nafasi ya Lobin Lowe ambaye alifukuzwa kazi.<ref>{{Rejea tovuti |date=2022-10-26 |title=Malawi's President Chakwera fires agriculture minister and deputy in crackdown on fraud |url=https://www.rfi.fr/en/africa/20221026-malawi-s-president-chakwera-fires-agriculture-minister-and-deputy-in-crackdown-on-fraud |access-date=2023-11-17 |website=RFI |language=en}}</ref><ref>{{Rejea tovuti |last=Nhlane |first=Steven |date=2022-10-29 |title=Sam Kawale to clear Lobin Lowe’s rubble |url=https://mwnation.com/?p=340658 |access-date=2023-11-17 |website=The Nation Online |language=en-US}}</ref><ref>{{Rejea tovuti |last=In-Chief |first=Editor |date=2022-11-02 |title=Sam Kawale On Track to Save AIP |url=https://shiretimes.com/sam-kawale-on-track-to-save-aip/ |access-date=2023-11-17 |website=Shire Times |language=en-US |archive-date=2023-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231117112932/https://shiretimes.com/sam-kawale-on-track-to-save-aip/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Rejea tovuti |last=247Malawi |date=2023-10-11 |title=Agriculture Minister Sam Kawale expresses gratitude to government for Mwangala Health Centre rehabilitation |url=https://www.247malawi.com/agriculture-minister-sam-kawale-expresses-gratitude-to-government-for-mwangala-health-centre-rehabilitation/ |access-date=2023-11-17 |website=247MALAWI NEWS |language=en-US}}</ref><ref>{{Rejea tovuti |last=Post |first=The Maravi |date=2022-10-25 |title=Chakwera fires Lobin Lowe, hires Sam Kawale as new Agriculture Minister |url=https://www.africannewsagency.com/the-maravi-post/chakwera-fires-lobin-lowe-hires-sam-kawale-as-new-agriculture-minister-5ee716b6-d8bf-5659-81ae-abd565f3be08/ |access-date=2023-11-17 |website=African News Agency |language=en-ZA}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
[[Jamii:Waliozaliwa 1979]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Malawi]]
[[Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania]]
07k1inw4iyy8xwio6ckw6bvrdcgsp7h
Wikipedia:Mradi wa Nchi
4
208508
1579812
1579718
2026-07-16T14:04:54Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 CAQI Bot updated with page views column
1579812
wikitext
text/x-wiki
{{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}}
{{Kigezo:Mradi/Nchi}}
== Yaliyomo ==
<div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;">
Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]].
[[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC)
</div>
== Mwongozo ==
===Sanduku/Jedwali la taarifa===
'''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana.
===Utangulizi===
{{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}}
Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo:
====Aya ya Utangulizi====
Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800.
Mfano:
</br>
{{Blockquote|
'''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}}
====Aya zinazofuata====
Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii.
===Mwili===
Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji.
====Asili ya jina====
Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi.
====Historia====
Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa.
====Jiografia====
Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili.
====Demografia====
Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana.
====Uchumi====
Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato.
====Serikali na siasa====
Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa.
====Utamaduni====
Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa.
====Tazama pia====
Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika.
====Marejeo====
Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa.
====Viungo vya nje====
Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo.
== Makala ==
{{Chati ya duara
| caption= CAQI (2026-07-16)
| label1 = Makala Bora
| value1 = 7
| color1= green
| label2 = Makala Nzuri
| value2 = 9
| color2= yellow
| label3 = Makala Msingi
| value3 = 61
| color3= orange
| label4 = Makala ya Chini
| value4 = 72
| color4= lightblue
| label5 = Mbegu
| value5 = 26
| color5= red
}}
{| class="wikitable sortable"
! Nchi
! CAQI (2026-07-16)<br />
! Mitazamo (siku 30)<br />
|-
| colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora
|-
| [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
| 9.56
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 604
|-
| [[Kenya]]
| 9.44
| style="background-color:#228B22; color:white" | 715
|-
| [[Tanzania]]
| 9.17
| style="background-color:#006400; color:white" | 2808
|-
| [[Ghana]]
| 8.93
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 276
|-
| [[Marekani]]
| 8.76
| style="background-color:#006400; color:white" | 1101
|-
| [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]]
| 8.25
| style="background-color:#006400; color:white" | 1014
|-
| [[Afrika Kusini]]
| 8.10
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 508
|-
| colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri
|-
| [[Hispania]]
| 7.84
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 325
|-
| [[Irani]]
| 7.62
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 400
|-
| [[Ethiopia]]
| 7.58
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 254
|-
| [[Urusi]]
| 7.54
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 506
|-
| [[Burundi]]
| 7.36
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 409
|-
| [[Sudan Kusini]]
| 7.28
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 146
|-
| [[Nigeria]]
| 7.26
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 216
|-
| [[Australia]]
| 7.15
| style="background-color:#228B22; color:white" | 766
|-
| [[Somalia]]
| 7.09
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 141
|-
| colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi
|-
| [[Senegal]]
| 6.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 196
|-
| [[Ufaransa]]
| 6.68
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Italia]]
| 6.23
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 278
|-
| [[Falme za Kiarabu]]
| 6.08
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 150
|-
| [[Laos]]
| 5.95
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Uingereza]]
| 5.93
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 502
|-
| [[Jamhuri ya Watu wa China]]
| 5.59
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 351
|-
| [[Rwanda]]
| 5.49
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 233
|-
| [[Korea Kaskazini]]
| 5.44
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 152
|-
| [[Mali]]
| 5.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 110
|-
| [[Korea Kusini]]
| 5.34
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 174
|-
| [[Ufini]]
| 5.20
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 107
|-
| [[Uswisi]]
| 5.17
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 303
|-
| [[Israeli]]
| 5.15
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 316
|-
| [[Ufalme wa Muungano]]
| 5.05
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Cabo Verde]]
| 4.89
| style="background-color:#006400; color:white" | 1574
|-
| [[Zambia]]
| 4.89
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 151
|-
| [[Ujerumani]]
| 4.83
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 307
|-
| [[Niger]]
| 4.79
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Misri]]
| 4.78
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 465
|-
| [[Uganda]]
| 4.78
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 349
|-
| [[Afghanistan]]
| 4.70
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Shelisheli]]
| 4.68
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 301
|-
| [[Japani]]
| 4.66
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 295
|-
| [[San Marino]]
| 4.63
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Chad]]
| 4.59
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 46
|-
| [[Austria]]
| 4.49
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 244
|-
| [[Kamerun]]
| 4.47
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Vatikani]]
| 4.43
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 201
|-
| [[Gine Bisau]]
| 4.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 20
|-
| [[Ukraini]]
| 4.41
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 203
|-
| [[Sudan]]
| 4.39
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 94
|-
| [[Uswidi]]
| 4.30
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 112
|-
| [[Uholanzi]]
| 4.26
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 338
|-
| [[Kanada]]
| 4.17
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Kamboja]]
| 4.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Moroko]]
| 4.13
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 410
|-
| [[Uhindi]]
| 4.08
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 208
|-
| [[Malawi]]
| 4.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 183
|-
| [[Pakistani]]
| 3.98
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Ubelgiji]]
| 3.92
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 388
|-
| [[Udeni]]
| 3.88
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 64
|-
| [[Burkina Faso]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 80
|-
| [[Madagaska]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 143
|-
| [[Ugiriki]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 182
|-
| [[Vietnam]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 58
|-
| [[Bulgaria]]
| 3.82
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 62
|-
| [[Ureno]]
| 3.79
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 425
|-
| [[Isilandi]]
| 3.77
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Msumbiji]]
| 3.76
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 290
|-
| [[Aljeria]]
| 3.73
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 63
|-
| [[Kazakhstan]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Malta]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Indonesia]]
| 3.64
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 115
|-
| [[Singapuri]]
| 3.63
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 101
|-
| [[Uturuki]]
| 3.62
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 412
|-
| [[Papua Guinea Mpya]]
| 3.61
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Eritrea]]
| 3.60
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Uthai]]
| 3.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Angola]]
| 3.52
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 112
|-
| [[Hong Kong]]
| 3.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 71
|-
| colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini
|-
| [[Bhutan]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Fiji]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Ufalme wa Udeni]]
| 3.44
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| [[Palestina]]
| 3.43
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]]
| 3.38
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 120
|-
| [[Syria]]
| 3.35
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 97
|-
| [[Latvia]]
| 3.30
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 110
|-
| [[Myanmar]]
| 3.23
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Botswana]]
| 3.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Komori]]
| 3.20
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 100
|-
| [[Liberia]]
| 3.16
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 62
|-
| [[Eswatini]]
| 3.11
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 146
|-
| [[Morisi]]
| 3.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 64
|-
| [[Jibuti]]
| 3.09
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Omani]]
| 3.04
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Polandi]]
| 3.03
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 117
|-
| [[Zimbabwe]]
| 3.02
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 122
|-
| [[Kosovo]]
| 2.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Benin]]
| 2.93
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Brunei]]
| 2.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 80
|-
| [[Qatar]]
| 2.91
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 105
|-
| [[Jamhuri ya Kongo]]
| 2.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 155
|-
| [[Saudia]]
| 2.90
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Gine ya Ikweta]]
| 2.89
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Lesotho]]
| 2.88
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 78
|-
| [[Nyuzilandi]]
| 2.86
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 134
|-
| [[Hungaria]]
| 2.84
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Sierra Leone]]
| 2.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Eire]]
| 2.80
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Liechtenstein]]
| 2.78
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Gabon]]
| 2.74
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Azerbaijan]]
| 2.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Kroatia]]
| 2.68
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 135
|-
| [[Slovenia]]
| 2.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Namibia]]
| 2.65
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 169
|-
| [[Tunisia]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 72
|-
| [[Ufilipino]]
| 2.64
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Kodivaa]]
| 2.60
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 114
|-
| [[Jamhuri ya China]]
| 2.54
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 57
|-
| [[Moldova]]
| 2.52
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Bahrain]]
| 2.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 47
|-
| [[Norwei]]
| 2.51
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 324
|-
| [[Luxemburg]]
| 2.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Masedonia Kaskazini]]
| 2.48
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Yordani]]
| 2.48
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 107
|-
| [[Mongolia]]
| 2.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 107
|-
| [[Belarus]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 47
|-
| [[Serbia]]
| 2.41
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Turkmenistan]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Gambia]]
| 2.39
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Iraki]]
| 2.37
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 191
|-
| [[Nepal]]
| 2.37
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Timor ya Mashariki]]
| 2.34
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Tuvalu]]
| 2.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Sri Lanka]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 50
|-
| [[Yemen]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 68
|-
| [[Andorra]]
| 2.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Kirgizia]]
| 2.26
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Romania]]
| 2.25
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 66
|-
| [[Sao Tome na Principe]]
| 2.23
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 68
|-
| [[Bangladesh]]
| 2.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 41
|-
| [[Bosnia na Herzegovina]]
| 2.22
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 146
|-
| [[Libya]]
| 2.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 98
|-
| [[Armenia]]
| 2.19
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 41
|-
| [[Welisi]]
| 2.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Ucheki]]
| 2.11
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 117
|-
| [[Sahara ya Magharibi]]
| 2.10
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 70
|-
| [[Uzbekistan]]
| 2.09
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 207
|-
| [[Kuwait]]
| 2.07
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 53
|-
| [[Malaysia]]
| 2.06
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 55
|-
| [[Kupro]]
| 2.04
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Maldivi]]
| 2.02
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 19
|-
| colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu
|-
| [[Visiwa vya Cook]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 14
|-
| [[Montenegro]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Nauru]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 24
|-
| [[Ossetia Kusini]]
| 1.97
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Vanuatu]]
| 1.96
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 21
|-
| [[Togo]]
| 1.95
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Albania]]
| 1.92
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Mauritania]]
| 1.91
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 80
|-
| [[Samoa]]
| 1.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 18
|-
| [[Georgia]]
| 1.72
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 46
|-
| [[Polynesia ya Kifaransa]]
| 1.71
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 8
|-
| [[Lituanya]]
| 1.69
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 58
|-
| [[Gine]]
| 1.67
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 25
|-
| [[Niue]]
| 1.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| [[Abkhazia]]
| 1.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 5
|-
| [[Tajikistan]]
| 1.55
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Palau]]
| 1.53
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Visiwa vya Solomon]]
| 1.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Gibraltar]]
| 1.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Estonia]]
| 1.40
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Kiribati]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 8
|-
| [[Samoa ya Marekani]]
| 1.36
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 17
|-
| [[Slovakia]]
| 1.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Visiwa vya Mariana]]
| 1.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 4
|-
| [[Tonga]]
| 1.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 22
|}
==Takwimu==
===Takwimu za Jumla===
{| class="wikitable"
! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko
|-
| Jumla ya Makala || 172 || —
|-
| Jumla ya Hariri (siku zote) || 34967 || —
|-
| Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 27954 || ↓ -12.1%
|-
| Wastani wa Hariri kwa Makala || 203.3 || —
|-
| Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 162.5 || —
|}
===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)===
{| class="wikitable sortable"
! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko
|-
| 1 || [[Tanzania]] || 2808 || ↑ +0.8%
|-
| 2 || [[Cabo Verde]] || 1570 || ↑ +73.3%
|-
| 3 || [[Marekani]] || 1101 || ↓ -16.3%
|-
| 4 || [[Australia]] || 766 || ↑ +97.9%
|-
| 5 || [[Kenya]] || 688 || ↓ -5.0%
|-
| 6 || [[Ufaransa]] || 676 || ↓ -5.8%
|-
| 7 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 587 || ↓ -16.5%
|-
| 8 || [[Afrika Kusini]] || 494 || ↓ -10.0%
|-
| 9 || [[Kanada]] || 490 || ↑ +30.7%
|-
| 10 || [[Urusi]] || 487 || ↓ -39.9%
|-
|}
====Wahariri====
Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365)
{| class="wikitable sortable"
! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia
|-
| 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 595 || 42.9%
|-
| 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 359 || 25.9%
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 130 || 9.4%
|-
| 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 125 || 9.0%
|-
| 5 || [[User:~2025-60637-6|~2025-60637-6]] || 12 || 0.9%
|-
| 6 || [[User:~2025-61248-5|~2025-61248-5]] || 12 || 0.9%
|-
| 7 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.6%
|-
| 8 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 6 || 0.4%
|-
| 9 || [[User:Kisare|Kisare]] || 6 || 0.4%
|-
| 10 || [[User:CSGinger14|CSGinger14]] || 6 || 0.4%
|-
|}
bwf61kdt1vdpso8novtqppi9yqwmgk0
1579816
1579812
2026-07-16T14:08:30Z
Gayle-Bot
78697
Sasisha Takwimu za mradi
1579816
wikitext
text/x-wiki
{{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}}
{{Kigezo:Mradi/Nchi}}
== Yaliyomo ==
<div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;">
Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]].
[[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC)
</div>
== Mwongozo ==
===Sanduku/Jedwali la taarifa===
'''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana.
===Utangulizi===
{{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}}
Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo:
====Aya ya Utangulizi====
Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800.
Mfano:
</br>
{{Blockquote|
'''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}}
====Aya zinazofuata====
Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii.
===Mwili===
Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji.
====Asili ya jina====
Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi.
====Historia====
Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa.
====Jiografia====
Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili.
====Demografia====
Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana.
====Uchumi====
Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato.
====Serikali na siasa====
Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa.
====Utamaduni====
Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa.
====Tazama pia====
Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika.
====Marejeo====
Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa.
====Viungo vya nje====
Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo.
== Makala ==
{{Chati ya duara
| caption= CAQI (2026-07-16)
| label1 = Makala Bora
| value1 = 7
| color1= green
| label2 = Makala Nzuri
| value2 = 9
| color2= yellow
| label3 = Makala Msingi
| value3 = 61
| color3= orange
| label4 = Makala ya Chini
| value4 = 72
| color4= lightblue
| label5 = Mbegu
| value5 = 26
| color5= red
}}
{| class="wikitable sortable"
! Nchi
! CAQI (2026-07-16)<br />
! Mitazamo (siku 30)<br />
|-
| colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora
|-
| [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
| 9.56
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 604
|-
| [[Kenya]]
| 9.44
| style="background-color:#228B22; color:white" | 715
|-
| [[Tanzania]]
| 9.17
| style="background-color:#006400; color:white" | 2808
|-
| [[Ghana]]
| 8.93
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 276
|-
| [[Marekani]]
| 8.76
| style="background-color:#006400; color:white" | 1101
|-
| [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]]
| 8.25
| style="background-color:#006400; color:white" | 1014
|-
| [[Afrika Kusini]]
| 8.10
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 508
|-
| colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri
|-
| [[Hispania]]
| 7.84
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 325
|-
| [[Irani]]
| 7.62
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 400
|-
| [[Ethiopia]]
| 7.58
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 254
|-
| [[Urusi]]
| 7.54
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 506
|-
| [[Burundi]]
| 7.36
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 409
|-
| [[Sudan Kusini]]
| 7.28
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 146
|-
| [[Nigeria]]
| 7.26
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 216
|-
| [[Australia]]
| 7.15
| style="background-color:#228B22; color:white" | 766
|-
| [[Somalia]]
| 7.09
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 141
|-
| colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi
|-
| [[Senegal]]
| 6.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 196
|-
| [[Ufaransa]]
| 6.68
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Italia]]
| 6.23
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 278
|-
| [[Falme za Kiarabu]]
| 6.08
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 150
|-
| [[Laos]]
| 5.95
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Uingereza]]
| 5.93
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 502
|-
| [[Jamhuri ya Watu wa China]]
| 5.59
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 351
|-
| [[Rwanda]]
| 5.49
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 233
|-
| [[Korea Kaskazini]]
| 5.44
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 152
|-
| [[Mali]]
| 5.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 110
|-
| [[Korea Kusini]]
| 5.34
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 174
|-
| [[Ufini]]
| 5.20
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 107
|-
| [[Uswisi]]
| 5.17
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 303
|-
| [[Israeli]]
| 5.15
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 316
|-
| [[Ufalme wa Muungano]]
| 5.05
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Cabo Verde]]
| 4.89
| style="background-color:#006400; color:white" | 1574
|-
| [[Zambia]]
| 4.89
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 151
|-
| [[Ujerumani]]
| 4.83
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 307
|-
| [[Niger]]
| 4.79
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Misri]]
| 4.78
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 465
|-
| [[Uganda]]
| 4.78
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 349
|-
| [[Afghanistan]]
| 4.70
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Shelisheli]]
| 4.68
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 301
|-
| [[Japani]]
| 4.66
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 295
|-
| [[San Marino]]
| 4.63
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Chad]]
| 4.59
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 46
|-
| [[Austria]]
| 4.49
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 244
|-
| [[Kamerun]]
| 4.47
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Vatikani]]
| 4.43
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 201
|-
| [[Gine Bisau]]
| 4.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 20
|-
| [[Ukraini]]
| 4.41
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 203
|-
| [[Sudan]]
| 4.39
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 94
|-
| [[Uswidi]]
| 4.30
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 112
|-
| [[Uholanzi]]
| 4.26
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 338
|-
| [[Kanada]]
| 4.17
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Kamboja]]
| 4.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Moroko]]
| 4.13
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 410
|-
| [[Uhindi]]
| 4.08
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 208
|-
| [[Malawi]]
| 4.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 183
|-
| [[Pakistani]]
| 3.98
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Ubelgiji]]
| 3.92
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 388
|-
| [[Udeni]]
| 3.88
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 64
|-
| [[Burkina Faso]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 80
|-
| [[Madagaska]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 143
|-
| [[Ugiriki]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 182
|-
| [[Vietnam]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 58
|-
| [[Bulgaria]]
| 3.82
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 62
|-
| [[Ureno]]
| 3.79
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 425
|-
| [[Isilandi]]
| 3.77
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Msumbiji]]
| 3.76
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 290
|-
| [[Aljeria]]
| 3.73
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 63
|-
| [[Kazakhstan]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Malta]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Indonesia]]
| 3.64
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 115
|-
| [[Singapuri]]
| 3.63
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 101
|-
| [[Uturuki]]
| 3.62
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 412
|-
| [[Papua Guinea Mpya]]
| 3.61
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Eritrea]]
| 3.60
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Uthai]]
| 3.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Angola]]
| 3.52
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 112
|-
| [[Hong Kong]]
| 3.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 71
|-
| colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini
|-
| [[Bhutan]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Fiji]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Ufalme wa Udeni]]
| 3.44
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| [[Palestina]]
| 3.43
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]]
| 3.38
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 120
|-
| [[Syria]]
| 3.35
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 97
|-
| [[Latvia]]
| 3.30
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 110
|-
| [[Myanmar]]
| 3.23
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Botswana]]
| 3.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Komori]]
| 3.20
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 100
|-
| [[Liberia]]
| 3.16
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 62
|-
| [[Eswatini]]
| 3.11
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 146
|-
| [[Morisi]]
| 3.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 64
|-
| [[Jibuti]]
| 3.09
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Omani]]
| 3.04
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Polandi]]
| 3.03
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 117
|-
| [[Zimbabwe]]
| 3.02
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 122
|-
| [[Kosovo]]
| 2.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Benin]]
| 2.93
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Brunei]]
| 2.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 80
|-
| [[Qatar]]
| 2.91
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 105
|-
| [[Jamhuri ya Kongo]]
| 2.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 155
|-
| [[Saudia]]
| 2.90
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Gine ya Ikweta]]
| 2.89
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Lesotho]]
| 2.88
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 78
|-
| [[Nyuzilandi]]
| 2.86
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 134
|-
| [[Hungaria]]
| 2.84
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Sierra Leone]]
| 2.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Eire]]
| 2.80
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Liechtenstein]]
| 2.78
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Gabon]]
| 2.74
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Azerbaijan]]
| 2.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Kroatia]]
| 2.68
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 135
|-
| [[Slovenia]]
| 2.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Namibia]]
| 2.65
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 169
|-
| [[Tunisia]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 72
|-
| [[Ufilipino]]
| 2.64
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Kodivaa]]
| 2.60
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 114
|-
| [[Jamhuri ya China]]
| 2.54
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 57
|-
| [[Moldova]]
| 2.52
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Bahrain]]
| 2.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 47
|-
| [[Norwei]]
| 2.51
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 324
|-
| [[Luxemburg]]
| 2.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Masedonia Kaskazini]]
| 2.48
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Yordani]]
| 2.48
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 107
|-
| [[Mongolia]]
| 2.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 107
|-
| [[Belarus]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 47
|-
| [[Serbia]]
| 2.41
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Turkmenistan]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Gambia]]
| 2.39
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Iraki]]
| 2.37
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 191
|-
| [[Nepal]]
| 2.37
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Timor ya Mashariki]]
| 2.34
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Tuvalu]]
| 2.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Sri Lanka]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 50
|-
| [[Yemen]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 68
|-
| [[Andorra]]
| 2.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Kirgizia]]
| 2.26
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Romania]]
| 2.25
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 66
|-
| [[Sao Tome na Principe]]
| 2.23
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 68
|-
| [[Bangladesh]]
| 2.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 41
|-
| [[Bosnia na Herzegovina]]
| 2.22
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 146
|-
| [[Libya]]
| 2.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 98
|-
| [[Armenia]]
| 2.19
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 41
|-
| [[Welisi]]
| 2.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Ucheki]]
| 2.11
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 117
|-
| [[Sahara ya Magharibi]]
| 2.10
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 70
|-
| [[Uzbekistan]]
| 2.09
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 207
|-
| [[Kuwait]]
| 2.07
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 53
|-
| [[Malaysia]]
| 2.06
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 55
|-
| [[Kupro]]
| 2.04
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Maldivi]]
| 2.02
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 19
|-
| colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu
|-
| [[Visiwa vya Cook]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 14
|-
| [[Montenegro]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Nauru]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 24
|-
| [[Ossetia Kusini]]
| 1.97
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Vanuatu]]
| 1.96
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 21
|-
| [[Togo]]
| 1.95
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Albania]]
| 1.92
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Mauritania]]
| 1.91
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 80
|-
| [[Samoa]]
| 1.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 18
|-
| [[Georgia]]
| 1.72
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 46
|-
| [[Polynesia ya Kifaransa]]
| 1.71
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 8
|-
| [[Lituanya]]
| 1.69
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 58
|-
| [[Gine]]
| 1.67
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 25
|-
| [[Niue]]
| 1.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| [[Abkhazia]]
| 1.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 5
|-
| [[Tajikistan]]
| 1.55
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Palau]]
| 1.53
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Visiwa vya Solomon]]
| 1.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Gibraltar]]
| 1.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Estonia]]
| 1.40
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Kiribati]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 8
|-
| [[Samoa ya Marekani]]
| 1.36
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 17
|-
| [[Slovakia]]
| 1.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Visiwa vya Mariana]]
| 1.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 4
|-
| [[Tonga]]
| 1.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 22
|}
==Takwimu==
===Takwimu za Jumla===
{| class="wikitable"
! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko
|-
| Jumla ya Makala || 172 || —
|-
| Jumla ya Hariri (siku zote) || 34967 || —
|-
| Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 10931 || ↑ +1.1%
|-
| Wastani wa Hariri kwa Makala || 203.3 || —
|-
| Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 63.6 || —
|}
===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)===
{| class="wikitable sortable"
! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko
|-
| 1 || [[Cabo Verde]] || 1574 || ↑ +73.7%
|-
| 2 || [[Marekani]] || 1101 || ↓ -16.3%
|-
| 3 || [[Australia]] || 766 || ↑ +97.9%
|-
| 4 || [[Kenya]] || 715 || ↓ -1.2%
|-
| 5 || [[Afrika Kusini]] || 508 || ↓ -7.5%
|-
| 6 || [[Uturuki]] || 412 || ↓ -13.6%
|-
| 7 || [[Burundi]] || 409 || ↓ -16.4%
|-
| 8 || [[Ubelgiji]] || 388 || ↑ +177.1%
|-
| 9 || [[Hispania]] || 325 || ↓ -5.5%
|-
| 10 || [[Norwei]] || 324 || ↑ +202.8%
|-
|}
====Wahariri====
Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365)
{| class="wikitable sortable"
! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia
|-
| 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 595 || 42.9%
|-
| 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 359 || 25.9%
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 130 || 9.4%
|-
| 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 125 || 9.0%
|-
| 5 || [[User:~2025-60637-6|~2025-60637-6]] || 12 || 0.9%
|-
| 6 || [[User:~2025-61248-5|~2025-61248-5]] || 12 || 0.9%
|-
| 7 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.6%
|-
| 8 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 6 || 0.4%
|-
| 9 || [[User:Kisare|Kisare]] || 6 || 0.4%
|-
| 10 || [[User:CSGinger14|CSGinger14]] || 6 || 0.4%
|-
|}
cgj3q9qqh2npbm44t36prm6mwo360x8
1579864
1579816
2026-07-16T19:20:39Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 CAQI Bot updated with page views column
1579864
wikitext
text/x-wiki
{{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}}
{{Kigezo:Mradi/Nchi}}
== Yaliyomo ==
<div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;">
Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]].
[[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC)
</div>
== Mwongozo ==
===Sanduku/Jedwali la taarifa===
'''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana.
===Utangulizi===
{{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}}
Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo:
====Aya ya Utangulizi====
Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800.
Mfano:
</br>
{{Blockquote|
'''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}}
====Aya zinazofuata====
Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii.
===Mwili===
Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji.
====Asili ya jina====
Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi.
====Historia====
Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa.
====Jiografia====
Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili.
====Demografia====
Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana.
====Uchumi====
Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato.
====Serikali na siasa====
Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa.
====Utamaduni====
Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa.
====Tazama pia====
Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika.
====Marejeo====
Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa.
====Viungo vya nje====
Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo.
== Makala ==
{{Chati ya duara
| caption= CAQI (2026-07-16)
| label1 = Makala Bora
| value1 = 7
| color1= green
| label2 = Makala Nzuri
| value2 = 9
| color2= yellow
| label3 = Makala Msingi
| value3 = 61
| color3= orange
| label4 = Makala ya Chini
| value4 = 72
| color4= lightblue
| label5 = Mbegu
| value5 = 26
| color5= red
}}
{| class="wikitable sortable"
! Nchi
! CAQI (2026-07-16)<br />
! Mitazamo (siku 30)<br />
|-
| colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora
|-
| [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
| 9.56
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 604
|-
| [[Kenya]]
| 9.44
| style="background-color:#228B22; color:white" | 715
|-
| [[Tanzania]]
| 9.17
| style="background-color:#006400; color:white" | 2808
|-
| [[Ghana]]
| 8.93
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 276
|-
| [[Marekani]]
| 8.76
| style="background-color:#006400; color:white" | 1101
|-
| [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]]
| 8.25
| style="background-color:#006400; color:white" | 1014
|-
| [[Afrika Kusini]]
| 8.10
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 508
|-
| colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri
|-
| [[Hispania]]
| 7.84
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 325
|-
| [[Irani]]
| 7.62
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 400
|-
| [[Ethiopia]]
| 7.58
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 254
|-
| [[Urusi]]
| 7.54
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 506
|-
| [[Burundi]]
| 7.36
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 409
|-
| [[Sudan Kusini]]
| 7.28
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 146
|-
| [[Nigeria]]
| 7.26
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 216
|-
| [[Australia]]
| 7.15
| style="background-color:#228B22; color:white" | 766
|-
| [[Somalia]]
| 7.09
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 141
|-
| colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi
|-
| [[Senegal]]
| 6.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 196
|-
| [[Ufaransa]]
| 6.68
| style="background-color:#228B22; color:white" | 701
|-
| [[Italia]]
| 6.23
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 278
|-
| [[Falme za Kiarabu]]
| 6.08
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 150
|-
| [[Laos]]
| 5.95
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Uingereza]]
| 5.93
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 502
|-
| [[Jamhuri ya Watu wa China]]
| 5.59
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 351
|-
| [[Rwanda]]
| 5.49
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 233
|-
| [[Korea Kaskazini]]
| 5.44
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 152
|-
| [[Mali]]
| 5.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 110
|-
| [[Korea Kusini]]
| 5.34
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 174
|-
| [[Ufini]]
| 5.20
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 107
|-
| [[Uswisi]]
| 5.17
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 303
|-
| [[Israeli]]
| 5.15
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 316
|-
| [[Ufalme wa Muungano]]
| 5.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 176
|-
| [[Cabo Verde]]
| 4.89
| style="background-color:#006400; color:white" | 1574
|-
| [[Zambia]]
| 4.89
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 151
|-
| [[Ujerumani]]
| 4.83
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 307
|-
| [[Niger]]
| 4.79
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Misri]]
| 4.78
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 465
|-
| [[Uganda]]
| 4.78
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 349
|-
| [[Afghanistan]]
| 4.70
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Shelisheli]]
| 4.68
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 301
|-
| [[Japani]]
| 4.66
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 295
|-
| [[San Marino]]
| 4.63
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Chad]]
| 4.59
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 46
|-
| [[Austria]]
| 4.49
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 244
|-
| [[Kamerun]]
| 4.47
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Vatikani]]
| 4.43
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 201
|-
| [[Gine Bisau]]
| 4.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 20
|-
| [[Ukraini]]
| 4.41
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 203
|-
| [[Sudan]]
| 4.39
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 94
|-
| [[Uswidi]]
| 4.30
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 112
|-
| [[Uholanzi]]
| 4.26
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 338
|-
| [[Kanada]]
| 4.17
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 497
|-
| [[Kamboja]]
| 4.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Moroko]]
| 4.13
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 410
|-
| [[Uhindi]]
| 4.08
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 208
|-
| [[Malawi]]
| 4.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 183
|-
| [[Pakistani]]
| 3.98
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Ubelgiji]]
| 3.92
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 388
|-
| [[Udeni]]
| 3.88
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 64
|-
| [[Burkina Faso]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 80
|-
| [[Madagaska]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 143
|-
| [[Ugiriki]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 182
|-
| [[Vietnam]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 58
|-
| [[Bulgaria]]
| 3.82
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 62
|-
| [[Ureno]]
| 3.79
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 425
|-
| [[Isilandi]]
| 3.77
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Msumbiji]]
| 3.76
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 290
|-
| [[Aljeria]]
| 3.73
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 63
|-
| [[Kazakhstan]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Malta]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Indonesia]]
| 3.64
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 115
|-
| [[Singapuri]]
| 3.63
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 101
|-
| [[Uturuki]]
| 3.62
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 412
|-
| [[Papua Guinea Mpya]]
| 3.61
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Eritrea]]
| 3.60
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 62
|-
| [[Uthai]]
| 3.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Angola]]
| 3.52
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 112
|-
| [[Hong Kong]]
| 3.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 71
|-
| colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini
|-
| [[Bhutan]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Fiji]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Ufalme wa Udeni]]
| 3.44
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| [[Palestina]]
| 3.43
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]]
| 3.38
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 120
|-
| [[Syria]]
| 3.35
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 97
|-
| [[Latvia]]
| 3.30
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 110
|-
| [[Myanmar]]
| 3.23
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Botswana]]
| 3.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 84
|-
| [[Komori]]
| 3.20
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 100
|-
| [[Liberia]]
| 3.16
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 62
|-
| [[Eswatini]]
| 3.11
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 146
|-
| [[Morisi]]
| 3.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 64
|-
| [[Jibuti]]
| 3.09
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Omani]]
| 3.04
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Polandi]]
| 3.03
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 117
|-
| [[Zimbabwe]]
| 3.02
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 122
|-
| [[Kosovo]]
| 2.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Benin]]
| 2.93
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Brunei]]
| 2.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 80
|-
| [[Qatar]]
| 2.91
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 105
|-
| [[Jamhuri ya Kongo]]
| 2.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 155
|-
| [[Saudia]]
| 2.90
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Gine ya Ikweta]]
| 2.89
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Lesotho]]
| 2.88
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 78
|-
| [[Nyuzilandi]]
| 2.86
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 134
|-
| [[Hungaria]]
| 2.84
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Sierra Leone]]
| 2.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Eire]]
| 2.80
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Liechtenstein]]
| 2.78
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Gabon]]
| 2.74
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Azerbaijan]]
| 2.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Kroatia]]
| 2.68
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 135
|-
| [[Slovenia]]
| 2.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Namibia]]
| 2.65
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 169
|-
| [[Tunisia]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 72
|-
| [[Ufilipino]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 79
|-
| [[Kodivaa]]
| 2.60
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 114
|-
| [[Jamhuri ya China]]
| 2.54
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 57
|-
| [[Moldova]]
| 2.52
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Bahrain]]
| 2.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 47
|-
| [[Norwei]]
| 2.51
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 324
|-
| [[Luxemburg]]
| 2.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Masedonia Kaskazini]]
| 2.48
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Yordani]]
| 2.48
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 107
|-
| [[Mongolia]]
| 2.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 107
|-
| [[Belarus]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 47
|-
| [[Serbia]]
| 2.41
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Turkmenistan]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Gambia]]
| 2.39
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Iraki]]
| 2.37
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 191
|-
| [[Nepal]]
| 2.37
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Timor ya Mashariki]]
| 2.34
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Tuvalu]]
| 2.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Sri Lanka]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 50
|-
| [[Yemen]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 68
|-
| [[Andorra]]
| 2.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Kirgizia]]
| 2.26
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Romania]]
| 2.25
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 66
|-
| [[Sao Tome na Principe]]
| 2.23
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 68
|-
| [[Bangladesh]]
| 2.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 41
|-
| [[Bosnia na Herzegovina]]
| 2.22
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 146
|-
| [[Libya]]
| 2.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 98
|-
| [[Armenia]]
| 2.19
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 41
|-
| [[Welisi]]
| 2.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Ucheki]]
| 2.11
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 117
|-
| [[Sahara ya Magharibi]]
| 2.10
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 70
|-
| [[Uzbekistan]]
| 2.09
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 207
|-
| [[Kuwait]]
| 2.07
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 53
|-
| [[Malaysia]]
| 2.06
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 55
|-
| [[Kupro]]
| 2.04
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Maldivi]]
| 2.02
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 19
|-
| colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu
|-
| [[Visiwa vya Cook]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 14
|-
| [[Montenegro]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Nauru]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 24
|-
| [[Ossetia Kusini]]
| 1.97
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Vanuatu]]
| 1.96
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 21
|-
| [[Togo]]
| 1.95
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Albania]]
| 1.92
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Mauritania]]
| 1.91
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 80
|-
| [[Samoa]]
| 1.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 18
|-
| [[Georgia]]
| 1.72
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 46
|-
| [[Polynesia ya Kifaransa]]
| 1.71
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 8
|-
| [[Lituanya]]
| 1.69
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 58
|-
| [[Gine]]
| 1.67
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 25
|-
| [[Niue]]
| 1.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| [[Abkhazia]]
| 1.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 5
|-
| [[Tajikistan]]
| 1.55
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Palau]]
| 1.53
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Visiwa vya Solomon]]
| 1.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Gibraltar]]
| 1.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Estonia]]
| 1.40
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Kiribati]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 8
|-
| [[Samoa ya Marekani]]
| 1.36
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 17
|-
| [[Slovakia]]
| 1.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Visiwa vya Mariana]]
| 1.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 4
|-
| [[Tonga]]
| 1.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 22
|}
==Takwimu==
===Takwimu za Jumla===
{| class="wikitable"
! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko
|-
| Jumla ya Makala || 172 || —
|-
| Jumla ya Hariri (siku zote) || 34967 || —
|-
| Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 10931 || ↑ +1.1%
|-
| Wastani wa Hariri kwa Makala || 203.3 || —
|-
| Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 63.6 || —
|}
===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)===
{| class="wikitable sortable"
! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko
|-
| 1 || [[Cabo Verde]] || 1574 || ↑ +73.7%
|-
| 2 || [[Marekani]] || 1101 || ↓ -16.3%
|-
| 3 || [[Australia]] || 766 || ↑ +97.9%
|-
| 4 || [[Kenya]] || 715 || ↓ -1.2%
|-
| 5 || [[Afrika Kusini]] || 508 || ↓ -7.5%
|-
| 6 || [[Uturuki]] || 412 || ↓ -13.6%
|-
| 7 || [[Burundi]] || 409 || ↓ -16.4%
|-
| 8 || [[Ubelgiji]] || 388 || ↑ +177.1%
|-
| 9 || [[Hispania]] || 325 || ↓ -5.5%
|-
| 10 || [[Norwei]] || 324 || ↑ +202.8%
|-
|}
====Wahariri====
Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365)
{| class="wikitable sortable"
! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia
|-
| 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 595 || 42.9%
|-
| 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 359 || 25.9%
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 130 || 9.4%
|-
| 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 125 || 9.0%
|-
| 5 || [[User:~2025-60637-6|~2025-60637-6]] || 12 || 0.9%
|-
| 6 || [[User:~2025-61248-5|~2025-61248-5]] || 12 || 0.9%
|-
| 7 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.6%
|-
| 8 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 6 || 0.4%
|-
| 9 || [[User:Kisare|Kisare]] || 6 || 0.4%
|-
| 10 || [[User:CSGinger14|CSGinger14]] || 6 || 0.4%
|-
|}
e0efr5e65bhjxfyvas8qtwa5bec0uts
1579865
1579864
2026-07-16T19:22:19Z
Gayle-Bot
78697
Sasisha Takwimu za mradi
1579865
wikitext
text/x-wiki
{{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}}
{{Kigezo:Mradi/Nchi}}
== Yaliyomo ==
<div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;">
Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]].
[[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC)
</div>
== Mwongozo ==
===Sanduku/Jedwali la taarifa===
'''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana.
===Utangulizi===
{{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}}
Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo:
====Aya ya Utangulizi====
Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800.
Mfano:
</br>
{{Blockquote|
'''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}}
====Aya zinazofuata====
Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii.
===Mwili===
Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji.
====Asili ya jina====
Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi.
====Historia====
Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa.
====Jiografia====
Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili.
====Demografia====
Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana.
====Uchumi====
Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato.
====Serikali na siasa====
Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa.
====Utamaduni====
Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa.
====Tazama pia====
Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika.
====Marejeo====
Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa.
====Viungo vya nje====
Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo.
== Makala ==
{{Chati ya duara
| caption= CAQI (2026-07-16)
| label1 = Makala Bora
| value1 = 7
| color1= green
| label2 = Makala Nzuri
| value2 = 9
| color2= yellow
| label3 = Makala Msingi
| value3 = 61
| color3= orange
| label4 = Makala ya Chini
| value4 = 72
| color4= lightblue
| label5 = Mbegu
| value5 = 26
| color5= red
}}
{| class="wikitable sortable"
! Nchi
! CAQI (2026-07-16)<br />
! Mitazamo (siku 30)<br />
|-
| colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora
|-
| [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
| 9.56
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 604
|-
| [[Kenya]]
| 9.44
| style="background-color:#228B22; color:white" | 715
|-
| [[Tanzania]]
| 9.17
| style="background-color:#006400; color:white" | 2808
|-
| [[Ghana]]
| 8.93
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 276
|-
| [[Marekani]]
| 8.76
| style="background-color:#006400; color:white" | 1101
|-
| [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]]
| 8.25
| style="background-color:#006400; color:white" | 1014
|-
| [[Afrika Kusini]]
| 8.10
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 508
|-
| colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri
|-
| [[Hispania]]
| 7.84
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 325
|-
| [[Irani]]
| 7.62
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 400
|-
| [[Ethiopia]]
| 7.58
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 254
|-
| [[Urusi]]
| 7.54
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 506
|-
| [[Burundi]]
| 7.36
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 409
|-
| [[Sudan Kusini]]
| 7.28
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 146
|-
| [[Nigeria]]
| 7.26
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 216
|-
| [[Australia]]
| 7.15
| style="background-color:#228B22; color:white" | 766
|-
| [[Somalia]]
| 7.09
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 141
|-
| colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi
|-
| [[Senegal]]
| 6.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 196
|-
| [[Ufaransa]]
| 6.68
| style="background-color:#228B22; color:white" | 701
|-
| [[Italia]]
| 6.23
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 278
|-
| [[Falme za Kiarabu]]
| 6.08
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 150
|-
| [[Laos]]
| 5.95
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Uingereza]]
| 5.93
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 502
|-
| [[Jamhuri ya Watu wa China]]
| 5.59
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 351
|-
| [[Rwanda]]
| 5.49
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 233
|-
| [[Korea Kaskazini]]
| 5.44
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 152
|-
| [[Mali]]
| 5.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 110
|-
| [[Korea Kusini]]
| 5.34
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 174
|-
| [[Ufini]]
| 5.20
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 107
|-
| [[Uswisi]]
| 5.17
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 303
|-
| [[Israeli]]
| 5.15
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 316
|-
| [[Ufalme wa Muungano]]
| 5.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 176
|-
| [[Cabo Verde]]
| 4.89
| style="background-color:#006400; color:white" | 1574
|-
| [[Zambia]]
| 4.89
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 151
|-
| [[Ujerumani]]
| 4.83
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 307
|-
| [[Niger]]
| 4.79
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Misri]]
| 4.78
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 465
|-
| [[Uganda]]
| 4.78
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 349
|-
| [[Afghanistan]]
| 4.70
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Shelisheli]]
| 4.68
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 301
|-
| [[Japani]]
| 4.66
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 295
|-
| [[San Marino]]
| 4.63
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Chad]]
| 4.59
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 46
|-
| [[Austria]]
| 4.49
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 244
|-
| [[Kamerun]]
| 4.47
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Vatikani]]
| 4.43
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 201
|-
| [[Gine Bisau]]
| 4.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 20
|-
| [[Ukraini]]
| 4.41
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 203
|-
| [[Sudan]]
| 4.39
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 94
|-
| [[Uswidi]]
| 4.30
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 112
|-
| [[Uholanzi]]
| 4.26
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 338
|-
| [[Kanada]]
| 4.17
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 497
|-
| [[Kamboja]]
| 4.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Moroko]]
| 4.13
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 410
|-
| [[Uhindi]]
| 4.08
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 208
|-
| [[Malawi]]
| 4.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 183
|-
| [[Pakistani]]
| 3.98
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Ubelgiji]]
| 3.92
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 388
|-
| [[Udeni]]
| 3.88
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 64
|-
| [[Burkina Faso]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 80
|-
| [[Madagaska]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 143
|-
| [[Ugiriki]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 182
|-
| [[Vietnam]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 58
|-
| [[Bulgaria]]
| 3.82
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 62
|-
| [[Ureno]]
| 3.79
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 425
|-
| [[Isilandi]]
| 3.77
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Msumbiji]]
| 3.76
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 290
|-
| [[Aljeria]]
| 3.73
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 63
|-
| [[Kazakhstan]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Malta]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Indonesia]]
| 3.64
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 115
|-
| [[Singapuri]]
| 3.63
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 101
|-
| [[Uturuki]]
| 3.62
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 412
|-
| [[Papua Guinea Mpya]]
| 3.61
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Eritrea]]
| 3.60
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 62
|-
| [[Uthai]]
| 3.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Angola]]
| 3.52
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 112
|-
| [[Hong Kong]]
| 3.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 71
|-
| colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini
|-
| [[Bhutan]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Fiji]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Ufalme wa Udeni]]
| 3.44
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| [[Palestina]]
| 3.43
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]]
| 3.38
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 120
|-
| [[Syria]]
| 3.35
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 97
|-
| [[Latvia]]
| 3.30
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 110
|-
| [[Myanmar]]
| 3.23
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Botswana]]
| 3.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 84
|-
| [[Komori]]
| 3.20
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 100
|-
| [[Liberia]]
| 3.16
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 62
|-
| [[Eswatini]]
| 3.11
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 146
|-
| [[Morisi]]
| 3.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 64
|-
| [[Jibuti]]
| 3.09
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Omani]]
| 3.04
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Polandi]]
| 3.03
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 117
|-
| [[Zimbabwe]]
| 3.02
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 122
|-
| [[Kosovo]]
| 2.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Benin]]
| 2.93
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Brunei]]
| 2.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 80
|-
| [[Qatar]]
| 2.91
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 105
|-
| [[Jamhuri ya Kongo]]
| 2.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 155
|-
| [[Saudia]]
| 2.90
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Gine ya Ikweta]]
| 2.89
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Lesotho]]
| 2.88
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 78
|-
| [[Nyuzilandi]]
| 2.86
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 134
|-
| [[Hungaria]]
| 2.84
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Sierra Leone]]
| 2.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Eire]]
| 2.80
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Liechtenstein]]
| 2.78
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Gabon]]
| 2.74
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Azerbaijan]]
| 2.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Kroatia]]
| 2.68
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 135
|-
| [[Slovenia]]
| 2.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Namibia]]
| 2.65
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 169
|-
| [[Tunisia]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 72
|-
| [[Ufilipino]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 79
|-
| [[Kodivaa]]
| 2.60
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 114
|-
| [[Jamhuri ya China]]
| 2.54
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 57
|-
| [[Moldova]]
| 2.52
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Bahrain]]
| 2.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 47
|-
| [[Norwei]]
| 2.51
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 324
|-
| [[Luxemburg]]
| 2.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Masedonia Kaskazini]]
| 2.48
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Yordani]]
| 2.48
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 107
|-
| [[Mongolia]]
| 2.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 107
|-
| [[Belarus]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 47
|-
| [[Serbia]]
| 2.41
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Turkmenistan]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Gambia]]
| 2.39
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Iraki]]
| 2.37
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 191
|-
| [[Nepal]]
| 2.37
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Timor ya Mashariki]]
| 2.34
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Tuvalu]]
| 2.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Sri Lanka]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 50
|-
| [[Yemen]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 68
|-
| [[Andorra]]
| 2.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Kirgizia]]
| 2.26
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Romania]]
| 2.25
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 66
|-
| [[Sao Tome na Principe]]
| 2.23
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 68
|-
| [[Bangladesh]]
| 2.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 41
|-
| [[Bosnia na Herzegovina]]
| 2.22
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 146
|-
| [[Libya]]
| 2.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 98
|-
| [[Armenia]]
| 2.19
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 41
|-
| [[Welisi]]
| 2.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Ucheki]]
| 2.11
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 117
|-
| [[Sahara ya Magharibi]]
| 2.10
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 70
|-
| [[Uzbekistan]]
| 2.09
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 207
|-
| [[Kuwait]]
| 2.07
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 53
|-
| [[Malaysia]]
| 2.06
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 55
|-
| [[Kupro]]
| 2.04
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Maldivi]]
| 2.02
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 19
|-
| colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu
|-
| [[Visiwa vya Cook]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 14
|-
| [[Montenegro]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Nauru]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 24
|-
| [[Ossetia Kusini]]
| 1.97
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Vanuatu]]
| 1.96
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 21
|-
| [[Togo]]
| 1.95
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Albania]]
| 1.92
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Mauritania]]
| 1.91
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 80
|-
| [[Samoa]]
| 1.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 18
|-
| [[Georgia]]
| 1.72
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 46
|-
| [[Polynesia ya Kifaransa]]
| 1.71
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 8
|-
| [[Lituanya]]
| 1.69
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 58
|-
| [[Gine]]
| 1.67
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 25
|-
| [[Niue]]
| 1.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| [[Abkhazia]]
| 1.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 5
|-
| [[Tajikistan]]
| 1.55
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Palau]]
| 1.53
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Visiwa vya Solomon]]
| 1.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Gibraltar]]
| 1.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Estonia]]
| 1.40
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Kiribati]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 8
|-
| [[Samoa ya Marekani]]
| 1.36
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 17
|-
| [[Slovakia]]
| 1.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Visiwa vya Mariana]]
| 1.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 4
|-
| [[Tonga]]
| 1.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 22
|}
==Takwimu==
===Takwimu za Jumla===
{| class="wikitable"
! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko
|-
| Jumla ya Makala || 172 || —
|-
| Jumla ya Hariri (siku zote) || 34967 || —
|-
| Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 16786 || ↓ -9.1%
|-
| Wastani wa Hariri kwa Makala || 203.3 || —
|-
| Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 97.6 || —
|}
===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)===
{| class="wikitable sortable"
! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko
|-
| 1 || [[Cabo Verde]] || 1574 || ↑ +73.7%
|-
| 2 || [[Marekani]] || 1101 || ↓ -16.3%
|-
| 3 || [[Australia]] || 766 || ↑ +97.9%
|-
| 4 || [[Kenya]] || 715 || ↓ -1.2%
|-
| 5 || [[Ufaransa]] || 701 || ↓ -2.4%
|-
| 6 || [[Afrika Kusini]] || 508 || ↓ -7.5%
|-
| 7 || [[Misri]] || 465 || ↑ +55.0%
|-
| 8 || [[Uturuki]] || 412 || ↓ -13.6%
|-
| 9 || [[Burundi]] || 409 || ↓ -16.4%
|-
| 10 || [[Irani]] || 400 || ↓ -58.5%
|-
|}
====Wahariri====
Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365)
{| class="wikitable sortable"
! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia
|-
| 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 595 || 42.9%
|-
| 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 359 || 25.9%
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 130 || 9.4%
|-
| 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 125 || 9.0%
|-
| 5 || [[User:~2025-60637-6|~2025-60637-6]] || 12 || 0.9%
|-
| 6 || [[User:~2025-61248-5|~2025-61248-5]] || 12 || 0.9%
|-
| 7 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.6%
|-
| 8 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 6 || 0.4%
|-
| 9 || [[User:Kisare|Kisare]] || 6 || 0.4%
|-
| 10 || [[User:CSGinger14|CSGinger14]] || 6 || 0.4%
|-
|}
8v7b96oyv8apo1qzfy9ynfsaefe81kn
1579906
1579865
2026-07-17T02:56:56Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 CAQI Bot updated with page views column
1579906
wikitext
text/x-wiki
{{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}}
{{Kigezo:Mradi/Nchi}}
== Yaliyomo ==
<div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;">
Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]].
