Wikipedia
swwiki
https://sw.wikipedia.org/wiki/Mwanzo
MediaWiki 1.47.0-wmf.14
first-letter
Media
Maalum
Majadiliano
Mtumiaji
Majadiliano ya mtumiaji
Wikipedia
Majadiliano ya Wikipedia
Faili
Majadiliano ya faili
MediaWiki
Majadiliano ya MediaWiki
Kigezo
Majadiliano ya kigezo
Msaada
Majadiliano ya msaada
Jamii
Majadiliano ya jamii
Lango
Majadiliano ya lango
Wikichanzo
Majadiliano ya Wikichanzo
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
21 Agosti
0
4870
1586600
1334632
2026-08-10T11:49:51Z
Riccardo Riccioni
452
/* Sikukuu */
1586600
wikitext
text/x-wiki
{{Agosti}}
Tarehe '''21 Agosti''' ni [[siku]] ya 233 ya [[mwaka]] (ya 234 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 132.
== Matukio ==
* [[1959]] - [[Hawaii]] imekuwa [[Jimbo|jimbo]] la [[Marekani]].
== Waliozaliwa ==
* [[1567]] - [[Mtakatifu]] [[Fransisko wa Sales]], [[askofu]] [[Mkatoliki]] na [[mwalimu wa Kanisa]] kutoka [[Ufaransa]]
* [[1904]] - [[Count Basie]], [[mwanamuziki]] wa [[Jazz]] kutoka [[Marekani]]
* [[1939]] - [[Festus Mogae]], [[Rais]] wa [[Botswana]]
* [[1967]] - [[Carrie Anne Moss]], [[mwigizaji]] wa [[filamu]] na [[mwanamitindo]] kutoka [[Kanada]]
* [[1986]] - [[Usain Bolt]], [[mwanariadha]] kutoka [[Jamaika]]
== Waliofariki ==
* [[1943]] - [[Henrik Pontoppidan]], mshindi wa [[Tuzo ya Nobel ya Fasihi]] mwaka wa [[1917]]
* [[1982]] - [[Sobhuza II]], [[mfalme]] wa [[Uswazi]] ([[1926]]-1982)
* [[1995]] - [[Subrahmanyan Chandrasekhar]], mshindi wa [[Tuzo ya Nobel ya Fizikia]] mwaka wa [[1983]]
==Sikukuu==
[[Wakristo]] wengi, wakifuata [[mapokeo ya Roma]], huadhimisha [[kumbukumbu]] za [[watakatifu]] [[Papa Pius X]], [[Agatoniki na wenzake]], [[Siriaka wa Roma]], [[Kwadrato wa Utica]], [[Euprepi wa Verona]], [[Lusori]], [[Basa na wanae]], [[Privati wa Mende]], [[Sidoni Apolinari]], [[Bernardo wa Alzira]], [[Maria na Grasya]], [[Yosefu Dang Dinh Vien]] n.k.
==Viungo vya nje==
{{commons|August 21|Agosti 21}}
* [http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/august/21 BBC: On This Day]
* [http://www1.sympatico.ca/cgi-bin/on_this_day?mth=Aug&day=21 On This Day in Canada] {{Webarchive|url=https://archive.today/20121208182245/http://www1.sympatico.ca/cgi-bin/on_this_day?mth=Aug&day=21 |date=2012-12-08 }}
{{mbegu-historia}}
{{DEFAULTSORT:Agosti 21}}
[[Jamii:Agosti]]
5yq6qycafktknygph0qdlaq9or8m0u9
Kelly Rowland
0
57111
1586489
1382545
2026-08-10T04:05:52Z
CommonsDelinker
234
Removing [[:c:File:Kelly_Rowland_2022.jpg|Kelly_Rowland_2022.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No permission since 2 August 2026.
1586489
wikitext
text/x-wiki
{{Msanii muziki 2
| Jina = Kelly Rowland
| Img =
| Img_size = 200px
| Background = solo_singer
| Jina la kuzaliwa = Kelendria Trene Rowland
| Amezaliwa = {{birth date and age|1981|2|11|df=yes}}<br />[[Atlanta, Georgia]], [[Marekani]]</small>
| Ala = [[Kuimba|Sauti]], [[Ngoma]]
| Aina = [[Pop]], [[Rhythm na blues|R&B]], [[Hip hop]], [[Dance]]
| Kazi yake = Mwimbaji, mwanamtindo, dansa
| Miaka ya kazi = 1990–sasa
| Studio = [[Columbia Records|Columbia]] <small>(1997–2009)</small><br>[[Universal Motown]] <small>(2010–sasa)</small>
| Ameshirikiana na = [[David Guetta]], [[Destiny's Child]], [[Nelly]]
}}
'''Kelly Rowland''' (Jina lake kamili ni '''Kelendria Trene Rowland)''' ni mwigizaji, mchezaji wa ngoma, mwanamtindo na aliyekuwa mwimbaji wa kikundi cha wanamuziki mashuhuri kiitwacho « Destiny’s Child ». Alikulia na kuzaliwa Marekani, tarehe 11 Februari [[1981]].
[[Simply Deep]] ni albamu yake ya kwanza na ilitolewa mwaka [[2002]]. Ilikuwa na nyimbo kama [[Train on a Track]], [[Stole]] na [[Dilemma]] ambayo ilichukua nafasi 64 kwenye orodha ya nyimbo 100. Katika mwaka [[2006]] albamu hii ilifuatiwa na [[Ms.Kelly]]. Albamu yake ya mwisho (ambayo jina lake bado haijulikani) itatolewa mwaka [[2011]]. Ina nyimbo kama [[When love takes over]] uliyomfanya Rowland apewe tuzo ya [[Grammy]] moja na [[Commander]]. Rowland alishiriki na [[David Guetta]] katika kutayarisha nyimbo mbili hizo.
{{mbegu-mtu}}
{{DEFAULTSORT:Rowland, Kelly}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1981]]
[[Jamii:Waimbaji wa Marekani]]
aepijkksgx7l3c8k0h3jq14ap3moxzz
Kylian Mbappé
0
94399
1586502
1586259
2026-08-10T07:10:57Z
Anuary Rajabu
45588
1586502
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football biography
|jinalamchezaji = Kylian Mbappé
|picha = [[File:Kylian Mbappe France v Senegal 16 June 2026-391 (cropped).jpg|noborder|250px]]
|caption = Mbappé katika [[Kombe la Dunia la FIFA 2026]]
|jinakamili = Kylian Mbappé Lottin
|tareheyakuzaliwa = {{umri na tarehe ya kuzaliwa|1998|12|20|df=yes}}
|mjialiozaliwa = [[Paris]]
|nchialiozaliwa = [[Ufaransa]]
|urefu = {{height|m=1.78}}
|nafasi = [[Mshambuliaji]]
|klabuyasasa = [[Real Madrid]]
|nambayaklabu = 9
|miakayaujana = 2004–2013
|Timuzaujana = AS Bondy
|miakayaujana2 = 2013–2015
|Timuzaujana2 = Clairefontaine
|miakayaujana3 = 2013–2015
|Timuzaujana3 = Monaco
|katikaklabu = Klabu za wakubwa*
|years1 = 2015–2016
|clubs1 = AS Monaco II
|caps1 = 12
|goals1 = 4
|years2 = 2015–2018
|clubs2 = AS Monaco
|caps2 = 41
|goals2 = 16
|years3 = 2017–2018
|clubs3 = [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] (mkopo)
|caps3 = 27
|goals3 = 13
|years4 = 2018–2024
|clubs4 = [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
|caps4 = 178
|goals4 = 175
|years5 = 2024–
|clubs5 = [[Real Madrid]]
|caps5 = 65
|goals5 = 48
|nationalyears1 = 2014–2015
|nationalteam1 = Ufaransa U17
|nationalcaps1 = 2
|nationalgoals1 = 0
|nationalyears2 = 2016–2017
|nationalteam2 = Ufaransa U19
|nationalcaps2 = 11
|nationalgoals2 = 9
|nationalyears3 = 2017–
|nationalteam3 = Ufaransa
|nationalcaps3 = 92
|nationalgoals3 = 48
|medaltemplates =
|club-update = 9 Agosti 2026
|nationalteam-update = 9 Agosti 2026
}}
'''Kylian Mbappé Lottin''' (alizaliwa [[20 Desemba]] [[1998]]) ni [[mchezaji]] wa [[mpira wa miguu]] wa kulipwa kutoka nchini [[Ufaransa]] ambaye anacheza kama [[mshambuliaji]] katika klabu ya ligi ya [[La Liga]], [[Real Madrid]], na pia ni nahodha wa [[Timu ya taifa]] ya Ufaransa. Anachukuliwa kuwa mmoja wa wachezaji bora zaidi duniani na mmoja wa wachezaji mahiri zaidi wa Kifaransa wa muda wote, huku akijulikana kwa kasi yake kubwa, uwezo wa kupiga chenga, na umaliziaji wa hali ya juu.<ref name=":72">{{Rejea tovuti|date=2025-04-11|title=The 25 Best French Players of All Time—Ranked|url=https://www.si.com/soccer/the-best-french-soccer-players-of-all-time-ranking-the-top-10|access-date=2026-07-19|website=SI|language=en-US|archive-date=18 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260718042742/https://www.si.com/soccer/the-best-french-soccer-players-of-all-time-ranking-the-top-10|url-status=live}}</ref><ref name=":102">{{Rejea tovuti |last=Hill|first=Courtney|title=FIFA World Cup 2026: Where does Kylian Mbappé rank in the list of France's greatest-ever players?|url=https://www.olympics.com/en/news/fifa-world-cup-2026-where-does-kylian-mbappe-rank-in-the-list-of-frances-greatest-ever-players|access-date=18 July 2026|publisher=[[Olympics]]}}</ref>
Mbappé amefunga zaidi ya mabao 400 katika taaluma yake ya soka la wakubwa, akiwa mfungaji bora wa muda wote wa [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] (mabao 256), mfungaji bora wa timu ya taifa ya Ufaransa (mabao 66), na mfungaji bora wa muda wote katika historia ya [[Kombe la Dunia la FIFA]] (mabao 22).<ref>{{Rejea tovuti|first=Omar|last=Garrick|title=Kylian Mbappe becomes Paris Saint-Germain's all-time leading goalscorer|url=https://www.nytimes.com/athletic/4276091/2023/03/04/kylian-mbappe-psg-goalscorer/|date=5 March 2023|access-date=20 July 2026|website=The New York Times|archive-date=17 November 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251117201921/https://www.nytimes.com/athletic/4276091/2023/03/04/kylian-mbappe-psg-goalscorer/|url-status=live}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=More history for Mbappe: France's new record scorer|url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/kylian-mbappe-france-record-scorer|date=16 June 2026|access-date=20 July 2026|website=FIFA|archive-date=20 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260720115108/https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/kylian-mbappe-france-record-scorer|url-status=live}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Kylian Mbappé surpasses Lionel Messi's all-time World Cup goal-scoring record|url=https://www.espn.com/football/story/_/id/49257085/kylian-mbappe-lionel-messi-all-world-cup-goals-record|date=18 July 2026|access-date=18 July 2026|website=ESPN|archive-date=20 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260720031422/https://www.espn.com/football/story/_/id/49257085/kylian-mbappe-lionel-messi-all-world-cup-goals-record|url-status=live}}</ref>
Akiwa alizaliwa mjini Paris na kulelewa katika wilaya ya [[Bondy]], Mbappé alianza taaluma yake ya soka la wakubwa mnamo mwaka 2015 akiwa na Monaco, ambapo alitwaa taji la [[Ligue 1]] msimu wa 2016–17, ikiwa ni taji la kwanza la klabu hiyo baada ya miaka 17. Mnamo mwaka 2017, akiwa na umri wa miaka 18, alijiunga na Paris Saint-Germain kwa ada ya uhamisho iliyofikia euro milioni 180, na kumfanya kuwa mchezaji wa pili ghali zaidi duniani.<ref>{{cite news |url=http://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/3388743/psg-trigger-kylian-mbappes-permanent-transfer-from-monaco |title=PSG trigger Kylian Mbappe's permanent transfer from Monaco |publisher=ESPN |date=19 February 2018 |access-date=19 February 2018 |archive-date=1 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190401165055/http://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/3388743/psg-trigger-kylian-mbappe-permanent-transfer-from-monaco |url-status=live}}</ref> Alishinda mataji 15 akiwa na PSG, ikijumuisha mataji sita ya Ligue 1 na mataji manne ya [[Coupe de France]], huku akiiwezesha timu hiyo kufika fainali ya [[Ligi ya Mabingwa Ulaya]] mwaka 2020. Alimaliza pia akiwa mfungaji bora wa ligi hiyo mara sita (rekodi) na kutwaa tuzo ya Mchezaji Bora wa Mwaka wa Ligue 1 mara tano. Mnamo mwaka 2024, Mbappé alijiunga na Real Madrid kama mchezaji huru, na katika msimu wake wa kwanza alifunga kwenye michezo ya UEFA Super Cup na FIFA Intercontinental Cup na kusaidia Madrid kutwaa mataji hayo yote mawili. Alishinda tuzo ya European Golden Shoe mnamo 2025, na alikuwa mfungaji bora wa La Liga mnamo 2025 na 2026, pamoja na kuwa mfungaji bora wa UEFA Champions League mnamo 2026.
Katika ngazi ya kimataifa, Mbappé alicheza mechi yake ya kwanza ya wakubwa akiwakilisha Ufaransa mwaka 2017. Kwenye [[Kombe la Dunia la FIFA 2018]], alikuwa kijana wa pili baada ya [[Pelé]] kufunga kwenye fainali ya Kombe la Dunia na kutwaa ubingwa huo, akitunukiwa tuzo ya Mchezaji Mdogo Bora wa Kombe la Dunia na Mchezaji Bora wa Mwaka wa Ufaransa. Aliiwezesha Ufaransa kutwaa taji la UEFA Nations League mwaka 2021, akiwa mfungaji bora wa hatua ya fainali. Kwenye Kombe la Dunia la FIFA la 2022, Mbappé aliiongoza Ufaransa hadi fainali ya pili mfululizo, ambapo alifunga mabao matatu (hat-trick). Alivunja rekodi ya kufunga mabao mengi zaidi katika fainali za Kombe la Dunia (mabao 4), na akatwaa tuzo ya Kiatu cha Dhahabu (Golden Boot) na Mpira wa Fedha (Silver Ball). Kwenye Kombe la Dunia la 2026, Mbappé alitwaa tena tuzo ya Kiatu cha Dhahabu baada ya kufunga mabao 10, na kumfanya kuwa mchezaji wa tatu kufunga mabao mengi zaidi kwenye mashindano mamoja ya Kombe la Dunia akilingana na [[Gerd Müller]], na akawa mchezaji wa kwanza katika historia kushinda tuzo ya Kiatu cha Dhahabu cha Kombe la Dunia mara mbili.<ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/49394546/fifa-world-cup-2026-stats-kylian-mbappe-tops-lionel-messi-22-michael-olise-breaks-pele-record-7-jude-bellingham-7-most-ever-england|access-date=2026-07-19|website=ESPN|title=FIFA World Cup 2026 stats: Mbappé tops Messi with 22; Olise breaks Pelé's record with 7; Bellingham's 7 most-ever for England|archive-date=19 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260719145919/https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/49394546/fifa-world-cup-2026-stats-kylian-mbappe-tops-lionel-messi-22-michael-olise-breaks-pele-record-7-jude-bellingham-7-most-ever-england|url-status=live}}</ref>
Mbappé alishika nafasi ya pili kwenye tuzo ya Mchezaji Bora wa Kiume wa FIFA (The Best FIFA Men's Player) mnamo 2022 na kushika nafasi ya tatu kwenye tuzo ya [[Ballon d'Or]] mwaka 2023. Alitawazwa kuwa mfungaji bora wa UEFA Champions League kwa msimu mara mbili na alitwaa tuzo ya Mfungaji Bora wa Dunia wa IFFHS mara mbili. Amechaguliwa kwenye kikosi cha dunia cha FIFPRO World 11 mara sita na kikosi cha dunia cha IFFHS mara tano. Alitunukiwa tuzo ya Golden Boy mwaka 2017 na tuzo ya Kopa Trophy mnamo 2018. Katika msimu wa 2021–22 wa Ligue 1, alikuwa mchezaji wa kwanza kumaliza akiwa mfungaji bora na pia mtoa pasi za mabao (assists) nyingi zaidi kwenye ligi hiyo. Mbappé alitajwa na jarida la Time kama mmoja wa watu 100 wenye ushawishi mkubwa zaidi duniani mnamo 2023, na aliorodheshwa na jarida la ''Forbes'' kama mmoja wa wanamichezo wanaolipwa fedha nyingi zaidi duniani mwaka 2023 na 2024.
== Maisha ya awali ==
Kylian Mbappé Lottin<ref>{{cite news |title=Kylian Mbappé |url=https://www.lequipe.fr/Football/FootballFicheJoueur58221.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518151142/https://www.lequipe.fr/Football/FootballFicheJoueur58221.html |archive-date=18 May 2026 |access-date=5 December 2022 |newspaper=L'Équipe |location=Paris}}</ref> alizaliwa mnamo 20 Desemba 1998<ref>{{cite web |title=Kylian Mbappé: Overview |url=https://www.espn.co.uk/football/player/_/id/231388/kylian-mbappe |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200821201159/https://www.espn.co.uk/football/player/_/id/231388/kylian-mbappe |archive-date=21 August 2020 |access-date=23 August 2020 |publisher=ESPN}}</ref> Paris,<ref name="ninjaturtle2">{{cite web |last=Chevrier |first=Paul |date=20 December 2017 |title=Kylian Mbappé: La Tortue Ninja du Foot Français |trans-title=The Ninja Turtle of French Football |url=http://levestiairedusport.fr/article/kylian-mbappe-tortue-ninja-foot-francais-2/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190404142807/http://levestiairedusport.fr/article/kylian-mbappe-tortue-ninja-foot-francais-2/ |archive-date=4 April 2019 |website=Le Vestiaire du Sport |language=fr}}</ref> na kulelewa huko Bondy, [[Seine-Saint-Denis]], kaskazini mashariki mwa mji huo.<ref>{{cite web |last=Laurens |first=Julien |date=15 April 2020 |title=Ready to take over from Messi and Ronaldo? Why Kylian Mbappe could define the next era of football |url=https://www.fourfourtwo.com/features/kylian-mbappe-best-player-world-messi-ronaldo-psg-france-world-cup |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200423200718/https://www.fourfourtwo.com/features/kylian-mbappe-best-player-world-messi-ronaldo-psg-france-world-cup |archive-date=23 April 2020 |access-date=23 August 2020 |website=FourFourTwo |publisher=Future}}</ref> Baba yake, Wilfrid Mbappé, ni kocha wa mpira wa miguu mwenye asili ya [[Kamerun]] kutoka kisiwa cha Djébalè.<ref>{{cite web |date=8 July 2023 |title=Cameroun: le footballeur Kylian Mbappé renoue avec ses racines à Djébalè |url=https://www.rfi.fr/fr/afrique/20230708-cameroun-le-footballeur-kylian-mbapp%C3%A9-renoue-avec-ses-racines-%C3%A0-dj%C3%A9bal%C3%A8 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240123134842/https://www.rfi.fr/fr/afrique/20230708-cameroun-le-footballeur-kylian-mbapp%C3%A9-renoue-avec-ses-racines-%C3%A0-dj%C3%A9bal%C3%A8 |archive-date=23 January 2024 |accessdate=23 January 2024 |publisher=Radio France Internationale |language=fr}}</ref> Mama yake ambaye pia ni [[wakala]] wake, Fayza Lamari, ana asili ya nchini [[Aljeria]] na ni aliyekuwa mchezaji wa mchezo wa mpira wa mikono (handball).<ref>{{cite web |last1=Gouaillard |first1=Frédéric |last2=Detout |first2=Arnaud |last3=Sévérac |first3=Dominique |last4=Perrin |first4=Laurent |title=Sa famille, l'avenir de son fils, l'argent : les confessions de Fayza Lamari|url=https://www.leparisien.fr/sports/football/psg/sa-famille-lavenir-de-son-fils-largent-les-confessions-de-fayza-lamari-mere-de-kylian-mbappe-06-10-2021-24OQERZEIVFQJJ7QYFES6WRFRE.php |website=Le Parisien |date=6 October 2021 |access-date=14 December 2022 |archive-date=14 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221214181353/https://www.leparisien.fr/sports/football/psg/sa-famille-lavenir-de-son-fils-largent-les-confessions-de-fayza-lamari-mere-de-kylian-mbappe-06-10-2021-24OQERZEIVFQJJ7QYFES6WRFRE.php |url-status=live }}</ref><ref>{{Rejea tovuti |url=https://www.nytimes.com/athletic/4618402/2023/06/21/kylian-mbappe-transfer-mum-contract/ |title=Kylian Mbappe's mother and the rise of one of football's toughest dealmakers |first1=Oliver |last1=Kay |access-date=31 August 2023 |website=[[The Athletic]] |archive-date=31 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230831082725/https://theathletic.com/4618402/2023/06/21/kylian-mbappe-transfer-mum-contract/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Rejea habari |url=https://www.voanews.com/a/cameroon-football-fans-cheer-kylian-mbappe-french-player-africa-ties/4470675.html |title=Cameroon Football Fans Cheer for French Player with Ties to Africa |last=Kindzeka |first=Moki Edwin |publisher=Voice of America |access-date=16 July 2018 |archive-date=16 July 2018 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180716025253/https://www.voanews.com/a/cameroon-football-fans-cheer-kylian-mbappe-french-player-africa-ties/4470675.html |url-status=live}}</ref> Mbappé ana mdogo wake wa kiume, [[Ethan Mbappé|Ethan]], ambaye pia anacheza mpira wa miguu katika klabu ya [[Lille OSC|Lille]].<ref>{{cite news |title=Brother of PSG star scores on his debut |url=https://www.pulse.ng/sports/football/kylian-mbappes-brother-ethan-scores-for-psg-in-debut-match-id8188670.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180716054110/https://www.pulse.ng/sports/football/kylian-mbappes-brother-ethan-scores-for-psg-in-debut-match-id8188670.html |archive-date=16 July 2018 |access-date=15 July 2018 |newspaper=[[Pulse Nigeria]] |agency=Pulse}}</ref><ref>{{cite web |date=15 December 2016 |title=Coupe de la Ligue: Un joueur avec des origines Algériennes marque un triplé |trans-title=Coupe de la Ligue: A player with Algerian origins scores a hat-trick |url=http://dzballon.com/coupe-de-la-ligue-un-joueur-avec-des-origines-algeriennes-marque-un-triple/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170329235143/http://dzballon.com/coupe-de-la-ligue-un-joueur-avec-des-origines-algeriennes-marque-un-triple/ |archive-date=29 March 2017 |access-date=29 March 2017 |website=Dzballon.com}}</ref> Kaka yao wa kambo, Jirès Kembo Ekoko, alikuwa mchezaji wa mpira wa miguu wa kulipwa.<ref>{{cite web |date=20 December 2015 |title=Le jeune monégasque Mbappé sur les traces de Thierry Henry |trans-title=The young Monégasque Mbappé on the steps of Thierry Henry |url=http://www.lejdd.fr/Sport/Football/Le-jeune-monegasque-Mbappe-sur-les-traces-de-Thierry-Henry-765033 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180701194416/https://www.lejdd.fr/Sport/Football/Le-jeune-monegasque-Mbappe-sur-les-traces-de-Thierry-Henry-765033 |archive-date=1 July 2018 |access-date=2 July 2018 |website=Le Journal du Dimanche}}</ref>
Akiwa mtoto, Mbappé alisoma katika shule ya binafsi ya Katoliki huko Bondy, ambapo alionekana mwenye akili nyingi darasani ingawa alikuwa mkorofi kidogo. Akiwa na umri wa miaka 15, alianza kujifunza lugha ya Kihispania, na hatimaye akaimudu vyema. Wakati wa ujana wake, timu aliyokuwa akiipenda zaidi Mbappé ilikuwa Real Madrid,<ref>{{cite web |url=https://www.calciomercato.com/news/l-infanzia-rossonera-di-mbappe-gli-regalammo-una-maglia-di-robin-48229 |title=L'infanzia rossonera di Mbappé: 'Gli regalammo una maglia di Robinho, ma diceva che avrebbe giocato nel Real' |language=it |trans-title=Mbappé's Rossoneri childhood: 'We gave him a Robinho shirt, but he said he would play for Real' |date=5 June 2022 |website=calciomercato.com |access-date=5 June 2022 |archive-date=5 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220605131203/https://www.calciomercato.com/news/l-infanzia-rossonera-di-mbappe-gli-regalammo-una-maglia-di-robin-48229 |url-status=live }}</ref> na pia aliishabikia [[A.C. Milan|AC Milan]].<ref>{{cite news |url=https://www.marca.com/en/football/psg/2022/05/24/628cc90822601d0d028b45b9.html |title=Mbappe: When I was young I supported AC Milan |newspaper=Marca |location=Madrid |date=24 May 2022 |access-date=7 June 2022 |archive-date=5 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220605142102/https://www.marca.com/en/football/psg/2022/05/24/628cc90822601d0d028b45b9.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.marca.com/futbol/liga-francesa/2022/05/24/628caddc268e3e5b628b459a.html |title=Ligue 1: Mbappé: 'De pequeño animaba al Milan' |newspaper=Marca |location=Madrid |date=24 May 2022 |access-date=7 June 2022 |archive-date=5 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220605140121/https://www.marca.com/futbol/liga-francesa/2022/05/24/628caddc268e3e5b628b459a.html |url-status=live }}</ref> Wachezaji waliokuwa mifano ya kuigwa kwake walikuwa ni pamoja na [[Zinedine Zidane]],<ref>{{Rejea tovuti |last=Magee |first=Will |date=20 January 2020 |title='Zidane was my idol as a kid': Mbappe opens up on childhood heroes |url=https://www.goal.com/en/news/mbappe-reveals-that-zidane-was-his-first-idol/1lc6kly7pm20b1v7trqowscvby |access-date=31 August 2023 |website=Goal |archive-date=22 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922104803/https://www.goal.com/en/news/mbappe-reveals-that-zidane-was-his-first-idol/1lc6kly7pm20b1v7trqowscvby |url-status=live }}</ref> [[Cristiano Ronaldo]],<ref>{{cite web |url=http://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/3326678/psgs-kylian-mbappe-real-madrids-cristiano-ronaldo-was-childhood-idol |title=PSG's Kylian Mbappe: Real Madrid's Cristiano Ronaldo was childhood 'idol' |last=Garcia |first=Adriana |date=27 December 2017 |publisher=ESPN |access-date=27 December 2017 |archive-date=27 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171227201337/http://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/3326678/psgs-kylian-mbappe-real-madrids-cristiano-ronaldo-was-childhood-idol |url-status=live}}</ref> [[Neymar]], [[Ronaldinho]], [[Lionel Messi]], [[Ronaldo|Ronaldo Nazário]], [[Eden Hazard]], na [[Thierry Henry]]. Mnamo Mei 2024, siku chache kabla ya kutangazwa kwa usajili wake kwenda Real Madrid, Mbappé alieleza kuwa bado anaifuatilia AC Milan na angependa kuichezea siku zijazo.<ref>{{cite web | url=https://sempremilan.com/kylian-mbappe-love-ac-milan-future-move | title=Mbappe professes love for Milan and hints at future move: "I watch all their matches" | date=28 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604083056/https://sempremilan.com/kylian-mbappe-love-ac-milan-future-move |archive-date=4 June 2024}}</ref>
== Klabu ==
Mbappé alianza taaluma yake ya soka katika klabu ya AS Bondy akiwa na umri wa miaka sita, alifundishwa na makocha kadhaa akiwemo baba yake. Baadaye, Mbappé alihamia chuo cha mpira wa miguu cha INF Clairefontaine. Kiwango chake cha kuvutia kilipelekea klabu nyingi kujaribu kumsajili, zikiwemo Real Madrid, [[Chelsea F.C.|Chelsea]], [[Liverpool F.C.|Liverpool]], [[Manchester City F.C.|Manchester City]], na [[FC Bayern Munich|Bayern Munich]].<ref name="Youth">{{cite news |title=Kylian Mbappe: How France World Cup star rose to prominence |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44669497 |website=BBC Sport |date=1 July 2018 |access-date=1 July 2018 |archive-date=3 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180703152535/https://www.bbc.co.uk/sport/football/44669497 |url-status=live}}</ref> Akiwa na umri wa miaka 11, Real Madrid ilimwalika kufanya mazoezi na timu yao ya vijana wa chini ya umri wa miaka 12.<ref>{{cite news |date=1 September 2017 |title=Kylian Mbappe joins Paris St-Germain: Why an 18-year-old is worth £166m |website=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/40904612 |access-date=12 December 2020 |archive-date=14 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201114231644/https://www.bbc.co.uk/sport/football/40904612 |url-status=live }}</ref> Mbappé alifuatiliwa pia na klabu ya Caen kwa miaka mitatu, lakini kushushwa kwao daraja kutoka Ligue 1 mnamo 2012 na kushindwa kupanda tena daraja kukazuia uwezo wao wa kumsajili.<ref>{{cite news |last1=Lainé |first1=Guillaume |title=Insolite. Le jour où Kylian Mbappé aurait dû signer au SM Caen |trans-title=Unexpected. The day that Kylian Mbappé should have signed for SM Caen |url=https://www.ouest-france.fr/sport/football/sm-caen/monaco-manchester-city-kylian-mbappe-etait-proche-de-signer-caen-4860925 |access-date=28 May 2024 |work=[[Ouest-France]] |date=16 March 2017 |language=French |archive-date=6 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306033440/https://www.ouest-france.fr/sport/football/sm-caen/monaco-manchester-city-kylian-mbappe-etait-proche-de-signer-caen-4860925 |url-status=live }}</ref> Akiwa na umri wa miaka 14, Mbappé alisafiri kwenda London kwa mwaliko wa Chelsea, ambapo alicheza mechi moja ya timu yao ya vijana dhidi ya Charlton Athletic.<ref>{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/transfers/arsene-wenger-likened-him-thierry-henry-but-who-arsenal-target-kylian-mbappe-a7565971.html |title=Arsene Wenger has likened him to Thierry Henry – but who is Arsenal target Kylian Mbappe? |date=6 February 2017 |newspaper=The Independent |access-date=31 May 2017 |archive-date=17 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170817084227/https://www.independent.co.uk/sport/football/transfers/arsene-wenger-likened-him-thierry-henry-but-who-arsenal-target-kylian-mbappe-a7565971.html |url-status=live}}</ref>
=== Monaco ===
Mnamo Julai 2013, akiwa na umri wa miaka 14, Mbappé alijiunga na chuo cha vijana cha Monaco. Klabu hiyo ilifanikiwa kumpatia mkataba wa miaka mitatu licha ya juhudi za Real Madrid kutaka kumsajili.<ref>{{Rejea tovuti |title=Les grandes dates de la jeune carrière de Kylian Mbappé (Monaco), prêté au PSG |url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Les-grandes-dates-de-la-jeune-carriere-de-kylian-mbappe-monaco-prete-au-psg/828990 |access-date=31 August 2023 |website=L'Équipe |language=fr |archive-date=31 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230831003950/https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Les-grandes-dates-de-la-jeune-carriere-de-kylian-mbappe-monaco-prete-au-psg/828990 |url-status=live }}</ref><ref name="monacoteen">{{cite news |date=3 September 2016 |title=Kylian Mbappe: the Monaco teen who might be Europe's most wanted youngster |website=FourFourTwo |publisher=Future |url=http://www.fourfourtwo.com/sg/features/kylian-mbappe-monaco-teen-who-might-be-europes-most-wanted-youngster |access-date=23 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170205153728/http://www.fourfourtwo.com/sg/features/kylian-mbappe-monaco-teen-who-might-be-europes-most-wanted-youngster |archive-date=5 February 2017}}</ref>
Mnamo Oktoba 2015, Mbappé alipandishwa na kocha Leonardo Jardim kuwa sehemu ya timu ya akiba ya Monaco. Hata hivyo, uwezo na ukomavu wake mkubwa vilifanya apandishwe hadi timu ya kwanza baada ya wiki tatu tu.<ref>{{Rejea habari |access-date=2 May 2021 |title=Mbappe: Made in Manchester |archive-url=https://web.archive.org/web/20210504165457/https://www.skysports.com/football/story-telling/11095/12292674/kylian-mbappe-back-in-manchester-the-story-of-psg-forwards-first-champions-league-goal-for-monaco-at-the-etihad-stadium |archive-date=4 May 2021 |url=https://www.skysports.com/football/story-telling/11095/12292674/kylian-mbappe-back-in-manchester-the-story-of-psg-forwards-first-champions-league-goal-for-monaco-at-the-etihad-stadium |last=Bate |first=Adam |work=Sky Sports }}</ref> Alicheza mechi yake ya kwanza katika timu ya kwanza mnamo 2 Desemba, katika sare ya 1–1 dhidi ya Caen kwenye ligi ya Ligue 1. Mbappé, akiwa na umri wa miaka 16, alikuwa mchezaji mdogo zaidi kuwahi kuchezea timu ya kwanza ya Monaco, akivunja rekodi iliyokuwa ikishikiliwa na [[Thierry Henry]] tangu mwaka 1994.<ref name="monacoteen"/><ref name="soccerwayperform">{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/players/kylian-mbappe-lottin/377149/ |title=K. Mbappé: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |archive-url=https://web.archive.org/web/20250424175641/https://uk.soccerway.com/players/kylian-mbappe-lottin/377149/ |archive-date=24 April 2025 |url-status=dead}}</ref> Mnamo 20 Februari 2016, Mbappé alifunga bao lake la kwanza kwa timu ya kwanza, na kuwa mfungaji mdogo zaidi wa timu ya kwanza katika historia ya Monaco.<ref>{{cite news |title=European round-up: What you might have missed |url=https://www.bbc.com/sport/football/35623020 |website=BBC Sport |access-date=23 February 2016 |archive-date=22 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160222165039/http://www.bbc.com/sport/football/35623020}}</ref>
=== Paris Saint-Germain ===
[[Faili:Mbappe Messi Neymar.jpg|thumb|Mbappé (kushoto) [[Lionel Messi|Messi]] (katika) na [[Neymar Jr|Neymar]] (kulia) mnamo 2021 katika klabu ya [[Paris Saint-Germain F.C.|PSG]]]]
Mnamo [[31 Agosti]] 2017, Paris Saint-Germain (PSG) ilitangaza kumsajili Mbappé kutoka Monaco kwa mkopo na chaguo la kumnunua kwa ada ya euro milioni 180, na kumfanya kuwa mchezaji mdogo zaidi na wa pili kwa gharama kubwa katika historia ya soka.<ref>{{cite news |url=http://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/3388743/psg-trigger-kylian-mbappes-permanent-transfer-from-monaco |title=PSG trigger Kylian Mbappe's permanent transfer from Monaco |publisher=ESPN |date=19 February 2018 |access-date=19 February 2018 |archive-date=1 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190401165055/http://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/3388743/psg-trigger-kylian-mbappe-permanent-transfer-from-monaco |url-status=live}}</ref> Alipofika klabuni hapo, aliunda safu kali ya ushambuliaji akishirikiana na [[Neymar]] na [[Edinson Cavani]].
Katika msimu wake wa kwanza, alishinda taji lake la kwanza la [[Ligue 1]] akiwa na PSG na kutwaa tuzo ya Ligue 1 Young Player of the Year. Katika msimu wa 2018–19, Mbappé alitajwa kuwa Mchezaji Bora wa Mwaka wa Ligue 1 (Ligue 1 Player of the Year) na mfungaji bora wa ligi hiyo baada ya kufunga mabao 33. Mnamo mwaka 2020, aliiwezesha PSG kufika fainali yao ya kwanza ya [[Ligi ya Mabingwa Ulaya]], ingawa walipoteza 1–0 dhidi ya Bayern Munich.
==== 2021–2024: Mfungaji bora wa muda wote na msimu wa mwisho ====
Katika msimu wa 2021–22, Mbappé alihitimisha msimu akiwa mfungaji bora (mabao 28) na pia mtoa pasi za mabao nyingi zaidi (assists 17) katika Ligue 1, na kuwa mchezaji wa kwanza kufanya hivyo katika historia ya ligi hiyo.<ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/026d-13576e235a82-2cfb6b06ef27-1000--kylian-mbappe-goals-records-stats-and-claims-to-fame-how/|title=Kylian Mbappé goals, records, stats and claims to fame|publisher=UEFA|access-date=17 June 2026}}</ref>
Mnamo [[4 Machi]] 2023, alifunga bao lake la 201 kwa PSG katika ushindi wa 4–2 dhidi ya Nantes, na kuvunja rekodi ya Edinson Cavani ya kuwa mfungaji bora wa muda wote wa klabu hiyo.<ref>{{Rejea tovuti|first=Omar|last=Garrick|title=Kylian Mbappe becomes Paris Saint-Germain's all-time leading goalscorer|url=https://www.nytimes.com/athletic/4276091/2023/03/04/kylian-mbappe-psg-goalscorer/|date=5 March 2023|access-date=20 July 2026|website=The New York Times|archive-date=17 November 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251117201921/https://www.nytimes.com/athletic/4276091/2023/03/04/kylian-mbappe-psg-goalscorer/|url-status=live}}</ref> Alimaliza taaluma yake katika klabu hiyo mnamo Mei 2024 akiwa ameshinda mataji 15 (ikiwa ni pamoja na mataji sita ya Ligue 1) na kufunga jumla ya mabao 256 katika michezo yote kabla ya kuhamia Real Madrid kama mchezaji huru.
=== Real Madrid ===
==== 2024–2025: Msimu wa kwanza, rekodi za ufungaji na European Golden Shoe ====
[[File:Kylian Mbappe at Real Madrid's game versus Juventus Turin on 22 October 2025 (3).jpeg|thumb|upright|Mbappé akiichezea [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] mnamo 2025]]
Mnamo [[3 Juni]] 2024, klabu ya La Liga ya Real Madrid ilitangaza kwamba Mbappé alikuwa ametia saini mkataba wa miaka mitano na klabu hiyo, na kuhitimisha sakata la usajili lililodumu kwa miaka saba.<ref name=":8">{{cite web |date=3 June 2024 |title=Official Announcement: Mbappé |url=https://www.realmadrid.com/en-US/news/football/first-team/latest-news/comunicado-oficial-mbappe-03-06-2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240603180425/https://www.realmadrid.com/en-US/news/football/first-team/latest-news/comunicado-oficial-mbappe-03-06-2024 |archive-date=3 June 2024 |access-date=3 June 2024 |publisher=[[Real Madrid CF]]}}</ref><ref name=":9">{{Rejea tovuti |date=3 June 2024 |title=Mbappé signs for Real Madrid |url=https://www.realmadrid.com/en-US/news/football/first-team/latest-news/mbappe-nuevo-jugador-del-real-madrid-03-06-2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240603194608/https://www.realmadrid.com/en-US/news/football/first-team/latest-news/mbappe-nuevo-jugador-del-real-madrid-03-06-2024 |archive-date=3 June 2024 |access-date=3 June 2024 |publisher=Real Madrid CF |language=en-US}}</ref> Uhamisho wake kwenda Madrid ulifuatiwa na mchakato mrefu wa mazungumzo, ukiashiria nafasi yake kama mmoja wa wachezaji wanaosakwa sana duniani.<ref>{{cite web |date=3 June 2024 |title=Kylian Mbappé completes Real Madrid transfer after PSG exit |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40121124/kylian-mbappe-completes-real-madrid-transfer-psg-exit |archive-url=https://web.archive.org/web/20240829213746/https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40121124/kylian-mbappe-completes-real-madrid-transfer-psg-exit |archive-date=29 August 2024 |access-date=3 June 2024 |publisher=ESPN}}</ref> Baada ya kutia saini alisema: "Ni ndoto iliyotimia. Nina furaha kubwa na fahari kujiunga na klabu ya ndoto zangu."<ref>{{Rejea tovuti |date=3 June 2024 |title=Kylian Mbappe says Real Madrid move 'a dream come true' |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c199z0819vno |access-date=3 June 2024 |publisher=BBC Sport |language=en-GB |archive-date=29 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241129000142/https://www.bbc.com/sport/football/articles/c199z0819vno |url-status=live }}</ref> Mnamo tarehe 16 Julai, Mbappé alitambulishwa rasmi kama mchezaji wa Real Madrid katika uwanja wa [[Uwanja wa michezo wa Santiago Bernabéu|Santiago Bernabéu]], akivalia jezi namba 9. Utambulisho wake ulihudhuriwa na mashabiki 80,000.
Mbappé aliichezea Real Madrid mechi yake ya kwanza mnamo [[14 Agosti]] 2024 kwenye UEFA Super Cup dhidi ya Atalanta, ambapo alifunga bao la pili katika ushindi wa 2–0.<ref>{{cite web |last1=Salamanca |first1=Rodrigo |date=14 August 2024 |title=Goals from Valverde and Mbappé earn Real Madrid a record sixth European Super Cup. |url=https://www.realmadrid.com/en-US/news/football/first-team/reports/cronica-final-supercopa-de-europa-14-08-2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240826031619/https://www.realmadrid.com/en-US/news/football/first-team/reports/cronica-final-supercopa-de-europa-14-08-2024 |archive-date=26 August 2024 |access-date=14 August 2024 |publisher=Real Madrid CF}}</ref> Alicheza mechi yake ya kwanza katika La Liga mnamo tarehe 18 Agosti, wakati wa sare ya 1–1 dhidi ya Mallorca.<ref>{{Rejea tovuti |title=Real Madrid's Kylian Mbappe held scoreless in La Liga debut as Los Blancos earn frustrating draw at Mallorca |url=https://www.cbssports.com/soccer/news/real-madrids-kylian-mbappe-held-scoreless-in-la-liga-debut-as-los-blancos-earn-frustrating-draw-at-mallorca/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240821181415/https://www.cbssports.com/soccer/news/real-madrids-kylian-mbappe-held-scoreless-in-la-liga-debut-as-los-blancos-earn-frustrating-draw-at-mallorca/amp/ |archive-date=21 August 2024 |access-date=19 August 2024 |work=[[CBS Sports]]|date=18 August 2024 }}</ref> Mnamo 1 Septemba, alifunga mabao yake ya kwanza mawili katika La Liga wakati wa ushindi wa Madrid wa 2–0 dhidi ya [[Real Betis]].<ref>{{Rejea tovuti |last= |date=1 September 2024 |title=Mbappe opens his LaLiga account and leads Real Madrid past Real Betis |url=https://www.marca.com/en/football/spanish-football/2024/09/01/66d4cc2746163f9c238b45cc.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909121908/https://amp.marca.com/en/football/spanish-football/2024/09/01/66d4cc2746163f9c238b45cc.html |archive-date=9 September 2024 |access-date=1 September 2024 |publisher=MARCA |language=en}}</ref> Baadaye mwezi huo, alifunga bao lake la kwanza la UEFA Champions League akiwa na klabu hiyo katika ushindi wa 3–1 dhidi ya VfB Stuttgart kwenye mechi ya ufunguzi ya mfumo mpya wa hatua ya ligi ya UEFA Champions League.<ref>{{Rejea tovuti |last= |date=17 September 2024 |title=Real Madrid 3–1 Stuttgart: UEFA Champions League 2024/25 League phase |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2042038--real-madrid-vs-stuttgart/ |access-date=18 September 2024 |publisher=UEFA |language=en}}</ref><ref>{{Rejea habari |last=Corrigan |first=Dermot |date=17 September 2024 |title=Real Madrid 3 Stuttgart 1: Mbappe scores on big night but issues remain for Ancelotti |url=https://www.nytimes.com/athletic/5770773/2024/09/17/real-madrid-mbappe-stuttgart/ |access-date=18 September 2024 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331 |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918005732/https://www.nytimes.com/athletic/5770773/2024/09/17/real-madrid-mbappe-stuttgart/ |url-status=live }}</ref> Mnamo tarehe 10 Desemba, Mbappé alifunga bao lake la 50 la UEFA Champions League katika ushindi wa 3–2 dhidi ya Atalanta, na kuwa mchezaji wa pili mdogo zaidi kufikisha idadi hiyo baada ya Lionel Messi.<ref>{{Rejea tovuti |last=Mukherjee |first=Soham |date=11 December 2024 |title=Kylian Mbappe reaches massive Champions League milestone only bettered by Lionel Messi with goal for Real Madrid at Atalanta |url=https://www.goal.com/en/lists/kylian-mbappe-reaches-massive-champions-league-milestone-lionel-messi-goal-real-madrid-atalanta/bltf9d56e8d6f9cef00#csdaa81ece0775f832 |access-date=14 December 2024 |website=[[Goal (website)|Goal]] |archive-date=24 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241224224447/https://www.goal.com/en/lists/kylian-mbappe-reaches-massive-champions-league-milestone-lionel-messi-goal-real-madrid-atalanta/bltf9d56e8d6f9cef00#csdaa81ece0775f832 |url-status=live }}</ref>
Mnamo 25 Januari 2025, Mbappé alifunga hat-trick yake ya kwanza akiwa na Madrid katika ushindi wa 3–0 dhidi ya Real Valladolid.<ref>{{Rejea tovuti|last=Thomas|first=Marissa|title=Real Valladolid 0–3 Real Madrid: Kylian Mbappé hits hat-trick to send Real four points clear|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cq6g7zgm00mt|publisher=BBC|work=BBC Sport|date=25 January 2025|access-date=25 January 2025|archive-date=25 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250125223104/https://www.bbc.com/sport/football/live/cq6g7zgm00mt|url-status=live}}</ref> Kwa kufunga mabao matano ya ligi mwezi Januari, alitawazwa kuwa La Liga Player of the Month.<ref name="auto">{{cite news|title=Kylian Mbappé, LALIGA EA SPORTS Player of the Month for January|url=https://www.laliga.com/en-GB/news/kylian-mbappe-laliga-ea-sports-player-of-the-month-for-january|publisher=La Liga|date=31 January 2025|access-date=31 January 2025|archive-date=31 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250131205122/https://www.laliga.com/en-GB/news/kylian-mbappe-laliga-ea-sports-player-of-the-month-for-january|url-status=live}}</ref> Mnamo tarehe 19 Februari, alipachika hat-trick yake ya kwanza ya UEFA Champions League akiwa na Madrid katika ushindi wa 3–1 dhidi ya Manchester City, na kuivusha timu hiyo hadi hatua ya 16 bora ya UEFA Champions League.<ref>{{Rejea habari |last=Lowe |first=Sid |date=19 February 2025 |title=Mbappé hat-trick rips apart Manchester City to send Real Madrid racing through |url=https://www.theguardian.com/football/2025/feb/19/real-madrid-manchester-city-champions-league-playoff-second-leg-match-report |access-date=20 February 2025 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> Mnamo 13 Aprili, alipokea kadi yake ya kwanza nyekundu akiwa na Madrid baada ya kumchezea rafu tata Antonio Blanco, kitendo kilichosababisha ukosoaji mkubwa dhidi yake.<ref>{{Rejea tovuti |date=13 April 2025 |title=📸 Mbappé receives first Real Madrid red card for this tackle 😳 |url=https://sports.yahoo.com/article/mbapp-receives-first-real-madrid-150800727.html?guccounter=1&guce_referrer=aHR0cHM6Ly93d3cuZ29vZ2xlLmNvbS8&guce_referrer_sig=AQAAAFdBJXyUi4dLEvF4reVMBkFE4rUhDL-XOSot0HUHewm5CWIN7GJb03spmOkqhAiXK0jcoIA3tFsbSm-VKeW6Wg_b3R_AQv-HQ8HWy-ftnt62vagv5QZLorNBoePp5UBsY35sqT2dhvSvTLy9TmWxDuVMfmx14T6AGvsGrsk7gN6P |access-date=14 April 2025 |website=Yahoo Sports |language=en-US |archive-date=14 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250414084020/https://sports.yahoo.com/article/mbapp-receives-first-real-madrid-150800727.html%3Fguccounter%3D1%26guce_referrer%3DaHR0cHM6Ly93d3cuZ29vZ2xlLmNvbS8%26guce_referrer_sig%3DAQAAAFdBJXyUi4dLEvF4reVMBkFE4rUhDL-XOSot0HUHewm5CWIN7GJb03spmOkqhAiXK0jcoIA3tFsbSm-VKeW6Wg_b3R_AQv-HQ8HWy-ftnt62vagv5QZLorNBoePp5UBsY35sqT2dhvSvTLy9TmWxDuVMfmx14T6AGvsGrsk7gN6P |url-status=live }}</ref><ref>{{Rejea tovuti |date=13 April 2025 |title=Mbappé 'sorry' for rash red card – Madrid coach |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/44656783/alaves-vs-real-madrid-kylian-mbappe-sent-dangerous-tackle |access-date=14 April 2025 |website=ESPN.com |language=en |archive-date=10 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250510163717/https://www.espn.com/soccer/story/_/id/44656783/alaves-vs-real-madrid-kylian-mbappe-sent-dangerous-tackle |url-status=live }}</ref> Mnamo 11 Mei, hat-trick ya Mbappé katika mchezo wa [[El Clásico]] dhidi ya Barcelona ilimfanya afikishe mabao 39 kwa Madrid, na kuvunja rekodi ya Iván Zamorano ya mabao mengi zaidi kufungwa na mchezaji wa Real Madrid katika msimu wake wa kwanza.<ref>{{Rejea tovuti |date=11 May 2025 |title=Kylian Mbappe Breaks Historic Real Madrid Goalscoring Record in El Clasico |url=https://www.si.com/soccer/kylian-mbappe-breaks-historic-real-madrid-goalscoring-record |access-date=11 May 2025 |website=Sports Illustrated |language=en-US |archive-date=13 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250513024522/https://www.si.com/soccer/kylian-mbappe-breaks-historic-real-madrid-goalscoring-record |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |date=11 May 2025 |title=Kylian Mbappe makes Real Madrid history! France star bags brace against Barcelona in El Clasico to beat longstanding Ivan Zamorano record |url=https://www.goal.com/en/lists/kylian-mbappe-real-madrid-history-france-star-bags-brace-against-barcelona-el-clasico-beat-ivan-zamorano-club-record/blt6f966d6f0ebeff67 |access-date=13 May 2025 |website= |publisher=Goal |language=en |archive-date=21 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250621133045/https://www.goal.com/en/lists/kylian-mbappe-real-madrid-history-france-star-bags-brace-against-barcelona-el-clasico-beat-ivan-zamorano-club-record/blt6f966d6f0ebeff67 |url-status=live }}</ref> Kwenye mechi iliyofuata, Mbappé alifunga bao lake la 28 la ligi kwa msimu huo, na kuweka rekodi ya mabao mengi zaidi kwa Real Madrid katika msimu wa kwanza wa La Liga.<ref>{{cite magazine|url=https://www.si.com/soccer/kylian-mbappe-smashes-71-year-real-madrid-la-liga-record|title=Kylian Mbappe Smashes 71-Year Real Madrid, La Liga Record With 40th Goal|last=Langell|first=Amanda|date=14 May 2025|magazine=Sports Illustrated|access-date=15 May 2025|archive-date=14 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250514234124/https://www.si.com/soccer/kylian-mbappe-smashes-71-year-real-madrid-la-liga-record|url-status=live}}</ref> Mbappé alimaliza msimu wake wa La Liga akiwa na mabao 31 katika mechi 34, akitwaa Pichichi Trophy na European Golden Shoe kwa mara ya kwanza katika taaluma yake.<ref name="24-25-goalscoring">{{Rejea tovuti|last=Brotherton|first=Alex|title=Kylian Mbappe wins European Golden Shoe for first time|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cdr562z5xdmo|publisher=BBC|work=BBC Sport|date=26 May 2025|access-date=26 May 2025|archive-date=26 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250526112420/https://www.bbc.com/sport/football/articles/cdr562z5xdmo|url-status=live}}</ref> Mnamo 28 Mei, alichaguliwa kuwa Mahou Cinco Estrellas Player of the Season wa Real Madrid.<ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.realmadrid.com/en-US/news/football/first-team/latest-news/mbappe-jugador-cinco-estrellas-mahou-de-la-temporada-27-05-2025|title=Mbappé named Mahou Cinco Estrellas Player of the Season|publisher=Real Madrid CF|date=28 May 2025|access-date=28 May 2025|archive-date=28 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250528181453/https://www.realmadrid.com/en-US/news/football/first-team/latest-news/mbappe-jugador-cinco-estrellas-mahou-de-la-temporada-27-05-2025|url-status=live}}</ref>
== Tuzo na Mafanikio ==
[[Faili:Kylian Mbappé 2018.jpg|thumb|Mbappé akiwa na tuzo ya Mchezaji Bora Mdogo wa Mashindano ya [[Kombe la Dunia la FIFA 2018|Kombe la Dunia la FIFA 2028]]]]
=== Klabu ===
'''Monaco'''
* [[Ligue 1]]: 2016–17<ref>{{Rejea tovuti|title=Kylian Mbappé|url=https://www.transfermarkt.us/kylian-mbappe/erfolge/spieler/342229|publisher=Transfermarkt|access-date=9 August 2026}}</ref>
'''Paris Saint-Germain'''
* [[Ligue 1]]: 2017–18, 2018–19, 2019–20, 2021–22, 2022–23, 2023–24<ref>{{Rejea tovuti|title=Kylian Mbappé: World Cup winner, Ligue 1 titles, Individual awards|url=https://petersalmon.co.uk/kylian-mbappe-world-cup-winner-ligue-1-titles-individual-awards/|access-date=9 August 2026}}</ref>
* [[Coupe de France]]: 2017–18, 2019–20, 2020–21, 2023–24
* Coupe de la Ligue: 2017–18, 2019–20
* Trophée des Champions: 2019, 2020, 2023
==== Real Madrid ====
* UEFA Super Cup: 2024<ref>{{Rejea tovuti|title=Mbappé {{!}} Official Website {{!}} Real Madrid C.F.|url=https://www.realmadrid.com/en-US/football/first-team/players/kylian-mbappe|publisher=Real Madrid CF|access-date=9 August 2026}}</ref>
* FIFA Intercontinental Cup: 2024
=== Kimataifa ===
Ufaransa U19
* UEFA European U-19 Championship: 2016<ref>{{Rejea tovuti|title=Kylian Mbappé - Wikipedia|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Kylian_Mbapp%C3%A9|access-date=9 August 2026}}</ref>
'''Ufaransa'''
* [[Kombe la Dunia]]: 2018; mshindi wa pili: 2022<ref>{{Rejea tovuti|title=Kylian Mbappé {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/biography/Kylian-Mbappe|publisher=Britannica|access-date=9 August 2026}}</ref>
* UEFA Nations League: 2020–21
=== Binafsi ===
* Golden Boy: 2017<ref>{{Rejea tovuti|title=Individual awards won by Mbappé vs Haaland|url=https://mbappe-haaland.com/en/awards/|access-date=9 August 2026}}</ref>
* Kopa Trophy: 2018
* FIFA World Cup Best Young Player Award: 2018
* French Player of the Year: 2018, 2019, 2022
* UNFP Ligue 1 Player of the Year: 2018–19, 2020–21, 2021–22, 2022–23, 2023–24
* UNFP Ligue 1 Young Player of the Year: 2016–17, 2017–18, 2018–19
* FIFA World Cup Golden Boot: 2022, 2026
* FIFA World Cup Silver Ball: 2022
* European Golden Shoe: 2024–25
* Pichichi Trophy: 2024–25
* Gerd Müller Trophy: 2024
* IFFHS World's Best Top Goal Scorer: 2022, 2023
* FIFPRO World 11: 2018, 2019, 2022, 2023, 2024, 2025
== Marejeo ==
{{reflist}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1998]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Ufaransa]]
[[Jamii:Wachezaji wa Real Madrid]]
7sm0koldpe60ifbxug50heepokkr6ij
1586503
1586502
2026-08-10T07:17:27Z
Anuary Rajabu
45588
1586503
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football biography
|jinalamchezaji = Kylian Mbappé
|picha = [[File:Kylian Mbappe France v Senegal 16 June 2026-391 (cropped).jpg|noborder|250px]]
|caption = Mbappé katika [[Kombe la Dunia la FIFA 2026]]
|jinakamili = Kylian Mbappé Lottin
|tareheyakuzaliwa = {{umri na tarehe ya kuzaliwa|1998|12|20|df=yes}}
|mjialiozaliwa = [[Paris]]
|nchialiozaliwa = [[Ufaransa]]
|urefu = {{height|m=1.78}}
|nafasi = [[Mshambuliaji]]
|klabuyasasa = [[Real Madrid]]
|nambayaklabu = 9
|miakayaujana = 2004–2013
|Timuzaujana = AS Bondy
|miakayaujana2 = 2013–2015
|Timuzaujana2 = Clairefontaine
|miakayaujana3 = 2013–2015
|Timuzaujana3 = Monaco
|katikaklabu = Klabu za wakubwa*
|years1 = 2015–2016
|clubs1 = AS Monaco II
|caps1 = 12
|goals1 = 4
|years2 = 2015–2018
|clubs2 = AS Monaco
|caps2 = 41
|goals2 = 16
|years3 = 2017–2018
|clubs3 = [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] (mkopo)
|caps3 = 27
|goals3 = 13
|years4 = 2018–2024
|clubs4 = [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
|caps4 = 178
|goals4 = 175
|years5 = 2024–
|clubs5 = [[Real Madrid]]
|caps5 = 65
|goals5 = 48
|nationalyears1 = 2014–2015
|nationalteam1 = Ufaransa U17
|nationalcaps1 = 2
|nationalgoals1 = 0
|nationalyears2 = 2016–2017
|nationalteam2 = Ufaransa U19
|nationalcaps2 = 11
|nationalgoals2 = 9
|nationalyears3 = 2017–
|nationalteam3 = Ufaransa
|nationalcaps3 = 92
|nationalgoals3 = 48
|medaltemplates =
|club-update = 9 Agosti 2026
|nationalteam-update = 9 Agosti 2026
}}
'''Kylian Mbappé Lottin''' (alizaliwa [[20 Desemba]] [[1998]]) ni [[mchezaji]] wa [[mpira wa miguu]] wa kulipwa kutoka nchini [[Ufaransa]] ambaye anacheza kama [[mshambuliaji]] katika klabu ya ligi ya [[La Liga]], [[Real Madrid]], na pia ni nahodha wa [[Timu ya taifa]] ya Ufaransa. Anachukuliwa kuwa mmoja wa wachezaji bora zaidi duniani na mmoja wa wachezaji mahiri zaidi wa Kifaransa wa muda wote, huku akijulikana kwa kasi yake kubwa, uwezo wa kupiga chenga, na umaliziaji wa hali ya juu.<ref name=":72">{{Rejea tovuti|date=2025-04-11|title=The 25 Best French Players of All Time—Ranked|url=https://www.si.com/soccer/the-best-french-soccer-players-of-all-time-ranking-the-top-10|access-date=2026-07-19|website=SI|language=en-US|archive-date=18 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260718042742/https://www.si.com/soccer/the-best-french-soccer-players-of-all-time-ranking-the-top-10|url-status=live}}</ref><ref name=":102">{{Rejea tovuti |last=Hill|first=Courtney|title=FIFA World Cup 2026: Where does Kylian Mbappé rank in the list of France's greatest-ever players?|url=https://www.olympics.com/en/news/fifa-world-cup-2026-where-does-kylian-mbappe-rank-in-the-list-of-frances-greatest-ever-players|access-date=18 July 2026|publisher=[[Olympics]]}}</ref>
Mbappé amefunga zaidi ya mabao 400 katika taaluma yake ya soka la wakubwa, akiwa mfungaji bora wa muda wote wa [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] (mabao 256), mfungaji bora wa timu ya taifa ya Ufaransa (mabao 66), na mfungaji bora wa muda wote katika historia ya [[Kombe la Dunia la FIFA]] (mabao 22).<ref>{{Rejea tovuti|first=Omar|last=Garrick|title=Kylian Mbappe becomes Paris Saint-Germain's all-time leading goalscorer|url=https://www.nytimes.com/athletic/4276091/2023/03/04/kylian-mbappe-psg-goalscorer/|date=5 March 2023|access-date=20 July 2026|website=The New York Times|archive-date=17 November 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251117201921/https://www.nytimes.com/athletic/4276091/2023/03/04/kylian-mbappe-psg-goalscorer/|url-status=live}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=More history for Mbappe: France's new record scorer|url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/kylian-mbappe-france-record-scorer|date=16 June 2026|access-date=20 July 2026|website=FIFA|archive-date=20 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260720115108/https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/kylian-mbappe-france-record-scorer|url-status=live}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Kylian Mbappé surpasses Lionel Messi's all-time World Cup goal-scoring record|url=https://www.espn.com/football/story/_/id/49257085/kylian-mbappe-lionel-messi-all-world-cup-goals-record|date=18 July 2026|access-date=18 July 2026|website=ESPN|archive-date=20 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260720031422/https://www.espn.com/football/story/_/id/49257085/kylian-mbappe-lionel-messi-all-world-cup-goals-record|url-status=live}}</ref>
Akiwa alizaliwa mjini Paris na kulelewa katika wilaya ya [[Bondy]], Mbappé alianza taaluma yake ya soka la wakubwa mnamo mwaka 2015 akiwa na Monaco, ambapo alitwaa taji la [[Ligue 1]] msimu wa 2016–17, ikiwa ni taji la kwanza la klabu hiyo baada ya miaka 17. Mnamo mwaka 2017, akiwa na umri wa miaka 18, alijiunga na Paris Saint-Germain kwa ada ya uhamisho iliyofikia euro milioni 180, na kumfanya kuwa mchezaji wa pili ghali zaidi duniani.<ref>{{cite news |url=http://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/3388743/psg-trigger-kylian-mbappes-permanent-transfer-from-monaco |title=PSG trigger Kylian Mbappe's permanent transfer from Monaco |publisher=ESPN |date=19 February 2018 |access-date=19 February 2018 |archive-date=1 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190401165055/http://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/3388743/psg-trigger-kylian-mbappe-permanent-transfer-from-monaco |url-status=live}}</ref> Alishinda mataji 15 akiwa na PSG, ikijumuisha mataji sita ya Ligue 1 na mataji manne ya [[Coupe de France]], huku akiiwezesha timu hiyo kufika fainali ya [[Ligi ya Mabingwa Ulaya]] mwaka 2020. Alimaliza pia akiwa mfungaji bora wa ligi hiyo mara sita (rekodi) na kutwaa tuzo ya Mchezaji Bora wa Mwaka wa Ligue 1 mara tano. Mnamo mwaka 2024, Mbappé alijiunga na Real Madrid kama mchezaji huru, na katika msimu wake wa kwanza alifunga kwenye michezo ya UEFA Super Cup na FIFA Intercontinental Cup na kusaidia Madrid kutwaa mataji hayo yote mawili. Alishinda tuzo ya European Golden Shoe mnamo 2025, na alikuwa mfungaji bora wa La Liga mnamo 2025 na 2026, pamoja na kuwa mfungaji bora wa UEFA Champions League mnamo 2026.
Katika ngazi ya kimataifa, Mbappé alicheza mechi yake ya kwanza ya wakubwa akiwakilisha Ufaransa mwaka 2017. Kwenye [[Kombe la Dunia la FIFA 2018]], alikuwa kijana wa pili baada ya [[Pelé]] kufunga kwenye fainali ya Kombe la Dunia na kutwaa ubingwa huo, akitunukiwa tuzo ya Mchezaji Mdogo Bora wa Kombe la Dunia na Mchezaji Bora wa Mwaka wa Ufaransa. Aliiwezesha Ufaransa kutwaa taji la UEFA Nations League mwaka 2021, akiwa mfungaji bora wa hatua ya fainali. Kwenye Kombe la Dunia la FIFA la 2022, Mbappé aliiongoza Ufaransa hadi fainali ya pili mfululizo, ambapo alifunga mabao matatu (hat-trick). Alivunja rekodi ya kufunga mabao mengi zaidi katika fainali za Kombe la Dunia (mabao 4), na akatwaa tuzo ya Kiatu cha Dhahabu (Golden Boot) na Mpira wa Fedha (Silver Ball). Kwenye Kombe la Dunia la 2026, Mbappé alitwaa tena tuzo ya Kiatu cha Dhahabu baada ya kufunga mabao 10, na kumfanya kuwa mchezaji wa tatu kufunga mabao mengi zaidi kwenye mashindano mamoja ya Kombe la Dunia akilingana na [[Gerd Müller]], na akawa mchezaji wa kwanza katika historia kushinda tuzo ya Kiatu cha Dhahabu cha Kombe la Dunia mara mbili.<ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/49394546/fifa-world-cup-2026-stats-kylian-mbappe-tops-lionel-messi-22-michael-olise-breaks-pele-record-7-jude-bellingham-7-most-ever-england|access-date=2026-07-19|website=ESPN|title=FIFA World Cup 2026 stats: Mbappé tops Messi with 22; Olise breaks Pelé's record with 7; Bellingham's 7 most-ever for England|archive-date=19 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260719145919/https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/49394546/fifa-world-cup-2026-stats-kylian-mbappe-tops-lionel-messi-22-michael-olise-breaks-pele-record-7-jude-bellingham-7-most-ever-england|url-status=live}}</ref>
Mbappé alishika nafasi ya pili kwenye tuzo ya [[Mchezaji bora wa mwaka wa FIFA|Mchezaji Bora wa Kiume wa FIFA]] (''The Best FIFA Men's Player'') mnamo 2022 na kushika nafasi ya tatu kwenye tuzo ya [[Ballon d'Or]] mwaka 2023. Alitajwa kuwa mfungaji bora wa mashindano ya UEFA Champions League kwa msimu mara mbili na alitwaa tuzo ya Mfungaji Bora wa Dunia wa IFFHS mara mbili. Amechaguliwa kwenye kikosi cha dunia cha FIFPRO World 11 mara sita na kikosi cha dunia cha IFFHS mara tano. Alitunukiwa tuzo ya Golden Boy mwaka 2017 na tuzo ya Kopa Trophy mnamo 2018. Katika msimu wa 2021–22 wa Ligue 1, alikuwa mchezaji wa kwanza kumaliza akiwa mfungaji bora na pia mtoa pasi za mabao (assists) nyingi zaidi kwenye ligi hiyo. Mbappé alitajwa na jarida la Time kama mmoja wa watu 100 wenye ushawishi mkubwa zaidi duniani mnamo 2023, na aliorodheshwa na jarida la ''Forbes'' kama mmoja wa wanamichezo wanaolipwa fedha nyingi zaidi duniani mwaka 2023 na 2024.