[[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC)
</div>
== Mwongozo ==
===Sanduku/Jedwali la taarifa===
'''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana.
===Utangulizi===
{{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}}
Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo:
====Aya ya Utangulizi====
Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800.
Mfano:
</br>
{{Blockquote|
'''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}}
====Aya zinazofuata====
Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii.
===Mwili===
Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji.
====Asili ya jina====
Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi.
====Historia====
Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa.
====Jiografia====
Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili.
====Demografia====
Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana.
====Uchumi====
Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato.
====Serikali na siasa====
Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa.
====Utamaduni====
Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa.
====Tazama pia====
Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika.
====Marejeo====
Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa.
====Viungo vya nje====
Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo.
== Makala ==
{{Chati ya duara
| caption= CAQI (2026-07-17)
| label1 = Makala Bora
| value1 = 7
| color1= green
| label2 = Makala Nzuri
| value2 = 9
| color2= yellow
| label3 = Makala Msingi
| value3 = 61
| color3= orange
| label4 = Makala ya Chini
| value4 = 72
| color4= lightblue
| label5 = Mbegu
| value5 = 26
| color5= red
}}
{| class="wikitable sortable"
! Nchi
! CAQI (2026-07-17)<br />
! Mitazamo (siku 30)<br />
|-
| colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora
|-
| [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
| 9.56
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 587
|-
| [[Kenya]]
| 9.44
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 694
|-
| [[Tanzania]]
| 9.17
| style="background-color:#006400; color:white" | 2781
|-
| [[Ghana]]
| 8.93
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 270
|-
| [[Marekani]]
| 8.76
| style="background-color:#006400; color:white" | 1071
|-
| [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]]
| 8.25
| style="background-color:#228B22; color:white" | 961
|-
| [[Afrika Kusini]]
| 8.10
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 482
|-
| colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri
|-
| [[Hispania]]
| 7.84
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 317
|-
| [[Irani]]
| 7.62
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 387
|-
| [[Ethiopia]]
| 7.58
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 247
|-
| [[Urusi]]
| 7.54
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 482
|-
| [[Burundi]]
| 7.36
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 414
|-
| [[Sudan Kusini]]
| 7.28
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 142
|-
| [[Nigeria]]
| 7.26
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 211
|-
| [[Australia]]
| 7.15
| style="background-color:#228B22; color:white" | 755
|-
| [[Somalia]]
| 7.09
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 134
|-
| colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi
|-
| [[Senegal]]
| 6.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 159
|-
| [[Ufaransa]]
| 6.68
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 672
|-
| [[Italia]]
| 6.23
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 270
|-
| [[Falme za Kiarabu]]
| 6.08
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 145
|-
| [[Laos]]
| 5.95
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Uingereza]]
| 5.93
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 502
|-
| [[Jamhuri ya Watu wa China]]
| 5.59
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 351
|-
| [[Rwanda]]
| 5.49
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 226
|-
| [[Korea Kaskazini]]
| 5.44
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 147
|-
| [[Mali]]
| 5.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 111
|-
| [[Korea Kusini]]
| 5.34
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 166
|-
| [[Ufini]]
| 5.20
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 113
|-
| [[Uswisi]]
| 5.17
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 296
|-
| [[Israeli]]
| 5.15
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 304
|-
| [[Ufalme wa Muungano]]
| 5.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 163
|-
| [[Cabo Verde]]
| 4.89
| style="background-color:#006400; color:white" | 1226
|-
| [[Zambia]]
| 4.89
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 147
|-
| [[Ujerumani]]
| 4.83
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 297
|-
| [[Niger]]
| 4.79
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 47
|-
| [[Misri]]
| 4.78
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 445
|-
| [[Uganda]]
| 4.78
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 346
|-
| [[Afghanistan]]
| 4.70
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 58
|-
| [[Shelisheli]]
| 4.68
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 301
|-
| [[Japani]]
| 4.66
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 275
|-
| [[San Marino]]
| 4.63
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 25
|-
| [[Chad]]
| 4.59
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Austria]]
| 4.49
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 241
|-
| [[Kamerun]]
| 4.47
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 57
|-
| [[Vatikani]]
| 4.43
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 192
|-
| [[Gine Bisau]]
| 4.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 22
|-
| [[Ukraini]]
| 4.41
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 192
|-
| [[Sudan]]
| 4.39
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 93
|-
| [[Uswidi]]
| 4.30
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 114
|-
| [[Uholanzi]]
| 4.26
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 327
|-
| [[Kanada]]
| 4.17
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 486
|-
| [[Kamboja]]
| 4.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Moroko]]
| 4.13
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 408
|-
| [[Uhindi]]
| 4.08
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 204
|-
| [[Malawi]]
| 4.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 179
|-
| [[Pakistani]]
| 3.98
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Ubelgiji]]
| 3.92
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 381
|-
| [[Udeni]]
| 3.88
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 66
|-
| [[Burkina Faso]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 77
|-
| [[Madagaska]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 139
|-
| [[Ugiriki]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 178
|-
| [[Vietnam]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Bulgaria]]
| 3.82
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 62
|-
| [[Ureno]]
| 3.79
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 426
|-
| [[Isilandi]]
| 3.77
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 41
|-
| [[Msumbiji]]
| 3.76
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 282
|-
| [[Aljeria]]
| 3.73
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Kazakhstan]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Malta]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Indonesia]]
| 3.64
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 114
|-
| [[Singapuri]]
| 3.63
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 100
|-
| [[Uturuki]]
| 3.62
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 407
|-
| [[Papua Guinea Mpya]]
| 3.61
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Eritrea]]
| 3.60
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 63
|-
| [[Uthai]]
| 3.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Angola]]
| 3.52
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 112
|-
| [[Hong Kong]]
| 3.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 70
|-
| colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini
|-
| [[Bhutan]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Fiji]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Ufalme wa Udeni]]
| 3.44
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 15
|-
| [[Palestina]]
| 3.43
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 139
|-
| [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]]
| 3.38
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 119
|-
| [[Syria]]
| 3.35
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 95
|-
| [[Latvia]]
| 3.30
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 109
|-
| [[Myanmar]]
| 3.23
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Botswana]]
| 3.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 87
|-
| [[Komori]]
| 3.20
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 99
|-
| [[Liberia]]
| 3.16
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 64
|-
| [[Eswatini]]
| 3.11
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 142
|-
| [[Morisi]]
| 3.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 67
|-
| [[Jibuti]]
| 3.09
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 84
|-
| [[Omani]]
| 3.04
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 66
|-
| [[Polandi]]
| 3.03
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 116
|-
| [[Zimbabwe]]
| 3.02
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 119
|-
| [[Kosovo]]
| 2.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Benin]]
| 2.93
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Brunei]]
| 2.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 82
|-
| [[Qatar]]
| 2.91
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 104
|-
| [[Jamhuri ya Kongo]]
| 2.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 154
|-
| [[Saudia]]
| 2.90
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 94
|-
| [[Gine ya Ikweta]]
| 2.89
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Lesotho]]
| 2.88
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Nyuzilandi]]
| 2.86
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 113
|-
| [[Hungaria]]
| 2.84
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Sierra Leone]]
| 2.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Eire]]
| 2.80
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Liechtenstein]]
| 2.78
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Gabon]]
| 2.74
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Azerbaijan]]
| 2.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Kroatia]]
| 2.68
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 134
|-
| [[Slovenia]]
| 2.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Namibia]]
| 2.65
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 169
|-
| [[Tunisia]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 70
|-
| [[Ufilipino]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Kodivaa]]
| 2.60
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 108
|-
| [[Jamhuri ya China]]
| 2.54
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 55
|-
| [[Moldova]]
| 2.52
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Bahrain]]
| 2.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 47
|-
| [[Norwei]]
| 2.51
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 314
|-
| [[Luxemburg]]
| 2.49
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Masedonia Kaskazini]]
| 2.48
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 28
|-
| [[Yordani]]
| 2.48
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 99
|-
| [[Mongolia]]
| 2.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 109
|-
| [[Belarus]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Serbia]]
| 2.41
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 55
|-
| [[Turkmenistan]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Gambia]]
| 2.39
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Iraki]]
| 2.37
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 184
|-
| [[Nepal]]
| 2.37
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Timor ya Mashariki]]
| 2.34
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 28
|-
| [[Tuvalu]]
| 2.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Sri Lanka]]
| 2.32
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Yemen]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| [[Andorra]]
| 2.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 25
|-
| [[Kirgizia]]
| 2.26
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Romania]]
| 2.25
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Sao Tome na Principe]]
| 2.23
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 67
|-
| [[Bangladesh]]
| 2.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 46
|-
| [[Bosnia na Herzegovina]]
| 2.22
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 147
|-
| [[Libya]]
| 2.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 96
|-
| [[Armenia]]
| 2.19
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Welisi]]
| 2.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Ucheki]]
| 2.11
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 118
|-
| [[Sahara ya Magharibi]]
| 2.10
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 68
|-
| [[Uzbekistan]]
| 2.09
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 207
|-
| [[Kuwait]]
| 2.07
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 50
|-
| [[Malaysia]]
| 2.06
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Kupro]]
| 2.04
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Maldivi]]
| 2.02
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 20
|-
| colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu
|-
| [[Visiwa vya Cook]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 12
|-
| [[Montenegro]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Nauru]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 21
|-
| [[Ossetia Kusini]]
| 1.97
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 4
|-
| [[Vanuatu]]
| 1.96
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 21
|-
| [[Togo]]
| 1.95
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Albania]]
| 1.92
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Mauritania]]
| 1.91
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 76
|-
| [[Samoa]]
| 1.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| [[Georgia]]
| 1.72
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Polynesia ya Kifaransa]]
| 1.71
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 9
|-
| [[Lituanya]]
| 1.69
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 58
|-
| [[Gine]]
| 1.67
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Niue]]
| 1.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| [[Abkhazia]]
| 1.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 5
|-
| [[Tajikistan]]
| 1.55
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Palau]]
| 1.53
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Visiwa vya Solomon]]
| 1.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Gibraltar]]
| 1.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Estonia]]
| 1.40
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Kiribati]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 8
|-
| [[Samoa ya Marekani]]
| 1.36
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 17
|-
| [[Slovakia]]
| 1.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Visiwa vya Mariana]]
| 1.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 5
|-
| [[Tonga]]
| 1.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 21
|}
==Takwimu==
===Takwimu za Jumla===
{| class="wikitable"
! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko
|-
| Jumla ya Makala || 172 || —
|-
| Jumla ya Hariri (siku zote) || 34967 || —
|-
| Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 16786 || ↓ -9.1%
|-
| Wastani wa Hariri kwa Makala || 203.3 || —
|-
| Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 97.6 || —
|}
===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)===
{| class="wikitable sortable"
! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko
|-
| 1 || [[Cabo Verde]] || 1574 || ↑ +73.7%
|-
| 2 || [[Marekani]] || 1101 || ↓ -16.3%
|-
| 3 || [[Australia]] || 766 || ↑ +97.9%
|-
| 4 || [[Kenya]] || 715 || ↓ -1.2%
|-
| 5 || [[Ufaransa]] || 701 || ↓ -2.4%
|-
| 6 || [[Afrika Kusini]] || 508 || ↓ -7.5%
|-
| 7 || [[Misri]] || 465 || ↑ +55.0%
|-
| 8 || [[Uturuki]] || 412 || ↓ -13.6%
|-
| 9 || [[Burundi]] || 409 || ↓ -16.4%
|-
| 10 || [[Irani]] || 400 || ↓ -58.5%
|-
|}
====Wahariri====
Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365)
{| class="wikitable sortable"
! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia
|-
| 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 595 || 42.9%
|-
| 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 359 || 25.9%
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 130 || 9.4%
|-
| 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 125 || 9.0%
|-
| 5 || [[User:~2025-60637-6|~2025-60637-6]] || 12 || 0.9%
|-
| 6 || [[User:~2025-61248-5|~2025-61248-5]] || 12 || 0.9%
|-
| 7 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.6%
|-
| 8 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 6 || 0.4%
|-
| 9 || [[User:Kisare|Kisare]] || 6 || 0.4%
|-
| 10 || [[User:CSGinger14|CSGinger14]] || 6 || 0.4%
|-
|}
nogiee5aw99j53og5q5xb145yperjjx
1579908
1579906
2026-07-17T03:19:22Z
Gayle-Bot
78697
Sasisha Takwimu za mradi
1579908
wikitext
text/x-wiki
{{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}}
{{Kigezo:Mradi/Nchi}}
== Yaliyomo ==
<div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;">
Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]].
[[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC)
</div>
== Mwongozo ==
===Sanduku/Jedwali la taarifa===
'''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana.
===Utangulizi===
{{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}}
Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo:
====Aya ya Utangulizi====
Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800.
Mfano:
</br>
{{Blockquote|
'''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}}
====Aya zinazofuata====
Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii.
===Mwili===
Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji.
====Asili ya jina====
Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi.
====Historia====
Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa.
====Jiografia====
Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili.
====Demografia====
Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana.
====Uchumi====
Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato.
====Serikali na siasa====
Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa.
====Utamaduni====
Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa.
====Tazama pia====
Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika.
====Marejeo====
Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa.
====Viungo vya nje====
Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo.
== Makala ==
{{Chati ya duara
| caption= CAQI (2026-07-17)
| label1 = Makala Bora
| value1 = 7
| color1= green
| label2 = Makala Nzuri
| value2 = 9
| color2= yellow
| label3 = Makala Msingi
| value3 = 61
| color3= orange
| label4 = Makala ya Chini
| value4 = 72
| color4= lightblue
| label5 = Mbegu
| value5 = 26
| color5= red
}}
{| class="wikitable sortable"
! Nchi
! CAQI (2026-07-17)<br />
! Mitazamo (siku 30)<br />
|-
| colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora
|-
| [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
| 9.56
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 587
|-
| [[Kenya]]
| 9.44
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 694
|-
| [[Tanzania]]
| 9.17
| style="background-color:#006400; color:white" | 2781
|-
| [[Ghana]]
| 8.93
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 270
|-
| [[Marekani]]
| 8.76
| style="background-color:#006400; color:white" | 1071
|-
| [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]]
| 8.25
| style="background-color:#228B22; color:white" | 961
|-
| [[Afrika Kusini]]
| 8.10
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 482
|-
| colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri
|-
| [[Hispania]]
| 7.84
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 317
|-
| [[Irani]]
| 7.62
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 387
|-
| [[Ethiopia]]
| 7.58
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 247
|-
| [[Urusi]]
| 7.54
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 482
|-
| [[Burundi]]
| 7.36
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 414
|-
| [[Sudan Kusini]]
| 7.28
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 142
|-
| [[Nigeria]]
| 7.26
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 211
|-
| [[Australia]]
| 7.15
| style="background-color:#228B22; color:white" | 755
|-
| [[Somalia]]
| 7.09
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 134
|-
| colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi
|-
| [[Senegal]]
| 6.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 159
|-
| [[Ufaransa]]
| 6.68
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 672
|-
| [[Italia]]
| 6.23
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 270
|-
| [[Falme za Kiarabu]]
| 6.08
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 145
|-
| [[Laos]]
| 5.95
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Uingereza]]
| 5.93
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 502
|-
| [[Jamhuri ya Watu wa China]]
| 5.59
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 351
|-
| [[Rwanda]]
| 5.49
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 226
|-
| [[Korea Kaskazini]]
| 5.44
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 147
|-
| [[Mali]]
| 5.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 111
|-
| [[Korea Kusini]]
| 5.34
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 166
|-
| [[Ufini]]
| 5.20
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 113
|-
| [[Uswisi]]
| 5.17
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 296
|-
| [[Israeli]]
| 5.15
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 304
|-
| [[Ufalme wa Muungano]]
| 5.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 163
|-
| [[Cabo Verde]]
| 4.89
| style="background-color:#006400; color:white" | 1226
|-
| [[Zambia]]
| 4.89
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 147
|-
| [[Ujerumani]]
| 4.83
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 297
|-
| [[Niger]]
| 4.79
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 47
|-
| [[Misri]]
| 4.78
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 445
|-
| [[Uganda]]
| 4.78
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 346
|-
| [[Afghanistan]]
| 4.70
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 58
|-
| [[Shelisheli]]
| 4.68
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 301
|-
| [[Japani]]
| 4.66
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 275
|-
| [[San Marino]]
| 4.63
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 25
|-
| [[Chad]]
| 4.59
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Austria]]
| 4.49
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 241
|-
| [[Kamerun]]
| 4.47
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 57
|-
| [[Vatikani]]
| 4.43
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 192
|-
| [[Gine Bisau]]
| 4.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 22
|-
| [[Ukraini]]
| 4.41
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 192
|-
| [[Sudan]]
| 4.39
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 93
|-
| [[Uswidi]]
| 4.30
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 114
|-
| [[Uholanzi]]
| 4.26
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 327
|-
| [[Kanada]]
| 4.17
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 486
|-
| [[Kamboja]]
| 4.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Moroko]]
| 4.13
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 408
|-
| [[Uhindi]]
| 4.08
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 204
|-
| [[Malawi]]
| 4.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 179
|-
| [[Pakistani]]
| 3.98
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Ubelgiji]]
| 3.92
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 381
|-
| [[Udeni]]
| 3.88
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 66
|-
| [[Burkina Faso]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 77
|-
| [[Madagaska]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 139
|-
| [[Ugiriki]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 178
|-
| [[Vietnam]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Bulgaria]]
| 3.82
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 62
|-
| [[Ureno]]
| 3.79
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 426
|-
| [[Isilandi]]
| 3.77
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 41
|-
| [[Msumbiji]]
| 3.76
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 282
|-
| [[Aljeria]]
| 3.73
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Kazakhstan]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Malta]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Indonesia]]
| 3.64
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 114
|-
| [[Singapuri]]
| 3.63
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 100
|-
| [[Uturuki]]
| 3.62
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 407
|-
| [[Papua Guinea Mpya]]
| 3.61
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Eritrea]]
| 3.60
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 63
|-
| [[Uthai]]
| 3.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Angola]]
| 3.52
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 112
|-
| [[Hong Kong]]
| 3.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 70
|-
| colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini
|-
| [[Bhutan]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Fiji]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Ufalme wa Udeni]]
| 3.44
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 15
|-
| [[Palestina]]
| 3.43
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 139
|-
| [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]]
| 3.38
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 119
|-
| [[Syria]]
| 3.35
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 95
|-
| [[Latvia]]
| 3.30
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 109
|-
| [[Myanmar]]
| 3.23
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Botswana]]
| 3.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 87
|-
| [[Komori]]
| 3.20
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 99
|-
| [[Liberia]]
| 3.16
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 64
|-
| [[Eswatini]]
| 3.11
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 142
|-
| [[Morisi]]
| 3.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 67
|-
| [[Jibuti]]
| 3.09
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 84
|-
| [[Omani]]
| 3.04
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 66
|-
| [[Polandi]]
| 3.03
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 116
|-
| [[Zimbabwe]]
| 3.02
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 119
|-
| [[Kosovo]]
| 2.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Benin]]
| 2.93
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Brunei]]
| 2.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 82
|-
| [[Qatar]]
| 2.91
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 104
|-
| [[Jamhuri ya Kongo]]
| 2.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 154
|-
| [[Saudia]]
| 2.90
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 94
|-
| [[Gine ya Ikweta]]
| 2.89
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Lesotho]]
| 2.88
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Nyuzilandi]]
| 2.86
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 113
|-
| [[Hungaria]]
| 2.84
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Sierra Leone]]
| 2.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Eire]]
| 2.80
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Liechtenstein]]
| 2.78
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Gabon]]
| 2.74
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Azerbaijan]]
| 2.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Kroatia]]
| 2.68
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 134
|-
| [[Slovenia]]
| 2.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Namibia]]
| 2.65
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 169
|-
| [[Tunisia]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 70
|-
| [[Ufilipino]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Kodivaa]]
| 2.60
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 108
|-
| [[Jamhuri ya China]]
| 2.54
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 55
|-
| [[Moldova]]
| 2.52
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Bahrain]]
| 2.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 47
|-
| [[Norwei]]
| 2.51
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 314
|-
| [[Luxemburg]]
| 2.49
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Masedonia Kaskazini]]
| 2.48
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 28
|-
| [[Yordani]]
| 2.48
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 99
|-
| [[Mongolia]]
| 2.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 109
|-
| [[Belarus]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Serbia]]
| 2.41
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 55
|-
| [[Turkmenistan]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Gambia]]
| 2.39
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Iraki]]
| 2.37
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 184
|-
| [[Nepal]]
| 2.37
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Timor ya Mashariki]]
| 2.34
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 28
|-
| [[Tuvalu]]
| 2.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Sri Lanka]]
| 2.32
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Yemen]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| [[Andorra]]
| 2.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 25
|-
| [[Kirgizia]]
| 2.26
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Romania]]
| 2.25
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Sao Tome na Principe]]
| 2.23
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 67
|-
| [[Bangladesh]]
| 2.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 46
|-
| [[Bosnia na Herzegovina]]
| 2.22
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 147
|-
| [[Libya]]
| 2.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 96
|-
| [[Armenia]]
| 2.19
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Welisi]]
| 2.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Ucheki]]
| 2.11
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 118
|-
| [[Sahara ya Magharibi]]
| 2.10
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 68
|-
| [[Uzbekistan]]
| 2.09
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 207
|-
| [[Kuwait]]
| 2.07
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 50
|-
| [[Malaysia]]
| 2.06
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Kupro]]
| 2.04
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Maldivi]]
| 2.02
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 20
|-
| colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu
|-
| [[Visiwa vya Cook]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 12
|-
| [[Montenegro]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Nauru]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 21
|-
| [[Ossetia Kusini]]
| 1.97
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 4
|-
| [[Vanuatu]]
| 1.96
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 21
|-
| [[Togo]]
| 1.95
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Albania]]
| 1.92
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Mauritania]]
| 1.91
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 76
|-
| [[Samoa]]
| 1.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| [[Georgia]]
| 1.72
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Polynesia ya Kifaransa]]
| 1.71
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 9
|-
| [[Lituanya]]
| 1.69
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 58
|-
| [[Gine]]
| 1.67
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Niue]]
| 1.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| [[Abkhazia]]
| 1.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 5
|-
| [[Tajikistan]]
| 1.55
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Palau]]
| 1.53
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Visiwa vya Solomon]]
| 1.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Gibraltar]]
| 1.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Estonia]]
| 1.40
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Kiribati]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 8
|-
| [[Samoa ya Marekani]]
| 1.36
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 17
|-
| [[Slovakia]]
| 1.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Visiwa vya Mariana]]
| 1.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 5
|-
| [[Tonga]]
| 1.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 21
|}
==Takwimu==
===Takwimu za Jumla===
{| class="wikitable"
! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko
|-
| Jumla ya Makala || 172 || —
|-
| Jumla ya Hariri (siku zote) || 34967 || —
|-
| Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 27366 || ↓ -12.6%
|-
| Wastani wa Hariri kwa Makala || 203.3 || —
|-
| Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 159.1 || —
|}
===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)===
{| class="wikitable sortable"
! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko
|-
| 1 || [[Tanzania]] || 2781 || ↓ -1.3%
|-
| 2 || [[Cabo Verde]] || 1226 || ↓ -2.1%
|-
| 3 || [[Marekani]] || 1071 || ↓ -19.8%
|-
| 4 || [[Australia]] || 755 || ↑ +101.9%
|-
| 5 || [[Kenya]] || 694 || ↓ -3.7%
|-
| 6 || [[Ufaransa]] || 672 || ↓ -5.6%
|-
| 7 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 587 || ↓ -15.4%
|-
| 8 || [[Uingereza]] || 502 || ↓ -13.1%
|-
| 9 || [[Kanada]] || 486 || ↑ +26.9%
|-
| 10 || [[Afrika Kusini]] || 482 || ↓ -13.9%
|-
|}
====Wahariri====
Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365)
{| class="wikitable sortable"
! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia
|-
| 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 595 || 43.0%
|-
| 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 359 || 25.9%
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 130 || 9.4%
|-
| 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 125 || 9.0%
|-
| 5 || [[User:~2025-60637-6|~2025-60637-6]] || 12 || 0.9%
|-
| 6 || [[User:~2025-61248-5|~2025-61248-5]] || 12 || 0.9%
|-
| 7 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.6%
|-
| 8 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 6 || 0.4%
|-
| 9 || [[User:Kisare|Kisare]] || 6 || 0.4%
|-
| 10 || [[User:CSGinger14|CSGinger14]] || 6 || 0.4%
|-
|}
mx00r6sl464z75sg6i0quk3yc1jxnad
1579929
1579908
2026-07-17T08:18:36Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 CAQI Bot updated with page views column
1579929
wikitext
text/x-wiki
{{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}}
{{Kigezo:Mradi/Nchi}}
== Yaliyomo ==
<div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;">
Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]].
[[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC)
</div>
== Mwongozo ==
===Sanduku/Jedwali la taarifa===
'''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana.
===Utangulizi===
{{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}}
Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo:
====Aya ya Utangulizi====
Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800.
Mfano:
</br>
{{Blockquote|
'''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}}
====Aya zinazofuata====
Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii.
===Mwili===
Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji.
====Asili ya jina====
Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi.
====Historia====
Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa.
====Jiografia====
Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili.
====Demografia====
Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana.
====Uchumi====
Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato.
====Serikali na siasa====
Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa.
====Utamaduni====
Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa.
====Tazama pia====
Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika.
====Marejeo====
Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa.
====Viungo vya nje====
Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo.
== Makala ==
{{Chati ya duara
| caption= CAQI (2026-07-17)
| label1 = Makala Bora
| value1 = 7
| color1= green
| label2 = Makala Nzuri
| value2 = 9
| color2= yellow
| label3 = Makala Msingi
| value3 = 61
| color3= orange
| label4 = Makala ya Chini
| value4 = 72
| color4= lightblue
| label5 = Mbegu
| value5 = 26
| color5= red
}}
{| class="wikitable sortable"
! Nchi
! CAQI (2026-07-17)<br />
! Mitazamo (siku 30)<br />
|-
| colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora
|-
| [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
| 9.56
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 587
|-
| [[Kenya]]
| 9.44
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 694
|-
| [[Tanzania]]
| 9.17
| style="background-color:#006400; color:white" | 2781
|-
| [[Ghana]]
| 8.93
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 270
|-
| [[Marekani]]
| 8.76
| style="background-color:#006400; color:white" | 1071
|-
| [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]]
| 8.25
| style="background-color:#228B22; color:white" | 961
|-
| [[Afrika Kusini]]
| 8.10
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 482
|-
| colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri
|-
| [[Hispania]]
| 7.84
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 317
|-
| [[Irani]]
| 7.62
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 387
|-
| [[Ethiopia]]
| 7.58
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 247
|-
| [[Urusi]]
| 7.54
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 482
|-
| [[Burundi]]
| 7.36
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 414
|-
| [[Sudan Kusini]]
| 7.28
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 142
|-
| [[Nigeria]]
| 7.26
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 211
|-
| [[Australia]]
| 7.15
| style="background-color:#228B22; color:white" | 755
|-
| [[Somalia]]
| 7.09
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 134
|-
| colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi
|-
| [[Senegal]]
| 6.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 159
|-
| [[Ufaransa]]
| 6.68
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 672
|-
| [[Italia]]
| 6.23
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 270
|-
| [[Falme za Kiarabu]]
| 6.08
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 145
|-
| [[Laos]]
| 5.95
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Uingereza]]
| 5.93
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 502
|-
| [[Jamhuri ya Watu wa China]]
| 5.59
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 351
|-
| [[Rwanda]]
| 5.49
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 226
|-
| [[Korea Kaskazini]]
| 5.44
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 147
|-
| [[Mali]]
| 5.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 111
|-
| [[Korea Kusini]]
| 5.34
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 166
|-
| [[Ufini]]
| 5.20
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 113
|-
| [[Uswisi]]
| 5.17
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 296
|-
| [[Israeli]]
| 5.15
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 304
|-
| [[Ufalme wa Muungano]]
| 5.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 163
|-
| [[Cabo Verde]]
| 4.89
| style="background-color:#006400; color:white" | 1226
|-
| [[Zambia]]
| 4.89
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 147
|-
| [[Ujerumani]]
| 4.83
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 297
|-
| [[Niger]]
| 4.79
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 47
|-
| [[Misri]]
| 4.78
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 445
|-
| [[Uganda]]
| 4.78
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 346
|-
| [[Afghanistan]]
| 4.70
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 58
|-
| [[Shelisheli]]
| 4.68
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 301
|-
| [[Japani]]
| 4.66
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 275
|-
| [[San Marino]]
| 4.63
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 25
|-
| [[Chad]]
| 4.59
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Austria]]
| 4.49
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 241
|-
| [[Kamerun]]
| 4.47
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 57
|-
| [[Vatikani]]
| 4.43
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 192
|-
| [[Gine Bisau]]
| 4.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 22
|-
| [[Ukraini]]
| 4.41
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 192
|-
| [[Sudan]]
| 4.39
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 93
|-
| [[Uswidi]]
| 4.30
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 114
|-
| [[Uholanzi]]
| 4.26
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 327
|-
| [[Kanada]]
| 4.17
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 486
|-
| [[Kamboja]]
| 4.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Moroko]]
| 4.13
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 408
|-
| [[Uhindi]]
| 4.08
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 204
|-
| [[Malawi]]
| 4.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 179
|-
| [[Pakistani]]
| 3.98
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Ubelgiji]]
| 3.92
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 381
|-
| [[Udeni]]
| 3.88
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 66
|-
| [[Burkina Faso]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 77
|-
| [[Madagaska]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 139
|-
| [[Ugiriki]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 178
|-
| [[Vietnam]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Bulgaria]]
| 3.82
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 62
|-
| [[Ureno]]
| 3.79
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 426
|-
| [[Isilandi]]
| 3.77
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 41
|-
| [[Msumbiji]]
| 3.76
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 282
|-
| [[Aljeria]]
| 3.73
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Kazakhstan]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Malta]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Indonesia]]
| 3.64
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 114
|-
| [[Singapuri]]
| 3.63
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 100
|-
| [[Uturuki]]
| 3.62
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 407
|-
| [[Papua Guinea Mpya]]
| 3.61
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Eritrea]]
| 3.60
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 63
|-
| [[Uthai]]
| 3.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Angola]]
| 3.52
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 112
|-
| [[Hong Kong]]
| 3.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 70
|-
| colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini
|-
| [[Bhutan]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Fiji]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Ufalme wa Udeni]]
| 3.44
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 15
|-
| [[Palestina]]
| 3.43
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 139
|-
| [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]]
| 3.38
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 119
|-
| [[Syria]]
| 3.35
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 95
|-
| [[Latvia]]
| 3.30
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 109
|-
| [[Myanmar]]
| 3.23
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Botswana]]
| 3.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 87
|-
| [[Komori]]
| 3.20
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 99
|-
| [[Liberia]]
| 3.16
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 64
|-
| [[Eswatini]]
| 3.11
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 142
|-
| [[Morisi]]
| 3.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 67
|-
| [[Jibuti]]
| 3.09
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 84
|-
| [[Omani]]
| 3.04
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 66
|-
| [[Polandi]]
| 3.03
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 116
|-
| [[Zimbabwe]]
| 3.02
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 119
|-
| [[Kosovo]]
| 2.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Benin]]
| 2.93
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Brunei]]
| 2.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 82
|-
| [[Qatar]]
| 2.91
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 104
|-
| [[Jamhuri ya Kongo]]
| 2.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 154
|-
| [[Saudia]]
| 2.90
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 94
|-
| [[Gine ya Ikweta]]
| 2.89
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Lesotho]]
| 2.88
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Nyuzilandi]]
| 2.86
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 113
|-
| [[Hungaria]]
| 2.84
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Sierra Leone]]
| 2.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Eire]]
| 2.80
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Liechtenstein]]
| 2.78
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Gabon]]
| 2.74
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Azerbaijan]]
| 2.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Kroatia]]
| 2.68
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 134
|-
| [[Slovenia]]
| 2.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Namibia]]
| 2.65
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 169
|-
| [[Tunisia]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 70
|-
| [[Ufilipino]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Kodivaa]]
| 2.60
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 108
|-
| [[Jamhuri ya China]]
| 2.54
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 55
|-
| [[Moldova]]
| 2.52
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Bahrain]]
| 2.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 47
|-
| [[Norwei]]
| 2.51
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 314
|-
| [[Luxemburg]]
| 2.49
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Masedonia Kaskazini]]
| 2.48
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 28
|-
| [[Yordani]]
| 2.48
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 99
|-
| [[Mongolia]]
| 2.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 109
|-
| [[Belarus]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Serbia]]
| 2.41
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 55
|-
| [[Turkmenistan]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Gambia]]
| 2.39
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Iraki]]
| 2.37
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 184
|-
| [[Nepal]]
| 2.37
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Timor ya Mashariki]]
| 2.34
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 28
|-
| [[Tuvalu]]
| 2.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Sri Lanka]]
| 2.32
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Yemen]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| [[Andorra]]
| 2.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 25
|-
| [[Kirgizia]]
| 2.26
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Romania]]
| 2.25
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Sao Tome na Principe]]
| 2.23
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 67
|-
| [[Bangladesh]]
| 2.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 46
|-
| [[Bosnia na Herzegovina]]
| 2.22
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 147
|-
| [[Libya]]
| 2.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 96
|-
| [[Armenia]]
| 2.19
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Welisi]]
| 2.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Ucheki]]
| 2.11
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 118
|-
| [[Sahara ya Magharibi]]
| 2.10
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 68
|-
| [[Uzbekistan]]
| 2.09
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 207
|-
| [[Kuwait]]
| 2.07
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 50
|-
| [[Malaysia]]
| 2.06
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Kupro]]
| 2.04
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Maldivi]]
| 2.02
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 20
|-
| colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu
|-
| [[Visiwa vya Cook]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 12
|-
| [[Montenegro]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Nauru]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 21
|-
| [[Ossetia Kusini]]
| 1.97
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 4
|-
| [[Vanuatu]]
| 1.96
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 21
|-
| [[Togo]]
| 1.95
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Albania]]
| 1.92
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Mauritania]]
| 1.91
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 76
|-
| [[Samoa]]
| 1.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| [[Georgia]]
| 1.72
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Polynesia ya Kifaransa]]
| 1.71
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 9
|-
| [[Lituanya]]
| 1.69
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 58
|-
| [[Gine]]
| 1.67
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Niue]]
| 1.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| [[Abkhazia]]
| 1.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 5
|-
| [[Tajikistan]]
| 1.55
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Palau]]
| 1.53
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Visiwa vya Solomon]]
| 1.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Gibraltar]]
| 1.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Estonia]]
| 1.40
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Kiribati]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 8
|-
| [[Samoa ya Marekani]]
| 1.36
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 17
|-
| [[Slovakia]]
| 1.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Visiwa vya Mariana]]
| 1.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 5
|-
| [[Tonga]]
| 1.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 21
|}
==Takwimu==
===Takwimu za Jumla===
{| class="wikitable"
! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko
|-
| Jumla ya Makala || 172 || —
|-
| Jumla ya Hariri (siku zote) || 34967 || —
|-
| Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 27366 || ↓ -12.6%
|-
| Wastani wa Hariri kwa Makala || 203.3 || —
|-
| Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 159.1 || —
|}
===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)===
{| class="wikitable sortable"
! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko
|-
| 1 || [[Tanzania]] || 2781 || ↓ -1.3%
|-
| 2 || [[Cabo Verde]] || 1226 || ↓ -2.1%
|-
| 3 || [[Marekani]] || 1071 || ↓ -19.8%
|-
| 4 || [[Australia]] || 755 || ↑ +101.9%
|-
| 5 || [[Kenya]] || 694 || ↓ -3.7%
|-
| 6 || [[Ufaransa]] || 672 || ↓ -5.6%
|-
| 7 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 587 || ↓ -15.4%
|-
| 8 || [[Uingereza]] || 502 || ↓ -13.1%
|-
| 9 || [[Kanada]] || 486 || ↑ +26.9%
|-
| 10 || [[Afrika Kusini]] || 482 || ↓ -13.9%
|-
|}
====Wahariri====
Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365)
{| class="wikitable sortable"
! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia
|-
| 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 595 || 43.0%
|-
| 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 359 || 25.9%
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 130 || 9.4%
|-
| 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 125 || 9.0%
|-
| 5 || [[User:~2025-60637-6|~2025-60637-6]] || 12 || 0.9%
|-
| 6 || [[User:~2025-61248-5|~2025-61248-5]] || 12 || 0.9%
|-
| 7 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.6%
|-
| 8 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 6 || 0.4%
|-
| 9 || [[User:Kisare|Kisare]] || 6 || 0.4%
|-
| 10 || [[User:CSGinger14|CSGinger14]] || 6 || 0.4%
|-
|}
bcmy5nuqa21d61blvcv43ka1pchfler
1579930
1579929
2026-07-17T08:20:30Z
Gayle-Bot
78697
Sasisha Takwimu za mradi
1579930
wikitext
text/x-wiki
{{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}}
{{Kigezo:Mradi/Nchi}}
== Yaliyomo ==
<div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;">
Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]].
[[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC)
</div>
== Mwongozo ==
===Sanduku/Jedwali la taarifa===
'''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana.
===Utangulizi===
{{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}}
Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo:
====Aya ya Utangulizi====
Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800.
Mfano:
</br>
{{Blockquote|
'''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}}
====Aya zinazofuata====
Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii.
===Mwili===
Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji.
====Asili ya jina====
Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi.
====Historia====
Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa.
====Jiografia====
Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili.
====Demografia====
Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana.
====Uchumi====
Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato.
====Serikali na siasa====
Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa.
====Utamaduni====
Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa.
====Tazama pia====
Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika.
====Marejeo====
Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa.
====Viungo vya nje====
Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo.
== Makala ==
{{Chati ya duara
| caption= CAQI (2026-07-17)
| label1 = Makala Bora
| value1 = 7
| color1= green
| label2 = Makala Nzuri
| value2 = 9
| color2= yellow
| label3 = Makala Msingi
| value3 = 61
| color3= orange
| label4 = Makala ya Chini
| value4 = 72
| color4= lightblue
| label5 = Mbegu
| value5 = 26
| color5= red
}}
{| class="wikitable sortable"
! Nchi
! CAQI (2026-07-17)<br />
! Mitazamo (siku 30)<br />
|-
| colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora
|-
| [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
| 9.56
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 587
|-
| [[Kenya]]
| 9.44
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 694
|-
| [[Tanzania]]
| 9.17
| style="background-color:#006400; color:white" | 2781
|-
| [[Ghana]]
| 8.93
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 270
|-
| [[Marekani]]
| 8.76
| style="background-color:#006400; color:white" | 1071
|-
| [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]]
| 8.25
| style="background-color:#228B22; color:white" | 961
|-
| [[Afrika Kusini]]
| 8.10
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 482
|-
| colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri
|-
| [[Hispania]]
| 7.84
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 317
|-
| [[Irani]]
| 7.62
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 387
|-
| [[Ethiopia]]
| 7.58
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 247
|-
| [[Urusi]]
| 7.54
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 482
|-
| [[Burundi]]
| 7.36
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 414
|-
| [[Sudan Kusini]]
| 7.28
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 142
|-
| [[Nigeria]]
| 7.26
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 211
|-
| [[Australia]]
| 7.15
| style="background-color:#228B22; color:white" | 755
|-
| [[Somalia]]
| 7.09
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 134
|-
| colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi
|-
| [[Senegal]]
| 6.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 159
|-
| [[Ufaransa]]
| 6.68
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 672
|-
| [[Italia]]
| 6.23
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 270
|-
| [[Falme za Kiarabu]]
| 6.08
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 145
|-
| [[Laos]]
| 5.95
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Uingereza]]
| 5.93
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 502
|-
| [[Jamhuri ya Watu wa China]]
| 5.59
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 351
|-
| [[Rwanda]]
| 5.49
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 226
|-
| [[Korea Kaskazini]]
| 5.44
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 147
|-
| [[Mali]]
| 5.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 111
|-
| [[Korea Kusini]]
| 5.34
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 166
|-
| [[Ufini]]
| 5.20
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 113
|-
| [[Uswisi]]
| 5.17
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 296
|-
| [[Israeli]]
| 5.15
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 304
|-
| [[Ufalme wa Muungano]]
| 5.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 163
|-
| [[Cabo Verde]]
| 4.89
| style="background-color:#006400; color:white" | 1226
|-
| [[Zambia]]
| 4.89
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 147
|-
| [[Ujerumani]]
| 4.83
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 297
|-
| [[Niger]]
| 4.79
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 47
|-
| [[Misri]]
| 4.78
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 445
|-
| [[Uganda]]
| 4.78
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 346
|-
| [[Afghanistan]]
| 4.70
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 58
|-
| [[Shelisheli]]
| 4.68
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 301
|-
| [[Japani]]
| 4.66
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 275
|-
| [[San Marino]]
| 4.63
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 25
|-
| [[Chad]]
| 4.59
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Austria]]
| 4.49
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 241
|-
| [[Kamerun]]
| 4.47
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 57
|-
| [[Vatikani]]
| 4.43
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 192
|-
| [[Gine Bisau]]
| 4.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 22
|-
| [[Ukraini]]
| 4.41
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 192
|-
| [[Sudan]]
| 4.39
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 93
|-
| [[Uswidi]]
| 4.30
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 114
|-
| [[Uholanzi]]
| 4.26
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 327
|-
| [[Kanada]]
| 4.17
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 486
|-
| [[Kamboja]]
| 4.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Moroko]]
| 4.13
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 408
|-
| [[Uhindi]]
| 4.08
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 204
|-
| [[Malawi]]
| 4.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 179
|-
| [[Pakistani]]
| 3.98
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Ubelgiji]]
| 3.92
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 381
|-
| [[Udeni]]
| 3.88
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 66
|-
| [[Burkina Faso]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 77
|-
| [[Madagaska]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 139
|-
| [[Ugiriki]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 178
|-
| [[Vietnam]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Bulgaria]]
| 3.82
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 62
|-
| [[Ureno]]
| 3.79
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 426
|-
| [[Isilandi]]
| 3.77
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 41
|-
| [[Msumbiji]]
| 3.76
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 282
|-
| [[Aljeria]]
| 3.73
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Kazakhstan]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Malta]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Indonesia]]
| 3.64
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 114
|-
| [[Singapuri]]
| 3.63
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 100
|-
| [[Uturuki]]
| 3.62
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 407
|-
| [[Papua Guinea Mpya]]
| 3.61
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Eritrea]]
| 3.60
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 63
|-
| [[Uthai]]
| 3.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Angola]]
| 3.52
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 112
|-
| [[Hong Kong]]
| 3.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 70
|-
| colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini
|-
| [[Bhutan]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Fiji]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Ufalme wa Udeni]]
| 3.44
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 15
|-
| [[Palestina]]
| 3.43
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 139
|-
| [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]]
| 3.38
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 119
|-
| [[Syria]]
| 3.35
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 95
|-
| [[Latvia]]
| 3.30
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 109
|-
| [[Myanmar]]
| 3.23
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Botswana]]
| 3.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 87
|-
| [[Komori]]
| 3.20
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 99
|-
| [[Liberia]]
| 3.16
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 64
|-
| [[Eswatini]]
| 3.11
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 142
|-
| [[Morisi]]
| 3.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 67
|-
| [[Jibuti]]
| 3.09
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 84
|-
| [[Omani]]
| 3.04
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 66
|-
| [[Polandi]]
| 3.03
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 116
|-
| [[Zimbabwe]]
| 3.02
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 119
|-
| [[Kosovo]]
| 2.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Benin]]
| 2.93
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Brunei]]
| 2.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 82
|-
| [[Qatar]]
| 2.91
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 104
|-
| [[Jamhuri ya Kongo]]
| 2.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 154
|-
| [[Saudia]]
| 2.90
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 94
|-
| [[Gine ya Ikweta]]
| 2.89
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Lesotho]]
| 2.88
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Nyuzilandi]]
| 2.86
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 113
|-
| [[Hungaria]]
| 2.84
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Sierra Leone]]
| 2.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Eire]]
| 2.80
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Liechtenstein]]
| 2.78
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Gabon]]
| 2.74
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Azerbaijan]]
| 2.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Kroatia]]
| 2.68
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 134
|-
| [[Slovenia]]
| 2.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Namibia]]
| 2.65
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 169
|-
| [[Tunisia]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 70
|-
| [[Ufilipino]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Kodivaa]]
| 2.60
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 108
|-
| [[Jamhuri ya China]]
| 2.54
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 55
|-
| [[Moldova]]
| 2.52
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Bahrain]]
| 2.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 47
|-
| [[Norwei]]
| 2.51
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 314
|-
| [[Luxemburg]]
| 2.49
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Masedonia Kaskazini]]
| 2.48
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 28
|-
| [[Yordani]]
| 2.48
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 99
|-
| [[Mongolia]]
| 2.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 109
|-
| [[Belarus]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Serbia]]
| 2.41
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 55
|-
| [[Turkmenistan]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Gambia]]
| 2.39
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Iraki]]
| 2.37
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 184
|-
| [[Nepal]]
| 2.37
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Timor ya Mashariki]]
| 2.34
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 28
|-
| [[Tuvalu]]
| 2.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Sri Lanka]]
| 2.32
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Yemen]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| [[Andorra]]
| 2.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 25
|-
| [[Kirgizia]]
| 2.26
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Romania]]
| 2.25
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Sao Tome na Principe]]
| 2.23
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 67
|-
| [[Bangladesh]]
| 2.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 46
|-
| [[Bosnia na Herzegovina]]
| 2.22
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 147
|-
| [[Libya]]
| 2.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 96
|-
| [[Armenia]]
| 2.19
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Welisi]]
| 2.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Ucheki]]
| 2.11
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 118
|-
| [[Sahara ya Magharibi]]
| 2.10
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 68
|-
| [[Uzbekistan]]
| 2.09
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 207
|-
| [[Kuwait]]
| 2.07
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 50
|-
| [[Malaysia]]
| 2.06
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Kupro]]
| 2.04
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Maldivi]]
| 2.02
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 20
|-
| colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu
|-
| [[Visiwa vya Cook]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 12
|-
| [[Montenegro]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Nauru]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 21
|-
| [[Ossetia Kusini]]
| 1.97
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 4
|-
| [[Vanuatu]]
| 1.96
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 21
|-
| [[Togo]]
| 1.95
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Albania]]
| 1.92
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Mauritania]]
| 1.91
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 76
|-
| [[Samoa]]
| 1.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| [[Georgia]]
| 1.72
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Polynesia ya Kifaransa]]
| 1.71
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 9
|-
| [[Lituanya]]
| 1.69
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 58
|-
| [[Gine]]
| 1.67
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Niue]]
| 1.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| [[Abkhazia]]
| 1.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 5
|-
| [[Tajikistan]]
| 1.55
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Palau]]
| 1.53
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Visiwa vya Solomon]]
| 1.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Gibraltar]]
| 1.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Estonia]]
| 1.40
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Kiribati]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 8
|-
| [[Samoa ya Marekani]]
| 1.36
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 17
|-
| [[Slovakia]]
| 1.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Visiwa vya Mariana]]
| 1.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 5
|-
| [[Tonga]]
| 1.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 21
|}
==Takwimu==
===Takwimu za Jumla===
{| class="wikitable"
! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko
|-
| Jumla ya Makala || 172 || —
|-
| Jumla ya Hariri (siku zote) || 34967 || —
|-
| Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 26788 || ↓ -11.7%
|-
| Wastani wa Hariri kwa Makala || 203.3 || —
|-
| Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 155.7 || —
|}
===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)===
{| class="wikitable sortable"
! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko
|-
| 1 || [[Tanzania]] || 2781 || ↓ -1.3%
|-
| 2 || [[Cabo Verde]] || 1226 || ↓ -2.1%
|-
| 3 || [[Marekani]] || 1071 || ↓ -19.8%
|-
| 4 || [[Australia]] || 755 || ↑ +101.9%
|-
| 5 || [[Kenya]] || 694 || ↓ -3.7%
|-
| 6 || [[Ufaransa]] || 672 || ↓ -5.6%
|-
| 7 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 587 || ↓ -15.4%
|-
| 8 || [[Uingereza]] || 502 || ↓ -13.1%
|-
| 9 || [[Kanada]] || 486 || ↑ +26.9%
|-
| 10 || [[Afrika Kusini]] || 482 || ↓ -13.9%
|-
|}
====Wahariri====
Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365)
{| class="wikitable sortable"
! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia
|-
| 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 595 || 43.0%
|-
| 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 359 || 25.9%
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 130 || 9.4%
|-
| 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 125 || 9.0%
|-
| 5 || [[User:~2025-60637-6|~2025-60637-6]] || 12 || 0.9%
|-
| 6 || [[User:~2025-61248-5|~2025-61248-5]] || 12 || 0.9%
|-
| 7 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.6%
|-
| 8 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 6 || 0.4%
|-
| 9 || [[User:Kisare|Kisare]] || 6 || 0.4%
|-
| 10 || [[User:CSGinger14|CSGinger14]] || 6 || 0.4%
|-
|}
3k28h4reg0gp9x0qe97d2sp6fjf13sl
Shule ya Upili ya Wasichana ya Alliance
0
215712
1579891
1462240
2026-07-16T22:04:03Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1579891
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox school|name=Shule ya Upili ya Wasichana ya Alliance|former_name=African Girls' High School|other_name=Bush Gee, Across, AGHS|image=schoolgate.jpg|image_size=250px|caption=Main gate of the school|established={{start date and age|1948}}|founder=Alliance of Protestant Missions|motto=Walk in the light|type=[[Public school (government funded)|Public]] [[Education in Kenya|national]] boarding school|gender=[[Single-sex education|Girls]]|principal=Jedidah Mwangi|location=[[Kikuyu, Kenya|Kikuyu]], Kiambu County|country=Kenya|coordinates={{Coord|-1.2663 |36.6627|type:edu|format=dms|display=inline,title}}|colours=Green and white {{colorbox|green}}{{colorbox|white}}|sister_school=[[Alliance High School (Kenya)|Alliance High School]]|website={{URL|http://www.alliancegirlshigh.sc.ke}}}}'''Shule ya Upili ya Wasichana ya Alliance''' ni shule ya bweni [[Elimu nchini Kenya|ya kitaifa]] ya umma ya wasichana iliyo karibu na mji mdogo wa [[Kikuyu (mji)|Kikuyu]] katika [[Kaunti ya Kiambu]], kilomita 20 kutoka [[Nairobi]] . Ilianzishwa mwaka wa 1948 na Muungano wa Misheni za waprotestanti. <ref>{{Rejea tovuti|title=Alliance Girls High School – Walk in the Light|url=https://aghs.sc.ke/|accessdate=2025-05-15|language=en-US}}</ref> Ni umbali wa kutembea kutoka shule ndugu yake Shule ya Upili ya Alliance .
== Historia ==
Ulianzishwa mwaka wa 1948 na Muungano wa Misheni za waprotestanti, Shule ya Upili ya Wasichana ya Alliance ilikuwa taasisi ya kwanza ya elimu ya juu ya sekondari ya wasichana wa [[Afrika|Africa]] nchini [[Kenya]], na ilihudumu bega kwa bega na shule ya upili ya [[Kenya]] ambayo wakati huo ilidahili wasichana wa ulaya pekee. Kabla ya [[Historia ya Kenya|Kenya kupata Uhuru]], shuli hii ilikuwa inaitwa Shule ya upili ya wasichana wa Kiafrika (African Girls High School). Shule ya Upili ya waschana wa Alliance inakaa kwenye ekari 71 za ardhi katika [[Kaunti ya Kiambu]], ambayo awali ilitolewa na Kanisa la Presbyterian la [[Afrika ya Mashariki|Afrika Mashariki]].
Aliyekua Mkuu wa kwanza wa shule hiyo, Jean Wilkinson ( ''née'' Ewan), alikuwa mmishonari kutoka [[Uskoti]]. Joan Waithaka, aliyekua mmoja kati ya wanafunzi wa kwanza kuhitimu kutoka shule hiyo, alikua Mwafrika wa kwanza kuwa mkuu wa shule hio mwaka wa 1969. Pia alihudumu katika kamati ya Ripoti ya Gachathi ya mwaka 1976 ambayo ilipendekeza serikali ya [[Kenya]] kupitisha sera ambazo zingeongeza ushiriki wa wanawake sio tu katika elimu ya juu lakini pia katika sayansi na nyanja zingine zinazotawaliwa na wanaume nchini.
Wasichana kumi wa kwanza waliokubaliwa kwenye shule hiyo walifika tarehe 28 Februari mwaka wa 1948 kutoka mikoa mbalimbali nchini [[Kenya]]. Mwaka wa 1961, Shule ya Upili ya Wasichana ya Alliance ilikuwa mojawapo ya shule tano za kwanza barani Afrika kupeana Cheti cha Shule ya Upili (wakati huo, usawa na Viwango vya A na mahitaji ya kufuzu kwa chuo kikuu). Kabla ya uanzilishi wa Shule ya Upili ya waschana ya Alliance, wasichana wachache walikuwa wamepokolewa katika Shule ya Upili ya Alliance iliokuwa na wanaume wengi. Mmoja wa wasichana wa mwisho kuhitimu kutoka hapo alikuwa mwandishi Rebeka Njau alifundisha katika Shule ya Upili ya Wasichana ya Alliance. Shule hizo mbili zinaendelea kudumisha uhusiano wa karibu.
Mwaka wa 2025, shule hiyo ikawa mada ya mzozo wa nchi nzima huku kukiwa na madai ya [[unyanyasaji wa kijinsia]] dhidi ya mwalimu wa kiume katika shule hiyo. <ref name=":0">{{Rejea tovuti|author=Kalekye|first=Margaret|date=2025-07-10|title=Alliance girls alumni protest as probe into sexual abuse claims get underway|url=https://www.kbc.co.ke/alliance-girls-alumni-protest-as-probe-into-sexual-abuse-claims-get-underway/|accessdate=2025-07-15|work=|publisher=[[Kenya Broadcasting Corporation]]|language=en-US}}</ref> Kundi la wahitimu kutoka shuleni walisema wanapanga kushtaki usmamizi wa shule hiyo, kwa madai kuwa [[unyanyasaji wa kijinsia]] shuleni ulikuwa umefichwa kimfumo tangu mwaka wa 2011 ili kulinda sifa ya shule. <ref name=":0" />
=== Wakuu wa shule ===
* Jean Wilkinson, 1948–54
* Mary Bruce, 1955-1968
* Joan Waithaka, 1969-1984
* Rebecca Karanja, 1985–2002
* VM Kituri, 2003–2004
* JN Mbugua 2004–2008
* Dorothy Kamwilu 2008–2016
* Catherine K. Irungu (HSC) 2017
* Virginia Gitonga 2017–2022
* Bi Jedidah Mwangi - 2023 (sasa)
== Sifa ya kitaaluma ==
[[Faili:Newhouse2.jpg|thumb|New House, mojawapo ya mabweni kumi ya shule hiyo]]
Shule hiyo ina sifa kama kituo cha ubora wa kitaaluma nchini [[Kenya]]. Ilipata nafasi ya kwanza miongoni mwa shule za wasichana nchini [[Kenya]] katika matokeo ya [[KCSE]] ya mwaka wa 2011 na ilipata nafasi ya tatu kati ya shule zote za upili [[Kenya]].
== Kiingilio ==
Kiingilio kwenye shule hiyo ni cha ushindani mkubwa. Wanafunzi pekee wenye ufaulu wa hali ya juu sana kwenye [[KCSE|Cheti cha Kenya cha Elimu ya Msingi]] ndio wanaochaguliwa kuhudhuria. Shule hiyo pia inashiriki katika mfumo wa upendeleo wa kitaifa wa mgawo ambayo inaona usawa ndanoi ya udahili wa wanafunzi kutoka Wilaya zote za [[Kenya]]. Mwaka wa 2015, Shule ya Upili ya Wasichana ya Alliance ilivutia idadi kubwa zaidi ya waombaji kati ya shule zote za kitaifa zilizo na maombi 156,347, ikifuatiwa na Shule ya Upili ya Alliance yenye 154,417 na Shule ya Upili ya Mangu 148,594.
== Nembo ya shule na rangi ==
Nembo ya shule inajumuisha mwenge mweupe na mwali wa moto ya manjano uliowekwa juu ya Msalaba wa St. Andrew kwenye mandharinyuma ya kijani kibichi. Herufi za AGHS ziko juu ya nembo, huku kauli mbiu ya shule "Tembea kwenye nuru" ikiwa chini yake, zote zikiwa zimeandikwa kwa manjano. Kulingana na tovuti ya shule, rangi ya njano inawakilisha mwanga wa tochi, kijani kibichi kinaonyesha maisha yanayotolewa na mwanga, na nyeupe inaashiria matokeo ya maisha haya. Sare ya shule ni ya kijani kibichi tafakari ukuaji ukuaji thabiti wa shule.
Kwa miaka michache, sare ya shule ilikuwa ya rangi ya kahawia. Hili iliondolewa kwa awamu kuanzia mwaka wa 2005 kuanzia kidato cha kwanza kujiunga na shule mwaka huo.
== Kanisa ==
Kanisa la shule, mojawapo ya alama ya kihistoria ya shule, iko kinyume na eneo la Utawala. Inatumika kwa huduma za Jumapili, Jumanne na Alhamisi zinazohudhuriwa na wanafunzi wote. Pia ni mahali ambapo Baraza la shule (bunge la wanafunzi na mikutano) hufanyika. Kasisi wa shule hiyo ni Kasisi Angela Wamuyu ambaye alimrithi Kasisi Dorcas Kamau kuanzia mwaka wa 2019.
== Wanachuo mashuhuri ==
* Betty Gikonyo, mjasiriamali wa matibabu, daktari wa watoto na mtaalamu wa afya <ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.nation.co.ke/lifestyle/artculture/Betty-Gikonyos-autobiograph/1954194-2058328-imautvz/index.html|title=Book review: The tale of a daring doctor|author=Kamencu|first=Kingwa|date=3 November 2013|work=Daily Nation|publisher=Nation Media Group|accessdate=21 July 2019}}</ref>
* [[Lucy Kibaki]], Mke wa Rais wa zamani wa Kenya
* [[Sally Kosgei]], mwanamke wa kwanza mkuu wa utumishi wa umma nchini Kenya <ref name="Mungai">Mungai, Christine (17 June 2015). [http://m.mgafrica.com/article/2015-06-08-africa-is-changing-and-this-is-how-you-know-a-career-day-at-an-elite-school-lupita-nyongo-and-the-opera "Africa is changing, and this is how you know: A career day at a high school, Lupita Nyong'o Effect, and the opera"] {{Webarchive}}. ''[[Mail & Guardian]]''. Retrieved 22 June 2015.</ref>
* [[Micere Githae Mugo|Micere Mugo]], mshairi, mwandishi na mwalimu
* [[Juliet Obanda Makanga]], mtaalamu wa dawa, mwanasayansi ya neva na mtafiti wa matibabu <ref>{{Rejea tovuti|url=http://www.ku.ac.ke/schools/pharmacy/images/2018/Dr.%20Juliet%20Makanga-CV.pdf|title=Curriculum Vitae of Juliet Obanda Makanga, PhD|publisher=[[Kenyatta University| Kenyatta University School of Pharmacy]]|author=Kenyatta University|accessdate=20 July 2019|date=3 December 2018|archive-date=2018-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20181204101849/http://www.ku.ac.ke/schools/pharmacy/images/2018/Dr.%20Juliet%20Makanga-CV.pdf|url-status=dead}}</ref>
* Nyiva Mwendwa, waziri wa kwanza mwanamke wa baraza la mawaziri nchini Kenya <ref name="Mungai" />
* [[Charity Ngilu]], mwanamke wa kwanza wa Kenya mgombea urais <ref name="Mungai" />
* Asenath Bole Odaga, mchapishaji na mwandishi <ref>{{Rejea tovuti|url=http://www.nation.co.ke/lifestyle/weekend/Storyteller-Asenath-Odaga-takes-her-last-bow/-/1220/2546000/-/15editn/-/index.html|title=A tribute to Asenath Bole Odaga: The queen of folklore|author=Aduda|first=David|date=6 December 2014|work=[[Daily Nation]]|accessdate=21 July 2019}}</ref>
* [[Margaret Ogola]], mwandishi wa vitabu na daktari wa watoto
* [[Effie Owuor]], jaji wa kwanza wa kike nchini Kenya
* [[Kagure Wamunyu]], mhandisi wa ujenzi na mpangaji mipango miji <ref name="top40">{{Rejea tovuti|date=September 2018|author=Nation Media Group|url=https://cdn.nation.co.ke/pdfs/Top40under40Women2018.pdf|publisher=[[Nation Media Group]]|accessdate=20 July 2019|title=Top 40 Under 40 Women In Kenya, 2018|archive-date=2018-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20180929080021/https://cdn.nation.co.ke/pdfs/Top40under40Women2018.pdf|url-status=dead}}</ref>
* Charity Wayua, duka la dawa na mtafiti <ref name="top40" />
* Wangari wa Nyatetu-Waigwa, mhitimu, mfanyakazi na profesa wa chuo cha Marekani
== Marejeleo ==
<references />
== Viungo vya nje ==
* [http://www.alliancegirlshigh.sc.ke www.alliancegirlshigh.sc.ke]
[[Jamii:shule za Kenya]]
[[Jamii:Coordinates on Wikidata]]
9atutlzl3ilic18fgqqe7fin64nnglx
Petro To Rot
0
216233
1579822
1535271
2026-07-16T14:25:13Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1579822
wikitext
text/x-wiki
'''Petro To Rot''' ([[New Pomerania]], leo nchini [[Papua Guinea Mpya]], [[5 Machi]] [[1912]] – [[Rakunai]], Papua Guinea Mpya, [[7 Julai]] [[1945]]), alikuwa [[baba]] wa [[familia]] na [[katekista]] ambaye wakati wa [[Vita Kuu vya Pili vya Dunia|vita vya pili vya dunia]] alikabidhiwa [[usimamizi]] wa [[parokia]] kutokana na [[Mmisionari|wamisionari]] kufungwa na [[Japani|Wajapani]] wavamizi<ref>http://www.santiebeati.it/dettaglio/90920</ref> Katika [[Wajibu|uwajibikaji]] wake alipinga [[shujaa|kishujaa]] sera zao <ref name=CV>{{cite web|url=http://www.clairval.com/lettres/en/2009/02/18/2180209.htm|title=Spiritual Newsletter|publisher=[[Abbey of Saint-Joseph de Clairval]]|date=18 February 2009|accessdate=5 April 2017|archive-date=2019-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20190226170844/http://clairval.com/lettres/en/2009/02/18/2180209.htm|url-status=dead}}</ref><ref name=TD>{{cite web|url=http://www.thedefender.org/Peter%20ToRot.html|title=Peter ToRot|date=|publisher=The Defender|accessdate=5 April 2017|archive-date=3 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303235103/http://www.thedefender.org/Peter%20ToRot.html|url-status=dead}}</ref> hadi akauawa nao.
[[Papa Yohane Paulo II]] alimtangaza [[mfiadini]] [[mwenye heri]] [[tarehe]] [[17 Januari]] [[1995]]<ref name="SQPN">{{cite web |date=12 November 2016 |title=Blessed Peter To Rot |url=http://catholicsaints.info/blessed-peter-to-rot/ |accessdate=5 April 2017 |publisher=Saints SQPN}}</ref>, halafu [[Papa Leo XIV]] akamtangaza [[mtakatifu]] tarehe [[19 Oktoba]] [[2025]], wa kwanza kutoka nchi hiyo <ref>{{cite web |date=March 31, 2025 |title=Peter To Rot, the first saint of Papua New Guinea |work=AsiaNews |url=https://www.asianews.it/news-en/Peter-To-Rot%2C-the-first-saint-of-Papua-New-Guinea-62796.html |access-date=31 Mar 2020 }}</ref><ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.catholicnewsagency.com/news/267259/pope-leo-xiv-canonizes-7-new-saints-including-first-from-venezuela-and-papua-new-guinea |title=Pope Leo XIV canonizes 7 new saints, including first from Venezuela and Papua New Guinea |website=[[Catholic News Agency]]|access-date=2025-10-19 |date=2025-10-19 }}</ref>.
[[Sikukuu]] yao huadhimishwa tarehe ya [[kifodini]] chake <ref>[[Martyrologium Romanum]]</ref>.
==Tazama pia==
* [[Watakatifu wa Agano la Kale]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu wa Afrika]]
* [[Orodha ya Watakatifu Mabradha wa Shule za Kikristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waaugustino]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabazili]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabenedikto]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wadominiko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wafransisko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wajesuiti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakarmeli]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakolumbani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wamersedari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waoratori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapasionisti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapremontree]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waredentori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wasalesiani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waskolopi]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wateatini]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watrinitari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watumishi wa Maria]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wavinsenti]]
==Tanbihi==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [https://lci-goroka.com/blessed-peter-to-rot/ Books, pictures and videos of Peter To Rot- Liturgical Catechetical Institute]
* [http://newsaints.faithweb.com/year/1945.htm Hagiography Circle]
* [http://catholicsaints.info/blessed-peter-to-rot/ Saints SQPN]
* {{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20120429160122/http://www.voiceoftorot.com/en/ Voice of Peter To Rot]}}
* [http://ourfaithinaction.net/2009/peter-to-rot/ Our Faith in Action]
* [https://www.catholicnewsagency.com/resource/55604/blessed-peter-to-rot Catholic News Agency] {{Wayback|url=https://www.catholicnewsagency.com/resource/55604/blessed-peter-to-rot |date=20250713204505 }}
* [https://www.catholicnewsagency.com/news/30089/papuans-in-australia-celebrate-feast-of-bl-peter-to-rot Catholic News Agency (2)]
* [http://www.loyolapress.com/our-catholic-faith/saints/saints-stories-for-all-ages/blessed-peter-to-rot Loyola Press]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://melbournecatholic.org.au/Archive/Kairos/blessed-peter-to-rot Melbourne Catholic] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170406021515/http://melbournecatholic.org.au/Archive/Kairos/blessed-peter-to-rot |date=2017-04-06 }}
* [http://saintsresource.com/peter-to-rot/ Saints Resource] {{Wayback|url=http://saintsresource.com/peter-to-rot/ |date=20250813193152 }}
* [https://adb.anu.edu.au/biography/to-rot-peter-11873 Australian Dictionary of Biography]
* [http://www.encyclopedia.com/religion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/peter-rot-bl Encyclopedia.com]
* [http://www.kateriirondequoit.org/resources/saints-alive/pacian-pulcheria/bl-peter-to-rot-martyr/ Saint Kateri Parish] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170406022403/http://www.kateriirondequoit.org/resources/saints-alive/pacian-pulcheria/bl-peter-to-rot-martyr/ |date=2017-04-06 }}
* [http://aleteia.org/2014/09/09/blessed-peter-to-rot-the-martyr-who-died-to-defend-marriage/ Aleteia]
{{mbegu-Mkristo}}
[[Category:Waliozaliwa 1912]]
[[Category:Waliofariki 1945]]
[[Category:Wafiadini Wakristo]]
[[Category:Watakatifu wa Papua Guinea Mpya]]
5tdyauhovt0zql60qzflk1lft4gwfj9
Majadiliano ya mtumiaji:Titus fidelis kileva
3
216870
1579895
1579706
2026-07-16T22:42:35Z
~2026-39961-05
90985
/* */ Jibu
1579895
wikitext
text/x-wiki
{{delete|The account has vanished. Because no edits have been made to the account, it is best to delete this page, which contains personal information.}}
'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 07:15, 6 Novemba 2025 (UTC)
:delete all informations and my accout [[Maalum:Michango/~2026-39961-05|~2026-39961-05]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:~2026-39961-05|talk]]) 22:42, 16 Julai 2026 (UTC)
g8s6yobc1131yjoybfa2s2196zl66nf
Rosemund Dienye Green-Osahogulu
0
222857
1579856
1489009
2026-07-16T18:27:44Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1579856
wikitext
text/x-wiki
'''Rosemund Dienye Green-Osahogulu''' (alizaliwa [[12 Aprili]] [[1956]] Falme ya Bonny ) ni Makamu Mkuu wa Chuo Kikuu cha Elimu cha Ignatius Ajuru (IAUE) kilichopo Rumuolumeni, Port Harcourt, [[Jimbo la Rivers]] nchini Nigeria.<ref>[http://www.thetidenewsonline.com/2013/10/07/iaue-vcs-appointment-by-pure-merit-rsg/ IAUE VCx appointment by Pure Merit]{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, TheTideNewsOnline.com, Retrieved 8 February 2016</ref>
==Marejeo==
{{reflist}}
{{mbegu-mtu}}
[[jamii:waliozaliwa 1956]]
[[jamii:watu walio hai]]
[[jamii:watu wa Nigeria]]
4baf69kgmrvzkewkwk0vh60dv7tscza
Peter Claffey
0
223304
1579818
1523522
2026-07-16T14:12:19Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1579818
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
|jina = Peter Claffey
|majina mengine =
|picha=
|maelezo =
|mahali pa kuzaliwa =[[Ireland]]
|tarehe ya kuzaliwa = {{birth date and age|df=yes|1996|7|28}}
|utaifa = [[Ireland|Ireland]]
|kazi yake = mwigizaji, Mchezaji wa Zamani wa [[Rugi]]
|miaka ya kazi = 2016-hadi sasa
|mwenza =
| mhitimu =
| wavuti =
}}
'''Peter Claffey''' (amezaliwa Portumna, Kaunti ya Galway, [[28 Julai]] [[1996]]) ni mwigizaji kutoka [[Ireland]] na alikuwa mchezaji wa mchezo wa [[raga]]. Aliwahi kuwa miongoni ya wachezaji chipukizi wa Connacht Rugby ([[raga]]), lakini mnamo mwaka 2019 aliacha mchezo huo nakuamua kuigiza. Amekua maarufu baada ya kuigiza uhusika wa Ser Duncan "Dunk" the Tall katika tamthilia ya ''A Knight of the Seven Kingdoms'' ([[2026]])<ref>{{Rejea tovuti|title=BUCCS PLAYER IN NEW ‘GAME OF THRONES’ SPIN-OFF|url=https://buccaneersrfc.com/buccs-player-in-new-game-of-thrones-spin-off/|work=Buccaneers R.F.C|date=2024-04-09|accessdate=2026-02-13|language=en-US|archive-date=2026-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20260213123822/https://buccaneersrfc.com/buccs-player-in-new-game-of-thrones-spin-off/|url-status=dead}}</ref>.
== Maisha ya Awali ==
Claffey alisoma katika chuo cha Garbally huko Ballinasloe, shule iliyojulikana kwa utamaduni wake wa mchezo wa [[raga]]. Ingawa baadae alikua miongoni mwa wanariadha wenye miili mikubwa akiwa na urefu wa futi 6 na inchi 5 (mita 1.96), Claffey amejieleza kua katika maisha yake ya utotoni alikua anaonewa na wenzake<ref>{{Rejea tovuti|title=Peter Claffey on his journey from pro rugby to leading the new Thrones spinoff|url=https://www.the-independent.com/arts-entertainment/tv/features/peter-claffey-interview-knight-of-the-seven-kingdoms-b2901962.html|work=The Independent|date=2026-01-19|accessdate=2026-02-13|language=en}}</ref>.
Alijikita kwenye mchezo wa [[Raga]] alipokuwa kijana, alielezea katika mji wake aliokulia "Ungeonekana maarufu kwa kua na wanawake wengi au kuwa vizuri katika michezo" na yeye alichagua la pili<ref>{{Rejea tovuti|title=Peter Claffey on his journey from pro rugby to leading the new Thrones spinoff|url=https://www.the-independent.com/arts-entertainment/tv/features/peter-claffey-interview-knight-of-the-seven-kingdoms-b2901962.html|work=The Independent|date=2026-01-19|accessdate=2026-02-13|language=en}}</ref>.
== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1996]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Ireland]]
fvftps75j86d6p54lajq0tigjblnv3l
Sophie Scholl
0
224098
1579896
1526083
2026-07-16T23:21:25Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1579896
wikitext
text/x-wiki
'''Sophia Magdalena Scholl''' {{Efn|{{IPA|de|zoˈfiː makdaˈleːna ˈʃɔl|lang|De-Sophie Scholl.ogg}}}} (9 Mei 1921 - 22 Februari 1943) alikuwa mwanafunzi wa Ujerumani na mwanaharakati wa kisiasa dhidi ya Wanazi, aliyekuwa akifanya kazi katika kundi la upinzani lisilo na vurugu la White Rose katika [[Dola la Tatu|Ujerumani ya Nazi]]. <ref name="Scholl 1983">{{Rejea kitabu|url=https://archive.org/details/whiterosemunich100scho/page/114|title=The White Rose: Munich, 1942–1943|last=Scholl|first=Inge|publisher=Wesleyan University Press|others=Schultz, Arthur R. (Trans.)|year=1983|isbn=978-0-8195-6086-5|location=Middletown, CT|page=[https://archive.org/details/whiterosemunich100scho/page/114 114]|author-link=Inge Scholl|url-access=registration}}</ref> <ref name="Lisciotto 2007">{{Rejea tovuti|author=Lisciotto|first=Carmelo|year=2007|title=Sophie Scholl|publisher=Holocaust Education & Archive Research Team|url=http://www.holocaustresearchproject.org/revolt/scholl.html|accessdate=21 March 2016}}</ref>
Akiwa amekulia katika familia iliyojihusisha na siasa, Scholl awali alijiunga na Bund Deutscher Mädel, tawi la kike la Vijana wa Hitler, lakini baadaye akawa mkosoaji wa utawala wa Nazi. Akishawishiwa na falsafa, theolojia na maandishi ya Theodor Haecker, alianza kushiriki katika juhudi za upinzani usio na hisia pamoja na kaka yake, Hans na wanafunzi wenzake. White Rose ilisambaza vipeperushi vilivyotoa wito wa upinzani dhidi ya serikali ya Nazi, ikitaja hoja za kimaadili na kifalsafa dhidi ya sera zake. Mnamo Februari 1943, baada ya kukamatwa akisambaza vipeperushi katika LMU Munich, yeye na kaka yake Hans walikamatwa na Gestapo, wakahojiwa, na kuhukumiwa kwa [[uhaini]] mkubwa katika kesi ya maonyesho iliyoongozwa na Roland Freisler. Walihukumiwa kifo na [[Adhabu ya kifo|kuuawa]] kwa kutumia guillotine.
Baada ya kifo chake, nakala za kipeperushi cha mwisho cha White Rose zilirushwa hewani juu ya [[Ujerumani]] na Washirika. Katika miongo kadhaa baada ya kifo chake, shule nyingi, mitaa na makaburi yametajwa kwa heshima yake na ya kaka yake kwa jukumu lao katika upinzani dhidi ya Wanazi. Hadithi yake imeonyeshwa katika filamu kadhaa, vitabu, na vyombo vingine vya habari, ikiwa ni pamoja na filamu [[Tuzo za Akademi|iliyoteuliwa kuwania tuzo ya Oscar]] ''Sophie Scholl - The Final Days''
==Maisha ya Awali==
Scholl alikuwa binti wa Magdalena (née Müller) na Robert Scholl, mwanasiasa mliberali na mkosoaji shupavu wa Nazi, ambaye alikuwa meya wa mji wake wa Forchtenberg am Kocher katika [[Jimbo]] la Watu Huru la Württemberg wakati wa kuzaliwa kwake. Alikuwa [[mtoto]] wa nne kati ya watoto sita:
#Inge Aicher-Scholl (1917–1998)<ref>{{Rejea tovuti|title=The White Rose [Sophie Scholl]|url=http://www.jlrweb.com/whiterose/inge.html|work=www.jlrweb.com|accessdate=2026-02-21|author=jlrweb@yahoo.com|archive-date=2007-12-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20071231131727/http://www.jlrweb.com/whiterose/inge.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Weisse Rose|url=http://www.weisse-rose-studien.de/40104.html|work=www.weisse-rose-studien.de|accessdate=2026-02-21|archive-date=2007-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012153703/http://www.weisse-rose-studien.de/40104.html|url-status=dead}}</ref>
#Hans Scholl (1918–1943)
#Elisabeth Hartnagel (née Scholl) (27 February 1920 – 28 February 2020), aliolewa na mpenzi wa muda mrefu wa Sophie, Fritz Hartnagel
#Sophie Scholl (1921–1943)
#Werner Scholl (1922–1944) alipotea vitani na kudhaniwa amekufa mnamo Juni [[1944]]
#Thilde Scholl (1925–1926)
==Chanzo cha White Rose==
Kati ya [[1940]] na [[1941]], kaka yake Sophie Scholl, Hans, mwanachama wa zamani wa Vijana wa Hitler, alifariki, walianza kuhoji kanuni na sera za utawala wa Nazi. Akiwa mwanafunzi katika LMU Munich, Hans alikutana na wanaume wawili Wakatoliki wa Kirumi walioandika mambo mengi ambao walimpa mwelekeo mpya maishani, walimhamasisha kuachana na masomo yake ya udaktari na kuzingatia zaidi Dini, Falsafa na Sanaa. Pamoja na [[marafiki]] wenye nia moja, Alexander Schmorell, Willi Graf na Jurgen Wittenstein, Hatimaye alichukua mkakati wa upinzani usio na hisia dhidi ya Wanazi kwa kuandika na kuchapisha vipeperushi vilivyotaka kupinduliwa kwa Ujamaa wa Kitaifa. Waandishi wasiojulikana walijiita "White Rose".
==Marejeo==
{{Marejeo}}
{{BD|1921|1943}}
[[Jamii:wanaharakati wa Ujerumani]]
[[Jamii:WikiGap JWK 2026]]
hloyj9d1xpilpuvtmk9x0h22s0wmnj9
Sianto Sikawa
0
226076
1579893
1507963
2026-07-16T22:09:01Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1579893
wikitext
text/x-wiki
'''Marley Sianto Sikawa''' (alizaliwa mwaka [[1990]]) ni mtaalamu wa mawasiliano na masoko kutoka [[Kenya]], ambaye amehudumu kama mratibu wa masoko ya utalii. Kwa sasa ni mkurugenzi msaidizi wa Utalii na Wanyamapori [[Kaunti ya Narok]], mojawapo ya [[Kaunti za Kenya|kaunti 47 za utawala za Kenya]] . <ref name="1R">{{Rejea tovuti|url=https://cdn.nation.co.ke/pdfs/Top40under40Women2018.pdf|title=Top 40 Under 40 Women In Kenya, 2018|date=September 2018|accessdate=7 November 2018|author=Business Daily Staff|archive-date=2018-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20180929080021/https://cdn.nation.co.ke/pdfs/Top40under40Women2018.pdf|url-status=dead}}</ref>
== Maisha ya awali na elimu ==
Sikawa alizaliwa [[Narok]], katika [[Kaunti ya Narok]], iliyoko takribani {{Convert|144|km|0}}, magharibi mwa [[Nairobi]], mji mkuu wa Kenya.<ref name="2R">{{google maps| url=https://www.google.com/maps/dir/Nairobi,+Kenya/Narok,+Kenya/@-1.1412039,35.7919208,9z/data=!3m1!4b1!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x182f1172d84d49a7:0xf7cf0254b297924c!2m2!1d36.8219462!2d-1.2920659!1m5!1m1!1s0x182c0301de8b0645:0x226cac4459fc8e39!2m2!1d35.8770642!2d-1.0875428!3e0 |title=Road Distance Between Nairobi, Kenya And Narok, Kenya |access-date=5 September 2022}}</ref> Familia yake ilikua ya kuhama hama kila mara na alikulia Narok, [[Masai Mara|Maasai Mara]], Sekenani na Loita. <ref name="1R" />
Baada ya Kusoma Shule ya Msingi ya Bweni ya Siana huko [[Masai Mara|Maasai Mara]], Alijiunga na Shule Sekondari ya Wasichana ya Moi Siongiroi katika [[Kaunti ya Bomet]] . Kisha akajiunga [[Chuo Kikuu cha Daystar]], jijini Nairobi, ambapo alihitimu na Shahada ya Sanaa katika [[Mawasiliano|Mawasiliano, Vyombo vya Habari vya Kielektroniki na Mahusiano ya Umma]] . Kisha akajiunga na Chuo Kikuu cha United States International University-Africa kilichopo Nairobi, ambapo alisomea Shahada ya Uzamili ya Sanaa katika [[Mafungamano ya kimataifa|Mahusiano ya Kimataifa]].<ref name="1R" />
== Kazi ==
Novemba mwaka 2014, Sikawa aliajiriwa na serikali kwenye Kaunti ya Narok kama mratibu wa masoko ya utalii. Kwa sasa ni mkurugenzi msaidizi wa Utalii na Wanyamapori.
Pia anasaidia jamii yake, ambapo amewasaidia wanawake wa eneo hilo kupata umeme wa jua kupitia Naretoi Ang', shirika lisilo la faida linaloendesha miradi ya Solar for Manyatta katika jamii kuhusu masuala ya uhifadhi wa wanyamapori pamoja uhifadhi wa kitamaduni kwa kurekodi na elimu ya jamii katika uhusiano wa afya na ufadhili wa shule.
== Marejeo ==
[[Jamii:Wamasai]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
<references />
[[Jamii:Watu wa Kenya]]
t14wwpoprog3iimhx8nev09ymdv0vuz
Rheeya Doshi
0
226152
1579847
1498952
2026-07-16T17:08:59Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1579847
wikitext
text/x-wiki
'''Rheeya Doshi''' (alizaliwa [[24 Aprili]] [[1996]]) ni [[mchezaji]] wa zamani wa tenisi nchini [[Singapuri]].<ref>{{cite web |title=Rheeya Doshi |url=https://www.itftennis.com/en/players/rheeya-doshi/800366956/sgp/wt/s/overview/ |publisher=ITF Tennis |access-date=2026-03-22}}</ref>
Aliiwakilisha Singapuri katika Fed Cup kuanzia mwaka [[2013]] hadi [[2014]], akirekodi ushindi 3 na kipigo 6.<ref>{{cite web |title=Rheeya Doshi Billie Jean King Cup Profile |url=https://www.billiejeankingcup.com/en/players/player.aspx?id=800366956 |publisher=Billie Jean King Cup |access-date=2026-03-22}}</ref>
Alihudhuria Chuo Kikuu cha Northwestern nchini [[Marekani]], akirekodi ushindi 63 na kipigo 52 katika mashindano ya watu binafsi na 80 na 44 katika mashindano ya wachezaji wawili katika tenisi ya vyuo.<ref>{{cite web |title=Rheeya Doshi – Northwestern |url=https://nusports.com/sports/womens-tennis/roster/rheeya-doshi/ |publisher=Northwestern Wildcats |access-date=2026-03-22 }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
==Marejeo==
{{reflist}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1996]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji wa Singapuri]]
tps2wi6b08n0s6076lh73r8ljkeyfhi
Tolu Oni
0
227190
1579950
1530299
2026-07-17T11:41:46Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1579950
wikitext
text/x-wiki
'''Tolullah''' " '''Tolu''' " '''Oni''' (alizaliwa 1980) ni mtaalamu wa magonjwa kutoka nchini [[Nigeria]] katika Kitengo cha Epidemiolojia cha Baraza la Utafiti wa Kimatibabu katika [[Chuo Kikuu cha Cambridge]] . <ref>{{Rejea tovuti|title=All Fellows {{!}} The AAS|url=https://aasciences.africa/fellows-all?orderby=date®ion=All&discipline=All&year=All&gender=All&name-starts-with=&type=All&page=2#profile|accessdate=2022-04-23|work=aasciences.africa}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Pia ni Mshiriki wa Jukwaa la NextEinstein <ref>{{Rejea tovuti|title=Oni Tolullah {{!}} The AAS|url=https://www.aasciences.africa/fellow/oni-tolullah|accessdate=2022-04-23|work=www.aasciences.africa}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> na Kiongozi wa Vijana katika Jukwaa la Uchumi Duniani . <ref>{{Rejea tovuti|title=Tolu Oni – Global Gathering 2020|url=https://gg2020.nef.org/speaker/tolu-oni/|accessdate=2022-04-23|work=gg2020.nef.org|archive-date=2023-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20231002103739/https://gg2020.nef.org/speaker/tolu-oni/|url-status=dead}}</ref>
== Maisha ya awali na elimu ==
Oni alizaliwa jijini Lagos . <ref name=":0">{{Rejea tovuti|url=https://www.aaas.org/news/africa-cultivates-innovation-boost-global-reach|title=Africa Cultivates Innovation to Boost Global Reach|work=American Association for the Advancement of Science|language=en|accessdate=2019-06-26}}</ref> Akiwa na umri wa miaka saba, Oni alisoma makala kuhusu upasuaji wa moyo na alitaka kuwa daktari wa upasuaji wa moyo kwa watoto . <ref name=":1">{{Rejea jarida |last=Watts |first=Geoff |date=2016-04-23 |title=Tolullah Oni: public health specialist with a global ambition |journal=The Lancet |volume=387 |issue=10029 |pages=1712 |doi=10.1016/S0140-6736(16)30267-7 |issn=0140-6736 |pmid=27116269 |s2cid=40471022}}</ref> <ref>{{Rejea jarida |last=Group |first=British Medical Journal Publishing |date=2019-02-20 |title=Tolu Oni: Working on Africa's health |url=https://www.bmj.com/content/364/bmj.l653 |journal=BMJ |language=en |volume=364 |pages=l653 |doi=10.1136/bmj.l653 |issn=0959-8138 |pmid=30787003 |s2cid=73476391 |url-access=subscription}}</ref> Alisoma shule ya bweni. <ref name=":2">{{Rejea tovuti|url=https://www.ucl.ac.uk/population-health-sciences/alumni/profiles/tollulah|title=Tollulah Oni|author=UCL|date=2018-06-27|work=UCL Faculty of Population Health Sciences|language=en|accessdate=2019-06-26|archive-date=2022-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20220425173104/https://www.ucl.ac.uk/population-health-sciences/alumni/profiles/tollulah|url-status=dead}}</ref> Alipata mafunzo ya [[Tiba|udaktari]] katika afya ya kimataifa katika Chuo Kikuu cha jijini London, ambapo alisoma shahada ya kwanza mwaka wa 2001. <ref name=":2" /> Alikamilisha kazi za nyumbani nchini [[Ufalme wa Muungano|Uingereza]] na [[Australia]], na akapendezwa na akataka kujifunza kwa habari ya magonjwa yakuambukiza kama [[Virusi vya UKIMWI|VVU]] . <ref name=":1" /> Aliteuliwa kuwa rais wa Muungano wa Wanafunzi wa Madaktari. <ref name=":2" /> Oni alikuwa mwanafunzi wa udaktari katika Chuo cha Imperial London, ambapo alianza kusoma masomo ya afya. <ref>{{Rejea tovuti|url=http://www.news.uct.ac.za/article/-2018-06-22-uct-gave-me-the-space-to-make-a-difference|title=UCT gave me the space to make a difference|work=www.news.uct.ac.za|language=en|accessdate=2019-06-26}}</ref> <ref>{{Rejea tovuti|url=http://www.news.uct.ac.za/article/-2016-05-11-tolullah-oni-promoting-science-and-research-to-develop-africa|title=Tolullah Oni: promoting science and research to develop Africa|work=www.news.uct.ac.za|language=en|accessdate=2019-06-26}}</ref> Alichunguza jinsi viashiria vya kijamii vilivyoathiri hali za kiafya, na akamaliza Shahada yake katika Uzamivu mwaka wa 2012. <ref name=":3">{{Rejea tovuti|url=https://nef.org/fellow/tolu-oni/|title=Tolu Oni – Next Einstein Forum|date=May 2019|language=en-US|accessdate=2019-06-26}}</ref> <ref>{{Rejea jarida |last=Oni |first=Tolu |last2=Youngblood |first2=Elizabeth |last3=Boulle |first3=Andrew |last4=McGrath |first4=Nuala |last5=Wilkinson |first5=Robert J |last6=Levitt |first6=Naomi S |date=2015-01-17 |title=Patterns of HIV, TB, and non-communicable disease multi-morbidity in peri-urban South Africa- a cross sectional study |journal=BMC Infectious Diseases |volume=15 |issue=1 |pages=20 |doi=10.1186/s12879-015-0750-1 |issn=1471-2334 |pmc=4300166 |pmid=25595711 |doi-access=free}}</ref> Oni alipewa Tuzo ya Uchaguzi ya Wanafunzi wa Matibabu ya Royal Society of Tropical Medicine and Hygiene Medical Student, na kuhamia nchini Afrika Kusini . <ref name=":2" />
== Utafiti na kazi ==
Oni alifanya kazi nchini [[Afrika Kusini]], ambapo alianzisha mpango wa ''utafiti wa Mpango wa Utafiti wa Afya na Usawa wa Miji'' (RICHE) katika [[Chuo Kikuu cha Cape Town]] mnamo mwaka wa 2007. <ref>{{Rejea tovuti|title=Dr Tolullah Oni|url=https://www.mrc-epid.cam.ac.uk/people/tolullah-oni/|accessdate=2022-04-27|work=MRC Epidemiology Unit|language=en-US}}</ref> RICHE inafanya kazi katika afya ya mjini, ikigundua fursa za kutekeleza sera za afya ya umma katika miji inayokua kwa haraka. <ref>{{Rejea tovuti|title=Tolullah Oni: promoting science and research to develop Africa|url=http://www.news.uct.ac.za/article/-2016-05-11-tolullah-oni-promoting-science-and-research-to-develop-africa|accessdate=2022-04-23|work=www.news.uct.ac.za|language=en}}</ref> Alifanya kazi kama msajili katika Idara ya Afya ya Western Cape . <ref>{{Rejea tovuti|title=Department of Health and Wellness {{!}} Western Cape Government|url=https://www.westerncape.gov.za/dept/health|accessdate=2022-04-26|work=www.westerncape.gov.za}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Alifurahishwa na hatua zinazoweza kudhibiti maambukizi sugu na magonjwa yasiyoambukiza . <ref name=":1"/> <ref>{{Rejea jarida |date=2018-05-01 |title=Real-world illness requires medical multitasking |journal=Nature |language=EN |volume=557 |issue=7703 |pages=5–6 |bibcode=2018Natur.557Q...5. |doi=10.1038/d41586-018-05028-w |pmid=29717257 |s2cid=256768263 |doi-access=}}</ref> Oni aliteuliwa kuwa mhadhiri mkuu katika [[Chuo Kikuu cha Cape Town]] . <ref name=":3"/> Hapa, aliendelea kusoma shahada ya kwanza.Alisoma shahada ya kwanza ya [[Chuo Kikuu cha Cape Town]] katika afya ya kimataifa, ambayo ilizinduliwa mnamo mwaka wa 2014. <ref>{{Rejea jarida |last=London |first=Leslie |last2=Doyal |first2=Lesley |last3=Ajuwon |first3=Ademola |last4=Kaseje |first4=Margaret |last5=Adongo |first5=Philip |last6=Fonn |first6=Sharon |author-link6=Sharon Fonn |last7=Yudkin |first7=John S. |last8=Oni |first8=Tolu |date=2019-03-01 |title=Global public health starts at home: upstream approaches to global health training |journal=The Lancet Global Health |language=English |volume=7 |issue=3 |pages=e301–e302 |doi=10.1016/S2214-109X(18)30558-8 |hdl=1983/5ed590b2-8316-4a5e-be9a-824044423273 |issn=2214-109X |pmid=30784626 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref> Kozi iliyoundwa na Oni kozi moja ya kwanza kufundisha afya ya kimataifa kutoka kwa mtazamo wa Global South . <ref name=":1" />
Alihamia katika [[Chuo Kikuu cha Cambridge]], ambapo alijiunga na Kitengo cha Epidemiolojia cha Baraza la Utafiti wa Kimatibabu kama mtafiti mwandamizi. <ref>{{Rejea tovuti|url=http://www.mrc-epid.cam.ac.uk/people/tolullah-oni/|title=Dr Tolullah Oni|work=MRC Epidemiology Unit|language=en-US|accessdate=2019-06-26}}</ref> <ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.iph.cam.ac.uk/network/directory/tolullah-oni/|title=Tolullah Oni|work=Cambridge Institute of Public Health|language=en-GB|accessdate=2019-06-26}}</ref> Hapa yeye ni mwanachama wa mtandao wa Kikundi na Mtandao wa Utafiti wa Lishe na Shughuli zinazohusu lishe Duniani (GDAR), ambao wanafanya ya kazi kuzuia magonjwa yasiyoambukiza katika [[Nchi inayoendelea|nchi zenye kipato cha chini]] . <ref>{{Rejea tovuti|url=http://www.mrc-epid.cam.ac.uk/research/global-public-health/gdar/|title=The Global Diet and Activity Research Group and Network (GDAR)|work=MRC Epidemiology Unit|language=en-US|accessdate=2019-06-26|archive-date=2019-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626203001/http://www.mrc-epid.cam.ac.uk/research/global-public-health/gdar/|url-status=dead}}</ref>
== Ushirikishwaji wa umma na sera ==
Oni amewasilisha katika [[Umoja wa Mataifa]], [[Shirika la Afya Duniani]] na Jukwaa la Uchumi Duniani . <ref>{{Rejea tovuti|url=https://sustainabledevelopment.un.org/hlpf|title=High-level Political Forum .:. Sustainable Development Knowledge Platform|work=sustainabledevelopment.un.org|accessdate=2019-06-26}}</ref> <ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.weforum.org/events/world-economic-forum-annual-meeting-2018/|title=World Economic Forum Annual Meeting 2018|work=World Economic Forum|accessdate=2019-06-26}}</ref> <ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.who.int/airpollution/events/conference/speakers/en/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181105125144/http://www.who.int/airpollution/events/conference/speakers/en/|archivedate=November 5, 2018|title=WHO {{!}} Conference speakers|work=WHO|accessdate=2019-06-26}}</ref> Oni ni bodi ya Future Earth na jukwaa la Chuo cha Sayansi cha Afrika kwa ajili ya utafiti huria. <ref name="AAS Open Research">{{Rejea tovuti|url=https://aasopenresearch.org/|title=AAS Open Research|work=aasopenresearch.org|accessdate=2019-06-26}}</ref> Oni ni Mwanachama wa Chuo cha Sayansi cha Afrika, na alichaguliwa kuwa Mwanachama wa NextEinstein mnamo mwaka wa 2015 na Taasisi ya Utafiti wa Kina [[Chuo Kikuu cha Stellenbosch|ya Chuo Kikuu cha Stellenbosch]] mnamo mwaka wa 2017. <ref name=":3"/> <ref>{{Citation|last=Next Einstein Forum|title=NEF Fellows Spotlight Session: Tolu Oni|date=2016-03-18|url=https://www.youtube.com/watch?v=ImrmmpKITBw|access-date=2019-06-26}}</ref> <ref>{{Rejea tovuti|url=https://aasciences.ac.ke/fellow/oni-tolullah|title=Oni Tolullah {{!}} The AAS|work=aasciences.ac.ke|accessdate=2019-06-26}}</ref> <ref>{{Rejea tovuti|url=http://stias.ac.za/fellows-of-stias/fellows-2017/|title=Fellows 2017|language=en-US|accessdate=2019-06-26}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Alichaguliwa kuwa mmoja wa Wenyeviti katika wa Chuo cha Vijana cha Global mnamo mwaka wa 2018. <ref name=":0"/> Oni anahudumu katika bodi za wahariri za Jarida la Afya ya Mijini na Afya ya Sayari ya The Lancet . <ref name="AAS Open Research" /> <ref>{{Rejea tovuti|url=https://link.springer.com/journal/11524|title=Journal of Urban Health - Springer|work=link.springer.com|language=en|accessdate=2019-06-26}}</ref> Ameandika kwa ajili ya The Conversation . <ref>{{Rejea tovuti|url=https://theconversation.com/profiles/tolullah-oni-199995|title=Tolullah Oni|work=The Conversation|date=22 October 2015|language=en|accessdate=2019-06-26}}</ref> Oni anahudumu kama jaji katika kutoa Tuzo ya Sayansi ya Kuhamasisha Asili . <ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.nature.com/collections/jcpghfmqlz/judges|title=Judges {{!}} Nature Research Awards for Inspiring Science and Innovating Science|work=www.nature.com|accessdate=2019-06-26}}</ref>
== Tuzo na heshima ==
* Mwaka wa 2013 Alichaguliwa katika Chuo cha Sayansi cha Vijana cha nchini Afrika Kusini <ref>{{Rejea tovuti|url=http://www.publichealth.uct.ac.za/news/south-african-young-academy-science|title=South African Young Academy of Science {{!}} School of Public Health and Family Medicine|work=www.publichealth.uct.ac.za|language=en|accessdate=2019-06-26}}</ref>
* Programu ya Uongozi ya Madaktari Vijana ya mwaka wa 2014 kutoka kwa Jopo la Matibabu la Taaluma Mbalimbali <ref>{{Rejea tovuti|date=2019-03-22|title=TOLU ONI IS ONE OUT OF THE 127 YOUNG GLOBAL LEADERS FOR THE CLASS OF 2019|url=https://flourishafrica.com/tolu-oni-is-one-out-of-the-127-young-global-leaders-for-the-class-of-2019/|accessdate=2022-04-23|language=en-US|archive-date=2023-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20231002103738/https://flourishafrica.com/tolu-oni-is-one-out-of-the-127-young-global-leaders-for-the-class-of-2019/|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Rejea tovuti|title=Tolullah Oni: Young Nigerian with a global vision. - Free Online Library|url=https://www.thefreelibrary.com/Tolullah+Oni:+Young+Nigerian+with+a+global+vision-a0526405955|accessdate=2022-04-23|work=www.thefreelibrary.com}}</ref>
* Jukwaa la Uchumi Duniani la mwaka wa 2019 Kiongozi Kijana wa Kimataifa <ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.weforum.org/people/tolu-oni/|title=Tolu Oni|work=World Economic Forum|accessdate=2019-06-26}}</ref>
== Marejeo ==
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1980]]
qyzgqjmg0dkhcx36md81ezefy8stxni
Thandi Tobias
0
228969
1579931
1526991
2026-07-17T08:24:34Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1579931
wikitext
text/x-wiki
'''Thandi Vivian Tobias''' ni [[mwanasiasa]] wa [[Afrika Kusini]] ambaye aliwahi kuwa Mbunge wa Bunge la Taifa (National Assembly) kuanzia mwaka 2004 hadi 2019, na kisha tena kuanzia 2023 hadi 2024. Pia aliwahi kuwa Naibu Waziri wa Biashara na Viwanda kuanzia 2009 hadi 2014. Tobias ni mwanachama wa Chama cha African National Congress (ANC).<ref name="BrandSA">{{Rejea tovuti|date=2021-11-30|title=Ms Thandi Tobias|url=https://brandsouthafrica.com/89615/ms-thandi-tobias/|access-date=2023-03-17|website=Brand South Africa|language=en-ZA|archive-date=2023-03-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230317184044/https://brandsouthafrica.com/89615/ms-thandi-tobias/|url-status=dead}}</ref>
== Marejeo ==
{{reflist}}{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Afrika Kusini]]
1g80ash1oqierqvhhd1vv93imrenpab
Simphiwe Dana
0
229280
1579894
1530252
2026-07-16T22:37:15Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1579894
wikitext
text/x-wiki
'''Simphiwe Dana''' (amezaliwa 23 Januari 1980) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka [[Afrika Kusini]] anayefanya kazi zake nyingi kwa lugha yake ya mama, [[Kixhosa]].<ref>{{cite web|author1=Angela Bolowana|title=Criminalising racism a bad idea: Dana|url=[http://www.sabc.co.za/news/a/8475c3804b6489188e78ee43e5868fd4/Criminalisingundefinedracismundefinedaundefinedbadundefinedidea:undefinedDana-20162101|website=sabc.co.za|access-date=13](http://www.sabc.co.za/news/a/8475c3804b6489188e78ee43e5868fd4/Criminalisingundefinedracismundefinedaundefinedbadundefinedidea:undefinedDana-20162101|website=sabc.co.za|access-date=13) November 2016|date=21 January 2016|url-status=dead|archive-url=[https://web.archive.org/web/20161114023435/http://www.sabc.co.za/news/a/8475c3804b6489188e78ee43e5868fd4/Criminalisingundefinedracismundefinedaundefinedbadundefinedidea:undefinedDana-20162101|archive-date=14](https://web.archive.org/web/20161114023435/http://www.sabc.co.za/news/a/8475c3804b6489188e78ee43e5868fd4/Criminalisingundefinedracismundefinedaundefinedbadundefinedidea:undefinedDana-20162101|archive-date=14) November 2016}}</ref> Anajulikana pia kwa kutumia muziki kama chombo cha kutoa maoni ya kijamii na kisiasa. Alianza rasmi kazi yake ya muziki mwaka 2002 akiwa na umri wa miaka 22.