== Maisha ya awali ==
Kylian Mbappé Lottin<ref>{{cite news |title=Kylian Mbappé |url=https://www.lequipe.fr/Football/FootballFicheJoueur58221.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518151142/https://www.lequipe.fr/Football/FootballFicheJoueur58221.html |archive-date=18 May 2026 |access-date=5 December 2022 |newspaper=L'Équipe |location=Paris}}</ref> alizaliwa mnamo 20 Desemba 1998<ref>{{cite web |title=Kylian Mbappé: Overview |url=https://www.espn.co.uk/football/player/_/id/231388/kylian-mbappe |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200821201159/https://www.espn.co.uk/football/player/_/id/231388/kylian-mbappe |archive-date=21 August 2020 |access-date=23 August 2020 |publisher=ESPN}}</ref> Paris,<ref name="ninjaturtle2">{{cite web |last=Chevrier |first=Paul |date=20 December 2017 |title=Kylian Mbappé: La Tortue Ninja du Foot Français |trans-title=The Ninja Turtle of French Football |url=http://levestiairedusport.fr/article/kylian-mbappe-tortue-ninja-foot-francais-2/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190404142807/http://levestiairedusport.fr/article/kylian-mbappe-tortue-ninja-foot-francais-2/ |archive-date=4 April 2019 |website=Le Vestiaire du Sport |language=fr}}</ref> na kulelewa huko Bondy, [[Seine-Saint-Denis]], kaskazini mashariki mwa mji huo.<ref>{{cite web |last=Laurens |first=Julien |date=15 April 2020 |title=Ready to take over from Messi and Ronaldo? Why Kylian Mbappe could define the next era of football |url=https://www.fourfourtwo.com/features/kylian-mbappe-best-player-world-messi-ronaldo-psg-france-world-cup |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200423200718/https://www.fourfourtwo.com/features/kylian-mbappe-best-player-world-messi-ronaldo-psg-france-world-cup |archive-date=23 April 2020 |access-date=23 August 2020 |website=FourFourTwo |publisher=Future}}</ref> Baba yake, Wilfrid Mbappé, ni kocha wa mpira wa miguu mwenye asili ya [[Kamerun]] kutoka kisiwa cha Djébalè.<ref>{{cite web |date=8 July 2023 |title=Cameroun: le footballeur Kylian Mbappé renoue avec ses racines à Djébalè |url=https://www.rfi.fr/fr/afrique/20230708-cameroun-le-footballeur-kylian-mbapp%C3%A9-renoue-avec-ses-racines-%C3%A0-dj%C3%A9bal%C3%A8 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240123134842/https://www.rfi.fr/fr/afrique/20230708-cameroun-le-footballeur-kylian-mbapp%C3%A9-renoue-avec-ses-racines-%C3%A0-dj%C3%A9bal%C3%A8 |archive-date=23 January 2024 |accessdate=23 January 2024 |publisher=Radio France Internationale |language=fr}}</ref> Mama yake ambaye pia ni [[wakala]] wake, Fayza Lamari, ana asili ya nchini [[Aljeria]] na ni aliyekuwa mchezaji wa mchezo wa mpira wa mikono (handball).<ref>{{cite web |last1=Gouaillard |first1=Frédéric |last2=Detout |first2=Arnaud |last3=Sévérac |first3=Dominique |last4=Perrin |first4=Laurent |title=Sa famille, l'avenir de son fils, l'argent : les confessions de Fayza Lamari|url=https://www.leparisien.fr/sports/football/psg/sa-famille-lavenir-de-son-fils-largent-les-confessions-de-fayza-lamari-mere-de-kylian-mbappe-06-10-2021-24OQERZEIVFQJJ7QYFES6WRFRE.php |website=Le Parisien |date=6 October 2021 |access-date=14 December 2022 |archive-date=14 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221214181353/https://www.leparisien.fr/sports/football/psg/sa-famille-lavenir-de-son-fils-largent-les-confessions-de-fayza-lamari-mere-de-kylian-mbappe-06-10-2021-24OQERZEIVFQJJ7QYFES6WRFRE.php |url-status=live }}</ref><ref>{{Rejea tovuti |url=https://www.nytimes.com/athletic/4618402/2023/06/21/kylian-mbappe-transfer-mum-contract/ |title=Kylian Mbappe's mother and the rise of one of football's toughest dealmakers |first1=Oliver |last1=Kay |access-date=31 August 2023 |website=[[The Athletic]] |archive-date=31 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230831082725/https://theathletic.com/4618402/2023/06/21/kylian-mbappe-transfer-mum-contract/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Rejea habari |url=https://www.voanews.com/a/cameroon-football-fans-cheer-kylian-mbappe-french-player-africa-ties/4470675.html |title=Cameroon Football Fans Cheer for French Player with Ties to Africa |last=Kindzeka |first=Moki Edwin |publisher=Voice of America |access-date=16 July 2018 |archive-date=16 July 2018 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180716025253/https://www.voanews.com/a/cameroon-football-fans-cheer-kylian-mbappe-french-player-africa-ties/4470675.html |url-status=live}}</ref> Mbappé ana mdogo wake wa kiume, [[Ethan Mbappé|Ethan]], ambaye pia anacheza mpira wa miguu katika klabu ya [[Lille OSC|Lille]].<ref>{{cite news |title=Brother of PSG star scores on his debut |url=https://www.pulse.ng/sports/football/kylian-mbappes-brother-ethan-scores-for-psg-in-debut-match-id8188670.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180716054110/https://www.pulse.ng/sports/football/kylian-mbappes-brother-ethan-scores-for-psg-in-debut-match-id8188670.html |archive-date=16 July 2018 |access-date=15 July 2018 |newspaper=[[Pulse Nigeria]] |agency=Pulse}}</ref><ref>{{cite web |date=15 December 2016 |title=Coupe de la Ligue: Un joueur avec des origines Algériennes marque un triplé |trans-title=Coupe de la Ligue: A player with Algerian origins scores a hat-trick |url=http://dzballon.com/coupe-de-la-ligue-un-joueur-avec-des-origines-algeriennes-marque-un-triple/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170329235143/http://dzballon.com/coupe-de-la-ligue-un-joueur-avec-des-origines-algeriennes-marque-un-triple/ |archive-date=29 March 2017 |access-date=29 March 2017 |website=Dzballon.com}}</ref> Kaka yao wa kambo, Jirès Kembo Ekoko, alikuwa mchezaji wa mpira wa miguu wa kulipwa.<ref>{{cite web |date=20 December 2015 |title=Le jeune monégasque Mbappé sur les traces de Thierry Henry |trans-title=The young Monégasque Mbappé on the steps of Thierry Henry |url=http://www.lejdd.fr/Sport/Football/Le-jeune-monegasque-Mbappe-sur-les-traces-de-Thierry-Henry-765033 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180701194416/https://www.lejdd.fr/Sport/Football/Le-jeune-monegasque-Mbappe-sur-les-traces-de-Thierry-Henry-765033 |archive-date=1 July 2018 |access-date=2 July 2018 |website=Le Journal du Dimanche}}</ref>
Akiwa mtoto, Mbappé alisoma katika shule ya binafsi ya Katoliki huko Bondy, ambapo alionekana mwenye akili nyingi darasani ingawa alikuwa mkorofi kidogo. Akiwa na umri wa miaka 15, alianza kujifunza lugha ya Kihispania, na hatimaye akaimudu vyema. Wakati wa ujana wake, timu aliyokuwa akiipenda zaidi Mbappé ilikuwa Real Madrid,<ref>{{cite web |url=https://www.calciomercato.com/news/l-infanzia-rossonera-di-mbappe-gli-regalammo-una-maglia-di-robin-48229 |title=L'infanzia rossonera di Mbappé: 'Gli regalammo una maglia di Robinho, ma diceva che avrebbe giocato nel Real' |language=it |trans-title=Mbappé's Rossoneri childhood: 'We gave him a Robinho shirt, but he said he would play for Real' |date=5 June 2022 |website=calciomercato.com |access-date=5 June 2022 |archive-date=5 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220605131203/https://www.calciomercato.com/news/l-infanzia-rossonera-di-mbappe-gli-regalammo-una-maglia-di-robin-48229 |url-status=live }}</ref> na pia aliishabikia [[AC Milan]].<ref>{{cite news |url=https://www.marca.com/en/football/psg/2022/05/24/628cc90822601d0d028b45b9.html |title=Mbappe: When I was young I supported AC Milan |newspaper=Marca |location=Madrid |date=24 May 2022 |access-date=7 June 2022 |archive-date=5 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220605142102/https://www.marca.com/en/football/psg/2022/05/24/628cc90822601d0d028b45b9.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.marca.com/futbol/liga-francesa/2022/05/24/628caddc268e3e5b628b459a.html |title=Ligue 1: Mbappé: 'De pequeño animaba al Milan' |newspaper=Marca |location=Madrid |date=24 May 2022 |access-date=7 June 2022 |archive-date=5 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220605140121/https://www.marca.com/futbol/liga-francesa/2022/05/24/628caddc268e3e5b628b459a.html |url-status=live }}</ref> Wachezaji waliokuwa mifano ya kuigwa kwake walikuwa ni pamoja na [[Zinedine Zidane]],<ref>{{Rejea tovuti |last=Magee |first=Will |date=20 January 2020 |title='Zidane was my idol as a kid': Mbappe opens up on childhood heroes |url=https://www.goal.com/en/news/mbappe-reveals-that-zidane-was-his-first-idol/1lc6kly7pm20b1v7trqowscvby |access-date=31 August 2023 |website=Goal |archive-date=22 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922104803/https://www.goal.com/en/news/mbappe-reveals-that-zidane-was-his-first-idol/1lc6kly7pm20b1v7trqowscvby |url-status=live }}</ref> [[Cristiano Ronaldo]],<ref>{{cite web |url=http://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/3326678/psgs-kylian-mbappe-real-madrids-cristiano-ronaldo-was-childhood-idol |title=PSG's Kylian Mbappe: Real Madrid's Cristiano Ronaldo was childhood 'idol' |last=Garcia |first=Adriana |date=27 December 2017 |publisher=ESPN |access-date=27 December 2017 |archive-date=27 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171227201337/http://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/3326678/psgs-kylian-mbappe-real-madrids-cristiano-ronaldo-was-childhood-idol |url-status=live}}</ref> [[Neymar]], [[Ronaldinho]], [[Lionel Messi]], [[Ronaldo|Ronaldo Nazário]], [[Eden Hazard]], na [[Thierry Henry]]. Mnamo Mei 2024, siku chache kabla ya kutangazwa kwa usajili wake kwenda Real Madrid, Mbappé alieleza kuwa bado anaifuatilia AC Milan na angependa kuichezea siku zijazo.<ref>{{cite web | url=https://sempremilan.com/kylian-mbappe-love-ac-milan-future-move | title=Mbappe professes love for Milan and hints at future move: "I watch all their matches" | date=28 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604083056/https://sempremilan.com/kylian-mbappe-love-ac-milan-future-move |archive-date=4 June 2024}}</ref>
== Klabu ==
Mbappé alianza taaluma yake ya soka katika klabu ya AS Bondy akiwa na umri wa miaka sita, alifundishwa na makocha kadhaa akiwemo baba yake. Baadaye, Mbappé alihamia chuo cha mpira wa miguu cha INF Clairefontaine. Kiwango chake cha kuvutia kilipelekea klabu nyingi kujaribu kumsajili, zikiwemo Real Madrid, [[Chelsea F.C.|Chelsea]], [[Liverpool F.C.|Liverpool]], [[Manchester City F.C.|Manchester City]], na [[FC Bayern Munich|Bayern Munich]].<ref name="Youth">{{cite news |title=Kylian Mbappe: How France World Cup star rose to prominence |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44669497 |website=BBC Sport |date=1 July 2018 |access-date=1 July 2018 |archive-date=3 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180703152535/https://www.bbc.co.uk/sport/football/44669497 |url-status=live}}</ref> Akiwa na umri wa miaka 11, Real Madrid ilimwalika kufanya mazoezi na timu yao ya vijana wa chini ya umri wa miaka 12.<ref>{{cite news |date=1 September 2017 |title=Kylian Mbappe joins Paris St-Germain: Why an 18-year-old is worth £166m |website=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/40904612 |access-date=12 December 2020 |archive-date=14 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201114231644/https://www.bbc.co.uk/sport/football/40904612 |url-status=live }}</ref> Mbappé alifuatiliwa pia na klabu ya Caen kwa miaka mitatu, lakini kushushwa kwao daraja kutoka Ligue 1 mnamo 2012 na kushindwa kupanda tena daraja kukazuia uwezo wao wa kumsajili.<ref>{{cite news |last1=Lainé |first1=Guillaume |title=Insolite. Le jour où Kylian Mbappé aurait dû signer au SM Caen |trans-title=Unexpected. The day that Kylian Mbappé should have signed for SM Caen |url=https://www.ouest-france.fr/sport/football/sm-caen/monaco-manchester-city-kylian-mbappe-etait-proche-de-signer-caen-4860925 |access-date=28 May 2024 |work=[[Ouest-France]] |date=16 March 2017 |language=French |archive-date=6 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306033440/https://www.ouest-france.fr/sport/football/sm-caen/monaco-manchester-city-kylian-mbappe-etait-proche-de-signer-caen-4860925 |url-status=live }}</ref> Akiwa na umri wa miaka 14, Mbappé alisafiri kwenda London kwa mwaliko wa Chelsea, ambapo alicheza mechi moja ya timu yao ya vijana dhidi ya Charlton Athletic.<ref>{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/transfers/arsene-wenger-likened-him-thierry-henry-but-who-arsenal-target-kylian-mbappe-a7565971.html |title=Arsene Wenger has likened him to Thierry Henry – but who is Arsenal target Kylian Mbappe? |date=6 February 2017 |newspaper=The Independent |access-date=31 May 2017 |archive-date=17 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170817084227/https://www.independent.co.uk/sport/football/transfers/arsene-wenger-likened-him-thierry-henry-but-who-arsenal-target-kylian-mbappe-a7565971.html |url-status=live}}</ref>
=== Monaco ===
Mnamo Julai 2013, akiwa na umri wa miaka 14, Mbappé alijiunga na chuo cha vijana cha Monaco. Klabu hiyo ilifanikiwa kumpatia mkataba wa miaka mitatu licha ya juhudi za Real Madrid kutaka kumsajili.<ref>{{Rejea tovuti |title=Les grandes dates de la jeune carrière de Kylian Mbappé (Monaco), prêté au PSG |url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Les-grandes-dates-de-la-jeune-carriere-de-kylian-mbappe-monaco-prete-au-psg/828990 |access-date=31 August 2023 |website=L'Équipe |language=fr |archive-date=31 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230831003950/https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Les-grandes-dates-de-la-jeune-carriere-de-kylian-mbappe-monaco-prete-au-psg/828990 |url-status=live }}</ref><ref name="monacoteen">{{cite news |date=3 September 2016 |title=Kylian Mbappe: the Monaco teen who might be Europe's most wanted youngster |website=FourFourTwo |publisher=Future |url=http://www.fourfourtwo.com/sg/features/kylian-mbappe-monaco-teen-who-might-be-europes-most-wanted-youngster |access-date=23 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170205153728/http://www.fourfourtwo.com/sg/features/kylian-mbappe-monaco-teen-who-might-be-europes-most-wanted-youngster |archive-date=5 February 2017}}</ref>
Mnamo Oktoba 2015, Mbappé alipandishwa na kocha Leonardo Jardim kuwa sehemu ya timu ya akiba ya Monaco. Hata hivyo, uwezo na ukomavu wake mkubwa vilifanya apandishwe hadi timu ya kwanza baada ya wiki tatu tu.<ref>{{Rejea habari |access-date=2 May 2021 |title=Mbappe: Made in Manchester |archive-url=https://web.archive.org/web/20210504165457/https://www.skysports.com/football/story-telling/11095/12292674/kylian-mbappe-back-in-manchester-the-story-of-psg-forwards-first-champions-league-goal-for-monaco-at-the-etihad-stadium |archive-date=4 May 2021 |url=https://www.skysports.com/football/story-telling/11095/12292674/kylian-mbappe-back-in-manchester-the-story-of-psg-forwards-first-champions-league-goal-for-monaco-at-the-etihad-stadium |last=Bate |first=Adam |work=Sky Sports }}</ref> Alicheza mechi yake ya kwanza katika timu ya kwanza mnamo 2 Desemba, katika sare ya 1–1 dhidi ya Caen kwenye ligi ya Ligue 1. Mbappé, akiwa na umri wa miaka 16, alikuwa mchezaji mdogo zaidi kuwahi kuchezea timu ya kwanza ya Monaco, akivunja rekodi iliyokuwa ikishikiliwa na [[Thierry Henry]] tangu mwaka 1994.<ref name="monacoteen"/><ref name="soccerwayperform">{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/players/kylian-mbappe-lottin/377149/ |title=K. Mbappé: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |archive-url=https://web.archive.org/web/20250424175641/https://uk.soccerway.com/players/kylian-mbappe-lottin/377149/ |archive-date=24 April 2025 |url-status=dead}}</ref> Mnamo 20 Februari 2016, Mbappé alifunga bao lake la kwanza kwa timu ya kwanza, na kuwa mfungaji mdogo zaidi wa timu ya kwanza katika historia ya Monaco.<ref>{{cite news |title=European round-up: What you might have missed |url=https://www.bbc.com/sport/football/35623020 |website=BBC Sport |access-date=23 February 2016 |archive-date=22 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160222165039/http://www.bbc.com/sport/football/35623020}}</ref>
=== Paris Saint-Germain ===
[[Faili:Mbappe Messi Neymar.jpg|thumb|Mbappé (kushoto) [[Lionel Messi|Messi]] (katika) na [[Neymar Jr|Neymar]] (kulia) mnamo 2021 katika klabu ya [[Paris Saint-Germain F.C.|PSG]]]]
Mnamo [[31 Agosti]] 2017, Paris Saint-Germain (PSG) ilitangaza kumsajili Mbappé kutoka Monaco kwa mkopo na chaguo la kumnunua kwa ada ya euro milioni 180, na kumfanya kuwa mchezaji mdogo zaidi na wa pili kwa gharama kubwa katika historia ya soka.<ref>{{cite news |url=http://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/3388743/psg-trigger-kylian-mbappes-permanent-transfer-from-monaco |title=PSG trigger Kylian Mbappe's permanent transfer from Monaco |publisher=ESPN |date=19 February 2018 |access-date=19 February 2018 |archive-date=1 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190401165055/http://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/3388743/psg-trigger-kylian-mbappe-permanent-transfer-from-monaco |url-status=live}}</ref> Alipofika klabuni hapo, aliunda safu kali ya ushambuliaji akishirikiana na [[Neymar]] na [[Edinson Cavani]].
Katika msimu wake wa kwanza, alishinda taji lake la kwanza la [[Ligue 1]] akiwa na PSG na kutwaa tuzo ya Ligue 1 Young Player of the Year. Katika msimu wa 2018–19, Mbappé alitajwa kuwa Mchezaji Bora wa Mwaka wa Ligue 1 (Ligue 1 Player of the Year) na mfungaji bora wa ligi hiyo baada ya kufunga mabao 33. Mnamo mwaka 2020, aliiwezesha PSG kufika fainali yao ya kwanza ya [[Ligi ya Mabingwa Ulaya]], ingawa walipoteza 1–0 dhidi ya Bayern Munich.
==== 2021–2024: Mfungaji bora wa muda wote na msimu wa mwisho ====
Katika msimu wa 2021–22, Mbappé alihitimisha msimu akiwa mfungaji bora (mabao 28) na pia mtoa pasi za mabao nyingi zaidi (assists 17) katika Ligue 1, na kuwa mchezaji wa kwanza kufanya hivyo katika historia ya ligi hiyo.<ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/026d-13576e235a82-2cfb6b06ef27-1000--kylian-mbappe-goals-records-stats-and-claims-to-fame-how/|title=Kylian Mbappé goals, records, stats and claims to fame|publisher=UEFA|access-date=17 June 2026}}</ref>
Mnamo [[4 Machi]] 2023, alifunga bao lake la 201 kwa PSG katika ushindi wa 4–2 dhidi ya Nantes, na kuvunja rekodi ya Edinson Cavani ya kuwa mfungaji bora wa muda wote wa klabu hiyo.<ref>{{Rejea tovuti|first=Omar|last=Garrick|title=Kylian Mbappe becomes Paris Saint-Germain's all-time leading goalscorer|url=https://www.nytimes.com/athletic/4276091/2023/03/04/kylian-mbappe-psg-goalscorer/|date=5 March 2023|access-date=20 July 2026|website=The New York Times|archive-date=17 November 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251117201921/https://www.nytimes.com/athletic/4276091/2023/03/04/kylian-mbappe-psg-goalscorer/|url-status=live}}</ref> Alimaliza taaluma yake katika klabu hiyo mnamo Mei 2024 akiwa ameshinda mataji 15 (ikiwa ni pamoja na mataji sita ya Ligue 1) na kufunga jumla ya mabao 256 katika michezo yote kabla ya kuhamia Real Madrid kama mchezaji huru.
=== Real Madrid ===
==== 2024–2025: Msimu wa kwanza, rekodi za ufungaji na European Golden Shoe ====
[[File:Kylian Mbappe at Real Madrid's game versus Juventus Turin on 22 October 2025 (3).jpeg|thumb|upright|Mbappé akiichezea [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] mnamo 2025]]
Mnamo [[3 Juni]] 2024, klabu ya La Liga ya Real Madrid ilitangaza kwamba Mbappé alikuwa ametia saini mkataba wa miaka mitano na klabu hiyo, na kuhitimisha sakata la usajili lililodumu kwa miaka saba.<ref name=":8">{{cite web |date=3 June 2024 |title=Official Announcement: Mbappé |url=https://www.realmadrid.com/en-US/news/football/first-team/latest-news/comunicado-oficial-mbappe-03-06-2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240603180425/https://www.realmadrid.com/en-US/news/football/first-team/latest-news/comunicado-oficial-mbappe-03-06-2024 |archive-date=3 June 2024 |access-date=3 June 2024 |publisher=[[Real Madrid CF]]}}</ref><ref name=":9">{{Rejea tovuti |date=3 June 2024 |title=Mbappé signs for Real Madrid |url=https://www.realmadrid.com/en-US/news/football/first-team/latest-news/mbappe-nuevo-jugador-del-real-madrid-03-06-2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240603194608/https://www.realmadrid.com/en-US/news/football/first-team/latest-news/mbappe-nuevo-jugador-del-real-madrid-03-06-2024 |archive-date=3 June 2024 |access-date=3 June 2024 |publisher=Real Madrid CF |language=en-US}}</ref> Uhamisho wake kwenda Madrid ulifuatiwa na mchakato mrefu wa mazungumzo, ukiashiria nafasi yake kama mmoja wa wachezaji wanaosakwa sana duniani.<ref>{{cite web |date=3 June 2024 |title=Kylian Mbappé completes Real Madrid transfer after PSG exit |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40121124/kylian-mbappe-completes-real-madrid-transfer-psg-exit |archive-url=https://web.archive.org/web/20240829213746/https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40121124/kylian-mbappe-completes-real-madrid-transfer-psg-exit |archive-date=29 August 2024 |access-date=3 June 2024 |publisher=ESPN}}</ref> Baada ya kutia saini alisema: "Ni ndoto iliyotimia. Nina furaha kubwa na fahari kujiunga na klabu ya ndoto zangu."<ref>{{Rejea tovuti |date=3 June 2024 |title=Kylian Mbappe says Real Madrid move 'a dream come true' |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c199z0819vno |access-date=3 June 2024 |publisher=BBC Sport |language=en-GB |archive-date=29 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241129000142/https://www.bbc.com/sport/football/articles/c199z0819vno |url-status=live }}</ref> Mnamo tarehe 16 Julai, Mbappé alitambulishwa rasmi kama mchezaji wa Real Madrid katika uwanja wa [[Uwanja wa michezo wa Santiago Bernabéu|Santiago Bernabéu]], akivalia jezi namba 9. Utambulisho wake ulihudhuriwa na mashabiki 80,000.
Mbappé aliichezea Real Madrid mechi yake ya kwanza mnamo [[14 Agosti]] 2024 kwenye UEFA Super Cup dhidi ya Atalanta, ambapo alifunga bao la pili katika ushindi wa 2–0.<ref>{{cite web |last1=Salamanca |first1=Rodrigo |date=14 August 2024 |title=Goals from Valverde and Mbappé earn Real Madrid a record sixth European Super Cup. |url=https://www.realmadrid.com/en-US/news/football/first-team/reports/cronica-final-supercopa-de-europa-14-08-2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240826031619/https://www.realmadrid.com/en-US/news/football/first-team/reports/cronica-final-supercopa-de-europa-14-08-2024 |archive-date=26 August 2024 |access-date=14 August 2024 |publisher=Real Madrid CF}}</ref> Alicheza mechi yake ya kwanza katika La Liga mnamo tarehe 18 Agosti, wakati wa sare ya 1–1 dhidi ya Mallorca.<ref>{{Rejea tovuti |title=Real Madrid's Kylian Mbappe held scoreless in La Liga debut as Los Blancos earn frustrating draw at Mallorca |url=https://www.cbssports.com/soccer/news/real-madrids-kylian-mbappe-held-scoreless-in-la-liga-debut-as-los-blancos-earn-frustrating-draw-at-mallorca/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240821181415/https://www.cbssports.com/soccer/news/real-madrids-kylian-mbappe-held-scoreless-in-la-liga-debut-as-los-blancos-earn-frustrating-draw-at-mallorca/amp/ |archive-date=21 August 2024 |access-date=19 August 2024 |work=[[CBS Sports]]|date=18 August 2024 }}</ref> Mnamo 1 Septemba, alifunga mabao yake ya kwanza mawili katika La Liga wakati wa ushindi wa Madrid wa 2–0 dhidi ya [[Real Betis]].<ref>{{Rejea tovuti |last= |date=1 September 2024 |title=Mbappe opens his LaLiga account and leads Real Madrid past Real Betis |url=https://www.marca.com/en/football/spanish-football/2024/09/01/66d4cc2746163f9c238b45cc.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909121908/https://amp.marca.com/en/football/spanish-football/2024/09/01/66d4cc2746163f9c238b45cc.html |archive-date=9 September 2024 |access-date=1 September 2024 |publisher=MARCA |language=en}}</ref> Baadaye mwezi huo, alifunga bao lake la kwanza la UEFA Champions League akiwa na klabu hiyo katika ushindi wa 3–1 dhidi ya VfB Stuttgart kwenye mechi ya ufunguzi ya mfumo mpya wa hatua ya ligi ya UEFA Champions League.<ref>{{Rejea tovuti |last= |date=17 September 2024 |title=Real Madrid 3–1 Stuttgart: UEFA Champions League 2024/25 League phase |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2042038--real-madrid-vs-stuttgart/ |access-date=18 September 2024 |publisher=UEFA |language=en}}</ref><ref>{{Rejea habari |last=Corrigan |first=Dermot |date=17 September 2024 |title=Real Madrid 3 Stuttgart 1: Mbappe scores on big night but issues remain for Ancelotti |url=https://www.nytimes.com/athletic/5770773/2024/09/17/real-madrid-mbappe-stuttgart/ |access-date=18 September 2024 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331 |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918005732/https://www.nytimes.com/athletic/5770773/2024/09/17/real-madrid-mbappe-stuttgart/ |url-status=live }}</ref> Mnamo tarehe 10 Desemba, Mbappé alifunga bao lake la 50 la UEFA Champions League katika ushindi wa 3–2 dhidi ya Atalanta, na kuwa mchezaji wa pili mdogo zaidi kufikisha idadi hiyo baada ya Lionel Messi.<ref>{{Rejea tovuti |last=Mukherjee |first=Soham |date=11 December 2024 |title=Kylian Mbappe reaches massive Champions League milestone only bettered by Lionel Messi with goal for Real Madrid at Atalanta |url=https://www.goal.com/en/lists/kylian-mbappe-reaches-massive-champions-league-milestone-lionel-messi-goal-real-madrid-atalanta/bltf9d56e8d6f9cef00#csdaa81ece0775f832 |access-date=14 December 2024 |website=[[Goal (website)|Goal]] |archive-date=24 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241224224447/https://www.goal.com/en/lists/kylian-mbappe-reaches-massive-champions-league-milestone-lionel-messi-goal-real-madrid-atalanta/bltf9d56e8d6f9cef00#csdaa81ece0775f832 |url-status=live }}</ref>
Mnamo 25 Januari 2025, Mbappé alifunga hat-trick yake ya kwanza akiwa na Madrid katika ushindi wa 3–0 dhidi ya Real Valladolid.<ref>{{Rejea tovuti|last=Thomas|first=Marissa|title=Real Valladolid 0–3 Real Madrid: Kylian Mbappé hits hat-trick to send Real four points clear|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cq6g7zgm00mt|publisher=BBC|work=BBC Sport|date=25 January 2025|access-date=25 January 2025|archive-date=25 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250125223104/https://www.bbc.com/sport/football/live/cq6g7zgm00mt|url-status=live}}</ref> Kwa kufunga mabao matano ya ligi mwezi Januari, alitawazwa kuwa La Liga Player of the Month.<ref name="auto">{{cite news|title=Kylian Mbappé, LALIGA EA SPORTS Player of the Month for January|url=https://www.laliga.com/en-GB/news/kylian-mbappe-laliga-ea-sports-player-of-the-month-for-january|publisher=La Liga|date=31 January 2025|access-date=31 January 2025|archive-date=31 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250131205122/https://www.laliga.com/en-GB/news/kylian-mbappe-laliga-ea-sports-player-of-the-month-for-january|url-status=live}}</ref> Mnamo tarehe 19 Februari, alipachika hat-trick yake ya kwanza ya UEFA Champions League akiwa na Madrid katika ushindi wa 3–1 dhidi ya Manchester City, na kuivusha timu hiyo hadi hatua ya 16 bora ya UEFA Champions League.<ref>{{Rejea habari |last=Lowe |first=Sid |date=19 February 2025 |title=Mbappé hat-trick rips apart Manchester City to send Real Madrid racing through |url=https://www.theguardian.com/football/2025/feb/19/real-madrid-manchester-city-champions-league-playoff-second-leg-match-report |access-date=20 February 2025 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> Mnamo 13 Aprili, alipokea kadi yake ya kwanza nyekundu akiwa na Madrid baada ya kumchezea rafu tata Antonio Blanco, kitendo kilichosababisha ukosoaji mkubwa dhidi yake.<ref>{{Rejea tovuti |date=13 April 2025 |title=📸 Mbappé receives first Real Madrid red card for this tackle 😳 |url=https://sports.yahoo.com/article/mbapp-receives-first-real-madrid-150800727.html?guccounter=1&guce_referrer=aHR0cHM6Ly93d3cuZ29vZ2xlLmNvbS8&guce_referrer_sig=AQAAAFdBJXyUi4dLEvF4reVMBkFE4rUhDL-XOSot0HUHewm5CWIN7GJb03spmOkqhAiXK0jcoIA3tFsbSm-VKeW6Wg_b3R_AQv-HQ8HWy-ftnt62vagv5QZLorNBoePp5UBsY35sqT2dhvSvTLy9TmWxDuVMfmx14T6AGvsGrsk7gN6P |access-date=14 April 2025 |website=Yahoo Sports |language=en-US |archive-date=14 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250414084020/https://sports.yahoo.com/article/mbapp-receives-first-real-madrid-150800727.html%3Fguccounter%3D1%26guce_referrer%3DaHR0cHM6Ly93d3cuZ29vZ2xlLmNvbS8%26guce_referrer_sig%3DAQAAAFdBJXyUi4dLEvF4reVMBkFE4rUhDL-XOSot0HUHewm5CWIN7GJb03spmOkqhAiXK0jcoIA3tFsbSm-VKeW6Wg_b3R_AQv-HQ8HWy-ftnt62vagv5QZLorNBoePp5UBsY35sqT2dhvSvTLy9TmWxDuVMfmx14T6AGvsGrsk7gN6P |url-status=live }}</ref><ref>{{Rejea tovuti |date=13 April 2025 |title=Mbappé 'sorry' for rash red card – Madrid coach |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/44656783/alaves-vs-real-madrid-kylian-mbappe-sent-dangerous-tackle |access-date=14 April 2025 |website=ESPN.com |language=en |archive-date=10 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250510163717/https://www.espn.com/soccer/story/_/id/44656783/alaves-vs-real-madrid-kylian-mbappe-sent-dangerous-tackle |url-status=live }}</ref> Mnamo 11 Mei, hat-trick ya Mbappé katika mchezo wa [[El Clásico]] dhidi ya Barcelona ilimfanya afikishe mabao 39 kwa Madrid, na kuvunja rekodi ya Iván Zamorano ya mabao mengi zaidi kufungwa na mchezaji wa Real Madrid katika msimu wake wa kwanza.<ref>{{Rejea tovuti |date=11 May 2025 |title=Kylian Mbappe Breaks Historic Real Madrid Goalscoring Record in El Clasico |url=https://www.si.com/soccer/kylian-mbappe-breaks-historic-real-madrid-goalscoring-record |access-date=11 May 2025 |website=Sports Illustrated |language=en-US |archive-date=13 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250513024522/https://www.si.com/soccer/kylian-mbappe-breaks-historic-real-madrid-goalscoring-record |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |date=11 May 2025 |title=Kylian Mbappe makes Real Madrid history! France star bags brace against Barcelona in El Clasico to beat longstanding Ivan Zamorano record |url=https://www.goal.com/en/lists/kylian-mbappe-real-madrid-history-france-star-bags-brace-against-barcelona-el-clasico-beat-ivan-zamorano-club-record/blt6f966d6f0ebeff67 |access-date=13 May 2025 |website= |publisher=Goal |language=en |archive-date=21 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250621133045/https://www.goal.com/en/lists/kylian-mbappe-real-madrid-history-france-star-bags-brace-against-barcelona-el-clasico-beat-ivan-zamorano-club-record/blt6f966d6f0ebeff67 |url-status=live }}</ref> Kwenye mechi iliyofuata, Mbappé alifunga bao lake la 28 la ligi kwa msimu huo, na kuweka rekodi ya mabao mengi zaidi kwa Real Madrid katika msimu wa kwanza wa La Liga.<ref>{{cite magazine|url=https://www.si.com/soccer/kylian-mbappe-smashes-71-year-real-madrid-la-liga-record|title=Kylian Mbappe Smashes 71-Year Real Madrid, La Liga Record With 40th Goal|last=Langell|first=Amanda|date=14 May 2025|magazine=Sports Illustrated|access-date=15 May 2025|archive-date=14 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250514234124/https://www.si.com/soccer/kylian-mbappe-smashes-71-year-real-madrid-la-liga-record|url-status=live}}</ref> Mbappé alimaliza msimu wake wa La Liga akiwa na mabao 31 katika mechi 34, akitwaa Pichichi Trophy na European Golden Shoe kwa mara ya kwanza katika taaluma yake.<ref name="24-25-goalscoring">{{Rejea tovuti|last=Brotherton|first=Alex|title=Kylian Mbappe wins European Golden Shoe for first time|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cdr562z5xdmo|publisher=BBC|work=BBC Sport|date=26 May 2025|access-date=26 May 2025|archive-date=26 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250526112420/https://www.bbc.com/sport/football/articles/cdr562z5xdmo|url-status=live}}</ref> Mnamo 28 Mei, alichaguliwa kuwa Mahou Cinco Estrellas Player of the Season wa Real Madrid.<ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.realmadrid.com/en-US/news/football/first-team/latest-news/mbappe-jugador-cinco-estrellas-mahou-de-la-temporada-27-05-2025|title=Mbappé named Mahou Cinco Estrellas Player of the Season|publisher=Real Madrid CF|date=28 May 2025|access-date=28 May 2025|archive-date=28 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250528181453/https://www.realmadrid.com/en-US/news/football/first-team/latest-news/mbappe-jugador-cinco-estrellas-mahou-de-la-temporada-27-05-2025|url-status=live}}</ref>
== Tuzo na Mafanikio ==
[[Faili:Kylian Mbappé 2018.jpg|thumb|Mbappé akiwa na tuzo ya Mchezaji Bora Mdogo wa Mashindano ya [[Kombe la Dunia la FIFA 2018|Kombe la Dunia la FIFA 2028]]]]
=== Klabu ===
'''Monaco'''
* [[Ligue 1]]: 2016–17<ref>{{Rejea tovuti|title=Kylian Mbappé|url=https://www.transfermarkt.us/kylian-mbappe/erfolge/spieler/342229|publisher=Transfermarkt|access-date=9 August 2026}}</ref>
'''Paris Saint-Germain'''
* [[Ligue 1]]: 2017–18, 2018–19, 2019–20, 2021–22, 2022–23, 2023–24<ref>{{Rejea tovuti|title=Kylian Mbappé: World Cup winner, Ligue 1 titles, Individual awards|url=https://petersalmon.co.uk/kylian-mbappe-world-cup-winner-ligue-1-titles-individual-awards/|access-date=9 August 2026}}</ref>
* [[Coupe de France]]: 2017–18, 2019–20, 2020–21, 2023–24
* Coupe de la Ligue: 2017–18, 2019–20
* Trophée des Champions: 2019, 2020, 2023
==== Real Madrid ====
* UEFA Super Cup: 2024<ref>{{Rejea tovuti|title=Mbappé {{!}} Official Website {{!}} Real Madrid C.F.|url=https://www.realmadrid.com/en-US/football/first-team/players/kylian-mbappe|publisher=Real Madrid CF|access-date=9 August 2026}}</ref>
* FIFA Intercontinental Cup: 2024
=== Kimataifa ===
Ufaransa U19
* UEFA European U-19 Championship: 2016<ref>{{Rejea tovuti|title=Kylian Mbappé - Wikipedia|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Kylian_Mbapp%C3%A9|access-date=9 August 2026}}</ref>
'''Ufaransa'''
* [[Kombe la Dunia]]: 2018; mshindi wa pili: 2022<ref>{{Rejea tovuti|title=Kylian Mbappé {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/biography/Kylian-Mbappe|publisher=Britannica|access-date=9 August 2026}}</ref>
* UEFA Nations League: 2020–21
=== Binafsi ===
* Golden Boy: 2017<ref>{{Rejea tovuti|title=Individual awards won by Mbappé vs Haaland|url=https://mbappe-haaland.com/en/awards/|access-date=9 August 2026}}</ref>
* Kopa Trophy: 2018
* FIFA World Cup Best Young Player Award: 2018
* French Player of the Year: 2018, 2019, 2022
* UNFP Ligue 1 Player of the Year: 2018–19, 2020–21, 2021–22, 2022–23, 2023–24
* UNFP Ligue 1 Young Player of the Year: 2016–17, 2017–18, 2018–19
* FIFA World Cup Golden Boot: 2022, 2026
* FIFA World Cup Silver Ball: 2022
* European Golden Shoe: 2024–25
* Pichichi Trophy: 2024–25
* Gerd Müller Trophy: 2024
* IFFHS World's Best Top Goal Scorer: 2022, 2023
* FIFPRO World 11: 2018, 2019, 2022, 2023, 2024, 2025
== Marejeo ==
{{reflist}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1998]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Ufaransa]]
[[Jamii:Wachezaji wa Real Madrid]]
rhxmexh9ty1klmr1yk1tdo42cry2eet
1586504
1586503
2026-08-10T07:23:14Z
Anuary Rajabu
45588
1586504
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football biography
|jinalamchezaji = Kylian Mbappé
|picha = [[File:Kylian Mbappe France v Senegal 16 June 2026-391 (cropped).jpg|noborder|250px]]
|caption = Mbappé katika [[Kombe la Dunia la FIFA 2026]]
|jinakamili = Kylian Mbappé Lottin
|tareheyakuzaliwa = {{umri na tarehe ya kuzaliwa|1998|12|20|df=yes}}
|mjialiozaliwa = [[Paris]]
|nchialiozaliwa = [[Ufaransa]]
|urefu = {{height|m=1.78}}
|nafasi = [[Mshambuliaji]]
|klabuyasasa = [[Real Madrid]]
|nambayaklabu = 9
|miakayaujana = 2004–2013
|Timuzaujana = AS Bondy
|miakayaujana2 = 2013–2015
|Timuzaujana2 = Clairefontaine
|miakayaujana3 = 2013–2015
|Timuzaujana3 = Monaco
|katikaklabu = Klabu za wakubwa*
|years1 = 2015–2016
|clubs1 = AS Monaco II
|caps1 = 12
|goals1 = 4
|years2 = 2015–2018
|clubs2 = AS Monaco
|caps2 = 41
|goals2 = 16
|years3 = 2017–2018
|clubs3 = [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] (mkopo)
|caps3 = 27
|goals3 = 13
|years4 = 2018–2024
|clubs4 = [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
|caps4 = 178
|goals4 = 175
|years5 = 2024–
|clubs5 = [[Real Madrid]]
|caps5 = 65
|goals5 = 48
|nationalyears1 = 2014–2015
|nationalteam1 = Ufaransa U17
|nationalcaps1 = 2
|nationalgoals1 = 0
|nationalyears2 = 2016–2017
|nationalteam2 = Ufaransa U19
|nationalcaps2 = 11
|nationalgoals2 = 9
|nationalyears3 = 2017–
|nationalteam3 = [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Ufaransa|Ufaransa]]
|nationalcaps3 = 92
|nationalgoals3 = 48
|medaltemplates =
|club-update = 9 Agosti 2026
|nationalteam-update = 9 Agosti 2026
}}
'''Kylian Mbappé Lottin''' (alizaliwa [[20 Desemba]] [[1998]]) ni [[mchezaji]] wa [[mpira wa miguu]] wa kulipwa kutoka nchini [[Ufaransa]] ambaye anacheza kama [[mshambuliaji]] katika klabu ya ligi ya [[La Liga]], [[Real Madrid]], na pia ni nahodha wa [[Timu ya taifa]] ya Ufaransa. Anachukuliwa kuwa mmoja wa wachezaji bora zaidi duniani na mmoja wa wachezaji mahiri zaidi wa Kifaransa wa muda wote, huku akijulikana kwa kasi yake kubwa, uwezo wa kupiga chenga, na umaliziaji wa hali ya juu.<ref name=":72">{{Rejea tovuti|date=2025-04-11|title=The 25 Best French Players of All Time—Ranked|url=https://www.si.com/soccer/the-best-french-soccer-players-of-all-time-ranking-the-top-10|access-date=2026-07-19|website=SI|language=en-US|archive-date=18 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260718042742/https://www.si.com/soccer/the-best-french-soccer-players-of-all-time-ranking-the-top-10|url-status=live}}</ref><ref name=":102">{{Rejea tovuti |last=Hill|first=Courtney|title=FIFA World Cup 2026: Where does Kylian Mbappé rank in the list of France's greatest-ever players?|url=https://www.olympics.com/en/news/fifa-world-cup-2026-where-does-kylian-mbappe-rank-in-the-list-of-frances-greatest-ever-players|access-date=18 July 2026|publisher=[[Olympics]]}}</ref>
Mbappé amefunga zaidi ya mabao 400 katika taaluma yake ya soka la wakubwa, akiwa mfungaji bora wa muda wote wa [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] (mabao 256), mfungaji bora wa timu ya taifa ya Ufaransa (mabao 66), na mfungaji bora wa muda wote katika historia ya [[Kombe la Dunia la FIFA]] (mabao 22).<ref>{{Rejea tovuti|first=Omar|last=Garrick|title=Kylian Mbappe becomes Paris Saint-Germain's all-time leading goalscorer|url=https://www.nytimes.com/athletic/4276091/2023/03/04/kylian-mbappe-psg-goalscorer/|date=5 March 2023|access-date=20 July 2026|website=The New York Times|archive-date=17 November 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251117201921/https://www.nytimes.com/athletic/4276091/2023/03/04/kylian-mbappe-psg-goalscorer/|url-status=live}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=More history for Mbappe: France's new record scorer|url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/kylian-mbappe-france-record-scorer|date=16 June 2026|access-date=20 July 2026|website=FIFA|archive-date=20 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260720115108/https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/kylian-mbappe-france-record-scorer|url-status=live}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Kylian Mbappé surpasses Lionel Messi's all-time World Cup goal-scoring record|url=https://www.espn.com/football/story/_/id/49257085/kylian-mbappe-lionel-messi-all-world-cup-goals-record|date=18 July 2026|access-date=18 July 2026|website=ESPN|archive-date=20 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260720031422/https://www.espn.com/football/story/_/id/49257085/kylian-mbappe-lionel-messi-all-world-cup-goals-record|url-status=live}}</ref>
Akiwa alizaliwa mjini Paris na kulelewa katika wilaya ya [[Bondy]], Mbappé alianza taaluma yake ya soka la wakubwa mnamo mwaka 2015 akiwa na Monaco, ambapo alitwaa taji la [[Ligue 1]] msimu wa 2016–17, ikiwa ni taji la kwanza la klabu hiyo baada ya miaka 17. Mnamo mwaka 2017, akiwa na umri wa miaka 18, alijiunga na Paris Saint-Germain kwa ada ya uhamisho iliyofikia euro milioni 180, na kumfanya kuwa mchezaji wa pili ghali zaidi duniani.<ref>{{cite news |url=http://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/3388743/psg-trigger-kylian-mbappes-permanent-transfer-from-monaco |title=PSG trigger Kylian Mbappe's permanent transfer from Monaco |publisher=ESPN |date=19 February 2018 |access-date=19 February 2018 |archive-date=1 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190401165055/http://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/3388743/psg-trigger-kylian-mbappe-permanent-transfer-from-monaco |url-status=live}}</ref> Alishinda mataji 15 akiwa na PSG, ikijumuisha mataji sita ya Ligue 1 na mataji manne ya [[Coupe de France]], huku akiiwezesha timu hiyo kufika fainali ya [[Ligi ya Mabingwa Ulaya]] mwaka 2020. Alimaliza pia akiwa mfungaji bora wa ligi hiyo mara sita (rekodi) na kutwaa tuzo ya Mchezaji Bora wa Mwaka wa Ligue 1 mara tano. Mnamo mwaka 2024, Mbappé alijiunga na Real Madrid kama mchezaji huru, na katika msimu wake wa kwanza alifunga kwenye michezo ya UEFA Super Cup na FIFA Intercontinental Cup na kusaidia Madrid kutwaa mataji hayo yote mawili. Alishinda tuzo ya European Golden Shoe mnamo 2025, na alikuwa mfungaji bora wa La Liga mnamo 2025 na 2026, pamoja na kuwa mfungaji bora wa UEFA Champions League mnamo 2026.
Katika ngazi ya kimataifa, Mbappé alicheza mechi yake ya kwanza ya wakubwa akiwakilisha Ufaransa mwaka 2017. Kwenye [[Kombe la Dunia la FIFA 2018]], alikuwa kijana wa pili baada ya [[Pelé]] kufunga kwenye fainali ya Kombe la Dunia na kutwaa ubingwa huo, akitunukiwa tuzo ya Mchezaji Mdogo Bora wa Kombe la Dunia na Mchezaji Bora wa Mwaka wa Ufaransa. Aliiwezesha Ufaransa kutwaa taji la UEFA Nations League mwaka 2021, akiwa mfungaji bora wa hatua ya fainali. Kwenye Kombe la Dunia la FIFA la 2022, Mbappé aliiongoza Ufaransa hadi fainali ya pili mfululizo, ambapo alifunga mabao matatu (hat-trick). Alivunja rekodi ya kufunga mabao mengi zaidi katika fainali za Kombe la Dunia (mabao 4), na akatwaa tuzo ya Kiatu cha Dhahabu (Golden Boot) na Mpira wa Fedha (Silver Ball). Kwenye Kombe la Dunia la 2026, Mbappé alitwaa tena tuzo ya Kiatu cha Dhahabu baada ya kufunga mabao 10, na kumfanya kuwa mchezaji wa tatu kufunga mabao mengi zaidi kwenye mashindano mamoja ya Kombe la Dunia akilingana na [[Gerd Müller]], na akawa mchezaji wa kwanza katika historia kushinda tuzo ya Kiatu cha Dhahabu cha Kombe la Dunia mara mbili.<ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/49394546/fifa-world-cup-2026-stats-kylian-mbappe-tops-lionel-messi-22-michael-olise-breaks-pele-record-7-jude-bellingham-7-most-ever-england|access-date=2026-07-19|website=ESPN|title=FIFA World Cup 2026 stats: Mbappé tops Messi with 22; Olise breaks Pelé's record with 7; Bellingham's 7 most-ever for England|archive-date=19 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260719145919/https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/49394546/fifa-world-cup-2026-stats-kylian-mbappe-tops-lionel-messi-22-michael-olise-breaks-pele-record-7-jude-bellingham-7-most-ever-england|url-status=live}}</ref>
Mbappé alishika nafasi ya pili kwenye tuzo ya [[Mchezaji bora wa mwaka wa FIFA|Mchezaji Bora wa Kiume wa FIFA]] (''The Best FIFA Men's Player'') mnamo 2022 na kushika nafasi ya tatu kwenye tuzo ya [[Ballon d'Or]] mwaka 2023. Alitajwa kuwa mfungaji bora wa mashindano ya UEFA Champions League kwa msimu mara mbili na alitwaa tuzo ya Mfungaji Bora wa Dunia wa IFFHS mara mbili. Amechaguliwa kwenye kikosi cha dunia cha FIFPRO World 11 mara sita na kikosi cha dunia cha IFFHS mara tano. Alitunukiwa tuzo ya Golden Boy mwaka 2017 na tuzo ya Kopa Trophy mnamo 2018. Katika msimu wa 2021–22 wa Ligue 1, alikuwa mchezaji wa kwanza kumaliza akiwa mfungaji bora na pia mtoa pasi za mabao (assists) nyingi zaidi kwenye ligi hiyo. Mbappé alitajwa na jarida la Time kama mmoja wa watu 100 wenye ushawishi mkubwa zaidi duniani mnamo 2023, na aliorodheshwa na jarida la ''Forbes'' kama mmoja wa wanamichezo wanaolipwa fedha nyingi zaidi duniani mwaka 2023 na 2024.
== Maisha ya awali ==
Kylian Mbappé Lottin<ref>{{cite news |title=Kylian Mbappé |url=https://www.lequipe.fr/Football/FootballFicheJoueur58221.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518151142/https://www.lequipe.fr/Football/FootballFicheJoueur58221.html |archive-date=18 May 2026 |access-date=5 December 2022 |newspaper=L'Équipe |location=Paris}}</ref> alizaliwa mnamo 20 Desemba 1998<ref>{{cite web |title=Kylian Mbappé: Overview |url=https://www.espn.co.uk/football/player/_/id/231388/kylian-mbappe |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200821201159/https://www.espn.co.uk/football/player/_/id/231388/kylian-mbappe |archive-date=21 August 2020 |access-date=23 August 2020 |publisher=ESPN}}</ref> Paris,<ref name="ninjaturtle2">{{cite web |last=Chevrier |first=Paul |date=20 December 2017 |title=Kylian Mbappé: La Tortue Ninja du Foot Français |trans-title=The Ninja Turtle of French Football |url=http://levestiairedusport.fr/article/kylian-mbappe-tortue-ninja-foot-francais-2/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190404142807/http://levestiairedusport.fr/article/kylian-mbappe-tortue-ninja-foot-francais-2/ |archive-date=4 April 2019 |website=Le Vestiaire du Sport |language=fr}}</ref> na kulelewa huko Bondy, [[Seine-Saint-Denis]], kaskazini mashariki mwa mji huo.<ref>{{cite web |last=Laurens |first=Julien |date=15 April 2020 |title=Ready to take over from Messi and Ronaldo? Why Kylian Mbappe could define the next era of football |url=https://www.fourfourtwo.com/features/kylian-mbappe-best-player-world-messi-ronaldo-psg-france-world-cup |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200423200718/https://www.fourfourtwo.com/features/kylian-mbappe-best-player-world-messi-ronaldo-psg-france-world-cup |archive-date=23 April 2020 |access-date=23 August 2020 |website=FourFourTwo |publisher=Future}}</ref> Baba yake, Wilfrid Mbappé, ni kocha wa mpira wa miguu mwenye asili ya [[Kamerun]] kutoka kisiwa cha Djébalè.<ref>{{cite web |date=8 July 2023 |title=Cameroun: le footballeur Kylian Mbappé renoue avec ses racines à Djébalè |url=https://www.rfi.fr/fr/afrique/20230708-cameroun-le-footballeur-kylian-mbapp%C3%A9-renoue-avec-ses-racines-%C3%A0-dj%C3%A9bal%C3%A8 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240123134842/https://www.rfi.fr/fr/afrique/20230708-cameroun-le-footballeur-kylian-mbapp%C3%A9-renoue-avec-ses-racines-%C3%A0-dj%C3%A9bal%C3%A8 |archive-date=23 January 2024 |accessdate=23 January 2024 |publisher=Radio France Internationale |language=fr}}</ref> Mama yake ambaye pia ni [[wakala]] wake, Fayza Lamari, ana asili ya nchini [[Aljeria]] na ni aliyekuwa mchezaji wa mchezo wa mpira wa mikono (handball).<ref>{{cite web |last1=Gouaillard |first1=Frédéric |last2=Detout |first2=Arnaud |last3=Sévérac |first3=Dominique |last4=Perrin |first4=Laurent |title=Sa famille, l'avenir de son fils, l'argent : les confessions de Fayza Lamari|url=https://www.leparisien.fr/sports/football/psg/sa-famille-lavenir-de-son-fils-largent-les-confessions-de-fayza-lamari-mere-de-kylian-mbappe-06-10-2021-24OQERZEIVFQJJ7QYFES6WRFRE.php |website=Le Parisien |date=6 October 2021 |access-date=14 December 2022 |archive-date=14 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221214181353/https://www.leparisien.fr/sports/football/psg/sa-famille-lavenir-de-son-fils-largent-les-confessions-de-fayza-lamari-mere-de-kylian-mbappe-06-10-2021-24OQERZEIVFQJJ7QYFES6WRFRE.php |url-status=live }}</ref><ref>{{Rejea tovuti |url=https://www.nytimes.com/athletic/4618402/2023/06/21/kylian-mbappe-transfer-mum-contract/ |title=Kylian Mbappe's mother and the rise of one of football's toughest dealmakers |first1=Oliver |last1=Kay |access-date=31 August 2023 |website=[[The Athletic]] |archive-date=31 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230831082725/https://theathletic.com/4618402/2023/06/21/kylian-mbappe-transfer-mum-contract/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Rejea habari |url=https://www.voanews.com/a/cameroon-football-fans-cheer-kylian-mbappe-french-player-africa-ties/4470675.html |title=Cameroon Football Fans Cheer for French Player with Ties to Africa |last=Kindzeka |first=Moki Edwin |publisher=Voice of America |access-date=16 July 2018 |archive-date=16 July 2018 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180716025253/https://www.voanews.com/a/cameroon-football-fans-cheer-kylian-mbappe-french-player-africa-ties/4470675.html |url-status=live}}</ref> Mbappé ana mdogo wake wa kiume, [[Ethan Mbappé|Ethan]], ambaye pia anacheza mpira wa miguu katika klabu ya [[Lille OSC|Lille]].<ref>{{cite news |title=Brother of PSG star scores on his debut |url=https://www.pulse.ng/sports/football/kylian-mbappes-brother-ethan-scores-for-psg-in-debut-match-id8188670.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180716054110/https://www.pulse.ng/sports/football/kylian-mbappes-brother-ethan-scores-for-psg-in-debut-match-id8188670.html |archive-date=16 July 2018 |access-date=15 July 2018 |newspaper=[[Pulse Nigeria]] |agency=Pulse}}</ref><ref>{{cite web |date=15 December 2016 |title=Coupe de la Ligue: Un joueur avec des origines Algériennes marque un triplé |trans-title=Coupe de la Ligue: A player with Algerian origins scores a hat-trick |url=http://dzballon.com/coupe-de-la-ligue-un-joueur-avec-des-origines-algeriennes-marque-un-triple/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170329235143/http://dzballon.com/coupe-de-la-ligue-un-joueur-avec-des-origines-algeriennes-marque-un-triple/ |archive-date=29 March 2017 |access-date=29 March 2017 |website=Dzballon.com}}</ref> Kaka yao wa kambo, Jirès Kembo Ekoko, alikuwa mchezaji wa mpira wa miguu wa kulipwa.<ref>{{cite web |date=20 December 2015 |title=Le jeune monégasque Mbappé sur les traces de Thierry Henry |trans-title=The young Monégasque Mbappé on the steps of Thierry Henry |url=http://www.lejdd.fr/Sport/Football/Le-jeune-monegasque-Mbappe-sur-les-traces-de-Thierry-Henry-765033 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180701194416/https://www.lejdd.fr/Sport/Football/Le-jeune-monegasque-Mbappe-sur-les-traces-de-Thierry-Henry-765033 |archive-date=1 July 2018 |access-date=2 July 2018 |website=Le Journal du Dimanche}}</ref>
Akiwa mtoto, Mbappé alisoma katika shule ya binafsi ya Katoliki huko Bondy, ambapo alionekana mwenye akili nyingi darasani ingawa alikuwa mkorofi kidogo. Akiwa na umri wa miaka 15, alianza kujifunza lugha ya Kihispania, na hatimaye akaimudu vyema. Wakati wa ujana wake, timu aliyokuwa akiipenda zaidi Mbappé ilikuwa Real Madrid,<ref>{{cite web |url=https://www.calciomercato.com/news/l-infanzia-rossonera-di-mbappe-gli-regalammo-una-maglia-di-robin-48229 |title=L'infanzia rossonera di Mbappé: 'Gli regalammo una maglia di Robinho, ma diceva che avrebbe giocato nel Real' |language=it |trans-title=Mbappé's Rossoneri childhood: 'We gave him a Robinho shirt, but he said he would play for Real' |date=5 June 2022 |website=calciomercato.com |access-date=5 June 2022 |archive-date=5 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220605131203/https://www.calciomercato.com/news/l-infanzia-rossonera-di-mbappe-gli-regalammo-una-maglia-di-robin-48229 |url-status=live }}</ref> na pia aliishabikia [[AC Milan]].<ref>{{cite news |url=https://www.marca.com/en/football/psg/2022/05/24/628cc90822601d0d028b45b9.html |title=Mbappe: When I was young I supported AC Milan |newspaper=Marca |location=Madrid |date=24 May 2022 |access-date=7 June 2022 |archive-date=5 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220605142102/https://www.marca.com/en/football/psg/2022/05/24/628cc90822601d0d028b45b9.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.marca.com/futbol/liga-francesa/2022/05/24/628caddc268e3e5b628b459a.html |title=Ligue 1: Mbappé: 'De pequeño animaba al Milan' |newspaper=Marca |location=Madrid |date=24 May 2022 |access-date=7 June 2022 |archive-date=5 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220605140121/https://www.marca.com/futbol/liga-francesa/2022/05/24/628caddc268e3e5b628b459a.html |url-status=live }}</ref> Wachezaji waliokuwa mifano ya kuigwa kwake walikuwa ni pamoja na [[Zinedine Zidane]],<ref>{{Rejea tovuti |last=Magee |first=Will |date=20 January 2020 |title='Zidane was my idol as a kid': Mbappe opens up on childhood heroes |url=https://www.goal.com/en/news/mbappe-reveals-that-zidane-was-his-first-idol/1lc6kly7pm20b1v7trqowscvby |access-date=31 August 2023 |website=Goal |archive-date=22 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922104803/https://www.goal.com/en/news/mbappe-reveals-that-zidane-was-his-first-idol/1lc6kly7pm20b1v7trqowscvby |url-status=live }}</ref> [[Cristiano Ronaldo]],<ref>{{cite web |url=http://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/3326678/psgs-kylian-mbappe-real-madrids-cristiano-ronaldo-was-childhood-idol |title=PSG's Kylian Mbappe: Real Madrid's Cristiano Ronaldo was childhood 'idol' |last=Garcia |first=Adriana |date=27 December 2017 |publisher=ESPN |access-date=27 December 2017 |archive-date=27 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171227201337/http://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/3326678/psgs-kylian-mbappe-real-madrids-cristiano-ronaldo-was-childhood-idol |url-status=live}}</ref> [[Neymar]], [[Ronaldinho]], [[Lionel Messi]], [[Ronaldo|Ronaldo Nazário]], [[Eden Hazard]], na [[Thierry Henry]]. Mnamo Mei 2024, siku chache kabla ya kutangazwa kwa usajili wake kwenda Real Madrid, Mbappé alieleza kuwa bado anaifuatilia AC Milan na angependa kuichezea siku zijazo.<ref>{{cite web | url=https://sempremilan.com/kylian-mbappe-love-ac-milan-future-move | title=Mbappe professes love for Milan and hints at future move: "I watch all their matches" | date=28 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604083056/https://sempremilan.com/kylian-mbappe-love-ac-milan-future-move |archive-date=4 June 2024}}</ref>
== Klabu ==
Mbappé alianza taaluma yake ya soka katika klabu ya AS Bondy akiwa na umri wa miaka sita, alifundishwa na makocha kadhaa akiwemo baba yake. Baadaye, Mbappé alihamia chuo cha mpira wa miguu cha INF Clairefontaine. Kiwango chake cha kuvutia kilipelekea klabu nyingi kujaribu kumsajili, zikiwemo Real Madrid, [[Chelsea F.C.|Chelsea]], [[Liverpool F.C.|Liverpool]], [[Manchester City F.C.|Manchester City]], na [[FC Bayern Munich|Bayern Munich]].<ref name="Youth">{{cite news |title=Kylian Mbappe: How France World Cup star rose to prominence |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44669497 |website=BBC Sport |date=1 July 2018 |access-date=1 July 2018 |archive-date=3 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180703152535/https://www.bbc.co.uk/sport/football/44669497 |url-status=live}}</ref> Akiwa na umri wa miaka 11, Real Madrid ilimwalika kufanya mazoezi na timu yao ya vijana wa chini ya umri wa miaka 12.<ref>{{cite news |date=1 September 2017 |title=Kylian Mbappe joins Paris St-Germain: Why an 18-year-old is worth £166m |website=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/40904612 |access-date=12 December 2020 |archive-date=14 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201114231644/https://www.bbc.co.uk/sport/football/40904612 |url-status=live }}</ref> Mbappé alifuatiliwa pia na klabu ya Caen kwa miaka mitatu, lakini kushushwa kwao daraja kutoka Ligue 1 mnamo 2012 na kushindwa kupanda tena daraja kukazuia uwezo wao wa kumsajili.<ref>{{cite news |last1=Lainé |first1=Guillaume |title=Insolite. Le jour où Kylian Mbappé aurait dû signer au SM Caen |trans-title=Unexpected. The day that Kylian Mbappé should have signed for SM Caen |url=https://www.ouest-france.fr/sport/football/sm-caen/monaco-manchester-city-kylian-mbappe-etait-proche-de-signer-caen-4860925 |access-date=28 May 2024 |work=[[Ouest-France]] |date=16 March 2017 |language=French |archive-date=6 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306033440/https://www.ouest-france.fr/sport/football/sm-caen/monaco-manchester-city-kylian-mbappe-etait-proche-de-signer-caen-4860925 |url-status=live }}</ref> Akiwa na umri wa miaka 14, Mbappé alisafiri kwenda London kwa mwaliko wa Chelsea, ambapo alicheza mechi moja ya timu yao ya vijana dhidi ya Charlton Athletic.<ref>{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/transfers/arsene-wenger-likened-him-thierry-henry-but-who-arsenal-target-kylian-mbappe-a7565971.html |title=Arsene Wenger has likened him to Thierry Henry – but who is Arsenal target Kylian Mbappe? |date=6 February 2017 |newspaper=The Independent |access-date=31 May 2017 |archive-date=17 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170817084227/https://www.independent.co.uk/sport/football/transfers/arsene-wenger-likened-him-thierry-henry-but-who-arsenal-target-kylian-mbappe-a7565971.html |url-status=live}}</ref>
=== Monaco ===
Mnamo Julai 2013, akiwa na umri wa miaka 14, Mbappé alijiunga na chuo cha vijana cha Monaco. Klabu hiyo ilifanikiwa kumpatia mkataba wa miaka mitatu licha ya juhudi za Real Madrid kutaka kumsajili.<ref>{{Rejea tovuti |title=Les grandes dates de la jeune carrière de Kylian Mbappé (Monaco), prêté au PSG |url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Les-grandes-dates-de-la-jeune-carriere-de-kylian-mbappe-monaco-prete-au-psg/828990 |access-date=31 August 2023 |website=L'Équipe |language=fr |archive-date=31 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230831003950/https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Les-grandes-dates-de-la-jeune-carriere-de-kylian-mbappe-monaco-prete-au-psg/828990 |url-status=live }}</ref><ref name="monacoteen">{{cite news |date=3 September 2016 |title=Kylian Mbappe: the Monaco teen who might be Europe's most wanted youngster |website=FourFourTwo |publisher=Future |url=http://www.fourfourtwo.com/sg/features/kylian-mbappe-monaco-teen-who-might-be-europes-most-wanted-youngster |access-date=23 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170205153728/http://www.fourfourtwo.com/sg/features/kylian-mbappe-monaco-teen-who-might-be-europes-most-wanted-youngster |archive-date=5 February 2017}}</ref>
Mnamo Oktoba 2015, Mbappé alipandishwa na kocha Leonardo Jardim kuwa sehemu ya timu ya akiba ya Monaco. Hata hivyo, uwezo na ukomavu wake mkubwa vilifanya apandishwe hadi timu ya kwanza baada ya wiki tatu tu.<ref>{{Rejea habari |access-date=2 May 2021 |title=Mbappe: Made in Manchester |archive-url=https://web.archive.org/web/20210504165457/https://www.skysports.com/football/story-telling/11095/12292674/kylian-mbappe-back-in-manchester-the-story-of-psg-forwards-first-champions-league-goal-for-monaco-at-the-etihad-stadium |archive-date=4 May 2021 |url=https://www.skysports.com/football/story-telling/11095/12292674/kylian-mbappe-back-in-manchester-the-story-of-psg-forwards-first-champions-league-goal-for-monaco-at-the-etihad-stadium |last=Bate |first=Adam |work=Sky Sports }}</ref> Alicheza mechi yake ya kwanza katika timu ya kwanza mnamo 2 Desemba, katika sare ya 1–1 dhidi ya Caen kwenye ligi ya Ligue 1. Mbappé, akiwa na umri wa miaka 16, alikuwa mchezaji mdogo zaidi kuwahi kuchezea timu ya kwanza ya Monaco, akivunja rekodi iliyokuwa ikishikiliwa na [[Thierry Henry]] tangu mwaka 1994.<ref name="monacoteen"/><ref name="soccerwayperform">{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/players/kylian-mbappe-lottin/377149/ |title=K. Mbappé: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |archive-url=https://web.archive.org/web/20250424175641/https://uk.soccerway.com/players/kylian-mbappe-lottin/377149/ |archive-date=24 April 2025 |url-status=dead}}</ref> Mnamo 20 Februari 2016, Mbappé alifunga bao lake la kwanza kwa timu ya kwanza, na kuwa mfungaji mdogo zaidi wa timu ya kwanza katika historia ya Monaco.<ref>{{cite news |title=European round-up: What you might have missed |url=https://www.bbc.com/sport/football/35623020 |website=BBC Sport |access-date=23 February 2016 |archive-date=22 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160222165039/http://www.bbc.com/sport/football/35623020}}</ref>
=== Paris Saint-Germain ===
[[Faili:Mbappe Messi Neymar.jpg|thumb|Mbappé (kushoto) [[Lionel Messi|Messi]] (katika) na [[Neymar Jr|Neymar]] (kulia) mnamo 2021 katika klabu ya [[Paris Saint-Germain F.C.|PSG]]]]
Mnamo [[31 Agosti]] 2017, Paris Saint-Germain (PSG) ilitangaza kumsajili Mbappé kutoka Monaco kwa mkopo na chaguo la kumnunua kwa ada ya euro milioni 180, na kumfanya kuwa mchezaji mdogo zaidi na wa pili kwa gharama kubwa katika historia ya soka.<ref>{{cite news |url=http://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/3388743/psg-trigger-kylian-mbappes-permanent-transfer-from-monaco |title=PSG trigger Kylian Mbappe's permanent transfer from Monaco |publisher=ESPN |date=19 February 2018 |access-date=19 February 2018 |archive-date=1 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190401165055/http://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/3388743/psg-trigger-kylian-mbappe-permanent-transfer-from-monaco |url-status=live}}</ref> Alipofika klabuni hapo, aliunda safu kali ya ushambuliaji akishirikiana na [[Neymar]] na [[Edinson Cavani]].