Alizaliwa katika Butterworth na kukulia Lusikisiki katika eneo la [[Transkei]]. Dana alisaini mkataba na Gallo Records na kutoa albamu yake ya kwanza ya studio, ''Zandisile'' (2004), iliyopata mafanikio makubwa kibiashara na kushinda tuzo za Msanii Bora Mpya na Albamu Bora ya Jazz.
== Maisha ya awali ==
Simphiwe alizaliwa tarehe 23 Januari 1980 huko Butterworth,<ref>{{Rejea tovuti|url=[https://www.destinyconnect.com/2016/02/08/simphiwe-dana-raises-black-consciousness-music/|title=Simphiwe](https://www.destinyconnect.com/2016/02/08/simphiwe-dana-raises-black-consciousness-music/|title=Simphiwe) Dana raises black consciousness through her music|date=8 February 2016|website=DESTINY Magazine|access-date=23 February 2019}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Transkei]], Afrika Kusini na kukulia katika mji wa Lusikisiki.
Alikulia katika mazingira ya kidini, baba yake akiwa mhubiri, hali iliyomfanya kukua akiwa karibu na muziki wa kwaya na injili.<ref name="allmusic1">{{cite web |url=[http://www.allmusic.com/artist/simphiwe-dana-mn0000669879/biography](http://www.allmusic.com/artist/simphiwe-dana-mn0000669879/biography) |title=Simphiwe Dana |3=Biography & History |publisher=[[AllMusic]] |accessdate=2 January 2017 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
=== Elimu ===
Alisoma katika shule ya Vela Private School iliyopo [[Mthatha]], ambako alihitimu mwaka 1997.
Baadaye alijiendeleza kielimu katika fani ya usanifu wa picha na kupata Stashahada ya Taifa katika [[Teknolojia ya Habari]] kutoka [[University of the Witwatersrand|Wits Technikon]] jijini Johannesburg.
== Kazi ==
Baada ya kusaini na Gallo Records, albamu yake ya kwanza ''Zandisile'' ilitolewa mwaka 2004.<ref>{{cite web|title=BBC - Music - Review of Simphiwe Dana - Zandisile |url=[https://www.bbc.co.uk/music/reviews/fgn8/|first=Guy](https://www.bbc.co.uk/music/reviews/fgn8/|first=Guy) |last=Hayden|work=BBC}}</ref> Albamu hiyo ilipata mafanikio makubwa na kushinda tuzo kadhaa, ikiwemo tuzo za South African Music Award (SAMA) mwaka 2005. Pia ilifanikiwa kimataifa kwa kuingia katika chati za [[Billboard (magazine)|Billboard]] na kushinda tuzo ya AVO Session Basel.<ref name="allmusic1"/>
Mwaka 2005 alishinda tuzo za Msanii Bora Mpya na Albamu Bora ya Jazz ya vokali katika toleo la 11 la tuzo za South African Music Awards kwa albamu yake ''Zandisile''.<ref>{{cite web |url=[http://www.5seasons.co.za/artists/simphiwe-dana/Simphiwe%20Dana%20Biography.pdf](http://www.5seasons.co.za/artists/simphiwe-dana/Simphiwe%20Dana%20Biography.pdf) |title=Simphiwe Dana Biography |website=5seasons.co.za |accessdate=2 January 2017 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Mwaka 2007 alitajwa kuwa Msanii Bora wa Kike kwa wimbo "The One Love Movement on Bantu Biko Street" katika tuzo za 13 za South African Music Awards.<ref>{{cite web|url=[https://www.bbc.co.uk/music/reviews/3w4h/](https://www.bbc.co.uk/music/reviews/3w4h/) |title=Music – Review of Simphiwe Dana – The One Love Movement on Banto Biko Street |publisher=BBC |date=27 August 2007 |access-date=2 January 2017}}</ref> Anahusishwa pia na mitazamo ya ubunifu kama Afrofuturism na Afrofeminism.
Tarehe 9 Julai 2010 alitoa albamu yake ya tatu ''Kulture Noir''. Katika toleo la 10 la Metro FM Music Awards, alishinda tuzo mbili: Jazz ya Kisasa Bora na Msanii Bora wa Kike.<ref>{{cite web|title=Performances, fashion light up Metro FM Music Awards - The Mail & Guardian |url=[https://mg.co.za/article/2010-11-29-performances-fashion-light-up-metro-fm-music-awards/?amp|first=Karabo|last=Keepile|date=29](https://mg.co.za/article/2010-11-29-performances-fashion-light-up-metro-fm-music-awards/?amp|first=Karabo|last=Keepile|date=29) November 2010|work=Mail & Guardian}}</ref>
Mwaka 2013 alianza kurekodi albamu yake ''Firebrand'' lakini alichelewesha kuitoa kutokana na kuondoka katika lebo yake ya awali.<ref>{{cite web|title=Simphiwe Dana – Firebrand|url=[https://www.musicinafrica.net/magazine/simphiwe-dana-%E2%80%93-firebrand|work=Music](https://www.musicinafrica.net/magazine/simphiwe-dana-%E2%80%93-firebrand|work=Music) In Africa|date=October 21, 2015|last=DJ Okapi}}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Mwanzoni mwa 2014 alisaini na Sony Music na baadaye albamu hiyo ilitolewa tarehe 21 Oktoba 2015.<ref>{{cite news|title=Firebrand! Simphiwe Dana's new album |url= [https://www.news24.com/amp/news24/archives/city-press/Firebrand-Simphiwe-Danas-new-album-20150429|date=2](https://www.news24.com/amp/news24/archives/city-press/Firebrand-Simphiwe-Danas-new-album-20150429|date=2) November 2015|work=News24}}</ref> Albamu hiyo ilizaa nyimbo kama "Killjoy", "Roll Me Down", "Masterpiece" na "My Light".
Tarehe 24 Aprili 2020 alitoa albamu yake ya tano ya studio ''Bamako''.<ref>{{cite web|title=Simphiwe Dana releases new album '' Bamako''|url=[https://voyagesafriq.com/2020/05/01/simphiwe-dana-releases-new-album-bamako/|work=voyagesafriq|first=Kojo](https://voyagesafriq.com/2020/05/01/simphiwe-dana-releases-new-album-bamako/|work=voyagesafriq|first=Kojo) Bentum|last=Williams|date=May 1, 2020}}</ref><ref>{{cite web|title=Simphiwe Dana's New Album 'Bamako' Lays Bare Her Musical Ingenuity - OkayAfrica |url=[https://www.okayafrica.com/simphiwe-danas-new-album-bamako-lays-bare-her-musical-ingenuity/213503|first=Rufaro](https://www.okayafrica.com/simphiwe-danas-new-album-bamako-lays-bare-her-musical-ingenuity/213503|first=Rufaro) |last=Samanga|date=14 May 2020|work=OkayAfrica}}</ref>
== Diskografia ==
=== Albamu za studio ===
* ''Zandisile'' (2004)
* ''The One Love Movement on Bantu Biko Street'' (2006)
* ''Kulture Noir'' (2010)
* ''Firebrand'' (2015)
* ''Bamako'' (2020)
* ''TBA'' (2025)
=== Albamu za moja kwa moja (live) ===
* ''An Evening with Simphiwe Dana: Live at the Lyric Theatre'' (2011)
* ''Celebrating Ten Years Live at the Bassline'' (2016)
* ''The Simphiwe Dana Symphony Experience'' (2017)
== Msukumo ==
Muziki wa Dana umeathiriwa sana na maisha yake ya utotoni katika Transkei. Ameeleza kuwa uimbaji wa mama yake ulimpa msukumo mkubwa wa kufuata taaluma ya muziki. Mara nyingi amefananishwa na "Mama Africa" wa kisasa.
== Marejeo ==
{{Reflist|30em}}
{{Mbegu-mwanamuziki-Afrika}}
{{BD|1980|}}
[[Jamii:Wanamuziki wa Afrika Kusini]]
[[Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini]]
n5txg8ikld2ug8nuqjan8jo23w3w29f
Selmor Mtukudzi
0
229586
1579884
1530230
2026-07-16T20:44:20Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1579884
wikitext
text/x-wiki
'''Selmor Mtukudzi''' ni mwanamuziki na mwigizaji kutoka [[Zimbabwe]]. Ni binti wa marehemu gwiji wa muziki wa Zimbabwe na shujaa wa taifa, [[Oliver Mtukudzi]].<ref>{{cite web|url=[https://www.thestandard.co.zw/2019/03/31/selmor-silences-critics/](https://www.thestandard.co.zw/2019/03/31/selmor-silences-critics/)|title=Selmor silences critics|date=31 March 2019}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=[https://www.zimeye.net/2019/03/23/selmor-mtukudzi-breaks-down-as-she-speaks-on-the-aftermath-of-tukus-death/](https://www.zimeye.net/2019/03/23/selmor-mtukudzi-breaks-down-as-she-speaks-on-the-aftermath-of-tukus-death/) |title=Selmor Mtukudzi Breaks Down As She Speaks On The Aftermath Of Tuku's Death - ZimEy}}</ref><ref>{{cite web |url=[https://www.musicinafrica.net/directory/selmor-mtukudzi-0](https://www.musicinafrica.net/directory/selmor-mtukudzi-0) |title=Selmor Mtukudzi |date=26 April 2017 |website=Music In Africa }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Maisha ya awali ==
Selmor Mtukudzi ni mtoto wa pili wa [[Oliver Mtukudzi]]<ref>{{cite web |url=[https://www.zimetro.co.zw/selmor-mtukudzi-i/](https://www.zimetro.co.zw/selmor-mtukudzi-i/) |title=Selmor Mtukudzi: I'm not riding on my father's fame |first=Lucky |last=Mahorse |date=14 May 2019 |access-date=23 May 2019 |archive-date=15 July 2019 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20190715101131/https://www.zimetro.co.zw/selmor-mtukudzi-i/](https://web.archive.org/web/20190715101131/https://www.zimetro.co.zw/selmor-mtukudzi-i/) |url-status=dead }}</ref> na Melody Murape<ref>{{cite web|url=[https://www.newsday.co.zw/2019/04/selmor-anointed-by-tuku-melody/|title=Selmor](https://www.newsday.co.zw/2019/04/selmor-anointed-by-tuku-melody/|title=Selmor) 'anointed' by Tuku: Melody|date=8 April 2019|access-date=23 May 2019|archive-date=15 April 2025|archive-url=[https://web.archive.org/web/20250415202837/https://www.newsday.co.zw/2019/04/selmor-anointed-by-tuku-melody|url-status=dead}}](https://web.archive.org/web/20250415202837/https://www.newsday.co.zw/2019/04/selmor-anointed-by-tuku-melody|url-status=dead}})</ref>, na alizaliwa katika jiji la [[Harare]]. Wazazi wake walitengana alipokuwa na umri wa miaka mitatu tu.
== Kazi ==
Kazi ya Selmor ilianza akiwa na umri wa miaka 10 aliposhiriki katika tamthilia za ndani za [[ZBC TV]] na pia kuimba nyimbo za filamu na kuigiza katika filamu iitwayo “I am the future”, iliyoneshwa katika kumbi za sinema za nchini humo.
Mwaka 2008, Selmor alitoa albamu yake ya kwanza iitwayo ''Shungu''. Albamu hiyo ilimsaidia kujitambulisha kama msanii wa kujitegemea, baada ya awali kufanya kazi na wasanii mbalimbali. Baadaye alitoa albamu mbili za pamoja na mume wake, mwanamuziki Tendai Manatsa (mtoto wa mwanamuziki mashuhuri wa Zimbabwe, Zexie Manatsa), ambazo ni ''Selmor and Tendai Live'' (2011), iliyorekodiwa moja kwa moja katika ukumbi wa 7 Arts Theatre jijini Harare, na ''Ndinewe (I'm With You)'' (2012). Albamu yake ya nne, ''Expressions'' (2013), ilipata mafanikio makubwa, huku wimbo wake “Nguva Yangu” ukiteuliwa katika tuzo za NAMA Awards na ZIMA Awards<ref>{{cite web|url=[https://www.herald.co.zw/selmor-to-don-elephant-dress-at-zima/](https://www.herald.co.zw/selmor-to-don-elephant-dress-at-zima/) |title=Selmor to don 'Elephant Dress' at ZIMA|first=The|last=Herald|website=The Herald}}</ref> na kushinda tuzo za African Entertainment Awards USA pamoja na tuzo ya Zimbabwe Chamber of Commerce — WECA.
Mwaka 2015 alitoa albamu yake ya tano ''I Am Woman'', ambapo wimbo “Zvidikidiki” ulishinda tuzo za NAMA Awards pamoja na African Entertainment Awards USA,<ref>{{cite web|url=[https://www.newsday.co.zw/2015/11/selmor-mtukudzi-scoops-african-entertainment-award/|title=Selmor](https://www.newsday.co.zw/2015/11/selmor-mtukudzi-scoops-african-entertainment-award/|title=Selmor) Mtukudzi scoops African Entertainment Award|first=Tinotenda|last=Samukang e|date=11 November 2015|access-date=23 May 2019|archive-date=16 April 2025|archive-url=[https://web.archive.org/web/20250416063020/https://www.newsday.co.zw/2015/11/selmor-mtukudzi-scoops-african-entertainment-award|url-status=dead}}](https://web.archive.org/web/20250416063020/https://www.newsday.co.zw/2015/11/selmor-mtukudzi-scoops-african-entertainment-award|url-status=dead}})</ref><ref>{{cite web|url=[https://www.herald.co.zw/selmor-celebrates-international-award/|title=Selmor](https://www.herald.co.zw/selmor-celebrates-international-award/|title=Selmor) celebrates international award |website=The Herald}}</ref> na pia kuteuliwa katika vipengele vya ZIMA Best Video of the Year na ZIWA UK Best Female Artist of the Year.<ref>{{cite web |url=[https://www.sundaymail.co.zw/i-am-my-fathers-protege|title='I](https://www.sundaymail.co.zw/i-am-my-fathers-protege|title='I) am my father's protégé'|first=The Sunday|last=Mail|website=The Sunday Mail}}</ref> Wimbo wake “Butterflies” ulikuwa sehemu ya sauti ya filamu ''Escape'', iliyoteuliwa katika ZIFF na NAMA Awards, ambapo pia alicheza mojawapo ya nafasi kuu. Wimbo mkuu wa albamu hiyo, “I Am Woman”, unahamasisha wanawake kujiamini na kuthamini uzuri na vipaji vyao walivyopewa.<ref name="auto">{{cite web|url=[https://www.dailynews.co.zw/articles/2019/02/28/selmor-rises-to-the-occassion|title=Selmor](https://www.dailynews.co.zw/articles/2019/02/28/selmor-rises-to-the-occassion|title=Selmor) rises to the occasion|first=Vasco Chaya • 28 February 2019 11:32AM • 0|last=comments|website=DailyNews Live|access-date=23 May 2019|archive-date=15 July 2019|archive-url=[https://web.archive.org/web/20190715101125/https://www.dailynews.co.zw/articles/2019/02/28/selmor-rises-to-the-occassion|url-status=dead}}](https://web.archive.org/web/20190715101125/https://www.dailynews.co.zw/articles/2019/02/28/selmor-rises-to-the-occassion|url-status=dead}})</ref><ref>{{cite web|url=[https://www.herald.co.zw/selmor-off-to-flying-start/|title=Selmor](https://www.herald.co.zw/selmor-off-to-flying-start/|title=Selmor) off to flying start|first=The|last=Herald|website=The Herald}}</ref><ref>{{cite web|url=[https://southerntimesafrica.com/site/news/selmor-joins-list-of-sadc-musical-heiresses|title=Selmor](https://southerntimesafrica.com/site/news/selmor-joins-list-of-sadc-musical-heiresses|title=Selmor) joins list of SADC musical heiresses -- The Southern Times|website=maxebooking.com|access-date=2019-05-23|archive-date=2019-04-24|archive-url=[https://web.archive.org/web/20190424133146/https://southerntimesafrica.com/site/news/selmor-joins-list-of-sadc-musical-heiresses|url-status=dead}}](https://web.archive.org/web/20190424133146/https://southerntimesafrica.com/site/news/selmor-joins-list-of-sadc-musical-heiresses|url-status=dead}})</ref> Albamu yake iliyofuata ''Dehwe Renzou'' ilitolewa mwaka 2020 baada ya kifo cha baba yake, ikiwa imetayarishwa na rafiki wa karibu wa baba yake na mpiga saksafoni wa Afrika Kusini, Steve Dyer.
Selmor amefanya ziara katika nchi mbalimbali zikiwemo [[Nigeria]], [[Botswana]], [[Namibia]], [[Zambia]], [[Tanzania]], [[Australia]], [[United States|Marekani]], [[United Kingdom|Uingereza]], [[Finland]] na [[Spain]]. Pia ametumbuiza katika ukumbi wa Joburg Theatre katika tamasha la Remembering Tuku tarehe 29 na 30 Mei 2021 nchini Afrika Kusini pamoja na Vusi Mahlasela na Steve Dyer.
Mwaka 2015, Selmor alishirikiana na wasanii wanawake wanane kutoka Afrika, akiwemo Judith Sephuma (Afrika Kusini), Victoria Kimani (Kenya), Vanessa Mdee (Tanzania), Arielle T (Gabon), Omotola (Nigeria), Waje (Nigeria), Yemi Alade (Nigeria) na Blessing (Afrika Kusini), katika wimbo “Strong Girl” uliolenga kuhamasisha kampeni ya #PovertyIsSexist duniani. Baadaye walishirikiana na wasanii wanaume akiwemo Bono wa bendi ya [[U2]], [[D'banj|D'Banj]], [[Diamond Platnumz]] na [[Banky W.|Banky W]], katika toleo jipya la wimbo huo.
Alishiriki pia katika juhudi za kupitishwa kwa muswada wa "Electrify Africa" nchini [[United States|Marekani]] mwaka 2016, unaolenga kuongeza upatikanaji wa umeme kwa watu milioni 50 katika Afrika Kusini mwa Jangwa la Sahara.
Mwaka 2018, Selmor alisafiri kwenda Kanada kuzungumza na wabunge kuhusu umuhimu wa elimu ya wasichana. Pia ameanzisha taasisi yake binafsi iitwayo Vabvana Trust, inayolenga kuwawezesha wasichana na wanawake. Ni balozi wa uhifadhi wa wanyamapori wakubwa watano wa Zimbabwe (Simba, Tembo, Nyati, Kifaru na Duma) na pia balozi wa WildAid Africa.
== Uhisani ==
Selmor alisafiri kwenda Kanada kuzungumza na wabunge kuhusu umuhimu wa elimu ya wasichana.<ref>{{cite web|url=[https://www.dailynews.co.zw/articles/2017/03/08/selmor-in-canada-for-women-s-day|title=Selmor](https://www.dailynews.co.zw/articles/2017/03/08/selmor-in-canada-for-women-s-day|title=Selmor) in Canada for Women's Day|first=Entertainment Writer • 8 March 2017 3:42PM • 0|last=comments|website=DailyNews Live|access-date=23 May 2019|archive-date=15 July 2019|archive-url=[https://web.archive.org/web/20190715101128/https://www.dailynews.co.zw/articles/2017/03/08/selmor-in-canada-for-women-s-day|url-status=dead}}](https://web.archive.org/web/20190715101128/https://www.dailynews.co.zw/articles/2017/03/08/selmor-in-canada-for-women-s-day|url-status=dead}})</ref> Shauku yake ya kuinua sauti za wasichana na wanawake ilimfanya kuanzisha taasisi ya Vabvana Trust. Anaamini kuwa kumwezesha mwanamke ni kuijenga jamii nzima.
== Maisha binafsi ==
Selmor Mtukudzi ameolewa na mwanamuziki Tendai Manatsa, mtoto wa mwanamuziki mashuhuri Zexie Manatsa, na kwa pamoja wana watoto watatu.<ref>{{cite web|url=[https://www.sundaynews.co.zw/selmor-attributes-success-to-hubby/|title=Selmor](https://www.sundaynews.co.zw/selmor-attributes-success-to-hubby/|title=Selmor) attributes success to hubby|first=The Sunday|last=News|website=The Sunday News}}</ref><ref>{{cite web|url=[https://www.newsday.co.zw/2018/10/selmor-opens-up-on-love-life/|title=Selmor](https://www.newsday.co.zw/2018/10/selmor-opens-up-on-love-life/|title=Selmor) opens up on love life|last=newsday|date=10 October 2018|access-date=23 May 2019|archive-date=13 April 2025|archive-url=[https://web.archive.org/web/20250413220351/https://www.newsday.co.zw/2018/10/selmor-opens-up-on-love-life|url-status=dead}}](https://web.archive.org/web/20250413220351/https://www.newsday.co.zw/2018/10/selmor-opens-up-on-love-life|url-status=dead}})</ref><ref>{{cite web|url=[https://www.myzimbabwe.co.zw/news/16946-latest-on-celebrity-couple-selmor-mtukudzi-and-tendai-manatsa.html|title=Latest](https://www.myzimbabwe.co.zw/news/16946-latest-on-celebrity-couple-selmor-mtukudzi-and-tendai-manatsa.html|title=Latest) on celebrity couple Selmor Mtukudzi and Tendai Manatsa|first=Muza|last=Mpofu|date=15 February 2018}}</ref>
== Diskografia ==
=== Albamu ===
* ''Shungu'' (2008)
* ''Live'' (2011)
* ''Ndinewe (I'm With You)'' (2012)
* ''Expressions'' (2013)
* ''I Am Woman'' (2015)<ref>{{cite web|url=[https://www.sundaymail.co.zw/selmors-this-is-it-moment|title=Selmor's](https://www.sundaymail.co.zw/selmors-this-is-it-moment|title=Selmor's) 'This Is It' moment|first=The Sunday|last=Mail|website=The Sunday Mail}}</ref>
* ''Dehwe Renzou'' (2020)
=== Nyimbo ===
* ''Hangasa'' (2017)
* ''Vakanaka Vakarara'' (2018)
== Marejeo ==
{{Reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
{{DEFAULTSORT:Mtukudzi, Selmor}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1983]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanawake wa Zimbabwe]]
em5qe6zwogxu59x38gjvu0tems91srz
Samuel Tweah
0
230652
1579870
1525118
2026-07-16T19:49:03Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1579870
wikitext
text/x-wiki
'''Samuel D. Tweah''' ni [[mwanasiasa]] wa [[Liberia]].<ref>{{Rejea tovuti|title=Finance Minister Tweah Urges Liberians to Give CDC Another Six Years to Effectuate Genuine Development|url=https://frontpageafricaonline.com/politics/finance-minister-tweah-urges-liberians-to-give-cdc-another-six-years-to-effectuate-genuine-development%EF%BF%BC/|work=FrontPageAfrica|date=2022-11-08|accessdate=2026-04-26|language=en|author=J. H. Webster Clayeh}}</ref> Aliteuliwa kuwa Waziri wa Fedha mnamo Januari 2018 na Rais George Weah.<ref>{{Citation|title=Profile of the Minister|url=https://www.mfdp.gov.lr/index.php/about-ofm/fm-profile|language=en-gb|access-date=2026-04-26|archive-date=2023-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20230428090331/https://www.mfdp.gov.lr/index.php/about-ofm/fm-profile|url-status=dead}}</ref>
Alizaliwa tarehe 6 Mei 1971 katika Kaunti ya Maryland. Ana shahada ya uchumi kutoka Chuo Kikuu cha George [[Washington]].
Tarehe 11 Desemba 2023, Wizara ya Mambo ya Nje ya Marekani (U.S. State Department) ilimtaja Tweah pamoja na wanachama wawili wa Seneti ya Liberia chini ya kifungu cha 7031(c) cha sheria ya ruzuku za Idara ya Mambo ya Nje na shughuli zinazohusiana za mwaka 2023. Walituhumiwa kwa “ushiriki katika rushwa kubwa kwa kutumia nyadhifa zao za umma kwa kuomba, kupokea, na kutoa rushwa ili kuathiri michakato ya bunge na fedha za umma, ikiwemo taarifa za bunge na shughuli za sekta ya madini.”
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1971]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Liberia]]
[[Jamii:Mbegu za wanasiasa]]
1fzm1y9g0miv7699kv71qqdvxc51xyv
Thomas Siebel
0
232828
1579948
1538712
2026-07-17T10:03:06Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1579948
wikitext
text/x-wiki
'''Thomas M. Siebel''' (Alizaliwa [[Novemba 20]], [[1952]]) ni [[mfanyabiashara]], mwanateknolojia, na [[mwandishi]] nchini [[Marekani]]. Alianzisha kampuni ya programu ya biashara ''Siebel Systems'' na alikuwa mwanzilishi, mwenyekiti, na afisa mkuu mtendaji wa zamani wa [[C3.ai]], jukwaa la programu ya akili bandia na kampuni ya programu. Kufikia Februari [[2026]], [[Forbes]] inaweka utajiri wa Siebel kuwa dola za [[Marekani]] bilioni 4<ref>{{cite news |first=Andrew |last=Nusca |url=http://fortune.com/2016/02/25/tom-siebel-internet-things/ |title=Tom Siebel, Tech Pioneer, Bets Big on the Internet of Things |work=Fortune |date=February 25, 2016 |access-date=May 16, 2016 }}</ref><ref name="fv">{{cite web|url=http://www.fvgroup.com/|title=First Virtual Group|author=Develpixel|publisher=|access-date=17 May 2016|archive-date=2020-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200808171945/http://www.fvgroup.com/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Rejea tovuti |title=Thomas Siebel |url=https://www.forbes.com/profile/thomas-siebel/ |access-date=2026-02-16 |website=Forbes |language=en}}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Marekani]]
[[Jamii:Waandishi wa Marekani]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1952]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
t9k9go7smknevpwbpvp5m84zqlfl1hd
Rhita Sanga
0
234232
1579848
1541822
2026-07-16T17:11:23Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1579848
wikitext
text/x-wiki
'''Rhita Langa Sanga''' ni [[mwanasiasa]] wa [[Malawi]] anayewakilisha jimbo la Mchinji West tangu mwaka 2025.
Mwaka 2018, Sanga aligombea kama mgombea huru katika jimbo la Mchinji East. Alipata chini ya asilimia 7 ya kura, huku Kayo Zinchetera wa chama cha Malawi Congress Party akishinda jimbo hilo.
Mwaka 2025, Sanga aligombea tena katika jimbo la Mchinji West na kushinda [[uchaguzi]]. Mnamo Novemba 2025, aliteuliwa kuwa Makamu Mwenyekiti wa Kamati ya Bunge ya Vyombo vya Habari na Teknolojia ya Habari katika National Assembly of Malawi. Mwenyekiti wa kamati hiyo alikuwa Kingwell Liphuka, na walichaguliwa kuhudumu hadi mwaka 2030.<ref>{{Rejea tovuti|title=MCP Secures Strategic Ground as Parliament Confirms New Committee Leadership|url=https://shiretimes.com/mcp-secures-strategic-ground-as-parliament-confirms-new-committee-leadership/|work=Shire Times|date=2025-11-21|accessdate=2026-05-13|language=en-US|author=Editor In-Chief}}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Parliament of Malawi|url=https://www.parliament.gov.mw/media-resources/parliament-news/84|work=www.parliament.gov.mw|accessdate=2026-05-13|language=en|author=Parliament of Malawi}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Malawi]]
6uas1nnhkkku3141dtf8mk8sm3g8ure
Taasisi ya Kinodiki Afrika
0
235693
1579904
1547604
2026-07-17T01:25:22Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1579904
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox organization|jina=Taasisi ya Nodiki Afrika|picha=File:Nordiska Afrikainstitutet (The Nordic Africa Institute).jpg|ufupisho=NAI|makaomakuu=Uppsala, Sweden|wavuti=http://www.nai.uu.se/}}
'''Taasisi ya Kinodiki Afrika''' (''Nordic Africa Institute'' (NAI)) hutumika kama kituo cha utafiti, hati na pia kituo cha habari juu ya Afrika ya kisasa kwa nchi za Kinodiki. Taasisi hii huendesha utafiti huru, muhimu kwa sera, hutoa uchambuzi na inawasaidia kufanya maamuzi kwa lengo la kuendeleza maarifa ya utafiti wa kisasa wa Afrika. <ref>{{Rejea tovuti|url=https://nai.uu.se/about-us.html|title=The Nordic Africa Institute website (About us)|accessdate=2026-05-16|archive-date=2026-04-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20260416075224/https://nai.uu.se/about-us.html|url-status=dead}}</ref>
Taasisi hiyo ilianzishwa mwaka 1962 na hufadhiliwa kwa pamoja na nchi za Uswidi, [[Ufini]] na [[Isilandi]]. Denmark na Norway pia walikuwa wanachama wa kikundi cha awali cha nchi washirika wa kuanzisha na kufadhili, lakini walijiondoa mwaka 2013 (Denmark) na 2015 (Norway) Kwa upande wa utawala, taasisi hiyo inafanya kazi kama Shirika la serikali la Sweden ambalo linajibu Wizara ya Mambo ya Nje. Makao yake yapo [[Uppsala]].
Taasisi ya Nodiki Afrika ni sehemu ya AEGIS, mtandao wa Vituo vya Utafiti wa Afrika huko Ulaya na iliandaa mkutano wake wa nne wa kimataifa (ECAS) mnamo 2011. Taasisi hiyo inaongozwa na Mkurugenzi, na Baraza la Programu na Utafiti lina jukumu la kufuatilia na kumshauri Mkurugenzi. <ref>{{Rejea tovuti|url=https://nai.uu.se/about/council_1/|title=Nordic Africa Institute: The Programme and Research Council|accessdate=2026-05-16|archive-date=2019-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20190427061501/https://nai.uu.se/about/council_1/|url-status=dead}}</ref> Mnamo Julai 18, 2019, serikali ya Sweden ilimteua Therése Sjömander Magnusson kama Mkurugenzi mpya wa NAI, nafasi ambayo aliichukua mnamo Oktoba 1, 2019.<ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.regeringen.se/pressmeddelanden/2019/07/ny-direktor-for-nordiska-afrikainstitutet/|title=Pressmeddelande från Utrikesdepartementet, 18 juli 2019: Ny direktör för Nordiska Afrikainstitutet}}</ref>
==Wakurugenzi waliopita wa NAI==
Orodha hii kwa kiasi fulani imetokana na ripoti ya Maadhimisho ya Miaka 50 ya Taasisi ya Nodiki Africa mwaka 2012.<ref>{{Rejea tovuti|title=Nordic Africa Institute|url=https://nai.diva-portal.org/smash/record.jsf?pid=diva2:561076|work=nai.diva-portal.org|accessdate=2026-05-16}}</ref>
*Iina Soiri (2013-2019)
*Carin Norberg (2005-2013)
*Lennart Wohlgemuth (1993-2005)
*Anders Hjort af Ornäs (1984-1993)
*Carl Gösta Widstrand (1962-1984)
==Viungo vya nje==
*[http://www.nai.uu.se/ Tovuti ya Taasisi]
*[http://www.aegis-eu.org/ AEGIS, network of African studies centres in Europe] {{Wayback|url=http://www.aegis-eu.org/ |date=20030606190920 }}, 2003-06-06
*[http://www.isn.ethz.ch/Digital-Library/Organizations/Detail/?ots591=0c54e3b3-1e9c-be1e-2c24-a6a8c7060233&lng=en&id=91376 Taasisi ya Nordic Africa], 4 Aprili 2024 - kupitia Mtandao wa Mahusiano na Usalama wa Kimataifa (maandishi kamili ya machapisho)
==Marejeo==
{{Marejeo}}
[[Jamii:mashirika ya kimataifa]]
[[Jamii:Africa Film Cinema Tanzania 2026]]
2sunhwk0j2o5lnyi0yn5vklg8f20kc4
Perry Shall
0
237862
1579815
1549104
2026-07-16T14:07:20Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1579815
wikitext
text/x-wiki
'''Perry Shall''' ni [[msanii]] wa [[Marekani]] anayeishi [[Philadelphia]], alishinda tuzo ya [[Grammy Award]]<ref>{{Rejea tovuti |last=DeLuca |first=Dan |date=2024-01-26 |title=Perry Shall has created art for the Black Keys, Green Day, and Kurt Vile. Now the Philly artist is up for a Grammy |url=https://www.inquirer.com/entertainment/music/perry-shall-philadelphia-album-design-20240126.html |access-date=2024-02-05 |website=inquirer.com }}</ref><ref>{{Rejea tovuti |title=Meet Perry Shall, the Vintage T-Shirt Collector and Art School Dropout Who's Nominated for a Grammy |url=https://www.pastemagazine.com/music/perry-shall/perry-shall-grammys-2024-interview |access-date=2024-02-08 |website=Paste Magazine |language=en-US}}</ref>. Kazi yake ilijumuisha muziki, akicheza katika bendi kama ''Dry Feet'', ''Hound'', na ''Wildflowers of America''. Alibuni sanaa kwa wasanii kama The Black Keys, Shannon and the Clams, na wanamuziki wa lebo ya Easy Eye Sound.<ref>{{Rejea tovuti |date=2018-01-31 |title=How Philly's Perry Shall went from basement show punk to in-house artist for Dan Auerbach |url=https://xpn.org/2018/01/31/perry-shall-dan-auerbach/ |access-date=2024-02-08 |website=WXPN {{!}} Vinyl At Heart |language=en }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wasanii wa Marekani]]
[[Jamii:Washindi wa Tuzo za Grammy]]
[[Jamii:Waliozaliwa mwaka usiojulikana]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
1cb7inznbo8d83hz7rlna64ho2zs7st
Paterno Legge
0
239477
1579791
1555019
2026-07-16T13:14:58Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1579791
wikitext
text/x-wiki
'''Paterno Legge''' ni [[mwanasiasa]] wa South Sudan. Kufikia mwaka 2011, alikuwa Waziri wa Serikali za Mitaa wa jimbo la Central Equatoria.<ref>{{Rejea tovuti|title=Author Search Results :: Library Catalog|url=https://opac.hsp.org/Author/Home?sort=last_indexed+desc&limit=50&author=%22Legge%22&type=Author&lng=en|work=opac.hsp.org|accessdate=2026-05-27|language=en}}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Wanasiasa wa Sudan Kusini]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
rf27ijst6aeq4qdoydemg4mkqlxogae
Siasa za Kimataifa za Maji
0
241297
1579803
1575501
2026-07-16T13:54:38Z
Riccardo Riccioni
452
1579803
wikitext
text/x-wiki
{{tafsiri kompyuta}}
'''Siasa za kimataifa za maji''' huzingatia kuelezea na kuchambua ushindani kati ya [[mataifa]] yanayozunguka [[maji]]. Huchambua athari [[Siasa|za kisiasa]] za mahitaji ya maji, ushindani wa rasilimali za maji, unyonyaji wake, na kadhalika.
Maji ni muhimu kwa maisha, lakini kuna migogoro kwa sababu ni magumu kupatana au beyi kali kuyasafisha ili yawe salama kwa matumizi.
== Mvutano wa rasilimali ==
=== Ugawaji wa maji wa kimataifa ===
Ingawa asilimia 71 ya Dunia imefunikwa na maji, asilimia 97 ni maji ya chumvi na asilimia 2 yameganda kwenye barafu. Ni asilimia 1 tu iliyobaki inayoweza kutumika kumwagilia mazao na kunywa. Isitoshe, maji safi hayajagawanyika sawasawa duniani, jambo linalosababisha migogoro kati ya nchi na nchi.<ref>{{Citation|title=Central Intelligence Agency|date=2026-06-16|url=https://fr.wikipedia.org/w/index.php?title=Central_Intelligence_Agency&oldid=237099050|work=Wikipédia|language=fr|access-date=2026-06-20}}</ref><gallery mode="packed" caption="Ramani ya uhaba wa maji kote ulimwenguni.">
Faili:Potable_water.png|link=Fichier:Potable_water.png|alt=Part de la population ayant accès à l'eau potable en 2005.| Asilimia ya idadi ya watu waliopata [[Maji salama|maji ya kunywa]] mwaka wa 2005.
Faili:AfriqueStressHydrique2025.jpg|link=Fichier:AfriqueStressHydrique2025.jpg|alt=Estimation de l'ONU de la pénurie d'eau ou de stress hydrique en Afrique en 2025.| Makadirio ya Umoja wa Mataifa ya [[uhaba wa maji]] au [[uhaba wa maji barani Afrika]] mwaka 2025.
</gallery>Mnamo 2025, kulingana na Umoja wa Mataifa, kutokana na matumizi makubwa ya maji ya ardhini na kuongezeka kwa mahitaji, inchi 25 zitakuwa katika hali ya uhaba wa maji (chini ya mita za ujazo 1 000) au msongo wa maji (mita za ujazo 1 000 à 1 700).
=== Mgawanyo wa maji kulingana na kiwango cha maendeleo za inchi ===
Matumizi ya maji hutofautiana sana kulingana na kiwango cha maendeleo ya nchi :
* Mita za ujazo 9,985 kwa kila mtu kwa mwaka nchini [[Marekani]]
* Mita za ujazo 3,000 kwa kila mtu kwa mwaka katika [[Ulaya|nchi za Ulaya]]
* Mita za ujazo 200 kwa kila mtu kwa mwaka katika nchi zinazoendelea kama [[Angola]] au [[Ethiopia]]
* Mita za ujazo 7.3 kwa kila mtu kwa mwaka (ambayo ni sawa na lita 20 kwa kila mtu kwa siku) nchini [[Mali]] au [[Haiti]]
Mashirika ya kibinadamu yanaangazia tofauti hizi « Ingawa kwa wastani mkulima wa Madagaska hutumia lita kumi za maji kwa siku, Mparishi anahitaji lita 240 za maji kwa matumizi yake binafsi, biashara ya mijini na ufundi, na matengenezo ya barabara. Kuhusu mkazi wa jiji la Marekani, hutumia zaidi ya lita 600 »
Duniani kote, watu bilioni nne hupata uhaba mkubwa wa maji kwa angalau {{Nowrap|1 mois}} kwa mwaka. Kufikia 2025, watu 63 Asilimia ya idadi ya watu duniani watakabiliwa na [[Uhaba wa maji|msongo wa maji]] <ref name=":1">{{Rejea jarida |date=2018 |title=Baromètre de l'eau 2018 |url=https://www.solidarites.org/wp-content/uploads/2018/03/barometre-de-leau-lhygiene-et-assainissement-2018-solidaritesinternational.pdf |format=pdf |journal=Baromètre de l'eau |language=français}}.</ref> .
=== Mgawanyo wa kitaifa ===
Duniani kote, kuna ukosefu mkubwa wa usawa kati ya wanaume na wanawake kuhusu upatikanaji wa maji, usafi, na usafi wa mazingira. Kwa mfano, barani Afrika, 90 Asilimia ya kazi za kukusanya maji na kuni hufanywa na wanawake. Kwa jumla, wanawake na wasichana hutumia wastani wa saa sita kwa siku kukusanya maji <ref name=":1">{{Rejea jarida |date=2018 |title=Baromètre de l'eau 2018 |url=https://www.solidarites.org/wp-content/uploads/2018/03/barometre-de-leau-lhygiene-et-assainissement-2018-solidaritesinternational.pdf |format=pdf |journal=Baromètre de l'eau |language=français}}.</ref> .
== Suala la kiuchumi ==
=== Rushwa ===
Kulingana na Shirika Lisilo la Kiserikali [[Transparency International|la Transparency International]], [[ufisadi]] unaathiri mikataba ya maji katika nchi nyingi, na kusababisha upotevu na gharama kubwa kwa maskini zaidi .
=== Kilimo ===
[[Kilimo]] katika nchi zilizoendelea kinakosolewa kwa matumizi yake makubwa ya maji:
* mwanzoni mwa karne ya 21, 70 Asilimia ya uondoaji wa maji hulenga kilimo cha kujikimu au kusafirisha nje ya nchi hadi soko la dunia;
* Inachukua 13 000 za maji ili kutoa kilo moja ya nyama ya ng'ombe, inayoitwa maji pepe <ref>{{Rejea kitabu|url=http://www.worldwatercouncil.org/fileadmin/wwc/Programs/Virtual_Water/virtual_water_final_synthesis.pdf|title=Virtual Water Trade - Conscious Choice|date=03/2004|publisher=[[Conseil mondial de l'eau]]|isbn=92-95017-10-2|page=4|pages=31|language=en|format=pdf}}.</ref> .
== Suala la kidiplomasia ==
Maji, kama rasilimali muhimu, ni chanzo cha migogoro, cha kuzidisha migogoro, na wakati mwingine hutumiwa katika muktadha huu <ref>Office of the Director of National Intelligence (2012). Global Water Security. Intelligence Community Assessment. {{Dead link|url=https://www.dni.gov/files}} /documents/Special Report_ICA Global Water Security.pdf.</ref>.
[[Lambo|Mabwawa]] na vifaa vya kusukuma maji vilivyojengwa kwa ajili ya mahitaji ya binadamu vinaweza kugongana na mahitaji ya kilimo na yale ya mifumo ikolojia <ref>{{En}} M. Falkenmark, J. Rockstrom, ''Balancing Water for Humans and Nature'' (Earthscan, London, 2004).</ref>. Baadhi ya mabwawa, hasa barani [[Afrika]] kwenye Mto [[Nile]], ndiyo chanzo cha mvutano mkubwa kati ya majimbo <ref>{{Rejea kitabu|url=https://www.worldcat.org/oclc/690353450|title=Géopolitiques manuel pratique|last=Lacoste|first=Yves,.|date=DL 2010|publisher=Choiseul éd|isbn=978-2-36159-000-0|oclc=690353450|access-date=2022-09-04}}</ref> .
== Mikutano ya Maji ya Umoja wa Mataifa ==
Mnamo 1977, mkutano wa kwanza wa [[Umoja wa Mataifa]] kuhusu mada ya maji ulifanyika Mar del Plata, [[Argentina]]. Mkutano wa pili ulifanyika kuanzia tarehe 22 hadi tarehe 11 Machi.{{Date|24 mars 2023}} katika makao makuu ya Umoja wa Mataifa jijini [[Jiji la New York|New York]]. [[Katibu Mkuu wa UM|Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa]] [[António Guterres]] alitangaza waziwazi katika ufunguzi wa mkutano huu wa pili « Tumevuruga mzunguko wa maji, tumeharibu mifumo ikolojia, na maji ya ardhini yaliyochafuliwa. Leo, karibu majanga matatu kati ya manne ya asili yanahusiana na maji. Mtu mmoja kati ya wanne anaishi bila huduma za maji zinazosimamiwa vizuri au upatikanaji wa maji safi ya kunywa . Zaidi ya watu bilioni 1.7 hawana usafi wa msingi. Huu ni mkutano kuhusu ulimwengu wa kisasa, unaotazamwa kupitia lenzi ya rasilimali yake muhimu zaidi. Hatuna dakika ya kupoteza.».
== Tanbihi ==
* David Blanchon, ''Atlas ya Dunia ya Maji'', Autrement, 2017
* David Blanchon, ''Jiografia ya Maji: Kati ya Migogoro na Ushirikiano'', Le Cavalier bleu, 2019
* David Blanchon, ''Upatikanaji wa Maji Barani Afrika'', Presses de l'université de Nanterre, 2019
* Franck Galland, ''Maji:'' ''Jiografia, Masuala na Mikakati'', CNRS, 2008, 192 uk.8
* Franck Galland, ''Maji na Migogoro'', Wachapishaji wa Choiseul, 2012
* Franck Galland, ''Vita na Maji - Maji, suala la kimkakati katika migogoro ya kisasa'', Robert Laffont, 2021
* Pascal Le Pautremat, ''Jiografia ya Maji, " Dhahabu ya Bluu "na changamoto zake, kati ya matarajio, migogoro na mivutano'', L'Esprit du temps, 2020, 216 p.
* {{Rejea kitabu|title=[[L'Avenir de l'eau]]|last=[[Erik Orsenna]]|publisher=[[Fayard (maison d'édition)|Fayard]]|year=2008|isbn=978-2-213-63465-4|location=Paris|pages=411|language=fr}}
* Erik Orsenna, ''The Earth Is Thirsty:'' ''Makala Fupi kuhusu Utandawazi, Juzuu ya 7'', Fayard, 2022
== Marejeo ==
<references responsive="1"></references>
[[Jamii:Maji]]
dbgcor4m48i7pe5mu827vzolyaiatsa
1579804
1579803
2026-07-16T13:55:00Z
Riccardo Riccioni
452
/* Suala la kidiplomasia */
1579804
wikitext
text/x-wiki
{{tafsiri kompyuta}}
'''Siasa za kimataifa za maji''' huzingatia kuelezea na kuchambua ushindani kati ya [[mataifa]] yanayozunguka [[maji]]. Huchambua athari [[Siasa|za kisiasa]] za mahitaji ya maji, ushindani wa rasilimali za maji, unyonyaji wake, na kadhalika.
Maji ni muhimu kwa maisha, lakini kuna migogoro kwa sababu ni magumu kupatana au beyi kali kuyasafisha ili yawe salama kwa matumizi.
== Mvutano wa rasilimali ==
=== Ugawaji wa maji wa kimataifa ===
Ingawa asilimia 71 ya Dunia imefunikwa na maji, asilimia 97 ni maji ya chumvi na asilimia 2 yameganda kwenye barafu. Ni asilimia 1 tu iliyobaki inayoweza kutumika kumwagilia mazao na kunywa. Isitoshe, maji safi hayajagawanyika sawasawa duniani, jambo linalosababisha migogoro kati ya nchi na nchi.<ref>{{Citation|title=Central Intelligence Agency|date=2026-06-16|url=https://fr.wikipedia.org/w/index.php?title=Central_Intelligence_Agency&oldid=237099050|work=Wikipédia|language=fr|access-date=2026-06-20}}</ref><gallery mode="packed" caption="Ramani ya uhaba wa maji kote ulimwenguni.">
Faili:Potable_water.png|link=Fichier:Potable_water.png|alt=Part de la population ayant accès à l'eau potable en 2005.| Asilimia ya idadi ya watu waliopata [[Maji salama|maji ya kunywa]] mwaka wa 2005.
Faili:AfriqueStressHydrique2025.jpg|link=Fichier:AfriqueStressHydrique2025.jpg|alt=Estimation de l'ONU de la pénurie d'eau ou de stress hydrique en Afrique en 2025.| Makadirio ya Umoja wa Mataifa ya [[uhaba wa maji]] au [[uhaba wa maji barani Afrika]] mwaka 2025.
</gallery>Mnamo 2025, kulingana na Umoja wa Mataifa, kutokana na matumizi makubwa ya maji ya ardhini na kuongezeka kwa mahitaji, inchi 25 zitakuwa katika hali ya uhaba wa maji (chini ya mita za ujazo 1 000) au msongo wa maji (mita za ujazo 1 000 à 1 700).
=== Mgawanyo wa maji kulingana na kiwango cha maendeleo za inchi ===
Matumizi ya maji hutofautiana sana kulingana na kiwango cha maendeleo ya nchi :
* Mita za ujazo 9,985 kwa kila mtu kwa mwaka nchini [[Marekani]]
* Mita za ujazo 3,000 kwa kila mtu kwa mwaka katika [[Ulaya|nchi za Ulaya]]
* Mita za ujazo 200 kwa kila mtu kwa mwaka katika nchi zinazoendelea kama [[Angola]] au [[Ethiopia]]
* Mita za ujazo 7.3 kwa kila mtu kwa mwaka (ambayo ni sawa na lita 20 kwa kila mtu kwa siku) nchini [[Mali]] au [[Haiti]]
Mashirika ya kibinadamu yanaangazia tofauti hizi « Ingawa kwa wastani mkulima wa Madagaska hutumia lita kumi za maji kwa siku, Mparishi anahitaji lita 240 za maji kwa matumizi yake binafsi, biashara ya mijini na ufundi, na matengenezo ya barabara. Kuhusu mkazi wa jiji la Marekani, hutumia zaidi ya lita 600 »
Duniani kote, watu bilioni nne hupata uhaba mkubwa wa maji kwa angalau {{Nowrap|1 mois}} kwa mwaka. Kufikia 2025, watu 63 Asilimia ya idadi ya watu duniani watakabiliwa na [[Uhaba wa maji|msongo wa maji]] <ref name=":1">{{Rejea jarida |date=2018 |title=Baromètre de l'eau 2018 |url=https://www.solidarites.org/wp-content/uploads/2018/03/barometre-de-leau-lhygiene-et-assainissement-2018-solidaritesinternational.pdf |format=pdf |journal=Baromètre de l'eau |language=français}}.</ref> .
=== Mgawanyo wa kitaifa ===
Duniani kote, kuna ukosefu mkubwa wa usawa kati ya wanaume na wanawake kuhusu upatikanaji wa maji, usafi, na usafi wa mazingira. Kwa mfano, barani Afrika, 90 Asilimia ya kazi za kukusanya maji na kuni hufanywa na wanawake. Kwa jumla, wanawake na wasichana hutumia wastani wa saa sita kwa siku kukusanya maji <ref name=":1">{{Rejea jarida |date=2018 |title=Baromètre de l'eau 2018 |url=https://www.solidarites.org/wp-content/uploads/2018/03/barometre-de-leau-lhygiene-et-assainissement-2018-solidaritesinternational.pdf |format=pdf |journal=Baromètre de l'eau |language=français}}.</ref> .
== Suala la kiuchumi ==
=== Rushwa ===
Kulingana na Shirika Lisilo la Kiserikali [[Transparency International|la Transparency International]], [[ufisadi]] unaathiri mikataba ya maji katika nchi nyingi, na kusababisha upotevu na gharama kubwa kwa maskini zaidi .
=== Kilimo ===
[[Kilimo]] katika nchi zilizoendelea kinakosolewa kwa matumizi yake makubwa ya maji:
* mwanzoni mwa karne ya 21, 70 Asilimia ya uondoaji wa maji hulenga kilimo cha kujikimu au kusafirisha nje ya nchi hadi soko la dunia;
* Inachukua 13 000 za maji ili kutoa kilo moja ya nyama ya ng'ombe, inayoitwa maji pepe <ref>{{Rejea kitabu|url=http://www.worldwatercouncil.org/fileadmin/wwc/Programs/Virtual_Water/virtual_water_final_synthesis.pdf|title=Virtual Water Trade - Conscious Choice|date=03/2004|publisher=[[Conseil mondial de l'eau]]|isbn=92-95017-10-2|page=4|pages=31|language=en|format=pdf}}.</ref> .
== Suala la kidiplomasia ==
Maji, kama rasilimali muhimu, ni chanzo cha migogoro, cha kuzidisha migogoro, na wakati mwingine hutumiwa katika muktadha huu.
[[Lambo|Mabwawa]] na vifaa vya kusukuma maji vilivyojengwa kwa ajili ya mahitaji ya binadamu vinaweza kugongana na mahitaji ya kilimo na yale ya mifumo ikolojia <ref>{{En}} M. Falkenmark, J. Rockstrom, ''Balancing Water for Humans and Nature'' (Earthscan, London, 2004).</ref>. Baadhi ya mabwawa, hasa barani [[Afrika]] kwenye Mto [[Nile]], ndiyo chanzo cha mvutano mkubwa kati ya majimbo <ref>{{Rejea kitabu|url=https://www.worldcat.org/oclc/690353450|title=Géopolitiques manuel pratique|last=Lacoste|first=Yves,.|date=DL 2010|publisher=Choiseul éd|isbn=978-2-36159-000-0|oclc=690353450|access-date=2022-09-04}}</ref> .
== Mikutano ya Maji ya Umoja wa Mataifa ==
Mnamo 1977, mkutano wa kwanza wa [[Umoja wa Mataifa]] kuhusu mada ya maji ulifanyika Mar del Plata, [[Argentina]]. Mkutano wa pili ulifanyika kuanzia tarehe 22 hadi tarehe 11 Machi.{{Date|24 mars 2023}} katika makao makuu ya Umoja wa Mataifa jijini [[Jiji la New York|New York]]. [[Katibu Mkuu wa UM|Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa]] [[António Guterres]] alitangaza waziwazi katika ufunguzi wa mkutano huu wa pili « Tumevuruga mzunguko wa maji, tumeharibu mifumo ikolojia, na maji ya ardhini yaliyochafuliwa. Leo, karibu majanga matatu kati ya manne ya asili yanahusiana na maji. Mtu mmoja kati ya wanne anaishi bila huduma za maji zinazosimamiwa vizuri au upatikanaji wa maji safi ya kunywa . Zaidi ya watu bilioni 1.7 hawana usafi wa msingi. Huu ni mkutano kuhusu ulimwengu wa kisasa, unaotazamwa kupitia lenzi ya rasilimali yake muhimu zaidi. Hatuna dakika ya kupoteza.».
== Tanbihi ==
* David Blanchon, ''Atlas ya Dunia ya Maji'', Autrement, 2017
* David Blanchon, ''Jiografia ya Maji: Kati ya Migogoro na Ushirikiano'', Le Cavalier bleu, 2019
* David Blanchon, ''Upatikanaji wa Maji Barani Afrika'', Presses de l'université de Nanterre, 2019
* Franck Galland, ''Maji:'' ''Jiografia, Masuala na Mikakati'', CNRS, 2008, 192 uk.8
* Franck Galland, ''Maji na Migogoro'', Wachapishaji wa Choiseul, 2012
* Franck Galland, ''Vita na Maji - Maji, suala la kimkakati katika migogoro ya kisasa'', Robert Laffont, 2021
* Pascal Le Pautremat, ''Jiografia ya Maji, " Dhahabu ya Bluu "na changamoto zake, kati ya matarajio, migogoro na mivutano'', L'Esprit du temps, 2020, 216 p.
* {{Rejea kitabu|title=[[L'Avenir de l'eau]]|last=[[Erik Orsenna]]|publisher=[[Fayard (maison d'édition)|Fayard]]|year=2008|isbn=978-2-213-63465-4|location=Paris|pages=411|language=fr}}
* Erik Orsenna, ''The Earth Is Thirsty:'' ''Makala Fupi kuhusu Utandawazi, Juzuu ya 7'', Fayard, 2022
== Marejeo ==
<references responsive="1"></references>
[[Jamii:Maji]]
asj680zhj8i6cwprd8c3m2ou9jbmjul
Event:Wiki Loves Earth 2026 in Tanzania
1728
242027
1579860
1579143
2026-07-16T18:46:55Z
Olimasy
26935
nimeongeza vipengele vya tukio
1579860
wikitext
text/x-wiki
Wiki Loves Earth (WLE) ni shindano la kimataifa la upigaji picha linalofanyika kila mwaka kati ya miezi ya Mei na Julai, likiratibiwa duniani kote na matawi ya Wikimedia, makundi, na watu wanaojitolea katika Wikipedia. Washiriki hupiga picha za maeneo ya urithi wa asili na mandhari nzuri za maeneo yao. Mwaka huu nchini Tanzania, Kundi la Watumiaji wa Jumuiya ya Wikimedia Tanzania (Wikimedia Community User Group Tanzania) linashiriki tena na linawaalika watu wote wanaopenda kujitolea kujiunga na shindano la mwaka huu. Kuna maeneo mengi ya urithi wa asili nchini Tanzania; lengo la Wiki Loves Earth ni kuwahimiza watu kupiga picha za maeneo haya ya asili na kuzichapisha chini ya leseni huru, jambo linaloruhusu watu wengine kuzifikia mtandaoni. Shindano la ndani litafanyika kuanzia tarehe 30 Juni 2026 hadi 25 Julai 2026 (wakati ambapo washindi wa ndani watawasilishwa kwa ajili ya shindano la kimataifa). Unaweza kupakia picha nyingi kadri upendavyo za maeneo ya asili uliyotembelea. Picha hizo hazilazimiki kupigwa mwezi wa Mei, lakini lazima zipakiwe ndani ya muda wa shindano ili ziweze kuzingatiwa.
Ikiwa una picha za maeneo ya asili zilizohifadhiwa kwenye kompyuta yako au simu tangu safari yako ya mwisho, hii ni fursa nzuri ya kuzipa maisha mapya kupitia shindano la Wiki Loves Earth la mwaka huu.
Jopo la majaji wa shindano litaanza kuchagua washindi wa kitaifa tarehe 30 Julai 2026 na litachagua picha 10 bora za maeneo ya asili nchini Tanzania, ambazo zitazingatiwa kwa ajili ya shindano la kimataifa la kushindania zawadi.
==Ratiba==
=== Uzinduzi wa Mtandaoni wa Wiki Loves Earth 2026 ===
Nchini Tanzania, uzinduzi wa mtandaoni utafanyika tarehe 1 Julai 2026.
Kiungo cha mkutano kitawekwa hapa.
<center>
{| class="wikitable"
|-
! [[file:Office-calendar-modified.svg|150px]] !! [[file:Icon - upload photo 2.svg|150px]] !! [[file:Schedule clock.svg|150px]]
|-
| <center>Tarehe ya kuanza: <br>30th June 2026</center>|| <center> kipindi cha kupakia: <br>25 July 2026</center>|| <center> Tarehe ya mwisho: <br>25th July 2026
|}
<center>'''Kuchagua mshindi kitaifa : 25th July - 30 July 2026'''</center>
<center>'''Kukutana na washindi : 1 - 10 August 2026'''</center>
<center>'''Kutangaza washindi na zawadi : 15 - 20 2026'''</center>
<center>'''Kupeleka washindi wa ndani kimataifa 30 August 2026'''</center>
<center>'''Meta/Kuhuisha ukurasa wa meta na matangazo: 31 August 2026'''</center>
</center>
== Tuzo ==
; Tuzo za kimataifa
* Tazama taarifa zaidi [[Commons:Wiki_Loves_Earth_2026|Wiki Loves earth 2026]] kwenye ukurasa
; Tuzo za ndani
# Mshindi wa kwanza 250000TZS
# Mshindi wa pili 150000TZS
# Mshindi wa tatu 80000TZS
== Shindano la Upigaji Picha la Wiki Loves Earth 2026 ==
=== Maeneo Yaliyotembelewa mwaka wa 2026 ===
* Itatangazwa baadaye
[[Category:Wiki Loves Earth 2026 in Tanzania]]
0ywrnh5klil2hdroneit4eaehlvil7y
Makazi ya Wakimbizi ya Nakivale
0
242163
1579778
1579720
2026-07-16T12:05:56Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 4 template(s) replaced.
1579778
wikitext
text/x-wiki
[[File:Refugee Children Joy.jpg|thumb|Watoto katika makazi ya wakimbizi ya Nakivale.]]
[[File:Epilepsy medical outreach in Nakivale Refugee settlement.jpg|thumb|'''Msafara wa huduma za matibabu ya kifafa katika makazi ya wakimbizi ya Nakivale.''']]
'''Makazi ya Wakimbizi ya Nakivale''' ni makazi makubwa na ya kihistoria ya wakimbizi yaliyopo katika Wilaya ya Isingiro, Mkoa wa Magharibi nchini [[Uganda]].
Yakiwa yameanzishwa rasmi mnamo mwaka [[1958]], makazi haya yanatajwa kuwa miongoni mwa makazi ya wakimbizi ya zamani zaidi barani [[Afrika]] yanayoendelea kufanya kazi hadi sasa. Makazi haya yanasimamiwa kwa pamoja na Ofisi ya Waziri Mkuu wa Uganda (OPM) na Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Wakimbizi ([[UNHCR]]).
== Jiografia na ukubwa ==
Nakivale inachukua eneo kubwa sana la kijiografia:
* Eneo lake lina ukubwa wa takriban '''kilomita za mraba 184'''.
* Makazi haya yanajumuisha maeneo ya malisho, mashamba, milima, na yanapakana na Ziwa Nakivale ambalo ni chanzo muhimu cha maji na shughuli za uvuvi kwa wakazi wake.
== Idadi ya watu na mataifa ==
Nakivale inasifika kwa kuwa na jamii mchanganyiko na ya kitamaduni inayowakilisha mataifa mengi ya Afrika:
* Makazi haya yanahifadhi zaidi ya wakimbizi '''140,000''' hadi '''170,000'''.
* Wakazi wake wanatoka katika nchi mbalimbali zikiwemo [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] (DRC), [[Burundi]], [[Rwanda]], [[Somalia]], [[Eritrea]], [[Ethiopia]], [[Sudan Kusini]], na [[Kenya]].
* Jamii hizi tofauti zinaishi kwa amani katika kanda (zones) mbalimbali zilizotengwa ndani ya makazi hayo, huku kila jamii ikichangia utofauti wa lugha na utamaduni.<ref>{{cite web|url=https://data2.unhcr.org/en/documents/download/69449|title=Uganda - Refugee Statistics April 2019 - Nakivale|website=UNHCR Uganda|access-date=14 January 2020}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|url=http://www.tutapona.com/#!about_us/csgz|title=Tutapona trauma counseling with child soldiers and war victims|website=Tutapona trauma counseling with child soldiers and war victims|access-date=2016-05-14}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|url=http://www.resettlement.eu/page/congolese-drc-refugees|title=Congolese (DRC) refugees {{!}} European Resettlement Network|website=www.resettlement.eu|access-date=2016-05-14}}</ref>
== Kujitegemea na uchumi ==
Sawa na makazi mengine nchini Uganda, Nakivale inafuata sera ya maendeleo inayomwezesha mkimbizi kujitegemea badala ya kutegemea misaada pekee:
* '''Kilimo:''' Kila familia ya mkimbizi inapewa kipande cha ardhi kwa ajili ya kilimo cha chakula kama vile [[mahindi]], [[maharage]], na [[migomba]].
* '''Biashara na Teknolojia:''' Ndani ya Nakivale kuna mji mdogo wa kibiashara wenye maduka, masoko, migahawa, na hata huduma za kifedha. Aidha, kambi hii imekuwa kitovu cha ubunifu ambapo vijana wakimbizi wameanzisha miradi ya kijamii na kiteknolojia (kama vile vituo vya mafunzo ya kompyuta na ushonaji) ili kutengeneza fursa za ajira.<ref>{{Rejea tovuti|last=Robert|title=Nakivale – Windle International Uganda|url=https://windleuganda.org/nakivale/|access-date=2020-09-19|language=en-US}}</ref><ref>{{Rejea kitabu|last=Bagenda|first=Emmanuel|url=http://worldcat.org/oclc/56199907|title=Land problems in Nakivale Settlement and the implications for refugee protection in Uganda|date=2003|publisher=Refugee Law Project|oclc=56199907}}</ref>
== Changamoto ==
Licha ya mafanikio yake kama mfano wa kuigwa duniani, Nakivale inakabiliwa na changamoto kadhaa:
* '''Mabadiliko ya Tabianchi:''' Uhaba wa mvua na ukame wa mara kwa mara katika Wilaya ya Isingiro huathiri vibaya kilimo ambacho ndio nguzo kuu ya chakula na kipato kwa wakimbizi.
* '''Shinikizo la Miundombinu:''' Ongezeko endelevu la wakimbizi wapya kutoka nchi zenye migogoro kama DRC linasababisha mzigo mkubwa kwenye huduma za kijamii kama vile shule, zahanati, na upatikanaji wa maji safi.
==Marejeo==
{{marejeo}}
{{WFR}}
[[Jamii:Historia ya Uganda]]
ili863k0w85d2femrea7e5km5j90ssz
Mtumiaji:Amanich7/ukurasa wa majaribio
2
242220
1579844
1579769
2026-07-16T16:54:19Z
Amanich7
44301
1579844
wikitext
text/x-wiki
''Ninapenda fasihi!''
<P><br>
***
<br>
His the most popular novels are...
{{Infobox Person
| jina = Andrei Evgenievich Gusev
| picha = Andrei Gusev.jpg
| maelezo_ya_picha =
| tarehe_ya_kuzaliwa = 27 October 1952
| mahala_pa_kuzaliwa = Moscow, Soviet Union
| tarehe_ya_kufariki =
| mahala_alipofia =
| majina_mengine = Андрей Евгеньевич Гусев (Kirusi)
| anafahamika kwa =
| kazi_yake = mwandishi
| nchi = Urusi
}}
<br>'''Andrei Evgenievich Gusev''' (27 October 1952) alikuwa mwandishi, mshairi na ŗ wa urusi.
<br>
== Marejeo ==
<references />
92ov26pgxwl0dynyhw64jj7jbisuhz1
1579846
1579844
2026-07-16T17:04:18Z
Amanich7
44301
1579846
wikitext
text/x-wiki
''Ninapenda fasihi!''
<P><br>
***
<br>
His the most popular novels are...
{{Infobox Person
| jina = Andrei Evgenievich Gusev
| picha = Andrei Gusev.jpg
| maelezo_ya_picha =
| tarehe_ya_kuzaliwa = 27 October 1952
| mahala_pa_kuzaliwa = Moscow, Soviet Union
| tarehe_ya_kufariki =
| mahala_alipofia =
| majina_mengine = Андрей Евгеньевич Гусев (Kirusi)
| anafahamika kwa =
| kazi_yake = mwandishi
| nchi = Urusi
}}
<br>'''Andrei Evgenievich Gusev''' (amezaliwa 27 Oktoba 1952) ni mwandishi wa urusi na mwandishi wa habari.
== Marejeo ==
<references />
d3pjbre3vqfs1pxv3xejr69a8a92np4
1579849
1579846
2026-07-16T17:19:33Z
Amanich7
44301
1579849
wikitext
text/x-wiki
''Ninapenda fasihi!''
<P><br>
***
<br>
His the most popular novels are...
{{Infobox Person
| jina = Andrei Evgenievich Gusev
| picha = Andrei Gusev.jpg
| maelezo_ya_picha =
| tarehe_ya_kuzaliwa = 27 October 1952
| mahala_pa_kuzaliwa = Moscow, Soviet Union
| tarehe_ya_kufariki =
| mahala_alipofia =
| majina_mengine = Андрей Евгеньевич Гусев (Kirusi)
| anafahamika kwa =
| kazi_yake = mwandishi
| nchi = Urusi
}}
<br>'''Andrei Evgenievich Gusev''' (amezaliwa 27 Oktoba 1952) ni mwandishi wa urusi na mwandishi wa habari.
Riwaya zake maarufu ni Consummation in Mombasa, Once in Malindi, The Non-Returnee na The World According to Novikoff.
== Marejeo ==
<references />
etfv10lgds0c4mih0zqpswiquu4wkt2
1579850
1579849
2026-07-16T17:24:16Z
Amanich7
44301
1579850
wikitext
text/x-wiki
''Ninapenda fasihi!''
<P><br>
***
<br>
His the most popular novels are...
{{Infobox Person
| jina = Andrei Evgenievich Gusev
| picha = Andrei Gusev.jpg
| maelezo_ya_picha =
| tarehe_ya_kuzaliwa = 27 October 1952
| mahala_pa_kuzaliwa = Moscow, Soviet Union
| tarehe_ya_kufariki =
| mahala_alipofia =
| majina_mengine = Андрей Евгеньевич Гусев (Kirusi)
| anafahamika kwa =
| kazi_yake = mwandishi
| nchi = Urusi
}}
<br>'''Andrei Evgenievich Gusev''' (amezaliwa 27 Oktoba 1952) ni mwandishi wa urusi na mwandishi wa habari.
Riwaya zake maarufu ni ''Consummation in Mombasa, Once in Malindi, The Non-Returnee'' na ''The World According to Novikoff.''
== Marejeo ==
<references />
6s0p2ryyirwkbwol3g8qfcy7i3x5u89
1579851
1579850
2026-07-16T17:42:14Z
Amanich7
44301
1579851
wikitext
text/x-wiki
''Ninapenda fasihi!''
<P><br>
***
<br>
His the most popular novels are...
{{Infobox Person
| jina = Andrei Evgenievich Gusev
| picha = Andrei Gusev.jpg
| maelezo_ya_picha =
| tarehe_ya_kuzaliwa = 27 October 1952
| mahala_pa_kuzaliwa = Moscow, Soviet Union
| tarehe_ya_kufariki =
| mahala_alipofia =
| majina_mengine = Андрей Евгеньевич Гусев (Kirusi)
| anafahamika kwa =
| kazi_yake = mwandishi
| nchi = Urusi
}}
<br>'''Andrei Evgenievich Gusev''' (amezaliwa 27 Oktoba 1952) ni mwandishi wa urusi na mwandishi wa habari.
Riwaya zake maarufu ni ''Consummation in Mombasa,<ref>[http://mliterature.narod.ru/In_Mombasa_.htm Review of ''"Consummation in Mombasa"''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201105203257/http://mliterature.narod.ru/In_Mombasa_.htm |date=5 November 2020 }} — on the site of public fund "Union of writers of Moscow", 2020 {{in lang|ru}}</ref><ref>[https://lady.webnice.ru/forum/viewtopic.php?t=22336 ''“Consummation in Mombasa”''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200609223657/https://lady.webnice.ru/forum/viewtopic.php?t=22336 |date=9 June 2020 }} — in Lady’s Club, 2017 {{in lang|ru}}</ref><ref>[https://proza.ru/2017/07/30/28 «Консуммация в Момбасе»] by [[Andrei Gusev]], 2017. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200804015027/https://proza.ru/2017/07/30/28 |date=4 August 2020 }}</ref> Once in Malindi, The Non-Returnee'' na ''The World According to Novikoff.''
== Marejeo ==
<references />
kqvcoemg72aeqxkrx690bf1l5l7vt8s
1579872
1579851
2026-07-16T19:50:38Z
Amanich7
44301
1579872
wikitext
text/x-wiki
''Ninapenda fasihi!''
<P><br>
***
<br>
His the most popular novels are...
{{Infobox Person
| jina = Andrei Evgenievich Gusev
| picha = Andrei Gusev.jpg
| maelezo_ya_picha =
| tarehe_ya_kuzaliwa = 27 October 1952
| mahala_pa_kuzaliwa = Moscow, Soviet Union
| tarehe_ya_kufariki =
| mahala_alipofia =
| majina_mengine = Андрей Евгеньевич Гусев (Kirusi)
| anafahamika kwa =
| kazi_yake = mwandishi
| nchi = Urusi
}}
<br>'''Andrei Evgenievich Gusev''' (amezaliwa 27 Oktoba 1952) ni mwandishi wa urusi na mwandishi wa habari.
Riwaya zake maarufu ni ''Consummation in Mombasa (2017),<ref>[http://mliterature.narod.ru/In_Mombasa_.htm Review of ''"Consummation in Mombasa"''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201105203257/http://mliterature.narod.ru/In_Mombasa_.htm |date=5 November 2020 }} — on the site of public fund "Union of writers of Moscow", 2020 {{in lang|ru}}</ref><ref>[https://lady.webnice.ru/forum/viewtopic.php?t=22336 ''“Consummation in Mombasa”''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200609223657/https://lady.webnice.ru/forum/viewtopic.php?t=22336 |date=9 June 2020 }} — in Lady’s Club, 2017 {{in lang|ru}}</ref><ref>[https://proza.ru/2017/07/30/28 «Консуммация в Момбасе»] by [[Andrei Gusev]], 2017. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200804015027/https://proza.ru/2017/07/30/28 |date=4 August 2020 }}</ref> Once in Malindi (2021), The Non-Returnee (2025)'' na ''The World According to Novikoff.''
== Marejeo ==
<references />
3709cfpgirqvgnd5owkwwb1aakp7d8q
1579877
1579872
2026-07-16T20:03:05Z
Amanich7
44301
1579877
wikitext
text/x-wiki
''Ninapenda fasihi!''
<P><br>
***
<br>
His the most popular novels are...
{{Infobox Person
| jina = Andrei Evgenievich Gusev
| picha = Andrei Gusev.jpg
| maelezo_ya_picha =
| tarehe_ya_kuzaliwa = 27 October 1952
| mahala_pa_kuzaliwa = Moscow, Soviet Union
| tarehe_ya_kufariki =
| mahala_alipofia =
| majina_mengine = Андрей Евгеньевич Гусев (Kirusi)
| anafahamika kwa =
| kazi_yake = mwandishi
| nchi = Urusi
}}
<br>'''Andrei Evgenievich Gusev''' (amezaliwa 27 Oktoba 1952) ni mwandishi wa urusi na mwandishi wa habari.
Riwaya zake maarufu ni ''Consummation in Mombasa (2017),<ref>[http://mliterature.narod.ru/In_Mombasa_.htm Review of ''"Consummation in Mombasa"''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201105203257/http://mliterature.narod.ru/In_Mombasa_.htm |date=5 November 2020 }} — on the site of public fund "Union of writers of Moscow", 2020 {{in lang|ru}}</ref><ref>[https://lady.webnice.ru/forum/viewtopic.php?t=22336 ''“Consummation in Mombasa”''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200609223657/https://lady.webnice.ru/forum/viewtopic.php?t=22336 |date=9 June 2020 }} — in Lady’s Club, 2017 {{in lang|ru}}</ref><ref>[https://proza.ru/2017/07/30/28 «Консуммация в Момбасе»] by [[Andrei Gusev]], 2017. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200804015027/https://proza.ru/2017/07/30/28 |date=4 August 2020 }}</ref> Once in Malindi (2021),<ref>[http://mliterature.narod.ru/Old_Novelist.htm Review of ''"Once in Malindi"''] on the site of public fund "Union of writers of Moscow", 2021 {{in lang|ru}}</ref><ref>[https://proza.ru/2020/08/15/2 ''“Once in Malindi”''] on Proza.ru, 2021 {{in lang|ru}}</ref>
The Non-Returnee (2025)'' na ''The World According to Novikoff.''
== Marejeo ==
<references />
etnwu0565bqctks69wsgykmbpd5roi0
1579879
1579877
2026-07-16T20:10:37Z
Amanich7
44301
1579879
wikitext
text/x-wiki
''Ninapenda fasihi!''
<P><br>
***
<br>
His the most popular novels are...
{{Infobox Person
| jina = Andrei Evgenievich Gusev
| picha = Andrei Gusev.jpg
| maelezo_ya_picha =
| tarehe_ya_kuzaliwa = 27 October 1952
| mahala_pa_kuzaliwa = Moscow, Soviet Union
| tarehe_ya_kufariki =
| mahala_alipofia =
| majina_mengine = Андрей Евгеньевич Гусев (Kirusi)
| anafahamika kwa =
| kazi_yake = mwandishi
| nchi = Urusi
}}
<br>'''Andrei Evgenievich Gusev''' (amezaliwa 27 Oktoba 1952) ni mwandishi wa urusi na mwandishi wa habari.
Riwaya zake maarufu ni ''Consummation in Mombasa (2017),<ref>[http://mliterature.narod.ru/In_Mombasa_.htm Review of ''"Consummation in Mombasa"''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201105203257/http://mliterature.narod.ru/In_Mombasa_.htm |date=5 November 2020 }} — on the site of public fund "Union of writers of Moscow", 2020 {{in lang|ru}}</ref><ref>[https://lady.webnice.ru/forum/viewtopic.php?t=22336 ''“Consummation in Mombasa”''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200609223657/https://lady.webnice.ru/forum/viewtopic.php?t=22336 |date=9 June 2020 }} — in Lady’s Club, 2017 {{in lang|ru}}</ref><ref>[https://proza.ru/2017/07/30/28 «Консуммация в Момбасе»] by Andrei Gusev, 2017. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200804015027/https://proza.ru/2017/07/30/28 |date=4 August 2020 }}</ref> Once in Malindi (2021),<ref>[http://mliterature.narod.ru/Old_Novelist.htm Review of ''"Once in Malindi"''] on the site of public fund "Union of writers of Moscow", 2021 {{in lang|ru}}</ref><ref>[https://proza.ru/2020/08/15/2 ''“Once in Malindi”''] on Proza.ru, 2021 {{in lang|ru}}</ref>
The Non-Returnee (2022)''<ref>[https://mliterature.narod.ru/Remaining.htm Review of ''“Невозвращенец”'' (“The Non-Returnee”)] on the site of public fund "Union of writers of Moscow", 2023</ref><ref> [https://proza.ru/2022/07/19/1220 ''“Невозвращенец”'' (“The Non-Returnee”)] by Andrei Gusev, 2022</ref> na ''The World According to Novikoff.''
== Marejeo ==
<references />
ioofbjiz7nlj0cfh2rkkz1r0t3w4plx
1579881
1579879
2026-07-16T20:27:20Z
Amanich7
44301
1579881
wikitext
text/x-wiki
''Ninapenda fasihi!''
<P><br>
***
<br>
His the most popular novels are...
{{Infobox Person
| jina = Andrei Evgenievich Gusev
| picha = Andrei Gusev.jpg
| maelezo_ya_picha =
| tarehe_ya_kuzaliwa = 27 October 1952
| mahala_pa_kuzaliwa = Moscow, Soviet Union
| tarehe_ya_kufariki =
| mahala_alipofia =
| majina_mengine = Андрей Евгеньевич Гусев (Kirusi)
| anafahamika kwa =
| kazi_yake = mwandishi
| nchi = Urusi
}}
<br>'''Andrei Evgenievich Gusev''' (amezaliwa 27 Oktoba 1952) ni mwandishi wa urusi na mwandishi wa habari.
Tangu 1993 Andrei Gusev amekuwa mhariri mkuu wa "The New Medical Gazette" (iliyochapishwa kwa kirusi).
Riwaya zake maarufu ni ''Consummation in Mombasa (2017),<ref>[http://mliterature.narod.ru/In_Mombasa_.htm Review of ''"Consummation in Mombasa"''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201105203257/http://mliterature.narod.ru/In_Mombasa_.htm |date=5 November 2020 }} — on the site of public fund "Union of writers of Moscow", 2020 {{in lang|ru}}</ref><ref>[https://lady.webnice.ru/forum/viewtopic.php?t=22336 ''“Consummation in Mombasa”''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200609223657/https://lady.webnice.ru/forum/viewtopic.php?t=22336 |date=9 June 2020 }} — in Lady’s Club, 2017 {{in lang|ru}}</ref><ref>[https://proza.ru/2017/07/30/28 «Консуммация в Момбасе»] by Andrei Gusev, 2017. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200804015027/https://proza.ru/2017/07/30/28 |date=4 August 2020 }}</ref> Once in Malindi (2021),<ref>[http://mliterature.narod.ru/Old_Novelist.htm Review of ''"Once in Malindi"''] on the site of public fund "Union of writers of Moscow", 2021 {{in lang|ru}}</ref><ref>[https://proza.ru/2020/08/15/2 ''“Once in Malindi”''] on Proza.ru, 2021 {{in lang|ru}}</ref>
The Non-Returnee (2022)''<ref>[https://mliterature.narod.ru/Remaining.htm Review of ''“Невозвращенец”'' (“The Non-Returnee”)] on the site of public fund "Union of writers of Moscow", 2023</ref><ref> [https://proza.ru/2022/07/19/1220 ''“Невозвращенец”'' (“The Non-Returnee”)] by Andrei Gusev, 2022</ref> na ''The World According to Novikoff.''
== Marejeo ==
<references />
b5f1fasq7anuxhvm9jzzlk3ckqk2nwx
1579882
1579881
2026-07-16T20:34:17Z
Amanich7
44301
1579882
wikitext
text/x-wiki
''Ninapenda fasihi!''
<P><br>
***
<br>
His the most popular novels are...
{{Infobox Person
| jina = Andrei Evgenievich Gusev
| picha = Andrei Gusev.jpg
| maelezo_ya_picha =
| tarehe_ya_kuzaliwa = 27 October 1952
| mahala_pa_kuzaliwa = Moscow, Soviet Union
| tarehe_ya_kufariki =
| mahala_alipofia =
| majina_mengine = Андрей Евгеньевич Гусев (Kirusi)
| anafahamika kwa =
| kazi_yake = mwandishi
| nchi = Urusi
}}
<br>'''Andrei Evgenievich Gusev''' (amezaliwa 27 Oktoba 1952) ni mwandishi wa urusi na mwandishi wa habari.
Tangu 1993 Andrei Gusev amekuwa mhariri mkuu wa "The New Medical Gazette" (iliyochapishwa kwa kirusi).
Riwaya zake maarufu ni ''Consummation in Mombasa (2017),<ref>[http://mliterature.narod.ru/In_Mombasa_.htm Review of ''"Consummation in Mombasa"''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201105203257/http://mliterature.narod.ru/In_Mombasa_.htm |date=5 November 2020 }} — on the site of public fund "Union of writers of Moscow", 2020 {{in lang|ru}}</ref><ref>[https://lady.webnice.ru/forum/viewtopic.php?t=22336 ''“Consummation in Mombasa”''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200609223657/https://lady.webnice.ru/forum/viewtopic.php?t=22336 |date=9 June 2020 }} — in Lady’s Club, 2017 {{in lang|ru}}</ref><ref>[https://proza.ru/2017/07/30/28 «Консуммация в Момбасе»] by Andrei Gusev, 2017. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200804015027/https://proza.ru/2017/07/30/28 |date=4 August 2020 }}</ref> Once in Malindi (2021),<ref>[http://mliterature.narod.ru/Old_Novelist.htm Review of ''"Once in Malindi"''] on the site of public fund "Union of writers of Moscow", 2021 {{in lang|ru}}</ref><ref>[https://proza.ru/2020/08/15/2 ''“Once in Malindi”''] on Proza.ru, 2021 {{in lang|ru}}</ref> ''The Non-Returnee (2022)''<ref>[https://mliterature.narod.ru/Remaining.htm Review of ''“Невозвращенец”'' (“The Non-Returnee”)] on the site of public fund "Union of writers of Moscow", 2023</ref><ref> [https://proza.ru/2022/07/19/1220 ''“Невозвращенец”'' (“The Non-Returnee”)] by Andrei Gusev, 2022</ref> na ''The World According to Novikoff.''
== Marejeo ==
<references />
3ggk7sdag1fhz1huh8rp7sbrblp5wpn
Eduard Limonov
0
242222
1579783
1579699
2026-07-16T13:00:38Z
Riccardo Riccioni
452
1579783
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Person
| jina = Eduard Veniaminovich Limonov
| picha = Eduard Limonov 2016 (cropped).jpg
| maelezo_ya_picha =
| tarehe_ya_kuzaliwa = 22 februari 1943
| mahala_pa_kuzaliwa = Dzerzhinsk, Gorky Oblast, Soviet Union
| tarehe_ya_kufariki = 17 Machi 2020
| mahala_alipofia = Moscow
| majina_mengine = Эдуард Вениаминович Лимонов (Kirusi)
| anafahamika kwa =
| kazi_yake = mwandishi
| nchi = Urusi
}}
<br>'''Eduard Veniaminovich Limonov''' (22 Februari 1943 – 17 Machi 2020) alikuwa mwandishi, mshairi na mwanasiasa wa Urusi. Alihama Umoja wa Kisovyeti mwaka wa 1974, lakini alirejea Urusi mwaka wa 1991, ambapo alianzisha Chama cha Kibolshevi cha Kitaifa. Chama hicho kilipigwa marufuku nchini humo mwaka wa 2007.
<br>
Kitabu chake maarufu zaidi ni ''It's Me, Eddie'' (Kirusi: ''Это я — Эдичка''). Riwaya hiyo iliandikwa New York mwaka wa 1976 na kuchapishwa Paris mwaka wa 1979.
Kitabu hicho kilichochapishwa Kwa mara ya Kwanza Nchini Urusi Mwaka wa 1991, kimeuzwa kwa nakala zaidi ya milioni moja.<ref>{{cite news |url=https://www.kirkusreviews.com/book-reviews/a/edward-limonov/its-me-eddie/ |title=It's Me, Eddie |newspaper=Kirkus Reviews |date=1 July 1983 |access-date=1 April 2024 }}</ref><ref>{{cite web|last=Gessen |first=Keith |url=http://www.slate.com/articles/arts/culturebox/2003/02/monumental_foolishness.html |title=The parable of a fascist writer. - Slate Magazine |publisher=Slate.com |date=2013-09-16 |accessdate=2013-09-20}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwandishi-Ulaya}}
{{BD|1943|2020}}
[[Jamii:Waandishi wa Urusi]]
[[Jamii:wanasiasa wa Urusi]]
ro0g7zs8vf3cr2a613vjrgignw43net
Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas
0
242223
1579786
1579745
2026-07-16T13:05:15Z
Riccardo Riccioni
452
1579786
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox university|jina=Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas|native_name=University of Texas at Dallas|jina_la_picha=|ukubwa_wa_picha=|picha_alt=|maelezo_ya_picha=|jina_la_kilatini=|wito=|wito_sw=|kimeanzishwa=|picha=<!-- Commented out because image was deleted: [[Image:UoN.jpg|Coat of Arms of the University of Nairobi]] -->|aina=[[Public university|Public]]|wakfu=|undergrad=21,602|postgrad=Postgraduates 8,284 (fall 2024)[3]|chansela=Dr. Prabhas V. Moghe|vice_chancellor=|kampasi=|mji=Richardson|affiliations=|jimbo=Texas|nchi=United States|tovuti=[https://www.utdallas.edu/ utdallas.edu]}}<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>[[Faili:Engineering_and_Computer_Science_Complex_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|thumb|Jengo la Uhandisi na Sayansi ya Kompyuta Kusini]]
[[Faili:UT_Dallas_-_Full_Mark_Texas_Logo.jpg|alt=UT Dallas Texas logo|thumb|Nembo ya UT Dallas, iliyochochewa na nembo ya Texas Instruments]]
[[Faili:UT_Dallas_School_of_Management.jpg|left|thumb|Naveen Jindal School of Management]]
[[Faili:UT_Dallas_2_Color_Emblem_-_SVG_Brand_Identity_File.svg|alt=UTD Emblem Logo|thumb|150x150px|Nembo ya UT Dallas]]
[[Faili:Natural_Science_Engineering_and_Research_Lab_building_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|left|thumb|Maabara ya Utafiti wa Sayansi Asilia na Uhandisi]]
[[Faili:Outside_of_bh_wiki.jpg|thumb|Kituo cha Afya ya UbongoCenter for BrainHealth]]
'''Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas''' ( '''UTD''' au '''UT Dallas''' ) ni chuo kikuu cha utafiti wa umma huko [[Richardson, Texas]], Marekani. Ni taasisi iliyo kaskazini zaidi ya Mfumo wa Chuo Kikuu cha Texas . Hapo awali ilianzishwa mwaka wa 1961 kama tawi la utafiti la binafsi la [[Texas Instruments]], University of Texas at Dallas
Chuo Kikuu cha Texas at Dallas (UTD) ni chuo kikuu kikubwa zaidi nchini [[Kenya]], historia yake kama taasisi ya elimu ilianza
[[Jamii:vyuo vikuu vya Marekani]]
[[Jamii:Texas]]
[[Jamii:Coordinates on Wikidata]]
f2g9g3tv0idgxhsq2r1sgub9fko8ycq
1579806
1579786
2026-07-16T13:58:14Z
~2026-40052-68
90978
1579806
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox university|jina=Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas|native_name=University of Texas at Dallas|jina_la_picha=|ukubwa_wa_picha=|picha_alt=|maelezo_ya_picha=|jina_la_kilatini=|wito=|wito_sw=|kimeanzishwa=|picha=<!-- Commented out because image was deleted: [[Image:UoN.jpg|Coat of Arms of the University of Nairobi]] -->|aina=[[Public university|Public]]|wakfu=|undergrad=21,602|postgrad=Postgraduates 8,284 (fall 2024)[3]|chansela=Dr. Prabhas V. Moghe|vice_chancellor=|kampasi=|mji=Richardson|affiliations=|jimbo=Texas|nchi=United States|tovuti=[https://www.utdallas.edu/ utdallas.edu]}}<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>[[Faili:Engineering_and_Computer_Science_Complex_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|thumb|Jengo la Uhandisi na Sayansi ya Kompyuta Kusini]]
[[Faili:UT_Dallas_-_Full_Mark_Texas_Logo.jpg|alt=UT Dallas Texas logo|thumb|Nembo ya UT Dallas, iliyochochewa na nembo ya Texas Instruments]]
[[Faili:UT_Dallas_School_of_Management.jpg|left|thumb|Naveen Jindal School of Management]]
[[Faili:UT_Dallas_2_Color_Emblem_-_SVG_Brand_Identity_File.svg|alt=UTD Emblem Logo|thumb|150x150px|Nembo ya UT Dallas]]
[[Faili:Natural_Science_Engineering_and_Research_Lab_building_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|left|thumb|Maabara ya Utafiti wa Sayansi Asilia na Uhandisi]]
[[Faili:Outside_of_bh_wiki.jpg|thumb|Kituo cha Afya ya UbongoCenter for BrainHealth]]
'''Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas''' ( '''UTD''' au '''UT Dallas''' ) ni chuo kikuu cha utafiti wa umma huko [[Richardson, Texas]], Marekani. Ni taasisi iliyo kaskazini zaidi ya Mfumo wa Chuo Kikuu cha Texas . Hapo awali ilianzishwa mwaka wa 1961 kama tawi la utafiti la binafsi la [[Texas Instruments]], University of Texas at Dallas
[[Jamii:vyuo vikuu vya Marekani]]
[[Jamii:Texas]]
[[Jamii:Coordinates on Wikidata]]
pcp547qcw6arulfx6twnjax1urjt5pk
1579813
1579806
2026-07-16T14:06:33Z
~2026-40052-68
90978
1579813
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox university|jina=Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas|native_name=University of Texas at Dallas|jina_la_picha=|ukubwa_wa_picha=|picha_alt=|maelezo_ya_picha=|jina_la_kilatini=|wito=|wito_sw=|kimeanzishwa=|picha=<!-- Commented out because image was deleted: [[Image:UoN.jpg|Coat of Arms of the University of Nairobi]] -->|aina=[[Public university|Public]]|wakfu=|undergrad=21,602|postgrad=Postgraduates 8,284 (fall 2024)[3]|chansela=Dr. Prabhas V. Moghe|vice_chancellor=|kampasi=|mji=Richardson|affiliations=|jimbo=Texas|nchi=United States|tovuti=[https://www.utdallas.edu/ utdallas.edu]}}<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>[[Faili:Engineering_and_Computer_Science_Complex_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|thumb|Jengo la Uhandisi na Sayansi ya Kompyuta Kusini]]
[[Faili:UT_Dallas_-_Full_Mark_Texas_Logo.jpg|alt=UT Dallas Texas logo|thumb|Nembo ya UT Dallas, iliyochochewa na nembo ya Texas Instruments]]
[[Faili:UT_Dallas_School_of_Management.jpg|left|thumb|Naveen Jindal School of Management]]
[[Faili:UT_Dallas_2_Color_Emblem_-_SVG_Brand_Identity_File.svg|alt=UTD Emblem Logo|thumb|150x150px|Nembo ya UT Dallas]]
[[Faili:Natural_Science_Engineering_and_Research_Lab_building_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|left|thumb|Maabara ya Utafiti wa Sayansi Asilia na Uhandisi]]
[[Faili:Outside_of_bh_wiki.jpg|thumb|Kituo cha Afya ya UbongoCenter for BrainHealth]]
'''Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas''' ( '''UTD''' au '''UT Dallas''' ) ni chuo kikuu cha utafiti wa umma huko [[Richardson, Texas]], Marekani. Ni taasisi iliyo kas Hapo awali ilianzishwa mwaka wa 1961 kama tawi la utafiti la binafsi la [[Texas Instruments]], University of Texas at Dallas
[[Jamii:vyuo vikuu vya Marekani]]
[[Jamii:Texas]]
[[Jamii:Coordinates on Wikidata]]
6rqhzk4qmr6604uxrd5bi3kzx4y971f
1579814
1579813
2026-07-16T14:06:41Z
~2026-40052-68
90978
1579814
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox university|jina=Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas|native_name=University of Texas at Dallas|jina_la_picha=|ukubwa_wa_picha=|picha_alt=|maelezo_ya_picha=|jina_la_kilatini=|wito=|wito_sw=|kimeanzishwa=|picha=<!-- Commented out because image was deleted: [[Image:UoN.jpg|Coat of Arms of the University of Nairobi]] -->|aina=[[Public university|Public]]|wakfu=|undergrad=21,602|postgrad=Postgraduates 8,284 (fall 2024)[3]|chansela=Dr. Prabhas V. Moghe|vice_chancellor=|kampasi=|mji=Richardson|affiliations=|jimbo=Texas|nchi=United States|tovuti=[https://www.utdallas.edu/ utdallas.edu]}}<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>[[Faili:Engineering_and_Computer_Science_Complex_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|thumb|Jengo la Uhandisi na Sayansi ya Kompyuta Kusini]]
[[Faili:UT_Dallas_-_Full_Mark_Texas_Logo.jpg|alt=UT Dallas Texas logo|thumb|Nembo ya UT Dallas, iliyochochewa na nembo ya Texas Instruments]]
[[Faili:UT_Dallas_School_of_Management.jpg|left|thumb|Naveen Jindal School of Management]]
[[Faili:UT_Dallas_2_Color_Emblem_-_SVG_Brand_Identity_File.svg|alt=UTD Emblem Logo|thumb|150x150px|Nembo ya UT Dallas]]
[[Faili:Natural_Science_Engineering_and_Research_Lab_building_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|left|thumb|Maabara ya Utafiti wa Sayansi Asilia na Uhandisi]]
[[Faili:Outside_of_bh_wiki.jpg|thumb|Kituo cha Afya ya UbongoCenter for BrainHealth]]
'''Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas''' ( '''UTD''' au '''UT Dallas''' ) ni chuo kikuu cha utafiti wa umma huko [[Richardson, Texas]], Marekani. Hapo awali ilianzishwa mwaka wa 1961 kama tawi la utafiti la binafsi la [[Texas Instruments]], University of Texas at Dallas
[[Jamii:vyuo vikuu vya Marekani]]
[[Jamii:Texas]]
[[Jamii:Coordinates on Wikidata]]
g27x1670r5518zspuveueu0md4m2iao
1579817
1579814
2026-07-16T14:09:29Z
~2026-40052-68
90978
1579817
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox university|jina=Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas|native_name=University of Texas at Dallas|jina_la_picha=|ukubwa_wa_picha=|picha_alt=|maelezo_ya_picha=|jina_la_kilatini=|wito=|wito_sw=|kimeanzishwa=|picha=<!-- Commented out because image was deleted: [[Image:UoN.jpg|Coat of Arms of the University of Nairobi]] -->|aina=[[Public university|Public]]|wakfu=|undergrad=21,602|postgrad=Postgraduates 8,284 (fall 2024)[3]|chansela=Dr. Prabhas V. Moghe|vice_chancellor=|kampasi=|mji=Richardson|affiliations=|jimbo=Texas|nchi=United States|tovuti=[https://www.utdallas.edu/ utdallas.edu]}}<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>[[Faili:Engineering_and_Computer_Science_Complex_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|thumb|Jengo la Uhandisi na Sayansi ya Kompyuta Kusini]]
[[Faili:UT_Dallas_-_Full_Mark_Texas_Logo.jpg|alt=UT Dallas Texas logo|thumb|Nembo ya UT Dallas, iliyochochewa na nembo ya Texas Instruments]]
[[Faili:UT_Dallas_School_of_Management.jpg|left|thumb|Naveen Jindal School of Management]]
[[Faili:UT_Dallas_2_Color_Emblem_-_SVG_Brand_Identity_File.svg|alt=UTD Emblem Logo|thumb|150x150px|Nembo ya UT Dallas]]
[[Faili:Natural_Science_Engineering_and_Research_Lab_building_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|left|thumb|Maabara ya Utafiti wa Sayansi Asilia na Uhandisi]]
[[Faili:Outside_of_bh_wiki.jpg|thumb|Kituo cha Afya ya UbongoCenter for BrainHealth]]
'''Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas''' ( '''UTD''' au '''UT Dallas''' ) ni chuo kikuu cha utafiti wa umma huko [[Richardson, Texas]], Marekani. Hapo awali ilianzishwa mwaka wa 1961 kama tawi la utafiti la binafsi la [[Texas Instruments]], University of Texas at Dallas chenye kauli mbiu inayosema Hekima ni Uhuru "Akili iliyoelimika inalinda na kuimarisha demokrasia"
[[Jamii:vyuo vikuu vya Marekani]]
[[Jamii:Texas]]
[[Jamii:Coordinates on Wikidata]]
tbthjl8igd031naonkocz8ditsvuh9i
1579819
1579817
2026-07-16T14:13:56Z
~2026-40052-68
90978
1579819
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox university|jina=Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas|native_name=University of Texas at Dallas|jina_la_picha=|ukubwa_wa_picha=|picha_alt=|maelezo_ya_picha=|jina_la_kilatini=|wito=|wito_sw=|kimeanzishwa=|picha=<!-- Commented out because image was deleted: [[Image:UoN.jpg|Coat of Arms of the University of Nairobi]] -->|aina=[[Public university|Public]]|wakfu=|undergrad=21,602|postgrad=Postgraduates 8,284 (fall 2024)[3]|chansela=Dr. Prabhas V. Moghe|vice_chancellor=|kampasi=|mji=Richardson|affiliations=|jimbo=Texas|nchi=United States|tovuti=[https://www.utdallas.edu/ utdallas.edu]}}<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>[[Faili:Engineering_and_Computer_Science_Complex_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|thumb|Jengo la Uhandisi na Sayansi ya Kompyuta Kusini]]
[[Faili:UT_Dallas_-_Full_Mark_Texas_Logo.jpg|alt=UT Dallas Texas logo|thumb|Nembo ya UT Dallas, iliyochochewa na nembo ya Texas Instruments]]
[[Faili:UT_Dallas_School_of_Management.jpg|left|thumb|Naveen Jindal School of Management]]
[[Faili:UT_Dallas_2_Color_Emblem_-_SVG_Brand_Identity_File.svg|alt=UTD Emblem Logo|thumb|150x150px|Nembo ya UT Dallas]]
[[Faili:Natural_Science_Engineering_and_Research_Lab_building_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|left|thumb|Maabara ya Utafiti wa Sayansi Asilia na Uhandisi]]
[[Faili:Outside_of_bh_wiki.jpg|thumb|Kituo cha Afya ya UbongoCenter for BrainHealth]]
'''Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas''' ( '''UTD''' au '''UT Dallas''' ) ni chuo kikuu cha utafiti wa umma huko [[Richardson, Texas]], Marekani. Hapo awali ilianzishwa mwaka wa 1961 kama tawi la utafiti la binafsi la [[Texas Instruments]], University of Texas at Dallas chenye kauli mbiu inayosema Hekima ni Uhuru "Akili iliyoelimika inalinda na kuimarisha demokrasia"
Wanavyuo wa MIT wamepokea tuzo nyingi pamoja na [[tuzo za Nobel]] 4.