Katika msimu wake wa kwanza, alishinda taji lake la kwanza la [[Ligue 1]] akiwa na PSG na kutwaa tuzo ya Ligue 1 Young Player of the Year. Katika msimu wa 2018–19, Mbappé alitajwa kuwa Mchezaji Bora wa Mwaka wa Ligue 1 (Ligue 1 Player of the Year) na mfungaji bora wa ligi hiyo baada ya kufunga mabao 33. Mnamo mwaka 2020, aliiwezesha PSG kufika fainali yao ya kwanza ya [[Ligi ya Mabingwa Ulaya]], ingawa walipoteza 1–0 dhidi ya Bayern Munich.
==== 2021–2024: Mfungaji bora wa muda wote na msimu wa mwisho ====
Katika msimu wa 2021–22, Mbappé alihitimisha msimu akiwa mfungaji bora (mabao 28) na pia mtoa pasi za mabao nyingi zaidi (assists 17) katika Ligue 1, na kuwa mchezaji wa kwanza kufanya hivyo katika historia ya ligi hiyo.<ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/026d-13576e235a82-2cfb6b06ef27-1000--kylian-mbappe-goals-records-stats-and-claims-to-fame-how/|title=Kylian Mbappé goals, records, stats and claims to fame|publisher=UEFA|access-date=17 June 2026}}</ref>
Mnamo [[4 Machi]] 2023, alifunga bao lake la 201 kwa PSG katika ushindi wa 4–2 dhidi ya Nantes, na kuvunja rekodi ya Edinson Cavani ya kuwa mfungaji bora wa muda wote wa klabu hiyo.<ref>{{Rejea tovuti|first=Omar|last=Garrick|title=Kylian Mbappe becomes Paris Saint-Germain's all-time leading goalscorer|url=https://www.nytimes.com/athletic/4276091/2023/03/04/kylian-mbappe-psg-goalscorer/|date=5 March 2023|access-date=20 July 2026|website=The New York Times|archive-date=17 November 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251117201921/https://www.nytimes.com/athletic/4276091/2023/03/04/kylian-mbappe-psg-goalscorer/|url-status=live}}</ref> Alimaliza taaluma yake katika klabu hiyo mnamo Mei 2024 akiwa ameshinda mataji 15 (ikiwa ni pamoja na mataji sita ya Ligue 1) na kufunga jumla ya mabao 256 katika michezo yote kabla ya kuhamia Real Madrid kama mchezaji huru.
=== Real Madrid ===
==== 2024–2025: Msimu wa kwanza, rekodi za ufungaji na European Golden Shoe ====
[[File:Kylian Mbappe at Real Madrid's game versus Juventus Turin on 22 October 2025 (3).jpeg|thumb|upright|Mbappé akiichezea [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] mnamo 2025]]
Mnamo [[3 Juni]] 2024, klabu ya La Liga ya Real Madrid ilitangaza kwamba Mbappé alikuwa ametia saini mkataba wa miaka mitano na klabu hiyo, na kuhitimisha sakata la usajili lililodumu kwa miaka saba.<ref name=":8">{{cite web |date=3 June 2024 |title=Official Announcement: Mbappé |url=https://www.realmadrid.com/en-US/news/football/first-team/latest-news/comunicado-oficial-mbappe-03-06-2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240603180425/https://www.realmadrid.com/en-US/news/football/first-team/latest-news/comunicado-oficial-mbappe-03-06-2024 |archive-date=3 June 2024 |access-date=3 June 2024 |publisher=[[Real Madrid CF]]}}</ref><ref name=":9">{{Rejea tovuti |date=3 June 2024 |title=Mbappé signs for Real Madrid |url=https://www.realmadrid.com/en-US/news/football/first-team/latest-news/mbappe-nuevo-jugador-del-real-madrid-03-06-2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240603194608/https://www.realmadrid.com/en-US/news/football/first-team/latest-news/mbappe-nuevo-jugador-del-real-madrid-03-06-2024 |archive-date=3 June 2024 |access-date=3 June 2024 |publisher=Real Madrid CF |language=en-US}}</ref> Uhamisho wake kwenda Madrid ulifuatiwa na mchakato mrefu wa mazungumzo, ukiashiria nafasi yake kama mmoja wa wachezaji wanaosakwa sana duniani.<ref>{{cite web |date=3 June 2024 |title=Kylian Mbappé completes Real Madrid transfer after PSG exit |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40121124/kylian-mbappe-completes-real-madrid-transfer-psg-exit |archive-url=https://web.archive.org/web/20240829213746/https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40121124/kylian-mbappe-completes-real-madrid-transfer-psg-exit |archive-date=29 August 2024 |access-date=3 June 2024 |publisher=ESPN}}</ref> Baada ya kutia saini alisema: "Ni ndoto iliyotimia. Nina furaha kubwa na fahari kujiunga na klabu ya ndoto zangu."<ref>{{Rejea tovuti |date=3 June 2024 |title=Kylian Mbappe says Real Madrid move 'a dream come true' |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c199z0819vno |access-date=3 June 2024 |publisher=BBC Sport |language=en-GB |archive-date=29 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241129000142/https://www.bbc.com/sport/football/articles/c199z0819vno |url-status=live }}</ref> Mnamo tarehe 16 Julai, Mbappé alitambulishwa rasmi kama mchezaji wa Real Madrid katika uwanja wa [[Uwanja wa michezo wa Santiago Bernabéu|Santiago Bernabéu]], akivalia jezi namba 9. Utambulisho wake ulihudhuriwa na mashabiki 80,000.
Mbappé aliichezea Real Madrid mechi yake ya kwanza mnamo [[14 Agosti]] 2024 kwenye UEFA Super Cup dhidi ya Atalanta, ambapo alifunga bao la pili katika ushindi wa 2–0.<ref>{{cite web |last1=Salamanca |first1=Rodrigo |date=14 August 2024 |title=Goals from Valverde and Mbappé earn Real Madrid a record sixth European Super Cup. |url=https://www.realmadrid.com/en-US/news/football/first-team/reports/cronica-final-supercopa-de-europa-14-08-2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240826031619/https://www.realmadrid.com/en-US/news/football/first-team/reports/cronica-final-supercopa-de-europa-14-08-2024 |archive-date=26 August 2024 |access-date=14 August 2024 |publisher=Real Madrid CF}}</ref> Alicheza mechi yake ya kwanza katika La Liga mnamo tarehe 18 Agosti, wakati wa sare ya 1–1 dhidi ya Mallorca.<ref>{{Rejea tovuti |title=Real Madrid's Kylian Mbappe held scoreless in La Liga debut as Los Blancos earn frustrating draw at Mallorca |url=https://www.cbssports.com/soccer/news/real-madrids-kylian-mbappe-held-scoreless-in-la-liga-debut-as-los-blancos-earn-frustrating-draw-at-mallorca/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240821181415/https://www.cbssports.com/soccer/news/real-madrids-kylian-mbappe-held-scoreless-in-la-liga-debut-as-los-blancos-earn-frustrating-draw-at-mallorca/amp/ |archive-date=21 August 2024 |access-date=19 August 2024 |work=[[CBS Sports]]|date=18 August 2024 }}</ref> Mnamo 1 Septemba, alifunga mabao yake ya kwanza mawili katika La Liga wakati wa ushindi wa Madrid wa 2–0 dhidi ya [[Real Betis]].<ref>{{Rejea tovuti |last= |date=1 September 2024 |title=Mbappe opens his LaLiga account and leads Real Madrid past Real Betis |url=https://www.marca.com/en/football/spanish-football/2024/09/01/66d4cc2746163f9c238b45cc.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909121908/https://amp.marca.com/en/football/spanish-football/2024/09/01/66d4cc2746163f9c238b45cc.html |archive-date=9 September 2024 |access-date=1 September 2024 |publisher=MARCA |language=en}}</ref> Baadaye mwezi huo, alifunga bao lake la kwanza la UEFA Champions League akiwa na klabu hiyo katika ushindi wa 3–1 dhidi ya VfB Stuttgart kwenye mechi ya ufunguzi ya mfumo mpya wa hatua ya ligi ya UEFA Champions League.<ref>{{Rejea tovuti |last= |date=17 September 2024 |title=Real Madrid 3–1 Stuttgart: UEFA Champions League 2024/25 League phase |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2042038--real-madrid-vs-stuttgart/ |access-date=18 September 2024 |publisher=UEFA |language=en}}</ref><ref>{{Rejea habari |last=Corrigan |first=Dermot |date=17 September 2024 |title=Real Madrid 3 Stuttgart 1: Mbappe scores on big night but issues remain for Ancelotti |url=https://www.nytimes.com/athletic/5770773/2024/09/17/real-madrid-mbappe-stuttgart/ |access-date=18 September 2024 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331 |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918005732/https://www.nytimes.com/athletic/5770773/2024/09/17/real-madrid-mbappe-stuttgart/ |url-status=live }}</ref> Mnamo tarehe 10 Desemba, Mbappé alifunga bao lake la 50 la UEFA Champions League katika ushindi wa 3–2 dhidi ya Atalanta, na kuwa mchezaji wa pili mdogo zaidi kufikisha idadi hiyo baada ya Lionel Messi.<ref>{{Rejea tovuti |last=Mukherjee |first=Soham |date=11 December 2024 |title=Kylian Mbappe reaches massive Champions League milestone only bettered by Lionel Messi with goal for Real Madrid at Atalanta |url=https://www.goal.com/en/lists/kylian-mbappe-reaches-massive-champions-league-milestone-lionel-messi-goal-real-madrid-atalanta/bltf9d56e8d6f9cef00#csdaa81ece0775f832 |access-date=14 December 2024 |website=[[Goal (website)|Goal]] |archive-date=24 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241224224447/https://www.goal.com/en/lists/kylian-mbappe-reaches-massive-champions-league-milestone-lionel-messi-goal-real-madrid-atalanta/bltf9d56e8d6f9cef00#csdaa81ece0775f832 |url-status=live }}</ref>
Mnamo 25 Januari 2025, Mbappé alifunga hat-trick yake ya kwanza akiwa na Madrid katika ushindi wa 3–0 dhidi ya Real Valladolid.<ref>{{Rejea tovuti|last=Thomas|first=Marissa|title=Real Valladolid 0–3 Real Madrid: Kylian Mbappé hits hat-trick to send Real four points clear|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cq6g7zgm00mt|publisher=BBC|work=BBC Sport|date=25 January 2025|access-date=25 January 2025|archive-date=25 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250125223104/https://www.bbc.com/sport/football/live/cq6g7zgm00mt|url-status=live}}</ref> Kwa kufunga mabao matano ya ligi mwezi Januari, alitawazwa kuwa La Liga Player of the Month.<ref name="auto">{{cite news|title=Kylian Mbappé, LALIGA EA SPORTS Player of the Month for January|url=https://www.laliga.com/en-GB/news/kylian-mbappe-laliga-ea-sports-player-of-the-month-for-january|publisher=La Liga|date=31 January 2025|access-date=31 January 2025|archive-date=31 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250131205122/https://www.laliga.com/en-GB/news/kylian-mbappe-laliga-ea-sports-player-of-the-month-for-january|url-status=live}}</ref> Mnamo tarehe 19 Februari, alipachika hat-trick yake ya kwanza ya UEFA Champions League akiwa na Madrid katika ushindi wa 3–1 dhidi ya Manchester City, na kuivusha timu hiyo hadi hatua ya 16 bora ya UEFA Champions League.<ref>{{Rejea habari |last=Lowe |first=Sid |date=19 February 2025 |title=Mbappé hat-trick rips apart Manchester City to send Real Madrid racing through |url=https://www.theguardian.com/football/2025/feb/19/real-madrid-manchester-city-champions-league-playoff-second-leg-match-report |access-date=20 February 2025 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> Mnamo 13 Aprili, alipokea kadi yake ya kwanza nyekundu akiwa na Madrid baada ya kumchezea rafu tata Antonio Blanco, kitendo kilichosababisha ukosoaji mkubwa dhidi yake.<ref>{{Rejea tovuti |date=13 April 2025 |title=📸 Mbappé receives first Real Madrid red card for this tackle 😳 |url=https://sports.yahoo.com/article/mbapp-receives-first-real-madrid-150800727.html?guccounter=1&guce_referrer=aHR0cHM6Ly93d3cuZ29vZ2xlLmNvbS8&guce_referrer_sig=AQAAAFdBJXyUi4dLEvF4reVMBkFE4rUhDL-XOSot0HUHewm5CWIN7GJb03spmOkqhAiXK0jcoIA3tFsbSm-VKeW6Wg_b3R_AQv-HQ8HWy-ftnt62vagv5QZLorNBoePp5UBsY35sqT2dhvSvTLy9TmWxDuVMfmx14T6AGvsGrsk7gN6P |access-date=14 April 2025 |website=Yahoo Sports |language=en-US |archive-date=14 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250414084020/https://sports.yahoo.com/article/mbapp-receives-first-real-madrid-150800727.html%3Fguccounter%3D1%26guce_referrer%3DaHR0cHM6Ly93d3cuZ29vZ2xlLmNvbS8%26guce_referrer_sig%3DAQAAAFdBJXyUi4dLEvF4reVMBkFE4rUhDL-XOSot0HUHewm5CWIN7GJb03spmOkqhAiXK0jcoIA3tFsbSm-VKeW6Wg_b3R_AQv-HQ8HWy-ftnt62vagv5QZLorNBoePp5UBsY35sqT2dhvSvTLy9TmWxDuVMfmx14T6AGvsGrsk7gN6P |url-status=live }}</ref><ref>{{Rejea tovuti |date=13 April 2025 |title=Mbappé 'sorry' for rash red card – Madrid coach |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/44656783/alaves-vs-real-madrid-kylian-mbappe-sent-dangerous-tackle |access-date=14 April 2025 |website=ESPN.com |language=en |archive-date=10 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250510163717/https://www.espn.com/soccer/story/_/id/44656783/alaves-vs-real-madrid-kylian-mbappe-sent-dangerous-tackle |url-status=live }}</ref> Mnamo 11 Mei, hat-trick ya Mbappé katika mchezo wa [[El Clásico]] dhidi ya Barcelona ilimfanya afikishe mabao 39 kwa Madrid, na kuvunja rekodi ya Iván Zamorano ya mabao mengi zaidi kufungwa na mchezaji wa Real Madrid katika msimu wake wa kwanza.<ref>{{Rejea tovuti |date=11 May 2025 |title=Kylian Mbappe Breaks Historic Real Madrid Goalscoring Record in El Clasico |url=https://www.si.com/soccer/kylian-mbappe-breaks-historic-real-madrid-goalscoring-record |access-date=11 May 2025 |website=Sports Illustrated |language=en-US |archive-date=13 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250513024522/https://www.si.com/soccer/kylian-mbappe-breaks-historic-real-madrid-goalscoring-record |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |date=11 May 2025 |title=Kylian Mbappe makes Real Madrid history! France star bags brace against Barcelona in El Clasico to beat longstanding Ivan Zamorano record |url=https://www.goal.com/en/lists/kylian-mbappe-real-madrid-history-france-star-bags-brace-against-barcelona-el-clasico-beat-ivan-zamorano-club-record/blt6f966d6f0ebeff67 |access-date=13 May 2025 |website= |publisher=Goal |language=en |archive-date=21 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250621133045/https://www.goal.com/en/lists/kylian-mbappe-real-madrid-history-france-star-bags-brace-against-barcelona-el-clasico-beat-ivan-zamorano-club-record/blt6f966d6f0ebeff67 |url-status=live }}</ref> Kwenye mechi iliyofuata, Mbappé alifunga bao lake la 28 la ligi kwa msimu huo, na kuweka rekodi ya mabao mengi zaidi kwa Real Madrid katika msimu wa kwanza wa La Liga.<ref>{{cite magazine|url=https://www.si.com/soccer/kylian-mbappe-smashes-71-year-real-madrid-la-liga-record|title=Kylian Mbappe Smashes 71-Year Real Madrid, La Liga Record With 40th Goal|last=Langell|first=Amanda|date=14 May 2025|magazine=Sports Illustrated|access-date=15 May 2025|archive-date=14 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250514234124/https://www.si.com/soccer/kylian-mbappe-smashes-71-year-real-madrid-la-liga-record|url-status=live}}</ref> Mbappé alimaliza msimu wake wa La Liga akiwa na mabao 31 katika mechi 34, akitwaa Pichichi Trophy na European Golden Shoe kwa mara ya kwanza katika taaluma yake.<ref name="24-25-goalscoring">{{Rejea tovuti|last=Brotherton|first=Alex|title=Kylian Mbappe wins European Golden Shoe for first time|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cdr562z5xdmo|publisher=BBC|work=BBC Sport|date=26 May 2025|access-date=26 May 2025|archive-date=26 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250526112420/https://www.bbc.com/sport/football/articles/cdr562z5xdmo|url-status=live}}</ref> Mnamo 28 Mei, alichaguliwa kuwa Mahou Cinco Estrellas Player of the Season wa Real Madrid.<ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.realmadrid.com/en-US/news/football/first-team/latest-news/mbappe-jugador-cinco-estrellas-mahou-de-la-temporada-27-05-2025|title=Mbappé named Mahou Cinco Estrellas Player of the Season|publisher=Real Madrid CF|date=28 May 2025|access-date=28 May 2025|archive-date=28 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250528181453/https://www.realmadrid.com/en-US/news/football/first-team/latest-news/mbappe-jugador-cinco-estrellas-mahou-de-la-temporada-27-05-2025|url-status=live}}</ref>
== Tuzo na mafanikio ==
[[Faili:Kylian Mbappé 2018.jpg|thumb|Mbappé akiwa na tuzo ya Mchezaji Bora Mdogo wa Mashindano ya [[Kombe la Dunia la FIFA 2018|Kombe la Dunia la FIFA 2028]]]]
=== Klabu ===
'''Monaco'''
* [[Ligue 1]]: 2016–17<ref>{{Rejea tovuti|title=Kylian Mbappé|url=https://www.transfermarkt.us/kylian-mbappe/erfolge/spieler/342229|publisher=Transfermarkt|access-date=9 August 2026}}</ref>
'''Paris Saint-Germain'''
* [[Ligue 1]]: 2017–18, 2018–19, 2019–20, 2021–22, 2022–23, 2023–24<ref>{{Rejea tovuti|title=Kylian Mbappé: World Cup winner, Ligue 1 titles, Individual awards|url=https://petersalmon.co.uk/kylian-mbappe-world-cup-winner-ligue-1-titles-individual-awards/|access-date=9 August 2026}}</ref>
* [[Coupe de France]]: 2017–18, 2019–20, 2020–21, 2023–24
* Coupe de la Ligue: 2017–18, 2019–20
* Trophée des Champions: 2019, 2020, 2023
==== Real Madrid ====
* UEFA Super Cup: 2024<ref>{{Rejea tovuti|title=Mbappé {{!}} Official Website {{!}} Real Madrid C.F.|url=https://www.realmadrid.com/en-US/football/first-team/players/kylian-mbappe|publisher=Real Madrid CF|access-date=9 August 2026}}</ref>
* FIFA Intercontinental Cup: 2024
=== Kimataifa ===
Ufaransa U19
* UEFA European U-19 Championship: 2016<ref>{{Rejea tovuti|title=Kylian Mbappé - Wikipedia|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Kylian_Mbapp%C3%A9|access-date=9 August 2026}}</ref>
'''Ufaransa'''
* [[Kombe la Dunia]]: 2018; mshindi wa pili: 2022<ref>{{Rejea tovuti|title=Kylian Mbappé {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/biography/Kylian-Mbappe|publisher=Britannica|access-date=9 August 2026}}</ref>
* UEFA Nations League: 2020–21
=== Binafsi ===
* Golden Boy: 2017<ref>{{Rejea tovuti|title=Individual awards won by Mbappé vs Haaland|url=https://mbappe-haaland.com/en/awards/|access-date=9 August 2026}}</ref>
* Kopa Trophy: 2018
* FIFA World Cup Best Young Player Award: 2018
* French Player of the Year: 2018, 2019, 2022
* UNFP Ligue 1 Player of the Year: 2018–19, 2020–21, 2021–22, 2022–23, 2023–24
* UNFP Ligue 1 Young Player of the Year: 2016–17, 2017–18, 2018–19
* FIFA World Cup Golden Boot: 2022, 2026
* FIFA World Cup Silver Ball: 2022
* European Golden Shoe: 2024–25
* Pichichi Trophy: 2024–25
* Gerd Müller Trophy: 2024
* IFFHS World's Best Top Goal Scorer: 2022, 2023
* FIFPRO World 11: 2018, 2019, 2022, 2023, 2024, 2025
== Marejeo ==
{{reflist}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1998]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Ufaransa]]
[[Jamii:Wachezaji wa Real Madrid]]
jhq94aexvv3iuwmnpgdqrlll3m0oncb
Ronaldo Nazário
0
104318
1586385
1347508
2026-08-09T16:45:06Z
Anuary Rajabu
45588
Maboresho na Inforbox
1586385
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football biography
|jinalamchezaji = Ronaldo Nazário
|picha = [[File:051119SMcC0014.jpg|noborder|250px]]
|caption = Ronaldo Nazário mnamo 2019
|jinakamili = Ronaldo Luís Nazário de Lima
|tareheyakuzaliwa = {{umri na tarehe ya kuzaliwa|1976|9|18|df=yes}}
|mjialiozaliwa = [[Rio de Janeiro]]
|nchialiozaliwa = [[Brazil]]
|urefu = {{height|m=1.83}}
|nafasi = [[Mshambuliaji]]
|klabuyasasa = Amestaafu
|nambayaklabu =
|miakayaujana = 1990–1993
|Timuzaujana = [[São Cristóvão de Futebol e Regatas|São Cristóvão]]
|katikaklabu = Klabu za wakubwa*
|years1 = 1993–1994
|clubs1 = Cruzeiro
|caps1 = 14
|goals1 = 12
|years2 = 1994–1996
|clubs2 = PSV Eindhoven
|caps2 = 46
|goals2 = 42
|years3 = 1996–1997
|clubs3 = [[FC Barcelona|Barcelona]]
|caps3 = 37
|goals3 = 34
|years4 = 1997–2002
|clubs4 = [[Inter Milan]]
|caps4 = 68
|goals4 = 49
|years5 = 2002–2007
|clubs5 = [[Real Madrid]]
|caps5 = 127
|goals5 = 83
|years6 = 2007–2008
|clubs6 = [[AC Milan]]
|caps6 = 20
|goals6 = 9
|years7 = 2009–2011
|clubs7 = [[Sport Club Corinthians Paulista|Corinthians]]
|caps7 = 31
|goals7 = 18
|nationalyears1 = 1993–1994
|nationalteam1 = Brazil U17
|nationalcaps1 = 7
|nationalgoals1 = 5
|nationalyears2 = 1996
|nationalteam2 = Brazil U23
|nationalcaps2 = 8
|nationalgoals2 = 6
|nationalyears3 = 1994–2011
|nationalteam3 = [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Brazil|Brazil]]
|nationalcaps3 = 98
|nationalgoals3 = 62
|medaltemplates =
|club-update = 9 Agosti 2026
|nationalteam-update = 9 Agosti 2026
}}
'''Ronaldo Luís Nazário de Lima''' (alizaliwa [[18 Septemba]] [[1976]]), anajulikana zaidi kama '''Ronaldo''' au '''Ronaldo Nazário''', ni [[mchezaji]] wa zamani wa [[mpira wa miguu]] kutoka nchini [[Brazil]] aliyetambulika kwa kucheza kama [[mshambuliaji]] wa kati. Anajulikana kwa majina ya utani kama '''O Fenômeno''' ("Kioja") na '''R9''', na anatambulika kwa kiasi kikubwa kama mmoja wa wachezaji bora zaidi katika historia ya mchezo wa mpira wa miguu.<ref>{{cite web |url=https://www.nytimes.com/2014/06/11/sports/soccer/on-team-of-all-time-greats-pele-shines-brightest.html |title=On Team of All-Time Greats, Pelé Shines Brightest |author=Rob Hughes |newspaper=[[The New York Times]] |date=10 June 2014 |access-date=18 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726135158/https://www.nytimes.com/2014/06/11/sports/soccer/on-team-of-all-time-greats-pele-shines-brightest.html |archive-date=26 July 2020}}</ref> Akiwa mshambuliaji aliyebadili mbinu za ushambuliaji duniani, Ronaldo alitwaa tuzo ya [[Mchezaji bora wa mwaka wa FIFA|FIFA World Player of the Year]] mara tatu na kushinda [[Ballon d'Or]] mara mbili.
Ronaldo alianzia taaluma yake katika klabu ya Cruzeiro kabla ya kuhamia PSV Eindhoven mwaka 1994. Mwaka 1996, alijiunga na [[Barcelona]] kwa ada ya usajili iliyovunja rekodi ya dunia, na akiwa na umri wa miaka 20 pekee, alitajwa kuwa mchezaji bora wa mwaka katika tuzo za [[FIFA]], akiwa mchezaji mdogo zaidi kuwahi kutwaa tuzo hiyo. Mwaka 1997, Inter Milan ilivunja tena rekodi ya dunia ya usajili ili kumsajili Ronaldo, na kumfanya kuwa mchezaji wa pili baada ya [[Diego Maradona]] kuvunja rekodi hiyo mara mbili. Akiwa na umri wa miaka 21, alitwaa tuzo ya Ballon d'Or ya mwaka 1997 na anasalia kuwa mchezaji mdogo zaidi kuwahi kushinda tuzo hiyo. Baadaye alijiunga na [[Real Madrid]] mwaka 2002 na kutwaa ubingwa wa [[La Liga]], kabla ya kuchezea [[AC Milan]] na [[Corinthians]] kisha kustaafu soka mwaka 2011.
Katika ngazi ya kimataifa, Ronaldo aliichezea [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Brazil|Timu ya taifa ya Brazil]] mechi 98 na kufunga mabao 62, akiwa mfungaji wa tatu wa muda wote wa timu hiyo. Akiwa na umri wa miaka 17, alikuwa mchezaji mdogo zaidi katika kikosi cha Brazil kilichotwaa ubingwa wa [[Kombe la Dunia la FIFA la 1994|Kombe la Dunia la FIFA 1994]]. Katika mashindano ya [[Kombe la Dunia la FIFA la 1998|Kombe la Dunia la FIFA 1998]], alishinda tuzo ya FIFA World Cup Golden Ball baada ya kuifikisha Brazil hatua ya fainali. Mwaka 2002, aliiongoza Brazil kutwaa ubingwa wa [[Kombe la Dunia la FIFA 2002]] akishirikiana mastaa wengine kama [[Ronaldinho]] na [[Rivaldo]], ambapo alifunga mabao mawili katika mechi ya fainali na kutwaa tuzo ya FIFA World Cup Golden Boot. Pia alitwaa ubingwa wa [[Copa Amerika|Copa América]] mwaka 1997 na 1999.
== Maisha ya awali ==
Ronaldo Luís Nazário de Lima alizaliwa 18 Septemba 1976 katika eneo la Itaguaí, [[Rio de Janeiro]], akiwa mtoto wa tatu wa Nélio Nazário de Lima Sr. na Sônia dos Santos Barata.<ref>{{cite news |title=Ronaldo's return to glory |url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/special_events/sports_personality_2002/2556663.stm |access-date=4 October 2018 |publisher=[[BBC Sport]] |date=8 December 2002 |archive-date=13 March 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090313233448/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/special_events/sports_personality_2002/2556663.stm |url-status=live }}</ref> Wazazi wake walitengana akiwa na umri wa miaka 11, na muda mfupi baadae aliacha shule ili kuelekeza nguvu zake zote katika mpira wa miguu. Alianza kucheza mpira katika mitaa ya Bento Ribeiro na kujiunga na timu za mpira wa ukumbini (futsal), mchezo aliosisitiza kuwa ulimsaidia sana kujenga ujuzi wake uwanjani.
Baada ya kuonyesha uwezo mkubwa katika timu ya vijana ya São Cristóvão, aliyekuwa mchezaji wa zamani wa Brazil, Jairzinho, aligundua kipaji chake na kumfanyia mipango ya kujiunga na klabu ya Cruzeiro akiwa na umri wa miaka 16.<ref>{{cite news |title=Ronaldo awaits coronation |url=https://www.irishtimes.com/sport/ronaldo-awaits-coronation-1.1062333 |access-date=2 September 2018 |newspaper=Irish Times |archive-date=19 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200819034238/https://www.irishtimes.com/sport/ronaldo-awaits-coronation-1.1062333 |url-status=live }}</ref>
== Klabu ==
=== Cruzeiro na PSV ===
Ronaldo alicheza mechi yake ya kwanza akiwa na [[klabu]] ya Cruzeiro 25 Mei 1993. Katika msimu wake wa kwanza, alifunga mabao 44 katika mechi 47, akiiongoza Cruzeiro kutwaa ubingwa wao wa kwanza wa Copa do Brasil mwaka 1993 na ubingwa wa [[jimbo]] wa Campeonato Mineiro mwaka 1994.
Baada ya FIFA World Cup ya 1994, alijiunga na klabu ya PSV Eindhoven kufuatia ushauri wa mchezaji mwenzake Romário. Katika msimu wake wa kwanza nchini Uholanzi, alikuwa mfungaji bora wa Eredivisie akiwa na mabao 30 ya ligi. Licha ya kupata jeraha la goti katika msimu wake wa pili, alimaliza muda wake klabuni hapo akiwa amefunga jumla ya mabao 54 katika michezo 58 na kushinda KNVB Cup mwaka 1996.
=== Barcelona na Inter Milan ===
Mwaka 1996, Barcelona ilimsajili Ronaldo kwa ada iliyovunja rekodi ya dunia ya [[dola]] milioni 19.5.<ref name="ESPN">{{cite web |last=Adams |first=Tom |url=http://en.espn.co.uk/football/sport/story/85217.html |title=Ronaldo's record-breaking season |date=14 April 2011 |access-date=19 June 2021 |work=ESPN |archive-date=24 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624201001/http://en.espn.co.uk/football/sport/story/85217.html |url-status=live }}</ref> Katika msimu wake pekee klabuni hapo (1996–97), alifunga mabao 47 katika mechi 49 za mashindano yote, akiisaidia Barcelona kutwaa UEFA Cup Winners' Cup, [[Copa del Rey]] na Supercopa de España, huku akishinda tuzo ya European Golden Shoe na [[Mchezaji bora wa mwaka wa FIFA|FIFA World Player of the Year]] wa mwaka 1996.
Mnamo majira ya joto ya mwaka 1997, Inter Milan ilimsajili kwa ada nyingine ya rekodi ya dunia ya dola milioni 27. Akiwa na Inter Milan, alitwaa tuzo ya Ballon d'Or na FIFA World Player of the Year mwaka 1997, na aliisaidia timu hiyo kushinda ubingwa wa UEFA Cup mwaka 1998. Hata hivyo, kipindi chake nchini Italia kiligubikwa na majeraha makubwa ya goti yaliyomweka nje ya uwanja kwa karibu miaka mitatu.
=== Real Madrid, AC Milan na Corinthians ===
Baada ya kuonyesha kiwango bora katika FIFA World Cup ya 2002, Ronaldo alijiunga na Real Madrid kwa ada ya euro milioni 46. Akiwa na Real Madrid, alitwaa ubingwa wa La Liga msimu wa 2002–03 na kushinda Ballon d'Or ya mwaka 2002. Alifunga jumla ya mabao 104 katika mechi 177 za klabu hiyo.
Mnamo Januari 2007, alihamia AC Milan na baadaye akarejea Brazil kujiunga na Corinthians mwaka 2009, ambapo alishinda Campeonato Paulista na Copa do Brasil kabla ya kutangaza kustaafu soka mnamo Februari 2011.
== Taifa ya taifa ==
Ronaldo aliichezea Brazil mechi 98 na kufunga mabao 62. Alikuwa sehemu ya kikosi kilichotwaa ubingwa wa [[Kombe la Dunia la FIFA|Kombe la Dunia]] mwaka 1994 nchini [[Marekani]]. Katika mashindano ya Kombe la Dunia la FIFA mwaka 1998 nchini [[Ufaransa]], aliongoza timu hiyo hadi hatua ya fainali lakini alipatwa na tatizo la kiafya saa chache kabla ya mechi ya fainali dhidi ya Ufaransa, ambapo Brazil ilipoteza 3–0.
Katika Kombe la Dunia la FIFA mwaka 2002 nchini [[Korea Kusini]] na [[Japani]], Ronaldo alirejea kwa kiwango cha juu na kufunga mabao nane, ikiwa ni pamoja na mabao mawili kwenye fainali dhidi ya [[Ujerumani]], na kuipatia Brazil ubingwa wao wa tano wa dunia. Katika Kombe la Dunia la FIFA mwaka 2006 nchini Ujerumani, alifunga bao lake la 15 la mashindano hayo na kuweka rekodi ya mfungaji bora wa muda wote wa mashindano ya Kombe la Dunia kwa wakati huo.
== Tuzo na mafanikio ==
[[File:2017 Confederations Cup - Final - Ronaldo.jpg|thumb|upright=0.7|Mnamo 2017, picha ya Ronaldo akiwa na [[Kombe la Shirikisho la FIFA]] aliloshinda 1997 ]]
=== Klabu ===
* '''Cruzeiro'''
** Campeonato Mineiro: 1994
** Copa do Brasil: 1993
* '''PSV Eindhoven'''
** KNVB Cup: 1995–96
** Johan Cruyff Shield: 1996
* '''Barcelona'''
** Copa del Rey: 1996–97
** UEFA Cup Winners' Cup: 1996–97
** Supercopa de España: 1996
* '''Inter Milan'''
** UEFA Cup: 1997–98
* '''Real Madrid'''
** La Liga: 2002–03
** Intercontinental Cup: 2002
** Supercopa de España: 2003
* '''Corinthians'''
** Campeonato Paulista: 2009
** Copa do Brasil: 2009
=== Kimataifa ===
* '''Brazil'''
** FIFA World Cup: 1994, 2002; Mshindi wa pili: 1998
** Copa América: 1997, 1999; Mshindi wa pili: 1995
** FIFA Confederations Cup: 1997
=== Binafsi ===
* FIFA World Player of the Year: 1996, 1997, 2002
* Ballon d'Or: 1997, 2002
* European Golden Shoe: 1996–97
* Pichichi Trophy: 1996–97, 2003–04
* FIFA World Cup Golden Ball: 1998
* FIFA World Cup Golden Boot: 2002
* Laureus World Sports Award for Comeback of the Year: 2003
* FIFA 100: 2004
* Ballon d'Or Dream Team: 2020
== Marejeo ==
{{reflist}}
== Marejeo ==
{{reflist}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1976]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Watu wa Brazil]]
[[Jamii:Washindi wa tuzo ya Ballon d'Or]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Brazil]]
cnybdol6hbm1ejsccsa1vkqwc2c64my
1586386
1586385
2026-08-09T16:45:57Z
Anuary Rajabu
45588
1586386
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football biography
|jinalamchezaji = Ronaldo Nazário
|picha = [[File:051119SMcC0014.jpg|noborder|250px]]
|caption = Ronaldo Nazário mnamo 2019
|jinakamili = Ronaldo Luís Nazário de Lima
|tareheyakuzaliwa = {{umri na tarehe ya kuzaliwa|1976|9|18|df=yes}}
|mjialiozaliwa = [[Rio de Janeiro]]
|nchialiozaliwa = [[Brazil]]
|urefu = {{height|m=1.83}}
|nafasi = [[Mshambuliaji]]
|klabuyasasa = Amestaafu
|nambayaklabu =
|miakayaujana = 1990–1993
|Timuzaujana = [[São Cristóvão de Futebol e Regatas|São Cristóvão]]
|katikaklabu = Klabu za wakubwa*
|years1 = 1993–1994
|clubs1 = Cruzeiro
|caps1 = 14
|goals1 = 12
|years2 = 1994–1996
|clubs2 = PSV Eindhoven
|caps2 = 46
|goals2 = 42
|years3 = 1996–1997
|clubs3 = [[FC Barcelona|Barcelona]]
|caps3 = 37
|goals3 = 34
|years4 = 1997–2002
|clubs4 = [[Inter Milan]]
|caps4 = 68
|goals4 = 49
|years5 = 2002–2007
|clubs5 = [[Real Madrid]]
|caps5 = 127
|goals5 = 83
|years6 = 2007–2008
|clubs6 = [[AC Milan]]
|caps6 = 20
|goals6 = 9
|years7 = 2009–2011
|clubs7 = [[Sport Club Corinthians Paulista|Corinthians]]
|caps7 = 31
|goals7 = 18
|nationalyears1 = 1993–1994
|nationalteam1 = Brazil U17
|nationalcaps1 = 7
|nationalgoals1 = 5
|nationalyears2 = 1996
|nationalteam2 = Brazil U23
|nationalcaps2 = 8
|nationalgoals2 = 6
|nationalyears3 = 1994–2011
|nationalteam3 = [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Brazil|Brazil]]
|nationalcaps3 = 98
|nationalgoals3 = 62
|medaltemplates =
|club-update = 9 Agosti 2026
|nationalteam-update = 9 Agosti 2026
}}
'''Ronaldo Luís Nazário de Lima''' (alizaliwa [[18 Septemba]] [[1976]]), anajulikana zaidi kama '''Ronaldo''' au '''Ronaldo Nazário''', ni [[mchezaji]] wa zamani wa [[mpira wa miguu]] kutoka nchini [[Brazil]] aliyetambulika kwa kucheza kama [[mshambuliaji]] wa kati. Anajulikana kwa majina ya utani kama '''O Fenômeno''' ("Kioja") na '''R9''', na anatambulika kwa kiasi kikubwa kama mmoja wa wachezaji bora zaidi katika historia ya mchezo wa mpira wa miguu.<ref>{{cite web |url=https://www.nytimes.com/2014/06/11/sports/soccer/on-team-of-all-time-greats-pele-shines-brightest.html |title=On Team of All-Time Greats, Pelé Shines Brightest |author=Rob Hughes |newspaper=[[The New York Times]] |date=10 June 2014 |access-date=18 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726135158/https://www.nytimes.com/2014/06/11/sports/soccer/on-team-of-all-time-greats-pele-shines-brightest.html |archive-date=26 July 2020}}</ref> Akiwa mshambuliaji aliyebadili mbinu za ushambuliaji duniani, Ronaldo alitwaa tuzo ya [[Mchezaji bora wa mwaka wa FIFA|FIFA World Player of the Year]] mara tatu na kushinda [[Ballon d'Or]] mara mbili.
Ronaldo alianzia taaluma yake katika klabu ya Cruzeiro kabla ya kuhamia PSV Eindhoven mwaka 1994. Mwaka 1996, alijiunga na [[Barcelona]] kwa ada ya usajili iliyovunja rekodi ya dunia, na akiwa na umri wa miaka 20 pekee, alitajwa kuwa mchezaji bora wa mwaka katika tuzo za [[FIFA]], akiwa mchezaji mdogo zaidi kuwahi kutwaa tuzo hiyo. Mwaka 1997, Inter Milan ilivunja tena rekodi ya dunia ya usajili ili kumsajili Ronaldo, na kumfanya kuwa mchezaji wa pili baada ya [[Diego Maradona]] kuvunja rekodi hiyo mara mbili. Akiwa na umri wa miaka 21, alitwaa tuzo ya Ballon d'Or ya mwaka 1997 na anasalia kuwa mchezaji mdogo zaidi kuwahi kushinda tuzo hiyo. Baadaye alijiunga na [[Real Madrid]] mwaka 2002 na kutwaa ubingwa wa [[La Liga]], kabla ya kuchezea [[AC Milan]] na [[Corinthians]] kisha kustaafu soka mwaka 2011.
Katika ngazi ya kimataifa, Ronaldo aliichezea [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Brazil|Timu ya taifa ya Brazil]] mechi 98 na kufunga mabao 62, akiwa mfungaji wa tatu wa muda wote wa timu hiyo. Akiwa na umri wa miaka 17, alikuwa mchezaji mdogo zaidi katika kikosi cha Brazil kilichotwaa ubingwa wa [[Kombe la Dunia la FIFA la 1994|Kombe la Dunia la FIFA 1994]]. Katika mashindano ya [[Kombe la Dunia la FIFA la 1998|Kombe la Dunia la FIFA 1998]], alishinda tuzo ya FIFA World Cup Golden Ball baada ya kuifikisha Brazil hatua ya fainali. Mwaka 2002, aliiongoza Brazil kutwaa ubingwa wa [[Kombe la Dunia la FIFA 2002]] akishirikiana mastaa wengine kama [[Ronaldinho]] na [[Rivaldo]], ambapo alifunga mabao mawili katika mechi ya fainali na kutwaa tuzo ya FIFA World Cup Golden Boot. Pia alitwaa ubingwa wa [[Copa Amerika|Copa América]] mwaka 1997 na 1999.
== Maisha ya awali ==
Ronaldo Luís Nazário de Lima alizaliwa 18 Septemba 1976 katika eneo la Itaguaí, [[Rio de Janeiro]], akiwa mtoto wa tatu wa Nélio Nazário de Lima Sr. na Sônia dos Santos Barata.<ref>{{cite news |title=Ronaldo's return to glory |url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/special_events/sports_personality_2002/2556663.stm |access-date=4 October 2018 |publisher=[[BBC Sport]] |date=8 December 2002 |archive-date=13 March 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090313233448/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/special_events/sports_personality_2002/2556663.stm |url-status=live }}</ref> Wazazi wake walitengana akiwa na umri wa miaka 11, na muda mfupi baadae aliacha shule ili kuelekeza nguvu zake zote katika mpira wa miguu. Alianza kucheza mpira katika mitaa ya Bento Ribeiro na kujiunga na timu za mpira wa ukumbini (futsal), mchezo aliosisitiza kuwa ulimsaidia sana kujenga ujuzi wake uwanjani.
Baada ya kuonyesha uwezo mkubwa katika timu ya vijana ya São Cristóvão, aliyekuwa mchezaji wa zamani wa Brazil, Jairzinho, aligundua kipaji chake na kumfanyia mipango ya kujiunga na klabu ya Cruzeiro akiwa na umri wa miaka 16.<ref>{{cite news |title=Ronaldo awaits coronation |url=https://www.irishtimes.com/sport/ronaldo-awaits-coronation-1.1062333 |access-date=2 September 2018 |newspaper=Irish Times |archive-date=19 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200819034238/https://www.irishtimes.com/sport/ronaldo-awaits-coronation-1.1062333 |url-status=live }}</ref>
== Klabu ==
=== Cruzeiro na PSV ===
Ronaldo alicheza mechi yake ya kwanza akiwa na [[klabu]] ya Cruzeiro 25 Mei 1993. Katika msimu wake wa kwanza, alifunga mabao 44 katika mechi 47, akiiongoza Cruzeiro kutwaa ubingwa wao wa kwanza wa Copa do Brasil mwaka 1993 na ubingwa wa [[jimbo]] wa Campeonato Mineiro mwaka 1994.
Baada ya FIFA World Cup ya 1994, alijiunga na klabu ya PSV Eindhoven kufuatia ushauri wa mchezaji mwenzake Romário. Katika msimu wake wa kwanza nchini Uholanzi, alikuwa mfungaji bora wa Eredivisie akiwa na mabao 30 ya ligi. Licha ya kupata jeraha la goti katika msimu wake wa pili, alimaliza muda wake klabuni hapo akiwa amefunga jumla ya mabao 54 katika michezo 58 na kushinda KNVB Cup mwaka 1996.
=== Barcelona na Inter Milan ===
Mwaka 1996, Barcelona ilimsajili Ronaldo kwa ada iliyovunja rekodi ya dunia ya [[dola]] milioni 19.5.<ref name="ESPN">{{cite web |last=Adams |first=Tom |url=http://en.espn.co.uk/football/sport/story/85217.html |title=Ronaldo's record-breaking season |date=14 April 2011 |access-date=19 June 2021 |work=ESPN |archive-date=24 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624201001/http://en.espn.co.uk/football/sport/story/85217.html |url-status=live }}</ref> Katika msimu wake pekee klabuni hapo (1996–97), alifunga mabao 47 katika mechi 49 za mashindano yote, akiisaidia Barcelona kutwaa UEFA Cup Winners' Cup, [[Copa del Rey]] na Supercopa de España, huku akishinda tuzo ya European Golden Shoe na [[Mchezaji bora wa mwaka wa FIFA|FIFA World Player of the Year]] wa mwaka 1996.
Mnamo majira ya joto ya mwaka 1997, Inter Milan ilimsajili kwa ada nyingine ya rekodi ya dunia ya dola milioni 27. Akiwa na Inter Milan, alitwaa tuzo ya Ballon d'Or na FIFA World Player of the Year mwaka 1997, na aliisaidia timu hiyo kushinda ubingwa wa UEFA Cup mwaka 1998. Hata hivyo, kipindi chake nchini Italia kiligubikwa na majeraha makubwa ya goti yaliyomweka nje ya uwanja kwa karibu miaka mitatu.
=== Real Madrid, AC Milan na Corinthians ===
Baada ya kuonyesha kiwango bora katika FIFA World Cup ya 2002, Ronaldo alijiunga na Real Madrid kwa ada ya euro milioni 46. Akiwa na Real Madrid, alitwaa ubingwa wa La Liga msimu wa 2002–03 na kushinda Ballon d'Or ya mwaka 2002. Alifunga jumla ya mabao 104 katika mechi 177 za klabu hiyo.
Mnamo Januari 2007, alihamia AC Milan na baadaye akarejea Brazil kujiunga na Corinthians mwaka 2009, ambapo alishinda Campeonato Paulista na Copa do Brasil kabla ya kutangaza kustaafu soka mnamo Februari 2011.
== Taifa ya taifa ==
Ronaldo aliichezea Brazil mechi 98 na kufunga mabao 62. Alikuwa sehemu ya kikosi kilichotwaa ubingwa wa [[Kombe la Dunia la FIFA|Kombe la Dunia]] mwaka 1994 nchini [[Marekani]]. Katika mashindano ya Kombe la Dunia la FIFA mwaka 1998 nchini [[Ufaransa]], aliongoza timu hiyo hadi hatua ya fainali lakini alipatwa na tatizo la kiafya saa chache kabla ya mechi ya fainali dhidi ya Ufaransa, ambapo Brazil ilipoteza 3–0.
Katika Kombe la Dunia la FIFA mwaka 2002 nchini [[Korea Kusini]] na [[Japani]], Ronaldo alirejea kwa kiwango cha juu na kufunga mabao nane, ikiwa ni pamoja na mabao mawili kwenye fainali dhidi ya [[Ujerumani]], na kuipatia Brazil ubingwa wao wa tano wa dunia. Katika Kombe la Dunia la FIFA mwaka 2006 nchini Ujerumani, alifunga bao lake la 15 la mashindano hayo na kuweka rekodi ya mfungaji bora wa muda wote wa mashindano ya Kombe la Dunia kwa wakati huo.
== Tuzo na mafanikio ==
[[File:2017 Confederations Cup - Final - Ronaldo.jpg|thumb|upright=0.7|Mnamo 2017, picha ya Ronaldo akiwa na [[Kombe la Shirikisho la FIFA]] aliloshinda 1997 ]]
=== Klabu ===
* '''Cruzeiro'''
** Campeonato Mineiro: 1994
** Copa do Brasil: 1993
* '''PSV Eindhoven'''
** KNVB Cup: 1995–96
** Johan Cruyff Shield: 1996
* '''Barcelona'''
** Copa del Rey: 1996–97
** UEFA Cup Winners' Cup: 1996–97
** Supercopa de España: 1996
* '''Inter Milan'''
** UEFA Cup: 1997–98
* '''Real Madrid'''
** La Liga: 2002–03
** Intercontinental Cup: 2002
** Supercopa de España: 2003
* '''Corinthians'''
** Campeonato Paulista: 2009
** Copa do Brasil: 2009
=== Kimataifa ===
* '''Brazil'''
** FIFA World Cup: 1994, 2002; Mshindi wa pili: 1998
** Copa América: 1997, 1999; Mshindi wa pili: 1995
** FIFA Confederations Cup: 1997
=== Binafsi ===
* FIFA World Player of the Year: 1996, 1997, 2002
* Ballon d'Or: 1997, 2002
* European Golden Shoe: 1996–97
* Pichichi Trophy: 1996–97, 2003–04
* FIFA World Cup Golden Ball: 1998
* FIFA World Cup Golden Boot: 2002
* Laureus World Sports Award for Comeback of the Year: 2003
* FIFA 100: 2004
* Ballon d'Or Dream Team: 2020
== Marejeo ==
{{reflist}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1976]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Watu wa Brazil]]
[[Jamii:Washindi wa tuzo ya Ballon d'Or]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Brazil]]
l56ii1mtj0gcugyq51u6hquhs81x44d
1586387
1586386
2026-08-09T16:47:52Z
Anuary Rajabu
45588
Anuary Rajabu alihamisha ukurasa wa [[Ronaldo]] hadi [[Ronaldo Nazário]]: Usahihi wa majina kuondoa muingiliano wa mfanano
1586386
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football biography
|jinalamchezaji = Ronaldo Nazário
|picha = [[File:051119SMcC0014.jpg|noborder|250px]]
|caption = Ronaldo Nazário mnamo 2019
|jinakamili = Ronaldo Luís Nazário de Lima
|tareheyakuzaliwa = {{umri na tarehe ya kuzaliwa|1976|9|18|df=yes}}
|mjialiozaliwa = [[Rio de Janeiro]]
|nchialiozaliwa = [[Brazil]]
|urefu = {{height|m=1.83}}
|nafasi = [[Mshambuliaji]]
|klabuyasasa = Amestaafu
|nambayaklabu =
|miakayaujana = 1990–1993
|Timuzaujana = [[São Cristóvão de Futebol e Regatas|São Cristóvão]]
|katikaklabu = Klabu za wakubwa*
|years1 = 1993–1994
|clubs1 = Cruzeiro
|caps1 = 14
|goals1 = 12
|years2 = 1994–1996
|clubs2 = PSV Eindhoven
|caps2 = 46
|goals2 = 42
|years3 = 1996–1997
|clubs3 = [[FC Barcelona|Barcelona]]
|caps3 = 37
|goals3 = 34
|years4 = 1997–2002
|clubs4 = [[Inter Milan]]
|caps4 = 68
|goals4 = 49
|years5 = 2002–2007
|clubs5 = [[Real Madrid]]
|caps5 = 127
|goals5 = 83
|years6 = 2007–2008
|clubs6 = [[AC Milan]]
|caps6 = 20
|goals6 = 9
|years7 = 2009–2011
|clubs7 = [[Sport Club Corinthians Paulista|Corinthians]]
|caps7 = 31
|goals7 = 18
|nationalyears1 = 1993–1994
|nationalteam1 = Brazil U17
|nationalcaps1 = 7
|nationalgoals1 = 5
|nationalyears2 = 1996
|nationalteam2 = Brazil U23
|nationalcaps2 = 8
|nationalgoals2 = 6
|nationalyears3 = 1994–2011
|nationalteam3 = [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Brazil|Brazil]]
|nationalcaps3 = 98
|nationalgoals3 = 62
|medaltemplates =
|club-update = 9 Agosti 2026
|nationalteam-update = 9 Agosti 2026
}}
'''Ronaldo Luís Nazário de Lima''' (alizaliwa [[18 Septemba]] [[1976]]), anajulikana zaidi kama '''Ronaldo''' au '''Ronaldo Nazário''', ni [[mchezaji]] wa zamani wa [[mpira wa miguu]] kutoka nchini [[Brazil]] aliyetambulika kwa kucheza kama [[mshambuliaji]] wa kati. Anajulikana kwa majina ya utani kama '''O Fenômeno''' ("Kioja") na '''R9''', na anatambulika kwa kiasi kikubwa kama mmoja wa wachezaji bora zaidi katika historia ya mchezo wa mpira wa miguu.<ref>{{cite web |url=https://www.nytimes.com/2014/06/11/sports/soccer/on-team-of-all-time-greats-pele-shines-brightest.html |title=On Team of All-Time Greats, Pelé Shines Brightest |author=Rob Hughes |newspaper=[[The New York Times]] |date=10 June 2014 |access-date=18 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726135158/https://www.nytimes.com/2014/06/11/sports/soccer/on-team-of-all-time-greats-pele-shines-brightest.html |archive-date=26 July 2020}}</ref> Akiwa mshambuliaji aliyebadili mbinu za ushambuliaji duniani, Ronaldo alitwaa tuzo ya [[Mchezaji bora wa mwaka wa FIFA|FIFA World Player of the Year]] mara tatu na kushinda [[Ballon d'Or]] mara mbili.
Ronaldo alianzia taaluma yake katika klabu ya Cruzeiro kabla ya kuhamia PSV Eindhoven mwaka 1994. Mwaka 1996, alijiunga na [[Barcelona]] kwa ada ya usajili iliyovunja rekodi ya dunia, na akiwa na umri wa miaka 20 pekee, alitajwa kuwa mchezaji bora wa mwaka katika tuzo za [[FIFA]], akiwa mchezaji mdogo zaidi kuwahi kutwaa tuzo hiyo. Mwaka 1997, Inter Milan ilivunja tena rekodi ya dunia ya usajili ili kumsajili Ronaldo, na kumfanya kuwa mchezaji wa pili baada ya [[Diego Maradona]] kuvunja rekodi hiyo mara mbili. Akiwa na umri wa miaka 21, alitwaa tuzo ya Ballon d'Or ya mwaka 1997 na anasalia kuwa mchezaji mdogo zaidi kuwahi kushinda tuzo hiyo. Baadaye alijiunga na [[Real Madrid]] mwaka 2002 na kutwaa ubingwa wa [[La Liga]], kabla ya kuchezea [[AC Milan]] na [[Corinthians]] kisha kustaafu soka mwaka 2011.
Katika ngazi ya kimataifa, Ronaldo aliichezea [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Brazil|Timu ya taifa ya Brazil]] mechi 98 na kufunga mabao 62, akiwa mfungaji wa tatu wa muda wote wa timu hiyo. Akiwa na umri wa miaka 17, alikuwa mchezaji mdogo zaidi katika kikosi cha Brazil kilichotwaa ubingwa wa [[Kombe la Dunia la FIFA la 1994|Kombe la Dunia la FIFA 1994]]. Katika mashindano ya [[Kombe la Dunia la FIFA la 1998|Kombe la Dunia la FIFA 1998]], alishinda tuzo ya FIFA World Cup Golden Ball baada ya kuifikisha Brazil hatua ya fainali. Mwaka 2002, aliiongoza Brazil kutwaa ubingwa wa [[Kombe la Dunia la FIFA 2002]] akishirikiana mastaa wengine kama [[Ronaldinho]] na [[Rivaldo]], ambapo alifunga mabao mawili katika mechi ya fainali na kutwaa tuzo ya FIFA World Cup Golden Boot. Pia alitwaa ubingwa wa [[Copa Amerika|Copa América]] mwaka 1997 na 1999.
== Maisha ya awali ==
Ronaldo Luís Nazário de Lima alizaliwa 18 Septemba 1976 katika eneo la Itaguaí, [[Rio de Janeiro]], akiwa mtoto wa tatu wa Nélio Nazário de Lima Sr. na Sônia dos Santos Barata.<ref>{{cite news |title=Ronaldo's return to glory |url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/special_events/sports_personality_2002/2556663.stm |access-date=4 October 2018 |publisher=[[BBC Sport]] |date=8 December 2002 |archive-date=13 March 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090313233448/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/special_events/sports_personality_2002/2556663.stm |url-status=live }}</ref> Wazazi wake walitengana akiwa na umri wa miaka 11, na muda mfupi baadae aliacha shule ili kuelekeza nguvu zake zote katika mpira wa miguu. Alianza kucheza mpira katika mitaa ya Bento Ribeiro na kujiunga na timu za mpira wa ukumbini (futsal), mchezo aliosisitiza kuwa ulimsaidia sana kujenga ujuzi wake uwanjani.
Baada ya kuonyesha uwezo mkubwa katika timu ya vijana ya São Cristóvão, aliyekuwa mchezaji wa zamani wa Brazil, Jairzinho, aligundua kipaji chake na kumfanyia mipango ya kujiunga na klabu ya Cruzeiro akiwa na umri wa miaka 16.<ref>{{cite news |title=Ronaldo awaits coronation |url=https://www.irishtimes.com/sport/ronaldo-awaits-coronation-1.1062333 |access-date=2 September 2018 |newspaper=Irish Times |archive-date=19 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200819034238/https://www.irishtimes.com/sport/ronaldo-awaits-coronation-1.1062333 |url-status=live }}</ref>
== Klabu ==
=== Cruzeiro na PSV ===
Ronaldo alicheza mechi yake ya kwanza akiwa na [[klabu]] ya Cruzeiro 25 Mei 1993. Katika msimu wake wa kwanza, alifunga mabao 44 katika mechi 47, akiiongoza Cruzeiro kutwaa ubingwa wao wa kwanza wa Copa do Brasil mwaka 1993 na ubingwa wa [[jimbo]] wa Campeonato Mineiro mwaka 1994.
Baada ya FIFA World Cup ya 1994, alijiunga na klabu ya PSV Eindhoven kufuatia ushauri wa mchezaji mwenzake Romário. Katika msimu wake wa kwanza nchini Uholanzi, alikuwa mfungaji bora wa Eredivisie akiwa na mabao 30 ya ligi. Licha ya kupata jeraha la goti katika msimu wake wa pili, alimaliza muda wake klabuni hapo akiwa amefunga jumla ya mabao 54 katika michezo 58 na kushinda KNVB Cup mwaka 1996.
=== Barcelona na Inter Milan ===
Mwaka 1996, Barcelona ilimsajili Ronaldo kwa ada iliyovunja rekodi ya dunia ya [[dola]] milioni 19.5.<ref name="ESPN">{{cite web |last=Adams |first=Tom |url=http://en.espn.co.uk/football/sport/story/85217.html |title=Ronaldo's record-breaking season |date=14 April 2011 |access-date=19 June 2021 |work=ESPN |archive-date=24 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624201001/http://en.espn.co.uk/football/sport/story/85217.html |url-status=live }}</ref> Katika msimu wake pekee klabuni hapo (1996–97), alifunga mabao 47 katika mechi 49 za mashindano yote, akiisaidia Barcelona kutwaa UEFA Cup Winners' Cup, [[Copa del Rey]] na Supercopa de España, huku akishinda tuzo ya European Golden Shoe na [[Mchezaji bora wa mwaka wa FIFA|FIFA World Player of the Year]] wa mwaka 1996.
Mnamo majira ya joto ya mwaka 1997, Inter Milan ilimsajili kwa ada nyingine ya rekodi ya dunia ya dola milioni 27. Akiwa na Inter Milan, alitwaa tuzo ya Ballon d'Or na FIFA World Player of the Year mwaka 1997, na aliisaidia timu hiyo kushinda ubingwa wa UEFA Cup mwaka 1998. Hata hivyo, kipindi chake nchini Italia kiligubikwa na majeraha makubwa ya goti yaliyomweka nje ya uwanja kwa karibu miaka mitatu.
=== Real Madrid, AC Milan na Corinthians ===
Baada ya kuonyesha kiwango bora katika FIFA World Cup ya 2002, Ronaldo alijiunga na Real Madrid kwa ada ya euro milioni 46. Akiwa na Real Madrid, alitwaa ubingwa wa La Liga msimu wa 2002–03 na kushinda Ballon d'Or ya mwaka 2002. Alifunga jumla ya mabao 104 katika mechi 177 za klabu hiyo.
Mnamo Januari 2007, alihamia AC Milan na baadaye akarejea Brazil kujiunga na Corinthians mwaka 2009, ambapo alishinda Campeonato Paulista na Copa do Brasil kabla ya kutangaza kustaafu soka mnamo Februari 2011.
== Taifa ya taifa ==
Ronaldo aliichezea Brazil mechi 98 na kufunga mabao 62. Alikuwa sehemu ya kikosi kilichotwaa ubingwa wa [[Kombe la Dunia la FIFA|Kombe la Dunia]] mwaka 1994 nchini [[Marekani]]. Katika mashindano ya Kombe la Dunia la FIFA mwaka 1998 nchini [[Ufaransa]], aliongoza timu hiyo hadi hatua ya fainali lakini alipatwa na tatizo la kiafya saa chache kabla ya mechi ya fainali dhidi ya Ufaransa, ambapo Brazil ilipoteza 3–0.
Katika Kombe la Dunia la FIFA mwaka 2002 nchini [[Korea Kusini]] na [[Japani]], Ronaldo alirejea kwa kiwango cha juu na kufunga mabao nane, ikiwa ni pamoja na mabao mawili kwenye fainali dhidi ya [[Ujerumani]], na kuipatia Brazil ubingwa wao wa tano wa dunia. Katika Kombe la Dunia la FIFA mwaka 2006 nchini Ujerumani, alifunga bao lake la 15 la mashindano hayo na kuweka rekodi ya mfungaji bora wa muda wote wa mashindano ya Kombe la Dunia kwa wakati huo.
== Tuzo na mafanikio ==
[[File:2017 Confederations Cup - Final - Ronaldo.jpg|thumb|upright=0.7|Mnamo 2017, picha ya Ronaldo akiwa na [[Kombe la Shirikisho la FIFA]] aliloshinda 1997 ]]
=== Klabu ===
* '''Cruzeiro'''
** Campeonato Mineiro: 1994
** Copa do Brasil: 1993
* '''PSV Eindhoven'''
** KNVB Cup: 1995–96
** Johan Cruyff Shield: 1996
* '''Barcelona'''
** Copa del Rey: 1996–97
** UEFA Cup Winners' Cup: 1996–97
** Supercopa de España: 1996
* '''Inter Milan'''
** UEFA Cup: 1997–98
* '''Real Madrid'''
** La Liga: 2002–03
** Intercontinental Cup: 2002
** Supercopa de España: 2003
* '''Corinthians'''
** Campeonato Paulista: 2009
** Copa do Brasil: 2009
=== Kimataifa ===
* '''Brazil'''
** FIFA World Cup: 1994, 2002; Mshindi wa pili: 1998
** Copa América: 1997, 1999; Mshindi wa pili: 1995
** FIFA Confederations Cup: 1997
=== Binafsi ===
* FIFA World Player of the Year: 1996, 1997, 2002
* Ballon d'Or: 1997, 2002
* European Golden Shoe: 1996–97
* Pichichi Trophy: 1996–97, 2003–04
* FIFA World Cup Golden Ball: 1998
* FIFA World Cup Golden Boot: 2002
* Laureus World Sports Award for Comeback of the Year: 2003
* FIFA 100: 2004
* Ballon d'Or Dream Team: 2020
== Marejeo ==
{{reflist}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1976]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Watu wa Brazil]]
[[Jamii:Washindi wa tuzo ya Ballon d'Or]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Brazil]]
l56ii1mtj0gcugyq51u6hquhs81x44d
1586389
1586387
2026-08-09T16:49:01Z
Anuary Rajabu
45588
Protected "[[Ronaldo Nazário]]" ([Kuhariri=Zuia watumiaji wapya au wale ambao hawajajisajilisha] (bila mwisho) [Kuhamisha=Zuia watumiaji wapya au wale ambao hawajajisajilisha] (bila mwisho))
1586386
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football biography
|jinalamchezaji = Ronaldo Nazário
|picha = [[File:051119SMcC0014.jpg|noborder|250px]]
|caption = Ronaldo Nazário mnamo 2019
|jinakamili = Ronaldo Luís Nazário de Lima
|tareheyakuzaliwa = {{umri na tarehe ya kuzaliwa|1976|9|18|df=yes}}
|mjialiozaliwa = [[Rio de Janeiro]]
|nchialiozaliwa = [[Brazil]]
|urefu = {{height|m=1.83}}
|nafasi = [[Mshambuliaji]]
|klabuyasasa = Amestaafu
|nambayaklabu =
|miakayaujana = 1990–1993
|Timuzaujana = [[São Cristóvão de Futebol e Regatas|São Cristóvão]]
|katikaklabu = Klabu za wakubwa*
|years1 = 1993–1994
|clubs1 = Cruzeiro
|caps1 = 14
|goals1 = 12
|years2 = 1994–1996
|clubs2 = PSV Eindhoven
|caps2 = 46
|goals2 = 42
|years3 = 1996–1997
|clubs3 = [[FC Barcelona|Barcelona]]
|caps3 = 37
|goals3 = 34
|years4 = 1997–2002
|clubs4 = [[Inter Milan]]
|caps4 = 68
|goals4 = 49
|years5 = 2002–2007
|clubs5 = [[Real Madrid]]
|caps5 = 127
|goals5 = 83
|years6 = 2007–2008
|clubs6 = [[AC Milan]]
|caps6 = 20
|goals6 = 9
|years7 = 2009–2011
|clubs7 = [[Sport Club Corinthians Paulista|Corinthians]]
|caps7 = 31
|goals7 = 18
|nationalyears1 = 1993–1994
|nationalteam1 = Brazil U17
|nationalcaps1 = 7
|nationalgoals1 = 5
|nationalyears2 = 1996
|nationalteam2 = Brazil U23
|nationalcaps2 = 8
|nationalgoals2 = 6
|nationalyears3 = 1994–2011
|nationalteam3 = [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Brazil|Brazil]]
|nationalcaps3 = 98
|nationalgoals3 = 62
|medaltemplates =
|club-update = 9 Agosti 2026
|nationalteam-update = 9 Agosti 2026
}}
'''Ronaldo Luís Nazário de Lima''' (alizaliwa [[18 Septemba]] [[1976]]), anajulikana zaidi kama '''Ronaldo''' au '''Ronaldo Nazário''', ni [[mchezaji]] wa zamani wa [[mpira wa miguu]] kutoka nchini [[Brazil]] aliyetambulika kwa kucheza kama [[mshambuliaji]] wa kati. Anajulikana kwa majina ya utani kama '''O Fenômeno''' ("Kioja") na '''R9''', na anatambulika kwa kiasi kikubwa kama mmoja wa wachezaji bora zaidi katika historia ya mchezo wa mpira wa miguu.<ref>{{cite web |url=https://www.nytimes.com/2014/06/11/sports/soccer/on-team-of-all-time-greats-pele-shines-brightest.html |title=On Team of All-Time Greats, Pelé Shines Brightest |author=Rob Hughes |newspaper=[[The New York Times]] |date=10 June 2014 |access-date=18 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726135158/https://www.nytimes.com/2014/06/11/sports/soccer/on-team-of-all-time-greats-pele-shines-brightest.html |archive-date=26 July 2020}}</ref> Akiwa mshambuliaji aliyebadili mbinu za ushambuliaji duniani, Ronaldo alitwaa tuzo ya [[Mchezaji bora wa mwaka wa FIFA|FIFA World Player of the Year]] mara tatu na kushinda [[Ballon d'Or]] mara mbili.