[[Jamii:vyuo vikuu vya Marekani]]
[[Jamii:Texas]]
[[Jamii:Coordinates on Wikidata]]
p05im65tz65gr70uvh3kf9y3wwum9jy
1579820
1579819
2026-07-16T14:14:28Z
~2026-40052-68
90978
1579820
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox university|jina=Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas|native_name=University of Texas at Dallas|jina_la_picha=|ukubwa_wa_picha=|picha_alt=|maelezo_ya_picha=|jina_la_kilatini=|wito=|wito_sw=|kimeanzishwa=|picha=<!-- Commented out because image was deleted: [[Image:UoN.jpg|Coat of Arms of the University of Nairobi]] -->|aina=[[Public university|Public]]|wakfu=|undergrad=21,602|postgrad=Postgraduates 8,284 (fall 2024)[3]|chansela=Dr. Prabhas V. Moghe|vice_chancellor=|kampasi=|mji=Richardson|affiliations=|jimbo=Texas|nchi=United States|tovuti=[https://www.utdallas.edu/ utdallas.edu]}}<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>[[Faili:Engineering_and_Computer_Science_Complex_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|thumb|Jengo la Uhandisi na Sayansi ya Kompyuta Kusini]]
[[Faili:UT_Dallas_-_Full_Mark_Texas_Logo.jpg|alt=UT Dallas Texas logo|thumb|Nembo ya UT Dallas, iliyochochewa na nembo ya Texas Instruments]]
[[Faili:UT_Dallas_School_of_Management.jpg|left|thumb|Naveen Jindal School of Management]]
[[Faili:UT_Dallas_2_Color_Emblem_-_SVG_Brand_Identity_File.svg|alt=UTD Emblem Logo|thumb|150x150px|Nembo ya UT Dallas]]
[[Faili:Natural_Science_Engineering_and_Research_Lab_building_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|left|thumb|Maabara ya Utafiti wa Sayansi Asilia na Uhandisi]]
[[Faili:Outside_of_bh_wiki.jpg|thumb|Kituo cha Afya ya UbongoCenter for BrainHealth]]
'''Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas''' ( '''UTD''' au '''UT Dallas''' ) ni chuo kikuu cha utafiti wa umma huko [[Richardson, Texas]], Marekani. Hapo awali ilianzishwa mwaka wa 1961 kama tawi la utafiti la binafsi la [[Texas Instruments]], University of Texas at Dallas chenye kauli mbiu inayosema Hekima ni Uhuru "Akili iliyoelimika inalinda na kuimarisha demokrasia"
Wanavyuo wa MIT wamepokea tuzo nyingi pamoja na [[tuzo za Nobel]] 4.<ref>{{Cite web|url=https://www.utdallas.edu/about/|title=About UT Dallas|publisher=The University of Texas at Dallas|website=utdallas.edu|access-date=March 22, 2019}}</ref>
[[Jamii:vyuo vikuu vya Marekani]]
[[Jamii:Texas]]
[[Jamii:Coordinates on Wikidata]]
k6unhwe3onsjdfuqfrpo2eujtbw18i4
1579823
1579820
2026-07-16T14:28:16Z
~2026-40052-68
90978
kampus
1579823
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox university|jina=Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas|native_name=University of Texas at Dallas|jina_la_picha=|ukubwa_wa_picha=|picha_alt=|maelezo_ya_picha=|jina_la_kilatini=|wito=|wito_sw=|kimeanzishwa=|picha=<!-- Commented out because image was deleted: [[Image:UoN.jpg|Coat of Arms of the University of Nairobi]] -->|aina=[[Public university|Public]]|wakfu=|undergrad=21,602|postgrad=Postgraduates 8,284 (fall 2024)[3]|chansela=Dr. Prabhas V. Moghe|vice_chancellor=|kampasi=|mji=Richardson|affiliations=|jimbo=Texas|nchi=United States|tovuti=[https://www.utdallas.edu/ utdallas.edu]}}<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>[[Faili:Engineering_and_Computer_Science_Complex_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|thumb|Jengo la Uhandisi na Sayansi ya Kompyuta Kusini]]
[[Faili:UT_Dallas_-_Full_Mark_Texas_Logo.jpg|alt=UT Dallas Texas logo|thumb|Nembo ya UT Dallas, iliyochochewa na nembo ya Texas Instruments]]
[[Faili:UT_Dallas_School_of_Management.jpg|left|thumb|Naveen Jindal School of Management]]
[[Faili:UT_Dallas_2_Color_Emblem_-_SVG_Brand_Identity_File.svg|alt=UTD Emblem Logo|thumb|150x150px|Nembo ya UT Dallas]]
[[Faili:Natural_Science_Engineering_and_Research_Lab_building_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|left|thumb|Maabara ya Utafiti wa Sayansi Asilia na Uhandisi]]
[[Faili:Outside_of_bh_wiki.jpg|thumb|Kituo cha Afya ya UbongoCenter for BrainHealth]]
'''Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas''' ( '''UTD''' au '''UT Dallas''' ) ni chuo kikuu cha utafiti wa umma huko [[Richardson, Texas]], Marekani. Hapo awali ilianzishwa mwaka wa 1961 kama tawi la utafiti la binafsi la [[Texas Instruments]], University of Texas at Dallas chenye kauli mbiu inayosema Hekima ni Uhuru "Akili iliyoelimika inalinda na kuimarisha demokrasia".
UDSM kina kampasi mbalimbali kama vile Kampasi Kuu, ROC Kampasi, Callier Center Kampasi, Kituo cha Afya ya Ubongo (Center for BrainHealth).
Wanavyuo wa MIT wamepokea tuzo nyingi pamoja na [[tuzo za Nobel]] 4.<ref>{{Cite web|url=https://www.utdallas.edu/about/|title=About UT Dallas|publisher=The University of Texas at Dallas|website=utdallas.edu|access-date=March 22, 2019}}</ref>
[[Jamii:vyuo vikuu vya Marekani]]
[[Jamii:Texas]]
[[Jamii:Coordinates on Wikidata]]
mf9jaz7ziq58ygqo7hvc77kmewmtzze
1579824
1579823
2026-07-16T14:30:02Z
~2026-40052-68
90978
1579824
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox university|jina=Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas|native_name=University of Texas at Dallas|jina_la_picha=|ukubwa_wa_picha=|picha_alt=|maelezo_ya_picha=|jina_la_kilatini=|wito=|wito_sw=|kimeanzishwa=|picha=<!-- Commented out because image was deleted: [[Image:UoN.jpg|Coat of Arms of the University of Nairobi]] -->|aina=[[Public university|Public]]|wakfu=|undergrad=21,602|postgrad=Postgraduates 8,284 (fall 2024)[3]|chansela=Dr. Prabhas V. Moghe|vice_chancellor=|kampasi=|mji=Richardson|affiliations=|jimbo=Texas|nchi=United States|tovuti=[https://www.utdallas.edu/ utdallas.edu]}}<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>[[Faili:Engineering_and_Computer_Science_Complex_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|thumb|Jengo la Uhandisi na Sayansi ya Kompyuta Kusini]]
[[Faili:UT_Dallas_-_Full_Mark_Texas_Logo.jpg|alt=UT Dallas Texas logo|thumb|Nembo ya UT Dallas, iliyochochewa na nembo ya Texas Instruments]]
[[Faili:UT_Dallas_School_of_Management.jpg|left|thumb|Naveen Jindal School of Management]]
[[Faili:UT_Dallas_2_Color_Emblem_-_SVG_Brand_Identity_File.svg|alt=UTD Emblem Logo|thumb|150x150px|Nembo ya UT Dallas]]
[[Faili:Natural_Science_Engineering_and_Research_Lab_building_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|left|thumb|Maabara ya Utafiti wa Sayansi Asilia na Uhandisi]]
[[Faili:Outside_of_bh_wiki.jpg|thumb|Kituo cha Afya ya UbongoCenter for BrainHealth]]
'''Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas''' ( '''UTD''' au '''UT Dallas''' ) ni chuo kikuu cha utafiti wa umma huko [[Richardson, Texas]], Marekani. Hapo awali ilianzishwa mwaka wa 1961 kama tawi la utafiti la binafsi la [[Texas Instruments]], University of Texas at Dallas chenye kauli mbiu inayosema Hekima ni Uhuru "Akili iliyoelimika inalinda na kuimarisha demokrasia".
UDSM kina kampasi mbalimbali kama vile Kampasi Kuu, ROC Kampasi, Callier Center Kampasi na Kituo cha Afya ya Ubongo (Center for BrainHealth).
Wanavyuo wa MIT wamepokea tuzo nyingi pamoja na [[tuzo za Nobel]] 4.<ref>{{Cite web|url=https://www.utdallas.edu/about/|title=About UT Dallas|publisher=The University of Texas at Dallas|website=utdallas.edu|access-date=March 22, 2019}}</ref>
[[Jamii:vyuo vikuu vya Marekani]]
[[Jamii:Texas]]
[[Jamii:Coordinates on Wikidata]]
5dwfv30y393suiq0kxojhvhngqce4zw
1579825
1579824
2026-07-16T14:31:43Z
~2026-40052-68
90978
1579825
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox university|jina=Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas|native_name=University of Texas at Dallas|jina_la_picha=|ukubwa_wa_picha=|picha_alt=|maelezo_ya_picha=|jina_la_kilatini=|wito=|wito_sw=|kimeanzishwa=|picha=<!-- Commented out because image was deleted: [[Image:UoN.jpg|Coat of Arms of the University of Nairobi]] -->|aina=[[Public university|Public]]|wakfu=|undergrad=21,602|postgrad=Postgraduates 8,284 (fall 2024)[3]|chansela=Dr. Prabhas V. Moghe|vice_chancellor=|kampasi=|mji=Richardson|affiliations=|jimbo=Texas|nchi=United States|tovuti=[https://www.utdallas.edu/ utdallas.edu]}}<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>[[Faili:Engineering_and_Computer_Science_Complex_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|thumb|Jengo la Uhandisi na Sayansi ya Kompyuta Kusini]]
[[Faili:UT_Dallas_-_Full_Mark_Texas_Logo.jpg|alt=UT Dallas Texas logo|thumb|Nembo ya UT Dallas, iliyochochewa na nembo ya Texas Instruments]]
[[Faili:UT_Dallas_School_of_Management.jpg|left|thumb|Naveen Jindal School of Management]]
[[Faili:UT_Dallas_2_Color_Emblem_-_SVG_Brand_Identity_File.svg|alt=UTD Emblem Logo|thumb|150x150px|Nembo ya UT Dallas]]
[[Faili:Natural_Science_Engineering_and_Research_Lab_building_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|left|thumb|Maabara ya Utafiti wa Sayansi Asilia na Uhandisi]]
[[Faili:Outside_of_bh_wiki.jpg|thumb|Kituo cha Afya ya UbongoCenter for BrainHealth]]
'''Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas''' ( '''UTD''' au '''UT Dallas''' ) ni chuo kikuu cha utafiti wa umma huko [[Richardson, Texas]], Marekani. Hapo awali ilianzishwa mwaka wa 1961 kama tawi la utafiti la binafsi la [[Texas Instruments]], University of Texas at Dallas chenye kauli mbiu inayosema Hekima ni Uhuru "Akili iliyoelimika inalinda na kuimarisha demokrasia".<ref>{{cite web|url=https://president.utdallas.edu/vision-and-goals/|title=UT Dallas Vision}}</ref>
UDSM kina kampasi mbalimbali kama vile Kampasi Kuu, ROC Kampasi, Callier Center Kampasi na Kituo cha Afya ya Ubongo (Center for BrainHealth).
Wanavyuo wa MIT wamepokea tuzo nyingi pamoja na [[tuzo za Nobel]] 4.<ref>{{Cite web|url=https://www.utdallas.edu/about/|title=About UT Dallas|publisher=The University of Texas at Dallas|website=utdallas.edu|access-date=March 22, 2019}}</ref>
[[Jamii:vyuo vikuu vya Marekani]]
[[Jamii:Texas]]
[[Jamii:Coordinates on Wikidata]]
dx831qhs4ssrko51kenml6jjfa6zujq
1579826
1579825
2026-07-16T14:32:55Z
~2026-40052-68
90978
1579826
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox university|jina=Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas|native_name=University of Texas at Dallas|jina_la_picha=|ukubwa_wa_picha=|picha_alt=|maelezo_ya_picha=|jina_la_kilatini=|wito=|wito_sw=|kimeanzishwa=|picha=<!-- Commented out because image was deleted: [[Image:UoN.jpg|Coat of Arms of the University of Nairobi]] -->|aina=Chuo cha Umma|wakfu=|undergrad=21,602|postgrad=Postgraduates 8,284 (fall 2024)[3]|chansela=Dr. Prabhas V. Moghe|vice_chancellor=|kampasi=|mji=Richardson|affiliations=|jimbo=Texas|nchi=United States|tovuti=[https://www.utdallas.edu/ utdallas.edu]}}<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>[[Faili:Engineering_and_Computer_Science_Complex_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|thumb|Jengo la Uhandisi na Sayansi ya Kompyuta Kusini]]
[[Faili:UT_Dallas_-_Full_Mark_Texas_Logo.jpg|alt=UT Dallas Texas logo|thumb|Nembo ya UT Dallas, iliyochochewa na nembo ya Texas Instruments]]
[[Faili:UT_Dallas_School_of_Management.jpg|left|thumb|Naveen Jindal School of Management]]
[[Faili:UT_Dallas_2_Color_Emblem_-_SVG_Brand_Identity_File.svg|alt=UTD Emblem Logo|thumb|150x150px|Nembo ya UT Dallas]]
[[Faili:Natural_Science_Engineering_and_Research_Lab_building_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|left|thumb|Maabara ya Utafiti wa Sayansi Asilia na Uhandisi]]
[[Faili:Outside_of_bh_wiki.jpg|thumb|Kituo cha Afya ya UbongoCenter for BrainHealth]]
'''Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas''' ( '''UTD''' au '''UT Dallas''' ) ni chuo kikuu cha utafiti wa umma huko [[Richardson, Texas]], Marekani. Hapo awali ilianzishwa mwaka wa 1961 kama tawi la utafiti la binafsi la [[Texas Instruments]], University of Texas at Dallas chenye kauli mbiu inayosema Hekima ni Uhuru "Akili iliyoelimika inalinda na kuimarisha demokrasia".<ref>{{cite web|url=https://president.utdallas.edu/vision-and-goals/|title=UT Dallas Vision}}</ref>
UDSM kina kampasi mbalimbali kama vile Kampasi Kuu, ROC Kampasi, Callier Center Kampasi na Kituo cha Afya ya Ubongo (Center for BrainHealth).
Wanavyuo wa MIT wamepokea tuzo nyingi pamoja na [[tuzo za Nobel]] 4.<ref>{{Cite web|url=https://www.utdallas.edu/about/|title=About UT Dallas|publisher=The University of Texas at Dallas|website=utdallas.edu|access-date=March 22, 2019}}</ref>
[[Jamii:vyuo vikuu vya Marekani]]
[[Jamii:Texas]]
[[Jamii:Coordinates on Wikidata]]
b45aj2g1y16yh3r5nuu4u3mde8ce2tz
1579827
1579826
2026-07-16T14:35:45Z
~2026-40052-68
90978
1579827
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox university|jina=Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas|native_name=University of Texas at Dallas|jina_la_picha=|ukubwa_wa_picha=|picha_alt=|maelezo_ya_picha=|jina_la_kilatini=|wito=|wito_sw=|kimeanzishwa=|picha=<!-- Commented out because image was deleted: [[Image:UoN.jpg|Coat of Arms of the University of Nairobi]] -->|aina=Chuo cha Umma|wakfu=|undergrad=21,602|postgrad=Postgraduates 8,284 (fall 2024)[3]|chansela=Dr. Prabhas V. Moghe|vice_chancellor=|kampasi=|mji=Richardson|affiliations=|jimbo=Texas|nchi=United States|tovuti=[https://www.utdallas.edu/ utdallas.edu]|colours=Orange and green<ref>{{cite web |url=https://www.utdallas.edu/brand/logos-visual-identity|title=UT Dallas Visual Identity |publisher=The University of Texas at Dallas|access-date=October 2, 2019}}</ref>}}<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>[[Faili:Engineering_and_Computer_Science_Complex_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|thumb|Jengo la Uhandisi na Sayansi ya Kompyuta Kusini]]
[[Faili:UT_Dallas_-_Full_Mark_Texas_Logo.jpg|alt=UT Dallas Texas logo|thumb|Nembo ya UT Dallas, iliyochochewa na nembo ya Texas Instruments]]
[[Faili:UT_Dallas_School_of_Management.jpg|left|thumb|Naveen Jindal School of Management]]
[[Faili:UT_Dallas_2_Color_Emblem_-_SVG_Brand_Identity_File.svg|alt=UTD Emblem Logo|thumb|150x150px|Nembo ya UT Dallas]]
[[Faili:Natural_Science_Engineering_and_Research_Lab_building_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|left|thumb|Maabara ya Utafiti wa Sayansi Asilia na Uhandisi]]
[[Faili:Outside_of_bh_wiki.jpg|thumb|Kituo cha Afya ya UbongoCenter for BrainHealth]]
'''Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas''' ( '''UTD''' au '''UT Dallas''' ) ni chuo kikuu cha utafiti wa umma huko [[Richardson, Texas]], Marekani. Hapo awali ilianzishwa mwaka wa 1961 kama tawi la utafiti la binafsi la [[Texas Instruments]], University of Texas at Dallas chenye kauli mbiu inayosema Hekima ni Uhuru "Akili iliyoelimika inalinda na kuimarisha demokrasia".<ref>{{cite web|url=https://president.utdallas.edu/vision-and-goals/|title=UT Dallas Vision}}</ref>
UDSM kina kampasi mbalimbali kama vile Kampasi Kuu, ROC Kampasi, Callier Center Kampasi na Kituo cha Afya ya Ubongo (Center for BrainHealth).
Wanavyuo wa MIT wamepokea tuzo nyingi pamoja na [[tuzo za Nobel]] 4.<ref>{{Cite web|url=https://www.utdallas.edu/about/|title=About UT Dallas|publisher=The University of Texas at Dallas|website=utdallas.edu|access-date=March 22, 2019}}</ref>
[[Jamii:vyuo vikuu vya Marekani]]
[[Jamii:Texas]]
[[Jamii:Coordinates on Wikidata]]
5g5qn7xb2bx3ypqxz02kbf0dro8dior
1579828
1579827
2026-07-16T14:37:26Z
~2026-40052-68
90978
1579828
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox university|jina=Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas|native_name=University of Texas at Dallas|jina_la_picha=|ukubwa_wa_picha=|picha_alt=|maelezo_ya_picha=|jina_la_kilatini=|wito=|wito_sw=|kimeanzishwa=|picha=<!-- Commented out because image was deleted: [[Image:UoN.jpg|Coat of Arms of the University of Nairobi]] -->|aina=Chuo cha Umma|wakfu=|undergrad=21,602|postgrad=Postgraduates 8,284 (fall 2024)[3]|chansela=Dr. Prabhas V. Moghe|vice_chancellor=|kampasi=|mji=Richardson|affiliations=|jimbo=Texas|nchi=United States|tovuti=[https://www.utdallas.edu/ utdallas.edu]|colours=machungwa, kijani<ref>{{cite web |url=https://www.utdallas.edu/brand/logos-visual-identity|title=UT Dallas Visual Identity |publisher=The University of Texas at Dallas|access-date=October 2, 2019}}</ref>}}<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>[[Faili:Engineering_and_Computer_Science_Complex_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|thumb|Jengo la Uhandisi na Sayansi ya Kompyuta Kusini]]
[[Faili:UT_Dallas_-_Full_Mark_Texas_Logo.jpg|alt=UT Dallas Texas logo|thumb|Nembo ya UT Dallas, iliyochochewa na nembo ya Texas Instruments]]
[[Faili:UT_Dallas_School_of_Management.jpg|left|thumb|Naveen Jindal School of Management]]
[[Faili:UT_Dallas_2_Color_Emblem_-_SVG_Brand_Identity_File.svg|alt=UTD Emblem Logo|thumb|150x150px|Nembo ya UT Dallas]]
[[Faili:Natural_Science_Engineering_and_Research_Lab_building_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|left|thumb|Maabara ya Utafiti wa Sayansi Asilia na Uhandisi]]
[[Faili:Outside_of_bh_wiki.jpg|thumb|Kituo cha Afya ya UbongoCenter for BrainHealth]]
'''Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas''' ( '''UTD''' au '''UT Dallas''' ) ni chuo kikuu cha utafiti wa umma huko [[Richardson, Texas]], Marekani. Hapo awali ilianzishwa mwaka wa 1961 kama tawi la utafiti la binafsi la [[Texas Instruments]], University of Texas at Dallas chenye kauli mbiu inayosema Hekima ni Uhuru "Akili iliyoelimika inalinda na kuimarisha demokrasia".<ref>{{cite web|url=https://president.utdallas.edu/vision-and-goals/|title=UT Dallas Vision}}</ref>
UDSM kina kampasi mbalimbali kama vile Kampasi Kuu, ROC Kampasi, Callier Center Kampasi na Kituo cha Afya ya Ubongo (Center for BrainHealth).
Wanavyuo wa MIT wamepokea tuzo nyingi pamoja na [[tuzo za Nobel]] 4.<ref>{{Cite web|url=https://www.utdallas.edu/about/|title=About UT Dallas|publisher=The University of Texas at Dallas|website=utdallas.edu|access-date=March 22, 2019}}</ref>
[[Jamii:vyuo vikuu vya Marekani]]
[[Jamii:Texas]]
[[Jamii:Coordinates on Wikidata]]
g6l4g4qqovow7mgbtlsdm33zfe9c0ff
1579829
1579828
2026-07-16T14:41:22Z
~2026-40052-68
90978
1579829
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox university|jina=Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas|native_name=University of Texas at Dallas|jina_la_picha=|ukubwa_wa_picha=|picha_alt=|maelezo_ya_picha=|jina_la_kilatini=|wito=|wito_sw=|kimeanzishwa=|picha=<!-- Commented out because image was deleted: [[Image:UoN.jpg|Coat of Arms of the University of Nairobi]] -->|aina=Chuo cha Umma|wakfu=|undergrad=21,602|postgrad=Postgraduates 8,284 (fall 2024)[3]|chansela=Dr. Prabhas V. Moghe|vice_chancellor=|kampasi=|mji=Richardson|affiliations=|jimbo=Texas|nchi=United States|tovuti=[https://www.utdallas.edu/ utdallas.edu]|colours=machungwa, kijani<ref>{{cite web |url=https://www.utdallas.edu/brand/logos-visual-identity|title=UT Dallas Visual Identity |publisher=The University of Texas at Dallas|access-date=October 2, 2019}}</ref>}}<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>[[Faili:Engineering_and_Computer_Science_Complex_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|thumb|Jengo la Uhandisi na Sayansi ya Kompyuta Kusini]]
[[Faili:UT_Dallas_-_Full_Mark_Texas_Logo.jpg|alt=UT Dallas Texas logo|thumb|Nembo ya UT Dallas, iliyochochewa na nembo ya Texas Instruments]]
[[Faili:UT_Dallas_School_of_Management.jpg|left|thumb|Naveen Jindal School of Management]]
[[Faili:UT_Dallas_2_Color_Emblem_-_SVG_Brand_Identity_File.svg|alt=UTD Emblem Logo|thumb|150x150px|Nembo ya UT Dallas]]
[[Faili:Natural_Science_Engineering_and_Research_Lab_building_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|left|thumb|Maabara ya Utafiti wa Sayansi Asilia na Uhandisi]]
[[Faili:Outside_of_bh_wiki.jpg|thumb|Kituo cha Afya ya UbongoCenter for BrainHealth]]
'''Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas''' ( '''UTD''' au '''UT Dallas''' ) ni chuo kikuu cha utafiti wa umma huko [[Richardson, Texas]], Marekani. Hapo awali ilianzishwa mwaka wa 1961 kama tawi la utafiti la binafsi la [[Texas Instruments]], University of Texas at Dallas chenye kauli mbiu inayosema Hekima ni Uhuru "Akili iliyoelimika inalinda na kuimarisha demokrasia".<ref>{{cite web|url=https://president.utdallas.edu/vision-and-goals/|title=UT Dallas Vision}}</ref>UDSM kina kampasi mbalimbali kama vile Kampasi Kuu, ROC Kampasi, Callier Center Kampasi na Kituo cha Afya ya Ubongo (Center for BrainHealth).Chuo Kikuu ni nyumbani kwa wanafunzi 21,600 wa shahada ya kwanza, na wanafunzi 8,200 wa shahada za uzamili na uzamivu.
Wanavyuo wa MIT wamepokea tuzo nyingi pamoja na [[tuzo za Nobel]] 4.<ref>{{Cite web|url=https://www.utdallas.edu/about/|title=About UT Dallas|publisher=The University of Texas at Dallas|website=utdallas.edu|access-date=March 22, 2019}}</ref>
[[Jamii:vyuo vikuu vya Marekani]]
[[Jamii:Texas]]
[[Jamii:Coordinates on Wikidata]]
ssvnsegumrck9b5p058o5h98ecwvsur
1579830
1579829
2026-07-16T14:41:44Z
~2026-40052-68
90978
1579830
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox university|jina=Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas|native_name=University of Texas at Dallas|jina_la_picha=|ukubwa_wa_picha=|picha_alt=|maelezo_ya_picha=|jina_la_kilatini=|wito=|wito_sw=|kimeanzishwa=|picha=<!-- Commented out because image was deleted: [[Image:UoN.jpg|Coat of Arms of the University of Nairobi]] -->|aina=Chuo cha Umma|wakfu=|undergrad=21,602|postgrad=Postgraduates 8,284 (fall 2024)[3]|chansela=Dr. Prabhas V. Moghe|vice_chancellor=|kampasi=|mji=Richardson|affiliations=|jimbo=Texas|nchi=United States|tovuti=[https://www.utdallas.edu/ utdallas.edu]|colours=machungwa, kijani<ref>{{cite web |url=https://www.utdallas.edu/brand/logos-visual-identity|title=UT Dallas Visual Identity |publisher=The University of Texas at Dallas|access-date=October 2, 2019}}</ref>}}<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>[[Faili:Engineering_and_Computer_Science_Complex_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|thumb|Jengo la Uhandisi na Sayansi ya Kompyuta Kusini]]
[[Faili:UT_Dallas_-_Full_Mark_Texas_Logo.jpg|alt=UT Dallas Texas logo|thumb|Nembo ya UT Dallas, iliyochochewa na nembo ya Texas Instruments]]
[[Faili:UT_Dallas_School_of_Management.jpg|left|thumb|Naveen Jindal School of Management]]
[[Faili:UT_Dallas_2_Color_Emblem_-_SVG_Brand_Identity_File.svg|alt=UTD Emblem Logo|thumb|150x150px|Nembo ya UT Dallas]]
[[Faili:Natural_Science_Engineering_and_Research_Lab_building_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|left|thumb|Maabara ya Utafiti wa Sayansi Asilia na Uhandisi]]
[[Faili:Outside_of_bh_wiki.jpg|thumb|Kituo cha Afya ya UbongoCenter for BrainHealth]]
'''Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas''' ( '''UTD''' au '''UT Dallas''' ) ni chuo kikuu cha utafiti wa umma huko [[Richardson, Texas]], Marekani. Hapo awali ilianzishwa mwaka wa 1961 kama tawi la utafiti la binafsi la [[Texas Instruments]], University of Texas at Dallas chenye kauli mbiu inayosema Hekima ni Uhuru "Akili iliyoelimika inalinda na kuimarisha demokrasia".<ref>{{cite web|url=https://president.utdallas.edu/vision-and-goals/|title=UT Dallas Vision}}</ref>UDSM kina kampasi mbalimbali kama vile Kampasi Kuu, ROC Kampasi, Callier Center Kampasi na Kituo cha Afya ya Ubongo (Center for BrainHealth).Chuo Kikuu ni nyumbani kwa wanafunzi 21,600 wa shahada ya kwanza, na wanafunzi 8,200 wa shahada za uzamili na uzamivu. Wanavyuo wa MIT wamepokea tuzo nyingi pamoja na [[tuzo za Nobel]] 4.<ref>{{Cite web|url=https://www.utdallas.edu/about/|title=About UT Dallas|publisher=The University of Texas at Dallas|website=utdallas.edu|access-date=March 22, 2019}}</ref>
[[Jamii:vyuo vikuu vya Marekani]]
[[Jamii:Texas]]
[[Jamii:Coordinates on Wikidata]]
o0fza20smc9nfns5vj1vtzvpvx1yzg5
1579831
1579830
2026-07-16T14:44:03Z
~2026-40052-68
90978
1579831
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox university|jina=Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas|native_name=University of Texas at Dallas|jina_la_picha=|ukubwa_wa_picha=|picha_alt=|maelezo_ya_picha=|jina_la_kilatini=|wito=|wito_sw=|kimeanzishwa=|picha=<!-- Commented out because image was deleted: [[Image:UoN.jpg|Coat of Arms of the University of Nairobi]] -->|aina=Chuo cha Umma|wakfu=|undergrad=21,602|postgrad=Postgraduates 8,284 (fall 2024)[3]|chansela=Dr. Prabhas V. Moghe|vice_chancellor=|kampasi=|mji=Richardson|affiliations=|jimbo=Texas|nchi=United States|tovuti=[https://www.utdallas.edu/ utdallas.edu]|colours=machungwa, kijani<ref>{{cite web |url=https://www.utdallas.edu/brand/logos-visual-identity|title=UT Dallas Visual Identity |publisher=The University of Texas at Dallas|access-date=October 2, 2019}}</ref>}}<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>[[Faili:Engineering_and_Computer_Science_Complex_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|thumb|Jengo la Uhandisi na Sayansi ya Kompyuta Kusini]]
[[Faili:UT_Dallas_-_Full_Mark_Texas_Logo.jpg|alt=UT Dallas Texas logo|thumb|Nembo ya UT Dallas, iliyochochewa na nembo ya Texas Instruments]]
[[Faili:UT_Dallas_School_of_Management.jpg|left|thumb|Naveen Jindal School of Management]]
[[Faili:UT_Dallas_2_Color_Emblem_-_SVG_Brand_Identity_File.svg|alt=UTD Emblem Logo|thumb|150x150px|Nembo ya UT Dallas]]
[[Faili:Natural_Science_Engineering_and_Research_Lab_building_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|left|thumb|Maabara ya Utafiti wa Sayansi Asilia na Uhandisi]]
[[Faili:Outside_of_bh_wiki.jpg|thumb|Kituo cha Afya ya UbongoCenter for BrainHealth]]
'''Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas''' ( '''UTD''' au '''UT Dallas''' ) ni chuo kikuu cha utafiti wa umma huko [[Richardson, Texas]], Marekani. Hapo awali ilianzishwa mwaka wa 1961 kama tawi la utafiti la binafsi la [[Texas Instruments]], University of Texas at Dallas chenye kauli mbiu inayosema Hekima ni Uhuru "Akili iliyoelimika inalinda na kuimarisha demokrasia".<ref>{{cite web|url=https://president.utdallas.edu/vision-and-goals/|title=UT Dallas Vision}}</ref>UDSM kina kampasi mbalimbali kama vile Kampasi Kuu, ROC Kampasi, Callier Center Kampasi na Kituo cha Afya ya Ubongo (Center for BrainHealth) na CVL Kampasi.Chuo Kikuu ni nyumbani kwa wanafunzi 21,600 wa shahada ya kwanza, na wanafunzi 8,200 wa shahada za uzamili na uzamivu. Wanavyuo wa MIT wamepokea tuzo nyingi pamoja na [[tuzo za Nobel]] 4.<ref>{{Cite web|url=https://www.utdallas.edu/about/|title=About UT Dallas|publisher=The University of Texas at Dallas|website=utdallas.edu|access-date=March 22, 2019}}</ref>
[[Jamii:vyuo vikuu vya Marekani]]
[[Jamii:Texas]]
[[Jamii:Coordinates on Wikidata]]
n71iqnh5yy63jiprfjke4fda2i1q1h0
1579832
1579831
2026-07-16T14:44:25Z
~2026-40052-68
90978
1579832
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox university|jina=Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas|native_name=University of Texas at Dallas|jina_la_picha=|ukubwa_wa_picha=|picha_alt=|maelezo_ya_picha=|jina_la_kilatini=|wito=|wito_sw=|kimeanzishwa=|picha=<!-- Commented out because image was deleted: [[Image:UoN.jpg|Coat of Arms of the University of Nairobi]] -->|aina=Chuo cha Umma|wakfu=|undergrad=21,602|postgrad=Postgraduates 8,284 (fall 2024)[3]|chansela=Dr. Prabhas V. Moghe|vice_chancellor=|kampasi=|mji=Richardson|affiliations=|jimbo=Texas|nchi=United States|tovuti=[https://www.utdallas.edu/ utdallas.edu]|colours=machungwa, kijani<ref>{{cite web |url=https://www.utdallas.edu/brand/logos-visual-identity|title=UT Dallas Visual Identity |publisher=The University of Texas at Dallas|access-date=October 2, 2019}}</ref>}}<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>[[Faili:Engineering_and_Computer_Science_Complex_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|thumb|Jengo la Uhandisi na Sayansi ya Kompyuta Kusini]]
[[Faili:UT_Dallas_-_Full_Mark_Texas_Logo.jpg|alt=UT Dallas Texas logo|thumb|Nembo ya UT Dallas, iliyochochewa na nembo ya Texas Instruments]]
[[Faili:UT_Dallas_School_of_Management.jpg|left|thumb|Naveen Jindal School of Management]]
[[Faili:UT_Dallas_2_Color_Emblem_-_SVG_Brand_Identity_File.svg|alt=UTD Emblem Logo|thumb|150x150px|Nembo ya UT Dallas]]
[[Faili:Natural_Science_Engineering_and_Research_Lab_building_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|left|thumb|Maabara ya Utafiti wa Sayansi Asilia na Uhandisi]]
[[Faili:Outside_of_bh_wiki.jpg|thumb|Kituo cha Afya ya UbongoCenter for BrainHealth]]
'''Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas''' ( '''UTD''' au '''UT Dallas''' ) ni chuo kikuu cha utafiti wa umma huko [[Richardson, Texas]], Marekani. Hapo awali ilianzishwa mwaka wa 1961 kama tawi la utafiti la binafsi la [[Texas Instruments]], University of Texas at Dallas chenye kauli mbiu inayosema Hekima ni Uhuru "Akili iliyoelimika inalinda na kuimarisha demokrasia".<ref>{{cite web|url=https://president.utdallas.edu/vision-and-goals/|title=UT Dallas Vision}}</ref>UDSM kina kampasi mbalimbali kama vile Kampasi Kuu, ROC Kampasi, Callier Center Kampasi na Kituo cha Afya ya Ubongo (Center for BrainHealth) na CVL Kampasi. Chuo Kikuu ni nyumbani kwa wanafunzi 21,600 wa shahada ya kwanza, na wanafunzi 8,200 wa shahada za uzamili na uzamivu. Wanavyuo wa MIT wamepokea tuzo nyingi pamoja na [[tuzo za Nobel]] 4.<ref>{{Cite web|url=https://www.utdallas.edu/about/|title=About UT Dallas|publisher=The University of Texas at Dallas|website=utdallas.edu|access-date=March 22, 2019}}</ref>
[[Jamii:vyuo vikuu vya Marekani]]
[[Jamii:Texas]]
[[Jamii:Coordinates on Wikidata]]
4sxlsmhtfbcd3d3mpdzvyo5tdqe8tbj
1579833
1579832
2026-07-16T14:44:47Z
~2026-40052-68
90978
1579833
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox university|jina=Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas|native_name=University of Texas at Dallas|jina_la_picha=|ukubwa_wa_picha=|picha_alt=|maelezo_ya_picha=|jina_la_kilatini=|wito=|wito_sw=|kimeanzishwa=|picha=<!-- Commented out because image was deleted: [[Image:UoN.jpg|Coat of Arms of the University of Nairobi]] -->|aina=Chuo cha Umma|wakfu=|undergrad=21,602|postgrad=Postgraduates 8,284 (fall 2024)[3]|chansela=Dr. Prabhas V. Moghe|vice_chancellor=|kampasi=|mji=Richardson|affiliations=|jimbo=Texas|nchi=United States|tovuti=[https://www.utdallas.edu/ utdallas.edu]|colours=machungwa, kijani<ref>{{cite web |url=https://www.utdallas.edu/brand/logos-visual-identity|title=UT Dallas Visual Identity |publisher=The University of Texas at Dallas|access-date=October 2, 2019}}</ref>}}<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>[[Faili:Engineering_and_Computer_Science_Complex_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|thumb|Jengo la Uhandisi na Sayansi ya Kompyuta Kusini]]
[[Faili:UT_Dallas_-_Full_Mark_Texas_Logo.jpg|alt=UT Dallas Texas logo|thumb|Nembo ya UT Dallas, iliyochochewa na nembo ya Texas Instruments]]
[[Faili:UT_Dallas_School_of_Management.jpg|left|thumb|Naveen Jindal School of Management]]
[[Faili:UT_Dallas_2_Color_Emblem_-_SVG_Brand_Identity_File.svg|alt=UTD Emblem Logo|thumb|150x150px|Nembo ya UT Dallas]]
[[Faili:Natural_Science_Engineering_and_Research_Lab_building_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|left|thumb|Maabara ya Utafiti wa Sayansi Asilia na Uhandisi]]
[[Faili:Outside_of_bh_wiki.jpg|thumb|Kituo cha Afya ya UbongoCenter for BrainHealth]]
'''Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas''' ( '''UTD''' au '''UT Dallas''' ) ni chuo kikuu cha utafiti wa umma huko [[Richardson, Texas]], Marekani. Hapo awali ilianzishwa mwaka wa 1961 kama tawi la utafiti la binafsi la [[Texas Instruments]], University of Texas at Dallas chenye kauli mbiu inayosema Hekima ni Uhuru "Akili iliyoelimika inalinda na kuimarisha demokrasia".<ref>{{cite web|url=https://president.utdallas.edu/vision-and-goals/|title=UT Dallas Vision}}</ref>UDSM kina kampasi mbalimbali kama vile Kampasi Kuu, ROC Kampasi, Callier Center Kampasi, Kituo cha Afya ya Ubongo (Center for BrainHealth) na CVL Kampasi. Chuo Kikuu ni nyumbani kwa wanafunzi 21,600 wa shahada ya kwanza, na wanafunzi 8,200 wa shahada za uzamili na uzamivu. Wanavyuo wa MIT wamepokea tuzo nyingi pamoja na [[tuzo za Nobel]] 4.<ref>{{Cite web|url=https://www.utdallas.edu/about/|title=About UT Dallas|publisher=The University of Texas at Dallas|website=utdallas.edu|access-date=March 22, 2019}}</ref>
[[Jamii:vyuo vikuu vya Marekani]]
[[Jamii:Texas]]
[[Jamii:Coordinates on Wikidata]]
3hich8384bha2vwap1szcues6nd4szr
1579834
1579833
2026-07-16T14:46:34Z
~2026-40052-68
90978
1579834
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox university|jina=Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas|native_name=University of Texas at Dallas|jina_la_picha=|ukubwa_wa_picha=|picha_alt=|maelezo_ya_picha=|jina_la_kilatini=|wito=|wito_sw=|kimeanzishwa=|picha=<!-- Commented out because image was deleted: [[Image:UoN.jpg|Coat of Arms of the University of Nairobi]] -->|aina=Chuo cha Umma|wakfu=|undergrad=21,602|postgrad=Postgraduates 8,284 (fall 2024)[3]|chansela=Dr. Prabhas V. Moghe|vice_chancellor=|kampasi=|mji=Richardson|affiliations=|jimbo=Texas|nchi=United States|tovuti=[https://www.utdallas.edu/ utdallas.edu]|colours=machungwa, kijani<ref>{{cite web |url=https://www.utdallas.edu/brand/logos-visual-identity|title=UT Dallas Visual Identity |publisher=The University of Texas at Dallas|access-date=October 2, 2019}}</ref>}}<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>[[Faili:Engineering_and_Computer_Science_Complex_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|thumb|Jengo la Uhandisi na Sayansi ya Kompyuta Kusini]]
[[Faili:UT_Dallas_-_Full_Mark_Texas_Logo.jpg|alt=UT Dallas Texas logo|thumb|Nembo ya UT Dallas, iliyochochewa na nembo ya Texas Instruments]]
[[Faili:UT_Dallas_School_of_Management.jpg|left|thumb|Naveen Jindal School of Management]]
[[Faili:UT_Dallas_2_Color_Emblem_-_SVG_Brand_Identity_File.svg|alt=UTD Emblem Logo|thumb|150x150px|Nembo ya UT Dallas]]
[[Faili:Natural_Science_Engineering_and_Research_Lab_building_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|left|thumb|Maabara ya Utafiti wa Sayansi Asilia na Uhandisi]]
[[Faili:Outside_of_bh_wiki.jpg|thumb|Kituo cha Afya ya UbongoCenter for BrainHealth]]
'''Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas''' ( '''UTD''' au '''UT Dallas''' ) ni chuo kikuu cha utafiti wa umma huko [[Richardson, Texas]], Marekani. Hapo awali ilianzishwa mwaka wa 1961 kama tawi la utafiti la binafsi la [[Texas Instruments]], University of Texas at Dallas chenye kauli mbiu inayosema Hekima ni Uhuru "Akili iliyoelimika inalinda na kuimarisha demokrasia".<ref>{{cite web|url=https://president.utdallas.edu/vision-and-goals/|title=UT Dallas Vision}}</ref>UDSM kina kampasi mbalimbali kama vile Kampasi Kuu, ROC Kampasi, Callier Center Kampasi, Kituo cha Afya ya Ubongo (Center for BrainHealth) na CVL Kampasi. Chuo Kikuu ni nyumbani kwa wanafunzi 21,600 wa shahada ya kwanza, na wanafunzi 8,200 wa shahada za uzamili na uzamivu.[https://www.utsystem.edu/sites/default/files/documents/publication/2025/ut-system-smartbook/smartbook-online-version-june-2025.pdf] Wanavyuo wa MIT wamepokea tuzo nyingi pamoja na [[tuzo za Nobel]] 4.<ref>{{Cite web|url=https://www.utdallas.edu/about/|title=About UT Dallas|publisher=The University of Texas at Dallas|website=utdallas.edu|access-date=March 22, 2019}}</ref>
[[Jamii:vyuo vikuu vya Marekani]]
[[Jamii:Texas]]
[[Jamii:Coordinates on Wikidata]]
h8dv2punqnodylwzdmni5hm9oo6gzs8
1579835
1579834
2026-07-16T14:47:10Z
~2026-40052-68
90978
1579835
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox university|jina=Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas|native_name=University of Texas at Dallas|jina_la_picha=|ukubwa_wa_picha=|picha_alt=|maelezo_ya_picha=|jina_la_kilatini=|wito=|wito_sw=|kimeanzishwa=|picha=<!-- Commented out because image was deleted: [[Image:UoN.jpg|Coat of Arms of the University of Nairobi]] -->|aina=Chuo cha Umma|wakfu=|undergrad=21,602|postgrad=Postgraduates 8,284 (fall 2024)[3]|chansela=Dr. Prabhas V. Moghe|vice_chancellor=|kampasi=|mji=Richardson|affiliations=|jimbo=Texas|nchi=United States|tovuti=[https://www.utdallas.edu/ utdallas.edu]|colours=machungwa, kijani<ref>{{cite web |url=https://www.utdallas.edu/brand/logos-visual-identity|title=UT Dallas Visual Identity |publisher=The University of Texas at Dallas|access-date=October 2, 2019}}</ref>}}<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>[[Faili:Engineering_and_Computer_Science_Complex_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|thumb|Jengo la Uhandisi na Sayansi ya Kompyuta Kusini]]
[[Faili:UT_Dallas_-_Full_Mark_Texas_Logo.jpg|alt=UT Dallas Texas logo|thumb|Nembo ya UT Dallas, iliyochochewa na nembo ya Texas Instruments]]
[[Faili:UT_Dallas_School_of_Management.jpg|left|thumb|Naveen Jindal School of Management]]
[[Faili:UT_Dallas_2_Color_Emblem_-_SVG_Brand_Identity_File.svg|alt=UTD Emblem Logo|thumb|150x150px|Nembo ya UT Dallas]]
[[Faili:Natural_Science_Engineering_and_Research_Lab_building_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|left|thumb|Maabara ya Utafiti wa Sayansi Asilia na Uhandisi]]
[[Faili:Outside_of_bh_wiki.jpg|thumb|Kituo cha Afya ya UbongoCenter for BrainHealth]]
'''Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas''' ( '''UTD''' au '''UT Dallas''' ) ni chuo kikuu cha utafiti wa umma huko [[Richardson, Texas]], Marekani. Hapo awali ilianzishwa mwaka wa 1961 kama tawi la utafiti la binafsi la [[Texas Instruments]], University of Texas at Dallas chenye kauli mbiu inayosema Hekima ni Uhuru "Akili iliyoelimika inalinda na kuimarisha demokrasia".<ref>{{cite web|url=https://president.utdallas.edu/vision-and-goals/|title=UT Dallas Vision}}</ref>UDSM kina kampasi mbalimbali kama vile Kampasi Kuu, ROC Kampasi, Callier Center Kampasi, Kituo cha Afya ya Ubongo (Center for BrainHealth) na CVL Kampasi. Chuo Kikuu ni nyumbani kwa wanafunzi 21,600 wa shahada ya kwanza, na wanafunzi 8,200 wa shahada za uzamili na uzamivu. <ref>[https://www.utsystem.edu/sites/default/files/documents/publication/2025/ut-system-smartbook/smartbook-online-version-june-2025.pdf smartbook-online-version-june-2025.pdf]</ref> Wanavyuo wa MIT wamepokea tuzo nyingi pamoja na [[tuzo za Nobel]] 4.<ref>{{Cite web|url=https://www.utdallas.edu/about/|title=About UT Dallas|publisher=The University of Texas at Dallas|website=utdallas.edu|access-date=March 22, 2019}}</ref>