Ronaldo alianzia taaluma yake katika klabu ya Cruzeiro kabla ya kuhamia PSV Eindhoven mwaka 1994. Mwaka 1996, alijiunga na [[Barcelona]] kwa ada ya usajili iliyovunja rekodi ya dunia, na akiwa na umri wa miaka 20 pekee, alitajwa kuwa mchezaji bora wa mwaka katika tuzo za [[FIFA]], akiwa mchezaji mdogo zaidi kuwahi kutwaa tuzo hiyo. Mwaka 1997, Inter Milan ilivunja tena rekodi ya dunia ya usajili ili kumsajili Ronaldo, na kumfanya kuwa mchezaji wa pili baada ya [[Diego Maradona]] kuvunja rekodi hiyo mara mbili. Akiwa na umri wa miaka 21, alitwaa tuzo ya Ballon d'Or ya mwaka 1997 na anasalia kuwa mchezaji mdogo zaidi kuwahi kushinda tuzo hiyo. Baadaye alijiunga na [[Real Madrid]] mwaka 2002 na kutwaa ubingwa wa [[La Liga]], kabla ya kuchezea [[AC Milan]] na [[Corinthians]] kisha kustaafu soka mwaka 2011.
Katika ngazi ya kimataifa, Ronaldo aliichezea [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Brazil|Timu ya taifa ya Brazil]] mechi 98 na kufunga mabao 62, akiwa mfungaji wa tatu wa muda wote wa timu hiyo. Akiwa na umri wa miaka 17, alikuwa mchezaji mdogo zaidi katika kikosi cha Brazil kilichotwaa ubingwa wa [[Kombe la Dunia la FIFA la 1994|Kombe la Dunia la FIFA 1994]]. Katika mashindano ya [[Kombe la Dunia la FIFA la 1998|Kombe la Dunia la FIFA 1998]], alishinda tuzo ya FIFA World Cup Golden Ball baada ya kuifikisha Brazil hatua ya fainali. Mwaka 2002, aliiongoza Brazil kutwaa ubingwa wa [[Kombe la Dunia la FIFA 2002]] akishirikiana mastaa wengine kama [[Ronaldinho]] na [[Rivaldo]], ambapo alifunga mabao mawili katika mechi ya fainali na kutwaa tuzo ya FIFA World Cup Golden Boot. Pia alitwaa ubingwa wa [[Copa Amerika|Copa América]] mwaka 1997 na 1999.
== Maisha ya awali ==
Ronaldo Luís Nazário de Lima alizaliwa 18 Septemba 1976 katika eneo la Itaguaí, [[Rio de Janeiro]], akiwa mtoto wa tatu wa Nélio Nazário de Lima Sr. na Sônia dos Santos Barata.<ref>{{cite news |title=Ronaldo's return to glory |url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/special_events/sports_personality_2002/2556663.stm |access-date=4 October 2018 |publisher=[[BBC Sport]] |date=8 December 2002 |archive-date=13 March 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090313233448/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/special_events/sports_personality_2002/2556663.stm |url-status=live }}</ref> Wazazi wake walitengana akiwa na umri wa miaka 11, na muda mfupi baadae aliacha shule ili kuelekeza nguvu zake zote katika mpira wa miguu. Alianza kucheza mpira katika mitaa ya Bento Ribeiro na kujiunga na timu za mpira wa ukumbini (futsal), mchezo aliosisitiza kuwa ulimsaidia sana kujenga ujuzi wake uwanjani.
Baada ya kuonyesha uwezo mkubwa katika timu ya vijana ya São Cristóvão, aliyekuwa mchezaji wa zamani wa Brazil, Jairzinho, aligundua kipaji chake na kumfanyia mipango ya kujiunga na klabu ya Cruzeiro akiwa na umri wa miaka 16.<ref>{{cite news |title=Ronaldo awaits coronation |url=https://www.irishtimes.com/sport/ronaldo-awaits-coronation-1.1062333 |access-date=2 September 2018 |newspaper=Irish Times |archive-date=19 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200819034238/https://www.irishtimes.com/sport/ronaldo-awaits-coronation-1.1062333 |url-status=live }}</ref>
== Klabu ==
=== Cruzeiro na PSV ===
Ronaldo alicheza mechi yake ya kwanza akiwa na [[klabu]] ya Cruzeiro 25 Mei 1993. Katika msimu wake wa kwanza, alifunga mabao 44 katika mechi 47, akiiongoza Cruzeiro kutwaa ubingwa wao wa kwanza wa Copa do Brasil mwaka 1993 na ubingwa wa [[jimbo]] wa Campeonato Mineiro mwaka 1994.
Baada ya FIFA World Cup ya 1994, alijiunga na klabu ya PSV Eindhoven kufuatia ushauri wa mchezaji mwenzake Romário. Katika msimu wake wa kwanza nchini Uholanzi, alikuwa mfungaji bora wa Eredivisie akiwa na mabao 30 ya ligi. Licha ya kupata jeraha la goti katika msimu wake wa pili, alimaliza muda wake klabuni hapo akiwa amefunga jumla ya mabao 54 katika michezo 58 na kushinda KNVB Cup mwaka 1996.
=== Barcelona na Inter Milan ===
Mwaka 1996, Barcelona ilimsajili Ronaldo kwa ada iliyovunja rekodi ya dunia ya [[dola]] milioni 19.5.<ref name="ESPN">{{cite web |last=Adams |first=Tom |url=http://en.espn.co.uk/football/sport/story/85217.html |title=Ronaldo's record-breaking season |date=14 April 2011 |access-date=19 June 2021 |work=ESPN |archive-date=24 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624201001/http://en.espn.co.uk/football/sport/story/85217.html |url-status=live }}</ref> Katika msimu wake pekee klabuni hapo (1996–97), alifunga mabao 47 katika mechi 49 za mashindano yote, akiisaidia Barcelona kutwaa UEFA Cup Winners' Cup, [[Copa del Rey]] na Supercopa de España, huku akishinda tuzo ya European Golden Shoe na [[Mchezaji bora wa mwaka wa FIFA|FIFA World Player of the Year]] wa mwaka 1996.
Mnamo majira ya joto ya mwaka 1997, Inter Milan ilimsajili kwa ada nyingine ya rekodi ya dunia ya dola milioni 27. Akiwa na Inter Milan, alitwaa tuzo ya Ballon d'Or na FIFA World Player of the Year mwaka 1997, na aliisaidia timu hiyo kushinda ubingwa wa UEFA Cup mwaka 1998. Hata hivyo, kipindi chake nchini Italia kiligubikwa na majeraha makubwa ya goti yaliyomweka nje ya uwanja kwa karibu miaka mitatu.
=== Real Madrid, AC Milan na Corinthians ===
Baada ya kuonyesha kiwango bora katika FIFA World Cup ya 2002, Ronaldo alijiunga na Real Madrid kwa ada ya euro milioni 46. Akiwa na Real Madrid, alitwaa ubingwa wa La Liga msimu wa 2002–03 na kushinda Ballon d'Or ya mwaka 2002. Alifunga jumla ya mabao 104 katika mechi 177 za klabu hiyo.
Mnamo Januari 2007, alihamia AC Milan na baadaye akarejea Brazil kujiunga na Corinthians mwaka 2009, ambapo alishinda Campeonato Paulista na Copa do Brasil kabla ya kutangaza kustaafu soka mnamo Februari 2011.
== Taifa ya taifa ==
Ronaldo aliichezea Brazil mechi 98 na kufunga mabao 62. Alikuwa sehemu ya kikosi kilichotwaa ubingwa wa [[Kombe la Dunia la FIFA|Kombe la Dunia]] mwaka 1994 nchini [[Marekani]]. Katika mashindano ya Kombe la Dunia la FIFA mwaka 1998 nchini [[Ufaransa]], aliongoza timu hiyo hadi hatua ya fainali lakini alipatwa na tatizo la kiafya saa chache kabla ya mechi ya fainali dhidi ya Ufaransa, ambapo Brazil ilipoteza 3–0.
Katika Kombe la Dunia la FIFA mwaka 2002 nchini [[Korea Kusini]] na [[Japani]], Ronaldo alirejea kwa kiwango cha juu na kufunga mabao nane, ikiwa ni pamoja na mabao mawili kwenye fainali dhidi ya [[Ujerumani]], na kuipatia Brazil ubingwa wao wa tano wa dunia. Katika Kombe la Dunia la FIFA mwaka 2006 nchini Ujerumani, alifunga bao lake la 15 la mashindano hayo na kuweka rekodi ya mfungaji bora wa muda wote wa mashindano ya Kombe la Dunia kwa wakati huo.
== Tuzo na mafanikio ==
[[File:2017 Confederations Cup - Final - Ronaldo.jpg|thumb|upright=0.7|Mnamo 2017, picha ya Ronaldo akiwa na [[Kombe la Shirikisho la FIFA]] aliloshinda 1997 ]]
=== Klabu ===
* '''Cruzeiro'''
** Campeonato Mineiro: 1994
** Copa do Brasil: 1993
* '''PSV Eindhoven'''
** KNVB Cup: 1995–96
** Johan Cruyff Shield: 1996
* '''Barcelona'''
** Copa del Rey: 1996–97
** UEFA Cup Winners' Cup: 1996–97
** Supercopa de España: 1996
* '''Inter Milan'''
** UEFA Cup: 1997–98
* '''Real Madrid'''
** La Liga: 2002–03
** Intercontinental Cup: 2002
** Supercopa de España: 2003
* '''Corinthians'''
** Campeonato Paulista: 2009
** Copa do Brasil: 2009
=== Kimataifa ===
* '''Brazil'''
** FIFA World Cup: 1994, 2002; Mshindi wa pili: 1998
** Copa América: 1997, 1999; Mshindi wa pili: 1995
** FIFA Confederations Cup: 1997
=== Binafsi ===
* FIFA World Player of the Year: 1996, 1997, 2002
* Ballon d'Or: 1997, 2002
* European Golden Shoe: 1996–97
* Pichichi Trophy: 1996–97, 2003–04
* FIFA World Cup Golden Ball: 1998
* FIFA World Cup Golden Boot: 2002
* Laureus World Sports Award for Comeback of the Year: 2003
* FIFA 100: 2004
* Ballon d'Or Dream Team: 2020
== Marejeo ==
{{reflist}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1976]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Watu wa Brazil]]
[[Jamii:Washindi wa tuzo ya Ballon d'Or]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Brazil]]
l56ii1mtj0gcugyq51u6hquhs81x44d
Iskirioni na wenzake
0
118631
1586599
1585848
2026-08-10T11:48:43Z
Riccardo Riccioni
452
1586599
wikitext
text/x-wiki
'''Iskirioni na wenzake''' watano: '''Foibamoni, Orsenufi wa Sne, Belfius, Origen, na Petro wa Souan''' ([[Kifodini|walifia dini]] [[Asiut]], [[Misri]], [[249]] hivi) wakati wa [[dhuluma]] ya [[kaisari]] [[Decius]] .
Mwenyewe alikuwa [[jemadari]], wenzake [[askari]] wa kawaida chini yake. <ref>{{Rejea tovuti |title=Phoibammon of Preht, Martyr |url=https://ccdl.claremont.edu/digital/collection/cce/id/1576/ |access-date=2023-05-23 |website=ccdl.claremont.edu |language=en}}</ref>. Waliuawa kwa namna mbalimbali kadiri ya [[amri]] ya [[Kiongozi|mtawala]] Ariani kwa sababu ya [[imani]] yao ya [[Ukristo|Kikristo]]<ref>https://www.santiebeati.it/dettaglio/55515</ref>.
Tangu kale wanaheshimiwa na [[Wakatoliki]], [[Waorthodoksi]] na [[Waorthodoksi wa Mashariki]] kama [[watakatifu]] [[wafiadini]].
[[Sikukuu]] yao huadhimishwa [[tarehe]] [[1 Juni]]<ref>[[Martyrologium Romanum]]</ref><ref>https://catholicsaints.info/saint-ischyrion/</ref>.
==Tazama pia==
* [[Watakatifu wa Agano la Kale]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu wa Afrika]]
* [[Orodha ya Watakatifu Mabradha wa Shule za Kikristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waaugustino]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabazili]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabenedikto]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wadominiko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wafransisko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wajesuiti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakarmeli]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakolumbani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wamersedari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waoratori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapasionisti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapremontree]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waredentori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wasalesiani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waskolopi]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wateatini]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watrinitari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watumishi wa Maria]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wavinsenti]]
==Tanbihi==
{{Reflist}}
==Vyanzo==
*{{citation |url=https://books.google.com/books?id=LzUsAAAAYAAJ&pg=RA1-PA746 |accessdate=2021-08-14
|last=Butler |first=Alban|publisher=D. & J. Sadlier |year=1846 |title=The Lives of the Fathers, Martyrs, and Other Principal Saints}}
*{{citation |url=https://archive.org/details/bookofsaintsdict00stau/page/261/mode/2up |accessdate=2021-07-26
|author=St. Augustine's Abbey, Ramsgate |year=1921 |location=London |publisher=A. & C. Black, ltd.
|title=The Book of saints : a dictionary of servants of God canonized by the Catholic Church}}
*{{citation |url=https://books.google.com/books?id=5eY7AQAAMAAJ&pg=PA418 |accessdate=2021-08-14 |title=The Roman and British Martyrology: Now First Translated, Literally, from the Latin Ed |publisher=O'Neill and Duggan |year=1846 |ref={{harvid|The Roman and British Martyrology 1846}} }}
{{mbegu-Mkristo}}
[[Category:Waliofariki 249]]
[[Jamii:Wafiadini Wakristo]]
[[Jamii:Watakatifu wa Misri]]
a42tp3qyyr71w9ltb9bmvs91tr0q7am
Vinícius Júnior
0
118709
1586498
1363639
2026-08-10T06:39:10Z
Anuary Rajabu
45588
Maboresho na Inforbox
1586498
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football biography
|jinalamchezaji = Vinícius Júnior
|picha = [[File:Vinícius Júnior Brazil V Morocco 13 June 2026-207 (cropped).jpg|noborder|250px]]
|caption = Vinícius katika [[Kombe la Dunia la FIFA 2026]]
|jinakamili = Vinícius José Paixão de Oliveira Junior
|tareheyakuzaliwa = {{umri na tarehe ya kuzaliwa|2000|7|12|df=yes}}
|mjialiozaliwa = [[Rio de Janeiro|São Gonçalo]]
|nchialiozaliwa = [[Brazil]]
|urefu = {{height|m=1.76}}
|nafasi = [[Mshambuliaji]]
|klabuyasasa = [[Real Madrid]]
|nambayaklabu = 7
|miakayaujana = 2006–2017
|Timuzaujana = Flamengo
|katikaklabu = Klabu za wakubwa*
|years1 = 2017–2018
|clubs1 = Flamengo
|caps1 = 37
|goals1 = 7
|years2 = 2018–2019
|clubs2 = Real Madrid Castilla
|caps2 = 5
|goals2 = 4
|years3 = 2018–
|clubs3 = Real Madrid
|caps3 = 195
|goals3 = 65
|nationalyears1 = 2015–2016
|nationalteam1 = Brazil U15
|nationalcaps1 = 10
|nationalgoals1 = 6
|nationalyears2 = 2016–2017
|nationalteam2 = Brazil U17
|nationalcaps2 = 19
|nationalgoals2 = 17
|nationalyears3 = 2018
|nationalteam3 = Brazil U20
|nationalcaps3 = 4
|nationalgoals3 = 0
|nationalyears4 = 2019–
|nationalteam4 = [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Brazil|Brazil]]
|nationalcaps4 = 38
|nationalgoals4 = 5
|medaltemplates =
|club-update = 10 Agosti 2026
|nationalteam-update = 10 Agosti 2026
}}
'''Vinícius José Paixão de Oliveira Júnior''' (alizaliwa [[12 Julai]] [[2000]]), anajulikana zaidi kama '''Vinícius Júnior''' au '''Vini Jr.''', ni mchezaji wa [[mpira wa miguu]] wa kulipwa kutoka nchini [[Brazil]] anayecheza kama [[mshambuliaji]] au [[winga]] wa kushoto katika klabu ya [[Real Madrid]] ya nchini [[Hispania]] na [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Brazil|Timu ya taifa ya Brazil]].<ref>{{cite web |date=12 June 2024 |title=Golazo 100, men's soccer players top 10: Kylian Mbappe tops list; Vinicius Jr, Jude Bellingham close behind |url=https://www.cbssports.com/soccer/news/golazo-100-mens-soccer-players-top-10-kylian-mbappe-tops-list-vinicius-jr-jude-bellingham-close-behind/ |access-date=24 September 2024 |work=CBS Sports}}</ref> Akichukuliwa kuwa mmoja wa wachezaji bora zaidi duniani, anasifika kwa kasi yake kubwa, ufundi wa hali ya juu, na uwezo wa kuchenga.
== Maisha ya awali ==
Vinícius alizaliwa jijini São Gonçalo katika jimbo la [[Rio de Janeiro]], na kuanza safari yake ya soka la kulipwa katika klabu ya Flamengo, ambapo alicheza mechi yake ya kwanza ya kikosi cha wakubwa mwaka 2017 akiwa na umri wa miaka 16. Wiki chache baadae, alitangazwa kusajiliwa na klabu ya [[La Liga]] ya Real Madrid kwa ada ya [[Pauni ya Uingereza|paundi]] milioni 38, iliyoweka rekodi ya kitaifa nchini Brazil kwa mchezaji aliye chini ya umri wa miaka 18.<ref>{{cite news |title=Madrid present £38.7m teenager Vinicius|publisher=BBC Sport |url=https://www.bbc.com/sport/football/44904288 |date=20 July 2018 |access-date=27 May 2022}}</ref> Mkataba huo ulianza kufanya kazi rasmi baada ya kutimiza umri wa miaka 18, na alifanya debut yake klabuni hapo katika msimu wa 2018–19.
Akitokea katika familia maskini ya Kikatoliki,<ref>{{Cite web |date=20 June 2018 |title=Real Madrid: Meet Vinicius in 44 responses: The 'dancinhas,' his idol Asensio, his desire... |url=https://www.marca.com/en/football/real-madrid/2018/06/20/5b2a19c646163fd8488b4571.html |access-date=22 December 2022 |website=MARCA in English}}</ref> Vinícius alihamia kuishi Abolição pamoja na mjomba wake Ulisses ili kupunguza umbali wa kufika kituo cha mazoezi cha Ninho do Urubu. Alianza kupokea msaada wa kifedha kutoka Flamengo pamoja na usaidizi kutoka kwa wafanyabiashara.<ref name="origin">{{cite web|title=Flamengo dá aumento de salário e eleva multa de Vinícius Júnior para 45 mi de euros|url=https://globoesporte.globo.com/futebol/times/flamengo/noticia/o-comeco-de-tudo-onde-o-fominha-vinicius-junior-deu-seus-primeiros-chapeus.ghtml|website=Globo Esporte|date=4 April 2017|access-date=7 June 2018|language=pt}}</ref>
Kati ya mwaka 2007 na 2010, Vinícius alihudhuria mafunzo ya mpira wa ukumbini (futsal) katika shule ya Flamengo huko São Gonçalo. Flamengo waligundua uwezo wake mkubwa na akaamua kujikita kwenye mpira wa miguu.<ref>{{Cite web |title=The Score |date=23 May 2017 |url=https://www.thescore.com/liga/news/1302258}}</ref>
== Klabu ==
[[File:Vinicius Junior 2018 1 (cropped).jpg|thumb|Vinicius katika klabu ya Flamengo mnamo 2028]]
=== Flamengo ===
Vinícius alicheza mechi yake ya kwanza ya kulipwa akiwa na Flamengo tarehe [[13 Mei]] 2017, alipoingia kama mchezaji wa akiba katika dakika ya 82 kwenye mchezo wa Campeonato Brasileiro Série A uliomalizika kwa sare ya 1–1 dhidi ya Atlético Mineiro.<ref>{{cite web |title= No duelo de favoritos, Flamengo e Atlético-MG empatam na estreia, e Maracanã vê estreia de joia de 16 anos |url=http://espn.uol.com.br/noticia/694612_no-duelo-de-favoritos-flamengo-e-atletico-mg-empatam-na-estreia-e-maracana-ve-estreia-de-joia-de-16-anos |publisher=espn.com.br |date=13 May 2017 |access-date=14 May 2017}}</ref> Siku mbili baadaye, aliongeza mkataba wake na klabu hiyo hadi mwaka 2022, huku kipengele cha usajili wake kikipanda hadi euro milioni 45.<ref>{{cite web|title=Flamengo dá aumento de salário e eleva multa de Vinícius Júnior para 45 mi de euros |url=https://esportes.estadao.com.br/noticias/futebol,flamengo-da-aumento-de-salario-e-eleva-multa-de-vinicius-junior-para-45-mi-euros,70001785646|website=Estadão Esportes|date=16 May 2017|access-date=7 June 2018|language=pt}}</ref>
Tarehe [[10 Agosti]] 2017, Vinícius alifunga bao lake la kwanza la kitaaluma kwenye mashindano ya Copa Sudamericana dhidi ya Palestino katika ushindi wa 5–0. Mnamo [[19 Agosti]], alifunga mabao yake ya kwanza ya Ligi Kuu ya Brazil kwenye ushindi wa 2–0 dhidi ya Atlético Goianiense.<ref>{{cite web|title=Vinicius Junior makes first start|url=http://www.marca.com/en/football/real-madrid/2017/06/11/593da621e2704e9a6a8b468d.html|website=Marta|date=11 June 2017 |access-date=7 June 2018}}</ref>
=== Real Madrid ===
Mnamo tarehe [[23 Mei]] 2017, Real Madrid ilisaini mkataba wa kumsajili Vinícius, kufuatia kutimiza umri wa miaka 18 mnamo [[12 Julai]] 2018.<ref name=pressReal>{{cite press release|url=http://www.realmadrid.com/en/news/2017/05/official-announcement-vinicius-junior|title=Official Announcement: Vinicius Junior|date=23 May 2017|publisher=Real Madrid CF|access-date=3 December 2017}}</ref> Usajili huo ulikuwa wa ada iliyoripotiwa ya euro milioni 46, ambayo ilikuwa ada kubwa zaidi kuwahi kulipwa kwa mchezaji aliye chini ya umri wa miaka 19.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2017/may/23/real-madrid-vinicius-junior-flamengo-46m-16-year-old-transfer|title=Real Madrid sign 16-year-old Vinícius Júnior from Flamengo for £39.6m|date=23 May 2017|website=The Guardian|location=London|access-date=20 July 2018}}</ref>
==== 2018–2021 ====
Tarehe [[20 Julai]] 2018, alitambulishwa rasmi kama mchezaji wa Real Madrid.<ref>{{cite web |date=20 July 2018 |title=Vinicius Jr. presentation at the Santiago Bernabéu |url=https://realmadrid.com/en/news/2018/07/vinicius-jr-presentation-at-the-santiago-bernabeu |publisher=Real Madrid C.F.}}</ref> Alicheza mechi yake ya kwanza tarehe [[29 Septemba]] kama mchezaji wa akiba dhidi ya [[Atlético Madrid]].<ref>{{cite web|url=http://www.marca.com/en/football/real-madrid/2018/09/29/5bafe36c46163f96708b4577.html|title=Fabulous Madrid derby has everything but goals|work=Marca|location=Spain|date=29 September 2018}}</ref> Alianza katika kikosi cha kwanza tarehe [[31 Oktoba]] katika ushindi wa 4–0 dhidi ya UD Melilla kwenye [[Copa del Rey]], akitoa pasi mbili za mabao na kutawazwa Mchezaji Bora wa Mechi.<ref name="SMCT">{{cite news|title=Vinicius makes his case for regular minutes |first1=Santiago |last1=Siguero |work=Marca |publisher=Unidad Editorial|date=1 November 2018|access-date=1 November 2018}}</ref> Alifunga bao lake la kwanza katika mashindano ya [[Ligi ya Mabingwa Ulaya]] mnamo [[11 Desemba]] 2019 dhidi ya Club Brugge.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/50749103 |title=Club Bruges 1–3 Real Madrid |publisher=BBC Sport |date=11 December 2019}}</ref>
==== 2021–2024 ====
Vinícius alionyesha kiwango cha juu katika msimu wa 2021–22, akifunga hat-trick yake ya kwanza kwa Real Madrid mnamo [[12 Mei]] 2022 dhidi ya Levante.<ref name=Levante>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/report?gameId=610416|title=Real Madrid cruise with Vinicius hat trick as Levante relegated|publisher=ESPN FC|date=12 May 2022|accessdate=13 May 2022}}</ref> Tarehe [[28 Mei]], alifunga bao pekee la ushindi katika fainali ya Ligi ya Mabingwa Ulaya dhidi ya [[Liverpool F.C.|Liverpool]] na kuipatia Real Madrid ubingwa wa 14 wa [[UEFA]].<ref>{{cite news |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0275-15415a62aaf0-36d3e17d7404-1000/ |title=Champions League final: Vinícius Júnior scores only goal as Real Madrid beat Liverpool to claim 14th title |publisher=UEFA |date=28 May 2022 |access-date=28 May 2022}}</ref> Katika msimu wa 2023–24, alichukua jezi namba 7 iliyowahi kuvaliwa na [[Cristiano Ronaldo]] na [[Raúl Blanco|Raúl]],<ref>{{Cite web |date=12 June 2023 |title=Vinicius to wear iconic No. 7 Real Madrid jersey |url=https://www.espn.in/football/story/_/id/37840383/vinicius-jr-wear-cristiano-ronaldo-no-7-hazard-leaves-real-madrid |access-date=16 June 2023 |publisher=ESPN}}</ref> na kusaidia timu hiyo kushinda tena Ligi ya Mabingwa Ulaya pamoja na [[La Liga]], huku akishinda [[tuzo]] ya UEFA Champions League Player of the Season na [[Mchezaji bora wa mwaka wa FIFA|The Best FIFA Men's Player]] mwaka 2024.<ref>{{cite news |date=17 December 2024 |title=Vinicius Jr wins Fifa Best men's player of year award |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cr56rq09v20o |access-date=17 December 2024 |website=BBC Sport}}</ref>
== Timu ya taifa ==
Katika ngazi ya vijana ya Brazil, Vinícius alikuwa mchezaji muhimu katika ushindi wa 2015 South American U-15 Championship na 2017 South American U-17 Championship, ambapo alimaliza akiwa mfungaji bora wa mashindano ya U-17.
Alicheza mechi yake ya kwanza katika timu ya wakubwa mwaka 2021 na kuisaidia nchi yake kushika nafasi ya pili kwenye mashindano ya [[Copa Amerika|Copa América]] mwaka 2021. Pia aliiwakilisha Brazil katika [[Kombe la Dunia la FIFA 2022]] nchini [[Qatar]], Copa América 2024, na [[Kombe la Dunia la FIFA 2026]].
== Tuzo na mafanikio ==
===Klabu===
==== Flamengo ====
* Taça Guanabara: 2018
==== Real Madrid ====
* La Liga: 2019–20, 2021–22, 2023–24
* Copa del Rey: 2022–23
* Supercopa de España: 2019–20, 2021–22, 2023–24
* UEFA Champions League: 2021–22, 2023–24<ref>{{cite news |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0275-15415a62aaf0-36d3e17d7404-1000/ |title=Champions League final: Vinícius Júnior scores only goal as Real Madrid beat Liverpool to claim 14th title |publisher=UEFA |date=28 May 2022 |access-date=28 May 2022}}</ref>
* UEFA Super Cup: 2022, 2024
* FIFA Club World Cup: 2018, 2022<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/vinicius-junior-federico-valverde-luciano-vietto-golden-silver-bronze-ball-awards-club-world-cup-morocco-2022 |title=Vinicius grabs Golden Ball on triple-V podium |publisher=FIFA |date=11 February 2023 |access-date=11 February 2023}}</ref>
===Kimataifa===
==== Brazil U15 ====
* South American U-15 Championship: 2015
==== Brazil U17 ====
* South American U-17 Championship: 2017
=== Binafsi ===
* The Best FIFA Men's Player: 2024<ref>{{cite news |date=17 December 2024 |title=Vinicius Jr wins Fifa Best men's player of year award |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cr56rq09v20o |access-date=17 December 2024 |website=BBC Sport}}</ref>
* UEFA Champions League Player of the Season: 2023–24<ref>{{cite web |title=Vinicius named Player of the Season as Real Madrid sweep Champions League awards |url=https://www.beinsports.com/en-us/soccer/uefa-champions-league/articles/vinicius-named-player-of-the-season-as-real-madrid-sweep-champions-league-awards-2024-06-03 |access-date=3 June 2024 |website=beIN SPORTS}}</ref>
* UEFA Champions League Young Player of the Season: 2021–22<ref>{{cite news|date=31 May 2022|title=Vinícius Júnior named 2021/22 UEFA Champions League Young Player of the Season|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0275-1546501dd977-8e9d95ac3c37-1000--vinicius-junior-named-2021-22-uefa-champions-league-young-playe/|access-date=31 May 2022|publisher=UEFA}}</ref>
* FIFPRO World 11: 2023, 2024
* FIFA Club World Cup Golden Ball: 2022<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/vinicius-junior-federico-valverde-luciano-vietto-golden-silver-bronze-ball-awards-club-world-cup-morocco-2022 |title=Vinicius grabs Golden Ball on triple-V podium |publisher=FIFA |date=11 February 2023 |access-date=11 February 2023}}</ref>
== Marejeo ==
{{Marejeo}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waliozaliwa 2000]]
[[Jamii:Wachezaji wa Real Madrid]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Brazil]]
62eyws1cr1n4gfaghnp0to0qgazgnuu
1586499
1586498
2026-08-10T06:43:44Z
Anuary Rajabu
45588
/* Tuzo na mafanikio */
1586499
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football biography
|jinalamchezaji = Vinícius Júnior
|picha = [[File:Vinícius Júnior Brazil V Morocco 13 June 2026-207 (cropped).jpg|noborder|250px]]
|caption = Vinícius katika [[Kombe la Dunia la FIFA 2026]]
|jinakamili = Vinícius José Paixão de Oliveira Junior
|tareheyakuzaliwa = {{umri na tarehe ya kuzaliwa|2000|7|12|df=yes}}
|mjialiozaliwa = [[Rio de Janeiro|São Gonçalo]]
|nchialiozaliwa = [[Brazil]]
|urefu = {{height|m=1.76}}
|nafasi = [[Mshambuliaji]]
|klabuyasasa = [[Real Madrid]]
|nambayaklabu = 7
|miakayaujana = 2006–2017
|Timuzaujana = Flamengo
|katikaklabu = Klabu za wakubwa*
|years1 = 2017–2018
|clubs1 = Flamengo
|caps1 = 37
|goals1 = 7
|years2 = 2018–2019
|clubs2 = Real Madrid Castilla
|caps2 = 5
|goals2 = 4
|years3 = 2018–
|clubs3 = Real Madrid
|caps3 = 195
|goals3 = 65
|nationalyears1 = 2015–2016
|nationalteam1 = Brazil U15
|nationalcaps1 = 10
|nationalgoals1 = 6
|nationalyears2 = 2016–2017
|nationalteam2 = Brazil U17
|nationalcaps2 = 19
|nationalgoals2 = 17
|nationalyears3 = 2018
|nationalteam3 = Brazil U20
|nationalcaps3 = 4
|nationalgoals3 = 0
|nationalyears4 = 2019–
|nationalteam4 = [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Brazil|Brazil]]
|nationalcaps4 = 38
|nationalgoals4 = 5
|medaltemplates =
|club-update = 10 Agosti 2026
|nationalteam-update = 10 Agosti 2026
}}
'''Vinícius José Paixão de Oliveira Júnior''' (alizaliwa [[12 Julai]] [[2000]]), anajulikana zaidi kama '''Vinícius Júnior''' au '''Vini Jr.''', ni mchezaji wa [[mpira wa miguu]] wa kulipwa kutoka nchini [[Brazil]] anayecheza kama [[mshambuliaji]] au [[winga]] wa kushoto katika klabu ya [[Real Madrid]] ya nchini [[Hispania]] na [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Brazil|Timu ya taifa ya Brazil]].<ref>{{cite web |date=12 June 2024 |title=Golazo 100, men's soccer players top 10: Kylian Mbappe tops list; Vinicius Jr, Jude Bellingham close behind |url=https://www.cbssports.com/soccer/news/golazo-100-mens-soccer-players-top-10-kylian-mbappe-tops-list-vinicius-jr-jude-bellingham-close-behind/ |access-date=24 September 2024 |work=CBS Sports}}</ref> Akichukuliwa kuwa mmoja wa wachezaji bora zaidi duniani, anasifika kwa kasi yake kubwa, ufundi wa hali ya juu, na uwezo wa kuchenga.
== Maisha ya awali ==
Vinícius alizaliwa jijini São Gonçalo katika jimbo la [[Rio de Janeiro]], na kuanza safari yake ya soka la kulipwa katika klabu ya Flamengo, ambapo alicheza mechi yake ya kwanza ya kikosi cha wakubwa mwaka 2017 akiwa na umri wa miaka 16. Wiki chache baadae, alitangazwa kusajiliwa na klabu ya [[La Liga]] ya Real Madrid kwa ada ya [[Pauni ya Uingereza|paundi]] milioni 38, iliyoweka rekodi ya kitaifa nchini Brazil kwa mchezaji aliye chini ya umri wa miaka 18.<ref>{{cite news |title=Madrid present £38.7m teenager Vinicius|publisher=BBC Sport |url=https://www.bbc.com/sport/football/44904288 |date=20 July 2018 |access-date=27 May 2022}}</ref> Mkataba huo ulianza kufanya kazi rasmi baada ya kutimiza umri wa miaka 18, na alifanya debut yake klabuni hapo katika msimu wa 2018–19.
Akitokea katika familia maskini ya Kikatoliki,<ref>{{Cite web |date=20 June 2018 |title=Real Madrid: Meet Vinicius in 44 responses: The 'dancinhas,' his idol Asensio, his desire... |url=https://www.marca.com/en/football/real-madrid/2018/06/20/5b2a19c646163fd8488b4571.html |access-date=22 December 2022 |website=MARCA in English}}</ref> Vinícius alihamia kuishi Abolição pamoja na mjomba wake Ulisses ili kupunguza umbali wa kufika kituo cha mazoezi cha Ninho do Urubu. Alianza kupokea msaada wa kifedha kutoka Flamengo pamoja na usaidizi kutoka kwa wafanyabiashara.<ref name="origin">{{cite web|title=Flamengo dá aumento de salário e eleva multa de Vinícius Júnior para 45 mi de euros|url=https://globoesporte.globo.com/futebol/times/flamengo/noticia/o-comeco-de-tudo-onde-o-fominha-vinicius-junior-deu-seus-primeiros-chapeus.ghtml|website=Globo Esporte|date=4 April 2017|access-date=7 June 2018|language=pt}}</ref>
Kati ya mwaka 2007 na 2010, Vinícius alihudhuria mafunzo ya mpira wa ukumbini (futsal) katika shule ya Flamengo huko São Gonçalo. Flamengo waligundua uwezo wake mkubwa na akaamua kujikita kwenye mpira wa miguu.<ref>{{Cite web |title=The Score |date=23 May 2017 |url=https://www.thescore.com/liga/news/1302258}}</ref>
== Klabu ==
[[File:Vinicius Junior 2018 1 (cropped).jpg|thumb|Vinicius katika klabu ya Flamengo mnamo 2028]]
=== Flamengo ===
Vinícius alicheza mechi yake ya kwanza ya kulipwa akiwa na Flamengo tarehe [[13 Mei]] 2017, alipoingia kama mchezaji wa akiba katika dakika ya 82 kwenye mchezo wa Campeonato Brasileiro Série A uliomalizika kwa sare ya 1–1 dhidi ya Atlético Mineiro.<ref>{{cite web |title= No duelo de favoritos, Flamengo e Atlético-MG empatam na estreia, e Maracanã vê estreia de joia de 16 anos |url=http://espn.uol.com.br/noticia/694612_no-duelo-de-favoritos-flamengo-e-atletico-mg-empatam-na-estreia-e-maracana-ve-estreia-de-joia-de-16-anos |publisher=espn.com.br |date=13 May 2017 |access-date=14 May 2017}}</ref> Siku mbili baadaye, aliongeza mkataba wake na klabu hiyo hadi mwaka 2022, huku kipengele cha usajili wake kikipanda hadi euro milioni 45.<ref>{{cite web|title=Flamengo dá aumento de salário e eleva multa de Vinícius Júnior para 45 mi de euros |url=https://esportes.estadao.com.br/noticias/futebol,flamengo-da-aumento-de-salario-e-eleva-multa-de-vinicius-junior-para-45-mi-euros,70001785646|website=Estadão Esportes|date=16 May 2017|access-date=7 June 2018|language=pt}}</ref>
Tarehe [[10 Agosti]] 2017, Vinícius alifunga bao lake la kwanza la kitaaluma kwenye mashindano ya Copa Sudamericana dhidi ya Palestino katika ushindi wa 5–0. Mnamo [[19 Agosti]], alifunga mabao yake ya kwanza ya Ligi Kuu ya Brazil kwenye ushindi wa 2–0 dhidi ya Atlético Goianiense.<ref>{{cite web|title=Vinicius Junior makes first start|url=http://www.marca.com/en/football/real-madrid/2017/06/11/593da621e2704e9a6a8b468d.html|website=Marta|date=11 June 2017 |access-date=7 June 2018}}</ref>
=== Real Madrid ===
Mnamo tarehe [[23 Mei]] 2017, Real Madrid ilisaini mkataba wa kumsajili Vinícius, kufuatia kutimiza umri wa miaka 18 mnamo [[12 Julai]] 2018.<ref name=pressReal>{{cite press release|url=http://www.realmadrid.com/en/news/2017/05/official-announcement-vinicius-junior|title=Official Announcement: Vinicius Junior|date=23 May 2017|publisher=Real Madrid CF|access-date=3 December 2017}}</ref> Usajili huo ulikuwa wa ada iliyoripotiwa ya euro milioni 46, ambayo ilikuwa ada kubwa zaidi kuwahi kulipwa kwa mchezaji aliye chini ya umri wa miaka 19.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2017/may/23/real-madrid-vinicius-junior-flamengo-46m-16-year-old-transfer|title=Real Madrid sign 16-year-old Vinícius Júnior from Flamengo for £39.6m|date=23 May 2017|website=The Guardian|location=London|access-date=20 July 2018}}</ref>
==== 2018–2021 ====
Tarehe [[20 Julai]] 2018, alitambulishwa rasmi kama mchezaji wa Real Madrid.<ref>{{cite web |date=20 July 2018 |title=Vinicius Jr. presentation at the Santiago Bernabéu |url=https://realmadrid.com/en/news/2018/07/vinicius-jr-presentation-at-the-santiago-bernabeu |publisher=Real Madrid C.F.}}</ref> Alicheza mechi yake ya kwanza tarehe [[29 Septemba]] kama mchezaji wa akiba dhidi ya [[Atlético Madrid]].<ref>{{cite web|url=http://www.marca.com/en/football/real-madrid/2018/09/29/5bafe36c46163f96708b4577.html|title=Fabulous Madrid derby has everything but goals|work=Marca|location=Spain|date=29 September 2018}}</ref> Alianza katika kikosi cha kwanza tarehe [[31 Oktoba]] katika ushindi wa 4–0 dhidi ya UD Melilla kwenye [[Copa del Rey]], akitoa pasi mbili za mabao na kutawazwa Mchezaji Bora wa Mechi.<ref name="SMCT">{{cite news|title=Vinicius makes his case for regular minutes |first1=Santiago |last1=Siguero |work=Marca |publisher=Unidad Editorial|date=1 November 2018|access-date=1 November 2018}}</ref> Alifunga bao lake la kwanza katika mashindano ya [[Ligi ya Mabingwa Ulaya]] mnamo [[11 Desemba]] 2019 dhidi ya Club Brugge.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/50749103 |title=Club Bruges 1–3 Real Madrid |publisher=BBC Sport |date=11 December 2019}}</ref>
==== 2021–2024 ====
Vinícius alionyesha kiwango cha juu katika msimu wa 2021–22, akifunga hat-trick yake ya kwanza kwa Real Madrid mnamo [[12 Mei]] 2022 dhidi ya Levante.<ref name=Levante>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/report?gameId=610416|title=Real Madrid cruise with Vinicius hat trick as Levante relegated|publisher=ESPN FC|date=12 May 2022|accessdate=13 May 2022}}</ref> Tarehe [[28 Mei]], alifunga bao pekee la ushindi katika fainali ya Ligi ya Mabingwa Ulaya dhidi ya [[Liverpool F.C.|Liverpool]] na kuipatia Real Madrid ubingwa wa 14 wa [[UEFA]].<ref>{{cite news |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0275-15415a62aaf0-36d3e17d7404-1000/ |title=Champions League final: Vinícius Júnior scores only goal as Real Madrid beat Liverpool to claim 14th title |publisher=UEFA |date=28 May 2022 |access-date=28 May 2022}}</ref> Katika msimu wa 2023–24, alichukua jezi namba 7 iliyowahi kuvaliwa na [[Cristiano Ronaldo]] na [[Raúl Blanco|Raúl]],<ref>{{Cite web |date=12 June 2023 |title=Vinicius to wear iconic No. 7 Real Madrid jersey |url=https://www.espn.in/football/story/_/id/37840383/vinicius-jr-wear-cristiano-ronaldo-no-7-hazard-leaves-real-madrid |access-date=16 June 2023 |publisher=ESPN}}</ref> na kusaidia timu hiyo kushinda tena Ligi ya Mabingwa Ulaya pamoja na [[La Liga]], huku akishinda [[tuzo]] ya UEFA Champions League Player of the Season na [[Mchezaji bora wa mwaka wa FIFA|The Best FIFA Men's Player]] mwaka 2024.<ref>{{cite news |date=17 December 2024 |title=Vinicius Jr wins Fifa Best men's player of year award |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cr56rq09v20o |access-date=17 December 2024 |website=BBC Sport}}</ref>
== Timu ya taifa ==
Katika ngazi ya vijana ya Brazil, Vinícius alikuwa mchezaji muhimu katika ushindi wa 2015 South American U-15 Championship na 2017 South American U-17 Championship, ambapo alimaliza akiwa mfungaji bora wa mashindano ya U-17.
Alicheza mechi yake ya kwanza katika timu ya wakubwa mwaka 2021 na kuisaidia nchi yake kushika nafasi ya pili kwenye mashindano ya [[Copa Amerika|Copa América]] mwaka 2021. Pia aliiwakilisha Brazil katika [[Kombe la Dunia la FIFA 2022]] nchini [[Qatar]], Copa América 2024, na [[Kombe la Dunia la FIFA 2026]].
== Tuzo na mafanikio ==
===Klabu===
*'''Flamengo'''
** Taça Guanabara: 2018
*'''Real Madrid'''
** La Liga: 2019–20, 2021–22, 2023–24
** Copa del Rey: 2022–23
** Supercopa de España: 2019–20, 2021–22, 2023–24
** UEFA Champions League: 2021–22, 2023–24<ref>{{cite news |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0275-15415a62aaf0-36d3e17d7404-1000/ |title=Champions League final: Vinícius Júnior scores only goal as Real Madrid beat Liverpool to claim 14th title |publisher=UEFA |date=28 May 2022 |access-date=28 May 2022}}</ref>
** UEFA Super Cup: 2022, 2024
** FIFA Club World Cup: 2018, 2022<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/vinicius-junior-federico-valverde-luciano-vietto-golden-silver-bronze-ball-awards-club-world-cup-morocco-2022 |title=Vinicius grabs Golden Ball on triple-V podium |publisher=FIFA |date=11 February 2023 |access-date=11 February 2023}}</ref>
===Kimataifa===
*'''Brazil U15'''
** South American U-15 Championship: 2015
*'''Brazil U17'''
** South American U-17 Championship: 2017
=== Binafsi ===
* The Best FIFA Men's Player: 2024<ref>{{cite news |date=17 December 2024 |title=Vinicius Jr wins Fifa Best men's player of year award |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cr56rq09v20o |access-date=17 December 2024 |website=BBC Sport}}</ref>
* UEFA Champions League Player of the Season: 2023–24<ref>{{cite web |title=Vinicius named Player of the Season as Real Madrid sweep Champions League awards |url=https://www.beinsports.com/en-us/soccer/uefa-champions-league/articles/vinicius-named-player-of-the-season-as-real-madrid-sweep-champions-league-awards-2024-06-03 |access-date=3 June 2024 |website=beIN SPORTS}}</ref>
* UEFA Champions League Young Player of the Season: 2021–22<ref>{{cite news|date=31 May 2022|title=Vinícius Júnior named 2021/22 UEFA Champions League Young Player of the Season|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0275-1546501dd977-8e9d95ac3c37-1000--vinicius-junior-named-2021-22-uefa-champions-league-young-playe/|access-date=31 May 2022|publisher=UEFA}}</ref>
* FIFPRO World 11: 2023, 2024
* FIFA Club World Cup Golden Ball: 2022<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/vinicius-junior-federico-valverde-luciano-vietto-golden-silver-bronze-ball-awards-club-world-cup-morocco-2022 |title=Vinicius grabs Golden Ball on triple-V podium |publisher=FIFA |date=11 February 2023 |access-date=11 February 2023}}</ref>
== Marejeo ==
{{Marejeo}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waliozaliwa 2000]]
[[Jamii:Wachezaji wa Real Madrid]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Brazil]]
mh8umi0vtabdl6ylpj0qpw1d27bw3bi
1586500
1586499
2026-08-10T06:45:17Z
Anuary Rajabu
45588
Protected "[[Vinícius Júnior]]" ([Kuhariri=Zuia watumiaji wapya au wale ambao hawajajisajilisha] (bila mwisho) [Kuhamisha=Zuia watumiaji wapya au wale ambao hawajajisajilisha] (bila mwisho))
1586499
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football biography
|jinalamchezaji = Vinícius Júnior
|picha = [[File:Vinícius Júnior Brazil V Morocco 13 June 2026-207 (cropped).jpg|noborder|250px]]
|caption = Vinícius katika [[Kombe la Dunia la FIFA 2026]]
|jinakamili = Vinícius José Paixão de Oliveira Junior
|tareheyakuzaliwa = {{umri na tarehe ya kuzaliwa|2000|7|12|df=yes}}
|mjialiozaliwa = [[Rio de Janeiro|São Gonçalo]]
|nchialiozaliwa = [[Brazil]]
|urefu = {{height|m=1.76}}
|nafasi = [[Mshambuliaji]]
|klabuyasasa = [[Real Madrid]]
|nambayaklabu = 7
|miakayaujana = 2006–2017
|Timuzaujana = Flamengo
|katikaklabu = Klabu za wakubwa*
|years1 = 2017–2018
|clubs1 = Flamengo
|caps1 = 37
|goals1 = 7
|years2 = 2018–2019
|clubs2 = Real Madrid Castilla
|caps2 = 5
|goals2 = 4
|years3 = 2018–
|clubs3 = Real Madrid
|caps3 = 195
|goals3 = 65
|nationalyears1 = 2015–2016
|nationalteam1 = Brazil U15
|nationalcaps1 = 10
|nationalgoals1 = 6
|nationalyears2 = 2016–2017
|nationalteam2 = Brazil U17
|nationalcaps2 = 19
|nationalgoals2 = 17
|nationalyears3 = 2018
|nationalteam3 = Brazil U20
|nationalcaps3 = 4
|nationalgoals3 = 0
|nationalyears4 = 2019–
|nationalteam4 = [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Brazil|Brazil]]
|nationalcaps4 = 38
|nationalgoals4 = 5
|medaltemplates =
|club-update = 10 Agosti 2026
|nationalteam-update = 10 Agosti 2026
}}
'''Vinícius José Paixão de Oliveira Júnior''' (alizaliwa [[12 Julai]] [[2000]]), anajulikana zaidi kama '''Vinícius Júnior''' au '''Vini Jr.''', ni mchezaji wa [[mpira wa miguu]] wa kulipwa kutoka nchini [[Brazil]] anayecheza kama [[mshambuliaji]] au [[winga]] wa kushoto katika klabu ya [[Real Madrid]] ya nchini [[Hispania]] na [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Brazil|Timu ya taifa ya Brazil]].<ref>{{cite web |date=12 June 2024 |title=Golazo 100, men's soccer players top 10: Kylian Mbappe tops list; Vinicius Jr, Jude Bellingham close behind |url=https://www.cbssports.com/soccer/news/golazo-100-mens-soccer-players-top-10-kylian-mbappe-tops-list-vinicius-jr-jude-bellingham-close-behind/ |access-date=24 September 2024 |work=CBS Sports}}</ref> Akichukuliwa kuwa mmoja wa wachezaji bora zaidi duniani, anasifika kwa kasi yake kubwa, ufundi wa hali ya juu, na uwezo wa kuchenga.
== Maisha ya awali ==
Vinícius alizaliwa jijini São Gonçalo katika jimbo la [[Rio de Janeiro]], na kuanza safari yake ya soka la kulipwa katika klabu ya Flamengo, ambapo alicheza mechi yake ya kwanza ya kikosi cha wakubwa mwaka 2017 akiwa na umri wa miaka 16. Wiki chache baadae, alitangazwa kusajiliwa na klabu ya [[La Liga]] ya Real Madrid kwa ada ya [[Pauni ya Uingereza|paundi]] milioni 38, iliyoweka rekodi ya kitaifa nchini Brazil kwa mchezaji aliye chini ya umri wa miaka 18.<ref>{{cite news |title=Madrid present £38.7m teenager Vinicius|publisher=BBC Sport |url=https://www.bbc.com/sport/football/44904288 |date=20 July 2018 |access-date=27 May 2022}}</ref> Mkataba huo ulianza kufanya kazi rasmi baada ya kutimiza umri wa miaka 18, na alifanya debut yake klabuni hapo katika msimu wa 2018–19.
Akitokea katika familia maskini ya Kikatoliki,<ref>{{Cite web |date=20 June 2018 |title=Real Madrid: Meet Vinicius in 44 responses: The 'dancinhas,' his idol Asensio, his desire... |url=https://www.marca.com/en/football/real-madrid/2018/06/20/5b2a19c646163fd8488b4571.html |access-date=22 December 2022 |website=MARCA in English}}</ref> Vinícius alihamia kuishi Abolição pamoja na mjomba wake Ulisses ili kupunguza umbali wa kufika kituo cha mazoezi cha Ninho do Urubu. Alianza kupokea msaada wa kifedha kutoka Flamengo pamoja na usaidizi kutoka kwa wafanyabiashara.<ref name="origin">{{cite web|title=Flamengo dá aumento de salário e eleva multa de Vinícius Júnior para 45 mi de euros|url=https://globoesporte.globo.com/futebol/times/flamengo/noticia/o-comeco-de-tudo-onde-o-fominha-vinicius-junior-deu-seus-primeiros-chapeus.ghtml|website=Globo Esporte|date=4 April 2017|access-date=7 June 2018|language=pt}}</ref>
Kati ya mwaka 2007 na 2010, Vinícius alihudhuria mafunzo ya mpira wa ukumbini (futsal) katika shule ya Flamengo huko São Gonçalo. Flamengo waligundua uwezo wake mkubwa na akaamua kujikita kwenye mpira wa miguu.<ref>{{Cite web |title=The Score |date=23 May 2017 |url=https://www.thescore.com/liga/news/1302258}}</ref>
== Klabu ==
[[File:Vinicius Junior 2018 1 (cropped).jpg|thumb|Vinicius katika klabu ya Flamengo mnamo 2028]]
=== Flamengo ===
Vinícius alicheza mechi yake ya kwanza ya kulipwa akiwa na Flamengo tarehe [[13 Mei]] 2017, alipoingia kama mchezaji wa akiba katika dakika ya 82 kwenye mchezo wa Campeonato Brasileiro Série A uliomalizika kwa sare ya 1–1 dhidi ya Atlético Mineiro.<ref>{{cite web |title= No duelo de favoritos, Flamengo e Atlético-MG empatam na estreia, e Maracanã vê estreia de joia de 16 anos |url=http://espn.uol.com.br/noticia/694612_no-duelo-de-favoritos-flamengo-e-atletico-mg-empatam-na-estreia-e-maracana-ve-estreia-de-joia-de-16-anos |publisher=espn.com.br |date=13 May 2017 |access-date=14 May 2017}}</ref> Siku mbili baadaye, aliongeza mkataba wake na klabu hiyo hadi mwaka 2022, huku kipengele cha usajili wake kikipanda hadi euro milioni 45.<ref>{{cite web|title=Flamengo dá aumento de salário e eleva multa de Vinícius Júnior para 45 mi de euros |url=https://esportes.estadao.com.br/noticias/futebol,flamengo-da-aumento-de-salario-e-eleva-multa-de-vinicius-junior-para-45-mi-euros,70001785646|website=Estadão Esportes|date=16 May 2017|access-date=7 June 2018|language=pt}}</ref>
Tarehe [[10 Agosti]] 2017, Vinícius alifunga bao lake la kwanza la kitaaluma kwenye mashindano ya Copa Sudamericana dhidi ya Palestino katika ushindi wa 5–0. Mnamo [[19 Agosti]], alifunga mabao yake ya kwanza ya Ligi Kuu ya Brazil kwenye ushindi wa 2–0 dhidi ya Atlético Goianiense.<ref>{{cite web|title=Vinicius Junior makes first start|url=http://www.marca.com/en/football/real-madrid/2017/06/11/593da621e2704e9a6a8b468d.html|website=Marta|date=11 June 2017 |access-date=7 June 2018}}</ref>
=== Real Madrid ===
Mnamo tarehe [[23 Mei]] 2017, Real Madrid ilisaini mkataba wa kumsajili Vinícius, kufuatia kutimiza umri wa miaka 18 mnamo [[12 Julai]] 2018.<ref name=pressReal>{{cite press release|url=http://www.realmadrid.com/en/news/2017/05/official-announcement-vinicius-junior|title=Official Announcement: Vinicius Junior|date=23 May 2017|publisher=Real Madrid CF|access-date=3 December 2017}}</ref> Usajili huo ulikuwa wa ada iliyoripotiwa ya euro milioni 46, ambayo ilikuwa ada kubwa zaidi kuwahi kulipwa kwa mchezaji aliye chini ya umri wa miaka 19.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2017/may/23/real-madrid-vinicius-junior-flamengo-46m-16-year-old-transfer|title=Real Madrid sign 16-year-old Vinícius Júnior from Flamengo for £39.6m|date=23 May 2017|website=The Guardian|location=London|access-date=20 July 2018}}</ref>
==== 2018–2021 ====
Tarehe [[20 Julai]] 2018, alitambulishwa rasmi kama mchezaji wa Real Madrid.<ref>{{cite web |date=20 July 2018 |title=Vinicius Jr. presentation at the Santiago Bernabéu |url=https://realmadrid.com/en/news/2018/07/vinicius-jr-presentation-at-the-santiago-bernabeu |publisher=Real Madrid C.F.}}</ref> Alicheza mechi yake ya kwanza tarehe [[29 Septemba]] kama mchezaji wa akiba dhidi ya [[Atlético Madrid]].<ref>{{cite web|url=http://www.marca.com/en/football/real-madrid/2018/09/29/5bafe36c46163f96708b4577.html|title=Fabulous Madrid derby has everything but goals|work=Marca|location=Spain|date=29 September 2018}}</ref> Alianza katika kikosi cha kwanza tarehe [[31 Oktoba]] katika ushindi wa 4–0 dhidi ya UD Melilla kwenye [[Copa del Rey]], akitoa pasi mbili za mabao na kutawazwa Mchezaji Bora wa Mechi.<ref name="SMCT">{{cite news|title=Vinicius makes his case for regular minutes |first1=Santiago |last1=Siguero |work=Marca |publisher=Unidad Editorial|date=1 November 2018|access-date=1 November 2018}}</ref> Alifunga bao lake la kwanza katika mashindano ya [[Ligi ya Mabingwa Ulaya]] mnamo [[11 Desemba]] 2019 dhidi ya Club Brugge.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/50749103 |title=Club Bruges 1–3 Real Madrid |publisher=BBC Sport |date=11 December 2019}}</ref>
==== 2021–2024 ====
Vinícius alionyesha kiwango cha juu katika msimu wa 2021–22, akifunga hat-trick yake ya kwanza kwa Real Madrid mnamo [[12 Mei]] 2022 dhidi ya Levante.<ref name=Levante>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/report?gameId=610416|title=Real Madrid cruise with Vinicius hat trick as Levante relegated|publisher=ESPN FC|date=12 May 2022|accessdate=13 May 2022}}</ref> Tarehe [[28 Mei]], alifunga bao pekee la ushindi katika fainali ya Ligi ya Mabingwa Ulaya dhidi ya [[Liverpool F.C.|Liverpool]] na kuipatia Real Madrid ubingwa wa 14 wa [[UEFA]].<ref>{{cite news |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0275-15415a62aaf0-36d3e17d7404-1000/ |title=Champions League final: Vinícius Júnior scores only goal as Real Madrid beat Liverpool to claim 14th title |publisher=UEFA |date=28 May 2022 |access-date=28 May 2022}}</ref> Katika msimu wa 2023–24, alichukua jezi namba 7 iliyowahi kuvaliwa na [[Cristiano Ronaldo]] na [[Raúl Blanco|Raúl]],<ref>{{Cite web |date=12 June 2023 |title=Vinicius to wear iconic No. 7 Real Madrid jersey |url=https://www.espn.in/football/story/_/id/37840383/vinicius-jr-wear-cristiano-ronaldo-no-7-hazard-leaves-real-madrid |access-date=16 June 2023 |publisher=ESPN}}</ref> na kusaidia timu hiyo kushinda tena Ligi ya Mabingwa Ulaya pamoja na [[La Liga]], huku akishinda [[tuzo]] ya UEFA Champions League Player of the Season na [[Mchezaji bora wa mwaka wa FIFA|The Best FIFA Men's Player]] mwaka 2024.<ref>{{cite news |date=17 December 2024 |title=Vinicius Jr wins Fifa Best men's player of year award |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cr56rq09v20o |access-date=17 December 2024 |website=BBC Sport}}</ref>
== Timu ya taifa ==
Katika ngazi ya vijana ya Brazil, Vinícius alikuwa mchezaji muhimu katika ushindi wa 2015 South American U-15 Championship na 2017 South American U-17 Championship, ambapo alimaliza akiwa mfungaji bora wa mashindano ya U-17.
Alicheza mechi yake ya kwanza katika timu ya wakubwa mwaka 2021 na kuisaidia nchi yake kushika nafasi ya pili kwenye mashindano ya [[Copa Amerika|Copa América]] mwaka 2021. Pia aliiwakilisha Brazil katika [[Kombe la Dunia la FIFA 2022]] nchini [[Qatar]], Copa América 2024, na [[Kombe la Dunia la FIFA 2026]].
== Tuzo na mafanikio ==
===Klabu===
*'''Flamengo'''
** Taça Guanabara: 2018
*'''Real Madrid'''
** La Liga: 2019–20, 2021–22, 2023–24
** Copa del Rey: 2022–23
** Supercopa de España: 2019–20, 2021–22, 2023–24
** UEFA Champions League: 2021–22, 2023–24<ref>{{cite news |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0275-15415a62aaf0-36d3e17d7404-1000/ |title=Champions League final: Vinícius Júnior scores only goal as Real Madrid beat Liverpool to claim 14th title |publisher=UEFA |date=28 May 2022 |access-date=28 May 2022}}</ref>
** UEFA Super Cup: 2022, 2024
** FIFA Club World Cup: 2018, 2022<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/vinicius-junior-federico-valverde-luciano-vietto-golden-silver-bronze-ball-awards-club-world-cup-morocco-2022 |title=Vinicius grabs Golden Ball on triple-V podium |publisher=FIFA |date=11 February 2023 |access-date=11 February 2023}}</ref>
===Kimataifa===
*'''Brazil U15'''
** South American U-15 Championship: 2015
*'''Brazil U17'''
** South American U-17 Championship: 2017
=== Binafsi ===
* The Best FIFA Men's Player: 2024<ref>{{cite news |date=17 December 2024 |title=Vinicius Jr wins Fifa Best men's player of year award |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cr56rq09v20o |access-date=17 December 2024 |website=BBC Sport}}</ref>
* UEFA Champions League Player of the Season: 2023–24<ref>{{cite web |title=Vinicius named Player of the Season as Real Madrid sweep Champions League awards |url=https://www.beinsports.com/en-us/soccer/uefa-champions-league/articles/vinicius-named-player-of-the-season-as-real-madrid-sweep-champions-league-awards-2024-06-03 |access-date=3 June 2024 |website=beIN SPORTS}}</ref>
* UEFA Champions League Young Player of the Season: 2021–22<ref>{{cite news|date=31 May 2022|title=Vinícius Júnior named 2021/22 UEFA Champions League Young Player of the Season|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0275-1546501dd977-8e9d95ac3c37-1000--vinicius-junior-named-2021-22-uefa-champions-league-young-playe/|access-date=31 May 2022|publisher=UEFA}}</ref>
* FIFPRO World 11: 2023, 2024
* FIFA Club World Cup Golden Ball: 2022<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/vinicius-junior-federico-valverde-luciano-vietto-golden-silver-bronze-ball-awards-club-world-cup-morocco-2022 |title=Vinicius grabs Golden Ball on triple-V podium |publisher=FIFA |date=11 February 2023 |access-date=11 February 2023}}</ref>
== Marejeo ==
{{Marejeo}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waliozaliwa 2000]]
[[Jamii:Wachezaji wa Real Madrid]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Brazil]]
mh8umi0vtabdl6ylpj0qpw1d27bw3bi
1586501
1586500
2026-08-10T07:02:50Z
Anuary Rajabu
45588
1586501
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football biography
|jinalamchezaji = Vinícius Júnior
|picha = [[File:Vinícius Júnior Brazil V Morocco 13 June 2026-207 (cropped).jpg|noborder|250px]]
|caption = Vinícius katika [[Kombe la Dunia la FIFA 2026]]
|jinakamili = Vinícius José Paixão de Oliveira Junior
|tareheyakuzaliwa = {{umri na tarehe ya kuzaliwa|2000|7|12|df=yes}}
|mjialiozaliwa = [[Rio de Janeiro|São Gonçalo]]
|nchialiozaliwa = [[Brazil]]
|urefu = {{height|m=1.76}}
|nafasi = [[Mshambuliaji]]
|klabuyasasa = [[Real Madrid]]
|nambayaklabu = 7
|miakayaujana = 2006–2017
|Timuzaujana = Flamengo
|katikaklabu = Klabu za wakubwa*
|years1 = 2017–2018
|clubs1 = Flamengo
|caps1 = 37
|goals1 = 7
|years2 = 2018–2019
|clubs2 = Real Madrid Castilla
|caps2 = 5
|goals2 = 4
|years3 = 2018–
|clubs3 = Real Madrid
|caps3 = 195
|goals3 = 65
|nationalyears1 = 2015–2016
|nationalteam1 = Brazil U15
|nationalcaps1 = 10
|nationalgoals1 = 6
|nationalyears2 = 2016–2017
|nationalteam2 = Brazil U17
|nationalcaps2 = 19
|nationalgoals2 = 17
|nationalyears3 = 2018
|nationalteam3 = Brazil U20
|nationalcaps3 = 4
|nationalgoals3 = 0
|nationalyears4 = 2019–
|nationalteam4 = [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Brazil|Brazil]]
|nationalcaps4 = 38
|nationalgoals4 = 5
|medaltemplates =
|club-update = 10 Agosti 2026
|nationalteam-update = 10 Agosti 2026
}}
'''Vinícius José Paixão de Oliveira Júnior''' (alizaliwa [[12 Julai]] [[2000]]), anajulikana zaidi kama '''Vinícius Júnior''' au '''Vini Jr.''', ni mchezaji wa [[mpira wa miguu]] wa kulipwa kutoka nchini [[Brazil]] anayecheza kama [[mshambuliaji]] au [[winga]] wa kushoto katika klabu ya [[Real Madrid]] ya nchini [[Hispania]] na [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Brazil|Timu ya taifa ya Brazil]].<ref>{{cite web |date=12 June 2024 |title=Golazo 100, men's soccer players top 10: Kylian Mbappe tops list; Vinicius Jr, Jude Bellingham close behind |url=https://www.cbssports.com/soccer/news/golazo-100-mens-soccer-players-top-10-kylian-mbappe-tops-list-vinicius-jr-jude-bellingham-close-behind/ |access-date=24 September 2024 |work=CBS Sports}}</ref> Akichukuliwa kuwa mmoja wa wachezaji bora zaidi duniani, anasifika kwa kasi yake kubwa, ufundi wa hali ya juu, na uwezo wa kuchenga.
== Maisha ya awali ==
Vinícius alizaliwa jijini São Gonçalo katika jimbo la [[Rio de Janeiro]], na kuanza safari yake ya soka la kulipwa katika klabu ya Flamengo, ambapo alicheza mechi yake ya kwanza ya kikosi cha wakubwa mwaka 2017 akiwa na umri wa miaka 16. Wiki chache baadae, alitangazwa kusajiliwa na klabu ya [[La Liga]] ya Real Madrid kwa ada ya [[Pauni ya Uingereza|paundi]] milioni 38, iliyoweka rekodi ya kitaifa nchini Brazil kwa mchezaji aliye chini ya umri wa miaka 18.<ref>{{cite news |title=Madrid present £38.7m teenager Vinicius|publisher=BBC Sport |url=https://www.bbc.com/sport/football/44904288 |date=20 July 2018 |access-date=27 May 2022}}</ref> Mkataba huo ulianza kufanya kazi rasmi baada ya kutimiza umri wa miaka 18, na alifanya debut yake klabuni hapo katika msimu wa 2018–19.
Akitokea katika familia maskini ya Kikatoliki,<ref>{{Cite web |date=20 June 2018 |title=Real Madrid: Meet Vinicius in 44 responses: The 'dancinhas,' his idol Asensio, his desire... |url=https://www.marca.com/en/football/real-madrid/2018/06/20/5b2a19c646163fd8488b4571.html |access-date=22 December 2022 |website=MARCA in English}}</ref> Vinícius alihamia kuishi Abolição pamoja na mjomba wake Ulisses ili kupunguza umbali wa kufika kituo cha mazoezi cha Ninho do Urubu. Alianza kupokea msaada wa kifedha kutoka Flamengo pamoja na usaidizi kutoka kwa wafanyabiashara.<ref name="origin">{{cite web|title=Flamengo dá aumento de salário e eleva multa de Vinícius Júnior para 45 mi de euros|url=https://globoesporte.globo.com/futebol/times/flamengo/noticia/o-comeco-de-tudo-onde-o-fominha-vinicius-junior-deu-seus-primeiros-chapeus.ghtml|website=Globo Esporte|date=4 April 2017|access-date=7 June 2018|language=pt}}</ref>
Kati ya mwaka 2007 na 2010, Vinícius alihudhuria mafunzo ya mpira wa ukumbini (futsal) katika shule ya Flamengo huko São Gonçalo. Flamengo waligundua uwezo wake mkubwa na akaamua kujikita kwenye mpira wa miguu.<ref>{{Cite web |title=The Score |date=23 May 2017 |url=https://www.thescore.com/liga/news/1302258}}</ref>
== Klabu ==
[[File:Vinicius Junior 2018 1 (cropped).jpg|thumb|Vinicius katika klabu ya Flamengo mnamo 2028]]
=== Flamengo ===
Vinícius alicheza mechi yake ya kwanza katika soka la kulipwa akiwa na Flamengo mnamo [[13 Mei]] 2017, alipoingia kama mchezaji wa akiba katika dakika ya 82 kwenye mchezo wa Campeonato Brasileiro Série A uliomalizika kwa sare ya 1–1 dhidi ya Atlético Mineiro.<ref>{{cite web |title= No duelo de favoritos, Flamengo e Atlético-MG empatam na estreia, e Maracanã vê estreia de joia de 16 anos |url=http://espn.uol.com.br/noticia/694612_no-duelo-de-favoritos-flamengo-e-atletico-mg-empatam-na-estreia-e-maracana-ve-estreia-de-joia-de-16-anos |publisher=espn.com.br |date=13 May 2017 |access-date=14 May 2017}}</ref> Siku mbili baadae, aliongeza mkataba wake na klabu hiyo hadi mwaka 2022, huku kipengele cha usajili wake kikipanda hadi [[euro]] milioni 45.<ref>{{cite web|title=Flamengo dá aumento de salário e eleva multa de Vinícius Júnior para 45 mi de euros |url=https://esportes.estadao.com.br/noticias/futebol,flamengo-da-aumento-de-salario-e-eleva-multa-de-vinicius-junior-para-45-mi-euros,70001785646|website=Estadão Esportes|date=16 May 2017|access-date=7 June 2018|language=pt}}</ref>
Mnamo [[10 Agosti]] 2017, Vinícius alifunga bao lake la kwanza katika mwanzo wa taaluma yake kwenye mashindano ya Copa Sudamericana dhidi ya Palestino katika ushindi wa 5–0. Mnamo [[19 Agosti]], alifunga mabao yake ya kwanza katika Ligi Kuu ya Brazil kwenye ushindi wa 2–0 dhidi ya Atlético Goianiense.<ref>{{cite web|title=Vinicius Junior makes first start|url=http://www.marca.com/en/football/real-madrid/2017/06/11/593da621e2704e9a6a8b468d.html|website=Marta|date=11 June 2017 |access-date=7 June 2018}}</ref>
=== Real Madrid ===
Mnamo [[23 Mei]] 2017, Real Madrid ilisaini mkataba wa kumsajili Vinícius, kufuatia kutimiza umri wa miaka 18 mnamo [[12 Julai]] 2018.<ref name=pressReal>{{cite press release|url=http://www.realmadrid.com/en/news/2017/05/official-announcement-vinicius-junior|title=Official Announcement: Vinicius Junior|date=23 May 2017|publisher=Real Madrid CF|access-date=3 December 2017}}</ref> Usajili huo ulikuwa wa ada iliyoripotiwa ya euro milioni 46, ambayo ilikuwa ada kubwa zaidi kuwahi kulipwa kwa mchezaji aliye chini ya umri wa miaka 19.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2017/may/23/real-madrid-vinicius-junior-flamengo-46m-16-year-old-transfer|title=Real Madrid sign 16-year-old Vinícius Júnior from Flamengo for £39.6m|date=23 May 2017|website=The Guardian|location=London|access-date=20 July 2018}}</ref>
==== 2018–2021 ====
Mnamo [[20 Julai]] 2018, alitambulishwa rasmi kama mchezaji wa Real Madrid.<ref>{{cite web |date=20 July 2018 |title=Vinicius Jr. presentation at the Santiago Bernabéu |url=https://realmadrid.com/en/news/2018/07/vinicius-jr-presentation-at-the-santiago-bernabeu |publisher=Real Madrid C.F.}}</ref> Alicheza mechi yake ya kwanza [[29 Septemba]] kama mchezaji wa akiba dhidi ya [[Atlético Madrid]].<ref>{{cite web|url=http://www.marca.com/en/football/real-madrid/2018/09/29/5bafe36c46163f96708b4577.html|title=Fabulous Madrid derby has everything but goals|work=Marca|location=Spain|date=29 September 2018}}</ref> Alianza katika kikosi cha kwanza [[31 Oktoba]] katika ushindi wa 4–0 dhidi ya UD Melilla kwenye mashindano ya [[Copa del Rey]], akitoa pasi mbili za mabao na kutajwa kama Mchezaji Bora wa Mechi.<ref name="SMCT">{{cite news|title=Vinicius makes his case for regular minutes |first1=Santiago |last1=Siguero |work=Marca |publisher=Unidad Editorial|date=1 November 2018|access-date=1 November 2018}}</ref> Alifunga bao lake la kwanza katika mashindano ya [[Ligi ya Mabingwa Ulaya]] mnamo [[11 Desemba]] 2019 dhidi ya Club Brugge.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/50749103 |title=Club Bruges 1–3 Real Madrid |publisher=BBC Sport |date=11 December 2019}}</ref>
==== 2021–2024 ====
Vinícius alionyesha kiwango cha juu katika msimu wa 2021–22, akifunga hat-trick yake ya kwanza kwa Real Madrid mnamo [[12 Mei]] 2022 dhidi ya Levante.<ref name=Levante>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/report?gameId=610416|title=Real Madrid cruise with Vinicius hat trick as Levante relegated|publisher=ESPN FC|date=12 May 2022|accessdate=13 May 2022}}</ref> Tarehe [[28 Mei]], alifunga bao pekee la ushindi katika [[fainali]] ya Ligi ya Mabingwa Ulaya dhidi ya [[Liverpool F.C.|Liverpool]] na kuipatia Real Madrid ubingwa wa 14 wa [[UEFA]].<ref>{{cite news |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0275-15415a62aaf0-36d3e17d7404-1000/ |title=Champions League final: Vinícius Júnior scores only goal as Real Madrid beat Liverpool to claim 14th title |publisher=UEFA |date=28 May 2022 |access-date=28 May 2022}}</ref> Katika msimu wa 2023–24, alichukua jezi namba 7 iliyowahi kuvaliwa na [[Cristiano Ronaldo]] na [[Raúl Blanco|Raúl]],<ref>{{Cite web |date=12 June 2023 |title=Vinicius to wear iconic No. 7 Real Madrid jersey |url=https://www.espn.in/football/story/_/id/37840383/vinicius-jr-wear-cristiano-ronaldo-no-7-hazard-leaves-real-madrid |access-date=16 June 2023 |publisher=ESPN}}</ref> na kusaidia timu hiyo kushinda tena Ligi ya Mabingwa Ulaya pamoja na [[La Liga]], huku akishinda [[tuzo]] ya UEFA Champions League Player of the Season na [[Mchezaji bora wa mwaka wa FIFA|The Best FIFA Men's Player]] mwaka 2024.<ref>{{cite news |date=17 December 2024 |title=Vinicius Jr wins Fifa Best men's player of year award |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cr56rq09v20o |access-date=17 December 2024 |website=BBC Sport}}</ref>
== Timu ya taifa ==
Katika ngazi ya vijana ya Brazil, Vinícius alikuwa mchezaji muhimu katika ushindi wa 2015 South American U-15 Championship na 2017 South American U-17 Championship, ambapo alimaliza akiwa mfungaji bora wa mashindano ya U-17.
Alicheza mechi yake ya kwanza katika timu ya wakubwa mwaka 2021 na kuisaidia nchi yake kushika nafasi ya pili kwenye mashindano ya [[Copa Amerika|Copa América]] mwaka 2021. Pia aliiwakilisha Brazil katika [[Kombe la Dunia la FIFA 2022]] nchini [[Qatar]], Copa América 2024, na [[Kombe la Dunia la FIFA 2026]].
== Tuzo na mafanikio ==
===Klabu===
*'''Flamengo'''
** Taça Guanabara: 2018
*'''Real Madrid'''
** La Liga: 2019–20, 2021–22, 2023–24
** Copa del Rey: 2022–23
** Supercopa de España: 2019–20, 2021–22, 2023–24
** UEFA Champions League: 2021–22, 2023–24<ref>{{cite news |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0275-15415a62aaf0-36d3e17d7404-1000/ |title=Champions League final: Vinícius Júnior scores only goal as Real Madrid beat Liverpool to claim 14th title |publisher=UEFA |date=28 May 2022 |access-date=28 May 2022}}</ref>
** UEFA Super Cup: 2022, 2024
** FIFA Club World Cup: 2018, 2022<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/vinicius-junior-federico-valverde-luciano-vietto-golden-silver-bronze-ball-awards-club-world-cup-morocco-2022 |title=Vinicius grabs Golden Ball on triple-V podium |publisher=FIFA |date=11 February 2023 |access-date=11 February 2023}}</ref>
===Kimataifa===
*'''Brazil U15'''
** South American U-15 Championship: 2015
*'''Brazil U17'''
** South American U-17 Championship: 2017
=== Binafsi ===
* The Best FIFA Men's Player: 2024<ref>{{cite news |date=17 December 2024 |title=Vinicius Jr wins Fifa Best men's player of year award |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cr56rq09v20o |access-date=17 December 2024 |website=BBC Sport}}</ref>
* UEFA Champions League Player of the Season: 2023–24<ref>{{cite web |title=Vinicius named Player of the Season as Real Madrid sweep Champions League awards |url=https://www.beinsports.com/en-us/soccer/uefa-champions-league/articles/vinicius-named-player-of-the-season-as-real-madrid-sweep-champions-league-awards-2024-06-03 |access-date=3 June 2024 |website=beIN SPORTS}}</ref>
* UEFA Champions League Young Player of the Season: 2021–22<ref>{{cite news|date=31 May 2022|title=Vinícius Júnior named 2021/22 UEFA Champions League Young Player of the Season|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0275-1546501dd977-8e9d95ac3c37-1000--vinicius-junior-named-2021-22-uefa-champions-league-young-playe/|access-date=31 May 2022|publisher=UEFA}}</ref>
* FIFPRO World 11: 2023, 2024
* FIFA Club World Cup Golden Ball: 2022<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/vinicius-junior-federico-valverde-luciano-vietto-golden-silver-bronze-ball-awards-club-world-cup-morocco-2022 |title=Vinicius grabs Golden Ball on triple-V podium |publisher=FIFA |date=11 February 2023 |access-date=11 February 2023}}</ref>
== Marejeo ==
{{Marejeo}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waliozaliwa 2000]]
[[Jamii:Wachezaji wa Real Madrid]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Brazil]]
lrxy5k29mslidxvuwuq43dv0ak182p2
Majadiliano ya mtumiaji:Christina Charles
3
190990
1586554
1500126
2026-08-10T10:25:30Z
Riccardo Riccioni
452
/* Mbegu */
1586554
wikitext
text/x-wiki
{{Karibu}} '''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 09:47, 19 Novemba 2024 (UTC)
== Masahihisho Katika makala ==
Habari ndugu @[[Mtumiaji:Christina Charles|Christina Charles]] na kupongeza kwa kujitahidi kuhariri katika wikipedia yetu ya kiswahili, Nasisitiza kupitia masahihisho yanayofanywa na wakaguzi kwenye makala zako ili kuepuka kurudia makosa yaleyale kila mara. Amani kwako '''[[Mtumiaji:Justine Msechu|Justine Msechu]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Justine Msechu|majadiliano]])''' 08:57, 21 Novemba 2024 (UTC)
:Asante, ndugu Justine Msechu naomba msaada wakunielewesha zaidi juu ya hayo masahihisho ili niweze kutungeneza makala bora zaidi.Amani kwako '''[[Mtumiaji:Christina Charles|Christina Charles]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Christina Charles#top|majadiliano]])''' 10:53, 21 Novemba 2024 (UTC)
::Ukienda kwenye makala husika Uliyoianzisha upande wa kulia juu kuna mahali pameandikwa <big>View history </big>apo utaona ni watu wangambi wamerekebisha makala yako na ni nini hasa wamebadilisha chukulia mfano link hii (https://sw.wikipedia.org/w/index.php?title=Kyle_Porter&action=history) '''[[Mtumiaji:Justine Msechu|Justine Msechu]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Justine Msechu|majadiliano]])''' 13:25, 21 Novemba 2024 (UTC)
:::Ndugu naona bado unarudia makosa yaleyale, embu fwatilia masahihisho yanayofanywa ilikujifunza zaidi, ama kama bado kunakitu uelewi wasiliana nami kupitia barua pepe yangu ili tuelekezane zaidi. Amani kwako '''[[Mtumiaji:Justine Msechu|Justine Msechu]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Justine Msechu|majadiliano]])''' 09:05, 23 Novemba 2024 (UTC)
::::Shida bado ileile. Angalia masahihisho tunayolazimisha kukufanyia. Kwa nini usiweke mabano unapoweka tarehe ya kuzaliwa mwanzoni? Kwa nini uache tarehe nje ya mwezi wake? Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 15:06, 24 Novemba 2024 (UTC)
:::::Kwa kuwa husikii wala kujibu, nakuzuia kwa siku 1 kwanza. Ni kama unafanya makosa kwa makusudi ili kutusumbua sisi kuyasahihisha. Unapoweka siku ya mwezi katika mabano kiungo kinaleta mwaka! Kwa mfano 26 Julai, inasoma 26 ni mwaka 26 BK. Jaribu kuona. Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 07:36, 27 Novemba 2024 (UTC)
::::::Habari, Samahani kwa kurudia makosa kwa kutokuelewa kwangu mimi ni mgeni katika kuhariri makala ninajitahidi kujirekebisha naomba kuondolewa zuio nililo wekewa . Asante '''[[Mtumiaji:Christina Charles|Christina Charles]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Christina Charles#top|majadiliano]])''' 15:28, 28 Novemba 2024 (UTC)
:::::::Mbona zuio lilikuwa la siku moja tu? Uko huru kuendelea na uchangiaji, tena tunakushukuru. Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 07:07, 29 Novemba 2024 (UTC)
::::::::Asante nashukuru '''[[Mtumiaji:Christina Charles|Christina Charles]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Christina Charles#top|majadiliano]])''' 14:00, 29 Novemba 2024 (UTC)
:::::::::Naona maendeleo, ila wanaume usiwaweke katika jamii ya wachezaji wanawake! Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 12:59, 2 Desemba 2024 (UTC)
::::::::::Wanamuziki kawaida si wachezaji mpira! Usiwawekee kigezo:mbegu-cheza-mpira ila kigezo:mbegu-mwanamuziki. Vilevile katika jamii.
Pia uelewe kigezo <nowiki>{{BD}}</nowiki>. Ni hivi: <nowiki>{{BD|Mwaka wa kuzaliwa, yaani, 1958|usiweke kitu - ila kama mtu kafa weka mwaka aliokufa, yaani, 2009}}</nowiki>
Chumba cha kwanza mwaka wa kuzaliwa tu
Chumba cha pili mwaka aliokufa
ANGALIZO
Usiweke jamii yoyote kama vile: "waliozaliwa", "waliofariki", na "watu walio hai". Ukiweka <nowiki>{{BD|1950|}}</nowiki> - katika jamii itataja "waliozaliwa 1950" na "watu walio hai".
<nowiki>{{BD|1950|2012}}</nowiki> - katika jamii itataja "waliozaliwa 1950" na "waliofariki 2012".
Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 10:29, 5 Desemba 2024 (UTC)
:habari ndugu hongera na uandishi kuwa makina punguza mwendo kuna makala hujaandika kitu ndani na umechapicha bila kitu [[Bruce Cockburn]] '''[[Mtumiaji:Hussein m mmbaga|Hussein m mmbaga]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Hussein m mmbaga|majadiliano]])''' 07:25, 12 Desemba 2024 (UTC)
::asante kwa kurekebisha '''[[Mtumiaji:Hussein m mmbaga|Hussein m mmbaga]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Hussein m mmbaga|majadiliano]])''' 08:07, 12 Desemba 2024 (UTC)
:::Pongezi kwa kwenda kasi na kwa kukwepa makosa ya awali, ila bado kuna hatua nyingine: kwa mfano kuacha Kiingereza katika kichwa cha makala (singer, musicians, n.k.). Kweli hujui kutafsiri maneno hayo? Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 07:19, 13 Desemba 2024 (UTC)
== Ukurasa wa mtumiaji ==
Mpendwa Christina,
Inashauriwa kuunda ukurasa wa mtumiaji ili kufahamiana zaidi. Karibu sana na pongezi kwa kazi nyingi. [[User:Muddyb|<font color="blue"><sub>'''Muddyb'''</sub></font>]]<font face="Verdana">[[User talk:Muddyb|<font color="gray"><sup>'''Longa'''</sup></font>]]</font> 05:43, 11 Januari 2025 (UTC)
== [[Bonnie Zimmerman]] ==
Ni kheri ungeendelea na makala zako fupifupi zinakuwa hazina kokoro. Kitendo cha kuandika full length article with that kind of uharibifu kwa kweli it's completely unacceptable. Usitumie mashine kwa makala ndefu inaleta mkanganyiko mkubwa wa kisarufi. [[User:Muddyb|<font color="blue"><sub>'''Muddyb'''</sub></font>]]<font face="Verdana">[[User talk:Muddyb|<font color="gray"><sup>'''Longa'''</sup></font>]]</font> 07:53, 22 Machi 2025 (UTC)
== Makala fupi sana zisizo onyesha umuhimu ==
Mpendwa Christina,
Inashauriwa kuandika makala ndefu kidogo zinazo onyesha maana ya ulichokiandika au umuhumu acha kuandika makala fupi, sio bora. Amani kwako '''[[Mtumiaji:Justine Msechu|Justine Msechu]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Justine Msechu|majadiliano]])''' 15:57, 17 Agosti 2025 (UTC)
== Jihae Kim ==
Hi Christina, you have created the article [[Jihae]]. You give her year of birth as 1974 with an archived Variety article from Wayback Machine ([https://web.archive.org/web/20180714170032/https://variety.com/2016/tv/features/singer-multimedia-artist-jihae-mars-1201907376/ here]) as the source. However it seems that this article from 2016 has never mentioned her date of birth and gave her age at the time as 27, supporting her current claim to have been born in 1989. I ''do know'' that 1974 is her correct date of birth - but do you maybe know another, citable source for this, please? --'''[[Mtumiaji:KnightMove|KnightMove]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:KnightMove|majadiliano]])''' 19:50, 1 Septemba 2025 (UTC)
==Mwanasiasa==
Dada, mtu anaweza kuwa mwanasiasa, si siasa! Usibadilishe vigezo ovyo, tafadhali! Amani kwako. --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 14:21, 18 Septemba 2025 (UTC)
:Habari , samahani sijaelewa '''[[Mtumiaji:Christina Charles|Christina Charles]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Christina Charles#top|majadiliano]])''' 14:36, 18 Septemba 2025 (UTC)
::Yaani katika makala juu ya mtu fulani uliweka kigezo:mbegu-siasa. Nilikisahihisha kwa kuandika kigezo:mbegu-mwanasiasa. Kumbe ukakirudisha kuwa kigezo:mbegu-siasa. Labda hukutambua ulichofanya. Lakini unaendelea kutunga makala za watu kwa kuweka chini kigezo:mbegu-siasa. Sahihi ni kigezo:mbegu-mwanasiasa. Tena, kama ni Mtanzania ni afadhali uweke kigezo:mbegu-mwanasiasa-Tanzania, ni kama ni Mkenya uweke kigezo:mbegu-mwanasiasa-Kenya mradi tuna vigezo vya pekee vilivyoboreshwa jana. Endelea na juhudi zako, tafadhali. Kwa jumla unakwenda vizuri. Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 12:21, 19 Septemba 2025 (UTC)
:::Kwa kweli anahitaji pongezi kwa juhudi. '''[[Mtumiaji:Czeus25 Masele|Czeus25 Masele]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Czeus25 Masele|majadiliano]])''' 12:29, 19 Septemba 2025 (UTC)
:::Habari, asante kwakunielewesha sikuwa nimeelewa masahihisho ila ulivyonijuza ndipo nikakagua nakutambua wapi nilipokosea... Asante na .Samahani sana . '''[[Mtumiaji:Christina Charles|Christina Charles]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Christina Charles#top|majadiliano]])''' 16:54, 20 Septemba 2025 (UTC)
== Tuzo - Kuanzisha Makala mpya ==
[[Image:Original Barnstar Hires.png|100px|right]]
Ninakukabidhi '''Tuzo ya Uhariri ya Wikipedia''' kwa juhudi zako za kuanzisha makala mpya! '''[[Mtumiaji:Czeus25 Masele|Czeus25 Masele]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Czeus25 Masele|majadiliano]])''' 12:32, 19 Septemba 2025 (UTC)
:Habari, Asante yakushukuru. '''[[Mtumiaji:Christina Charles|Christina Charles]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Christina Charles#top|majadiliano]])''' 16:49, 20 Septemba 2025 (UTC)
==Mbegu==
Dada, hongera sana kwa maendeleo yako. Hata hivyo usichoke kujifunza zaidi, hasa kwa kupitia mabadiliko ya makala zako mpya tunayoyafanya. Kwa mfano, ni vizuri unapoweka <nowiki>{{mbegu-mwanasiasa}}</nowiki> kwa Mkenya uiongeze na kuandika <nowiki>{{mbegu-mwanasiasa-Kenya}}</nowiki>. Ni vilevile kwa Mtanzania. Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 12:04, 27 Februari 2026 (UTC)
:Habari,Asante kushukuru ... Nikutakie kazi njema na siku njema Amani Itawale '''[[Mtumiaji:Christina Charles|Christina Charles]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Christina Charles#top|majadiliano]])''' 12:39, 27 Februari 2026 (UTC)
::Dada, tafadhali tumia tahajia Moroko badala ya Morocco. Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 13:19, 28 Machi 2026 (UTC)
:::Habari,samahani kiongozi unazungumzia nibadili kwenye makala nzima au. '''[[Mtumiaji:Christina Charles|Christina Charles]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Christina Charles#top|majadiliano]])''' 13:24, 28 Machi 2026 (UTC)
::::Yaani tahajia ya Kiswahili ni Moroko, ya Kiingereza ni Morocco. Katika jamii unatumia Moroko, lakini katika makala yenyewe umetumia mara nyingi Morocco. Sasa kwenda kubadilisha katika makala zote ni kazi kubwa. Ndiyo sababu nimekushtua. Asante kwa ushirikiano! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 14:50, 28 Machi 2026 (UTC)
:::::asante nashukuru, Nafurahi sana pale unaponirekebisha. Nisamehe na pia usinichoke maana ndio nayidi kujifunza taratibu. '''[[Mtumiaji:Christina Charles|Christina Charles]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Christina Charles#top|majadiliano]])''' 15:04, 28 Machi 2026 (UTC)
::::::habari , samahani nimerekebisha '''[[Mtumiaji:Christina Charles|Christina Charles]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Christina Charles#top|majadiliano]])''' 07:44, 29 Machi 2026 (UTC)
==Jamii==
Dada, unapoweka jamii uwe makini zaidi. Watu wote wa Kanada unawawekea <nowiki>[[jamii:Waimbaji wa Kanada]]</nowiki>... Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 10:25, 10 Agosti 2026 (UTC)
h23s6h97wsspkuloxqete8mtwv8ppb3
1586596
1586554
2026-08-10T11:17:39Z
Riccardo Riccioni
452
/* Jamii */
1586596
wikitext
text/x-wiki
{{Karibu}} '''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 09:47, 19 Novemba 2024 (UTC)
== Masahihisho Katika makala ==
Habari ndugu @[[Mtumiaji:Christina Charles|Christina Charles]] na kupongeza kwa kujitahidi kuhariri katika wikipedia yetu ya kiswahili, Nasisitiza kupitia masahihisho yanayofanywa na wakaguzi kwenye makala zako ili kuepuka kurudia makosa yaleyale kila mara. Amani kwako '''[[Mtumiaji:Justine Msechu|Justine Msechu]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Justine Msechu|majadiliano]])''' 08:57, 21 Novemba 2024 (UTC)
:Asante, ndugu Justine Msechu naomba msaada wakunielewesha zaidi juu ya hayo masahihisho ili niweze kutungeneza makala bora zaidi.Amani kwako '''[[Mtumiaji:Christina Charles|Christina Charles]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Christina Charles#top|majadiliano]])''' 10:53, 21 Novemba 2024 (UTC)
::Ukienda kwenye makala husika Uliyoianzisha upande wa kulia juu kuna mahali pameandikwa <big>View history </big>apo utaona ni watu wangambi wamerekebisha makala yako na ni nini hasa wamebadilisha chukulia mfano link hii (https://sw.wikipedia.org/w/index.php?title=Kyle_Porter&action=history) '''[[Mtumiaji:Justine Msechu|Justine Msechu]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Justine Msechu|majadiliano]])''' 13:25, 21 Novemba 2024 (UTC)
:::Ndugu naona bado unarudia makosa yaleyale, embu fwatilia masahihisho yanayofanywa ilikujifunza zaidi, ama kama bado kunakitu uelewi wasiliana nami kupitia barua pepe yangu ili tuelekezane zaidi. Amani kwako '''[[Mtumiaji:Justine Msechu|Justine Msechu]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Justine Msechu|majadiliano]])''' 09:05, 23 Novemba 2024 (UTC)
::::Shida bado ileile. Angalia masahihisho tunayolazimisha kukufanyia. Kwa nini usiweke mabano unapoweka tarehe ya kuzaliwa mwanzoni? Kwa nini uache tarehe nje ya mwezi wake? Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 15:06, 24 Novemba 2024 (UTC)
:::::Kwa kuwa husikii wala kujibu, nakuzuia kwa siku 1 kwanza. Ni kama unafanya makosa kwa makusudi ili kutusumbua sisi kuyasahihisha. Unapoweka siku ya mwezi katika mabano kiungo kinaleta mwaka! Kwa mfano 26 Julai, inasoma 26 ni mwaka 26 BK. Jaribu kuona. Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 07:36, 27 Novemba 2024 (UTC)
::::::Habari, Samahani kwa kurudia makosa kwa kutokuelewa kwangu mimi ni mgeni katika kuhariri makala ninajitahidi kujirekebisha naomba kuondolewa zuio nililo wekewa . Asante '''[[Mtumiaji:Christina Charles|Christina Charles]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Christina Charles#top|majadiliano]])''' 15:28, 28 Novemba 2024 (UTC)
:::::::Mbona zuio lilikuwa la siku moja tu? Uko huru kuendelea na uchangiaji, tena tunakushukuru. Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 07:07, 29 Novemba 2024 (UTC)
::::::::Asante nashukuru '''[[Mtumiaji:Christina Charles|Christina Charles]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Christina Charles#top|majadiliano]])''' 14:00, 29 Novemba 2024 (UTC)
:::::::::Naona maendeleo, ila wanaume usiwaweke katika jamii ya wachezaji wanawake! Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 12:59, 2 Desemba 2024 (UTC)
::::::::::Wanamuziki kawaida si wachezaji mpira! Usiwawekee kigezo:mbegu-cheza-mpira ila kigezo:mbegu-mwanamuziki. Vilevile katika jamii.
Pia uelewe kigezo <nowiki>{{BD}}</nowiki>. Ni hivi: <nowiki>{{BD|Mwaka wa kuzaliwa, yaani, 1958|usiweke kitu - ila kama mtu kafa weka mwaka aliokufa, yaani, 2009}}</nowiki>
Chumba cha kwanza mwaka wa kuzaliwa tu
Chumba cha pili mwaka aliokufa
ANGALIZO
Usiweke jamii yoyote kama vile: "waliozaliwa", "waliofariki", na "watu walio hai". Ukiweka <nowiki>{{BD|1950|}}</nowiki> - katika jamii itataja "waliozaliwa 1950" na "watu walio hai".
<nowiki>{{BD|1950|2012}}</nowiki> - katika jamii itataja "waliozaliwa 1950" na "waliofariki 2012".
Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 10:29, 5 Desemba 2024 (UTC)
:habari ndugu hongera na uandishi kuwa makina punguza mwendo kuna makala hujaandika kitu ndani na umechapicha bila kitu [[Bruce Cockburn]] '''[[Mtumiaji:Hussein m mmbaga|Hussein m mmbaga]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Hussein m mmbaga|majadiliano]])''' 07:25, 12 Desemba 2024 (UTC)
::asante kwa kurekebisha '''[[Mtumiaji:Hussein m mmbaga|Hussein m mmbaga]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Hussein m mmbaga|majadiliano]])''' 08:07, 12 Desemba 2024 (UTC)
:::Pongezi kwa kwenda kasi na kwa kukwepa makosa ya awali, ila bado kuna hatua nyingine: kwa mfano kuacha Kiingereza katika kichwa cha makala (singer, musicians, n.k.). Kweli hujui kutafsiri maneno hayo? Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 07:19, 13 Desemba 2024 (UTC)
== Ukurasa wa mtumiaji ==
Mpendwa Christina,
Inashauriwa kuunda ukurasa wa mtumiaji ili kufahamiana zaidi. Karibu sana na pongezi kwa kazi nyingi. [[User:Muddyb|<font color="blue"><sub>'''Muddyb'''</sub></font>]]<font face="Verdana">[[User talk:Muddyb|<font color="gray"><sup>'''Longa'''</sup></font>]]</font> 05:43, 11 Januari 2025 (UTC)
== [[Bonnie Zimmerman]] ==
Ni kheri ungeendelea na makala zako fupifupi zinakuwa hazina kokoro. Kitendo cha kuandika full length article with that kind of uharibifu kwa kweli it's completely unacceptable. Usitumie mashine kwa makala ndefu inaleta mkanganyiko mkubwa wa kisarufi. [[User:Muddyb|<font color="blue"><sub>'''Muddyb'''</sub></font>]]<font face="Verdana">[[User talk:Muddyb|<font color="gray"><sup>'''Longa'''</sup></font>]]</font> 07:53, 22 Machi 2025 (UTC)
== Makala fupi sana zisizo onyesha umuhimu ==
Mpendwa Christina,
Inashauriwa kuandika makala ndefu kidogo zinazo onyesha maana ya ulichokiandika au umuhumu acha kuandika makala fupi, sio bora. Amani kwako '''[[Mtumiaji:Justine Msechu|Justine Msechu]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Justine Msechu|majadiliano]])''' 15:57, 17 Agosti 2025 (UTC)
== Jihae Kim ==
Hi Christina, you have created the article [[Jihae]]. You give her year of birth as 1974 with an archived Variety article from Wayback Machine ([https://web.archive.org/web/20180714170032/https://variety.com/2016/tv/features/singer-multimedia-artist-jihae-mars-1201907376/ here]) as the source. However it seems that this article from 2016 has never mentioned her date of birth and gave her age at the time as 27, supporting her current claim to have been born in 1989. I ''do know'' that 1974 is her correct date of birth - but do you maybe know another, citable source for this, please? --'''[[Mtumiaji:KnightMove|KnightMove]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:KnightMove|majadiliano]])''' 19:50, 1 Septemba 2025 (UTC)
==Mwanasiasa==
Dada, mtu anaweza kuwa mwanasiasa, si siasa! Usibadilishe vigezo ovyo, tafadhali! Amani kwako. --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 14:21, 18 Septemba 2025 (UTC)
:Habari , samahani sijaelewa '''[[Mtumiaji:Christina Charles|Christina Charles]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Christina Charles#top|majadiliano]])''' 14:36, 18 Septemba 2025 (UTC)
::Yaani katika makala juu ya mtu fulani uliweka kigezo:mbegu-siasa. Nilikisahihisha kwa kuandika kigezo:mbegu-mwanasiasa. Kumbe ukakirudisha kuwa kigezo:mbegu-siasa. Labda hukutambua ulichofanya. Lakini unaendelea kutunga makala za watu kwa kuweka chini kigezo:mbegu-siasa. Sahihi ni kigezo:mbegu-mwanasiasa. Tena, kama ni Mtanzania ni afadhali uweke kigezo:mbegu-mwanasiasa-Tanzania, ni kama ni Mkenya uweke kigezo:mbegu-mwanasiasa-Kenya mradi tuna vigezo vya pekee vilivyoboreshwa jana. Endelea na juhudi zako, tafadhali. Kwa jumla unakwenda vizuri. Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 12:21, 19 Septemba 2025 (UTC)
:::Kwa kweli anahitaji pongezi kwa juhudi. '''[[Mtumiaji:Czeus25 Masele|Czeus25 Masele]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Czeus25 Masele|majadiliano]])''' 12:29, 19 Septemba 2025 (UTC)
:::Habari, asante kwakunielewesha sikuwa nimeelewa masahihisho ila ulivyonijuza ndipo nikakagua nakutambua wapi nilipokosea... Asante na .Samahani sana . '''[[Mtumiaji:Christina Charles|Christina Charles]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Christina Charles#top|majadiliano]])''' 16:54, 20 Septemba 2025 (UTC)
== Tuzo - Kuanzisha Makala mpya ==
[[Image:Original Barnstar Hires.png|100px|right]]
Ninakukabidhi '''Tuzo ya Uhariri ya Wikipedia''' kwa juhudi zako za kuanzisha makala mpya! '''[[Mtumiaji:Czeus25 Masele|Czeus25 Masele]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Czeus25 Masele|majadiliano]])''' 12:32, 19 Septemba 2025 (UTC)
:Habari, Asante yakushukuru. '''[[Mtumiaji:Christina Charles|Christina Charles]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Christina Charles#top|majadiliano]])''' 16:49, 20 Septemba 2025 (UTC)
==Mbegu==
Dada, hongera sana kwa maendeleo yako. Hata hivyo usichoke kujifunza zaidi, hasa kwa kupitia mabadiliko ya makala zako mpya tunayoyafanya. Kwa mfano, ni vizuri unapoweka <nowiki>{{mbegu-mwanasiasa}}</nowiki> kwa Mkenya uiongeze na kuandika <nowiki>{{mbegu-mwanasiasa-Kenya}}</nowiki>. Ni vilevile kwa Mtanzania. Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 12:04, 27 Februari 2026 (UTC)
:Habari,Asante kushukuru ... Nikutakie kazi njema na siku njema Amani Itawale '''[[Mtumiaji:Christina Charles|Christina Charles]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Christina Charles#top|majadiliano]])''' 12:39, 27 Februari 2026 (UTC)
::Dada, tafadhali tumia tahajia Moroko badala ya Morocco. Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 13:19, 28 Machi 2026 (UTC)
:::Habari,samahani kiongozi unazungumzia nibadili kwenye makala nzima au. '''[[Mtumiaji:Christina Charles|Christina Charles]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Christina Charles#top|majadiliano]])''' 13:24, 28 Machi 2026 (UTC)
::::Yaani tahajia ya Kiswahili ni Moroko, ya Kiingereza ni Morocco. Katika jamii unatumia Moroko, lakini katika makala yenyewe umetumia mara nyingi Morocco. Sasa kwenda kubadilisha katika makala zote ni kazi kubwa. Ndiyo sababu nimekushtua. Asante kwa ushirikiano! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 14:50, 28 Machi 2026 (UTC)
:::::asante nashukuru, Nafurahi sana pale unaponirekebisha. Nisamehe na pia usinichoke maana ndio nayidi kujifunza taratibu. '''[[Mtumiaji:Christina Charles|Christina Charles]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Christina Charles#top|majadiliano]])''' 15:04, 28 Machi 2026 (UTC)
::::::habari , samahani nimerekebisha '''[[Mtumiaji:Christina Charles|Christina Charles]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Christina Charles#top|majadiliano]])''' 07:44, 29 Machi 2026 (UTC)
==Jamii==
Dada, unapoweka jamii uwe makini zaidi. Watu wote wa Kanada unawawekea <nowiki>[[jamii:Waimbaji wa Kanada]]</nowiki>... Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 10:25, 10 Agosti 2026 (UTC)
:Hujasoma hayo? Mbona unaendelea kuita waimbaji watu wasio na sifa hiyo? Natarajia utarekebisha makala zako za karibuni kuhusu watu wa Kanada. Asante. --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 11:17, 10 Agosti 2026 (UTC)
tle02yf3hea400vawdhgcvkh97poyu0
Mtumiaji:FurahaKamili3/ukurasa wa majaribio
2
191247
1586582
1582904
2026-08-10T10:58:51Z
FurahaKamili3
68209
1586582
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Seat_of_the_House_of_Justice.jpg|kulia|thumb|300x300px|[[Nyumba ya Haki ya Ulimwengu]] huko [[Haifa]], [[Israeli]], ndicho chombo cha juu kabisa cha Wabaháʼí]]Dini ya Kibaháʼí ni dini iliyoanzishwa katika karne ya 19 inayofundisha umoja wa Mungu, umoja wa dini, na umoja wa binadamu. Ilianzishwa na [[Baháʼu'lláh]], na ilienea kwanza nchini Iran na katika baadhi ya maeneo ya [[Mashariki ya Kati]], ambako imekabiliwa na mateso ya kudumu tangu mwanzo wake.{{sfn|Affolter|2005}} Wafuasi wa dini hii huitwa Wabaháʼí, na leo wameenea katika nchi na maeneo mengi duniani'''.'''
Kwa mujibu wa Dini ya Kibaháʼí, dini zote kuu za ulimwengu zina chanzo kimoja cha kiungu. Katika nyakati tofauti za historia, Mungu amewatuma wajumbe mbalimbali kuwaletea wanadamu mwongozo unaolingana na mahitaji ya wakati wao. Wabaháʼí humtambua [[Baháʼu'lláh]] kuwa Mdhihirishaji wa Mungu kwa wakati huu, ambaye ujumbe wake unalenga kuunganisha wanadamu wote. Katika maandiko yake, anaeleza kwamba "dunia yote ni nchi moja na Binadamu ni raia wake."
== Imani ya Kibahá'í ==
Mafundisho ya [[Bahaʼullah|Baháʼu'lláh]] ndiyo msingi wa imani ya Kibaháʼí. Kiini cha mafundisho hayo ni kanuni tatu: umoja wa Mungu, umoja wa dini, na umoja wa binadamu. Wabaháʼí wanaamini kwamba Mungu hufunua mapenzi yake kwa wanadamu hatua kwa hatua kupitia wadhihirishaji wake. Kupitia ufunuo huo, tabia ya mwanadamu na maisha ya jamii hubadilishwa, na sifa za kiroho na kimaadili hukuzwa. Kwa sababu hiyo, dini hueleweka kuwa mchakato wa ufunuo uendeleao, unaoleta mwendelezo, mpangilio, na umoja katika historia ya binadamu.{{sfn|Smith|2008|p=108–109}}
=== Mungu ===
Kulingana na maandiko ya Kibaháʼí, Mungu hufafanuliwa kuwa mmoja, wa milele, ajuaye yote, aliyepo kila mahali, asiyoharibika, na mwenye nguvu zote ambaye ni Muumba wa vitu vyote katika ulimwengu.{{sfn|Smith|2008|p=106}} Kuwepo kwa Mungu huchukuliwa kuwa kwa milele, bila mwanzo wala mwisho. Ingawa Mungu yuko nje ya ufikivu wa moja kwa moja wa mwanadamu, bado anafahamu uumbaji wake na ana mapenzi na kusudi ambalo hulieleza kwa wanadamu kupitia Wajumbe wake wanaoitwa Wadhihirishaji wa Mungu.{{sfn|Smith|2008|p=106–107, 111–112}} Dhana ya Mungu katika imani ya Kibaháʼí ni ya "asili isiyojulikana" ambayo ndiyo chanzo cha uwepo wote na inayotambulika kupitia ufahamu wa sifa za kibinadamu. [nukuu inahitajika] Kwa maana nyingine, mafundisho ya Kibaháʼí kuhusu Mungu pia yana mwelekeo wa kuona ishara za Mungu katika vitu vyote, lakini yanafundisha kwamba uhalisi wa Mungu uko juu ya ulimwengu wa kimwili.
Mafundisho ya Kibaháʼí yanasema kwamba Mungu ni mkuu kiasi kwamba mwanadamu hawezi kumwelewa kikamilifu, na kwa msingi huo mwanadamu hawezi kujijengea mwenyewe taswira kamili na sahihi ya Mungu. Kwa hiyo, kumjua Mungu kunawezekana tu kupitia kwa Wadhihirishaji wake, na ufahamu wa kusudi lake na mapenzi yake hupatikana pia kupitia kwao tu.{{sfn|Cole|1982}} Katika Dini ya Kibaháʼí, Mungu mara nyingi hurejelewa kwa vyeo na sifa zake (kwa mfano, Mwenye nguvu zote, au Mwenye upendo kwa wote), na kuna msisitizo mkubwa juu ya umoja wa Mungu mmoja. Mafundisho ya Kibaháʼí yanaeleza kwamba sifa hizi hazitumiki kwa Mungu kwa namna ya moja kwa moja, bali hutumiwa kutafsiri uungu kwa lugha ya kibinadamu na kuwasaidia watu kuelekeza fikra zao kwenye sifa zake katika kumwabudu Mungu ili kukuza uwezo wao katika njia yao ya kiroho.{{sfn|Hatcher|2005}} Kulingana na mafundisho ya Kibaháʼí, kusudi la mwanadamu ni kujifunza kumjua na kumpenda Mungu kwa njia kama vile sala, tafakari, na kuwatumikia wengine.{{sfn|Hatcher|2005}}
=== Dini ===
Kutokana na dhana ya Kibaháʼí ya ufunuo uendeleao, Dini zote kuu za ulimwengu ni halali, ambazo waasisi na wahusika wake wakuu huonwa kuwa Wadhihirishaji wa Mungu.{{sfn|Hartz|2009|p=14}} Historia ya dini hufasiriwa kama mfululizo wa vipindi, ambapo kila Mdhihirishaji huleta ufunuo ulio mpana zaidi na ulioendelea zaidi, unaowasilishwa kama maandiko matakatifu na kupitishwa katika historia kwa kutegemewa kwa viwango tofauti, lakini angalau ukiwa wa kweli katika kiini chake,{{sfn|Stockman|2013|p=40–42}} na unaofaa kwa wakati na mahali ulipofunuliwa.{{sfn|Daume|Watson|1992}} Mafundisho maalumu ya kijamii ya kidini (kwa mfano, mwelekeo wa sala, au vizuizi vya chakula) yanaweza kufutwa na Mdhihirishaji anayefuata ili hitaji linalofaa zaidi kwa wakati na mahali liweze kuwekwa. Kinyume chake, kanuni fulani za jumla (kwa mfano, udugu, au hisani) huonwa kuwa za ulimwengu wote na thabiti. Katika Dini ya Kibaháʼí, mchakato huu wa ufunuo endelevu hautakoma; hata hivyo, huonwa kuwa wa mzunguko.
=== Agano ===
Wabaháʼí wanatilia mkazo sana umoja, na Baháʼu'lláh aliweka wazi sheria za kuifanya jumuiya ibaki pamoja na kutatua kutokukubaliana. Ndani ya mfumo huu hakuna mfuasi yeyote binafsi anayeweza kupendekeza tafsiri 'iliyovuviwa' au 'yenye mamlaka' ya maandiko, na watu binafsi hukubali kuunga mkono mstari wa mamlaka uliowekwa katika maandiko ya Kibaháʼí.{{sfn|Hartz|2009|p=20}} Utaratibu huu umeifanya jumuiya ya Wabaháʼí kubaki yenye umoja na umezuia mpasuko wowote mkubwa. Nyumba ya Haki ya Ulimwengu ndiyo mamlaka ya mwisho ya kutatua kutokukubaliana kokote miongoni mwa Wabaháʼí, na majaribio kadhaa ya kuleta mgawanyiko{{sfn|Stockman|2020|p=36–37}} aidha yametoweka au yamebaki kuwa madogo sana. Wafuasi wa migawanyiko hiyo huchukuliwa kuwa wavunja agano na huepukwa.{{sfn|Smith|2008|p=173}}
=== Kanuni za Kijamii ===
Wakati [[ʻAbdu'l-Bahá]] aliposafiri kwa mara ya kwanza kwenda Ulaya na Marekani mwaka 1911–1912, alitoa hotuba za hadhara ambazo zilifafanua kanuni za msingi za Dini ya Kibaháʼí.{{sfn|Smith|2008|p=52–53}} Hizi zilijumuisha mafundisho kuhusu usawa wa wanaume na wanawake, umoja wa mbari ya binadamu, haja ya amani ya ulimwengu, na mawazo mengine yaliyochuliwa endelevu ya mwanzoni mwa karne ya 20. Dhana ya umoja wa binadamu, ambayo Wabaháʼí wanaiona kama ukweli wa kale, ni mahali ambapo mawazo mengi yameanzia. Usawa wa mbari ya binadamu na Uondoaji wa utajiri kupita kiasi na umaskini uliokithiri kwa mfano, ni matokeo ya umoja huo.{{sfn|Stockman|2013|p=9}} Matokeo mengine ya dhana hiyo ni haja ya shirikisho la dunia lililoungana, na baadhi ya mapendekezo ya kivitendo ya kuhimiza utekelezaji wake ni pamoja na lugha moja ya ulimwengu wote, mfumo sanifu wa uchumi na vipimo, elimu ya lazima kwa wote, na kuanzishwa kwa mahakama ya kimataifa ya usuluhishi kwa ajili ya kutatua migogoro baina ya mataifa. Kuhusiana na jitihada za amani ya ulimwengu, Baháʼu'lláh alieleza mpango wa mfumo wa pamoja wa usalama wa dunia nzima.{{sfn|Smith|2000|p=266–267}}
Nyinginezo ya kanuni za Kibahai za kijamii huzungukia umoja wa kiroho. Dini huchukuliwa kuwa inayoendelea kutoka zama moja hadi nyingine, lakini ili kutambua Ufunuo mpya, mtu anapaswa kujitenga na tamaduni na ukweli uchunguzwe kwa kujitegemea. Wabaháʼí hufundishwa kuiona dini kama chanzo cha umoja, na kuona chuki ya kidini kuwa ya uharibifu. Sayansi pia huonwa kuwa yenye upatano na dini ya kweli.{{sfn|Iranica-The Faith|1988}} Ingawa Baháʼu'lláh na ʻAbdu'l-Bahá waliita kuwepo kwa dunia iliyoungana iliyo huru kutokana na vita, pia wanatarajia kwamba kwa muda mrefu, amani ya kudumu (Amani Kuu Kabisa) itaanzishwa na kwamba "ufisadi mkubwa" utasafishwa. Ni muhimu kwamba watu wa dunia waungane chini ya imani ya ulimwengu mzima, wakiwa na sifa za kiroho na maadili ili kukamilisha ustaarabu wa kimwili.{{sfn|Smith|2000|p=266–267}}
== '''Historia''' ==
Mwanzo wa [[Baháʼí|Dini ya Kibaháʼí]] uanzia katika dini ya [[Báb]] na harakati ya Shaykhi iliyotangulia mara moja kabla yake. Báb alikuwa mfanyabiashara ambaye alianza kuhubiri mwaka wa 1844 kwamba yeye ni mjumbe aliyeleta ufunuo mpya wa Mungu, lakini alikataliwa na wengi wa makasisi wa Kiislamu nchini Iran, na akauawa hadharani kwa kosa la uzushi.{{sfn|Hartz|2009|p=11}} Báb alifundisha kwamba Mungu angeleta mjumbe mpya hivi karibuni, na Wabaháʼí humtambua [[Baháʼu'lláh]] kuwa ndiye mjumbe huyo.{{sfn|A.V.|2017}} Ingawa anatambulika kuwa mjumbe wa Mungu kwa haki yake, Báb ameunganishwa kwa karibu sana na teolojia na historia ya Kibaháʼí kiasi kwamba Wabaháʼí huadhimisha kuzaliwa kwake, kifo chake, na kujitangaza kwake kama siku takatifu, na humhesabu kuwa mmoja wa wakuu wa tatu wa Imani (pamoja na Baháʼu'lláh na [[ʻAbdu'l-Bahá]]). Masimulizi ya kihistoria ya harakati ya Kibábí (''The Dawn-Breakers'') huchukuliwa kuwa mojawapo ya vitabu vitatu ambavyo kila Mbaháʼí anapaswa "kuvimudu" na kuvisoma "tena na tena".<ref>From a letter written on behalf of Shoghi Effendi to an individual believer dated 9 June 1932</ref>
Mnamo mwaka wa 1892, wakati wa kifo cha Baháʼu'lláh, jamii ya Wabaháʼí ilikuwa bado imejikita hasa nchini Iran na katika Milki ya Ottoman, na wakati huo ilikuwa na wafuasi katika nchi 13 za Asia na Afrika.{{sfn|Taherzadeh|1987|p=125}} Chini ya uongozi wa mwanawe, [[ʻAbdu'l-Bahá]], dini hiyo ilijikita Ulaya na Amerika, na kuimarika nchini Iran, ambako bado inakabiliwa na mateso makali.{{sfn|Affolter|2005}} Kifo cha ʻAbdu'l-Bahá mwaka wa 1921 kinaashiria mwisho wa kipindi kinachoitwa "Zama za Ushujaa" cha Dini ya Kibaháʼí.{{sfn|Smith|2008|p=56}}
=== Báb ===
{{Main|Bab}}
Jioni ya tarehe 22 Mei 1844, Siyyid Ali-Muhammad wa [[Shiraz]] alijitangaza kwa ulimwengu na akachukua cheo cha "Báb" (الباب), chenye maana ya "lango", akidai kuwa ndiye [[Mahdi]] anayengojewa katika [[Uislamu wa Kishia]].{{sfn|Affolter|2005}} Hivyo wafuasi wake walijulikana kama Wabábí. Kadiri mafundisho ya Báb yalivyoenea, ambayo [[makasisi]] wa Kiislamu waliyaona kuwa ni kufuru, wafuasi wake walikabiliwa na mateso na dhuluma zilizoongezeka.{{sfn|Daume|Watson|1992}} Migogoro iliongezeka hadi kufikia kuzingirwa kijeshi katika maeneo kadhaa na majeshi ya Shah. Báb mwenyewe alifungwa gerezani na hatimaye akauawa mwaka wa 1850.{{sfn|MacEoin|2009|p=414}}
Wabahá’í humwona [[Báb]] kama mtangulizi wa [[Baháʼí|Dini ya Kibaháʼí]], kwa kuwa maandiko ya Báb yaliwasilisha dhana ya "Yule ambaye Mungu atamdhihirisha", mtu wa kimasiya ambaye kuja kwake, kulingana na Wabaháʼí, kulitangazwa katika maandiko yote makuu ya dini za ulimwengu.{{sfn|Daume|Watson|1992}} Na [[Baháʼu'lláh]] mwanzilishi wa Dini ya Kibahai hudai ndiye huyo. Kaburi la Báb, lililoko kwenye Mlima Carmel [[Haifa]], [[Israeli]], ni mahali muhimu pa hija kwa Wabaháʼí. Mabaki ya Báb yaliletwa kwa siri kutoka Iran hadi Nchi Takatifu na hatimaye yakazikwa katika kaburi lililojengwa kwa ajili yake mahali palipoainishwa mahsusi na Baháʼu'lláh.{{sfn|Hartz|2009|p=75–76}} Maandiko ya Báb yanachukuliwa na Wabaháʼí kuwa maandiko matakatifu ya dini, ingawa yamebadilishwa na sheria na mafundisho ya Baháʼu'lláh.{{sfn|Smith|2008|p=101}} Maandiko makuu ya Báb yaliyotafsiriwa kwa Kiingereza yamekusanywa katika kitabu kiitwacho ''Selections from the Writings of the Báb'' (1976), ambacho kina takribani maandiko 135 kutoka maandiko ya Báb.{{sfn|Smith|2008|p=102}}
=== Bahá'u'lláh ===
{{Main|Bahaʼullah
}}
Mírzá Husayn ʻAlí Núrí alikuwa miongoni mwa wafuasi wa kwanza wa Báb, na baadaye alichukua cheo cha Bahá'u'lláh. Mnamo Agosti 1852,{{sfn|Warburg|2006|p=145}} Baadhi ya Wabábí walifanya jaribio ambalo halikufanikiwa la kumuua Shah, Násiri'd-Dín Sháh Qájár. Shah alijibu kwa kuamuru mauaji na, katika baadhi ya matukio, kuwatesa karibu Wabábí 50 mjini Tehran.{{sfn|Warburg|2006|p=146}} Zaidi ya hayo umwagaji damu ulienea kote nchini, na mamia waliripotiwa kuuwawa kwenye magazeti katika kipindi cha hadi Oktoba, na maelfu zaidi waliuwawa hadi mwisho wa Desemba.<ref>{{*}}{{Cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/10893156/hundreds_of_babis_executed_babibahai/|title=Persia – The Journal de Constantinople|date=3 Nov 1852|newspaper=The Guardian|access-date=Sep 6, 2022|location=London, UK|page=2|via=Newspapers.com}} {{*}}{{Cite news|url=http://www.newspapers.com/clip/871886/hundreds_of_babis_killed_following/|title=Persia|date=17 November 1852|newspaper=The Sun|access-date=Sep 6, 2022|location=Baltimore, MD|page=1|via=Newspapers.com}} {{*}}{{Cite news|url=http://www.britishnewspaperarchive.co.uk/search/results?basicsearch=%22babs%20was%20awful%2C%20and%20that%2020%2C000%20or%2030%2C000%22&phrasesearch=%22babs%20was%20awful%2C%20and%20that%2020%2C000%20or%2030%2C000%22&sortorder=score&o=date&d=asc|title=Turkey|date=20 December 1852|newspaper=London Standard|access-date=Sep 6, 2022|location=London, UK|page=3|via=BritishNewspaperArchive.co.uk}}{{subscription required}}</ref> Bahá'u'lláh hakuhusika katika jaribio hilo la mauaji, lakini alifungwa katika gereza la Siyah-Chal huko Tehran hadi kuachiliwa kwake kulipopangwa miezi minne baadaye baada ya balozi wa Urusi kuingilia jambo hilo, mara tu baada ya hapo alifukuzwa kutoka Iran na kusafiri hadi Baghdad, kisha sehemu ya Milki ya Ottoman, ambapo alijiunga na Wabábí wengine katika uhamisho.{{sfn|Warburg|2006|p=146–147}}
{{sfn|Hutter|2005|p=737–740}} Huko Baghdad, uongozi wake uliamsha upya wafuasi wa Báb waliokuwa wakiteswa nchini Iran, hivyo mamlaka ya Irani ikaomba aondolewe, jambo lililosababisha kuamishwa kwake kwenda Constantinople (sasa [[Istanbul]]) na Sultani wa Ottoman. Mnamo 1863, wakati wa kufukuzwa kwake kutoka Baghdad, Bahá'u'lláh kwa mara ya kwanza alitangaza mbele ya familia yake na wafuasi wake dai lake la kuwa Mdhihirishaji wa Mungu, jambo ambalo alisema alikuwa amelifahamu miaka kadhaa kabla akiwa katika gereza la Siyah-Chal huko Tehran. Alikaa Konstantinople kwa muda usiofika miezi minne. Mamlaka ya Ottoman walimgeuka kwa sababu ya uchongezi uliyofanywa na balozi wa Persia, ambapo Serikali ya Sultani iliamuru kuhamishwa kwake kwenda Adrianople (sasa [[Edirne]]), ambapo Bahá'u'lláh alijibu kwa barua yenye onyo kali. Huko Adrianople walimweka chini ya kifungo cha nyumbani ambako alikaa kwa miaka minne, hadi amri ya kifalme ya mwaka 1868 ilipowahamisha Wababi wote kwenda ama [[Cyprus]] au 'Akká.
'Akka, ambao wakati huo ulikuwa katika jimbo la Ottoman la Syria na leo uko katika dola ya Israeli, ulikuwa mji wenye kuta na lango la nchi kavu pamoja na lango la baharini, ambapo wageni wote walikaguliwa. Hivyo ilikuwa rahisi sana kuwazuia mahujaji wa Kiajemi waliokuwa wakisafiri kwenda kwa Bahá'u'lláh, hasa kwa kuwa Wafuasi wa Mirza Yahya walikuwa wamefungwa mjini humo pia, walikuwa wakitoa taarifa mara moja kuhusu Mbaháʼí yeyote aliyefaulu kuwapita walinzi wa langoni. 'Akka ilitumiwa na serikali ya Ottoman kama mahali pa kifungo kwa wafungwa wa kisiasa. Hali za mji huo zilikuwa mbaya sana kiafya kiasi kwamba iliaminika kwamba wale ambao hawakuwa wamezoea hali hizo wangekufa upesi.<ref name=":0">{{Cite book|title=The world of the Bahá'í Faith|last=Stockman|first=Robert|date=2022|publisher=Routledge|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Abingdon, Oxon ; New York|pages=325}}</ref>
Ilikuwa katika koloni la Ottoman la ʻAkká au karibu nayo (Katika eneo la Israel ya sasa), Baháʼu'lláh alitumia sehemu iliyobaki ya maisha yake. Mwanzoni baada ya kifungo kikali na chenye masharti magumu, aliruhusiwa kuishi katika nyumba karibu na ʻAkká, ingawa bado alikuwa mfungwa rasmi wa mji huo.{{sfn|Iranica-Baha'-Allah|1988}} Alifariki mwaka wa 1892. Wabaháʼí huchukulia mahali pake pa kupumzika huko Bahjí kuwa Qiblih wanakoelekea kila siku wanaposali.{{sfn|Smith|2008|p=20–21, 28}}
Aliandika zaidi ya maandiko 18,000 katika [[Kiarabu]] na [[Kifarsi]] wakati wa uhai wake, ambayo asilimia 8 tu ndiyo yametafsiriwa kwa [[Lugha ya Kiingereza|Kiingereza]].{{sfn|Stockman|2013|p=2}} Katika kipindi chake huko Adrianople, alianza kutangaza utume wake kama mjumbe wa Mungu katika barua alizowaandikia watawala wa kidini na wa kidunia, wakiwemo [[Papa Pius IX]], [[Napoleon III]] na [[Malkia Victoria]].{{sfn|Berry|2004}}
=== ʻAbdu'l-Bahá ===
{{Main|ʻAbdu'l-Bahá}}
Abbás Effendi alikuwa mwana mkubwa wa kiume wa Bahá'u'lláh, anayejulikana kwa cheo cha ʻAbdu'l-Bahá ("Mtumishi wa Bahá"). Baba yake aliacha wosia uliomteua ʻAbdu'l-Bahá kuwa kitovu cha agano la jamii ya Wabaháʼí.{{sfn|Hartz|2009|p=73–76}} ʻAbdu'l-Bahá alishiriki na baba yake kipindi kirefu cha uhamisho na kifungo, ambacho kiliendelea hadi kuachiliwa kwa ʻAbdu'l-Bahá mwaka wa 1908 kutokana na Mapinduzi ya Waturuki Vijana. Baada ya kuachiliwa kwake, aliishi maisha ya kusafiri, akitoa hotuba, akifundisha, akielezea kanuni za Dini ya Kibahai na huku akiendeleza mawasiliano kwa barua na jumuiya za waumini na watu binafsi.{{sfn|Hutter|2005|p=737–740}}
Tangu mwanzo wa maisha yake, ʻAbdu'l-Bahá alishiriki magumu ya baba yake kutokana na mateso ya Wabábí nchini Iran na baadaye wakati wa uhamisho wao kutoka Tehran kwenda Baghdad, Istanbul, Edirne na ‘Akká. Alikuwa mshirika wa karibu wa Baháʼu'lláh, msimamizi mkuu na mwakilishi wa kuaminika wa mambo ya nje katika Milki ya Ottoman. Kwa Wabaháʼí, ʻAbdu'l-Bahá ni "Mwalimu", kama alivyoitwa na baba yake, na ndiye mfano bora wa mafundisho ya Kibaháʼí.<ref>{{Cite book|title=The world of the Bahá'í Faith|last=Stockman|first=Robert|date=2022|publisher=Routledge|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Abingdon, Oxon ; New York|pages=71}}</ref>
Kufikia mwaka wa 2020, kuna zaidi ya nyaraka 38,000 zilizopo zinazojumuisha maneno ya [[ʻAbdu'l-Bahá]].{{sfn|Yazdani|2022}} Ni sehemu kidogo tu ya nyaraka hizi ambayo imetafsiriwa kwa [[Lugha ya Kiingereza|Kiingereza]]. Miongoni mwa maandiko yake maarufu ni ''Siri ya Ustaarabu Mtakatifu'', ''Baadhi ya Maswali Yaliyojibiwa'', ''Waraka kwa Auguste-Henri Forel'', ''Nyaraka za Mpango Mtakatifu'', na ''Waraka kwa Hague''.{{sfn|Yazdani|2022}} Zaidi ya hayo, wakati wa safari zake za Magharibi, maandishi ya hotuba zake nyingi yalichapishwa katika matoleo mbalimbali kama vile ''Hekima ya Abdu'l-Bahá'' .
=== Shoghi Effendi ===
{{Main|Shoghi Effendi
}}
Kitáb-i-Aqdas cha Baháʼu'lláh na Wasia na Agano la ʻAbdu'l-Bahá ni nyaraka za msingi za utawala wa Kibaháʼí. Baháʼu'lláh aliamuru kuanzishwa kwa Nyumba ya Haki ya Ulimwengu inayochaguliwa, na ʻAbdu'l-Bahá alianzisha ulinzi wa kurithi unaoteuliwa na akafafanua uhusiano kati ya Asasi hizo mbili.{{sfn|Smith|2008|p=55–57}} Katika wasia wake ʻAbdu'l-Bahá alimteua mjukuu wake mkubwa, Shoghi Effendi, kuwa Mlinzi wa Dini ya Kibaháʼí. Shoghi Effendi alitumikia kama mkuu wa dini hiyo kwa miaka 36.{{sfn|Smith|2008|p=55}}
[[Picha:Shoghi_Effendi2.jpg|thumb|Shoghi Effendi, mjukuu wa ʻAbdu'l-Bahá]]
Katika maisha yake yote, Shoghi Effendi alitafsiri maandiko ya Kibaháʼí; aliendeleza mipango ya kimataifa kwa ajili ya kupanua jumuiya ya Kibaháʼí; aliendeleza Makao Makuu ya Kibahai ya Ulimwengu; aliendeleza mawasiliano mapana na jumuiya na watu binafsi duniani kote; na alijenga muundo wa kiutawala wa dini, akiitayarisha jumuiya kwa ajili ya uchaguzi wa Nyumba ya Haki ya Ulimwengu.{{sfn|Hutter|2005|p=737–740}}
Mnamo mwaka wa 1937, Shoghi Effendi alianza Mpango wa Miaka Saba kwa Wabaháʼí wa Amerika Kaskazini, ukifuatiwa na mpango wa pili mwaka wa 1946. Mwaka wa 1953, alizindua mpango wa kwanza wa kimataifa, Mpango wa Miaka Kumi. Mpango huu ulijumuisha malengo makubwa sana ya kupanua jumuiya na asasi za Kibaháʼí, kutafsiri maandiko ya Kibaháʼí katika lugha nyingi mpya, na kuwapeleka watangulizi wa Kibaháʼí katika nchi ambazo hapo awali hazikuwa zimefikiwa.{{sfn|Smith|2008|p=64}} Alitangaza katika barua wakati wa Mpango wa Miaka Kumi kwamba ungefuatiwa na mipango mingine chini ya uongozi wa Nyumba ya Haki ya Ulimwengu, ambayo ilichaguliwa mwaka wa 1963 mwishoni mwa Mpango huwo.