[[Jamii:vyuo vikuu vya Marekani]]
[[Jamii:Texas]]
[[Jamii:Coordinates on Wikidata]]
iys0r26q04e99dwsv09z3qfpfvw23lk
1579836
1579835
2026-07-16T14:48:32Z
~2026-40052-68
90978
1579836
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox university|jina=Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas|native_name=University of Texas at Dallas|jina_la_picha=|ukubwa_wa_picha=|picha_alt=|maelezo_ya_picha=|jina_la_kilatini=|wito=|wito_sw=|kimeanzishwa=|picha=University of Texas at Dallas seal.svg|aina=Chuo cha Umma|wakfu=|undergrad=21,602|postgrad=Postgraduates 8,284 (fall 2024)[3]|chansela=Dr. Prabhas V. Moghe|vice_chancellor=|kampasi=|mji=Richardson|affiliations=|jimbo=Texas|nchi=United States|tovuti=[https://www.utdallas.edu/ utdallas.edu]|colours=machungwa, kijani<ref>{{cite web |url=https://www.utdallas.edu/brand/logos-visual-identity|title=UT Dallas Visual Identity |publisher=The University of Texas at Dallas|access-date=October 2, 2019}}</ref>}}<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>[[Faili:Engineering_and_Computer_Science_Complex_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|thumb|Jengo la Uhandisi na Sayansi ya Kompyuta Kusini]]
[[Faili:UT_Dallas_-_Full_Mark_Texas_Logo.jpg|alt=UT Dallas Texas logo|thumb|Nembo ya UT Dallas, iliyochochewa na nembo ya Texas Instruments]]
[[Faili:UT_Dallas_School_of_Management.jpg|left|thumb|Naveen Jindal School of Management]]
[[Faili:UT_Dallas_2_Color_Emblem_-_SVG_Brand_Identity_File.svg|alt=UTD Emblem Logo|thumb|150x150px|Nembo ya UT Dallas]]
[[Faili:Natural_Science_Engineering_and_Research_Lab_building_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|left|thumb|Maabara ya Utafiti wa Sayansi Asilia na Uhandisi]]
[[Faili:Outside_of_bh_wiki.jpg|thumb|Kituo cha Afya ya UbongoCenter for BrainHealth]]
'''Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas''' ( '''UTD''' au '''UT Dallas''' ) ni chuo kikuu cha utafiti wa umma huko [[Richardson, Texas]], Marekani. Hapo awali ilianzishwa mwaka wa 1961 kama tawi la utafiti la binafsi la [[Texas Instruments]], University of Texas at Dallas chenye kauli mbiu inayosema Hekima ni Uhuru "Akili iliyoelimika inalinda na kuimarisha demokrasia".<ref>{{cite web|url=https://president.utdallas.edu/vision-and-goals/|title=UT Dallas Vision}}</ref>UDSM kina kampasi mbalimbali kama vile Kampasi Kuu, ROC Kampasi, Callier Center Kampasi, Kituo cha Afya ya Ubongo (Center for BrainHealth) na CVL Kampasi. Chuo Kikuu ni nyumbani kwa wanafunzi 21,600 wa shahada ya kwanza, na wanafunzi 8,200 wa shahada za uzamili na uzamivu. <ref>[https://www.utsystem.edu/sites/default/files/documents/publication/2025/ut-system-smartbook/smartbook-online-version-june-2025.pdf smartbook-online-version-june-2025.pdf]</ref> Wanavyuo wa MIT wamepokea tuzo nyingi pamoja na [[tuzo za Nobel]] 4.<ref>{{Cite web|url=https://www.utdallas.edu/about/|title=About UT Dallas|publisher=The University of Texas at Dallas|website=utdallas.edu|access-date=March 22, 2019}}</ref>
[[Jamii:vyuo vikuu vya Marekani]]
[[Jamii:Texas]]
[[Jamii:Coordinates on Wikidata]]
swjhsdpuboudc09v6q6ddirfqlys7w7
1579837
1579836
2026-07-16T14:48:52Z
~2026-40052-68
90978
1579837
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox university|jina=Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas|native_name=University of Texas at Dallas|jina_la_picha=University of Texas at Dallas seal.svg|ukubwa_wa_picha=|picha_alt=|maelezo_ya_picha=|jina_la_kilatini=|wito=|wito_sw=|kimeanzishwa=|picha=University of Texas at Dallas seal.svg|aina=Chuo cha Umma|wakfu=|undergrad=21,602|postgrad=Postgraduates 8,284 (fall 2024)[3]|chansela=Dr. Prabhas V. Moghe|vice_chancellor=|kampasi=|mji=Richardson|affiliations=|jimbo=Texas|nchi=United States|tovuti=[https://www.utdallas.edu/ utdallas.edu]|colours=machungwa, kijani<ref>{{cite web |url=https://www.utdallas.edu/brand/logos-visual-identity|title=UT Dallas Visual Identity |publisher=The University of Texas at Dallas|access-date=October 2, 2019}}</ref>}}<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>[[Faili:Engineering_and_Computer_Science_Complex_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|thumb|Jengo la Uhandisi na Sayansi ya Kompyuta Kusini]]
[[Faili:UT_Dallas_-_Full_Mark_Texas_Logo.jpg|alt=UT Dallas Texas logo|thumb|Nembo ya UT Dallas, iliyochochewa na nembo ya Texas Instruments]]
[[Faili:UT_Dallas_School_of_Management.jpg|left|thumb|Naveen Jindal School of Management]]
[[Faili:UT_Dallas_2_Color_Emblem_-_SVG_Brand_Identity_File.svg|alt=UTD Emblem Logo|thumb|150x150px|Nembo ya UT Dallas]]
[[Faili:Natural_Science_Engineering_and_Research_Lab_building_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|left|thumb|Maabara ya Utafiti wa Sayansi Asilia na Uhandisi]]
[[Faili:Outside_of_bh_wiki.jpg|thumb|Kituo cha Afya ya UbongoCenter for BrainHealth]]
'''Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas''' ( '''UTD''' au '''UT Dallas''' ) ni chuo kikuu cha utafiti wa umma huko [[Richardson, Texas]], Marekani. Hapo awali ilianzishwa mwaka wa 1961 kama tawi la utafiti la binafsi la [[Texas Instruments]], University of Texas at Dallas chenye kauli mbiu inayosema Hekima ni Uhuru "Akili iliyoelimika inalinda na kuimarisha demokrasia".<ref>{{cite web|url=https://president.utdallas.edu/vision-and-goals/|title=UT Dallas Vision}}</ref>UDSM kina kampasi mbalimbali kama vile Kampasi Kuu, ROC Kampasi, Callier Center Kampasi, Kituo cha Afya ya Ubongo (Center for BrainHealth) na CVL Kampasi. Chuo Kikuu ni nyumbani kwa wanafunzi 21,600 wa shahada ya kwanza, na wanafunzi 8,200 wa shahada za uzamili na uzamivu. <ref>[https://www.utsystem.edu/sites/default/files/documents/publication/2025/ut-system-smartbook/smartbook-online-version-june-2025.pdf smartbook-online-version-june-2025.pdf]</ref> Wanavyuo wa MIT wamepokea tuzo nyingi pamoja na [[tuzo za Nobel]] 4.<ref>{{Cite web|url=https://www.utdallas.edu/about/|title=About UT Dallas|publisher=The University of Texas at Dallas|website=utdallas.edu|access-date=March 22, 2019}}</ref>
[[Jamii:vyuo vikuu vya Marekani]]
[[Jamii:Texas]]
[[Jamii:Coordinates on Wikidata]]
owj7iz9xld4lno0lbieealevkf2myas
1579838
1579837
2026-07-16T14:50:58Z
~2026-40052-68
90978
1579838
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox university|jina=Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas|native_name=University of Texas at Dallas|jina_la_picha=University of Texas at Dallas seal.svg|ukubwa_wa_picha=|picha_alt=|maelezo_ya_picha=|jina_la_kilatini=|wito=|wito_sw=|kimeanzishwa=|picha=University of Texas at Dallas seal.svg|aina=Chuo cha Umma|wakfu=|undergrad=21,602|postgrad=Postgraduates 8,284 (fall 2024)[3]|chansela=Dr. Prabhas V. Moghe|vice_chancellor=|kampasi=|mji=Richardson|affiliations=|jimbo=Texas|nchi=Marekani|tovuti=[https://www.utdallas.edu/ utdallas.edu]|colours=machungwa, kijani<ref>{{cite web |url=https://www.utdallas.edu/brand/logos-visual-identity|title=UT Dallas Visual Identity |publisher=The University of Texas at Dallas|access-date=October 2, 2019}}</ref>}}<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>[[Faili:Engineering_and_Computer_Science_Complex_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|thumb|Jengo la Uhandisi na Sayansi ya Kompyuta Kusini]]
[[Faili:UT_Dallas_-_Full_Mark_Texas_Logo.jpg|alt=UT Dallas Texas logo|thumb|Nembo ya UT Dallas, iliyochochewa na nembo ya Texas Instruments]]
[[Faili:UT_Dallas_School_of_Management.jpg|left|thumb|Naveen Jindal School of Management]]
[[Faili:UT_Dallas_2_Color_Emblem_-_SVG_Brand_Identity_File.svg|alt=UTD Emblem Logo|thumb|150x150px|Nembo ya UT Dallas]]
[[Faili:Natural_Science_Engineering_and_Research_Lab_building_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|left|thumb|Maabara ya Utafiti wa Sayansi Asilia na Uhandisi]]
[[Faili:Outside_of_bh_wiki.jpg|thumb|Kituo cha Afya ya UbongoCenter for BrainHealth]]
'''Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas''' ( '''UTD''' au '''UT Dallas''' ) ni chuo kikuu cha utafiti wa umma huko [[Richardson, Texas]], Marekani. Hapo awali ilianzishwa mwaka wa 1961 kama tawi la utafiti la binafsi la [[Texas Instruments]], University of Texas at Dallas chenye kauli mbiu inayosema Hekima ni Uhuru "Akili iliyoelimika inalinda na kuimarisha demokrasia".<ref>{{cite web|url=https://president.utdallas.edu/vision-and-goals/|title=UT Dallas Vision}}</ref>UDSM kina kampasi mbalimbali kama vile Kampasi Kuu, ROC Kampasi, Callier Center Kampasi, Kituo cha Afya ya Ubongo (Center for BrainHealth) na CVL Kampasi. Chuo Kikuu ni nyumbani kwa wanafunzi 21,600 wa shahada ya kwanza, na wanafunzi 8,200 wa shahada za uzamili na uzamivu. <ref>[https://www.utsystem.edu/sites/default/files/documents/publication/2025/ut-system-smartbook/smartbook-online-version-june-2025.pdf smartbook-online-version-june-2025.pdf]</ref> Wanavyuo wa MIT wamepokea tuzo nyingi pamoja na [[tuzo za Nobel]] 4.<ref>{{Cite web|url=https://www.utdallas.edu/about/|title=About UT Dallas|publisher=The University of Texas at Dallas|website=utdallas.edu|access-date=March 22, 2019}}</ref>
[[Jamii:vyuo vikuu vya Marekani]]
[[Jamii:Texas]]
[[Jamii:Coordinates on Wikidata]]
4f4v4g91b23wk8yffaadhp2z20692oe
1579839
1579838
2026-07-16T14:52:06Z
~2026-40052-68
90978
1579839
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox university|jina=Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas|native_name=University of Texas at Dallas|jina_la_picha=University of Texas at Dallas seal.svg|ukubwa_wa_picha=|picha_alt=|maelezo_ya_picha=|jina_la_kilatini=|wito=|wito_sw=|kimeanzishwa=|picha=University of Texas at Dallas seal.svg|aina=Chuo cha Umma|wakfu=|undergrad=21,602|postgrad=Postgraduates 8,284 (fall 2024)[3]|chansela=Dr. Prabhas V. Moghe|vice_chancellor=|kampasi=|mji=Richardson|affiliations=|jimbo=Texas|nchi=Marekani|tovuti=[https://www.utdallas.edu/ utdallas.edu]|colours=machungwa, kijani<ref>{{cite web |url=https://www.utdallas.edu/brand/logos-visual-identity|title=UT Dallas Visual Identity |publisher=The University of Texas at Dallas|access-date=October 2, 2019}}</ref>}}<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>[[Faili:Engineering_and_Computer_Science_Complex_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|thumb|Jengo la Uhandisi na Sayansi ya Kompyuta Kusini]]
[[Faili:UT_Dallas_-_Full_Mark_Texas_Logo.jpg|alt=UT Dallas Texas logo|thumb|Nembo ya UT Dallas, iliyochochewa na nembo ya Texas Instruments]]
[[Faili:UT_Dallas_School_of_Management.jpg|left|thumb|Naveen Jindal School of Management]]
[[Faili:UT_Dallas_2_Color_Emblem_-_SVG_Brand_Identity_File.svg|alt=UTD Emblem Logo|thumb|150x150px|Nembo ya UT Dallas]]
[[Faili:Natural_Science_Engineering_and_Research_Lab_building_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|left|thumb|Maabara ya Utafiti wa Sayansi Asilia na Uhandisi]]
[[Faili:Outside_of_bh_wiki.jpg|thumb|Kituo cha Afya ya UbongoCenter for BrainHealth]]
'''Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas''' ( '''UTD''' au '''UT Dallas''' ) ni chuo kikuu cha utafiti wa umma huko [[Richardson, Texas]], Marekani. Hapo awali ilianzishwa mwaka wa 1961 kama tawi la utafiti la binafsi la [[Texas Instruments]], University of Texas at Dallas chenye kauli mbiu inayosema Hekima ni Uhuru "Akili iliyoelimika inalinda na kuimarisha demokrasia".<ref>{{cite web|url=https://president.utdallas.edu/vision-and-goals/|title=UT Dallas Vision}}</ref>UDSM kina kampasi mbalimbali kama vile Kampasi Kuu, ROC Kampasi, Callier Center Kampasi, Kituo cha Afya ya Ubongo (Center for BrainHealth) na CVL Kampasi. Chuo Kikuu ni nyumbani kwa wanafunzi 21,600 wa shahada ya kwanza, na wanafunzi 8,200 wa shahada za uzamili na uzamivu. <ref>[https://www.utsystem.edu/sites/default/files/documents/publication/2025/ut-system-smartbook/smartbook-online-version-june-2025.pdf smartbook-online-version-june-2025.pdf]</ref> Wanavyuo wa MIT wamepokea tuzo nyingi pamoja na [[tuzo za Nobel]] 4.<ref>{{Cite web|url=https://www.utdallas.edu/about/|title=About UT Dallas|publisher=The University of Texas at Dallas|website=utdallas.edu|access-date=March 22, 2019}}</ref>
== Marejeo ==
[[Jamii:vyuo vikuu vya Marekani]]
[[Jamii:Texas]]
[[Jamii:Coordinates on Wikidata]]
og6vez9kuxm3klj8ckrbqzy3gyhzozs
1579840
1579839
2026-07-16T14:52:23Z
~2026-40052-68
90978
1579840
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox university|jina=Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas|native_name=University of Texas at Dallas|jina_la_picha=University of Texas at Dallas seal.svg|ukubwa_wa_picha=|picha_alt=|maelezo_ya_picha=|jina_la_kilatini=|wito=|wito_sw=|kimeanzishwa=|picha=University of Texas at Dallas seal.svg|aina=Chuo cha Umma|wakfu=|undergrad=21,602|postgrad=Postgraduates 8,284 (fall 2024)[3]|chansela=Dr. Prabhas V. Moghe|vice_chancellor=|kampasi=|mji=Richardson|affiliations=|jimbo=Texas|nchi=Marekani|tovuti=[https://www.utdallas.edu/ utdallas.edu]|colours=machungwa, kijani<ref>{{cite web |url=https://www.utdallas.edu/brand/logos-visual-identity|title=UT Dallas Visual Identity |publisher=The University of Texas at Dallas|access-date=October 2, 2019}}</ref>}}<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>[[Faili:Engineering_and_Computer_Science_Complex_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|thumb|Jengo la Uhandisi na Sayansi ya Kompyuta Kusini]]
[[Faili:UT_Dallas_-_Full_Mark_Texas_Logo.jpg|alt=UT Dallas Texas logo|thumb|Nembo ya UT Dallas, iliyochochewa na nembo ya Texas Instruments]]
[[Faili:UT_Dallas_School_of_Management.jpg|left|thumb|Naveen Jindal School of Management]]
[[Faili:UT_Dallas_2_Color_Emblem_-_SVG_Brand_Identity_File.svg|alt=UTD Emblem Logo|thumb|150x150px|Nembo ya UT Dallas]]
[[Faili:Natural_Science_Engineering_and_Research_Lab_building_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|left|thumb|Maabara ya Utafiti wa Sayansi Asilia na Uhandisi]]
[[Faili:Outside_of_bh_wiki.jpg|thumb|Kituo cha Afya ya UbongoCenter for BrainHealth]]
'''Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas''' ( '''UTD''' au '''UT Dallas''' ) ni chuo kikuu cha utafiti wa umma huko [[Richardson, Texas]], Marekani. Hapo awali ilianzishwa mwaka wa 1961 kama tawi la utafiti la binafsi la [[Texas Instruments]], University of Texas at Dallas chenye kauli mbiu inayosema Hekima ni Uhuru "Akili iliyoelimika inalinda na kuimarisha demokrasia".<ref>{{cite web|url=https://president.utdallas.edu/vision-and-goals/|title=UT Dallas Vision}}</ref>UDSM kina kampasi mbalimbali kama vile Kampasi Kuu, ROC Kampasi, Callier Center Kampasi, Kituo cha Afya ya Ubongo (Center for BrainHealth) na CVL Kampasi. Chuo Kikuu ni nyumbani kwa wanafunzi 21,600 wa shahada ya kwanza, na wanafunzi 8,200 wa shahada za uzamili na uzamivu. <ref>[https://www.utsystem.edu/sites/default/files/documents/publication/2025/ut-system-smartbook/smartbook-online-version-june-2025.pdf smartbook-online-version-june-2025.pdf]</ref> Wanavyuo wa MIT wamepokea tuzo nyingi pamoja na [[tuzo za Nobel]] 4.<ref>{{Cite web|url=https://www.utdallas.edu/about/|title=About UT Dallas|publisher=The University of Texas at Dallas|website=utdallas.edu|access-date=March 22, 2019}}</ref>
== Marejeo ==
[[Jamii:vyuo vikuu vya Marekani]]
[[Jamii:Texas]]
[[Jamii:Coordinates on Wikidata]]
pg6w25c465lc3qlqa786qt1zd3gwl4m
1579841
1579840
2026-07-16T14:55:02Z
~2026-40052-68
90978
1579841
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox university|jina=Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas|native_name=University of Texas at Dallas|jina_la_picha=University of Texas at Dallas seal.svg|ukubwa_wa_picha=|picha_alt=|maelezo_ya_picha=|jina_la_kilatini=|wito=|wito_sw=|kimeanzishwa=|picha=University of Texas at Dallas seal.svg|aina=Chuo cha Umma|wakfu=|undergrad=21,602|postgrad=Postgraduates 8,284 (fall 2024)[3]|chansela=Dr. Prabhas V. Moghe|vice_chancellor=|kampasi=|mji=Richardson|affiliations=|jimbo=Texas|nchi=Marekani|tovuti=[https://www.utdallas.edu/ utdallas.edu]|colours=machungwa, kijani<ref>{{cite web |url=https://www.utdallas.edu/brand/logos-visual-identity|title=UT Dallas Visual Identity |publisher=The University of Texas at Dallas|access-date=October 2, 2019}}</ref>}}<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>[[Faili:UT_Dallas_-_Full_Mark_Texas_Logo.jpg|alt=UT Dallas Texas logo|thumb|Nembo ya UT Dallas, iliyochochewa na nembo ya Texas Instruments]]
[[Faili:Natural_Science_Engineering_and_Research_Lab_building_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|left|thumb|Maabara ya Utafiti wa Sayansi Asilia na Uhandisi]]
[[Faili:Outside_of_bh_wiki.jpg|thumb|Kituo cha Afya ya UbongoCenter for BrainHealth]]
'''Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas''' ( '''UTD''' au '''UT Dallas''' ) ni chuo kikuu cha utafiti wa umma huko [[Richardson, Texas]], Marekani. Hapo awali ilianzishwa mwaka wa 1961 kama tawi la utafiti la binafsi la [[Texas Instruments]], University of Texas at Dallas chenye kauli mbiu inayosema Hekima ni Uhuru "Akili iliyoelimika inalinda na kuimarisha demokrasia".<ref>{{cite web|url=https://president.utdallas.edu/vision-and-goals/|title=UT Dallas Vision}}</ref>UDSM kina kampasi mbalimbali kama vile Kampasi Kuu, ROC Kampasi, Callier Center Kampasi, Kituo cha Afya ya Ubongo (Center for BrainHealth) na CVL Kampasi. Chuo Kikuu ni nyumbani kwa wanafunzi 21,600 wa shahada ya kwanza, na wanafunzi 8,200 wa shahada za uzamili na uzamivu. <ref>[https://www.utsystem.edu/sites/default/files/documents/publication/2025/ut-system-smartbook/smartbook-online-version-june-2025.pdf smartbook-online-version-june-2025.pdf]</ref> Wanavyuo wa MIT wamepokea tuzo nyingi pamoja na [[tuzo za Nobel]] 4.<ref>{{Cite web|url=https://www.utdallas.edu/about/|title=About UT Dallas|publisher=The University of Texas at Dallas|website=utdallas.edu|access-date=March 22, 2019}}</ref>
[[Faili:UT_Dallas_School_of_Management.jpg|left|thumb|Naveen Jindal School of Management]]
[[Faili:UT_Dallas_2_Color_Emblem_-_SVG_Brand_Identity_File.svg|alt=UTD Emblem Logo|thumb|150x150px|Nembo ya UT Dallas]]
[[Faili:Engineering_and_Computer_Science_Complex_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|thumb|Jengo la Uhandisi na Sayansi ya Kompyuta Kusini]]
== Marejeo ==
[[Jamii:vyuo vikuu vya Marekani]]
[[Jamii:Texas]]
[[Jamii:Coordinates on Wikidata]]
73qfvi88ixkfu5s0sarwhrzzee8qegr
1579890
1579841
2026-07-16T21:59:36Z
Armadillo Jack
90850
rais not chancellor
1579890
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox university|jina=Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas|native_name=University of Texas at Dallas|jina_la_picha=University of Texas at Dallas seal.svg|ukubwa_wa_picha=|picha_alt=|maelezo_ya_picha=|jina_la_kilatini=|wito=|wito_sw=|kimeanzishwa=|picha=University of Texas at Dallas seal.svg|aina=Chuo cha Umma|wakfu=|undergrad=21,602|postgrad=Postgraduates 8,284 (fall 2024)[3]|chansela=|vice_chancellor=|kampasi=|mji=Richardson|affiliations=|jimbo=Texas|nchi=Marekani|tovuti=[https://www.utdallas.edu/ utdallas.edu]|colours=machungwa, kijani<ref>{{cite web |url=https://www.utdallas.edu/brand/logos-visual-identity|title=UT Dallas Visual Identity |publisher=The University of Texas at Dallas|access-date=October 2, 2019}}</ref>|rais=Dr. Prabhas V. Moghe}}<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>[[Faili:UT_Dallas_-_Full_Mark_Texas_Logo.jpg|alt=UT Dallas Texas logo|thumb|Nembo ya UT Dallas, iliyochochewa na nembo ya Texas Instruments]]
[[Faili:Natural_Science_Engineering_and_Research_Lab_building_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|left|thumb|Maabara ya Utafiti wa Sayansi Asilia na Uhandisi]]
[[Faili:Outside_of_bh_wiki.jpg|thumb|Kituo cha Afya ya UbongoCenter for BrainHealth]]
'''Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas''' ( '''UTD''' au '''UT Dallas''' ) ni chuo kikuu cha utafiti wa umma huko [[Richardson, Texas]], Marekani. Hapo awali ilianzishwa mwaka wa 1961 kama tawi la utafiti la binafsi la [[Texas Instruments]], University of Texas at Dallas chenye kauli mbiu inayosema Hekima ni Uhuru "Akili iliyoelimika inalinda na kuimarisha demokrasia".<ref>{{cite web|url=https://president.utdallas.edu/vision-and-goals/|title=UT Dallas Vision}}</ref>UDSM kina kampasi mbalimbali kama vile Kampasi Kuu, ROC Kampasi, Callier Center Kampasi, Kituo cha Afya ya Ubongo (Center for BrainHealth) na CVL Kampasi. Chuo Kikuu ni nyumbani kwa wanafunzi 21,600 wa shahada ya kwanza, na wanafunzi 8,200 wa shahada za uzamili na uzamivu. <ref>[https://www.utsystem.edu/sites/default/files/documents/publication/2025/ut-system-smartbook/smartbook-online-version-june-2025.pdf smartbook-online-version-june-2025.pdf]</ref> Wanavyuo wa MIT wamepokea tuzo nyingi pamoja na [[tuzo za Nobel]] 4.<ref>{{Cite web|url=https://www.utdallas.edu/about/|title=About UT Dallas|publisher=The University of Texas at Dallas|website=utdallas.edu|access-date=March 22, 2019}}</ref>
[[Faili:UT_Dallas_School_of_Management.jpg|left|thumb|Naveen Jindal School of Management]]
[[Faili:UT_Dallas_2_Color_Emblem_-_SVG_Brand_Identity_File.svg|alt=UTD Emblem Logo|thumb|150x150px|Nembo ya UT Dallas]]
[[Faili:Engineering_and_Computer_Science_Complex_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|thumb|Jengo la Uhandisi na Sayansi ya Kompyuta Kusini]]
== Marejeo ==
[[Jamii:vyuo vikuu vya Marekani]]
[[Jamii:Texas]]
[[Jamii:Coordinates on Wikidata]]
katugibvqoz5wk7vu21paps7w26k1my
1579928
1579890
2026-07-17T08:18:21Z
A09
55163
Requesting deletion ([[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]] v3.1c)
1579928
wikitext
text/x-wiki
<noinclude>{{delete|1=Wrong language. unsupervised crosswiki machine translation abuse <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small>}}</noinclude>
{{Infobox university|jina=Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas|native_name=University of Texas at Dallas|jina_la_picha=University of Texas at Dallas seal.svg|ukubwa_wa_picha=|picha_alt=|maelezo_ya_picha=|jina_la_kilatini=|wito=|wito_sw=|kimeanzishwa=|picha=University of Texas at Dallas seal.svg|aina=Chuo cha Umma|wakfu=|undergrad=21,602|postgrad=Postgraduates 8,284 (fall 2024)[3]|chansela=|vice_chancellor=|kampasi=|mji=Richardson|affiliations=|jimbo=Texas|nchi=Marekani|tovuti=[https://www.utdallas.edu/ utdallas.edu]|colours=machungwa, kijani<ref>{{cite web |url=https://www.utdallas.edu/brand/logos-visual-identity|title=UT Dallas Visual Identity |publisher=The University of Texas at Dallas|access-date=October 2, 2019}}</ref>|rais=Dr. Prabhas V. Moghe}}<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>[[Faili:UT_Dallas_-_Full_Mark_Texas_Logo.jpg|alt=UT Dallas Texas logo|thumb|Nembo ya UT Dallas, iliyochochewa na nembo ya Texas Instruments]]
[[Faili:Natural_Science_Engineering_and_Research_Lab_building_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|left|thumb|Maabara ya Utafiti wa Sayansi Asilia na Uhandisi]]
[[Faili:Outside_of_bh_wiki.jpg|thumb|Kituo cha Afya ya UbongoCenter for BrainHealth]]
'''Chuo Kikuu cha Texas huko Dallas''' ( '''UTD''' au '''UT Dallas''' ) ni chuo kikuu cha utafiti wa umma huko [[Richardson, Texas]], Marekani. Hapo awali ilianzishwa mwaka wa 1961 kama tawi la utafiti la binafsi la [[Texas Instruments]], University of Texas at Dallas chenye kauli mbiu inayosema Hekima ni Uhuru "Akili iliyoelimika inalinda na kuimarisha demokrasia".<ref>{{cite web|url=https://president.utdallas.edu/vision-and-goals/|title=UT Dallas Vision}}</ref>UDSM kina kampasi mbalimbali kama vile Kampasi Kuu, ROC Kampasi, Callier Center Kampasi, Kituo cha Afya ya Ubongo (Center for BrainHealth) na CVL Kampasi. Chuo Kikuu ni nyumbani kwa wanafunzi 21,600 wa shahada ya kwanza, na wanafunzi 8,200 wa shahada za uzamili na uzamivu. <ref>[https://www.utsystem.edu/sites/default/files/documents/publication/2025/ut-system-smartbook/smartbook-online-version-june-2025.pdf smartbook-online-version-june-2025.pdf]</ref> Wanavyuo wa MIT wamepokea tuzo nyingi pamoja na [[tuzo za Nobel]] 4.<ref>{{Cite web|url=https://www.utdallas.edu/about/|title=About UT Dallas|publisher=The University of Texas at Dallas|website=utdallas.edu|access-date=March 22, 2019}}</ref>
[[Faili:UT_Dallas_School_of_Management.jpg|left|thumb|Naveen Jindal School of Management]]
[[Faili:UT_Dallas_2_Color_Emblem_-_SVG_Brand_Identity_File.svg|alt=UTD Emblem Logo|thumb|150x150px|Nembo ya UT Dallas]]
[[Faili:Engineering_and_Computer_Science_Complex_(University_of_Texas_at_Dallas).jpg|thumb|Jengo la Uhandisi na Sayansi ya Kompyuta Kusini]]
== Marejeo ==
[[Jamii:vyuo vikuu vya Marekani]]
[[Jamii:Texas]]
[[Jamii:Coordinates on Wikidata]]
jkppof28xweytw7liu7pb3075sca1ks
Hayley Law
0
242243
1579787
1579774
2026-07-16T13:07:14Z
Riccardo Riccioni
452
1579787
wikitext
text/x-wiki
'''Hayley Law''' (alizaliwa [[18 Novemba]] [[1992]]) ni [[mwanamitindo]] na [[mwimbaji]] nchini [[Kanada]], anayejulikana kwa uigizaji wake kama Valerie Brown kwenye mfululizo wa tamthilia wa CW uitwao Riverdale, Lizzie Elliot kwenye mfululizo wa sayansi ya kubuni wa ''Netflix'', ''Altered Carbon'', na ''Tess'' kwenye filamu ya vichekesho vyenye giza Spontaneous.<ref>{{cite web|url=https://www.cbr.com/interview-riverdale-josie-pussycats/|title=Josie and the Pussycats Snag More Of Riverdale's Spotlight in Season 2|last = Puchko|first = Kristy|date = July 25, 2017|work = CBR|access-date = December 5, 2017}}</ref>
==Marejeo==
{{Reflist}}
{{mbegu-mwanamuziki}}
[[jamii:waimbaji wa Kanada]]
[[jamii:wanamitindo wa Kanada]]
163ql122sik1q6mdiyoqevozkkeb1hm
1579788
1579787
2026-07-16T13:08:30Z
Riccardo Riccioni
452
1579788
wikitext
text/x-wiki
'''Hayley Law''' (alizaliwa [[18 Novemba]] [[1992]]) ni [[mwigizaji]] na [[mwimbaji]] nchini [[Kanada]], anayejulikana kwa uigizaji wake kama Valerie Brown kwenye mfululizo wa tamthilia wa CW uitwao Riverdale, Lizzie Elliot kwenye mfululizo wa sayansi ya kubuni wa ''Netflix'', ''Altered Carbon'', na ''Tess'' kwenye filamu ya vichekesho vyenye giza Spontaneous.<ref>{{cite web|url=https://www.cbr.com/interview-riverdale-josie-pussycats/|title=Josie and the Pussycats Snag More Of Riverdale's Spotlight in Season 2|last = Puchko|first = Kristy|date = July 25, 2017|work = CBR|access-date = December 5, 2017}}</ref>
==Marejeo==
{{Reflist}}
{{mbegu-mwanamuziki}}
[[jamii:waimbaji wa Kanada]]
[[jamii:waigizaji filamu wa Kanada]]
2d9fejj23mba2r54mif8zcxo8tzsfl2
Jamii:Vigezo vya Zimbabwe
14
242244
1579789
2026-07-16T13:11:17Z
Riccardo Riccioni
452
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Jamii:Vigezo vya Afrika|Z]] [[Jamii:Vigezo kwa nchi|Z]]'
1579789
wikitext
text/x-wiki
[[Jamii:Vigezo vya Afrika|Z]]
[[Jamii:Vigezo kwa nchi|Z]]
cv68tmvlw5apohmwombzsev6vrtg9ld
Jamii:Mbegu za jiografia ya Zimbabwe
14
242245
1579793
2026-07-16T13:21:11Z
Riccardo Riccioni
452
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Jamii:Mbegu za jiografia nchi kwa nchi|Z]] [[Jamii:Mbegu za jiografia ya Afrika|Z]] [[Jamii:Zimbabwe]]'
1579793
wikitext
text/x-wiki
[[Jamii:Mbegu za jiografia nchi kwa nchi|Z]]
[[Jamii:Mbegu za jiografia ya Afrika|Z]]
[[Jamii:Zimbabwe]]
nztx8demxl22ip0cgo112lg6063w8mp
Jamii:Wasanifu majengo wa Uingereza
14
242246
1579794
2026-07-16T13:23:41Z
Riccardo Riccioni
452
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Jamii:Wasanifu majengo nchi kwa nchi|U]] [[Jamii:watu wa Uingereza|S]]'
1579794
wikitext
text/x-wiki
[[Jamii:Wasanifu majengo nchi kwa nchi|U]]
[[Jamii:watu wa Uingereza|S]]
bsjmqx42b5zcb3v2w355sb1yr7nip4m
Anne-Marie Ruddock
0
242247
1579795
2026-07-16T13:25:16Z
Eibrahim77
68081
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Anne-Marie "Annie" Ruddock''' (alizaliwa Anne-Marie Teresa Antoinette Ruddock) ni mwimbaji huko nchini [[Uingereza]] anayejulikana zaidi kwa kuwa mwimbaji mkuu wa bendi ya Amazulu iliyokuwa sehemu ya mwamko wa muziki wa ska miaka ya 1980, reggae na new wave. Mnamo mwaka [[1984]] alitokea na Amazulu kwenye kipindi cha runinga cha ''The Young Ones'', kufanya wimbo ''"Moonlight Romance"'' kwenye kipengele cha ''"Time"''.<ref name="AMG">{{cite web|url=http:...'
1579795
wikitext
text/x-wiki
'''Anne-Marie "Annie" Ruddock''' (alizaliwa Anne-Marie Teresa Antoinette Ruddock) ni mwimbaji huko nchini [[Uingereza]] anayejulikana zaidi kwa kuwa mwimbaji mkuu wa bendi ya Amazulu iliyokuwa sehemu ya mwamko wa muziki wa ska miaka ya 1980, reggae na new wave. Mnamo mwaka [[1984]] alitokea na Amazulu kwenye kipindi cha runinga cha ''The Young Ones'', kufanya wimbo ''"Moonlight Romance"'' kwenye kipengele cha ''"Time"''.<ref name="AMG">{{cite web|url=http://www.allmusic.com/artist/amazulu-mn0000015927/biography |title=Amazulu | Biography & History |publisher=[[AllMusic]] |accessdate=13 October 2015}}</ref>
==Marejeo==
{{Reflist}}
{{mbegu-mwanamuziki}}
[[Jamii: Mwimbaji]]
j8md9igaizksfwffmrwzvy6p934b2jg
1579797
1579795
2026-07-16T13:43:25Z
Eibrahim77
68081
/* Marejeo */
1579797
wikitext
text/x-wiki
'''Anne-Marie "Annie" Ruddock''' (alizaliwa Anne-Marie Teresa Antoinette Ruddock) ni mwimbaji huko nchini [[Uingereza]] anayejulikana zaidi kwa kuwa mwimbaji mkuu wa bendi ya Amazulu iliyokuwa sehemu ya mwamko wa muziki wa ska miaka ya 1980, reggae na new wave. Mnamo mwaka [[1984]] alitokea na Amazulu kwenye kipindi cha runinga cha ''The Young Ones'', kufanya wimbo ''"Moonlight Romance"'' kwenye kipengele cha ''"Time"''.<ref name="AMG">{{cite web|url=http://www.allmusic.com/artist/amazulu-mn0000015927/biography |title=Amazulu | Biography & History |publisher=[[AllMusic]] |accessdate=13 October 2015}}</ref>
==Marejeo==
{{Reflist}}
{{mbegu-mwanamuziki}}
[[jamii: waimbaji]]
jkgw95qtkoocfq4fo02bg2hcpryhyin
1579811
1579797
2026-07-16T14:04:01Z
Riccardo Riccioni
452
1579811
wikitext
text/x-wiki
'''Anne-Marie "Annie" Ruddock''' (alizaliwa Anne-Marie Teresa Antoinette Ruddock) ni mwimbaji huko nchini [[Uingereza]] anayejulikana zaidi kwa kuwa mwimbaji mkuu wa bendi ya Amazulu iliyokuwa sehemu ya mwamko wa muziki wa ska [[miaka ya 1980]], reggae na new wave. Mnamo mwaka [[1984]] alitokea na Amazulu kwenye kipindi cha runinga cha ''The Young Ones'', kufanya wimbo ''"Moonlight Romance"'' kwenye kipengele cha ''"Time"''.<ref name="AMG">{{cite web|url=http://www.allmusic.com/artist/amazulu-mn0000015927/biography |title=Amazulu | Biography & History |publisher=[[AllMusic]] |accessdate=13 October 2015}}</ref>
==Marejeo==
{{Reflist}}
{{mbegu-mwanamuziki-Ulaya}}
[[jamii:waimbaji wa Uingereza]]
rirpsb5701r2pdreoayx4pwu7zrnzym
Jamii:Wasanifu majengo wa Afrika Kusini
14
242248
1579798
2026-07-16T13:45:37Z
Riccardo Riccioni
452
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Jamii:Wasanifu majengo nchi kwa nchi|U]] [[Jamii:watu wa Uingereza|S]]'
1579798
wikitext
text/x-wiki
[[Jamii:Wasanifu majengo nchi kwa nchi|U]]
[[Jamii:watu wa Uingereza|S]]
bsjmqx42b5zcb3v2w355sb1yr7nip4m
1579799
1579798
2026-07-16T13:45:53Z
Riccardo Riccioni
452
1579799
wikitext
text/x-wiki
[[Jamii:Wasanifu majengo nchi kwa nchi|A]]
[[Jamii:watu wa Afrika Kusini|S]]
msj7r7bf2odnh8sjlf2d3wknooq1duh
Jamii:Wasanifu majengo wa Marekani
14
242249
1579800
2026-07-16T13:47:16Z
Riccardo Riccioni
452
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Jamii:Wasanifu majengo nchi kwa nchi|M]] [[Jamii:watu wa Marekani|S]]'
1579800
wikitext
text/x-wiki
[[Jamii:Wasanifu majengo nchi kwa nchi|M]]
[[Jamii:watu wa Marekani|S]]
ex2vh9anxrnyp570o5qvojvcq9cuds5
Jamii:Wasanifu majengo wa Nigeria
14
242250
1579801
2026-07-16T13:48:01Z
Riccardo Riccioni
452
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Jamii:Wasanifu majengo nchi kwa nchi|N]] [[Jamii:watu wa Nigeria|S]]'
1579801
wikitext
text/x-wiki
[[Jamii:Wasanifu majengo nchi kwa nchi|N]]
[[Jamii:watu wa Nigeria|S]]
739r1eq6oa54zir9jz2hcrl2ueljxhn
Jamii:Wasanifu majengo wa Romania
14
242251
1579802
2026-07-16T13:49:24Z
Riccardo Riccioni
452
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Jamii:Wasanifu majengo nchi kwa nchi|R]] [[Jamii:watu wa Romania|S]]'
1579802
wikitext
text/x-wiki
[[Jamii:Wasanifu majengo nchi kwa nchi|R]]
[[Jamii:watu wa Romania|S]]
npqoec0rw2b1utme0t998pktce3p22m
Jamii:Wasanifu majengo wa Australia
14
242252
1579805
2026-07-16T13:56:27Z
Riccardo Riccioni
452
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Jamii:Wasanifu majengo nchi kwa nchi|A]] [[Jamii:watu wa Australia|S]]'
1579805
wikitext
text/x-wiki
[[Jamii:Wasanifu majengo nchi kwa nchi|A]]
[[Jamii:watu wa Australia|S]]
85f49n8dm9f63sdfxbmww3u7hk36ald
Jamii:Wasanifu majengo wa Ireland
14
242253
1579807
2026-07-16T14:00:16Z
Riccardo Riccioni
452
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Jamii:Wasanifu majengo nchi kwa nchi|I]] [[Jamii:watu wa Ireland|S]]'
1579807
wikitext
text/x-wiki
[[Jamii:Wasanifu majengo nchi kwa nchi|I]]
[[Jamii:watu wa Ireland|S]]
eqn4fe06oliof340bxssdp0a4zel0qo
Jamii:Wasanifu majengo wa Ufilipino
14
242254
1579808
2026-07-16T14:01:26Z
Riccardo Riccioni
452
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Jamii:Wasanifu majengo nchi kwa nchi|U]] [[Jamii:watu wa Ufilipino|S]]'
1579808
wikitext
text/x-wiki
[[Jamii:Wasanifu majengo nchi kwa nchi|U]]
[[Jamii:watu wa Ufilipino|S]]
bcrode5oairdlup561hamueus1evvy4
Jamii:Wasanifu majengo wa Uganda
14
242255
1579809
2026-07-16T14:02:02Z
Riccardo Riccioni
452
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Jamii:Wasanifu majengo nchi kwa nchi|U]] [[Jamii:watu wa Uganda|S]]'
1579809
wikitext
text/x-wiki
[[Jamii:Wasanifu majengo nchi kwa nchi|U]]
[[Jamii:watu wa Uganda|S]]
qlxtjab71ia2kmt38lshn7h46f768tv
Jamii:Wasanifu majengo wa Uturuki
14
242256
1579810
2026-07-16T14:02:44Z
Riccardo Riccioni
452
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Jamii:Wasanifu majengo nchi kwa nchi|U]] [[Jamii:watu wa Uturuki|S]]'
1579810
wikitext
text/x-wiki
[[Jamii:Wasanifu majengo nchi kwa nchi|U]]
[[Jamii:watu wa Uturuki|S]]
qdguuu21nptw4x01gj6b6kkrljrzfef
Taffy (mwimbaji)
0
242257
1579857
2026-07-16T18:34:38Z
Castro255
89781
kuanzisha makala
1579857
wikitext
text/x-wiki
'''Katherine Quaye''' (aliyezaliwa mnamo 1963), anayejulikana zaidi kwa jina lake la kisanii Taffy, ni mwimbaji wa [[Kiingereza]] wa muziki wa hi-NRG na Italo disco kutoka Deptford, [[Uingereza]],[1] anayefahamika zaidi kwa wimbo wake maarufu wa miaka ya 1980<ref>{{Cite web|title=Dailymotion|url=https://www.dailymotion.com/video/x715hqc|work=www.dailymotion.com|accessdate=2026-07-16|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Taffy - Step By Step ⋆ Mark Moore & S'Express Official|url=https://markmoore.com/album/taffy-step-by-step-mark-moore-remix/|work=Mark Moore & S'Express Official|accessdate=2026-07-16|language=en-GB}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanamuziki}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1963]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
emrd7e8pgyhs0ulk283z1lzf371xr7j
1579902
1579857
2026-07-17T00:21:26Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1579902
wikitext
text/x-wiki
'''Katherine Quaye''' (aliyezaliwa mnamo 1963), anayejulikana zaidi kwa jina lake la kisanii Taffy, ni mwimbaji wa [[Kiingereza]] wa muziki wa hi-NRG na Italo disco kutoka Deptford, [[Uingereza]],[1] anayefahamika zaidi kwa wimbo wake maarufu wa miaka ya 1980<ref>{{Rejea tovuti|title=Dailymotion|url=https://www.dailymotion.com/video/x715hqc|work=www.dailymotion.com|accessdate=2026-07-16|language=en-US}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Taffy - Step By Step ⋆ Mark Moore & S'Express Official|url=https://markmoore.com/album/taffy-step-by-step-mark-moore-remix/|work=Mark Moore & S'Express Official|accessdate=2026-07-16|language=en-GB}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanamuziki}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1963]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
jbkewj7wcli2ya2o5m816y6mr8pp6pf
Claudine Clark
0
242258
1579859
2026-07-16T18:42:56Z
Castro255
89781
kuanzisha makala
1579859
wikitext
text/x-wiki
'''Claudine Clark''' (aliyezaliwa tarehe 26 Aprili, 1941)[1] ni [[mwanamuziki]] wa [[Marekani]] wa miondoko ya R&B, anayefahamika zaidi kama mwimbaji na mtunzi wa wimbo maarufu wa mwaka 1962, "Party Lights",[2] ulioshika nafasi ya 5 kwenye chati za Billboard Hot 100.<ref>{{Cite web|title=Claudine Clark — Biography, Discography, Albums & Expert Reviews|url=https://www.allmusic.com/artist/claudine-clark-mn0000786991|work=AllMusic|accessdate=2026-07-16|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Obituary information for Minister Bruce Richard Clark|url=https://www.tlhuttonfuneralservices.com/obituaries/obituary-listings?obId=24919871|work=www.tlhuttonfuneralservices.com|accessdate=2026-07-16|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanamuziki}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1941]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
3upogwkclx8wd9ggak0zhbhojif5qcm
Kaycee Moore
0
242259
1579862
2026-07-16T19:01:41Z
Castro255
89781
kuanzisha makala
1579862
wikitext
text/x-wiki
'''Kaycee Moore''' (aliyezaliwa Collier; 24 Februari 1944 – 13 Agosti 2021) alikuwa [[mwigizaji]] wa [[Marekani]]. Akiwa amezaliwa na kulelewa huko Kansas City, Missouri, alikuwa mwanachama wa kundi la L.A. Rebellion, vuguvugu mbadala la kisanii lililoanzishwa katika Chuo Kikuu cha UCLA na waongozaji wa filamu Weusi wakiwemo Charles Burnett na Julie Dash.<ref>{{Cite web|title=Kaycee Moore, Star of ‘Killer of Sheep’ and ‘Bless Their Little Hearts,’ Dies at 77|url=https://variety.com/2021/film/obituaries-people-news/kaycee-moore-dead-killer-of-sheep-1235049363/|work=Variety|date=2021-08-25|accessdate=2026-07-16|language=en-US|author=Ethan Shanfeld}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-igiza-filamu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1944]]
[[Jamii:Waliofariki 2021]]
2kpmhvvl1mzy0ewnc07j4rnzui9eph0
1579887
1579862
2026-07-16T20:54:43Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced.