Shoghi Effendi aliacha alama kubwa juu ya jumuiya ya Wabaháʼí ambayo hadi leo inaendelea kuwa na athari ya kina. Ufafanuzi wake wa maandiko ya Kibaháʼí unachukuliwa kuwa wa mamlaka, hivyo ni wa msingi kwa uelewa wa teolojia na sheria ya Kibaháʼí, pamoja na mafundisho ya kijamii ya Kibaháʼí. Maandishi yake kuhusu utawala wa Kibaháʼí yanaendelea kuwa chanzo muhimu cha mwongozo kuhusu jinsi asasi za Kibaháʼí zinavyopaswa kufanya kazi.<ref name=":0" />
Shoghi Effendi alifariki dunia bila kutarajiwa tarehe 4 Novemba 1957 huko London, Uingereza, baada ya ugonjwa wa muda mfupi, katika hali ambayo haikuruhusu kuteuliwa kwa mrithi.{{sfn|Smith|2008|p=58–69}}
=== Nyumba ya Haki ya Ulimwengu ===
{{Main|Nyumba ya Haki ya Ulimwengu
}}
Tangu mwaka wa 1963, Nyumba ya Haki ya Ulimwengu imekuwa asasi ya juu kabisa iliyochaguliwa ya Dini ya Kibaháʼí. Majukumu ya jumla ya asasi hii ya kimungu yamefafanuliwa kupitia maandiko ya Baháʼu'lláh na kufafanuliwa zaidi katika maandiko ya ʻAbdu'l-Bahá na Shoghi Effendi. Majukumu haya yanajumuisha ufundishaji na elimu, kutekeleza sheria za Kibaháʼí, kushughulikia masuala ya kijamii, na kuwajali wanyonge na maskini.{{sfn|Iranica-Bayt-al-'adl|1989}}
[[Picha:Seat_of_the_House_of_Justice.jpg|kushoto|thumb|Makao ya Nyumba ya Haki ya Ulimwengu huko Haifa]]
Kuanzia na Mpango wa Miaka Tisa ulioanza mwaka wa 1964, Nyumba ya Haki ya Ulimwengu imekuwa ikielekeza kazi ya jamii ya Wabaháʼí kupitia mfululizo wa mipango ya kimataifa ya miaka kadhaa.{{sfn|Smith|Momen|1989}} Kuanzia na Mpango wa Miaka Tisa ulioanza mwaka wa 1964, uongozi wa Kibaháʼí ulitafuta si tu kuendeleza upanuzi wa dini, bali pia "kuwaimarisha" waumini wapya, yaani kuongeza maarifa yao kuhusu mafundisho ya Kibaháʼí.{{sfn|Fozdar|2015}} Katika muktadha huu, katika miaka ya 1970, Taasisi ya Ruhi ilianzishwa na Wabaháʼí nchini Kolombia ili kutoa kozi fupi ya nini Wabaháʼí wana amini, zenye urefu wa siku za mwisho wa juma hadi siku tisa.{{sfn|Fozdar|2015}} Taasisi inayohusiana nayo, Ruhi Foundation, ambayo lengo lake lilikuwa kuwaimarisha Wabaháʼí wapya kimpangilio, ilisajiliwa mwaka wa 1992, na tangu mwanzoni mwa miaka ya 1990 kozi za Taasisi ya Ruhi zimekuwa njia kuu ya kuongeza uelewa wa mafundisho ya Kibaháʼí duniani kote.{{sfn|Fozdar|2015}} Kufikia mwaka wa 2013 kulikuwa na zaidi ya taasisi za mafunzo 300 za Kibaháʼí duniani kote na watu 100,000 walikuwa wakishiriki katika kozi hizo. Kozi za Taasisi ya Ruhi hufundisha jamii jinsi ya kuandaa, miongoni mwa shughuli nyingine, madarasa ya elimu ya kiroho kwa watoto na vijana. Kwa jamii ya Kibaháʼí ya wakati huu, Nyumba ya Haki ya Ulimwengu pia imehimiza ushiriki katika shughuli za kijamii na kushiriki katika mijadala iliyoenea ya jamii.{{sfn|Stockman|2013|p=203}}
Kila mwaka mwezi wa Aprili, Nyumba ya Haki ya Ulimwengu hutuma ujumbe wa 'Ridván' kwa jamii ya Wabaháʼí ulimwenguni kote, ambao huwafahamisha Wabaháʼí kuhusu maendeleo ya sasa na kutoa mwongozo zaidi kwa mwaka unaofuata.{{efn|Ujumbe wote wa Ridván unaweza kupatikana katika [http://www.bahai.org/library/authoritative-texts/the-universal-house-of-justice/messages Bahai.org].}}
Katika ngazi ya mahali, kanda na kitaifa, Wabaháʼí huchagua wajumbe wa mabaraza ya kiroho yenye watu tisa, ambayo huendesha shughuli za dini. Pia kuna watu walioteuliwa wanaofanya kazi katika ngazi mbalimbali, ikiwemo ngazi ya mahali na ya kimataifa, ambao hutekeleza kazi ya kueneza mafundisho na kuilinda jamii. Watu hao hawafanyi kazi kama makasisi au mapadri, kwa kuwa Dini ya Kibaháʼí haina tabaka la ukuhani.{{sfn|Daume|Watson|1992}}{{sfn|Smith|2008|p=160}} Nyumba ya Haki ya Ulimwengu ndiyo chombo cha juu kabisa cha uongozi wa Dini ya Kibaháʼí, na wajumbe wake tisa huchaguliwa kila baada ya miaka mitano na wajumbe wa Mabaraza yote ya Kiroho ya Kitaifa.{{sfn|Warburg|2001|p=20}} Mbaháʼí yeyote mwanaume mwenye umri wa miaka 21 au zaidi anastahili kuchaguliwa kuwa mjumbe wa Nyumba ya Haki ya Ulimwengu; nyadhifa zote nyingine ziko wazi kwa Wabaháʼí wanaume na wanawake.{{sfn|Smith|2008|p=205}}
Katika mojawapo ya nyaraka zake Baháʼu'lláh anaandika kwamba "kusudi la msingi la kuhuisha imani kwa Mungu na kwa dini yake ni kulinda maslahi ya wanadamu, kukuza umoja wa jamii ya binadamu, na kuendeleza roho ya upendo na udugu miongoni mwa watu." Kupitia agano lake, Baháʼu'lláh alithibitisha kwamba wajumbe wa jamii ya Wabaháʼí daima watakuwa na kituo cha mamlaka kisichokosea, jambo linalohakikisha umoja wa kudumu na unaoendelea wa jamii. Nyumba ya Haki ya Ulimwengu sasa ndiyo kituo hicho cha mamlaka, chenye wajibu wa kushughulikia masuala yanayohusiana na kutekeleza utaratibu wa dunia uliotabiriwa na Baháʼu'lláh. Hivyo basi, miongoni mwa mamlaka na majukumu yake mengine mengi, hutatua matatizo yanayohitaji ufafanuzi au ambayo yanaweza kuwa chanzo cha mizozo, husimamia maendeleo ya Hoja na usimamizi wa mambo yake, huweka sheria na kanuni zinazohitajika kwa maendeleo endelevu ya jamii, na hutoa mfululizo endelevu wa mwongozo unaotia moyo na kuandaa jitihada za Wabaháʼí na washirika wao katika kukuza umoja wa wanadamu.<ref name=":0" />
== Mafundisho na kanuni ==
Kanuni kuu za Dini ya Kibaháʼí ni -
* Mungu ni mmoja
* Dini zote zina chanzo kimoja<ref name=":0" />
* Amani ya dunia na umoja wa dunia
* Haki kwa wote
* Usawa wa wanawake na wanaume
* Elimu ya lazima kwa wote<ref name=":0" />
* Maelewano ya sayansi na dini
* Suluhisho la umasikini na utajiri uliopitiliza
* Suluhisho la kiroho kwa matatizo ya kimwili<ref name=":0" />
Mifano kadhaa ya mafundisho ya Bahá'u'lláh kuhusu mwenendo wa mtu binafsi ni yafuatayo ambayo ni ya lazima au yanahimizwa kwa wafuasi wake:
* Wabaháʼí wenye umri wa zaidi ya miaka 15 wanapaswa kusoma binafsi kila siku sala moja ya lazima, kwa kutumia maneno na umbo maalum yaliyoainishwa.{{sfn|Schaefer|2002|p=334}}
* Mbali na sala ya lazima ya kila siku, Wabaháʼí wanapaswa kusali kila siku na kufanya tafakari pamoja na kujifunza maandiko matakatifu.{{sfn|Smith|2008|p=161–162}}
* Wabaháʼí watu wazima, isipokuwa kwa baadhi ya msamaha, wanapaswa kufunga saumu ya siku kumi na tisa kila mwaka wakati wa saa za mchana katika mwezi wa Machi.{{sfn|Schaefer|2002|p=339–340}}
* Kuna masharti maalum ya maziko ya Kibaháʼí, yakiwemo sala maalum inayopaswa kusomwa wakati wa mazishi. Kutilia manukato au dawa mwilini wa marehemu na kuchoma maiti kunakataliwa.{{sfn|Iranica-Burial|2020}}
=== Makatazo ===
Yafuatayo ni baadhi ya matendo ya mwenendo binafsi ambayo yamekatazwa au yamehimizwa kuepukwa katika mafundisho ya Baháʼu'lláh:
* Uchongezi na usengenyaji vimekatazwa na kulaaniwa.{{sfn|Schaefer|2002|p=330–332}}
* Kunywa na kuuza pombe ni marufuku.{{sfn|Schaefer|2002|p=323}}
* Kujamiiana kunaruhusiwa kati ya mume na mke pekee, na kwa hiyo, ngono kabla ya ndoa na ngono nje ya ndoa zote zimekatazwa.{{sfn|Schaefer|2002|p=326}}
* Kushiriki katika siasa za vyama ni marufuku.{{sfn|McMullen|2015|p=69, 136, 149, 253–254, 269}}
* Kuombaomba kama kazi ni marufuku.{{sfn|Smith|2008|p=154–155}}
Utekelezaji wa sheria za kibinafsi, kama vile sala au kufunga, ni wajibu wa mtu binafsi pekee.{{sfn|Schaefer|2002|p=339}} Hata hivyo, kuna nyakati ambapo Mbaháʼí anaweza kuondolewa kiutawala kutoka katika jumuiya kwa kupuuza sheria hadharani, au kwa uasherati wa kupindukia. Kuondolewa huko kunasimamiwa na Baraza la Kiroho la Kitaifa na hakuhusishi kutengwa kabisa.{{sfn|Schaefer|2002|p=348–349}}
=== Ndoa ===
Katika Dini ya Kibaháʼí, kusudi la ndoa kimsingi ni kukuza upatano wa kiroho, urafiki na umoja kati ya mwanamume mmoja na mwanamke mmoja, na kutoa mazingira thabiti na yenye upendo kwa malezi ya watoto.{{sfn|Smith|2008|p=164–165}} Mafundisho ya Kibaháʼí kuhusu ndoa huiita kuwa ni ngome ya ustawi na wokovu na huweka ndoa na familia kama msingi wa muundo wa jamii ya wanadamu.{{sfn|Smith|2008|p=164}} Baháʼu'lláh alisifu sana ndoa, alikataza talaka, na alidai usafi nje ya ndoa; Baháʼu'lláh alifundisha kwamba mume na mke wanapaswa kujitahidi kuboresha maisha ya kiroho ya kila mmoja.{{sfn|Momen|2022}} Ndoa za baina ya makabila na baina ya rangi pia zimesifiwa sana katika maandiko yote ya Kibaháʼí.{{sfn|Smith|2008|p=164}}
[[Picha:BahaiTempleWilmette.jpg|thumb|Nyumba ya Ibada ya Kibaháʼí nchini Marekani]]
Wabaháʼí wanaotamani kufunga ndoa wanashauriwa kupata ufahamu wa kina kuhusu tabia ya mwingine kabla ya kuamua kuoana.{{sfn|Smith|2008|p=164}} Mara mbili watu wanapoamua kuoana, wanapaswa kupata idhini ya wazazi wa pande zote mbili, iwe ni Wabaháʼí au la. Sherehe ya ndoa ya Kibaháʼí ni rahisi; sehemu pekee ya lazima ya ndoa ni kusoma viapo vya ndoa vilivyowekwa na Baháʼu'lláh, ambavyo husomwa na bwana harusi na bibi harusi mbele ya mashahidi wawili.{{sfn|Smith|2008|p=164}} Viapo hivyo ni "Sote, hakika, tutatii mapenzi ya Mungu."{{sfn|Smith|2008|p=164}}
=== Nyumba za Ibada ===
Katika jumuiya nyingi, mikutano ya ibada ya Kibaháʼí hufanyika majumbani au katika vituo vya Wabaháʼí. Hata hivyo, katika baadhi ya maeneo, Nyumba za Ibada za Kibaháʼí—zinazojulikana pia kama mahekalu ya Kibaháʼí—zimejengwa mahsusi kwa kusudi hilo.{{sfn|Afnan|2022}} Nyumba za Ibada za Kibaháʼí ni mahali ambapo Wabaháʼí na wasio Wabaháʼí wanaweza kuonesha ibada kwa Mungu.{{sfn|Warburg|2006|p=492}} Pia zinajulikana kama Mashriqu'l-Adhkár (kwa Kiarabu "Mahali pa Mapambazuko pa Ukumbusho wa Mungu").{{sfn|Hassall|2012}} Ndani yake, ni maandiko matakatifu ya Dini ya Kibaháʼí na ya dini nyingine tu yanayoweza kusomwa au kuimbwa, na maandiko na sala zilizowekwa kwa ajili ya muziki zinaweza kuimbwa na waimbaji, lakini hakuna ala za muziki zinazoweza kupigwa ndani.{{sfn|Iranica-Bahai-temples|1988}} Zaidi ya hayo, hakuna hotuba inayoweza kutolewa, na hakuna sherehe ya kiibada inayoweza kufanywa.{{sfn|Iranica-Bahai-temples|1988}} Nyumba zote za Ibada za Kibaháʼí zina umbo la pande tisa, pamoja na njia tisa za kuingia kutoka nje na bustani tisa zinazozizunguka.{{sfn|Iranica-Mašreq al-Aḏkār|2010}} Kwa sasa kuna Nyumba nane za Ibada za Kibaháʼí za "kibara" na baadhi ya Nyumba za Ibada za Kibaháʼí za mahali ambazo zimekamilika au zinaendelea kujengwa. Maandishi ya Kibaháʼí pia yanaonesha kwamba Nyumba za Ibada za Kibaháʼí zitazungukwa na taasisi za shughuli za kibinadamu, kisayansi na kielimu{{sfn|Hassall|2012}} ingawa hadi sasa hakuna iliyojengwa kwa kiwango hicho.
=== Maendeleo ya kijamii na kiuchumi ===
Tangu kuanzishwa kwake Dini ya Kibaháʼí imekuwa na ushiriki katika maendeleo ya kijamii na kiuchumi, ikianzia kwa kuwa na mazungumzo zaidi kuhusu uhuru wa wanawake.{{sfn|Momen|1994b|ps=: Section 9: Social and economic development}} Elimu ya wanawake imekuzwa kama kipaumbele.{{sfn|Kingdon|1997}} Na ushiriki huo umepewa mwonekano wa vitendo kwa kujenga shule, vyama vya ushirika vya kilimo, na kliniki.{{sfn|Momen|1994b|ps=: Section 9: Social and economic development}}
Dini iliingia katika hatua mpya ya shughuli wakati ujumbe ulipotolewa kutoka kwa '''Nyumba ya Haki ya Ulimwengu''' tarehe 20 Oktoba 1983. Wabaháʼí walihimizwa kutafuta njia zinazolingana na mafundisho ya Kibaháʼí ambazo zingewawezesha kushiriki katika maendeleo ya kijamii na kiuchumi ya jumuiya wanamoishi. Mwaka 1979 kulikuwa na miradi 129 ya maendeleo ya kijamii na kiuchumi ya Kibaháʼí iliyotambuliwa rasmi duniani kote. Kufikia mwaka 1987, idadi ya miradi ya maendeleo iliyotambuliwa rasmi ilikuwa imeongezeka hadi 1482.{{sfn|Smith|Momen|1989}}
Mipango ya sasa ya utekelezaji wa kijamii inajumuisha shughuli katika nyanja kama afya, usafi, elimu, usawa wa kijinsia, sanaa na vyombo vya habari, kilimo na mazingira.{{sfn|Baháʼí Office of Social and Economic Development|2018}} Miradi hiyo inajumuisha shule, kuanzia shule za mafunzo za vijijini hadi shule kubwa za sekondari na baadhi ya vyuo vikuu.{{sfn|Momen|2007}} Kufikia mwaka wa 2017, Ofisi ya Baháʼí ya Maendeleo ya Kijamii na Kiuchumi ilikadiria kuwa kulikuwa na miradi midogo 40,000, miradi endelevu 1,400, na mashirika 135 yaliyochochewa na Baháʼí.{{sfn|Baháʼí Office of Social and Economic Development|2018}}
Zaidi ya hayo, Wabaháʼí kote ulimwenguni wanachangia katika kujenga utaratibu huu mpya wa dunia kupitia juhudi mbalimbali. Mpango huu wa kimataifa umejengwa juu ya dhana ya mwanadamu na jamii iliyo ya kiroho kwa asili, na unakusudia kukuza uwezo wa mwanadamu ili kuchochea maendeleo ya kiroho na ya kimwili.
Kwa lengo la kuchangia ustawi wa wanadamu, Wabaháʼí hushiriki katika shughuli zifuatazo:
# Mikutano ya sala
# Madarasa ya maadili kwa watoto
# Programu za kuwawezesha vijana
# Madarasa ya duru za masomo
=== Umoja wa Mataifa ===
Baháʼu'lláh aliandika juu ya haja ya kuwepo kwa utaratibu wa dunia unaowezesha mataifa kuishi kwa amani na ushirikiano. Kwa sababu hiyo, Jumuiya ya Kimataifa ya Wabaháʼí imeunga mkono juhudi za kuimarisha mahusiano ya kimataifa kupitia taasisi kama Shirika la Mataifa na [[Umoja wa Mataifa]], ingawa pia imeeleza baadhi ya tahadhari kuhusu muundo na mipaka ya taasisi hizo katika hali yake ya sasa.{{sfn|Momen|2007}} Jumuiya ya Kimataifa ya Wabaháʼí ni wakala uliopo Haifa chini ya uongozi wa Nyumba ya Haki ya Ulimwengu, na una hadhi ya ushauri na mashirika yafuatayo:{{sfn|McMullen|2000|p=39}}
* Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Watoto (UNICEF)
* Mfuko wa Maendeleo wa Umoja wa Mataifa kwa Wanawake (UNIFEM)
* Baraza la Kiuchumi na Kijamii la Umoja wa Mataifa (ECOSOC)
* Mpango wa Mazingira wa Umoja wa Mataifa (UNEP)
* [[Shirika la Afya Duniani]] (WHO)
Jumuiya ya Kimataifa ya Baháʼí ina ofisi katika [[Umoja wa Mataifa]] huko New York na Geneva na ina uwakilishi katika tume za kikanda za Umoja wa Mataifa na ofisi nyingine huko Addis Ababa, Bangkok, Nairobi, Roma, Santiago na Vienna.{{sfn|Baháʼí International Community|2000}} Katika miaka ya hivi karibuni, ofisi ya mazingira na ofisi ya maendeleo ya wanawake zilianzishwa kama sehemu ya ofisi yake ya Umoja wa Mataifa. Dini ya Kibaháʼí pia imeendesha programu za maendeleo za pamoja na mashirika mbalimbali mengine ya Umoja wa Mataifa. Katika Jukwaa la Milenia la Umoja wa Mataifa la mwaka 2000, Mbaháʼí mmoja alialikwa kama mmoja wa wasemaji pekee wasio wa kiserikali wakati wa mkutano wa kilele huo.{{sfn|Baháʼí World News Service|2000}}
== Mateso na ukandamizaji ==
Katika baadhi ya nchi zenye Waislamu walio wengi, Wabaháʼí wanaendelea kuteswa, kwa kuwa viongozi wao hawaikubali Dini ya Kibaháʼí kama dini huru, bali kama kuiacha Uislamu. Ukandamizaji mkali zaidi umetokea nchini Iran, ambako kati ya mwaka 1978 na 1998 zaidi ya Wabaháʼí 200 waliuawa.{{sfn|International Federation of Human Rights|2003}} Haki za Wabaháʼí zimewekewa vikwazo, kwa kiwango kikubwa au kidogo, pia katika nchi nyingine nyingi zikiwemo Misri, Afghanistan, pamoja na Iraq{{sfn|International Religious Freedom Report|2013|loc=[https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2013&dlid=222291 Iraq]}}, Moroko{{sfn|International Religious Freedom Report|2013|loc=[https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2013&dlid=222305 Morocco]}}, Yemen na nchi kadhaa za Afrika kusini mwa Jangwa la Sahara.{{sfn|Smith|Momen|1989}}
Mateso ya kudumu zaidi dhidi ya Wabahá’í yametokea nchini Iran, mahali pa kuzaliwa kwa dini hii.{{sfn|Hartz|2009|p=125–127}} Wakati Báb mtukufu alipoanza kuvutia idadi kubwa ya wafuasi, makasisi wa Kiislamu...
Kwa kusema hivyo, walitarajia kuzuia harakati hiyo isisambae kwa kudai kwamba wafuasi wake walikuwa maadui wa Mungu. Maelekezo haya ya kidini pia yalisababisha makundi ya watu kuwashambulia Wabábí na baadhi yao kuuawa hadharani.{{sfn|Affolter|2005}} Mwanzoni mwa karne ya ishirini, mbali na ukandamizaji uliowalenga Wabaháʼí mmoja mmoja, kampeni zilizoelekezwa kutoka ngazi ya kati zenye kulenga jamii nzima ya Wabaháʼí na taasisi zake zilianza.{{sfn|Iran Human Rights Documentation Center|2006}} Mwaka 1903 huko Yazd, katika tukio moja, zaidi ya Wabaháʼí 100 waliuawa.{{sfn|Nash|1982}} Shule za Wabaháʼí, kama vile shule za wavulana na wasichana za Tarbiyat huko Tehran, zilifungwa katika miaka ya 1930 na 1940, ndoa za Kibaháʼí hazikutambuliwa, na maandiko ya Kibaháʼí yalidhibitiwa.{{sfn|Iran Human Rights Documentation Center|2006}}
Wakati wa utawala wa Mohammad Reza Pahlavi, nchini Iran kampeni ya mateso dhidi ya Wabaháʼí ilianzishwa ili kugeuza umakini kutoka kwa matatizo ya kiuchumi na harakati ya utaifa iliyokuwa ikikua.{{efn|Linalopatana na hili ni wazo kwamba serikali ilihamasisha kampeni hiyo ili kugeuza umakini kutoka kwa matatizo makubwa zaidi, yakiwemo matatizo makali ya kiuchumi. Zaidi ya hili kulikuwepo ugumu ambao utawala ulikuwa nao katika kuhimili harakati ya utaifa iliyokuwa imemuunga mkono Musaddiq.{{sfn|Akhavi|1980|p=76–78}}}} Kampeni iliyoidhinishwa na kuratibiwa dhidi ya Wabaháʼí (ili kuchochea hisia za umma dhidi ya Wabaháʼí) ilianza mwaka 1955 na ilijumuisha kusambazwa kwa propaganda dhidi ya Wabaháʼí katika vituo vya redio vya kitaifa na magazeti rasmi.{{sfn|Iran Human Rights Documentation Center|2006}} Wakati wa kampeni hiyo, iliyoanzishwa na mullah Muhammad Taqi Falsafi, kituo cha Wabaháʼí mjini Tehran kilibomolewa kwa amri ya gavana wa kijeshi wa Tehran, Jenerali Teymur Bakhtiar.{{sfn|''The New York Times''|1955}} Mwishoni mwa miaka ya 1970 utawala wa Shah uliendelea kupoteza uhalali wake kutokana na ukosoaji wa kudumu kwamba ulikuwa unaunga mkono Magharibi. Kadiri harakati dhidi ya Shah zilivyopata nguvu na uungwaji mkono, propaganda za kimapinduzi zilienezwa zikidai kwamba baadhi ya washauri wa Shah walikuwa Wabaháʼí.{{sfn|Abrahamian|1982|p=432}} Wabaháʼí walichorwa kama vitisho vya kiuchumi na kama waungaji mkono wa Israeli na Magharibi, na uhasama wa kijamii dhidi ya Wabaháʼí ukaongezeka.{{sfn|Iran Human Rights Documentation Center|2006}}
Tangu [[Mapinduzi ya Kiislamu ya Iran|Mapinduzi ya Kiislamu]] ya mwaka 1979, Wabaháʼí wa Iran wamekuwa wakivunjiwa nyumba zao mara kwa mara, wakizuiwa kuhudhuria vyuo vikuu au kushika kazi za serikali, na mamia yao wamehukumiwa vifungo gerezani kwa sababu ya imani yao ya kidini, na katika miaka ya karibuni pia kwa kushiriki katika madarasa ya duru za masomo. {{sfn|International Federation of Human Rights|2003}} Makaburi ya Wabaháʼí yamenajisiwa na mali zimechukuliwa na wakati mwingine kubomolewa, yakiwemo nyumba ya baba wa [[Baháʼu'lláh]], [[Mírzá Buzurg]].{{sfn|Affolter|2005}} Nyumba ya [[Báb]] huko [[Shiraz]], mojawapo ya maeneo matatu ambayo Wabaháʼí hufanya hija, imeharibiwa mara mbili.{{sfn|Affolter|2005}}{{sfn|Netherlands Institute of Human Rights|2006}} Mnamo Mei 2018, mamlaka za Iran zilimfukuza mwanafunzi mmoja kijana mwanamke kutoka chuo kikuu cha Isfahan kwa sababu alikuwa Mbaháʼí.{{sfn|Center for Human Rights in Iran|2018}} Mnamo Machi 2018, wanafunzi wengine wawili Wabaháʼí walifukuzwa kutoka vyuo vikuu katika miji ya Zanjan na Gilan kwa sababu ya dini yao.
Tarehe 14 Mei 2008, wajumbe wa chombo kisicho rasmi kilichoitwa "Yaran", ambacho kilikuwa kinasimamia mahitaji ya jumuiya ya Wabaháʼí nchini Iran, walikamatwa na kupelekwa katika gereza la Evin.{{sfn|CNN|2008}}{{sfn|Iran Human Rights Documentation Center|2008b}} Kesi ya mahakama ya Yaran iliahirishwa mara nyingi, lakini hatimaye ilikuwa ikiendelea tarehe 12 Januari 2010.{{sfn|CNN|2010a}} Waangalizi wengine hawakuruhusiwa kuhudhuria mahakamani. Hata mawakili wa utetezi, ambao kwa miaka miwili walikuwa na fursa ndogo sana ya kuwasiliana na washtakiwa, walipata ugumu kuingia katika chumba cha mahakama. Mwenyekiti wa Tume ya Marekani kuhusu Uhuru wa Kidini wa Kimataifa alisema kwamba ilionekana serikali ilikuwa tayari imeamua matokeo ya kesi hiyo na ilikuwa inakiuka sheria ya kimataifa ya haki za binadamu{{sfn|CNN|2010a}} Vikao vya baadaye vilifanyika tarehe 7 Februari 2010, 12 Aprili 2010, na 12 Juni 2010. Tarehe 11 Agosti 2010 ilijulikana kuwa hukumu ya mahakama ilikuwa kifungo cha miaka 20 kwa kila mmoja wa wafungwa saba, ambayo baadaye ilipunguzwa hadi miaka kumi.{{sfn|CNN|2010b}} Baada ya hukumu hiyo, walihamishwa kwenda gereza la Gohardasht.{{sfn|AFP|2011a}} Mnamo Machi 2011, hukumu zilirejeshwa kwenye miaka 20 ya awali{{sfn|AFP|2011b}}. Tarehe 3 Januari 2010, maafisa wa Iran waliwashikilia wajumbe wengine kumi wa wachache wa Kibaháʼí, miongoni mwao ikidaiwa alikuwa Leva Khanjani, mjukuu wa Jamaloddin Khanjani, mmoja wa viongozi saba wa Wabaháʼí waliofungwa tangu mwaka 2008, na mwezi Februari, walimkamata mwanawe, Niki Khanjani.{{sfn|The Jerusalem Post|2010}}
Serikali ya Iran inadai kwamba Dini ya Kibaháʼí si dini, bali ni shirika la kisiasa, na kwa hiyo inakataa kuitambua kama dini ya wachache.{{sfn|Kravetz|1982|p=237}} Hata hivyo, serikali haijawahi kutoa ushahidi thabiti unaounga mkono tabia hii ya jamii ya Wabaháʼí.{{sfn|Iran Human Rights Documentation Center|2008|p=5}} Serikali ya Iran pia inaishutumu Dini ya Kibaháʼí kwa kuhusishwa na Uzayuni. Inaonekana kwamba shutuma hizi dhidi ya Wabaháʼí hazina msingi katika ukweli wa kihistoria{{sfn|Simpson|Shubart|1995|p=223}}{{sfn|Tavakoli-Targhi|2008|p=200}}, na baadhi ya watu wamehoji kwamba zilibuniwa na serikali ya Iran ili kuwatumia Wabaháʼí kama "mbuzi wa kafara".{{sfn|Freedman|2009}} Mwaka 2019, serikali ya Iran ilifanya isiwezekane kwa Wabaháʼí kujisajili kisheria na dola ya Iran. Maombi ya vitambulisho vya kitaifa nchini Iran sasa hayajumuishi tena chaguo la "dini nyingine", jambo linalomaanisha kwamba Dini ya Kibaháʼí haitatambuliwa kwa vitendo na dola.<ref>{{Cite web|url=https://www.dw.com/en/iran-id-card-rule-highlights-plight-of-bahai/a-52149974|title=ID card law in Iran highlights plight of Baháʼí – DW – 01/25/2020|website=dw.com}}</ref>
=== '''Nyumba ya Ibada ya Wabahá’í''' ===
"Hekalu la Bahá'í la Ibada (maarufu kwa jina la Lotus Temple)" lipo Kalkaji, Nehru Place, New Delhi. Katika ulimwengu wa dini ya Kibahá'í, kwa jumla katika maeneo saba Nyumba za Ibada za Kibaháʼí zimejengwa.
# Samoa ya Magharibi
# Sydney - Australia
# Kampala - Uganda
# Panama City - Panama
# Frankfurt - Ujerumani
# Wilmette - Marekani
# New Delhi - India
== Maelezo ==
{{reflist}}
==Marejeleo==
=== Vitabu ===
{{refbegin|24em|indent=yes}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/iranbetweentwore00abra_0|title=Iran Kati ya Mapinduzi Mawili|last=Abrahamian|first=Ervand|publisher=Princeton Book Company Publishers|year=1982|isbn=0-691-10134-5|url-access=registration}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/atozofbahaifaith0000adam|title=The A to Z of the Baháʼí Faith|last=Adamson|first=Hugh C.|date=2009|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-0-8108-6853-3|series=The A to Z Guide Series, No. 70|place=Plymouth, UK|url-access=registration}}
*{{Cite book|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Afnan|first=Elham|date=2022|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=479–487|chapter=Sura ya 39: Maisha ya ibada|doi=10.4324/9780429027772-45|s2cid=244700641}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/religionpolitics0000akha|title=Dini na Siasa katika Iran ya Kisasa: Mahusiano ya Makleri na Dola katika Kipindi cha Pahlavi|last=Akhavi|first=Shahrough|publisher=State University of New York Press|year=1980|isbn=0-87395-408-4|location=Albany, NY|pages=76–78|url-access=registration}}
*{{Cite book|title=Closed Doors: Iran's Campaign to Deny Higher Education to Baháʼís|author=Baháʼí International Community|date=2005|chapter=Historia ya Juhudi za Elimu za Wabaháʼí nchini Iran|access-date=10 May 2008|chapter-url=http://denial.bahai.org/003.php|archive-url=https://web.archive.org/web/20091205194849/http://denial.bahai.org/003.php|archive-date=5 December 2009|url-status=dead}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/newbelieverssurv00barr|title=Waumini Wapya: uchunguzi wa madhehebu, makundi ya kidini, na dini mbadala|last=Barrett|first=David V.|date=2001|publisher=Cassell & Co|isbn=1-84403-040-7|location=London|ol=3999281M|url-access=registration}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/1988britannicabo0000daum|title=1988 Britannica Book of the Year|publisher=Encyclopædia Britannica|year=1988|isbn=0-85229-486-7|editor-last1=Daume|editor-first1=Daphne|place=Chicago|chapter=Dini (&) Imani ya Bahá'í|editor-last2=Watson|editor-first2=Louise}}
*{{Cite book|title=Britannica Book of the Year|publisher=Encyclopædia Britannica|year=1992|editor-last1=Daume|editor-first1=Daphne|place=Chicago|chapter=Imani ya Baháʼí|editor-last2=Watson|editor-first2=Louise}}
*{{Cite book|url=http://reference.bahai.org/en/t/se/GPB/gpb-9.html#gr26|title=God Passes By|last=Effendi|first=Shoghi|date=1944|publisher=Baháʼí Publishing Trust|isbn=0-87743-020-9|place=Wilmette, IL|publication-date=1979|url=https://archive.org/details/introductiontone0000unse|title=Mapokeo ya Asia|date=2006|publisher=[[Greenwood Publishing Group|Greenwood Press]]|isbn=978-0-275-98712-1|editor-last1=Gallagher|editor-first1=Eugene V.|series=Introduction to New and Alternative Religions in America|volume=4|location=Westport, Connecticut • London|chapter=Wabaháʼí wa Marekani|editor-last2=Ashcraft|editor-first2=W. Michael|url-access=registration}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/bahaifaithinamer0000garl|title=Dini ya Baháʼí Marekani|last=Garlington|first=William|date=2008|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-0-7425-6234-9|edition=Paperback|location=Lanham, Maryland|url-access=registration}}
*{{Cite book|title=Kitabu cha Mwongozo cha Dini Mpya na Uzalishaji wa Utamaduni|author-last=Hassall|author-first=Graham|publisher=[[Brill Publishers|Brill]]|year=2012|isbn=978-90-04-22187-1|editor1-last=Cusack|editor1-first=Carol|series=Brill Handbooks on Contemporary Religion|volume=4|location=[[Leiden]]|pages=599–632|chapter=Nyumba ya Ibada ya Bahá’í: Ujanibishaji na Umbo la Kiujumla|doi=10.1163/9789004226487_025|issn=1874-6691|editor2-last=Norman|editor2-first=Alex}}
*{{Cite book|url=https://www.routledge.com/The-World-of-the-Bahai-Faith/Stockman/p/book/9781138367722#|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Hassal|first=Graham|date=2022|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=581–590|chapter=Sura ya 47: Asia ya Kaskazini-Mashariki}}
*{{Cite book|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Hassall|first=Graham|date=2022|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=591–602|chapter=Sura ya 48: Oceania|doi=10.4324/9780429027772-55|s2cid=244697166}}
*{{Cite book|url=https://bahai-library.com/hatcher_martin_global_religion|title=The Baháʼí Faith: The Emerging Global Religion|last1=Hatcher|first1=W.S.|last2=Martin|first2=J.D.|publisher=Harper & Row|year=1998|isbn=0-06-065441-4|location=New York}}
*{{Cite book|url=https://bahai-library.com/hartz_bahai_faith|title=World Religions: Baháʼí Faith|last=Hartz|first=Paula|date=2009|publisher=Chelsea House Publishers|isbn=978-1-60413-104-8|edition=3rd|location=New York, NY}}
*{{Cite book|title=Dini za Ulimwengu kwa Takwimu: Utangulizi wa Demografia ya Kimataifa ya Dini|last1=Johnson|first1=Todd M.|last2=Grim|first2=Brian J.|date=26 March 2013|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-118-55576-7|pages=59–62|chapter=Idadi za Watu wa Dini Duniani, 1910–2010|doi=10.1002/9781118555767.ch1|chapter-url={{Google books|CkFVF8nFiqkC |page=59 |plainurl=yes}}}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/iranonox0000krav|title=Irano nox|last=Kravetz|first=Marc|publisher=Grasset|year=1982|isbn=2-246-24851-5|location=Paris|page=237|language=fr|url-access=registration}}
*{{Cite book|title=The Messiah of Shiraz: Studies in Early and Middle Babism|last=MacEoin|first=Denis|date=2009|publisher=Brill|isbn=978-90-04-17035-3|doi=10.1163/ej.9789004170353.i-740|url=https://archive.org/details/bahaireligiousco0000mcmu|title=Baháʼí: Uundaji wa Kidini wa Utambulisho wa Kiujuma wa Dunia|last=McMullen|first=Michael D.|publisher=[[Rutgers University Press]]|year=2000|isbn=0-8135-2836-4|location=Atlanta, GA|url-access=registration}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/bahaisofamericag0000mcmu|title=Wabaháʼí wa Marekani: Ukuaji wa Harakati ya Kidini|last=McMullen|first=Mike|date=2015|publisher=NYU Press|isbn=978-1-4798-5152-2|url-access=registration}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/worldsreligionsn0000unse|title=New Lion Handbook: The World's Religions|last=Momen|first=Moojan|publisher=Lion Hudson Plc|year=2007|isbn=978-0-7459-5266-6|editor-last=Partridge|editor-first=Christopher H.|edition=3rd|place=Oxford, UK|contribution=Imani ya Baháʼí|url-access=registration}}
*{{Cite book|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Momen|first=Wendi|date=2022|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=371–383|chapter=Sura ya 31: Ndoa na maisha ya kifamilia|doi=10.4324/9780429027772-36|s2cid=244697438}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/iranssecretpogro0000nash|title=Mauaji ya siri ya Iran: Njama ya kuwaangamiza Wabahaʼi|last=Nash|first=Geoffrey|publisher=Neville Spearman Limited|year=1982|isbn=0-85435-005-5|location=Sudbury, Suffolk|url-access=registration}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/isbn_9780521770736|title=Makundi Madogo ya Kidini nchini Iran|last=Sanasarian|first=Eliz|publisher=Cambridge University Press|year=2000|isbn=0-521-77073-4|location=Cambridge, UK|pages=52–53|url-access=registration}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/2004worldalmanacbook00newy|title=World Almanac and Book of Facts|publisher=World Almanac Books|year=2004|isbn=0-88687-910-8|editor-last=Park|editor-first=Ken|location=New York|url-access=registration}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/liftingveillifei0000simp_g2v6|title=Kuinua Pazia|last1=Simpson|first1=John|last2=Shubart|first2=Tira|publisher=Hodder & Stoughton General Division|year=1995|isbn=0-340-62814-6|location=London|page=223|url-access=registration}}
*{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=z7zdDFTzNr0C|title=Utangulizi wa Dini ya Baháʼí|last=Smith|first=Peter|publisher=Cambridge University Press|year=2008|isbn=978-0-521-86251-6|location=Cambridge}}
*{{Cite book|url=https://www.routledge.com/The-World-of-the-Bahai-Faith/Stockman/p/book/9781138367722#|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Smith|first=Peter|date=2022a|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=501–512|chapter=Sura ya 41: Historia ya Imani za Kibábí na Kibahá’í|doi=10.4324/9780429027772-48|s2cid=244705793}}
*{{Cite book|url=https://www.routledge.com/The-World-of-the-Bahai-Faith/Stockman/p/book/9781138367722#|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Smith|first=Peter|date=2022b|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=614–621|chapter=Sura ya 50: Asia ya Kusini-Mashariki|title=Dini na Utalii: Njia panda, Maeneo ya Kufikia, na Mikutano|url=https://archive.org/details/religiontourismc0000stau|last=Stausberg|first=Michael|date=2011|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-0-415-54931-8|location=Oxfordshire, UK|title=Baháʼí Faith: A Guide For The Perplexed|last=Stockman|first=Robert|date=2013|publisher=Bloomsbury Academic|isbn=978-1-4411-8781-9|location=New York, NY|title=Imani ya Bahá'í, Vurugu, na Kutokuwa na Vurugu|last=Stockman|first=Robert H.|date=July 2020|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-108-61344-6|editor1=James R. Lewis|series=Cambridge Elements; Religion and Violence|location=Cambridge, UK|doi=10.1017/9781108613446|oclc=1173507653|editor2=Margo Kitts|s2cid=225389995}}
*{{Cite book|url=https://www.routledge.com/The-World-of-the-Bahai-Faith/Stockman/p/book/9781138367722#|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Stockman|first=Robert|date=2022a|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=557–568|chapter=Sura ya 45: Amerika ya Kusini na Karibiani|url=https://www.routledge.com/The-World-of-the-Bahai-Faith/Stockman/p/book/9781138367722#|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Stockman|first=Robert|date=2022b|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=569–580|chapter=Sura ya 46: Amerika ya Kaskazini|url=http://www.peyman.info/cl/Baha%27i/Others/ROB/V4/p118-144Ch08.html#p125|title=The Revelation of Baháʼu'lláh, Volume 4: Mazra'ih & Bahji 1877–92|last=Taherzadeh|first=Adib|publisher=George Ronald|year=1987|isbn=0-85398-270-8|location=Oxford, UK|page=125|title=Wabahá'i wa Iran: Tafiti za kijamii-kihistoria|last=Tavakoli-Targhi|first=Mohamad|publisher=Routledge|year=2008|isbn=978-0-203-00280-3|editor-last1=Brookshaw|editor-first1=Dominic P.|location=New York|chapter=Upinzani dhidi ya Baháʼí na Uislamisti nchini Iran|editor2-last=Fazel|editor2-first=Seena B.}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/religioushumanri0000unse|title=Haki za binadamu za kidini katika mtazamo wa kimataifa: mitazamo ya kidini|last=Van der Vyer|first=J.D.|publisher=Martinus Nijhoff Publishers|year=1996|isbn=90-411-0176-4|page=449|url-access=registration}}
*{{Cite book|title=Baháʼí|last=Warburg|first=Margit|date=2001|publisher=Signature Books|editor-last=Introvigne|series=Studies in Contemporary Religions|location=US|title=Citizens of the world: a history and sociology of the Bahaʹis from a globalisation perspective|last=Warburg|first=Margit|date=2006|publisher=Brill|isbn=978-90-474-0746-1|location=Leiden|oclc=234309958|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Yazdani|first=Mina|date=2022|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=88–104|chapter=Sura ya 7: Maandishi na Matamshi ya ʻAbdu'l-Bahá|doi=10.4324/9780429027772-9|s2cid=244689327}}
{{refend}}
=== Hazina ya Maarifa ya Ulimwengu ===
{{refbegin|30em|indent=yes}}
*'''Iranica'''
**{{Cite encyclopedia|author=Waandishi Wengi|title=Bahaism|encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]]|date=15 December 1988|volume=III|issue=4–5|pages=438–475|url=https://www.iranicaonline.org/articles/bahaism-index|access-date=11 January 2021|ref={{sfnref|Iranica-Bahaism|1988}}}}
**{{Cite encyclopedia|last=Cole|first=Juan|date=15 December 1988|publication-date=23 August 2011|encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]]|article=BAHAISM i. The Faith|volume=III|issue=4|pages=438–446|article-url=http://www.iranicaonline.org/articles/bahaism-i|access-date=30 December 2012|ref={{sfnref|Iranica-The Faith|1988}}}}
**{{Cite encyclopedia|last=Cole|first=Juan|date=15 December 1988|publication-date=23 August 2011|encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]]|article=BAHĀʾ-ALLĀH|volume=III|issue=4|pages=422–429|article-url=https://iranicaonline.org/articles/baha-allah|access-date=30 December 2012|ref={{sfnref|Iranica-Baha'-Allah|1988}}}}
**{{Cite encyclopedia|last=MacEoin|first=Denis|date=15 December 1988|publication-date=23 August 2011|encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]]|article=BAHAISM iii. Bahai and Babi Schisms|volume=III|issue=4–5|article-url=http://www.iranicaonline.org/articles/bahaism-iii|pages=447–449|issn=2330-4804|ref={{sfnref|Iranica-Bahai and Babi Schisms|1988}}}}
**{{Cite encyclopedia|last=Momen|first=Moojan|date=1989|article=BAYT-AL-ʿADL (House of Justice)|article-url=https://iranicaonline.org/articles/bayt-al-adl-house-of-justice-a-bahai-administrative-institution|encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]]|volume=IV|issue=1|pages=12–14|issn=2330-4804|ref={{sfnref|Iranica-Bayt-al-'adl|1989}}}}
**{{Cite encyclopedia|last=Momen|first=Moojan|year=2010|article=Mašreq al-Aḏkār|article-url=https://www.iranicaonline.org/articles/mashreq-adkar|encyclopedia=Encyclopædia Iranica|ref={{sfnref|Iranica-Mašreq al-Aḏkār|2010}}}}
**{{cite encyclopedia|last=Negahban|first=Ezzatollah|year=2020|article=BURIAL i. Pre-Historic Burial Sites|encyclopedia=Encyclopaedia Iranica|volume=IV|issue=5|article-url=https://iranicaonline.org/articles/burial-i|access-date=August 24, 2023|ref={{sfnref|Iranica-Burial|2020}}}}</ref>
**{{Cite encyclopedia|last1=Rafati|first1=V.|last2=Sahba|first2=F.|year=1988|article=BAHAISM ix. Bahai temples|article-url=https://iranicaonline.org/articles/bahaism-ix|encyclopedia=Encyclopædia Iranica|volume=III|issue=5|pages=465–467|ref={{sfnref|Iranica-Bahai-temples|1988}}}}
*{{Cite encyclopedia|editor-last=Barrett|editor-first=David B.|date=1982|title=Wafuasi wa dini zote duniani|encyclopedia=[[World Christian Encyclopedia]]: Utafiti linganishi wa makanisa na dini katika ulimwengu wa kisasa|edition=1st|publisher=Oxford University Press|location=Nairobi|ref={{sfnref|World Christian Encyclopedia|1982}}}}
*{{Cite encyclopedia|last1=Barrett|first1=David B.|last2=Kurian|first2=George T.|last3=Johnson|first3=Todd M.|year=2001|title=Muhtasari wa Dunia|encyclopedia=[[World Christian Encyclopedia]]: Utafiti linganishi wa makanisa na dini katika ulimwengu wa kisasa|edition=2nd|publisher=Oxford University Press|location=New York|ref={{sfnref|World Christian Encyclopedia|2001}}}}
*{{Cite encyclopedia|editor-last=Clarke|editor-first=Peter B.|date=2006|title=Baháʼí|encyclopedia=Encyclopedia of New Religious Movements|publisher=Routledge|location=London and New York|isbn=978-0-415-26707-6|pages=56}}
*{{Cite encyclopedia|last=Hutter|first=Manfred|year=2005|contribution=Bahā'īs|editor-last=Jones|editor-first=Lindsay|encyclopedia=Encyclopedia of Religion|edition=2nd|publisher=Macmillan Reference US|volume=2|place=Detroit, MI|isbn=0-02-865733-0|pages=[https://archive.org/details/encyclopediaofre0000unse_v8f2/page/737 737–740]|url=https://archive.org/details/encyclopediaofre0000unse_v8f2/page/737}}
*{{Cite encyclopedia|last=Momen|first=Moojan|date=1994a|title=Turkmenistan|encyclopedia=draft "A Short Encyclopedia of the Baháʼí Faith"|url=https://www.momen.org/relstud/turkmnst.htm|access-date=Jul 28, 2022}}
*{{Cite encyclopedia|last=Momen|first=Moojan|date=1994b|title=Iran: Historia ya Dini ya Kibaháʼí|encyclopedia=draft "A Short Encyclopedia of the Baháʼí Faith"|publisher=Baháʼí Library Online|url=http://bahai-library.com/momen_encyclopedia_iran#9.%20Social%20and%20economic%20development|access-date=16 October 2009}}
*{{Cite encyclopedia|last=Momen|first=Moojan|title=Baháʼí|date=2011|chapter=Bahaʼi|encyclopedia=Encyclopedia of Global Religion|editor1=Juergensmeyer|editor2=Roof|publisher=Sage Publications|isbn=978-0-7619-2729-7|doi=10.4135/9781412997898.n61}}
*{{Cite encyclopedia|last=Smith|first=Peter|year=2000|title=A Concise Encyclopedia of the Baháʼí Faith|publisher=Oneworld Publications|location=Oxford, UK|isbn=1-85168-184-1|url=https://books.google.com/books?id=Yhy9DwAAQBAJ}}
{{refend}}
=== Majarida ===
{{refbegin|24em|indent=yes}}
*{{Cite journal|last=Affolter|first=Friedrich W.|date=Januari 2005|title=Kivuli cha Mauaji ya Kimbari ya Kiitikadi: Wabaháʼí wa Iran|url=http://www.altoona.psu.edu/journals/war-crimes/articles/V1/v1n1a3.pdf|journal=War Crimes, Genocide, & Crimes Against Humanity|volume=1|issue=1|pages=75–114|archive-url=https://web.archive.org/web/20120722083412/http://www.altoona.psu.edu/journals/war-crimes/articles/V1/v1n1a3.pdf|archive-date=22 July 2012|access-date=31 May 2006}}
*{{Cite journal|last=Berry|first=Adam|date=2004|title=DINI YA KIBAHÁ'Í NA UHUSIANO WAKE NA UISLAMU, UKRISTO, NA UYAHUDI: HISTORIA FUPI|url=https://www.jstor.org/stable/41887188|journal=International Social Science Review|volume=79|issue=3/4|pages=137–151|issn=0278-2308|jstor=41887188}}
*{{Cite journal|last=Cole|first=Juan|year=1982|title=Dhana ya Mdhihirisho katika Maandishi ya Kibaháʼí|url=http://bahai-library.com/cole_concept_manifestation|journal=Journal of Bahá'í Studies|volume=9|pages=1–38}}
*{{Cite journal|last1=Fozdar|first1=Farida|date=2015|title=Imani ya Kibahá'í: Uchunguzi Kifani wa Utandawazi, Uhamaji na Urasimishaji wa Haiba ya Kiroho|journal=Journal for the Academic Study of Religion|volume=28|issue=3|pages=274–292|doi=10.1558/jasr.v28i3.28431 | issn=2047-704X}}
*{{Cite journal|last=Hatcher|first=John S.|year=2005|title=Kumfunua Hurí wa Upendo|journal=Journal of Bahá'í Studies|volume=15|issue=1|pages=1–38|doi=10.31581/jbs-15.1-4.1(2005)|doi-access=free}}
*{{Cite journal|last=Kingdon|first=Geeta Gandhi|year=1997|title=Elimu ya wanawake na maendeleo ya kijamii na kiuchumi|url=http://bahai-library.com/kingdon_education_women_development|journal=Baháʼí Studies Review|volume=7|issue=1}}
*{{Cite journal|last=Schaefer|first=Udo|date=2002|title=Utangulizi wa Sheria ya Kibahá'í: Misingi ya Kifundisho, Kanuni na Miundo|journal=Journal of Law and Religion|volume=18|issue=2|pages=307–72|doi=10.2307/1602268|jstor=1602268|s2cid=154511808}}
*{{Cite journal|last1=Smith|first1=Peter|year=2016|title=Upanuzi wa Kibábí–Kibahá'í na "Mafanikio ya Kijiutamaduni na Kijiografia"|journal=Journal of Religious History|volume=40|issue=2|pages=225–236|doi=10.1111/1467-9809.12280}}
*{{Cite journal|last1=Smith|first1=Peter|last2=Momen|first2=Moojan|year=1989|title=Imani ya Kibahá'í 1957–1988: Tathmini ya Maendeleo ya Kisasa|url=http://bahai-library.com/momen_smith_developments_1957-1988|journal=Religion|volume=19|issue=1|pages=63–91|doi=10.1016/0048-721X(89)90077-8|author=Universal House of Justice|date=Septemba 2002|title=Idadi na Uainishaji wa Maandishi na Nyaraka Matakatifu|url=http://bahai-library.com/uhj_numbers_sacred_writings|journal=Lights of Irfan|location=Wilmette, IL|publisher=Irfan Colloquia|volume=10|pages=349–350|access-date=20 March 2007}}
{{refend}}
{{refend}}
=== Vyombo vya habari vipya ===
{{refbegin|24em|indent=yes}}
*{{Cite news|url=https://www.economist.com/blogs/economist-explains/2017/04/economist-explains-7|title=The Economist yaeleza: Dini ya Baháʼí|author=A.V.|date=20 April 2017|newspaper=[[The Economist]]|access-date=23 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170501161938/https://www.economist.com/blogs/economist-explains/2017/04/economist-explains-7|archive-date=2017-05-01|url-access=subscription|url-status=live}}
*{{Cite news|title=Familia zaogopa kwa ajili ya Wabaháʼí waliofungwa jela nchini Iran|date=16 February 2011|agency=AFP|ref={{sfnRef|AFP|2011a}}}}
*{{Cite news|title=Marekani 'yasikitishwa' na taarifa kuhusu Wabaháʼí kutoka Iran|date=31 March 2011|agency=AFP|ref={{sfnRef|AFP|2011b}}}}
*{{Cite news|url=http://www.bahai.com/thebahais/pg14.htm|title=Kuna Wabaháʼí wangapi?|author=Baháʼí World News Service|date=1992|magazine=The Baháʼís|archive-url=https://web.archive.org/web/20150717184758/https://bahai.com/thebahais/pg14.htm|archive-date=17 July 2015|publisher=Baháʼí International Community|page=14}}
*{{Cite news|url=https://news.bahai.org/story/62/|title=Mwakilishi wa Wabaháʼí katika Umoja wa Mataifa awahutubia viongozi wa dunia katika Mkutano wa Kilele wa Milenia|author=Baháʼí World News Service|date=8 September 2000|access-date=21 October 2021}}
*{{Cite news|url=http://news.bahai.org/story/707|title=Misri yabadilisha rasmi sheria za vitambulisho vya taifa|author=Baháʼí World News Service|date=17 April 2009|access-date=16 June 2009|publisher=Baháʼí International Community|ref={{sfnRef|Baháʼí World News Service|2009a}}}}
*{{Cite news|url=http://news.bahai.org/story/726|title=Vitambulisho vya kwanza vyatolewa kwa Wabaháʼí wa Misri kwa kutumia "alama ya mstari" badala ya dini|author=Baháʼí World News Service|date=14 August 2009|access-date=16 August 2009|ref={{sfnRef|Baháʼí World News Service|2009b}}}}
*{{Cite news|url=http://news.bahai.org/story/1163|title=Wimbi la kutisha la kukamatwa nchini Yemen lazua hofu|author=Baháʼí World News Service|date=21 April 2017}}
*{{Cite news|url=http://www.cnn.com/2008/WORLD/meast/05/16/iran.bahais/|title=Kukamatwa kwa Wabaháʼí nchini Iran kwalaaniwa|date=16 May 2008|access-date=4 February 2018|agency=CNN|ref={{sfnRef|CNN|2008}}}}
*{{Cite news|url=http://www.cnn.com/2010/WORLD/meast/01/12/Iran.bahai.trial/|title=Kesi ya viongozi wa Wabaháʼí nchini Iran yaanza kusikilizwa|date=12 January 2010a|access-date=4 February 2018|agency=CNN|ref={{sfnRef|CNN|2010a}}}}
*{{Cite news|url=http://edition.cnn.com/2010/WORLD/meast/09/16/iran.bahai.sentences/index.html|title=Adhabu za viongozi wa Wabaháʼí nchini Iran zaripotiwa kupunguzwa|date=16 September 2010b|access-date=25 September 2013|agency=CNN|ref={{sfnRef|CNN|2010b}}}}
*{{Cite news|url=http://www.rferl.org/content/A_Trial_In_Tehran_Their_Only_Crime__Their_Faith/2006448.html|title=Kesi huko Tehran: 'Hatia' yao pekee – Imani yao|last=Djavadi|first=Abbas|date=8 April 2010|work=Radio Free Europe/Radio Liberty}}
*{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2009/06/27/us/27religion.html|title=Kwa Wabaháʼí, ukandamizaji si habari mpya|last=Freedman|first=Samuel G.|date=26 June 2009|newspaper=[[The New York Times]]|url=https://nyti.ms/2zT84eS|title=Iran yabomoa kuba la Hekalu la Wabaháʼí|date=24 May 1955|newspaper=The New York Times|ref={{sfnRef|''The New York Times''|1955}}}}
*{{Cite news|url=http://latimesblogs.latimes.com/babylonbeyond/2010/08/iran-court-sentences-leaders-of-bahai-faith-to-20-years-in-prison.html|title=Mahakama yawahukumu viongozi wa dini ya Baháʼí kifungo cha miaka 20 jela|last=Siegal|first=Daniel|date=11 August 2010|newspaper=Los Angeles Times}}
*{{Cite news|url=http://www.jpost.com/Breaking-News/Iran-detains-5-more-Bahai|title=Iran yawashikilia Wabaháʼí wengine 5 zaidi|author=<!-- Staff writer -->|date=14 February 2010|newspaper=The Jerusalem Post|access-date=25 September 2013|ref={{sfnRef|The Jerusalem Post|2010}}}}
*{{Cite news|url=http://www.rferl.org/content/Iran_Bahai_Leaders_Scheduled_In_Court_On_Election_Anniversary/2061066.html|title=Viongozi wa Wabaháʼí nchini Iran wapangiwa kufikishwa mahakamani katika kumbukumbu ya uchaguzi|author=<!-- Staff writer -->|date=3 June 2010|work=Radio Free Europe/Radio Liberty|ref={{sfnRef|Radio Free Europe|2010}}}}
*{{Cite news|url=http://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1945379_1944604_1944622,00.html|title=Kuipiga marufuku Dini ya Baháʼí|last=Sullivan|first=Amy|date=8 December 2009|newspaper=Time|access-date=23 February 2012}}
*{{Cite news|url=http://news.kodoom.com/en/iran-politics/date-set-for-second-court-session/story/699231/|title=Tarehe yapangwa kwa kikao cha pili cha mahakama kwa Wabaháʼí saba nchini Iran|author=Washington TV|date=20 January 2010|access-date=21 January 2010}}
{{refend}}
{{refend}}
=== Nyingine ===
{{refbegin|24em|indent=yes}}
*{{Cite web|url=http://www.thearda.com/QL2010/QuickList_40.asp|title=Mataifa yenye Wabaháʼí wengi zaidi (2010)|author=Association of Religion Data Archives|year=2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20220427001103/https://www.thearda.com/QL2010/QuickList_40.asp|archive-date=April 27, 2022|access-date=14 August 2022}}
*{{Cite web|url=http://www.bahai.org/documents/osed/betterment-world.pdf?a28125bc|title=Kwa Uboreshaji wa Ulimwengu: Mtazamo wa Jumuiya ya Wabaháʼí ya Ulimwengu kuhusu Maendeleo ya Kijamii na Kiuchumi|author=Baháʼí Office of Social and Economic Development|date=2018|access-date=3 May 2018}}
*{{Cite press release|publisher=Baháʼí International Community|date=6 June 2000|title=Historia ya Ushirikiano Hai na Umoja wa Mataifa|url=http://www.bic.org/statements/bahai-international-community-history-active-cooperation-united-nations|access-date=25 September 2013|ref={{sfnRef|Baháʼí International Community|2000}}}}
*{{Cite speech|last=Bigelow|first=Kit|date=16 November 2005|access-date=29 December 2006|title=Kit Bigelow, Mkurugenzi wa Masuala ya Nje, Baraza la Kiroho la Kitaifa la Wabaháʼí wa Marekani|event=Congressional Human Rights Caucus, House of Representatives|url=http://lantos.house.gov/HoR/CA12/Human+Rights+Caucus/Briefing+Testimonies/11-17-05+Testimony+of+Kit+Bigelow+Egypt+Briefing.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20061227195313/http://lantos.house.gov/HoR/CA12/Human%2BRights%2BCaucus/Briefing%2BTestimonies/11-17-05%2BTestimony%2Bof%2BKit%2BBigelow%2BEgypt%2BBriefing.htm|archive-date=27 December 2006|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061227195313/http://lantos.house.gov/HoR/CA12/Human+Rights+Caucus/Briefing+Testimonies/11-17-05+Testimony+of+Kit+Bigelow+Egypt+Briefing.htm |date=27 Desemba 2006 }}
*{{Cite web|url=https://iranhumanrights.org/2018/07/woman-expelled-from-iranian-university-just-before-obtaining-degree-because-shes-bahai/|title=Mwanamke Afukuzwa Kutoka Chuo Kikuu cha Iran Kabla Tu ya Kupata Shahada kwa Sababu Yeye ni Mbaháʼí|date=29 July 2018|website=Center for Human Rights in Iran|access-date=23 August 2018|ref={{sfnRef|Center for Human Rights in Iran|2018}}}}
*{{Cite book|url=http://www.dictionary.com/browse/bahai|title=Dictionary.com Unabridged|publisher=Random House, Inc.|year=2017|edition=4th|contribution=Baháʼí|ref={{sfnRef|Dictionary.com|2017}}}}
*{{Cite web|url=http://www.fidh.org/IMG/pdf/ir0108a.pdf|title=Ubaguzi dhidi ya Wachache wa Kidini nchini Iran|author=International Federation of Human Rights|date=August 2003|publisher=FIDH|location=Paris|archive-url=https://web.archive.org/web/20061031221624/http://www.fidh.org/IMG/pdf/ir0108a.pdf|archive-date=31 October 2006|access-date=20 October 2006|url-status=live}}
*{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm#wrapper|title=Ripoti ya Uhuru wa Dini wa Kimataifa ya mwaka 2013|author=Bureau of Democracy, Human Rights and Labor|date=2013|publisher=[[United States Department of State]]|access-date=24 April 2015|ref={{sfnRef|International Religious Freedom Report|2013}}}}
*{{Cite report|editor-last=Hackett|editor-first=Conrad|editor-last2=Grim|editor-first2=Brian J.|title=Mazingira ya Kidini ya Ulimwengu: Ripoti juu ya Ukubwa na Mgawanyo wa Makundi Makuu ya Dini Duniani kufikia mwaka 2010|pages=53–56 <!-- many other pages report various specific examples across many religions -->|publisher=Pew Research Center’s Forum on Religion & Public Life|via=Boston College|date=Dec 2012|url=https://www.bc.edu/content/dam/files/centers/jesinst/pdf/Grim-globalReligion-full.pdf|access-date=Aug 16, 2022|ref={{sfnRef|Pew Global Religious Landscape|2012}}}}
*{{Cite report|publisher=Iran Human Rights Documentation Center|date=December 2006|title=Imani Iliyonyimwa: Mateso dhidi ya Wabaháʼí wa Iran|access-date=1 May 2007|url=http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/Reports/A-Faith-Denied_Dec06.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090618202441/http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/Reports/A-Faith-Denied_Dec06.pdf|archive-date=2009-06-18|ref={{sfnRef|Iran Human Rights Documentation Center|2006}}}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100902191009/http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/PressReleases/2008/Press-05-15-08.pdf |date=2 Septemba 2010 }}
*{{Cite press release|publisher=Iran Human Rights Documentation Center|date=15 May 2008b|title=IHRDC Yalaani Kukamatwa kwa Wabaháʼí Wanaoongoza|url=http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/PressReleases/2008/Press-05-15-08.pdf|access-date=17 May 2008|ref={{sfnRef|Iran Human Rights Documentation Center|2008b}}|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100902191009/http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/PressReleases/2008/Press-05-15-08.pdf|archive-date=2 September 2010|archivedate=2 Septemba 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100902191009/http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/PressReleases/2008/Press-05-15-08.pdf}}
*{{Cite report|publisher=Iran Human Rights Documentation Center|date=November 2008|title=Uhalifu dhidi ya Ubinadamu: Mashambulizi ya Jamhuri ya Kiislamu dhidi ya Wabaháʼí|location=New Haven, CN|ref={{sfnRef|Iran Human Rights Documentation Center|2008}}|url=http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/Reports/Crimes-against-Humanity_Nov08.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20100902192809/http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/Reports/Crimes-against-Humanity_Nov08.pdf|archive-date=2 September 2010}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100902192809/http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/Reports/Crimes-against-Humanity_Nov08.pdf |date=2 Septemba 2010 }}
*{{Cite web|url=http://www.unhchr.ch/huricane/huricane.nsf/view01/5E72D6B7B624AABBC125713700572D09?opendocument|title=Mwandishi Maalum kuhusu Uhuru wa Dini au Imani ana wasiwasi kuhusu jinsi wafuasi wa Dini ya Baháʼí nchini Iran wanavyotendewa|last=Jahangir|first=Asma|date=20 March 2006|publisher=United Nations|archive-url=https://web.archive.org/web/20060426122357/http://www.unhchr.ch/huricane/huricane.nsf/view01/5E72D6B7B624AABBC125713700572D09?opendocument|archive-date=26 April 2006|access-date=1 June 2006|url-status=live}}
*{{Cite thesis|last=Lundberg|first=Zaid|date=2005|type=Master of Arts thesis|title=Ufunuo wa Mwisho katika Dini ya Bahá'í: Dhana ya Ufunuo wa Maendeleo|chapter=Dhana ya Ufunuo wa Maendeleo|chapter-url=http://bahai-library.com/lundberg_bahai_apocalypticism|access-date=1 May 2007|publisher=Department of History of Religion at the Faculty of Theology, Lund University, Sweden}}
*{{Cite web|url=http://sim.law.uu.nl/SIM/CaseLaw/uncom.nsf/0/e7b8824bdd987268c1256fa8004a8753?OpenDocument|title=Iran, Jamhuri ya Kiislamu ya|author=Netherlands Institute of Human Rights|date=8 March 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060502110349/http://sim.law.uu.nl/SIM/CaseLaw/uncom.nsf/0/e7b8824bdd987268c1256fa8004a8753?OpenDocument|archive-date=2 May 2006|access-date=31 May 2006|url-status=dead}}
{{refend}}
[[Jamii:Bahai]]
dcadjhop3x9rl5qfb89k6h9efifbvlp
1586589
1586582
2026-08-10T11:04:18Z
FurahaKamili3
68209
/* Nyumba ya Haki ya Ulimwengu */
1586589
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Seat_of_the_House_of_Justice.jpg|kulia|thumb|300x300px|[[Nyumba ya Haki ya Ulimwengu]] huko [[Haifa]], [[Israeli]], ndicho chombo cha juu kabisa cha Wabaháʼí]]Dini ya Kibaháʼí ni dini iliyoanzishwa katika karne ya 19 inayofundisha umoja wa Mungu, umoja wa dini, na umoja wa binadamu. Ilianzishwa na [[Baháʼu'lláh]], na ilienea kwanza nchini Iran na katika baadhi ya maeneo ya [[Mashariki ya Kati]], ambako imekabiliwa na mateso ya kudumu tangu mwanzo wake.{{sfn|Affolter|2005}} Wafuasi wa dini hii huitwa Wabaháʼí, na leo wameenea katika nchi na maeneo mengi duniani'''.'''
Kwa mujibu wa Dini ya Kibaháʼí, dini zote kuu za ulimwengu zina chanzo kimoja cha kiungu. Katika nyakati tofauti za historia, Mungu amewatuma wajumbe mbalimbali kuwaletea wanadamu mwongozo unaolingana na mahitaji ya wakati wao. Wabaháʼí humtambua [[Baháʼu'lláh]] kuwa Mdhihirishaji wa Mungu kwa wakati huu, ambaye ujumbe wake unalenga kuunganisha wanadamu wote. Katika maandiko yake, anaeleza kwamba "dunia yote ni nchi moja na Binadamu ni raia wake."
== Imani ya Kibahá'í ==
Mafundisho ya [[Bahaʼullah|Baháʼu'lláh]] ndiyo msingi wa imani ya Kibaháʼí. Kiini cha mafundisho hayo ni kanuni tatu: umoja wa Mungu, umoja wa dini, na umoja wa binadamu. Wabaháʼí wanaamini kwamba Mungu hufunua mapenzi yake kwa wanadamu hatua kwa hatua kupitia wadhihirishaji wake. Kupitia ufunuo huo, tabia ya mwanadamu na maisha ya jamii hubadilishwa, na sifa za kiroho na kimaadili hukuzwa. Kwa sababu hiyo, dini hueleweka kuwa mchakato wa ufunuo uendeleao, unaoleta mwendelezo, mpangilio, na umoja katika historia ya binadamu.{{sfn|Smith|2008|p=108–109}}
=== Mungu ===
Kulingana na maandiko ya Kibaháʼí, Mungu hufafanuliwa kuwa mmoja, wa milele, ajuaye yote, aliyepo kila mahali, asiyoharibika, na mwenye nguvu zote ambaye ni Muumba wa vitu vyote katika ulimwengu.{{sfn|Smith|2008|p=106}} Kuwepo kwa Mungu huchukuliwa kuwa kwa milele, bila mwanzo wala mwisho. Ingawa Mungu yuko nje ya ufikivu wa moja kwa moja wa mwanadamu, bado anafahamu uumbaji wake na ana mapenzi na kusudi ambalo hulieleza kwa wanadamu kupitia Wajumbe wake wanaoitwa Wadhihirishaji wa Mungu.{{sfn|Smith|2008|p=106–107, 111–112}} Dhana ya Mungu katika imani ya Kibaháʼí ni ya "asili isiyojulikana" ambayo ndiyo chanzo cha uwepo wote na inayotambulika kupitia ufahamu wa sifa za kibinadamu. [nukuu inahitajika] Kwa maana nyingine, mafundisho ya Kibaháʼí kuhusu Mungu pia yana mwelekeo wa kuona ishara za Mungu katika vitu vyote, lakini yanafundisha kwamba uhalisi wa Mungu uko juu ya ulimwengu wa kimwili.
Mafundisho ya Kibaháʼí yanasema kwamba Mungu ni mkuu kiasi kwamba mwanadamu hawezi kumwelewa kikamilifu, na kwa msingi huo mwanadamu hawezi kujijengea mwenyewe taswira kamili na sahihi ya Mungu. Kwa hiyo, kumjua Mungu kunawezekana tu kupitia kwa Wadhihirishaji wake, na ufahamu wa kusudi lake na mapenzi yake hupatikana pia kupitia kwao tu.{{sfn|Cole|1982}} Katika Dini ya Kibaháʼí, Mungu mara nyingi hurejelewa kwa vyeo na sifa zake (kwa mfano, Mwenye nguvu zote, au Mwenye upendo kwa wote), na kuna msisitizo mkubwa juu ya umoja wa Mungu mmoja. Mafundisho ya Kibaháʼí yanaeleza kwamba sifa hizi hazitumiki kwa Mungu kwa namna ya moja kwa moja, bali hutumiwa kutafsiri uungu kwa lugha ya kibinadamu na kuwasaidia watu kuelekeza fikra zao kwenye sifa zake katika kumwabudu Mungu ili kukuza uwezo wao katika njia yao ya kiroho.{{sfn|Hatcher|2005}} Kulingana na mafundisho ya Kibaháʼí, kusudi la mwanadamu ni kujifunza kumjua na kumpenda Mungu kwa njia kama vile sala, tafakari, na kuwatumikia wengine.{{sfn|Hatcher|2005}}
=== Dini ===
Kutokana na dhana ya Kibaháʼí ya ufunuo uendeleao, Dini zote kuu za ulimwengu ni halali, ambazo waasisi na wahusika wake wakuu huonwa kuwa Wadhihirishaji wa Mungu.{{sfn|Hartz|2009|p=14}} Historia ya dini hufasiriwa kama mfululizo wa vipindi, ambapo kila Mdhihirishaji huleta ufunuo ulio mpana zaidi na ulioendelea zaidi, unaowasilishwa kama maandiko matakatifu na kupitishwa katika historia kwa kutegemewa kwa viwango tofauti, lakini angalau ukiwa wa kweli katika kiini chake,{{sfn|Stockman|2013|p=40–42}} na unaofaa kwa wakati na mahali ulipofunuliwa.{{sfn|Daume|Watson|1992}} Mafundisho maalumu ya kijamii ya kidini (kwa mfano, mwelekeo wa sala, au vizuizi vya chakula) yanaweza kufutwa na Mdhihirishaji anayefuata ili hitaji linalofaa zaidi kwa wakati na mahali liweze kuwekwa. Kinyume chake, kanuni fulani za jumla (kwa mfano, udugu, au hisani) huonwa kuwa za ulimwengu wote na thabiti. Katika Dini ya Kibaháʼí, mchakato huu wa ufunuo endelevu hautakoma; hata hivyo, huonwa kuwa wa mzunguko.
=== Agano ===
Wabaháʼí wanatilia mkazo sana umoja, na Baháʼu'lláh aliweka wazi sheria za kuifanya jumuiya ibaki pamoja na kutatua kutokukubaliana. Ndani ya mfumo huu hakuna mfuasi yeyote binafsi anayeweza kupendekeza tafsiri 'iliyovuviwa' au 'yenye mamlaka' ya maandiko, na watu binafsi hukubali kuunga mkono mstari wa mamlaka uliowekwa katika maandiko ya Kibaháʼí.{{sfn|Hartz|2009|p=20}} Utaratibu huu umeifanya jumuiya ya Wabaháʼí kubaki yenye umoja na umezuia mpasuko wowote mkubwa. Nyumba ya Haki ya Ulimwengu ndiyo mamlaka ya mwisho ya kutatua kutokukubaliana kokote miongoni mwa Wabaháʼí, na majaribio kadhaa ya kuleta mgawanyiko{{sfn|Stockman|2020|p=36–37}} aidha yametoweka au yamebaki kuwa madogo sana. Wafuasi wa migawanyiko hiyo huchukuliwa kuwa wavunja agano na huepukwa.{{sfn|Smith|2008|p=173}}
=== Kanuni za Kijamii ===
Wakati [[ʻAbdu'l-Bahá]] aliposafiri kwa mara ya kwanza kwenda Ulaya na Marekani mwaka 1911–1912, alitoa hotuba za hadhara ambazo zilifafanua kanuni za msingi za Dini ya Kibaháʼí.{{sfn|Smith|2008|p=52–53}} Hizi zilijumuisha mafundisho kuhusu usawa wa wanaume na wanawake, umoja wa mbari ya binadamu, haja ya amani ya ulimwengu, na mawazo mengine yaliyochuliwa endelevu ya mwanzoni mwa karne ya 20. Dhana ya umoja wa binadamu, ambayo Wabaháʼí wanaiona kama ukweli wa kale, ni mahali ambapo mawazo mengi yameanzia. Usawa wa mbari ya binadamu na Uondoaji wa utajiri kupita kiasi na umaskini uliokithiri kwa mfano, ni matokeo ya umoja huo.{{sfn|Stockman|2013|p=9}} Matokeo mengine ya dhana hiyo ni haja ya shirikisho la dunia lililoungana, na baadhi ya mapendekezo ya kivitendo ya kuhimiza utekelezaji wake ni pamoja na lugha moja ya ulimwengu wote, mfumo sanifu wa uchumi na vipimo, elimu ya lazima kwa wote, na kuanzishwa kwa mahakama ya kimataifa ya usuluhishi kwa ajili ya kutatua migogoro baina ya mataifa. Kuhusiana na jitihada za amani ya ulimwengu, Baháʼu'lláh alieleza mpango wa mfumo wa pamoja wa usalama wa dunia nzima.{{sfn|Smith|2000|p=266–267}}
Nyinginezo ya kanuni za Kibahai za kijamii huzungukia umoja wa kiroho. Dini huchukuliwa kuwa inayoendelea kutoka zama moja hadi nyingine, lakini ili kutambua Ufunuo mpya, mtu anapaswa kujitenga na tamaduni na ukweli uchunguzwe kwa kujitegemea. Wabaháʼí hufundishwa kuiona dini kama chanzo cha umoja, na kuona chuki ya kidini kuwa ya uharibifu. Sayansi pia huonwa kuwa yenye upatano na dini ya kweli.{{sfn|Iranica-The Faith|1988}} Ingawa Baháʼu'lláh na ʻAbdu'l-Bahá waliita kuwepo kwa dunia iliyoungana iliyo huru kutokana na vita, pia wanatarajia kwamba kwa muda mrefu, amani ya kudumu (Amani Kuu Kabisa) itaanzishwa na kwamba "ufisadi mkubwa" utasafishwa. Ni muhimu kwamba watu wa dunia waungane chini ya imani ya ulimwengu mzima, wakiwa na sifa za kiroho na maadili ili kukamilisha ustaarabu wa kimwili.{{sfn|Smith|2000|p=266–267}}
== '''Historia''' ==
Mwanzo wa [[Baháʼí|Dini ya Kibaháʼí]] uanzia katika dini ya [[Báb]] na harakati ya Shaykhi iliyotangulia mara moja kabla yake. Báb alikuwa mfanyabiashara ambaye alianza kuhubiri mwaka wa 1844 kwamba yeye ni mjumbe aliyeleta ufunuo mpya wa Mungu, lakini alikataliwa na wengi wa makasisi wa Kiislamu nchini Iran, na akauawa hadharani kwa kosa la uzushi.{{sfn|Hartz|2009|p=11}} Báb alifundisha kwamba Mungu angeleta mjumbe mpya hivi karibuni, na Wabaháʼí humtambua [[Baháʼu'lláh]] kuwa ndiye mjumbe huyo.{{sfn|A.V.|2017}} Ingawa anatambulika kuwa mjumbe wa Mungu kwa haki yake, Báb ameunganishwa kwa karibu sana na teolojia na historia ya Kibaháʼí kiasi kwamba Wabaháʼí huadhimisha kuzaliwa kwake, kifo chake, na kujitangaza kwake kama siku takatifu, na humhesabu kuwa mmoja wa wakuu wa tatu wa Imani (pamoja na Baháʼu'lláh na [[ʻAbdu'l-Bahá]]). Masimulizi ya kihistoria ya harakati ya Kibábí (''The Dawn-Breakers'') huchukuliwa kuwa mojawapo ya vitabu vitatu ambavyo kila Mbaháʼí anapaswa "kuvimudu" na kuvisoma "tena na tena".<ref>From a letter written on behalf of Shoghi Effendi to an individual believer dated 9 June 1932</ref>
Mnamo mwaka wa 1892, wakati wa kifo cha Baháʼu'lláh, jamii ya Wabaháʼí ilikuwa bado imejikita hasa nchini Iran na katika Milki ya Ottoman, na wakati huo ilikuwa na wafuasi katika nchi 13 za Asia na Afrika.{{sfn|Taherzadeh|1987|p=125}} Chini ya uongozi wa mwanawe, [[ʻAbdu'l-Bahá]], dini hiyo ilijikita Ulaya na Amerika, na kuimarika nchini Iran, ambako bado inakabiliwa na mateso makali.{{sfn|Affolter|2005}} Kifo cha ʻAbdu'l-Bahá mwaka wa 1921 kinaashiria mwisho wa kipindi kinachoitwa "Zama za Ushujaa" cha Dini ya Kibaháʼí.{{sfn|Smith|2008|p=56}}
=== Báb ===
{{Main|Bab}}
Jioni ya tarehe 22 Mei 1844, Siyyid Ali-Muhammad wa [[Shiraz]] alijitangaza kwa ulimwengu na akachukua cheo cha "Báb" (الباب), chenye maana ya "lango", akidai kuwa ndiye [[Mahdi]] anayengojewa katika [[Uislamu wa Kishia]].{{sfn|Affolter|2005}} Hivyo wafuasi wake walijulikana kama Wabábí. Kadiri mafundisho ya Báb yalivyoenea, ambayo [[makasisi]] wa Kiislamu waliyaona kuwa ni kufuru, wafuasi wake walikabiliwa na mateso na dhuluma zilizoongezeka.{{sfn|Daume|Watson|1992}} Migogoro iliongezeka hadi kufikia kuzingirwa kijeshi katika maeneo kadhaa na majeshi ya Shah. Báb mwenyewe alifungwa gerezani na hatimaye akauawa mwaka wa 1850.{{sfn|MacEoin|2009|p=414}}
Wabahá’í humwona [[Báb]] kama mtangulizi wa [[Baháʼí|Dini ya Kibaháʼí]], kwa kuwa maandiko ya Báb yaliwasilisha dhana ya "Yule ambaye Mungu atamdhihirisha", mtu wa kimasiya ambaye kuja kwake, kulingana na Wabaháʼí, kulitangazwa katika maandiko yote makuu ya dini za ulimwengu.{{sfn|Daume|Watson|1992}} Na [[Baháʼu'lláh]] mwanzilishi wa Dini ya Kibahai hudai ndiye huyo. Kaburi la Báb, lililoko kwenye Mlima Carmel [[Haifa]], [[Israeli]], ni mahali muhimu pa hija kwa Wabaháʼí. Mabaki ya Báb yaliletwa kwa siri kutoka Iran hadi Nchi Takatifu na hatimaye yakazikwa katika kaburi lililojengwa kwa ajili yake mahali palipoainishwa mahsusi na Baháʼu'lláh.{{sfn|Hartz|2009|p=75–76}} Maandiko ya Báb yanachukuliwa na Wabaháʼí kuwa maandiko matakatifu ya dini, ingawa yamebadilishwa na sheria na mafundisho ya Baháʼu'lláh.{{sfn|Smith|2008|p=101}} Maandiko makuu ya Báb yaliyotafsiriwa kwa Kiingereza yamekusanywa katika kitabu kiitwacho ''Selections from the Writings of the Báb'' (1976), ambacho kina takribani maandiko 135 kutoka maandiko ya Báb.{{sfn|Smith|2008|p=102}}
=== Bahá'u'lláh ===
{{Main|Bahaʼullah
}}
Mírzá Husayn ʻAlí Núrí alikuwa miongoni mwa wafuasi wa kwanza wa Báb, na baadaye alichukua cheo cha Bahá'u'lláh. Mnamo Agosti 1852,{{sfn|Warburg|2006|p=145}} Baadhi ya Wabábí walifanya jaribio ambalo halikufanikiwa la kumuua Shah, Násiri'd-Dín Sháh Qájár. Shah alijibu kwa kuamuru mauaji na, katika baadhi ya matukio, kuwatesa karibu Wabábí 50 mjini Tehran.{{sfn|Warburg|2006|p=146}} Zaidi ya hayo umwagaji damu ulienea kote nchini, na mamia waliripotiwa kuuwawa kwenye magazeti katika kipindi cha hadi Oktoba, na maelfu zaidi waliuwawa hadi mwisho wa Desemba.<ref>{{*}}{{Cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/10893156/hundreds_of_babis_executed_babibahai/|title=Persia – The Journal de Constantinople|date=3 Nov 1852|newspaper=The Guardian|access-date=Sep 6, 2022|location=London, UK|page=2|via=Newspapers.com}} {{*}}{{Cite news|url=http://www.newspapers.com/clip/871886/hundreds_of_babis_killed_following/|title=Persia|date=17 November 1852|newspaper=The Sun|access-date=Sep 6, 2022|location=Baltimore, MD|page=1|via=Newspapers.com}} {{*}}{{Cite news|url=http://www.britishnewspaperarchive.co.uk/search/results?basicsearch=%22babs%20was%20awful%2C%20and%20that%2020%2C000%20or%2030%2C000%22&phrasesearch=%22babs%20was%20awful%2C%20and%20that%2020%2C000%20or%2030%2C000%22&sortorder=score&o=date&d=asc|title=Turkey|date=20 December 1852|newspaper=London Standard|access-date=Sep 6, 2022|location=London, UK|page=3|via=BritishNewspaperArchive.co.uk}}{{subscription required}}</ref> Bahá'u'lláh hakuhusika katika jaribio hilo la mauaji, lakini alifungwa katika gereza la Siyah-Chal huko Tehran hadi kuachiliwa kwake kulipopangwa miezi minne baadaye baada ya balozi wa Urusi kuingilia jambo hilo, mara tu baada ya hapo alifukuzwa kutoka Iran na kusafiri hadi Baghdad, kisha sehemu ya Milki ya Ottoman, ambapo alijiunga na Wabábí wengine katika uhamisho.{{sfn|Warburg|2006|p=146–147}}
{{sfn|Hutter|2005|p=737–740}} Huko Baghdad, uongozi wake uliamsha upya wafuasi wa Báb waliokuwa wakiteswa nchini Iran, hivyo mamlaka ya Irani ikaomba aondolewe, jambo lililosababisha kuamishwa kwake kwenda Constantinople (sasa [[Istanbul]]) na Sultani wa Ottoman. Mnamo 1863, wakati wa kufukuzwa kwake kutoka Baghdad, Bahá'u'lláh kwa mara ya kwanza alitangaza mbele ya familia yake na wafuasi wake dai lake la kuwa Mdhihirishaji wa Mungu, jambo ambalo alisema alikuwa amelifahamu miaka kadhaa kabla akiwa katika gereza la Siyah-Chal huko Tehran. Alikaa Konstantinople kwa muda usiofika miezi minne. Mamlaka ya Ottoman walimgeuka kwa sababu ya uchongezi uliyofanywa na balozi wa Persia, ambapo Serikali ya Sultani iliamuru kuhamishwa kwake kwenda Adrianople (sasa [[Edirne]]), ambapo Bahá'u'lláh alijibu kwa barua yenye onyo kali. Huko Adrianople walimweka chini ya kifungo cha nyumbani ambako alikaa kwa miaka minne, hadi amri ya kifalme ya mwaka 1868 ilipowahamisha Wababi wote kwenda ama [[Cyprus]] au 'Akká.
'Akka, ambao wakati huo ulikuwa katika jimbo la Ottoman la Syria na leo uko katika dola ya Israeli, ulikuwa mji wenye kuta na lango la nchi kavu pamoja na lango la baharini, ambapo wageni wote walikaguliwa. Hivyo ilikuwa rahisi sana kuwazuia mahujaji wa Kiajemi waliokuwa wakisafiri kwenda kwa Bahá'u'lláh, hasa kwa kuwa Wafuasi wa Mirza Yahya walikuwa wamefungwa mjini humo pia, walikuwa wakitoa taarifa mara moja kuhusu Mbaháʼí yeyote aliyefaulu kuwapita walinzi wa langoni. 'Akka ilitumiwa na serikali ya Ottoman kama mahali pa kifungo kwa wafungwa wa kisiasa. Hali za mji huo zilikuwa mbaya sana kiafya kiasi kwamba iliaminika kwamba wale ambao hawakuwa wamezoea hali hizo wangekufa upesi.<ref name=":0">{{Cite book|title=The world of the Bahá'í Faith|last=Stockman|first=Robert|date=2022|publisher=Routledge|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Abingdon, Oxon ; New York|pages=325}}</ref>
Ilikuwa katika koloni la Ottoman la ʻAkká au karibu nayo (Katika eneo la Israel ya sasa), Baháʼu'lláh alitumia sehemu iliyobaki ya maisha yake. Mwanzoni baada ya kifungo kikali na chenye masharti magumu, aliruhusiwa kuishi katika nyumba karibu na ʻAkká, ingawa bado alikuwa mfungwa rasmi wa mji huo.{{sfn|Iranica-Baha'-Allah|1988}} Alifariki mwaka wa 1892. Wabaháʼí huchukulia mahali pake pa kupumzika huko Bahjí kuwa Qiblih wanakoelekea kila siku wanaposali.{{sfn|Smith|2008|p=20–21, 28}}
Aliandika zaidi ya maandiko 18,000 katika [[Kiarabu]] na [[Kifarsi]] wakati wa uhai wake, ambayo asilimia 8 tu ndiyo yametafsiriwa kwa [[Lugha ya Kiingereza|Kiingereza]].{{sfn|Stockman|2013|p=2}} Katika kipindi chake huko Adrianople, alianza kutangaza utume wake kama mjumbe wa Mungu katika barua alizowaandikia watawala wa kidini na wa kidunia, wakiwemo [[Papa Pius IX]], [[Napoleon III]] na [[Malkia Victoria]].{{sfn|Berry|2004}}
=== ʻAbdu'l-Bahá ===
{{Main|ʻAbdu'l-Bahá}}
Abbás Effendi alikuwa mwana mkubwa wa kiume wa Bahá'u'lláh, anayejulikana kwa cheo cha ʻAbdu'l-Bahá ("Mtumishi wa Bahá"). Baba yake aliacha wosia uliomteua ʻAbdu'l-Bahá kuwa kitovu cha agano la jamii ya Wabaháʼí.{{sfn|Hartz|2009|p=73–76}} ʻAbdu'l-Bahá alishiriki na baba yake kipindi kirefu cha uhamisho na kifungo, ambacho kiliendelea hadi kuachiliwa kwa ʻAbdu'l-Bahá mwaka wa 1908 kutokana na Mapinduzi ya Waturuki Vijana. Baada ya kuachiliwa kwake, aliishi maisha ya kusafiri, akitoa hotuba, akifundisha, akielezea kanuni za Dini ya Kibahai na huku akiendeleza mawasiliano kwa barua na jumuiya za waumini na watu binafsi.{{sfn|Hutter|2005|p=737–740}}
Tangu mwanzo wa maisha yake, ʻAbdu'l-Bahá alishiriki magumu ya baba yake kutokana na mateso ya Wabábí nchini Iran na baadaye wakati wa uhamisho wao kutoka Tehran kwenda Baghdad, Istanbul, Edirne na ‘Akká. Alikuwa mshirika wa karibu wa Baháʼu'lláh, msimamizi mkuu na mwakilishi wa kuaminika wa mambo ya nje katika Milki ya Ottoman. Kwa Wabaháʼí, ʻAbdu'l-Bahá ni "Mwalimu", kama alivyoitwa na baba yake, na ndiye mfano bora wa mafundisho ya Kibaháʼí.<ref>{{Cite book|title=The world of the Bahá'í Faith|last=Stockman|first=Robert|date=2022|publisher=Routledge|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Abingdon, Oxon ; New York|pages=71}}</ref>
Kufikia mwaka wa 2020, kuna zaidi ya nyaraka 38,000 zilizopo zinazojumuisha maneno ya [[ʻAbdu'l-Bahá]].{{sfn|Yazdani|2022}} Ni sehemu kidogo tu ya nyaraka hizi ambayo imetafsiriwa kwa [[Lugha ya Kiingereza|Kiingereza]]. Miongoni mwa maandiko yake maarufu ni ''Siri ya Ustaarabu Mtakatifu'', ''Baadhi ya Maswali Yaliyojibiwa'', ''Waraka kwa Auguste-Henri Forel'', ''Nyaraka za Mpango Mtakatifu'', na ''Waraka kwa Hague''.{{sfn|Yazdani|2022}} Zaidi ya hayo, wakati wa safari zake za Magharibi, maandishi ya hotuba zake nyingi yalichapishwa katika matoleo mbalimbali kama vile ''Hekima ya Abdu'l-Bahá'' .
=== Shoghi Effendi ===
{{Main|Shoghi Effendi
}}
Kitáb-i-Aqdas cha Baháʼu'lláh na Wasia na Agano la ʻAbdu'l-Bahá ni nyaraka za msingi za utawala wa Kibaháʼí. Baháʼu'lláh aliamuru kuanzishwa kwa Nyumba ya Haki ya Ulimwengu inayochaguliwa, na ʻAbdu'l-Bahá alianzisha ulinzi wa kurithi unaoteuliwa na akafafanua uhusiano kati ya Asasi hizo mbili.{{sfn|Smith|2008|p=55–57}} Katika wasia wake ʻAbdu'l-Bahá alimteua mjukuu wake mkubwa, Shoghi Effendi, kuwa Mlinzi wa Dini ya Kibaháʼí. Shoghi Effendi alitumikia kama mkuu wa dini hiyo kwa miaka 36.{{sfn|Smith|2008|p=55}}
[[Picha:Shoghi_Effendi2.jpg|thumb|Shoghi Effendi, mjukuu wa ʻAbdu'l-Bahá]]
Katika maisha yake yote, Shoghi Effendi alitafsiri maandiko ya Kibaháʼí; aliendeleza mipango ya kimataifa kwa ajili ya kupanua jumuiya ya Kibaháʼí; aliendeleza Makao Makuu ya Kibahai ya Ulimwengu; aliendeleza mawasiliano mapana na jumuiya na watu binafsi duniani kote; na alijenga muundo wa kiutawala wa dini, akiitayarisha jumuiya kwa ajili ya uchaguzi wa Nyumba ya Haki ya Ulimwengu.{{sfn|Hutter|2005|p=737–740}}
Mnamo mwaka wa 1937, Shoghi Effendi alianza Mpango wa Miaka Saba kwa Wabaháʼí wa Amerika Kaskazini, ukifuatiwa na mpango wa pili mwaka wa 1946. Mwaka wa 1953, alizindua mpango wa kwanza wa kimataifa, Mpango wa Miaka Kumi. Mpango huu ulijumuisha malengo makubwa sana ya kupanua jumuiya na asasi za Kibaháʼí, kutafsiri maandiko ya Kibaháʼí katika lugha nyingi mpya, na kuwapeleka watangulizi wa Kibaháʼí katika nchi ambazo hapo awali hazikuwa zimefikiwa.{{sfn|Smith|2008|p=64}} Alitangaza katika barua wakati wa Mpango wa Miaka Kumi kwamba ungefuatiwa na mipango mingine chini ya uongozi wa Nyumba ya Haki ya Ulimwengu, ambayo ilichaguliwa mwaka wa 1963 mwishoni mwa Mpango huwo.
Shoghi Effendi aliacha alama kubwa juu ya jumuiya ya Wabaháʼí ambayo hadi leo inaendelea kuwa na athari ya kina. Ufafanuzi wake wa maandiko ya Kibaháʼí unachukuliwa kuwa wa mamlaka, hivyo ni wa msingi kwa uelewa wa teolojia na sheria ya Kibaháʼí, pamoja na mafundisho ya kijamii ya Kibaháʼí. Maandishi yake kuhusu utawala wa Kibaháʼí yanaendelea kuwa chanzo muhimu cha mwongozo kuhusu jinsi asasi za Kibaháʼí zinavyopaswa kufanya kazi.<ref name=":0" />
Shoghi Effendi alifariki dunia bila kutarajiwa tarehe 4 Novemba 1957 huko London, Uingereza, baada ya ugonjwa wa muda mfupi, katika hali ambayo haikuruhusu kuteuliwa kwa mrithi.{{sfn|Smith|2008|p=58–69}}
=== Nyumba ya Haki ya Ulimwengu ===
{{Main|Nyumba ya Haki ya Ulimwengu
}}
Tangu mwaka wa 1963, Nyumba ya Haki ya Ulimwengu imekuwa asasi ya juu kabisa iliyochaguliwa ya Dini ya Kibaháʼí. Majukumu ya jumla ya asasi hii ya kimungu yamefafanuliwa kupitia maandiko ya Baháʼu'lláh na kufafanuliwa zaidi katika maandiko ya ʻAbdu'l-Bahá na Shoghi Effendi. Majukumu haya yanajumuisha ufundishaji na elimu, kutekeleza sheria za Kibaháʼí, kushughulikia masuala ya kijamii, na kuwajali wanyonge na maskini.{{sfn|Iranica-Bayt-al-'adl|1989}}
[[Picha:Seat_of_the_House_of_Justice.jpg|kushoto|thumb|Makao ya Nyumba ya Haki ya Ulimwengu huko Haifa]]
Kuanzia na Mpango wa Miaka Tisa ulioanza mwaka wa 1964, Nyumba ya Haki ya Ulimwengu imekuwa ikielekeza kazi ya jamii ya Wabaháʼí kupitia mfululizo wa mipango ya kimataifa ya miaka kadhaa.{{sfn|Smith|Momen|1989}} Kuanzia na Mpango wa Miaka Tisa ulioanza mwaka wa 1964, uongozi wa Kibaháʼí ulitafuta si tu kuendeleza upanuzi wa dini, bali pia "kuwaimarisha" waumini wapya, yaani kuongeza maarifa yao kuhusu mafundisho ya Kibaháʼí.{{sfn|Fozdar|2015}} Katika muktadha huu, katika miaka ya 1970, Taasisi ya Ruhi ilianzishwa na Wabaháʼí nchini Kolombia ili kutoa kozi fupi ya nini Wabaháʼí wana amini, zenye urefu wa siku za mwisho wa juma hadi siku tisa.{{sfn|Fozdar|2015}} Taasisi inayohusiana nayo, Ruhi Foundation, ambayo lengo lake lilikuwa kuwaimarisha Wabaháʼí wapya kimpangilio, ilisajiliwa mwaka wa 1992, na tangu mwanzoni mwa miaka ya 1990 kozi za Taasisi ya Ruhi zimekuwa njia kuu ya kuongeza uelewa wa mafundisho ya Kibaháʼí duniani kote.{{sfn|Fozdar|2015}} Kufikia mwaka wa 2013 kulikuwa na zaidi ya taasisi za mafunzo 300 za Kibaháʼí duniani kote na watu 100,000 walikuwa wakishiriki katika kozi hizo. Kozi za Taasisi ya Ruhi hufundisha jamii jinsi ya kuandaa, miongoni mwa shughuli nyingine, madarasa ya elimu ya kiroho kwa watoto na vijana. Kwa jamii ya Kibaháʼí ya wakati huu, Nyumba ya Haki ya Ulimwengu pia imehimiza ushiriki katika shughuli za kijamii na kushiriki katika mijadala iliyoenea ya jamii.{{sfn|Stockman|2013|p=203}}
Kila mwaka, tarehe 21 mwezi wa Aprili, Nyumba ya Haki ya Ulimwengu hutuma ujumbe wa 'Ridván' kwa jamuiya ya Wabaháʼí ulimwenguni kote, ambao huwafahamisha Wabaháʼí kuhusu maendeleo ya sasa na kutoa mwongozo zaidi kwa mwaka unaofuata.{{efn|Ujumbe wote wa Ridván unaweza kupatikana katika [http://www.bahai.org/library/authoritative-texts/the-universal-house-of-justice/messages Bahai.org].}}
Katika ngazi ya mahali, kanda na kitaifa, Wabaháʼí huchagua wajumbe wa mabaraza ya kiroho yenye watu tisa, ambayo huendesha shughuli za dini. Pia kuna watu walioteuliwa wanaofanya kazi katika ngazi mbalimbali, ikiwemo ngazi ya mahali na ya kimataifa, ambao hutekeleza kazi ya kueneza mafundisho na kuilinda jamii. Watu hao hawafanyi kazi kama makasisi au mapadri, kwa kuwa Dini ya Kibaháʼí haina tabaka la ukuhani.{{sfn|Daume|Watson|1992}}{{sfn|Smith|2008|p=160}} Nyumba ya Haki ya Ulimwengu ndiyo chombo cha juu kabisa cha uongozi wa Dini ya Kibaháʼí, na wajumbe wake tisa huchaguliwa kila baada ya miaka mitano na wajumbe wa Mabaraza yote ya Kiroho ya Kitaifa.{{sfn|Warburg|2001|p=20}} Mbaháʼí yeyote mwanaume mwenye umri wa miaka 21 au zaidi anastahili kuchaguliwa kuwa mjumbe wa Nyumba ya Haki ya Ulimwengu; nyadhifa zote nyingine ziko wazi kwa Wabaháʼí wanaume na wanawake.{{sfn|Smith|2008|p=205}}
Katika mojawapo ya nyaraka zake Baháʼu'lláh anaandika kwamba "kusudi la msingi la kuhuisha imani kwa Mungu na kwa dini yake ni kulinda maslahi ya wanadamu, kukuza umoja wa jamii ya binadamu, na kuendeleza roho ya upendo na udugu miongoni mwa watu." Kupitia agano lake, Baháʼu'lláh alithibitisha kwamba wajumbe wa jamii ya Wabaháʼí daima watakuwa na kituo cha mamlaka kisichokosea, jambo linalohakikisha umoja wa kudumu na unaoendelea wa jamii. Nyumba ya Haki ya Ulimwengu sasa ndiyo kituo hicho cha mamlaka, chenye wajibu wa kushughulikia masuala yanayohusiana na kutekeleza utaratibu wa dunia uliotabiriwa na Baháʼu'lláh. Hivyo basi, miongoni mwa mamlaka na majukumu yake mengine mengi, hutatua matatizo yanayohitaji ufafanuzi au ambayo yanaweza kuwa chanzo cha mizozo, husimamia maendeleo ya Hoja na usimamizi wa mambo yake, huweka sheria na kanuni zinazohitajika kwa maendeleo endelevu ya jamii, na hutoa mfululizo endelevu wa mwongozo unaotia moyo na kuandaa jitihada za Wabaháʼí na washirika wao katika kukuza umoja wa wanadamu.<ref name=":0" />
== Mafundisho na kanuni ==
Kanuni kuu za Dini ya Kibaháʼí ni -
* Mungu ni mmoja
* Dini zote zina chanzo kimoja<ref name=":0" />
* Amani ya dunia na umoja wa dunia
* Haki kwa wote
* Usawa wa wanawake na wanaume
* Elimu ya lazima kwa wote<ref name=":0" />
* Maelewano ya sayansi na dini
* Suluhisho la umasikini na utajiri uliopitiliza
* Suluhisho la kiroho kwa matatizo ya kimwili<ref name=":0" />
Mifano kadhaa ya mafundisho ya Bahá'u'lláh kuhusu mwenendo wa mtu binafsi ni yafuatayo ambayo ni ya lazima au yanahimizwa kwa wafuasi wake:
* Wabaháʼí wenye umri wa zaidi ya miaka 15 wanapaswa kusoma binafsi kila siku sala moja ya lazima, kwa kutumia maneno na umbo maalum yaliyoainishwa.{{sfn|Schaefer|2002|p=334}}
* Mbali na sala ya lazima ya kila siku, Wabaháʼí wanapaswa kusali kila siku na kufanya tafakari pamoja na kujifunza maandiko matakatifu.{{sfn|Smith|2008|p=161–162}}
* Wabaháʼí watu wazima, isipokuwa kwa baadhi ya msamaha, wanapaswa kufunga saumu ya siku kumi na tisa kila mwaka wakati wa saa za mchana katika mwezi wa Machi.{{sfn|Schaefer|2002|p=339–340}}
* Kuna masharti maalum ya maziko ya Kibaháʼí, yakiwemo sala maalum inayopaswa kusomwa wakati wa mazishi. Kutilia manukato au dawa mwilini wa marehemu na kuchoma maiti kunakataliwa.{{sfn|Iranica-Burial|2020}}
=== Makatazo ===
Yafuatayo ni baadhi ya matendo ya mwenendo binafsi ambayo yamekatazwa au yamehimizwa kuepukwa katika mafundisho ya Baháʼu'lláh:
* Uchongezi na usengenyaji vimekatazwa na kulaaniwa.{{sfn|Schaefer|2002|p=330–332}}
* Kunywa na kuuza pombe ni marufuku.{{sfn|Schaefer|2002|p=323}}
* Kujamiiana kunaruhusiwa kati ya mume na mke pekee, na kwa hiyo, ngono kabla ya ndoa na ngono nje ya ndoa zote zimekatazwa.{{sfn|Schaefer|2002|p=326}}
* Kushiriki katika siasa za vyama ni marufuku.{{sfn|McMullen|2015|p=69, 136, 149, 253–254, 269}}
* Kuombaomba kama kazi ni marufuku.{{sfn|Smith|2008|p=154–155}}
Utekelezaji wa sheria za kibinafsi, kama vile sala au kufunga, ni wajibu wa mtu binafsi pekee.{{sfn|Schaefer|2002|p=339}} Hata hivyo, kuna nyakati ambapo Mbaháʼí anaweza kuondolewa kiutawala kutoka katika jumuiya kwa kupuuza sheria hadharani, au kwa uasherati wa kupindukia. Kuondolewa huko kunasimamiwa na Baraza la Kiroho la Kitaifa na hakuhusishi kutengwa kabisa.{{sfn|Schaefer|2002|p=348–349}}
=== Ndoa ===
Katika Dini ya Kibaháʼí, kusudi la ndoa kimsingi ni kukuza upatano wa kiroho, urafiki na umoja kati ya mwanamume mmoja na mwanamke mmoja, na kutoa mazingira thabiti na yenye upendo kwa malezi ya watoto.{{sfn|Smith|2008|p=164–165}} Mafundisho ya Kibaháʼí kuhusu ndoa huiita kuwa ni ngome ya ustawi na wokovu na huweka ndoa na familia kama msingi wa muundo wa jamii ya wanadamu.{{sfn|Smith|2008|p=164}} Baháʼu'lláh alisifu sana ndoa, alikataza talaka, na alidai usafi nje ya ndoa; Baháʼu'lláh alifundisha kwamba mume na mke wanapaswa kujitahidi kuboresha maisha ya kiroho ya kila mmoja.{{sfn|Momen|2022}} Ndoa za baina ya makabila na baina ya rangi pia zimesifiwa sana katika maandiko yote ya Kibaháʼí.{{sfn|Smith|2008|p=164}}
[[Picha:BahaiTempleWilmette.jpg|thumb|Nyumba ya Ibada ya Kibaháʼí nchini Marekani]]
Wabaháʼí wanaotamani kufunga ndoa wanashauriwa kupata ufahamu wa kina kuhusu tabia ya mwingine kabla ya kuamua kuoana.{{sfn|Smith|2008|p=164}} Mara mbili watu wanapoamua kuoana, wanapaswa kupata idhini ya wazazi wa pande zote mbili, iwe ni Wabaháʼí au la. Sherehe ya ndoa ya Kibaháʼí ni rahisi; sehemu pekee ya lazima ya ndoa ni kusoma viapo vya ndoa vilivyowekwa na Baháʼu'lláh, ambavyo husomwa na bwana harusi na bibi harusi mbele ya mashahidi wawili.{{sfn|Smith|2008|p=164}} Viapo hivyo ni "Sote, hakika, tutatii mapenzi ya Mungu."{{sfn|Smith|2008|p=164}}
=== Nyumba za Ibada ===
Katika jumuiya nyingi, mikutano ya ibada ya Kibaháʼí hufanyika majumbani au katika vituo vya Wabaháʼí. Hata hivyo, katika baadhi ya maeneo, Nyumba za Ibada za Kibaháʼí—zinazojulikana pia kama mahekalu ya Kibaháʼí—zimejengwa mahsusi kwa kusudi hilo.{{sfn|Afnan|2022}} Nyumba za Ibada za Kibaháʼí ni mahali ambapo Wabaháʼí na wasio Wabaháʼí wanaweza kuonesha ibada kwa Mungu.{{sfn|Warburg|2006|p=492}} Pia zinajulikana kama Mashriqu'l-Adhkár (kwa Kiarabu "Mahali pa Mapambazuko pa Ukumbusho wa Mungu").{{sfn|Hassall|2012}} Ndani yake, ni maandiko matakatifu ya Dini ya Kibaháʼí na ya dini nyingine tu yanayoweza kusomwa au kuimbwa, na maandiko na sala zilizowekwa kwa ajili ya muziki zinaweza kuimbwa na waimbaji, lakini hakuna ala za muziki zinazoweza kupigwa ndani.{{sfn|Iranica-Bahai-temples|1988}} Zaidi ya hayo, hakuna hotuba inayoweza kutolewa, na hakuna sherehe ya kiibada inayoweza kufanywa.{{sfn|Iranica-Bahai-temples|1988}} Nyumba zote za Ibada za Kibaháʼí zina umbo la pande tisa, pamoja na njia tisa za kuingia kutoka nje na bustani tisa zinazozizunguka.{{sfn|Iranica-Mašreq al-Aḏkār|2010}} Kwa sasa kuna Nyumba nane za Ibada za Kibaháʼí za "kibara" na baadhi ya Nyumba za Ibada za Kibaháʼí za mahali ambazo zimekamilika au zinaendelea kujengwa. Maandishi ya Kibaháʼí pia yanaonesha kwamba Nyumba za Ibada za Kibaháʼí zitazungukwa na taasisi za shughuli za kibinadamu, kisayansi na kielimu{{sfn|Hassall|2012}} ingawa hadi sasa hakuna iliyojengwa kwa kiwango hicho.
=== Maendeleo ya kijamii na kiuchumi ===
Tangu kuanzishwa kwake Dini ya Kibaháʼí imekuwa na ushiriki katika maendeleo ya kijamii na kiuchumi, ikianzia kwa kuwa na mazungumzo zaidi kuhusu uhuru wa wanawake.{{sfn|Momen|1994b|ps=: Section 9: Social and economic development}} Elimu ya wanawake imekuzwa kama kipaumbele.{{sfn|Kingdon|1997}} Na ushiriki huo umepewa mwonekano wa vitendo kwa kujenga shule, vyama vya ushirika vya kilimo, na kliniki.{{sfn|Momen|1994b|ps=: Section 9: Social and economic development}}
Dini iliingia katika hatua mpya ya shughuli wakati ujumbe ulipotolewa kutoka kwa '''Nyumba ya Haki ya Ulimwengu''' tarehe 20 Oktoba 1983. Wabaháʼí walihimizwa kutafuta njia zinazolingana na mafundisho ya Kibaháʼí ambazo zingewawezesha kushiriki katika maendeleo ya kijamii na kiuchumi ya jumuiya wanamoishi. Mwaka 1979 kulikuwa na miradi 129 ya maendeleo ya kijamii na kiuchumi ya Kibaháʼí iliyotambuliwa rasmi duniani kote. Kufikia mwaka 1987, idadi ya miradi ya maendeleo iliyotambuliwa rasmi ilikuwa imeongezeka hadi 1482.{{sfn|Smith|Momen|1989}}
Mipango ya sasa ya utekelezaji wa kijamii inajumuisha shughuli katika nyanja kama afya, usafi, elimu, usawa wa kijinsia, sanaa na vyombo vya habari, kilimo na mazingira.{{sfn|Baháʼí Office of Social and Economic Development|2018}} Miradi hiyo inajumuisha shule, kuanzia shule za mafunzo za vijijini hadi shule kubwa za sekondari na baadhi ya vyuo vikuu.{{sfn|Momen|2007}} Kufikia mwaka wa 2017, Ofisi ya Baháʼí ya Maendeleo ya Kijamii na Kiuchumi ilikadiria kuwa kulikuwa na miradi midogo 40,000, miradi endelevu 1,400, na mashirika 135 yaliyochochewa na Baháʼí.{{sfn|Baháʼí Office of Social and Economic Development|2018}}
Zaidi ya hayo, Wabaháʼí kote ulimwenguni wanachangia katika kujenga utaratibu huu mpya wa dunia kupitia juhudi mbalimbali. Mpango huu wa kimataifa umejengwa juu ya dhana ya mwanadamu na jamii iliyo ya kiroho kwa asili, na unakusudia kukuza uwezo wa mwanadamu ili kuchochea maendeleo ya kiroho na ya kimwili.
Kwa lengo la kuchangia ustawi wa wanadamu, Wabaháʼí hushiriki katika shughuli zifuatazo:
# Mikutano ya sala
# Madarasa ya maadili kwa watoto
# Programu za kuwawezesha vijana
# Madarasa ya duru za masomo
=== Umoja wa Mataifa ===
Baháʼu'lláh aliandika juu ya haja ya kuwepo kwa utaratibu wa dunia unaowezesha mataifa kuishi kwa amani na ushirikiano. Kwa sababu hiyo, Jumuiya ya Kimataifa ya Wabaháʼí imeunga mkono juhudi za kuimarisha mahusiano ya kimataifa kupitia taasisi kama Shirika la Mataifa na [[Umoja wa Mataifa]], ingawa pia imeeleza baadhi ya tahadhari kuhusu muundo na mipaka ya taasisi hizo katika hali yake ya sasa.{{sfn|Momen|2007}} Jumuiya ya Kimataifa ya Wabaháʼí ni wakala uliopo Haifa chini ya uongozi wa Nyumba ya Haki ya Ulimwengu, na una hadhi ya ushauri na mashirika yafuatayo:{{sfn|McMullen|2000|p=39}}
* Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Watoto (UNICEF)
* Mfuko wa Maendeleo wa Umoja wa Mataifa kwa Wanawake (UNIFEM)
* Baraza la Kiuchumi na Kijamii la Umoja wa Mataifa (ECOSOC)
* Mpango wa Mazingira wa Umoja wa Mataifa (UNEP)
* [[Shirika la Afya Duniani]] (WHO)
Jumuiya ya Kimataifa ya Baháʼí ina ofisi katika [[Umoja wa Mataifa]] huko New York na Geneva na ina uwakilishi katika tume za kikanda za Umoja wa Mataifa na ofisi nyingine huko Addis Ababa, Bangkok, Nairobi, Roma, Santiago na Vienna.{{sfn|Baháʼí International Community|2000}} Katika miaka ya hivi karibuni, ofisi ya mazingira na ofisi ya maendeleo ya wanawake zilianzishwa kama sehemu ya ofisi yake ya Umoja wa Mataifa. Dini ya Kibaháʼí pia imeendesha programu za maendeleo za pamoja na mashirika mbalimbali mengine ya Umoja wa Mataifa. Katika Jukwaa la Milenia la Umoja wa Mataifa la mwaka 2000, Mbaháʼí mmoja alialikwa kama mmoja wa wasemaji pekee wasio wa kiserikali wakati wa mkutano wa kilele huo.{{sfn|Baháʼí World News Service|2000}}
== Mateso na ukandamizaji ==
Katika baadhi ya nchi zenye Waislamu walio wengi, Wabaháʼí wanaendelea kuteswa, kwa kuwa viongozi wao hawaikubali Dini ya Kibaháʼí kama dini huru, bali kama kuiacha Uislamu. Ukandamizaji mkali zaidi umetokea nchini Iran, ambako kati ya mwaka 1978 na 1998 zaidi ya Wabaháʼí 200 waliuawa.{{sfn|International Federation of Human Rights|2003}} Haki za Wabaháʼí zimewekewa vikwazo, kwa kiwango kikubwa au kidogo, pia katika nchi nyingine nyingi zikiwemo Misri, Afghanistan, pamoja na Iraq{{sfn|International Religious Freedom Report|2013|loc=[https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2013&dlid=222291 Iraq]}}, Moroko{{sfn|International Religious Freedom Report|2013|loc=[https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2013&dlid=222305 Morocco]}}, Yemen na nchi kadhaa za Afrika kusini mwa Jangwa la Sahara.{{sfn|Smith|Momen|1989}}
Mateso ya kudumu zaidi dhidi ya Wabahá’í yametokea nchini Iran, mahali pa kuzaliwa kwa dini hii.{{sfn|Hartz|2009|p=125–127}} Wakati Báb mtukufu alipoanza kuvutia idadi kubwa ya wafuasi, makasisi wa Kiislamu...
Kwa kusema hivyo, walitarajia kuzuia harakati hiyo isisambae kwa kudai kwamba wafuasi wake walikuwa maadui wa Mungu. Maelekezo haya ya kidini pia yalisababisha makundi ya watu kuwashambulia Wabábí na baadhi yao kuuawa hadharani.{{sfn|Affolter|2005}} Mwanzoni mwa karne ya ishirini, mbali na ukandamizaji uliowalenga Wabaháʼí mmoja mmoja, kampeni zilizoelekezwa kutoka ngazi ya kati zenye kulenga jamii nzima ya Wabaháʼí na taasisi zake zilianza.{{sfn|Iran Human Rights Documentation Center|2006}} Mwaka 1903 huko Yazd, katika tukio moja, zaidi ya Wabaháʼí 100 waliuawa.{{sfn|Nash|1982}} Shule za Wabaháʼí, kama vile shule za wavulana na wasichana za Tarbiyat huko Tehran, zilifungwa katika miaka ya 1930 na 1940, ndoa za Kibaháʼí hazikutambuliwa, na maandiko ya Kibaháʼí yalidhibitiwa.{{sfn|Iran Human Rights Documentation Center|2006}}
Wakati wa utawala wa Mohammad Reza Pahlavi, nchini Iran kampeni ya mateso dhidi ya Wabaháʼí ilianzishwa ili kugeuza umakini kutoka kwa matatizo ya kiuchumi na harakati ya utaifa iliyokuwa ikikua.{{efn|Linalopatana na hili ni wazo kwamba serikali ilihamasisha kampeni hiyo ili kugeuza umakini kutoka kwa matatizo makubwa zaidi, yakiwemo matatizo makali ya kiuchumi. Zaidi ya hili kulikuwepo ugumu ambao utawala ulikuwa nao katika kuhimili harakati ya utaifa iliyokuwa imemuunga mkono Musaddiq.{{sfn|Akhavi|1980|p=76–78}}}} Kampeni iliyoidhinishwa na kuratibiwa dhidi ya Wabaháʼí (ili kuchochea hisia za umma dhidi ya Wabaháʼí) ilianza mwaka 1955 na ilijumuisha kusambazwa kwa propaganda dhidi ya Wabaháʼí katika vituo vya redio vya kitaifa na magazeti rasmi.{{sfn|Iran Human Rights Documentation Center|2006}} Wakati wa kampeni hiyo, iliyoanzishwa na mullah Muhammad Taqi Falsafi, kituo cha Wabaháʼí mjini Tehran kilibomolewa kwa amri ya gavana wa kijeshi wa Tehran, Jenerali Teymur Bakhtiar.{{sfn|''The New York Times''|1955}} Mwishoni mwa miaka ya 1970 utawala wa Shah uliendelea kupoteza uhalali wake kutokana na ukosoaji wa kudumu kwamba ulikuwa unaunga mkono Magharibi. Kadiri harakati dhidi ya Shah zilivyopata nguvu na uungwaji mkono, propaganda za kimapinduzi zilienezwa zikidai kwamba baadhi ya washauri wa Shah walikuwa Wabaháʼí.{{sfn|Abrahamian|1982|p=432}} Wabaháʼí walichorwa kama vitisho vya kiuchumi na kama waungaji mkono wa Israeli na Magharibi, na uhasama wa kijamii dhidi ya Wabaháʼí ukaongezeka.{{sfn|Iran Human Rights Documentation Center|2006}}
Tangu [[Mapinduzi ya Kiislamu ya Iran|Mapinduzi ya Kiislamu]] ya mwaka 1979, Wabaháʼí wa Iran wamekuwa wakivunjiwa nyumba zao mara kwa mara, wakizuiwa kuhudhuria vyuo vikuu au kushika kazi za serikali, na mamia yao wamehukumiwa vifungo gerezani kwa sababu ya imani yao ya kidini, na katika miaka ya karibuni pia kwa kushiriki katika madarasa ya duru za masomo. {{sfn|International Federation of Human Rights|2003}} Makaburi ya Wabaháʼí yamenajisiwa na mali zimechukuliwa na wakati mwingine kubomolewa, yakiwemo nyumba ya baba wa [[Baháʼu'lláh]], [[Mírzá Buzurg]].{{sfn|Affolter|2005}} Nyumba ya [[Báb]] huko [[Shiraz]], mojawapo ya maeneo matatu ambayo Wabaháʼí hufanya hija, imeharibiwa mara mbili.{{sfn|Affolter|2005}}{{sfn|Netherlands Institute of Human Rights|2006}} Mnamo Mei 2018, mamlaka za Iran zilimfukuza mwanafunzi mmoja kijana mwanamke kutoka chuo kikuu cha Isfahan kwa sababu alikuwa Mbaháʼí.{{sfn|Center for Human Rights in Iran|2018}} Mnamo Machi 2018, wanafunzi wengine wawili Wabaháʼí walifukuzwa kutoka vyuo vikuu katika miji ya Zanjan na Gilan kwa sababu ya dini yao.
Tarehe 14 Mei 2008, wajumbe wa chombo kisicho rasmi kilichoitwa "Yaran", ambacho kilikuwa kinasimamia mahitaji ya jumuiya ya Wabaháʼí nchini Iran, walikamatwa na kupelekwa katika gereza la Evin.{{sfn|CNN|2008}}{{sfn|Iran Human Rights Documentation Center|2008b}} Kesi ya mahakama ya Yaran iliahirishwa mara nyingi, lakini hatimaye ilikuwa ikiendelea tarehe 12 Januari 2010.{{sfn|CNN|2010a}} Waangalizi wengine hawakuruhusiwa kuhudhuria mahakamani. Hata mawakili wa utetezi, ambao kwa miaka miwili walikuwa na fursa ndogo sana ya kuwasiliana na washtakiwa, walipata ugumu kuingia katika chumba cha mahakama. Mwenyekiti wa Tume ya Marekani kuhusu Uhuru wa Kidini wa Kimataifa alisema kwamba ilionekana serikali ilikuwa tayari imeamua matokeo ya kesi hiyo na ilikuwa inakiuka sheria ya kimataifa ya haki za binadamu{{sfn|CNN|2010a}} Vikao vya baadaye vilifanyika tarehe 7 Februari 2010, 12 Aprili 2010, na 12 Juni 2010. Tarehe 11 Agosti 2010 ilijulikana kuwa hukumu ya mahakama ilikuwa kifungo cha miaka 20 kwa kila mmoja wa wafungwa saba, ambayo baadaye ilipunguzwa hadi miaka kumi.{{sfn|CNN|2010b}} Baada ya hukumu hiyo, walihamishwa kwenda gereza la Gohardasht.{{sfn|AFP|2011a}} Mnamo Machi 2011, hukumu zilirejeshwa kwenye miaka 20 ya awali{{sfn|AFP|2011b}}. Tarehe 3 Januari 2010, maafisa wa Iran waliwashikilia wajumbe wengine kumi wa wachache wa Kibaháʼí, miongoni mwao ikidaiwa alikuwa Leva Khanjani, mjukuu wa Jamaloddin Khanjani, mmoja wa viongozi saba wa Wabaháʼí waliofungwa tangu mwaka 2008, na mwezi Februari, walimkamata mwanawe, Niki Khanjani.{{sfn|The Jerusalem Post|2010}}
Serikali ya Iran inadai kwamba Dini ya Kibaháʼí si dini, bali ni shirika la kisiasa, na kwa hiyo inakataa kuitambua kama dini ya wachache.{{sfn|Kravetz|1982|p=237}} Hata hivyo, serikali haijawahi kutoa ushahidi thabiti unaounga mkono tabia hii ya jamii ya Wabaháʼí.{{sfn|Iran Human Rights Documentation Center|2008|p=5}} Serikali ya Iran pia inaishutumu Dini ya Kibaháʼí kwa kuhusishwa na Uzayuni. Inaonekana kwamba shutuma hizi dhidi ya Wabaháʼí hazina msingi katika ukweli wa kihistoria{{sfn|Simpson|Shubart|1995|p=223}}{{sfn|Tavakoli-Targhi|2008|p=200}}, na baadhi ya watu wamehoji kwamba zilibuniwa na serikali ya Iran ili kuwatumia Wabaháʼí kama "mbuzi wa kafara".{{sfn|Freedman|2009}} Mwaka 2019, serikali ya Iran ilifanya isiwezekane kwa Wabaháʼí kujisajili kisheria na dola ya Iran. Maombi ya vitambulisho vya kitaifa nchini Iran sasa hayajumuishi tena chaguo la "dini nyingine", jambo linalomaanisha kwamba Dini ya Kibaháʼí haitatambuliwa kwa vitendo na dola.<ref>{{Cite web|url=https://www.dw.com/en/iran-id-card-rule-highlights-plight-of-bahai/a-52149974|title=ID card law in Iran highlights plight of Baháʼí – DW – 01/25/2020|website=dw.com}}</ref>
=== '''Nyumba ya Ibada ya Wabahá’í''' ===
"Hekalu la Bahá'í la Ibada (maarufu kwa jina la Lotus Temple)" lipo Kalkaji, Nehru Place, New Delhi. Katika ulimwengu wa dini ya Kibahá'í, kwa jumla katika maeneo saba Nyumba za Ibada za Kibaháʼí zimejengwa.