1579887
wikitext
text/x-wiki
'''Kaycee Moore''' (aliyezaliwa Collier; 24 Februari 1944 – 13 Agosti 2021) alikuwa [[mwigizaji]] wa [[Marekani]]. Akiwa amezaliwa na kulelewa huko Kansas City, Missouri, alikuwa mwanachama wa kundi la L.A. Rebellion, vuguvugu mbadala la kisanii lililoanzishwa katika Chuo Kikuu cha UCLA na waongozaji wa filamu Weusi wakiwemo Charles Burnett na Julie Dash.<ref>{{Rejea tovuti|title=Kaycee Moore, Star of ‘Killer of Sheep’ and ‘Bless Their Little Hearts,’ Dies at 77|url=https://variety.com/2021/film/obituaries-people-news/kaycee-moore-dead-killer-of-sheep-1235049363/|work=Variety|date=2021-08-25|accessdate=2026-07-16|language=en-US|author=Ethan Shanfeld}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-igiza-filamu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1944]]
[[Jamii:Waliofariki 2021]]
8ug2mcnqlxvqoci6sy3damvt63vy5bz
Brenda J. Penny
0
242260
1579863
2026-07-16T19:17:05Z
Castro255
89781
kuanzisha makala
1579863
wikitext
text/x-wiki
'''Brenda J. Penny''' ni jaji wa [[Marekani]] katika Mahakama Kuu ya Kaunti ya Los Angeles. Aliteuliwa mnamo mwaka wa 2018 na aliyekuwa Gavana wa California wakati huo, Jerry Brown, na anafahamika zaidi kwa jukumu lake la kusimamia mzozo wa ulinzi wa kisheria (conservatorship) wa Britney Spears.<ref>{{Citation|last=A|title=Who Is Mathew Rosengart, Britney Spears' New Lawyer?|date=2021-07-15|url=https://www.npr.org/2021/07/15/1016378951/britney-spears-new-lawyer-mathew-rosengart|work=NPR|language=en|access-date=2026-07-16|last2=n|last3=a|last4=s|last5=t|last6=a|last7=s|last8=i|last9=a}}</ref><ref>{{Citation|title=Judge Brenda Penny Holds Britney Spears' Future in Her Hands|url=https://www.newsweek.com/who-brenda-penny-judge-britney-spears-conservatorship-case-1604212|work=Newsweek|language=en|access-date=2026-07-16}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
6bxhachragtyx5u099hunddbcp3opxv
Aba Amuquandoh
0
242261
1579866
2026-07-16T19:28:06Z
Castro255
89781
kuanzisha makala
1579866
wikitext
text/x-wiki
'''Aba Amuquandoh''' (aliyezaliwa mnamo 1994 au 1996, mwenye umri wa miaka 29 au 31)[1] ni [[mwigizaji]] na [[mchekeshaji]] wa [[Kanada]], anayefahamika zaidi kwa kazi yake kwenye kipindi cha vichekesho vya maigizo cha runinga ya CBC kiitwacho ''This Hour Has 22 Minutes''.[2] Alijiunga na kipindi hicho kwa mara ya kwanza msimu wa mwaka 2020, akiwa kama mwandishi na mwigizaji msaidizi katika maigizo ya vichekesho,[3] na kisha akapandishwa cheo na kuwa mmoja wa waigizaji wakuu katika msimu wa 2021-22.[4]<ref>{{Cite web|title=Together in Toronto {{!}} The Star|url=https://www.thestar.com/life/together/|work=Toronto Star|accessdate=2026-07-16|language=en|author=Toronto Star}}</ref><ref>{{Citation|last=Cooke|first=Stephen|title=CBC fall season expands This Hour Has 22 Minutes, debuts South Shore-shot Moonshine {{!}} Saltwire|url=https://www.saltwire.com/atlantic-canada/lifestyles/local-lifestyles/cbc-fall-season-expands-this-hour-has-22-minutes-debuts-south-shore-shot-moonshine-100595406/|language=en|access-date=2026-07-16}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-igiza-filamu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1994]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
embp9kn8eef542lbve3mh2lr0saj4og
Geraldene Felton
0
242262
1579867
2026-07-16T19:35:34Z
Castro255
89781
kuanzisha makala
1579867
wikitext
text/x-wiki
'''Geraldene Felton''' (31 Januari 1926 – 20 Juni 2026) alikuwa msomi wa [[Marekani]]. Alikuwa Profesa mwenye Cheo cha Kelting (Kelting Chair Professor) katika fani ya Uuguzi kwenye Chuo Kikuu cha Iowa.<ref>{{Cite web|title=Iowa City Press-Citizen (Saturday, May 25, 1996) - Iowa City, Iowa {{!}} Page Page 5 archive|url=https://www.newspapers.com/newspage/207180466/|work=Newspapers.com|date=1996-05-25|accessdate=2026-07-16|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Obituary information for Geraldene Felton|url=https://www.lensingfuneral.com/obituaries/obituary-listings?obId=48802306|work=www.lensingfuneral.com|accessdate=2026-07-16|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1926]]
[[Jamii:Waliofariki 2026]]
etpdyim7eybv54jvpf6huxnm64tmhwx
1579875
1579867
2026-07-16T20:01:23Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1579875
wikitext
text/x-wiki
'''Geraldene Felton''' (31 Januari 1926 – 20 Juni 2026) alikuwa msomi wa [[Marekani]]. Alikuwa Profesa mwenye Cheo cha Kelting (Kelting Chair Professor) katika fani ya Uuguzi kwenye Chuo Kikuu cha Iowa.<ref>{{Rejea tovuti|title=Iowa City Press-Citizen (Saturday, May 25, 1996) - Iowa City, Iowa {{!}} Page Page 5 archive|url=https://www.newspapers.com/newspage/207180466/|work=Newspapers.com|date=1996-05-25|accessdate=2026-07-16|language=en-US}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Obituary information for Geraldene Felton|url=https://www.lensingfuneral.com/obituaries/obituary-listings?obId=48802306|work=www.lensingfuneral.com|accessdate=2026-07-16|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1926]]
[[Jamii:Waliofariki 2026]]
4pbs6x9949xvtwrhbmj6da200xkiwhj
Sthefany Thomas
0
242263
1579868
2026-07-16T19:43:06Z
Castro255
89781
kuanzisha makala
1579868
wikitext
text/x-wiki
'''Sthefany Thomas Díaz''' (aliyezaliwa tarehe 4 Mei 1989) ni [[mchezaji]] wa mpira wa kikapu wa [[Argentina]] na [[Marekani]] anayecheza kama mshambuliaji (forward). Amekuwa mwanachama wa timu ya taifa ya wanawake ya Argentina katika ngazi ya chini ya miaka 18 (2006), chini ya miaka 19 (2007) na timu ya wakubwa (2008-2016).<ref>{{Cite web|title=AgSouth Homegrown Athlete of the Week – Sthefany Thomas|url=https://clemsontigers.com/news/2010/11/29/agsouth-homegrown-athlete-of-the-week-sthefany-thomas|work=Clemson University Athletics|accessdate=2026-07-16|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=archive.fiba.com: Players|url=https://archive.fiba.com/pages/eng/fa/p/rpp//q//pid/56673/_//players.html|work=archive.fiba.com|accessdate=2026-07-16}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1989]]
glt81xuacfbqbgz35qzbi3r29p8sdrz
1579901
1579868
2026-07-17T00:17:50Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1579901
wikitext
text/x-wiki
'''Sthefany Thomas Díaz''' (aliyezaliwa tarehe 4 Mei 1989) ni [[mchezaji]] wa mpira wa kikapu wa [[Argentina]] na [[Marekani]] anayecheza kama mshambuliaji (forward). Amekuwa mwanachama wa timu ya taifa ya wanawake ya Argentina katika ngazi ya chini ya miaka 18 (2006), chini ya miaka 19 (2007) na timu ya wakubwa (2008-2016).<ref>{{Rejea tovuti|title=AgSouth Homegrown Athlete of the Week – Sthefany Thomas|url=https://clemsontigers.com/news/2010/11/29/agsouth-homegrown-athlete-of-the-week-sthefany-thomas|work=Clemson University Athletics|accessdate=2026-07-16|language=en-US}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=archive.fiba.com: Players|url=https://archive.fiba.com/pages/eng/fa/p/rpp//q//pid/56673/_//players.html|work=archive.fiba.com|accessdate=2026-07-16}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1989]]
b5qivdo3ayuicmquupe8eywvo5da15i
Dede Lovelace
0
242264
1579871
2026-07-16T19:49:29Z
Castro255
89781
kuanzisha makala
1579871
wikitext
text/x-wiki
'''Dede Lovelace''' ni [[mwigizaji]], mcheza ubao wa kuteleza (skateboarder), msanii wa sanaa za uoni (visual artist), na DJ wa [[Marekani]].[1][2][3] Lovelace alifanya mwanzo wake katika uigizaji kwenye filamu ya ''That One Day'' (2016).[1] Lovelace alicheza kama Janay kwenye filamu ya mwaka 2018 ya ''Skate Kitchen'', na kwa sasa anacheza kama Janay kwenye tamthilia ya HBO ya mwaka 2020 iitwayo ''Betty'', ambayo ni toleo lililoigizwa kutoka kwenye filamu hiyo.<ref>{{Cite web|title=Rookie » Find the Authenticity: Behind the Scenes of Skate Kitchen|url=https://www.rookiemag.com/2018/10/find-the-authenticity-behind-the-scenes-of-skate-kitchen/|work=www.rookiemag.com|date=2018-10-02|accessdate=2026-07-16|language=en-US|author=Shriya Samavai}}</ref><ref>{{Cite web|title='Skate Kitchen' or die: Meet the NYC all-women collective empowering and inspiring with their own big screen skate sesh|url=https://www.latimes.com/entertainment/movies/la-et-mn-skate-kitchen-movie-20180823-story.html|work=Los Angeles Times|date=2018-08-23|accessdate=2026-07-16|language=en-US}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-igiza-filamu}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
dzenxfmez3jk9mextr38vaqbn21k9k4
1579910
1579871
2026-07-17T03:32:09Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1579910
wikitext
text/x-wiki
'''Dede Lovelace''' ni [[mwigizaji]], mcheza ubao wa kuteleza (skateboarder), msanii wa sanaa za uoni (visual artist), na DJ wa [[Marekani]].[1][2][3] Lovelace alifanya mwanzo wake katika uigizaji kwenye filamu ya ''That One Day'' (2016).[1] Lovelace alicheza kama Janay kwenye filamu ya mwaka 2018 ya ''Skate Kitchen'', na kwa sasa anacheza kama Janay kwenye tamthilia ya HBO ya mwaka 2020 iitwayo ''Betty'', ambayo ni toleo lililoigizwa kutoka kwenye filamu hiyo.<ref>{{Rejea tovuti|title=Rookie » Find the Authenticity: Behind the Scenes of Skate Kitchen|url=https://www.rookiemag.com/2018/10/find-the-authenticity-behind-the-scenes-of-skate-kitchen/|work=www.rookiemag.com|date=2018-10-02|accessdate=2026-07-16|language=en-US|author=Shriya Samavai}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title='Skate Kitchen' or die: Meet the NYC all-women collective empowering and inspiring with their own big screen skate sesh|url=https://www.latimes.com/entertainment/movies/la-et-mn-skate-kitchen-movie-20180823-story.html|work=Los Angeles Times|date=2018-08-23|accessdate=2026-07-16|language=en-US}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-igiza-filamu}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
2cz1r80qtf1eln0l06izdcgo5orh263
Johanne Harrelle
0
242265
1579873
2026-07-16T19:56:14Z
Castro255
89781
kuanzisha makala
1579873
wikitext
text/x-wiki
'''Johanne Harrelle''' (29 Januari 1930 – 4 Agosti 1994) alikuwa [[mwigizaji]], [[mwanamitindo]], na mwandishi wa [[Kanada]], na mwanamke wa kwanza mweusi kujipatia umaarufu mkubwa katika ulimwengu wa mitindo huko Quebec na nchini Kanada.<ref>{{Cite web|title=Collections {{!}} Cinémathèque québécoise|url=https://www.cinematheque.qc.ca/fr/collections/|work=www.cinematheque.qc.ca|accessdate=2026-07-16|language=fr}}</ref><ref>{{Cite web|title=Magazine Madame : Loisirs - culture : Johanne Harrelle, première top-modèle noire au Québec|url=http://www.madame.ca/LOISIRS_CULTURE/personnalites/johanne-harrelle-premiere-top-modele-noire-au-quebec-n2549p1.html|work=www.madame.ca|accessdate=2026-07-16}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
[[Jamii:Waliozaliwa 1930]]
[[Jamii:Waliofariki 1994]]
na4lggr4uki6bsb9q5co6bf9dnop8hy
1579874
1579873
2026-07-16T19:57:12Z
Castro255
89781
1579874
wikitext
text/x-wiki
'''Johanne Harrelle''' (29 Januari 1930 – 4 Agosti 1994) alikuwa [[mwigizaji]], [[mwanamitindo]], na mwandishi wa [[Kanada]], na mwanamke wa kwanza mweusi kujipatia umaarufu mkubwa katika ulimwengu wa mitindo huko Quebec na nchini Kanada.<ref>{{Cite web|title=Collections {{!}} Cinémathèque québécoise|url=https://www.cinematheque.qc.ca/fr/collections/|work=www.cinematheque.qc.ca|accessdate=2026-07-16|language=fr}}</ref><ref>{{Cite web|title=Magazine Madame : Loisirs - culture : Johanne Harrelle, première top-modèle noire au Québec|url=http://www.madame.ca/LOISIRS_CULTURE/personnalites/johanne-harrelle-premiere-top-modele-noire-au-quebec-n2549p1.html|work=www.madame.ca|accessdate=2026-07-16}}</ref>
== Marejeo ==
<references />{{Mbegu-igiza-filamu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1930]]
[[Jamii:Waliofariki 1994]]
0xpuh5ocdez7vnui6gnh222ef9n6fat
1579883
1579874
2026-07-16T20:38:44Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1579883
wikitext
text/x-wiki
'''Johanne Harrelle''' (29 Januari 1930 – 4 Agosti 1994) alikuwa [[mwigizaji]], [[mwanamitindo]], na mwandishi wa [[Kanada]], na mwanamke wa kwanza mweusi kujipatia umaarufu mkubwa katika ulimwengu wa mitindo huko Quebec na nchini Kanada.<ref>{{Rejea tovuti|title=Collections {{!}} Cinémathèque québécoise|url=https://www.cinematheque.qc.ca/fr/collections/|work=www.cinematheque.qc.ca|accessdate=2026-07-16|language=fr}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Magazine Madame : Loisirs - culture : Johanne Harrelle, première top-modèle noire au Québec|url=http://www.madame.ca/LOISIRS_CULTURE/personnalites/johanne-harrelle-premiere-top-modele-noire-au-quebec-n2549p1.html|work=www.madame.ca|accessdate=2026-07-16}}</ref>
== Marejeo ==
<references />{{Mbegu-igiza-filamu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1930]]
[[Jamii:Waliofariki 1994]]
0uu2q0x096v0gwf22kuc9vrrwasyuqw
Deborahe Glasgow
0
242266
1579876
2026-07-16T20:02:28Z
Castro255
89781
kuanzisha makala
1579876
wikitext
text/x-wiki
'''Deborahe Elizabeth Glasgow''' (19 Januari 1966 – 25 Januari 1994) alikuwa [[mwimbaji]] wa [[Kiingereza]] wa miondoko ya ''lovers rock'' mwenye asili ya Guyana kupitia wazazi wake, aliyekuwa akifanya muziki kuanzia mwishoni mwa miaka ya 1970 hadi mwanzoni mwa miaka ya 1990.<ref>{{Cite web|title=How To Get from Mavado to Chelsea’s Michael Essien in three moves!|url=http://back2dafuture.blogspot.com/2009_01_01_archive.html|work=Back 2 Da Future Music Representin'|date=2009-01-27|accessdate=2026-07-16|author=Unknown Unknown}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanamuziki}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1966]]
[[Jamii:Waliofariki 1994]]
rkd31dbee4rbb1s7xze1b72fwzj7ppo
1579909
1579876
2026-07-17T03:31:59Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced.
1579909
wikitext
text/x-wiki
'''Deborahe Elizabeth Glasgow''' (19 Januari 1966 – 25 Januari 1994) alikuwa [[mwimbaji]] wa [[Kiingereza]] wa miondoko ya ''lovers rock'' mwenye asili ya Guyana kupitia wazazi wake, aliyekuwa akifanya muziki kuanzia mwishoni mwa miaka ya 1970 hadi mwanzoni mwa miaka ya 1990.<ref>{{Rejea tovuti|title=How To Get from Mavado to Chelsea’s Michael Essien in three moves!|url=http://back2dafuture.blogspot.com/2009_01_01_archive.html|work=Back 2 Da Future Music Representin'|date=2009-01-27|accessdate=2026-07-16|author=Unknown Unknown}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanamuziki}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1966]]
[[Jamii:Waliofariki 1994]]
qp4uzasv9pdfek1hfl7lepvee8f6h7z
Tracy Spencer
0
242267
1579878
2026-07-16T20:08:34Z
Castro255
89781
kuanzisha makala
1579878
wikitext
text/x-wiki
'''Tracy Freeman''' (aliyezaliwa tarehe 5 Januari 1962), anayejulikana zaidi kwa jina lake la kisanii Tracy Spencer, ni [[mwimbaji]] na [[mwigizaji]] wa Kiingereza wa muziki wa Italo disco, aliyegunduliwa na mtayarishaji wa muziki na mtafuta vipaji wa Kiitaliano, Claudio Cecchetto. Akiwa amezaliwa huko Halifax, West Yorkshire, <ref>{{Cite web|title=Tracy Spencer|url=https://www.discogs.com/artist/141880-Tracy-Spencer|work=Discogs|accessdate=2026-07-16|language=en}}</ref>anafahamika zaidi kwa wimbo wa "Run to Me", ulioshinda tuzo ya Festivalbar mwaka 1986[1] na kushika nafasi ya kwanza kwenye chati za muziki nchini Italia
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1962]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
gx1mf2az0hax2dag19k3awhtl59w0kv
1579903
1579878
2026-07-17T00:34:11Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced.
1579903
wikitext
text/x-wiki
'''Tracy Freeman''' (aliyezaliwa tarehe 5 Januari 1962), anayejulikana zaidi kwa jina lake la kisanii Tracy Spencer, ni [[mwimbaji]] na [[mwigizaji]] wa Kiingereza wa muziki wa Italo disco, aliyegunduliwa na mtayarishaji wa muziki na mtafuta vipaji wa Kiitaliano, Claudio Cecchetto. Akiwa amezaliwa huko Halifax, West Yorkshire, <ref>{{Rejea tovuti|title=Tracy Spencer|url=https://www.discogs.com/artist/141880-Tracy-Spencer|work=Discogs|accessdate=2026-07-16|language=en}}</ref>anafahamika zaidi kwa wimbo wa "Run to Me", ulioshinda tuzo ya Festivalbar mwaka 1986[1] na kushika nafasi ya kwanza kwenye chati za muziki nchini Italia
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1962]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
dtgnz8eykiysbzef7i2ii3dskqrm600
Kirsten Williamson
0
242268
1579880
2026-07-16T20:15:41Z
Castro255
89781
kuanzisha makala
1579880
wikitext
text/x-wiki
'''Kirsten Williamson''' (aliyezaliwa mnamo 1969), anayejulikana pia kitaaluma kama Kirsten Alter, ni [[mwigizaji]] wa [[Kanada]]. Anaigiza kwa sauti uhusika wa Ororo Munroe kwenye tamthilia ya katuni ya runinga ya ''X-Men: Evolution''. Pia alikuwa na uhusika kama Tammy kwenye filamu ya ''RV''. Aidha, ameonekana kwenye tamthilia za ''Jeremiah'', ''Da Vinci's Inquest'', na ''Da Vinci's City Hall''. Alikuwa na nyongeza ya uhusika mdogo kwenye filamu ya ''The Last Mimzy'', kwenye ''Juno'' kama muuguzi wa chumba cha wazazi, na pia kwenye filamu ya ''Fifty Shades Freed''.<ref>{{Cite web|title=Kirsten Williamson Movies & TV Shows List {{!}} Rotten Tomatoes {{!}} Rotten Tomatoes|url=https://www.rottentomatoes.com/celebrity/kirsten_williamson|work=www.rottentomatoes.com|accessdate=2026-07-16|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-igiza-filamu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1969]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
1u0ve4tg1p9wsz09s91zwgobbrv36c4
1579889
1579880
2026-07-16T21:19:38Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced.
1579889
wikitext
text/x-wiki
'''Kirsten Williamson''' (aliyezaliwa mnamo 1969), anayejulikana pia kitaaluma kama Kirsten Alter, ni [[mwigizaji]] wa [[Kanada]]. Anaigiza kwa sauti uhusika wa Ororo Munroe kwenye tamthilia ya katuni ya runinga ya ''X-Men: Evolution''. Pia alikuwa na uhusika kama Tammy kwenye filamu ya ''RV''. Aidha, ameonekana kwenye tamthilia za ''Jeremiah'', ''Da Vinci's Inquest'', na ''Da Vinci's City Hall''. Alikuwa na nyongeza ya uhusika mdogo kwenye filamu ya ''The Last Mimzy'', kwenye ''Juno'' kama muuguzi wa chumba cha wazazi, na pia kwenye filamu ya ''Fifty Shades Freed''.<ref>{{Rejea tovuti|title=Kirsten Williamson Movies & TV Shows List {{!}} Rotten Tomatoes {{!}} Rotten Tomatoes|url=https://www.rottentomatoes.com/celebrity/kirsten_williamson|work=www.rottentomatoes.com|accessdate=2026-07-16|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-igiza-filamu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1969]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
j2qqpybloftnir2zjgg0vw7xyghh19n
Juanita Cowart
0
242269
1579912
2026-07-17T04:47:27Z
Castro255
89781
kuanzisha makala
1579912
wikitext
text/x-wiki
'''Juanita Cowart-Motley''' (wakati mwingine akitambuliwa kama Wyanetta)[1] ni mwimbaji mstaafu wa [[Marekani]], anayefahamika sana kwa kuwa mwanachama wa kundi la waimbaji watano la Motown Records, The Marvelettes.<ref>{{Cite web|title=Wyanetta Cowart {{!}} American singer {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/biography/Wyanetta-Cowart|work=www.britannica.com|accessdate=2026-07-17|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=The Marvelettes|url=https://history-of-rock.com/marvelettes.htm|work=history-of-rock.com|accessdate=2026-07-17}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1994]]
[[Jamii:Wanamuziki wa Marekani]]
ggymvdn96je029t8xj539489nbqhv5g
1579934
1579912
2026-07-17T09:14:27Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1579934
wikitext
text/x-wiki
'''Juanita Cowart-Motley''' (wakati mwingine akitambuliwa kama Wyanetta)[1] ni mwimbaji mstaafu wa [[Marekani]], anayefahamika sana kwa kuwa mwanachama wa kundi la waimbaji watano la Motown Records, The Marvelettes.<ref>{{Rejea tovuti|title=Wyanetta Cowart {{!}} American singer {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/biography/Wyanetta-Cowart|work=www.britannica.com|accessdate=2026-07-17|language=en}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=The Marvelettes|url=https://history-of-rock.com/marvelettes.htm|work=history-of-rock.com|accessdate=2026-07-17}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1994]]
[[Jamii:Wanamuziki wa Marekani]]
icotr412zuyyq6c0729882yox3n3uge
Shae Jones
0
242270
1579913
2026-07-17T04:53:07Z
Castro255
89781
kuanzisha makala
1579913
wikitext
text/x-wiki
'''Shae Jones''' (aliyezaliwa tarehe 27 Julai 1968[1]) ni [[mwimbaji]] wa [[Marekani]] wa miondoko ya R&B. Aligunduliwa mwishoni mwa miaka ya 1990 na nyota wa R&B, Montell Jordan, aliyevutiwa na ukweli kwamba sauti yake haikuwa sawa na sauti za waimbaji wengine.<ref>{{Cite web|title=Shae Jones|url=https://rareandobscuremusic.wordpress.com/2011/09/17/shae-jones/|work=rareandobscuremusic|date=2011-09-17|accessdate=2026-07-17|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=LgoEAAAAMBAJ&dq=%22Shae+Jones%22&pg=PA61|title=Billboard|last=Inc|first=Nielsen Business Media|date=1998-12-05|publisher=Nielsen Business Media, Inc.|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanamuziki}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1968]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
c1gr476f6nj38h06h6r2rvh5imhjtnq
1579926
1579913
2026-07-17T08:10:50Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1579926
wikitext
text/x-wiki
'''Shae Jones''' (aliyezaliwa tarehe 27 Julai 1968[1]) ni [[mwimbaji]] wa [[Marekani]] wa miondoko ya R&B. Aligunduliwa mwishoni mwa miaka ya 1990 na nyota wa R&B, Montell Jordan, aliyevutiwa na ukweli kwamba sauti yake haikuwa sawa na sauti za waimbaji wengine.<ref>{{Rejea tovuti|title=Shae Jones|url=https://rareandobscuremusic.wordpress.com/2011/09/17/shae-jones/|work=rareandobscuremusic|date=2011-09-17|accessdate=2026-07-17|language=en}}</ref><ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=LgoEAAAAMBAJ&dq=%22Shae+Jones%22&pg=PA61|title=Billboard|last=Inc|first=Nielsen Business Media|date=1998-12-05|publisher=Nielsen Business Media, Inc.|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanamuziki}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1968]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
k3fondurvgirodkgmoztufr1dmno34h
Diane Sommerfield
0
242271
1579914
2026-07-17T04:59:11Z
Castro255
89781
kuanzisha makala
1579914
wikitext
text/x-wiki
'''Diane Sommerfield''' (aliyezaliwa Diane Yvonne Young; 24 Oktoba 1949 – 9 Machi 2001) alikuwa [[mwigizaji]] wa [[Marekani]] aliyeshiriki katika michezo ya kuigiza ya jukwaani, filamu na runinga kuanzia mwanzoni mwa miaka ya 1970 hadi katikati ya miaka ya 1980.[1] Sommerfield alijulikana zaidi kwa uhusika wake kama Valerie Grant kwenye tamthilia ya NBC iitwayo ''Days of Our Lives'' (1981–82).<ref>{{Citation|last=Dargis|first=Manohla|title=Movies|url=https://www.nytimes.com/section/movies|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|access-date=2026-07-17|last2=Lamont|first2=Erynn|last3=Murphy|first3=Mekado|last4=Salam|first4=Maya|last5=Catsoulis|first5=Jeannette|last6=Kennedy|first6=Lisa|last7=Kenigsberg|first7=Ben|last8=Loayza|first8=Beatrice|last9=Huff|first9=Matthew}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=29gDAAAAMBAJ&dq=diane+sommerfield&pg=PA123|title=Ebony|last=Company|first=Johnson Publishing|date=1982-11|publisher=Johnson Publishing Company|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-igiza-filamu-USA}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1949]]
[[Jamii:Waliofariki 2001]]
67dkofwuonnrc1cgjqorozs1ypag959
1579932
1579914
2026-07-17T08:26:30Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced.
1579932
wikitext
text/x-wiki
'''Diane Sommerfield''' (aliyezaliwa Diane Yvonne Young; 24 Oktoba 1949 – 9 Machi 2001) alikuwa [[mwigizaji]] wa [[Marekani]] aliyeshiriki katika michezo ya kuigiza ya jukwaani, filamu na runinga kuanzia mwanzoni mwa miaka ya 1970 hadi katikati ya miaka ya 1980.[1] Sommerfield alijulikana zaidi kwa uhusika wake kama Valerie Grant kwenye tamthilia ya NBC iitwayo ''Days of Our Lives'' (1981–82).<ref>{{Citation|last=Dargis|first=Manohla|title=Movies|url=https://www.nytimes.com/section/movies|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|access-date=2026-07-17|last2=Lamont|first2=Erynn|last3=Murphy|first3=Mekado|last4=Salam|first4=Maya|last5=Catsoulis|first5=Jeannette|last6=Kennedy|first6=Lisa|last7=Kenigsberg|first7=Ben|last8=Loayza|first8=Beatrice|last9=Huff|first9=Matthew}}</ref><ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=29gDAAAAMBAJ&dq=diane+sommerfield&pg=PA123|title=Ebony|last=Company|first=Johnson Publishing|date=1982-11|publisher=Johnson Publishing Company|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-igiza-filamu-USA}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1949]]
[[Jamii:Waliofariki 2001]]
of8ornr8r463i2khp2i34lanc0fxbuf
Tijuana Ricks
0
242272
1579915
2026-07-17T05:06:47Z
Castro255
89781
kuanzisha makala
1579915
wikitext
text/x-wiki
== Elimu ==
Baada ya kuhitimu kutoka Chuo Kikuu cha Washington huko St. Louis ambapo alitunukiwa shahada ya [[saikolojia]] na sanaa za maonyesho, alijiunga na Shule ya Maigizo ya Yale (Yale School of Drama) na kupata shahada yake ya uzamili ya sanaa (MFA) katika uigizaji.<ref>{{Cite web|title=Luke Cage's President Obama References Explained|url=https://screenrant.com/luke-cage-president-obama-ellis/|work=ScreenRant|date=2016-10-02|accessdate=2026-07-17|language=en|author=Hannah Shaw-Williams}}</ref>
== Kazi ==
Uhusika maarufu zaidi wa Ricks umekuwa ni ule wa kujirudia kwenye tamthilia ya Showtime ya ''Billions'' kama Tonelle “T” Burton, [[tamthilia]] za ulimwengu wa [[filamu]] wa Marvel (Marvel Cinematic Universe) za ''Luke Cage'', ''Jessica Jones'', na ''Iron Fist'' kama mwandishi wa habari Thembi Wallace,[1][2] tamthilia ya ''Law & Order: Special Victims Unit'' kama Daktari bingwa wa uzazi na magonjwa ya wanawake (OB/GYN) Dr. Marnie Aiken, ''Law & Order'' kama Sajenti Royce, na ''Guiding Light'' kama Muuguzi Maggie.<ref>{{Citation|title=Tijuana Ricks on Twitter|url=https://twitter.com/tijuanaricks/status/842852341246283777|work=Twitter|language=fa|access-date=2026-07-17}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1978]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
9doandnrwvwcwhisii8dhgwfenvycug
1579933
1579915
2026-07-17T08:35:31Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced.
1579933
wikitext
text/x-wiki
== Elimu ==
Baada ya kuhitimu kutoka Chuo Kikuu cha Washington huko St. Louis ambapo alitunukiwa shahada ya [[saikolojia]] na sanaa za maonyesho, alijiunga na Shule ya Maigizo ya Yale (Yale School of Drama) na kupata shahada yake ya uzamili ya sanaa (MFA) katika uigizaji.<ref>{{Rejea tovuti|title=Luke Cage's President Obama References Explained|url=https://screenrant.com/luke-cage-president-obama-ellis/|work=ScreenRant|date=2016-10-02|accessdate=2026-07-17|language=en|author=Hannah Shaw-Williams}}</ref>
== Kazi ==
Uhusika maarufu zaidi wa Ricks umekuwa ni ule wa kujirudia kwenye tamthilia ya Showtime ya ''Billions'' kama Tonelle “T” Burton, [[tamthilia]] za ulimwengu wa [[filamu]] wa Marvel (Marvel Cinematic Universe) za ''Luke Cage'', ''Jessica Jones'', na ''Iron Fist'' kama mwandishi wa habari Thembi Wallace,[1][2] tamthilia ya ''Law & Order: Special Victims Unit'' kama Daktari bingwa wa uzazi na magonjwa ya wanawake (OB/GYN) Dr. Marnie Aiken, ''Law & Order'' kama Sajenti Royce, na ''Guiding Light'' kama Muuguzi Maggie.<ref>{{Citation|title=Tijuana Ricks on Twitter|url=https://twitter.com/tijuanaricks/status/842852341246283777|work=Twitter|language=fa|access-date=2026-07-17}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1978]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
05z4u20zf2g866w56uox7pn0q3qii3t
Capathia Jenkins
0
242273
1579916
2026-07-17T05:10:41Z
Castro255
89781
kuanzisha makala
1579916
wikitext
text/x-wiki
'''Capathia Jenkins''' ni [[mwigizaji]] na [[mwimbaji]] wa Marekani. Anafahamika zaidi kwa kazi yake kama mtumbuizaji wa Broadway, akiwa na uhusika katika maonyesho kama vile ''Caroline, or Change'', ''Newsies'', na ''Fame Becomes Me'' la Martin Short.<ref>{{Cite web|title=An Interview with Capathia Jenkins: "Knight" Time is the Right Time|url=https://www.manhattandigest.com/2015/11/03/an-interview-with-capathia-jenkins-knight-time-is-the-right-time/|work=Manhattan Digest|date=2015-11-03|accessdate=2026-07-17|language=en-US|author=Ryan Leeds}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
ezxyz9u4le861oe9dpzvetsfdzean3w
Rena Lalgie
0
242274
1579917
2026-07-17T05:21:01Z
Castro255
89781
kuanzisha makala
1579917
wikitext
text/x-wiki
'''Rena Lalgie''' ni mtumishi wa umma wa [[Uingereza]] ambaye alihudumu kama [[Gavana]] wa Bermuda kuanzia Desemba 2020 hadi Januari 2025.[1][2][3] Alikuwa mwanamke wa kwanza, na mtu wa kwanza mwenye asili ya Kiafrika na Karibea, kuteuliwa kuwa gavana wa Bermuda.<ref>{{Cite web|title=First black woman to be appointed governor|url=https://www.royalgazette.com/other/news/article/20200613/first-black-woman-to-be-appointed-governor/|date=2020-06-13|accessdate=2026-07-17|language=en-US|author=Jonathan Bell, Fiona McWhirter}}</ref><ref>{{Cite web|title=Rena Lalgie Appointed As The New Governor|url=https://bernews.com/2020/06/rena-lalgie-appointed-as-the-new-governor/|work=Bernews|date=2020-06-12|accessdate=2026-07-17}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
sg918ozq877gbq5k514vrtwe4yenakf
1579925
1579917
2026-07-17T07:51:59Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1579925
wikitext
text/x-wiki
'''Rena Lalgie''' ni mtumishi wa umma wa [[Uingereza]] ambaye alihudumu kama [[Gavana]] wa Bermuda kuanzia Desemba 2020 hadi Januari 2025.[1][2][3] Alikuwa mwanamke wa kwanza, na mtu wa kwanza mwenye asili ya Kiafrika na Karibea, kuteuliwa kuwa gavana wa Bermuda.<ref>{{Rejea tovuti|title=First black woman to be appointed governor|url=https://www.royalgazette.com/other/news/article/20200613/first-black-woman-to-be-appointed-governor/|date=2020-06-13|accessdate=2026-07-17|language=en-US|author=Jonathan Bell, Fiona McWhirter}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Rena Lalgie Appointed As The New Governor|url=https://bernews.com/2020/06/rena-lalgie-appointed-as-the-new-governor/|work=Bernews|date=2020-06-12|accessdate=2026-07-17}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
5cgag2lczhaupbjsnub10xw820emkez
Madalen Mills
0
242275
1579918
2026-07-17T05:28:34Z
Castro255
89781
kuanzisha makala
1579918
wikitext
text/x-wiki
'''Madalen Mills''' (aliyezaliwa Januari 2009)[1] ni [[mwigizaji]] wa [[Marekani]].[2] Anafahamika zaidi kwa uhusika wake kama Journey kwenye filamu ya muziki ya Krismasi ya Netflix ya mwaka 2020 iitwayo ''Jingle Jangle: A Christmas Journey''.[3] Pia alionekana kwenye filamu ya mwaka 2022 iitwayo ''The Tiger Rising''.<ref>{{Cite web|title=Madalen Mills on ‘Jingle Jangle’, her Alabama roots and her beloved Crimson Tide|url=https://www.al.com/life/2020/12/madalen-mills-on-jingle-jangle-her-alabama-roots-and-her-beloved-crimson-tide.html|work=al|date=2020-12-05|accessdate=2026-07-17|language=en|author=Ben Flanagan}}</ref><ref>{{Cite web|title=WME & Brillstein Entertainment Sign ‘Jingle Jangle’ Star Madalen Mills|url=https://deadline.com/2020/12/wme-brillstein-entertainment-jingle-jangle-madalen-mills-1234656741/|work=Deadline|date=2020-12-15|accessdate=2026-07-17|language=en-US|author=Amanda N'Duka}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-igiza-filamu}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waliozaliwa 2009]]
d13e3pnvspkqllm2ezzrset1eakks7v
1579922
1579918
2026-07-17T05:48:44Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1579922
wikitext
text/x-wiki
'''Madalen Mills''' (aliyezaliwa Januari 2009)[1] ni [[mwigizaji]] wa [[Marekani]].[2] Anafahamika zaidi kwa uhusika wake kama Journey kwenye filamu ya muziki ya Krismasi ya Netflix ya mwaka 2020 iitwayo ''Jingle Jangle: A Christmas Journey''.[3] Pia alionekana kwenye filamu ya mwaka 2022 iitwayo ''The Tiger Rising''.<ref>{{Rejea tovuti|title=Madalen Mills on ‘Jingle Jangle’, her Alabama roots and her beloved Crimson Tide|url=https://www.al.com/life/2020/12/madalen-mills-on-jingle-jangle-her-alabama-roots-and-her-beloved-crimson-tide.html|work=al|date=2020-12-05|accessdate=2026-07-17|language=en|author=Ben Flanagan}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=WME & Brillstein Entertainment Sign ‘Jingle Jangle’ Star Madalen Mills|url=https://deadline.com/2020/12/wme-brillstein-entertainment-jingle-jangle-madalen-mills-1234656741/|work=Deadline|date=2020-12-15|accessdate=2026-07-17|language=en-US|author=Amanda N'Duka}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-igiza-filamu}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waliozaliwa 2009]]
1g42dcwa3vxrjndg29c91h0wcno8ira
Sherry Dorsey Walker
0
242276
1579919
2026-07-17T05:32:35Z
Castro255
89781
kuanzisha makala
1579919
wikitext
text/x-wiki
'''Sherry Dorsey Walker''' ni [[mwanasiasa]] wa [[Marekani]] aliyependekezwa na chama cha Kidemokrasia na kuhudumu kama mjumbe wa Baraza la Wawakilishi la Delaware, akiwakilisha Jimbo la 3 kuanzia mwaka 2018 hadi 2025.[1] Mnamo mwaka 2018, Dorsey Walker alichaguliwa baada ya kushinda kura za maoni za vyama zilizoshirikisha wagombea watatu dhidi ya Jim Miller na Paul Falkowski, ambapo alipata zaidi ya asilimia 68 ya kura.[2][3] Hakukabiliwa na mpinzani yeyote katika uchaguzi mkuu.[4] Hakugombea tena nafasi hiyo ya uwakilishi, badala yake aligombea katika uchaguzi wa Naibu Gavana wa Delaware wa mwaka 2024, ambapo alishindwa kwenye kura za maoni za chama chake.<ref>{{Cite web|title=State of Delaware - Department of Elections · Office of the State Election Commissioner|url=https://elections.delaware.gov/archive/elect18/elect18_primary/html/election.shtml|work=elections.delaware.gov|accessdate=2026-07-17|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Representative Sherry Dorsey Walker (D) - Delaware General Assembly|url=https://www.legis.delaware.gov/AssemblyMember/150/DorseyWalker|work=www.legis.delaware.gov|accessdate=2026-07-17}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
1esgmcizwcjt0jgxjzwkknxbx6mm78j
1579927
1579919
2026-07-17T08:12:37Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1579927
wikitext
text/x-wiki
'''Sherry Dorsey Walker''' ni [[mwanasiasa]] wa [[Marekani]] aliyependekezwa na chama cha Kidemokrasia na kuhudumu kama mjumbe wa Baraza la Wawakilishi la Delaware, akiwakilisha Jimbo la 3 kuanzia mwaka 2018 hadi 2025.[1] Mnamo mwaka 2018, Dorsey Walker alichaguliwa baada ya kushinda kura za maoni za vyama zilizoshirikisha wagombea watatu dhidi ya Jim Miller na Paul Falkowski, ambapo alipata zaidi ya asilimia 68 ya kura.[2][3] Hakukabiliwa na mpinzani yeyote katika uchaguzi mkuu.[4] Hakugombea tena nafasi hiyo ya uwakilishi, badala yake aligombea katika uchaguzi wa Naibu Gavana wa Delaware wa mwaka 2024, ambapo alishindwa kwenye kura za maoni za chama chake.<ref>{{Rejea tovuti|title=State of Delaware - Department of Elections · Office of the State Election Commissioner|url=https://elections.delaware.gov/archive/elect18/elect18_primary/html/election.shtml|work=elections.delaware.gov|accessdate=2026-07-17|language=en}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Representative Sherry Dorsey Walker (D) - Delaware General Assembly|url=https://www.legis.delaware.gov/AssemblyMember/150/DorseyWalker|work=www.legis.delaware.gov|accessdate=2026-07-17}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
sretim17o9l60wp4yghtfs5kppetyih
Angelique Francis
0
242277
1579920
2026-07-17T05:37:05Z
Castro255
89781
kuanzisha makala
1579920
wikitext
text/x-wiki
'''Angelique Francis''' ni [[mwimbaji]] wa [[muziki]] wa ''blues'' wa Kanada kutoka Ottawa, Ontario.[1] Anafahamika zaidi kama mshindi wa Tuzo ya Juno ya Albamu ya Blues ya Mwaka (Juno Award for Blues Album of the Year) katika Tuzo za Juno za mwaka 2023, kwa albamu yake ya ''Long River''.<ref>{{Citation|title=Ottawa's Angelique Francis mines the power of blues|url=https://ottawacitizen.com/entertainment/ottawas-angelique-francis-mines-the-power-of-blues|work=ottawacitizen|language=en-CA|access-date=2026-07-17}}</ref><ref>{{Cite web|title=Rising blues star Angelique Francis has a new album out ahead of Ottawa Grassroots {{!}} Roots Music Canada|url=https://www.rootsmusic.ca/2022/04/20/rising-blues-star-angelique-francis-has-a-new-album-out-ahead-of-ottawa-grassroots/|date=2022-04-20|accessdate=2026-07-17|language=en-US|author=Eric Alper}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanamuziki}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
6wv1ouvo12yl2n1reuellhoq2klakoc
Michele Reynolds
0
242278
1579921
2026-07-17T05:41:31Z
Castro255
89781
kuanzisha makala
1579921
wikitext
text/x-wiki
'''Michele Reynolds''' ni mmiliki wa [[biashara]] wa [[Marekani]] na mjumbe wa Seneti ya Ohio. katika uchaguzi wa katikati ya muhula wa mwaka 2022, aliweka historia kama mwanamke wa kwanza mwenye asili ya Kiafrika kuchaguliwa kupitia chama cha Republican katika Kaunti ya Franklin.<ref>{{Citation|last=Lapin|first=Andrew|title=Ohio GOP candidate apologizes for antisemitic ‘Jew you down’ comment|date=2022-10-21|url=https://www.timesofisrael.com/ohio-gop-candidate-apologizes-for-antisemitic-jew-you-down-comment/|work=The Times of Israel|language=en-US|issn=0040-7909|access-date=2026-07-17}}</ref><ref>{{Cite web|title=Jewish leaders vouch for Reynolds despite ‘Jew you down’ comment|url=https://www.clevelandjewishnews.com/news/politics/elections/jewish-leaders-vouch-for-reynolds-despite-jew-you-down-comment/article_25fedc0a-8858-5c10-8eda-4b1680cb8530.html|work=Cleveland Jewish News|date=2022-11-11|accessdate=2026-07-17|language=en|author=STEPHEN LANGEL slangel@cjn.org}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
7uni2or5i9dbiaph0bt3a4bpqajpfx2
1579923
1579921
2026-07-17T06:15:39Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced.
1579923
wikitext
text/x-wiki
'''Michele Reynolds''' ni mmiliki wa [[biashara]] wa [[Marekani]] na mjumbe wa Seneti ya Ohio. katika uchaguzi wa katikati ya muhula wa mwaka 2022, aliweka historia kama mwanamke wa kwanza mwenye asili ya Kiafrika kuchaguliwa kupitia chama cha Republican katika Kaunti ya Franklin.<ref>{{Citation|last=Lapin|first=Andrew|title=Ohio GOP candidate apologizes for antisemitic ‘Jew you down’ comment|date=2022-10-21|url=https://www.timesofisrael.com/ohio-gop-candidate-apologizes-for-antisemitic-jew-you-down-comment/|work=The Times of Israel|language=en-US|issn=0040-7909|access-date=2026-07-17}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Jewish leaders vouch for Reynolds despite ‘Jew you down’ comment|url=https://www.clevelandjewishnews.com/news/politics/elections/jewish-leaders-vouch-for-reynolds-despite-jew-you-down-comment/article_25fedc0a-8858-5c10-8eda-4b1680cb8530.html|work=Cleveland Jewish News|date=2022-11-11|accessdate=2026-07-17|language=en|author=STEPHEN LANGEL slangel@cjn.org}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
nz5qdm13outnvpef1o1p4dx14s5ck7v
Majadiliano ya mtumiaji:Mcwamcwa
3
242279
1579935
2026-07-17T09:48:15Z
AmmarBot
81277
Karibu
1579935
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 17 Julai 2026 (UTC)
t92k0q11kzhbh0eqpikxbnpqpinoyyr
Majadiliano ya mtumiaji:Michael V Mgimwa
3
242280
1579936
2026-07-17T09:48:25Z
AmmarBot
81277
Karibu
1579936
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 17 Julai 2026 (UTC)
t92k0q11kzhbh0eqpikxbnpqpinoyyr
Majadiliano ya mtumiaji:Shommy keyz02
3
242281
1579937
2026-07-17T09:48:35Z
AmmarBot
81277
Karibu
1579937
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 17 Julai 2026 (UTC)
t92k0q11kzhbh0eqpikxbnpqpinoyyr
Majadiliano ya mtumiaji:ArbDardh
3
242282
1579938
2026-07-17T09:48:45Z
AmmarBot
81277
Karibu
1579938
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 17 Julai 2026 (UTC)
t92k0q11kzhbh0eqpikxbnpqpinoyyr
Majadiliano ya mtumiaji:Jopealqui
3
242283
1579939
2026-07-17T09:48:55Z
AmmarBot
81277
Karibu
1579939
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 17 Julai 2026 (UTC)
t92k0q11kzhbh0eqpikxbnpqpinoyyr
Majadiliano ya mtumiaji:Konvexkonkav
3
242284
1579940
2026-07-17T09:49:05Z
AmmarBot
81277
Karibu
1579940
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 17 Julai 2026 (UTC)
b93sqw9x3uu1tefff8qndtiw7fmkt0q
Majadiliano ya mtumiaji:Cyclokitty
3
242285
1579941
2026-07-17T09:49:15Z
AmmarBot
81277
Karibu
1579941
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 17 Julai 2026 (UTC)
b93sqw9x3uu1tefff8qndtiw7fmkt0q
Majadiliano ya mtumiaji:Vanelio2026
3
242286
1579942
2026-07-17T09:49:26Z
AmmarBot
81277
Karibu
1579942
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 17 Julai 2026 (UTC)
b93sqw9x3uu1tefff8qndtiw7fmkt0q
Majadiliano ya mtumiaji:Rachel Longa
3
242287
1579943
2026-07-17T09:49:35Z
AmmarBot
81277
Karibu
1579943
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 17 Julai 2026 (UTC)
b93sqw9x3uu1tefff8qndtiw7fmkt0q
Majadiliano ya mtumiaji:Almutairzzzz
3
242288
1579944
2026-07-17T09:49:46Z
AmmarBot
81277
Karibu
1579944
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 17 Julai 2026 (UTC)
b93sqw9x3uu1tefff8qndtiw7fmkt0q
Majadiliano ya mtumiaji:مينا ميلاد فخرى جريس
3
242289
1579945
2026-07-17T09:49:55Z
AmmarBot
81277
Karibu
1579945
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 17 Julai 2026 (UTC)
b93sqw9x3uu1tefff8qndtiw7fmkt0q
Majadiliano ya mtumiaji:Lameck Edward
3
242290
1579946
2026-07-17T09:50:05Z
AmmarBot
81277
Karibu
1579946
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:50, 17 Julai 2026 (UTC)
ldqs9fa9ng2lfbu5s3kzt9ql1zi559l
Majadiliano ya mtumiaji:Aniyahol
3
242291
1579947
2026-07-17T09:50:16Z
AmmarBot
81277
Karibu
1579947
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:50, 17 Julai 2026 (UTC)
ldqs9fa9ng2lfbu5s3kzt9ql1zi559l