# Samoa ya Magharibi
# Sydney - Australia
# Kampala - Uganda
# Panama City - Panama
# Frankfurt - Ujerumani
# Wilmette - Marekani
# New Delhi - India
== Maelezo ==
{{reflist}}
==Marejeleo==
=== Vitabu ===
{{refbegin|24em|indent=yes}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/iranbetweentwore00abra_0|title=Iran Kati ya Mapinduzi Mawili|last=Abrahamian|first=Ervand|publisher=Princeton Book Company Publishers|year=1982|isbn=0-691-10134-5|url-access=registration}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/atozofbahaifaith0000adam|title=The A to Z of the Baháʼí Faith|last=Adamson|first=Hugh C.|date=2009|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-0-8108-6853-3|series=The A to Z Guide Series, No. 70|place=Plymouth, UK|url-access=registration}}
*{{Cite book|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Afnan|first=Elham|date=2022|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=479–487|chapter=Sura ya 39: Maisha ya ibada|doi=10.4324/9780429027772-45|s2cid=244700641}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/religionpolitics0000akha|title=Dini na Siasa katika Iran ya Kisasa: Mahusiano ya Makleri na Dola katika Kipindi cha Pahlavi|last=Akhavi|first=Shahrough|publisher=State University of New York Press|year=1980|isbn=0-87395-408-4|location=Albany, NY|pages=76–78|url-access=registration}}
*{{Cite book|title=Closed Doors: Iran's Campaign to Deny Higher Education to Baháʼís|author=Baháʼí International Community|date=2005|chapter=Historia ya Juhudi za Elimu za Wabaháʼí nchini Iran|access-date=10 May 2008|chapter-url=http://denial.bahai.org/003.php|archive-url=https://web.archive.org/web/20091205194849/http://denial.bahai.org/003.php|archive-date=5 December 2009|url-status=dead}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/newbelieverssurv00barr|title=Waumini Wapya: uchunguzi wa madhehebu, makundi ya kidini, na dini mbadala|last=Barrett|first=David V.|date=2001|publisher=Cassell & Co|isbn=1-84403-040-7|location=London|ol=3999281M|url-access=registration}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/1988britannicabo0000daum|title=1988 Britannica Book of the Year|publisher=Encyclopædia Britannica|year=1988|isbn=0-85229-486-7|editor-last1=Daume|editor-first1=Daphne|place=Chicago|chapter=Dini (&) Imani ya Bahá'í|editor-last2=Watson|editor-first2=Louise}}
*{{Cite book|title=Britannica Book of the Year|publisher=Encyclopædia Britannica|year=1992|editor-last1=Daume|editor-first1=Daphne|place=Chicago|chapter=Imani ya Baháʼí|editor-last2=Watson|editor-first2=Louise}}
*{{Cite book|url=http://reference.bahai.org/en/t/se/GPB/gpb-9.html#gr26|title=God Passes By|last=Effendi|first=Shoghi|date=1944|publisher=Baháʼí Publishing Trust|isbn=0-87743-020-9|place=Wilmette, IL|publication-date=1979|url=https://archive.org/details/introductiontone0000unse|title=Mapokeo ya Asia|date=2006|publisher=[[Greenwood Publishing Group|Greenwood Press]]|isbn=978-0-275-98712-1|editor-last1=Gallagher|editor-first1=Eugene V.|series=Introduction to New and Alternative Religions in America|volume=4|location=Westport, Connecticut • London|chapter=Wabaháʼí wa Marekani|editor-last2=Ashcraft|editor-first2=W. Michael|url-access=registration}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/bahaifaithinamer0000garl|title=Dini ya Baháʼí Marekani|last=Garlington|first=William|date=2008|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-0-7425-6234-9|edition=Paperback|location=Lanham, Maryland|url-access=registration}}
*{{Cite book|title=Kitabu cha Mwongozo cha Dini Mpya na Uzalishaji wa Utamaduni|author-last=Hassall|author-first=Graham|publisher=[[Brill Publishers|Brill]]|year=2012|isbn=978-90-04-22187-1|editor1-last=Cusack|editor1-first=Carol|series=Brill Handbooks on Contemporary Religion|volume=4|location=[[Leiden]]|pages=599–632|chapter=Nyumba ya Ibada ya Bahá’í: Ujanibishaji na Umbo la Kiujumla|doi=10.1163/9789004226487_025|issn=1874-6691|editor2-last=Norman|editor2-first=Alex}}
*{{Cite book|url=https://www.routledge.com/The-World-of-the-Bahai-Faith/Stockman/p/book/9781138367722#|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Hassal|first=Graham|date=2022|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=581–590|chapter=Sura ya 47: Asia ya Kaskazini-Mashariki}}
*{{Cite book|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Hassall|first=Graham|date=2022|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=591–602|chapter=Sura ya 48: Oceania|doi=10.4324/9780429027772-55|s2cid=244697166}}
*{{Cite book|url=https://bahai-library.com/hatcher_martin_global_religion|title=The Baháʼí Faith: The Emerging Global Religion|last1=Hatcher|first1=W.S.|last2=Martin|first2=J.D.|publisher=Harper & Row|year=1998|isbn=0-06-065441-4|location=New York}}
*{{Cite book|url=https://bahai-library.com/hartz_bahai_faith|title=World Religions: Baháʼí Faith|last=Hartz|first=Paula|date=2009|publisher=Chelsea House Publishers|isbn=978-1-60413-104-8|edition=3rd|location=New York, NY}}
*{{Cite book|title=Dini za Ulimwengu kwa Takwimu: Utangulizi wa Demografia ya Kimataifa ya Dini|last1=Johnson|first1=Todd M.|last2=Grim|first2=Brian J.|date=26 March 2013|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-118-55576-7|pages=59–62|chapter=Idadi za Watu wa Dini Duniani, 1910–2010|doi=10.1002/9781118555767.ch1|chapter-url={{Google books|CkFVF8nFiqkC |page=59 |plainurl=yes}}}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/iranonox0000krav|title=Irano nox|last=Kravetz|first=Marc|publisher=Grasset|year=1982|isbn=2-246-24851-5|location=Paris|page=237|language=fr|url-access=registration}}
*{{Cite book|title=The Messiah of Shiraz: Studies in Early and Middle Babism|last=MacEoin|first=Denis|date=2009|publisher=Brill|isbn=978-90-04-17035-3|doi=10.1163/ej.9789004170353.i-740|url=https://archive.org/details/bahaireligiousco0000mcmu|title=Baháʼí: Uundaji wa Kidini wa Utambulisho wa Kiujuma wa Dunia|last=McMullen|first=Michael D.|publisher=[[Rutgers University Press]]|year=2000|isbn=0-8135-2836-4|location=Atlanta, GA|url-access=registration}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/bahaisofamericag0000mcmu|title=Wabaháʼí wa Marekani: Ukuaji wa Harakati ya Kidini|last=McMullen|first=Mike|date=2015|publisher=NYU Press|isbn=978-1-4798-5152-2|url-access=registration}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/worldsreligionsn0000unse|title=New Lion Handbook: The World's Religions|last=Momen|first=Moojan|publisher=Lion Hudson Plc|year=2007|isbn=978-0-7459-5266-6|editor-last=Partridge|editor-first=Christopher H.|edition=3rd|place=Oxford, UK|contribution=Imani ya Baháʼí|url-access=registration}}
*{{Cite book|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Momen|first=Wendi|date=2022|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=371–383|chapter=Sura ya 31: Ndoa na maisha ya kifamilia|doi=10.4324/9780429027772-36|s2cid=244697438}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/iranssecretpogro0000nash|title=Mauaji ya siri ya Iran: Njama ya kuwaangamiza Wabahaʼi|last=Nash|first=Geoffrey|publisher=Neville Spearman Limited|year=1982|isbn=0-85435-005-5|location=Sudbury, Suffolk|url-access=registration}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/isbn_9780521770736|title=Makundi Madogo ya Kidini nchini Iran|last=Sanasarian|first=Eliz|publisher=Cambridge University Press|year=2000|isbn=0-521-77073-4|location=Cambridge, UK|pages=52–53|url-access=registration}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/2004worldalmanacbook00newy|title=World Almanac and Book of Facts|publisher=World Almanac Books|year=2004|isbn=0-88687-910-8|editor-last=Park|editor-first=Ken|location=New York|url-access=registration}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/liftingveillifei0000simp_g2v6|title=Kuinua Pazia|last1=Simpson|first1=John|last2=Shubart|first2=Tira|publisher=Hodder & Stoughton General Division|year=1995|isbn=0-340-62814-6|location=London|page=223|url-access=registration}}
*{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=z7zdDFTzNr0C|title=Utangulizi wa Dini ya Baháʼí|last=Smith|first=Peter|publisher=Cambridge University Press|year=2008|isbn=978-0-521-86251-6|location=Cambridge}}
*{{Cite book|url=https://www.routledge.com/The-World-of-the-Bahai-Faith/Stockman/p/book/9781138367722#|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Smith|first=Peter|date=2022a|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=501–512|chapter=Sura ya 41: Historia ya Imani za Kibábí na Kibahá’í|doi=10.4324/9780429027772-48|s2cid=244705793}}
*{{Cite book|url=https://www.routledge.com/The-World-of-the-Bahai-Faith/Stockman/p/book/9781138367722#|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Smith|first=Peter|date=2022b|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=614–621|chapter=Sura ya 50: Asia ya Kusini-Mashariki|title=Dini na Utalii: Njia panda, Maeneo ya Kufikia, na Mikutano|url=https://archive.org/details/religiontourismc0000stau|last=Stausberg|first=Michael|date=2011|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-0-415-54931-8|location=Oxfordshire, UK|title=Baháʼí Faith: A Guide For The Perplexed|last=Stockman|first=Robert|date=2013|publisher=Bloomsbury Academic|isbn=978-1-4411-8781-9|location=New York, NY|title=Imani ya Bahá'í, Vurugu, na Kutokuwa na Vurugu|last=Stockman|first=Robert H.|date=July 2020|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-108-61344-6|editor1=James R. Lewis|series=Cambridge Elements; Religion and Violence|location=Cambridge, UK|doi=10.1017/9781108613446|oclc=1173507653|editor2=Margo Kitts|s2cid=225389995}}
*{{Cite book|url=https://www.routledge.com/The-World-of-the-Bahai-Faith/Stockman/p/book/9781138367722#|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Stockman|first=Robert|date=2022a|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=557–568|chapter=Sura ya 45: Amerika ya Kusini na Karibiani|url=https://www.routledge.com/The-World-of-the-Bahai-Faith/Stockman/p/book/9781138367722#|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Stockman|first=Robert|date=2022b|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=569–580|chapter=Sura ya 46: Amerika ya Kaskazini|url=http://www.peyman.info/cl/Baha%27i/Others/ROB/V4/p118-144Ch08.html#p125|title=The Revelation of Baháʼu'lláh, Volume 4: Mazra'ih & Bahji 1877–92|last=Taherzadeh|first=Adib|publisher=George Ronald|year=1987|isbn=0-85398-270-8|location=Oxford, UK|page=125|title=Wabahá'i wa Iran: Tafiti za kijamii-kihistoria|last=Tavakoli-Targhi|first=Mohamad|publisher=Routledge|year=2008|isbn=978-0-203-00280-3|editor-last1=Brookshaw|editor-first1=Dominic P.|location=New York|chapter=Upinzani dhidi ya Baháʼí na Uislamisti nchini Iran|editor2-last=Fazel|editor2-first=Seena B.}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/religioushumanri0000unse|title=Haki za binadamu za kidini katika mtazamo wa kimataifa: mitazamo ya kidini|last=Van der Vyer|first=J.D.|publisher=Martinus Nijhoff Publishers|year=1996|isbn=90-411-0176-4|page=449|url-access=registration}}
*{{Cite book|title=Baháʼí|last=Warburg|first=Margit|date=2001|publisher=Signature Books|editor-last=Introvigne|series=Studies in Contemporary Religions|location=US|title=Citizens of the world: a history and sociology of the Bahaʹis from a globalisation perspective|last=Warburg|first=Margit|date=2006|publisher=Brill|isbn=978-90-474-0746-1|location=Leiden|oclc=234309958|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Yazdani|first=Mina|date=2022|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=88–104|chapter=Sura ya 7: Maandishi na Matamshi ya ʻAbdu'l-Bahá|doi=10.4324/9780429027772-9|s2cid=244689327}}
{{refend}}
=== Hazina ya Maarifa ya Ulimwengu ===
{{refbegin|30em|indent=yes}}
*'''Iranica'''
**{{Cite encyclopedia|author=Waandishi Wengi|title=Bahaism|encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]]|date=15 December 1988|volume=III|issue=4–5|pages=438–475|url=https://www.iranicaonline.org/articles/bahaism-index|access-date=11 January 2021|ref={{sfnref|Iranica-Bahaism|1988}}}}
**{{Cite encyclopedia|last=Cole|first=Juan|date=15 December 1988|publication-date=23 August 2011|encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]]|article=BAHAISM i. The Faith|volume=III|issue=4|pages=438–446|article-url=http://www.iranicaonline.org/articles/bahaism-i|access-date=30 December 2012|ref={{sfnref|Iranica-The Faith|1988}}}}
**{{Cite encyclopedia|last=Cole|first=Juan|date=15 December 1988|publication-date=23 August 2011|encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]]|article=BAHĀʾ-ALLĀH|volume=III|issue=4|pages=422–429|article-url=https://iranicaonline.org/articles/baha-allah|access-date=30 December 2012|ref={{sfnref|Iranica-Baha'-Allah|1988}}}}
**{{Cite encyclopedia|last=MacEoin|first=Denis|date=15 December 1988|publication-date=23 August 2011|encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]]|article=BAHAISM iii. Bahai and Babi Schisms|volume=III|issue=4–5|article-url=http://www.iranicaonline.org/articles/bahaism-iii|pages=447–449|issn=2330-4804|ref={{sfnref|Iranica-Bahai and Babi Schisms|1988}}}}
**{{Cite encyclopedia|last=Momen|first=Moojan|date=1989|article=BAYT-AL-ʿADL (House of Justice)|article-url=https://iranicaonline.org/articles/bayt-al-adl-house-of-justice-a-bahai-administrative-institution|encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]]|volume=IV|issue=1|pages=12–14|issn=2330-4804|ref={{sfnref|Iranica-Bayt-al-'adl|1989}}}}
**{{Cite encyclopedia|last=Momen|first=Moojan|year=2010|article=Mašreq al-Aḏkār|article-url=https://www.iranicaonline.org/articles/mashreq-adkar|encyclopedia=Encyclopædia Iranica|ref={{sfnref|Iranica-Mašreq al-Aḏkār|2010}}}}
**{{cite encyclopedia|last=Negahban|first=Ezzatollah|year=2020|article=BURIAL i. Pre-Historic Burial Sites|encyclopedia=Encyclopaedia Iranica|volume=IV|issue=5|article-url=https://iranicaonline.org/articles/burial-i|access-date=August 24, 2023|ref={{sfnref|Iranica-Burial|2020}}}}</ref>
**{{Cite encyclopedia|last1=Rafati|first1=V.|last2=Sahba|first2=F.|year=1988|article=BAHAISM ix. Bahai temples|article-url=https://iranicaonline.org/articles/bahaism-ix|encyclopedia=Encyclopædia Iranica|volume=III|issue=5|pages=465–467|ref={{sfnref|Iranica-Bahai-temples|1988}}}}
*{{Cite encyclopedia|editor-last=Barrett|editor-first=David B.|date=1982|title=Wafuasi wa dini zote duniani|encyclopedia=[[World Christian Encyclopedia]]: Utafiti linganishi wa makanisa na dini katika ulimwengu wa kisasa|edition=1st|publisher=Oxford University Press|location=Nairobi|ref={{sfnref|World Christian Encyclopedia|1982}}}}
*{{Cite encyclopedia|last1=Barrett|first1=David B.|last2=Kurian|first2=George T.|last3=Johnson|first3=Todd M.|year=2001|title=Muhtasari wa Dunia|encyclopedia=[[World Christian Encyclopedia]]: Utafiti linganishi wa makanisa na dini katika ulimwengu wa kisasa|edition=2nd|publisher=Oxford University Press|location=New York|ref={{sfnref|World Christian Encyclopedia|2001}}}}
*{{Cite encyclopedia|editor-last=Clarke|editor-first=Peter B.|date=2006|title=Baháʼí|encyclopedia=Encyclopedia of New Religious Movements|publisher=Routledge|location=London and New York|isbn=978-0-415-26707-6|pages=56}}
*{{Cite encyclopedia|last=Hutter|first=Manfred|year=2005|contribution=Bahā'īs|editor-last=Jones|editor-first=Lindsay|encyclopedia=Encyclopedia of Religion|edition=2nd|publisher=Macmillan Reference US|volume=2|place=Detroit, MI|isbn=0-02-865733-0|pages=[https://archive.org/details/encyclopediaofre0000unse_v8f2/page/737 737–740]|url=https://archive.org/details/encyclopediaofre0000unse_v8f2/page/737}}
*{{Cite encyclopedia|last=Momen|first=Moojan|date=1994a|title=Turkmenistan|encyclopedia=draft "A Short Encyclopedia of the Baháʼí Faith"|url=https://www.momen.org/relstud/turkmnst.htm|access-date=Jul 28, 2022}}
*{{Cite encyclopedia|last=Momen|first=Moojan|date=1994b|title=Iran: Historia ya Dini ya Kibaháʼí|encyclopedia=draft "A Short Encyclopedia of the Baháʼí Faith"|publisher=Baháʼí Library Online|url=http://bahai-library.com/momen_encyclopedia_iran#9.%20Social%20and%20economic%20development|access-date=16 October 2009}}
*{{Cite encyclopedia|last=Momen|first=Moojan|title=Baháʼí|date=2011|chapter=Bahaʼi|encyclopedia=Encyclopedia of Global Religion|editor1=Juergensmeyer|editor2=Roof|publisher=Sage Publications|isbn=978-0-7619-2729-7|doi=10.4135/9781412997898.n61}}
*{{Cite encyclopedia|last=Smith|first=Peter|year=2000|title=A Concise Encyclopedia of the Baháʼí Faith|publisher=Oneworld Publications|location=Oxford, UK|isbn=1-85168-184-1|url=https://books.google.com/books?id=Yhy9DwAAQBAJ}}
{{refend}}
=== Majarida ===
{{refbegin|24em|indent=yes}}
*{{Cite journal|last=Affolter|first=Friedrich W.|date=Januari 2005|title=Kivuli cha Mauaji ya Kimbari ya Kiitikadi: Wabaháʼí wa Iran|url=http://www.altoona.psu.edu/journals/war-crimes/articles/V1/v1n1a3.pdf|journal=War Crimes, Genocide, & Crimes Against Humanity|volume=1|issue=1|pages=75–114|archive-url=https://web.archive.org/web/20120722083412/http://www.altoona.psu.edu/journals/war-crimes/articles/V1/v1n1a3.pdf|archive-date=22 July 2012|access-date=31 May 2006}}
*{{Cite journal|last=Berry|first=Adam|date=2004|title=DINI YA KIBAHÁ'Í NA UHUSIANO WAKE NA UISLAMU, UKRISTO, NA UYAHUDI: HISTORIA FUPI|url=https://www.jstor.org/stable/41887188|journal=International Social Science Review|volume=79|issue=3/4|pages=137–151|issn=0278-2308|jstor=41887188}}
*{{Cite journal|last=Cole|first=Juan|year=1982|title=Dhana ya Mdhihirisho katika Maandishi ya Kibaháʼí|url=http://bahai-library.com/cole_concept_manifestation|journal=Journal of Bahá'í Studies|volume=9|pages=1–38}}
*{{Cite journal|last1=Fozdar|first1=Farida|date=2015|title=Imani ya Kibahá'í: Uchunguzi Kifani wa Utandawazi, Uhamaji na Urasimishaji wa Haiba ya Kiroho|journal=Journal for the Academic Study of Religion|volume=28|issue=3|pages=274–292|doi=10.1558/jasr.v28i3.28431 | issn=2047-704X}}
*{{Cite journal|last=Hatcher|first=John S.|year=2005|title=Kumfunua Hurí wa Upendo|journal=Journal of Bahá'í Studies|volume=15|issue=1|pages=1–38|doi=10.31581/jbs-15.1-4.1(2005)|doi-access=free}}
*{{Cite journal|last=Kingdon|first=Geeta Gandhi|year=1997|title=Elimu ya wanawake na maendeleo ya kijamii na kiuchumi|url=http://bahai-library.com/kingdon_education_women_development|journal=Baháʼí Studies Review|volume=7|issue=1}}
*{{Cite journal|last=Schaefer|first=Udo|date=2002|title=Utangulizi wa Sheria ya Kibahá'í: Misingi ya Kifundisho, Kanuni na Miundo|journal=Journal of Law and Religion|volume=18|issue=2|pages=307–72|doi=10.2307/1602268|jstor=1602268|s2cid=154511808}}
*{{Cite journal|last1=Smith|first1=Peter|year=2016|title=Upanuzi wa Kibábí–Kibahá'í na "Mafanikio ya Kijiutamaduni na Kijiografia"|journal=Journal of Religious History|volume=40|issue=2|pages=225–236|doi=10.1111/1467-9809.12280}}
*{{Cite journal|last1=Smith|first1=Peter|last2=Momen|first2=Moojan|year=1989|title=Imani ya Kibahá'í 1957–1988: Tathmini ya Maendeleo ya Kisasa|url=http://bahai-library.com/momen_smith_developments_1957-1988|journal=Religion|volume=19|issue=1|pages=63–91|doi=10.1016/0048-721X(89)90077-8|author=Universal House of Justice|date=Septemba 2002|title=Idadi na Uainishaji wa Maandishi na Nyaraka Matakatifu|url=http://bahai-library.com/uhj_numbers_sacred_writings|journal=Lights of Irfan|location=Wilmette, IL|publisher=Irfan Colloquia|volume=10|pages=349–350|access-date=20 March 2007}}
{{refend}}
{{refend}}
=== Vyombo vya habari vipya ===
{{refbegin|24em|indent=yes}}
*{{Cite news|url=https://www.economist.com/blogs/economist-explains/2017/04/economist-explains-7|title=The Economist yaeleza: Dini ya Baháʼí|author=A.V.|date=20 April 2017|newspaper=[[The Economist]]|access-date=23 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170501161938/https://www.economist.com/blogs/economist-explains/2017/04/economist-explains-7|archive-date=2017-05-01|url-access=subscription|url-status=live}}
*{{Cite news|title=Familia zaogopa kwa ajili ya Wabaháʼí waliofungwa jela nchini Iran|date=16 February 2011|agency=AFP|ref={{sfnRef|AFP|2011a}}}}
*{{Cite news|title=Marekani 'yasikitishwa' na taarifa kuhusu Wabaháʼí kutoka Iran|date=31 March 2011|agency=AFP|ref={{sfnRef|AFP|2011b}}}}
*{{Cite news|url=http://www.bahai.com/thebahais/pg14.htm|title=Kuna Wabaháʼí wangapi?|author=Baháʼí World News Service|date=1992|magazine=The Baháʼís|archive-url=https://web.archive.org/web/20150717184758/https://bahai.com/thebahais/pg14.htm|archive-date=17 July 2015|publisher=Baháʼí International Community|page=14}}
*{{Cite news|url=https://news.bahai.org/story/62/|title=Mwakilishi wa Wabaháʼí katika Umoja wa Mataifa awahutubia viongozi wa dunia katika Mkutano wa Kilele wa Milenia|author=Baháʼí World News Service|date=8 September 2000|access-date=21 October 2021}}
*{{Cite news|url=http://news.bahai.org/story/707|title=Misri yabadilisha rasmi sheria za vitambulisho vya taifa|author=Baháʼí World News Service|date=17 April 2009|access-date=16 June 2009|publisher=Baháʼí International Community|ref={{sfnRef|Baháʼí World News Service|2009a}}}}
*{{Cite news|url=http://news.bahai.org/story/726|title=Vitambulisho vya kwanza vyatolewa kwa Wabaháʼí wa Misri kwa kutumia "alama ya mstari" badala ya dini|author=Baháʼí World News Service|date=14 August 2009|access-date=16 August 2009|ref={{sfnRef|Baháʼí World News Service|2009b}}}}
*{{Cite news|url=http://news.bahai.org/story/1163|title=Wimbi la kutisha la kukamatwa nchini Yemen lazua hofu|author=Baháʼí World News Service|date=21 April 2017}}
*{{Cite news|url=http://www.cnn.com/2008/WORLD/meast/05/16/iran.bahais/|title=Kukamatwa kwa Wabaháʼí nchini Iran kwalaaniwa|date=16 May 2008|access-date=4 February 2018|agency=CNN|ref={{sfnRef|CNN|2008}}}}
*{{Cite news|url=http://www.cnn.com/2010/WORLD/meast/01/12/Iran.bahai.trial/|title=Kesi ya viongozi wa Wabaháʼí nchini Iran yaanza kusikilizwa|date=12 January 2010a|access-date=4 February 2018|agency=CNN|ref={{sfnRef|CNN|2010a}}}}
*{{Cite news|url=http://edition.cnn.com/2010/WORLD/meast/09/16/iran.bahai.sentences/index.html|title=Adhabu za viongozi wa Wabaháʼí nchini Iran zaripotiwa kupunguzwa|date=16 September 2010b|access-date=25 September 2013|agency=CNN|ref={{sfnRef|CNN|2010b}}}}
*{{Cite news|url=http://www.rferl.org/content/A_Trial_In_Tehran_Their_Only_Crime__Their_Faith/2006448.html|title=Kesi huko Tehran: 'Hatia' yao pekee – Imani yao|last=Djavadi|first=Abbas|date=8 April 2010|work=Radio Free Europe/Radio Liberty}}
*{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2009/06/27/us/27religion.html|title=Kwa Wabaháʼí, ukandamizaji si habari mpya|last=Freedman|first=Samuel G.|date=26 June 2009|newspaper=[[The New York Times]]|url=https://nyti.ms/2zT84eS|title=Iran yabomoa kuba la Hekalu la Wabaháʼí|date=24 May 1955|newspaper=The New York Times|ref={{sfnRef|''The New York Times''|1955}}}}
*{{Cite news|url=http://latimesblogs.latimes.com/babylonbeyond/2010/08/iran-court-sentences-leaders-of-bahai-faith-to-20-years-in-prison.html|title=Mahakama yawahukumu viongozi wa dini ya Baháʼí kifungo cha miaka 20 jela|last=Siegal|first=Daniel|date=11 August 2010|newspaper=Los Angeles Times}}
*{{Cite news|url=http://www.jpost.com/Breaking-News/Iran-detains-5-more-Bahai|title=Iran yawashikilia Wabaháʼí wengine 5 zaidi|author=<!-- Staff writer -->|date=14 February 2010|newspaper=The Jerusalem Post|access-date=25 September 2013|ref={{sfnRef|The Jerusalem Post|2010}}}}
*{{Cite news|url=http://www.rferl.org/content/Iran_Bahai_Leaders_Scheduled_In_Court_On_Election_Anniversary/2061066.html|title=Viongozi wa Wabaháʼí nchini Iran wapangiwa kufikishwa mahakamani katika kumbukumbu ya uchaguzi|author=<!-- Staff writer -->|date=3 June 2010|work=Radio Free Europe/Radio Liberty|ref={{sfnRef|Radio Free Europe|2010}}}}
*{{Cite news|url=http://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1945379_1944604_1944622,00.html|title=Kuipiga marufuku Dini ya Baháʼí|last=Sullivan|first=Amy|date=8 December 2009|newspaper=Time|access-date=23 February 2012}}
*{{Cite news|url=http://news.kodoom.com/en/iran-politics/date-set-for-second-court-session/story/699231/|title=Tarehe yapangwa kwa kikao cha pili cha mahakama kwa Wabaháʼí saba nchini Iran|author=Washington TV|date=20 January 2010|access-date=21 January 2010}}
{{refend}}
{{refend}}
=== Nyingine ===
{{refbegin|24em|indent=yes}}
*{{Cite web|url=http://www.thearda.com/QL2010/QuickList_40.asp|title=Mataifa yenye Wabaháʼí wengi zaidi (2010)|author=Association of Religion Data Archives|year=2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20220427001103/https://www.thearda.com/QL2010/QuickList_40.asp|archive-date=April 27, 2022|access-date=14 August 2022}}
*{{Cite web|url=http://www.bahai.org/documents/osed/betterment-world.pdf?a28125bc|title=Kwa Uboreshaji wa Ulimwengu: Mtazamo wa Jumuiya ya Wabaháʼí ya Ulimwengu kuhusu Maendeleo ya Kijamii na Kiuchumi|author=Baháʼí Office of Social and Economic Development|date=2018|access-date=3 May 2018}}
*{{Cite press release|publisher=Baháʼí International Community|date=6 June 2000|title=Historia ya Ushirikiano Hai na Umoja wa Mataifa|url=http://www.bic.org/statements/bahai-international-community-history-active-cooperation-united-nations|access-date=25 September 2013|ref={{sfnRef|Baháʼí International Community|2000}}}}
*{{Cite speech|last=Bigelow|first=Kit|date=16 November 2005|access-date=29 December 2006|title=Kit Bigelow, Mkurugenzi wa Masuala ya Nje, Baraza la Kiroho la Kitaifa la Wabaháʼí wa Marekani|event=Congressional Human Rights Caucus, House of Representatives|url=http://lantos.house.gov/HoR/CA12/Human+Rights+Caucus/Briefing+Testimonies/11-17-05+Testimony+of+Kit+Bigelow+Egypt+Briefing.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20061227195313/http://lantos.house.gov/HoR/CA12/Human%2BRights%2BCaucus/Briefing%2BTestimonies/11-17-05%2BTestimony%2Bof%2BKit%2BBigelow%2BEgypt%2BBriefing.htm|archive-date=27 December 2006|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061227195313/http://lantos.house.gov/HoR/CA12/Human+Rights+Caucus/Briefing+Testimonies/11-17-05+Testimony+of+Kit+Bigelow+Egypt+Briefing.htm |date=27 Desemba 2006 }}
*{{Cite web|url=https://iranhumanrights.org/2018/07/woman-expelled-from-iranian-university-just-before-obtaining-degree-because-shes-bahai/|title=Mwanamke Afukuzwa Kutoka Chuo Kikuu cha Iran Kabla Tu ya Kupata Shahada kwa Sababu Yeye ni Mbaháʼí|date=29 July 2018|website=Center for Human Rights in Iran|access-date=23 August 2018|ref={{sfnRef|Center for Human Rights in Iran|2018}}}}
*{{Cite book|url=http://www.dictionary.com/browse/bahai|title=Dictionary.com Unabridged|publisher=Random House, Inc.|year=2017|edition=4th|contribution=Baháʼí|ref={{sfnRef|Dictionary.com|2017}}}}
*{{Cite web|url=http://www.fidh.org/IMG/pdf/ir0108a.pdf|title=Ubaguzi dhidi ya Wachache wa Kidini nchini Iran|author=International Federation of Human Rights|date=August 2003|publisher=FIDH|location=Paris|archive-url=https://web.archive.org/web/20061031221624/http://www.fidh.org/IMG/pdf/ir0108a.pdf|archive-date=31 October 2006|access-date=20 October 2006|url-status=live}}
*{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm#wrapper|title=Ripoti ya Uhuru wa Dini wa Kimataifa ya mwaka 2013|author=Bureau of Democracy, Human Rights and Labor|date=2013|publisher=[[United States Department of State]]|access-date=24 April 2015|ref={{sfnRef|International Religious Freedom Report|2013}}}}
*{{Cite report|editor-last=Hackett|editor-first=Conrad|editor-last2=Grim|editor-first2=Brian J.|title=Mazingira ya Kidini ya Ulimwengu: Ripoti juu ya Ukubwa na Mgawanyo wa Makundi Makuu ya Dini Duniani kufikia mwaka 2010|pages=53–56 <!-- many other pages report various specific examples across many religions -->|publisher=Pew Research Center’s Forum on Religion & Public Life|via=Boston College|date=Dec 2012|url=https://www.bc.edu/content/dam/files/centers/jesinst/pdf/Grim-globalReligion-full.pdf|access-date=Aug 16, 2022|ref={{sfnRef|Pew Global Religious Landscape|2012}}}}
*{{Cite report|publisher=Iran Human Rights Documentation Center|date=December 2006|title=Imani Iliyonyimwa: Mateso dhidi ya Wabaháʼí wa Iran|access-date=1 May 2007|url=http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/Reports/A-Faith-Denied_Dec06.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090618202441/http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/Reports/A-Faith-Denied_Dec06.pdf|archive-date=2009-06-18|ref={{sfnRef|Iran Human Rights Documentation Center|2006}}}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100902191009/http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/PressReleases/2008/Press-05-15-08.pdf |date=2 Septemba 2010 }}
*{{Cite press release|publisher=Iran Human Rights Documentation Center|date=15 May 2008b|title=IHRDC Yalaani Kukamatwa kwa Wabaháʼí Wanaoongoza|url=http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/PressReleases/2008/Press-05-15-08.pdf|access-date=17 May 2008|ref={{sfnRef|Iran Human Rights Documentation Center|2008b}}|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100902191009/http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/PressReleases/2008/Press-05-15-08.pdf|archive-date=2 September 2010|archivedate=2 Septemba 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100902191009/http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/PressReleases/2008/Press-05-15-08.pdf}}
*{{Cite report|publisher=Iran Human Rights Documentation Center|date=November 2008|title=Uhalifu dhidi ya Ubinadamu: Mashambulizi ya Jamhuri ya Kiislamu dhidi ya Wabaháʼí|location=New Haven, CN|ref={{sfnRef|Iran Human Rights Documentation Center|2008}}|url=http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/Reports/Crimes-against-Humanity_Nov08.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20100902192809/http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/Reports/Crimes-against-Humanity_Nov08.pdf|archive-date=2 September 2010}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100902192809/http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/Reports/Crimes-against-Humanity_Nov08.pdf |date=2 Septemba 2010 }}
*{{Cite web|url=http://www.unhchr.ch/huricane/huricane.nsf/view01/5E72D6B7B624AABBC125713700572D09?opendocument|title=Mwandishi Maalum kuhusu Uhuru wa Dini au Imani ana wasiwasi kuhusu jinsi wafuasi wa Dini ya Baháʼí nchini Iran wanavyotendewa|last=Jahangir|first=Asma|date=20 March 2006|publisher=United Nations|archive-url=https://web.archive.org/web/20060426122357/http://www.unhchr.ch/huricane/huricane.nsf/view01/5E72D6B7B624AABBC125713700572D09?opendocument|archive-date=26 April 2006|access-date=1 June 2006|url-status=live}}
*{{Cite thesis|last=Lundberg|first=Zaid|date=2005|type=Master of Arts thesis|title=Ufunuo wa Mwisho katika Dini ya Bahá'í: Dhana ya Ufunuo wa Maendeleo|chapter=Dhana ya Ufunuo wa Maendeleo|chapter-url=http://bahai-library.com/lundberg_bahai_apocalypticism|access-date=1 May 2007|publisher=Department of History of Religion at the Faculty of Theology, Lund University, Sweden}}
*{{Cite web|url=http://sim.law.uu.nl/SIM/CaseLaw/uncom.nsf/0/e7b8824bdd987268c1256fa8004a8753?OpenDocument|title=Iran, Jamhuri ya Kiislamu ya|author=Netherlands Institute of Human Rights|date=8 March 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060502110349/http://sim.law.uu.nl/SIM/CaseLaw/uncom.nsf/0/e7b8824bdd987268c1256fa8004a8753?OpenDocument|archive-date=2 May 2006|access-date=31 May 2006|url-status=dead}}
{{refend}}
[[Jamii:Bahai]]
ollayj0v8ptjzy8oaae6brb6e37397z
Jamii:CS1 maint: unfit URL
14
208146
1586430
1433648
2026-08-09T19:41:06Z
Dudumizi Irene
89214
1586430
wikitext
text/x-wiki
__HIDDEN CAT__
0q7h3ega4o1bcsqd4b8p8mo4e71vkt6
1586431
1586430
2026-08-09T19:41:43Z
Dudumizi Irene
89214
1586431
wikitext
text/x-wiki
__HIDDENCAT__
2twjmejn56ditxo46hqinfh52nh6flb
Wikipedia:Mradi wa Nchi
4
208508
1586346
1586206
2026-08-09T13:00:44Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 CAQI Bot updated with page views column
1586346
wikitext
text/x-wiki
{{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}}
{{Kigezo:Mradi/Nchi}}
== Yaliyomo ==
<div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;">
Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]].
[[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC)
</div>
== Mwongozo ==
===Sanduku/Jedwali la taarifa===
'''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana.
===Utangulizi===
{{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}}
Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo:
====Aya ya Utangulizi====
Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800.
Mfano:
</br>
{{Blockquote|
'''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}}
====Aya zinazofuata====
Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii.
===Mwili===
Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji.
====Asili ya jina====
Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi.
====Historia====
Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa.
====Jiografia====
Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili.
====Demografia====
Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana.
====Uchumi====
Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato.
====Serikali na siasa====
Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa.
====Utamaduni====
Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa.
====Tazama pia====
Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika.
====Marejeo====
Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa.
====Viungo vya nje====
Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo.
== Makala ==
{{Chati ya duara
| caption= CAQI (2026-08-09)
| label1 = Makala Bora
| value1 = 7
| color1= green
| label2 = Makala Nzuri
| value2 = 9
| color2= yellow
| label3 = Makala Msingi
| value3 = 61
| color3= orange
| label4 = Makala ya Chini
| value4 = 72
| color4= lightblue
| label5 = Mbegu
| value5 = 27
| color5= red
}}
{| class="wikitable sortable"
! Nchi
! CAQI (2026-08-09)<br />
! Mitazamo (siku 30)<br />
|-
| colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora
|-
| [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
| 9.56
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 405
|-
| [[Kenya]]
| 9.44
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 487
|-
| [[Tanzania]]
| 9.17
| style="background-color:#006400; color:white" | 2267
|-
| [[Ghana]]
| 8.93
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 190
|-
| [[Marekani]]
| 8.76
| style="background-color:#228B22; color:white" | 764
|-
| [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]]
| 8.25
| style="background-color:#006400; color:white" | 1369
|-
| [[Afrika Kusini]]
| 8.10
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 335
|-
| colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri
|-
| [[Hispania]]
| 7.84
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 473
|-
| [[Irani]]
| 7.62
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 317
|-
| [[Ethiopia]]
| 7.58
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 252
|-
| [[Urusi]]
| 7.54
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 487
|-
| [[Burundi]]
| 7.36
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 335
|-
| [[Sudan Kusini]]
| 7.28
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 133
|-
| [[Nigeria]]
| 7.26
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 165
|-
| [[Australia]]
| 7.15
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 162
|-
| [[Somalia]]
| 7.09
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 100
|-
| colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi
|-
| [[Senegal]]
| 6.90
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 93
|-
| [[Ufaransa]]
| 6.68
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 359
|-
| [[Italia]]
| 6.23
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 181
|-
| [[Falme za Kiarabu]]
| 6.08
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 116
|-
| [[Laos]]
| 5.95
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Uingereza]]
| 5.93
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 369
|-
| [[Jamhuri ya Watu wa China]]
| 5.59
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 264
|-
| [[Rwanda]]
| 5.49
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 304
|-
| [[Korea Kaskazini]]
| 5.44
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 89
|-
| [[Mali]]
| 5.42
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 98
|-
| [[Korea Kusini]]
| 5.34
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 122
|-
| [[Ufini]]
| 5.20
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 99
|-
| [[Uswisi]]
| 5.17
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 156
|-
| [[Israeli]]
| 5.15
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 277
|-
| [[Ufalme wa Muungano]]
| 5.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 139
|-
| [[Cabo Verde]]
| 4.89
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 179
|-
| [[Zambia]]
| 4.89
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 131
|-
| [[Ujerumani]]
| 4.83
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 255
|-
| [[Niger]]
| 4.79
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Misri]]
| 4.78
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 236
|-
| [[Uganda]]
| 4.78
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 221
|-
| [[Afghanistan]]
| 4.70
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 66
|-
| [[Shelisheli]]
| 4.68
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 118
|-
| [[Japani]]
| 4.66
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 226
|-
| [[San Marino]]
| 4.63
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Chad]]
| 4.59
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Austria]]
| 4.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Kamerun]]
| 4.47
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Vatikani]]
| 4.43
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 145
|-
| [[Gine Bisau]]
| 4.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 21
|-
| [[Ukraini]]
| 4.41
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 95
|-
| [[Sudan]]
| 4.39
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Uswidi]]
| 4.30
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 89
|-
| [[Uholanzi]]
| 4.26
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 112
|-
| [[Kanada]]
| 4.17
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 180
|-
| [[Kamboja]]
| 4.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Moroko]]
| 4.13
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 190
|-
| [[Uhindi]]
| 4.08
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 203
|-
| [[Malawi]]
| 4.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 140
|-
| [[Pakistani]]
| 3.98
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 54
|-
| [[Ubelgiji]]
| 3.92
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 147
|-
| [[Udeni]]
| 3.88
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Burkina Faso]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 112
|-
| [[Madagaska]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 137
|-
| [[Ugiriki]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 196
|-
| [[Vietnam]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 64
|-
| [[Bulgaria]]
| 3.82
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 60
|-
| [[Ureno]]
| 3.79
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 188
|-
| [[Isilandi]]
| 3.77
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Msumbiji]]
| 3.76
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 245
|-
| [[Aljeria]]
| 3.73
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Kazakhstan]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Malta]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Indonesia]]
| 3.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Singapuri]]
| 3.63
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 66
|-
| [[Uturuki]]
| 3.62
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 290
|-
| [[Papua Guinea Mpya]]
| 3.61
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Eritrea]]
| 3.60
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 60
|-
| [[Uthai]]
| 3.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Angola]]
| 3.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 79
|-
| [[Hong Kong]]
| 3.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 63
|-
| colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini
|-
| [[Bhutan]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Fiji]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Ufalme wa Udeni]]
| 3.44
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 9
|-
| [[Palestina]]
| 3.43
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 96
|-
| [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]]
| 3.38
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 110
|-
| [[Syria]]
| 3.35
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 78
|-
| [[Latvia]]
| 3.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Myanmar]]
| 3.23
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Botswana]]
| 3.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Komori]]
| 3.20
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 92
|-
| [[Liberia]]
| 3.16
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 62
|-
| [[Eswatini]]
| 3.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 89
|-
| [[Morisi]]
| 3.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 52
|-
| [[Jibuti]]
| 3.09
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 88
|-
| [[Omani]]
| 3.04
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 84
|-
| [[Polandi]]
| 3.03
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 93
|-
| [[Zimbabwe]]
| 3.02
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 96
|-
| [[Kosovo]]
| 2.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 23
|-
| [[Benin]]
| 2.93
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 57
|-
| [[Brunei]]
| 2.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 66
|-
| [[Qatar]]
| 2.91
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 71
|-
| [[Jamhuri ya Kongo]]
| 2.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 114
|-
| [[Saudia]]
| 2.90
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 87
|-
| [[Gine ya Ikweta]]
| 2.89
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Lesotho]]
| 2.88
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Nyuzilandi]]
| 2.86
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Hungaria]]
| 2.84
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Sierra Leone]]
| 2.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Eire]]
| 2.80
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Liechtenstein]]
| 2.78
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Gabon]]
| 2.74
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 51
|-
| [[Azerbaijan]]
| 2.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Kroatia]]
| 2.68
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Slovenia]]
| 2.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Namibia]]
| 2.65
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 91
|-
| [[Tunisia]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 51
|-
| [[Ufilipino]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 82
|-
| [[Kodivaa]]
| 2.60
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Jamhuri ya China]]
| 2.54
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Moldova]]
| 2.52
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Bahrain]]
| 2.51
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 57
|-
| [[Norwei]]
| 2.51
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 125
|-
| [[Luxemburg]]
| 2.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 73
|-
| [[Masedonia Kaskazini]]
| 2.48
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Yordani]]
| 2.48
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 76
|-
| [[Mongolia]]
| 2.42
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 96
|-
| [[Belarus]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Serbia]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 47
|-
| [[Turkmenistan]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Gambia]]
| 2.39
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Iraki]]
| 2.37
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 78
|-
| [[Nepal]]
| 2.37
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 50
|-
| [[Timor ya Mashariki]]
| 2.34
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Tuvalu]]
| 2.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Sri Lanka]]
| 2.32
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Yemen]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 84
|-
| [[Andorra]]
| 2.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Kirgizia]]
| 2.26
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 53
|-
| [[Romania]]
| 2.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 47
|-
| [[Sao Tome na Principe]]
| 2.23
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Bangladesh]]
| 2.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Bosnia na Herzegovina]]
| 2.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Libya]]
| 2.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 99
|-
| [[Armenia]]
| 2.19
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 41
|-
| [[Welisi]]
| 2.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Ucheki]]
| 2.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 50
|-
| [[Sahara ya Magharibi]]
| 2.10
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 55
|-
| [[Uzbekistan]]
| 2.09
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 41
|-
| [[Kuwait]]
| 2.07
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 60
|-
| [[Malaysia]]
| 2.06
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 60
|-
| [[Kupro]]
| 2.04
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Maldivi]]
| 2.02
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu
|-
| [[Visiwa vya Cook]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 11
|-
| [[Montenegro]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 22
|-
| [[Nauru]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Ossetia Kusini]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Vanuatu]]
| 1.96
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 150
|-
| [[Togo]]
| 1.95
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 51
|-
| [[Albania]]
| 1.92
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Mauritania]]
| 1.91
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 41
|-
| [[Samoa]]
| 1.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 21
|-
| [[Jiko la ardhini]]
| 1.80
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 9
|-
| [[Georgia]]
| 1.72
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Polynesia ya Kifaransa]]
| 1.71
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 11
|-
| [[Lituanya]]
| 1.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Gine]]
| 1.67
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Niue]]
| 1.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 15
|-
| [[Abkhazia]]
| 1.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| [[Tajikistan]]
| 1.55
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Palau]]
| 1.53
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Visiwa vya Solomon]]
| 1.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 25
|-
| [[Gibraltar]]
| 1.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 22
|-
| [[Estonia]]
| 1.40
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Kiribati]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 28
|-
| [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 12
|-
| [[Samoa ya Marekani]]
| 1.36
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 11
|-
| [[Slovakia]]
| 1.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Visiwa vya Mariana]]
| 1.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 14
|-
| [[Tonga]]
| 1.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|}
==Takwimu==
===Takwimu za Jumla===
{| class="wikitable"
! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko
|-
| Jumla ya Makala || 173 || —
|-
| Jumla ya Hariri (siku zote) || 34980 || —
|-
| Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 19832 || ↓ -36.7%
|-
| Wastani wa Hariri kwa Makala || 202.2 || —
|-
| Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 114.6 || —
|}
===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)===
{| class="wikitable sortable"
! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko
|-
| 1 || [[Tanzania]] || 2331 || ↓ -17.1%
|-
| 2 || [[Marekani]] || 764 || ↓ -43.1%
|-
| 3 || [[Urusi]] || 538 || ↑ +2.7%
|-
| 4 || [[Kenya]] || 487 || ↓ -36.1%
|-
| 5 || [[Hispania]] || 473 || ↑ +78.5%
|-
| 6 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 419 || ↓ -36.9%
|-
| 7 || [[Uingereza]] || 376 || ↓ -23.3%
|-
| 8 || [[Ufaransa]] || 367 || ↓ -40.7%
|-
| 9 || [[Afrika Kusini]] || 335 || ↓ -43.3%
|-
| 10 || [[Burundi]] || 335 || ↓ -18.5%
|-
|}
====Wahariri====
Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365)
{| class="wikitable sortable"
! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia
|-
| 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 587 || 43.0%
|-
| 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 360 || 26.4%
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 130 || 9.5%
|-
| 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 119 || 8.7%
|-
| 5 || [[User:~2025-60637-6|~2025-60637-6]] || 12 || 0.9%
|-
| 6 || [[User:~2025-61248-5|~2025-61248-5]] || 12 || 0.9%
|-
| 7 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 10 || 0.7%
|-
| 8 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.6%
|-
| 9 || [[User:Kisare|Kisare]] || 6 || 0.4%
|-
| 10 || [[User:CSGinger14|CSGinger14]] || 6 || 0.4%
|-
|}
4c67x9edhkk8p3rkuervhqnrofvvrre
1586349
1586346
2026-08-09T13:03:41Z
Gayle-Bot
78697
Sasisha Takwimu za mradi
1586349
wikitext
text/x-wiki
{{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}}
{{Kigezo:Mradi/Nchi}}
== Yaliyomo ==
<div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;">
Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]].
[[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC)
</div>
== Mwongozo ==
===Sanduku/Jedwali la taarifa===
'''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana.
===Utangulizi===
{{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}}
Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo:
====Aya ya Utangulizi====
Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800.
Mfano:
</br>
{{Blockquote|
'''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}}
====Aya zinazofuata====
Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii.
===Mwili===
Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji.
====Asili ya jina====
Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi.
====Historia====
Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa.
====Jiografia====
Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili.
====Demografia====
Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana.
====Uchumi====
Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato.
====Serikali na siasa====
Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa.
====Utamaduni====
Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa.
====Tazama pia====
Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika.
====Marejeo====
Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa.
====Viungo vya nje====
Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo.
== Makala ==
{{Chati ya duara
| caption= CAQI (2026-08-09)
| label1 = Makala Bora
| value1 = 7
| color1= green
| label2 = Makala Nzuri
| value2 = 9
| color2= yellow
| label3 = Makala Msingi
| value3 = 61
| color3= orange
| label4 = Makala ya Chini
| value4 = 72
| color4= lightblue
| label5 = Mbegu
| value5 = 27
| color5= red
}}
{| class="wikitable sortable"
! Nchi
! CAQI (2026-08-09)<br />
! Mitazamo (siku 30)<br />
|-
| colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora
|-
| [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
| 9.56
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 405
|-
| [[Kenya]]
| 9.44
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 487
|-
| [[Tanzania]]
| 9.17
| style="background-color:#006400; color:white" | 2267
|-
| [[Ghana]]
| 8.93
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 190
|-
| [[Marekani]]
| 8.76
| style="background-color:#228B22; color:white" | 764
|-
| [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]]
| 8.25
| style="background-color:#006400; color:white" | 1369
|-
| [[Afrika Kusini]]
| 8.10
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 335
|-
| colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri
|-
| [[Hispania]]
| 7.84
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 473
|-
| [[Irani]]
| 7.62
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 317
|-
| [[Ethiopia]]
| 7.58
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 252
|-
| [[Urusi]]
| 7.54
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 487
|-
| [[Burundi]]
| 7.36
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 335
|-
| [[Sudan Kusini]]
| 7.28
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 133
|-
| [[Nigeria]]
| 7.26
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 165
|-
| [[Australia]]
| 7.15
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 162
|-
| [[Somalia]]
| 7.09
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 100
|-
| colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi
|-
| [[Senegal]]
| 6.90
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 93
|-
| [[Ufaransa]]
| 6.68
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 359
|-
| [[Italia]]
| 6.23
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 181
|-
| [[Falme za Kiarabu]]
| 6.08
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 116
|-
| [[Laos]]
| 5.95
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Uingereza]]
| 5.93
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 369
|-
| [[Jamhuri ya Watu wa China]]
| 5.59
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 264
|-
| [[Rwanda]]
| 5.49
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 304
|-
| [[Korea Kaskazini]]
| 5.44
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 89
|-
| [[Mali]]
| 5.42
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 98
|-
| [[Korea Kusini]]
| 5.34
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 122
|-
| [[Ufini]]
| 5.20
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 99
|-
| [[Uswisi]]
| 5.17
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 156
|-
| [[Israeli]]
| 5.15
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 277
|-
| [[Ufalme wa Muungano]]
| 5.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 139
|-
| [[Cabo Verde]]
| 4.89
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 179
|-
| [[Zambia]]
| 4.89
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 131
|-
| [[Ujerumani]]
| 4.83
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 255
|-
| [[Niger]]
| 4.79
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Misri]]
| 4.78
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 236
|-
| [[Uganda]]
| 4.78
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 221
|-
| [[Afghanistan]]
| 4.70
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 66
|-
| [[Shelisheli]]
| 4.68
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 118
|-
| [[Japani]]
| 4.66
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 226
|-
| [[San Marino]]
| 4.63
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Chad]]
| 4.59
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Austria]]
| 4.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Kamerun]]
| 4.47
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Vatikani]]
| 4.43
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 145
|-
| [[Gine Bisau]]
| 4.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 21
|-
| [[Ukraini]]
| 4.41
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 95
|-
| [[Sudan]]
| 4.39
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Uswidi]]
| 4.30
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 89
|-
| [[Uholanzi]]
| 4.26
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 112
|-
| [[Kanada]]
| 4.17
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 180
|-
| [[Kamboja]]
| 4.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Moroko]]
| 4.13
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 190
|-
| [[Uhindi]]
| 4.08
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 203
|-
| [[Malawi]]
| 4.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 140
|-
| [[Pakistani]]
| 3.98
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 54
|-
| [[Ubelgiji]]
| 3.92
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 147
|-
| [[Udeni]]
| 3.88
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Burkina Faso]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 112
|-
| [[Madagaska]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 137
|-
| [[Ugiriki]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 196
|-
| [[Vietnam]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 64
|-
| [[Bulgaria]]
| 3.82
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 60
|-
| [[Ureno]]
| 3.79
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 188
|-
| [[Isilandi]]
| 3.77
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Msumbiji]]
| 3.76
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 245
|-
| [[Aljeria]]
| 3.73
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Kazakhstan]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Malta]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Indonesia]]
| 3.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Singapuri]]
| 3.63
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 66
|-
| [[Uturuki]]
| 3.62
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 290
|-
| [[Papua Guinea Mpya]]
| 3.61
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Eritrea]]
| 3.60
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 60
|-
| [[Uthai]]
| 3.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Angola]]
| 3.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 79
|-
| [[Hong Kong]]
| 3.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 63
|-
| colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini
|-
| [[Bhutan]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Fiji]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Ufalme wa Udeni]]
| 3.44
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 9
|-
| [[Palestina]]
| 3.43
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 96
|-
| [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]]
| 3.38
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 110
|-
| [[Syria]]
| 3.35
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 78
|-
| [[Latvia]]
| 3.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Myanmar]]
| 3.23
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Botswana]]
| 3.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Komori]]
| 3.20
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 92
|-
| [[Liberia]]
| 3.16
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 62
|-
| [[Eswatini]]
| 3.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 89
|-
| [[Morisi]]
| 3.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 52
|-
| [[Jibuti]]
| 3.09
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 88
|-
| [[Omani]]
| 3.04
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 84
|-
| [[Polandi]]
| 3.03
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 93
|-
| [[Zimbabwe]]
| 3.02
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 96
|-
| [[Kosovo]]
| 2.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 23
|-
| [[Benin]]
| 2.93
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 57
|-
| [[Brunei]]
| 2.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 66
|-
| [[Qatar]]
| 2.91
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 71
|-
| [[Jamhuri ya Kongo]]
| 2.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 114
|-
| [[Saudia]]
| 2.90
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 87
|-
| [[Gine ya Ikweta]]
| 2.89
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Lesotho]]
| 2.88
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Nyuzilandi]]
| 2.86
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Hungaria]]
| 2.84
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Sierra Leone]]
| 2.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Eire]]
| 2.80
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Liechtenstein]]
| 2.78
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Gabon]]
| 2.74
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 51
|-
| [[Azerbaijan]]
| 2.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Kroatia]]
| 2.68
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Slovenia]]
| 2.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Namibia]]
| 2.65
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 91
|-
| [[Tunisia]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 51
|-
| [[Ufilipino]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 82
|-
| [[Kodivaa]]
| 2.60
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Jamhuri ya China]]
| 2.54
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Moldova]]
| 2.52
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Bahrain]]
| 2.51
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 57
|-
| [[Norwei]]
| 2.51
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 125
|-
| [[Luxemburg]]
| 2.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 73
|-
| [[Masedonia Kaskazini]]
| 2.48
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Yordani]]
| 2.48
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 76
|-
| [[Mongolia]]
| 2.42
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 96
|-
| [[Belarus]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Serbia]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 47
|-
| [[Turkmenistan]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Gambia]]
| 2.39
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Iraki]]
| 2.37
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 78
|-
| [[Nepal]]
| 2.37
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 50
|-
| [[Timor ya Mashariki]]
| 2.34
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Tuvalu]]
| 2.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Sri Lanka]]
| 2.32
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Yemen]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 84
|-
| [[Andorra]]
| 2.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Kirgizia]]
| 2.26
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 53
|-
| [[Romania]]
| 2.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 47
|-
| [[Sao Tome na Principe]]
| 2.23
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Bangladesh]]
| 2.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Bosnia na Herzegovina]]
| 2.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Libya]]
| 2.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 99
|-
| [[Armenia]]
| 2.19
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 41
|-
| [[Welisi]]
| 2.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Ucheki]]
| 2.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 50
|-
| [[Sahara ya Magharibi]]
| 2.10
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 55
|-
| [[Uzbekistan]]
| 2.09
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 41
|-
| [[Kuwait]]
| 2.07
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 60
|-
| [[Malaysia]]
| 2.06
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 60
|-
| [[Kupro]]
| 2.04
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Maldivi]]
| 2.02
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu
|-
| [[Visiwa vya Cook]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 11
|-
| [[Montenegro]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 22
|-
| [[Nauru]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Ossetia Kusini]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Vanuatu]]
| 1.96
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 150
|-
| [[Togo]]
| 1.95
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 51
|-
| [[Albania]]
| 1.92
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Mauritania]]
| 1.91
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 41
|-
| [[Samoa]]
| 1.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 21
|-
| [[Jiko la ardhini]]
| 1.80
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 9
|-
| [[Georgia]]
| 1.72
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Polynesia ya Kifaransa]]
| 1.71
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 11
|-
| [[Lituanya]]
| 1.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Gine]]
| 1.67
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Niue]]
| 1.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 15
|-
| [[Abkhazia]]
| 1.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| [[Tajikistan]]
| 1.55
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Palau]]
| 1.53
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Visiwa vya Solomon]]
| 1.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 25
|-
| [[Gibraltar]]
| 1.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 22
|-
| [[Estonia]]
| 1.40
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Kiribati]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 28
|-
| [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 12
|-
| [[Samoa ya Marekani]]
| 1.36
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 11
|-
| [[Slovakia]]
| 1.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Visiwa vya Mariana]]
| 1.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 14
|-
| [[Tonga]]
| 1.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|}
==Takwimu==
===Takwimu za Jumla===
{| class="wikitable"
! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko
|-
| Jumla ya Makala || 173 || —
|-
| Jumla ya Hariri (siku zote) || 34980 || —
|-
| Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 19832 || ↓ -36.7%
|-
| Wastani wa Hariri kwa Makala || 202.2 || —
|-
| Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 114.6 || —
|}
===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)===
{| class="wikitable sortable"
! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko
|-
| 1 || [[Tanzania]] || 2331 || ↓ -17.1%
|-
| 2 || [[Marekani]] || 764 || ↓ -43.1%
|-
| 3 || [[Urusi]] || 538 || ↑ +2.7%
|-
| 4 || [[Kenya]] || 487 || ↓ -36.1%
|-
| 5 || [[Hispania]] || 473 || ↑ +78.5%
|-
| 6 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 419 || ↓ -36.9%
|-
| 7 || [[Uingereza]] || 376 || ↓ -23.3%
|-
| 8 || [[Ufaransa]] || 367 || ↓ -40.7%
|-
| 9 || [[Afrika Kusini]] || 335 || ↓ -43.3%
|-
| 10 || [[Burundi]] || 335 || ↓ -18.5%
|-
|}
====Wahariri====
Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365)
{| class="wikitable sortable"
! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia
|-
| 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 587 || 43.0%
|-
| 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 360 || 26.4%
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 130 || 9.5%
|-
| 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 119 || 8.7%
|-
| 5 || [[User:~2025-60637-6|~2025-60637-6]] || 12 || 0.9%
|-
| 6 || [[User:~2025-61248-5|~2025-61248-5]] || 12 || 0.9%
|-
| 7 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 10 || 0.7%
|-
| 8 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.6%
|-
| 9 || [[User:Kisare|Kisare]] || 6 || 0.4%
|-
| 10 || [[User:CSGinger14|CSGinger14]] || 6 || 0.4%
|-
|}
sm3bczzc8hr8uy444vg368x87ov5q0d
1586409
1586349
2026-08-09T18:49:13Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 CAQI Bot updated with page views column
1586409
wikitext
text/x-wiki
{{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}}
{{Kigezo:Mradi/Nchi}}
== Yaliyomo ==
<div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;">
Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]].
[[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC)
</div>
== Mwongozo ==
===Sanduku/Jedwali la taarifa===
'''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana.
===Utangulizi===
{{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}}
Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo:
====Aya ya Utangulizi====
Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800.
Mfano:
</br>
{{Blockquote|
'''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}}
====Aya zinazofuata====
Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii.
===Mwili===
Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji.
====Asili ya jina====
Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi.
====Historia====
Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa.
====Jiografia====
Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili.
====Demografia====
Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana.
====Uchumi====
Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato.
====Serikali na siasa====
Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa.
====Utamaduni====
Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa.
====Tazama pia====
Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika.
====Marejeo====
Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa.
====Viungo vya nje====
Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo.
== Makala ==
{{Chati ya duara
| caption= CAQI (2026-08-09)
| label1 = Makala Bora
| value1 = 7
| color1= green
| label2 = Makala Nzuri
| value2 = 9
| color2= yellow
| label3 = Makala Msingi
| value3 = 61
| color3= orange
| label4 = Makala ya Chini
| value4 = 72
| color4= lightblue
| label5 = Mbegu
| value5 = 27
| color5= red
}}
{| class="wikitable sortable"
! Nchi
! CAQI (2026-08-09)<br />
! Mitazamo (siku 30)<br />
|-
| colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora
|-
| [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
| 9.56
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 419
|-
| [[Kenya]]
| 9.44
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 495
|-
| [[Tanzania]]
| 9.17
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Ghana]]
| 8.93
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 192
|-
| [[Marekani]]
| 8.76
| style="background-color:#228B22; color:white" | 764
|-
| [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]]
| 8.25
| style="background-color:#006400; color:white" | 1385
|-
| [[Afrika Kusini]]
| 8.10
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 335
|-
| colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri
|-
| [[Hispania]]
| 7.84
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 474
|-
| [[Irani]]
| 7.62
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 327
|-
| [[Ethiopia]]
| 7.58
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 254
|-
| [[Urusi]]
| 7.54
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Burundi]]
| 7.36
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 338
|-
| [[Sudan Kusini]]
| 7.28
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 137
|-
| [[Nigeria]]
| 7.26
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Australia]]
| 7.15
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 162
|-
| [[Somalia]]
| 7.09
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 104
|-
| colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi
|-
| [[Senegal]]
| 6.90
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 94
|-
| [[Ufaransa]]
| 6.68
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 367
|-
| [[Italia]]
| 6.23
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 181
|-
| [[Falme za Kiarabu]]
| 6.08
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 119
|-
| [[Laos]]
| 5.95
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Uingereza]]
| 5.93
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 376
|-
| [[Jamhuri ya Watu wa China]]
| 5.59
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 266
|-
| [[Rwanda]]
| 5.49
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 331
|-
| [[Korea Kaskazini]]
| 5.44
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 91
|-
| [[Mali]]
| 5.42
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Korea Kusini]]
| 5.34
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 127
|-
| [[Ufini]]
| 5.20
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 99
|-
| [[Uswisi]]
| 5.17
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 161
|-
| [[Israeli]]
| 5.15
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 277
|-
| [[Ufalme wa Muungano]]
| 5.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 141
|-
| [[Cabo Verde]]
| 4.89
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 179
|-
| [[Zambia]]
| 4.89
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 134
|-
| [[Ujerumani]]
| 4.83
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 261
|-
| [[Niger]]
| 4.79
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 28
|-
| [[Misri]]
| 4.78
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 236
|-
| [[Uganda]]
| 4.78
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 228
|-
| [[Afghanistan]]
| 4.70
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 66
|-
| [[Shelisheli]]
| 4.68
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 121
|-
| [[Japani]]
| 4.66
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 226
|-
| [[San Marino]]
| 4.63
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Chad]]
| 4.59
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Austria]]
| 4.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Kamerun]]
| 4.47
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Vatikani]]
| 4.43
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 150
|-
| [[Gine Bisau]]
| 4.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Ukraini]]
| 4.41
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 96
|-
| [[Sudan]]
| 4.39
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Uswidi]]
| 4.30
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 89
|-
| [[Uholanzi]]
| 4.26
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 114
|-
| [[Kanada]]
| 4.17
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 186
|-
| [[Kamboja]]
| 4.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Moroko]]
| 4.13
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 190
|-
| [[Uhindi]]
| 4.08
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 209
|-
| [[Malawi]]
| 4.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 142
|-
| [[Pakistani]]
| 3.98
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Ubelgiji]]
| 3.92
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 150
|-
| [[Udeni]]
| 3.88
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Burkina Faso]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 114
|-
| [[Madagaska]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 141
|-
| [[Ugiriki]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 196
|-
| [[Vietnam]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 65
|-
| [[Bulgaria]]
| 3.82
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 63
|-
| [[Ureno]]
| 3.79
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 191
|-
| [[Isilandi]]
| 3.77
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Msumbiji]]
| 3.76
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 249
|-
| [[Aljeria]]
| 3.73
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Kazakhstan]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 41
|-
| [[Malta]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Indonesia]]
| 3.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 88
|-
| [[Singapuri]]
| 3.63
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| [[Uturuki]]
| 3.62
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 298
|-
| [[Papua Guinea Mpya]]
| 3.61
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Eritrea]]
| 3.60
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 60
|-
| [[Uthai]]
| 3.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Angola]]
| 3.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 79
|-
| [[Hong Kong]]
| 3.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 67
|-
| colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini
|-
| [[Bhutan]]
| 3.46
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 51
|-
| [[Fiji]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Ufalme wa Udeni]]
| 3.44
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Palestina]]
| 3.43
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 104
|-
| [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]]
| 3.38
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 112
|-
| [[Syria]]
| 3.35
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Latvia]]
| 3.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Myanmar]]
| 3.23
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Botswana]]
| 3.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Komori]]
| 3.20
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 93
|-
| [[Liberia]]
| 3.16
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Eswatini]]
| 3.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 91
|-
| [[Morisi]]
| 3.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 53
|-
| [[Jibuti]]
| 3.09
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 89
|-
| [[Omani]]
| 3.04
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 84
|-
| [[Polandi]]
| 3.03
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 93
|-
| [[Zimbabwe]]
| 3.02
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 97
|-
| [[Kosovo]]
| 2.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 23
|-
| [[Benin]]
| 2.93
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 57
|-
| [[Brunei]]
| 2.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 67
|-
| [[Qatar]]
| 2.91
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 72
|-
| [[Jamhuri ya Kongo]]
| 2.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 118
|-
| [[Saudia]]
| 2.90
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 87
|-
| [[Gine ya Ikweta]]
| 2.89
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Lesotho]]
| 2.88
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Nyuzilandi]]
| 2.86
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Hungaria]]
| 2.84
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Sierra Leone]]
| 2.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Eire]]
| 2.80
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Liechtenstein]]
| 2.78
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Gabon]]
| 2.74
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 51
|-
| [[Azerbaijan]]
| 2.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Kroatia]]
| 2.68
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Slovenia]]
| 2.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Namibia]]
| 2.65
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 96
|-
| [[Tunisia]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 52
|-
| [[Ufilipino]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 83
|-
| [[Kodivaa]]
| 2.60
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Jamhuri ya China]]
| 2.54
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Moldova]]
| 2.52
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Bahrain]]
| 2.51
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 57
|-
| [[Norwei]]
| 2.51
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 127
|-
| [[Luxemburg]]
| 2.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Masedonia Kaskazini]]
| 2.48
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Yordani]]
| 2.48
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 77
|-
| [[Mongolia]]
| 2.42
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 98
|-
| [[Belarus]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Serbia]]
| 2.41
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 50
|-
| [[Turkmenistan]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Gambia]]
| 2.39
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Iraki]]
| 2.37
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 82
|-
| [[Nepal]]
| 2.37
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 50
|-
| [[Timor ya Mashariki]]
| 2.34
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Tuvalu]]
| 2.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Sri Lanka]]
| 2.32
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Yemen]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 87
|-
| [[Andorra]]
| 2.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Kirgizia]]
| 2.26
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 55
|-
| [[Romania]]
| 2.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 47
|-
| [[Sao Tome na Principe]]
| 2.23
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Bangladesh]]
| 2.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Bosnia na Herzegovina]]
| 2.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Libya]]
| 2.22
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 101
|-
| [[Armenia]]
| 2.19
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 41
|-
| [[Welisi]]
| 2.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Ucheki]]
| 2.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 51
|-
| [[Sahara ya Magharibi]]
| 2.10
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 55
|-
| [[Uzbekistan]]
| 2.09
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Kuwait]]
| 2.07
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 60
|-
| [[Malaysia]]
| 2.06
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 60
|-
| [[Kupro]]
| 2.04
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Maldivi]]
| 2.02
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu
|-
| [[Visiwa vya Cook]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 11
|-
| [[Montenegro]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 22
|-
| [[Nauru]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Ossetia Kusini]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Vanuatu]]
| 1.96
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 150
|-
| [[Togo]]
| 1.95
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 51
|-
| [[Albania]]
| 1.92
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Mauritania]]
| 1.91
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 41
|-
| [[Samoa]]
| 1.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 22
|-
| [[Jiko la ardhini]]
| 1.80
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 10
|-
| [[Georgia]]
| 1.72
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Polynesia ya Kifaransa]]
| 1.71
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 11
|-
| [[Lituanya]]
| 1.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Gine]]
| 1.67
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Niue]]
| 1.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 15
|-
| [[Abkhazia]]
| 1.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| [[Tajikistan]]
| 1.55
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 28
|-
| [[Palau]]
| 1.53
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Visiwa vya Solomon]]
| 1.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 25
|-
| [[Gibraltar]]
| 1.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 22
|-
| [[Estonia]]
| 1.40
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Kiribati]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 12
|-
| [[Samoa ya Marekani]]
| 1.36
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 11
|-
| [[Slovakia]]
| 1.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Visiwa vya Mariana]]
| 1.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 15
|-
| [[Tonga]]
| 1.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 28
|}
==Takwimu==
===Takwimu za Jumla===
{| class="wikitable"
! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko
|-
| Jumla ya Makala || 173 || —
|-
| Jumla ya Hariri (siku zote) || 34980 || —
|-
| Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 19832 || ↓ -36.7%
|-
| Wastani wa Hariri kwa Makala || 202.2 || —
|-
| Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 114.6 || —
|}
===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)===
{| class="wikitable sortable"
! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko
|-
| 1 || [[Tanzania]] || 2331 || ↓ -17.1%
|-
| 2 || [[Marekani]] || 764 || ↓ -43.1%
|-
| 3 || [[Urusi]] || 538 || ↑ +2.7%
|-
| 4 || [[Kenya]] || 487 || ↓ -36.1%
|-
| 5 || [[Hispania]] || 473 || ↑ +78.5%
|-
| 6 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 419 || ↓ -36.9%
|-
| 7 || [[Uingereza]] || 376 || ↓ -23.3%
|-
| 8 || [[Ufaransa]] || 367 || ↓ -40.7%
|-
| 9 || [[Afrika Kusini]] || 335 || ↓ -43.3%
|-
| 10 || [[Burundi]] || 335 || ↓ -18.5%
|-
|}
====Wahariri====
Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365)
{| class="wikitable sortable"
! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia
|-
| 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 587 || 43.0%
|-
| 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 360 || 26.4%
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 130 || 9.5%
|-
| 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 119 || 8.7%
|-
| 5 || [[User:~2025-60637-6|~2025-60637-6]] || 12 || 0.9%
|-
| 6 || [[User:~2025-61248-5|~2025-61248-5]] || 12 || 0.9%
|-
| 7 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 10 || 0.7%
|-
| 8 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.6%
|-
| 9 || [[User:Kisare|Kisare]] || 6 || 0.4%
|-
| 10 || [[User:CSGinger14|CSGinger14]] || 6 || 0.4%
|-
|}
rhcpw79t0z9oqdbblncfkpl1dyn2upd
1586412
1586409
2026-08-09T18:50:24Z
Gayle-Bot
78697
Sasisha Takwimu za mradi
1586412
wikitext
text/x-wiki
{{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}}
{{Kigezo:Mradi/Nchi}}
== Yaliyomo ==
<div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;">
Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]].
[[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC)
</div>
== Mwongozo ==
===Sanduku/Jedwali la taarifa===
'''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana.
===Utangulizi===
{{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}}
Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo:
====Aya ya Utangulizi====
Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800.
Mfano:
</br>
{{Blockquote|
'''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}}
====Aya zinazofuata====
Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii.
===Mwili===
Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji.
====Asili ya jina====
Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi.
====Historia====
Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa.
====Jiografia====
Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili.
====Demografia====
Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana.
====Uchumi====
Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato.
====Serikali na siasa====
Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa.
====Utamaduni====
Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa.
====Tazama pia====
Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika.
====Marejeo====
Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa.
====Viungo vya nje====
Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo.
== Makala ==
{{Chati ya duara
| caption= CAQI (2026-08-09)
| label1 = Makala Bora
| value1 = 7
| color1= green
| label2 = Makala Nzuri
| value2 = 9
| color2= yellow
| label3 = Makala Msingi
| value3 = 61
| color3= orange
| label4 = Makala ya Chini
| value4 = 72
| color4= lightblue
| label5 = Mbegu
| value5 = 27
| color5= red
}}
{| class="wikitable sortable"
! Nchi
! CAQI (2026-08-09)<br />
! Mitazamo (siku 30)<br />
|-
| colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora
|-
| [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
| 9.56
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 419
|-
| [[Kenya]]
| 9.44
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 495
|-
| [[Tanzania]]
| 9.17
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Ghana]]
| 8.93
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 192
|-
| [[Marekani]]
| 8.76
| style="background-color:#228B22; color:white" | 764
|-
| [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]]
| 8.25
| style="background-color:#006400; color:white" | 1385
|-
| [[Afrika Kusini]]
| 8.10
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 335
|-
| colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri
|-
| [[Hispania]]
| 7.84
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 474
|-
| [[Irani]]
| 7.62
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 327
|-
| [[Ethiopia]]
| 7.58
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 254
|-
| [[Urusi]]
| 7.54
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Burundi]]
| 7.36
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 338
|-
| [[Sudan Kusini]]
| 7.28
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 137
|-
| [[Nigeria]]
| 7.26
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Australia]]
| 7.15
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 162
|-
| [[Somalia]]
| 7.09
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 104
|-
| colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi
|-
| [[Senegal]]
| 6.90
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 94
|-
| [[Ufaransa]]
| 6.68
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 367
|-
| [[Italia]]
| 6.23
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 181
|-
| [[Falme za Kiarabu]]
| 6.08
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 119
|-
| [[Laos]]
| 5.95
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Uingereza]]
| 5.93
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 376
|-
| [[Jamhuri ya Watu wa China]]
| 5.59
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 266
|-
| [[Rwanda]]
| 5.49
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 331
|-
| [[Korea Kaskazini]]
| 5.44
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 91
|-
| [[Mali]]
| 5.42
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Korea Kusini]]
| 5.34
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 127
|-
| [[Ufini]]
| 5.20
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 99
|-
| [[Uswisi]]
| 5.17
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 161
|-
| [[Israeli]]
| 5.15
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 277
|-
| [[Ufalme wa Muungano]]
| 5.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 141
|-
| [[Cabo Verde]]
| 4.89
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 179
|-
| [[Zambia]]
| 4.89
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 134
|-
| [[Ujerumani]]
| 4.83
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 261
|-
| [[Niger]]
| 4.79
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 28
|-
| [[Misri]]
| 4.78
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 236
|-
| [[Uganda]]
| 4.78
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 228
|-
| [[Afghanistan]]
| 4.70
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 66
|-
| [[Shelisheli]]
| 4.68
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 121
|-
| [[Japani]]
| 4.66
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 226
|-
| [[San Marino]]
| 4.63
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Chad]]
| 4.59
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Austria]]
| 4.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Kamerun]]
| 4.47
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Vatikani]]
| 4.43
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 150
|-
| [[Gine Bisau]]
| 4.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Ukraini]]
| 4.41
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 96
|-
| [[Sudan]]
| 4.39
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Uswidi]]
| 4.30
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 89
|-
| [[Uholanzi]]
| 4.26
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 114
|-
| [[Kanada]]
| 4.17
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 186
|-
| [[Kamboja]]
| 4.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Moroko]]
| 4.13
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 190
|-
| [[Uhindi]]
| 4.08
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 209
|-
| [[Malawi]]
| 4.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 142
|-
| [[Pakistani]]
| 3.98
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Ubelgiji]]
| 3.92
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 150
|-
| [[Udeni]]
| 3.88
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Burkina Faso]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 114
|-
| [[Madagaska]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 141
|-
| [[Ugiriki]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 196
|-
| [[Vietnam]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 65
|-
| [[Bulgaria]]
| 3.82
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 63
|-
| [[Ureno]]
| 3.79
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 191
|-
| [[Isilandi]]
| 3.77
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Msumbiji]]
| 3.76
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 249
|-
| [[Aljeria]]
| 3.73
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Kazakhstan]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 41
|-
| [[Malta]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Indonesia]]
| 3.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 88
|-
| [[Singapuri]]
| 3.63
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| [[Uturuki]]
| 3.62
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 298
|-
| [[Papua Guinea Mpya]]
| 3.61
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Eritrea]]
| 3.60
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 60
|-
| [[Uthai]]
| 3.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Angola]]
| 3.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 79
|-
| [[Hong Kong]]
| 3.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 67
|-
| colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini
|-
| [[Bhutan]]
| 3.46
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 51
|-
| [[Fiji]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Ufalme wa Udeni]]
| 3.44
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Palestina]]
| 3.43
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 104
|-
| [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]]
| 3.38
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 112
|-
| [[Syria]]
| 3.35
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Latvia]]
| 3.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Myanmar]]
| 3.23
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Botswana]]
| 3.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Komori]]
| 3.20
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 93
|-
| [[Liberia]]
| 3.16
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Eswatini]]
| 3.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 91
|-
| [[Morisi]]
| 3.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 53
|-
| [[Jibuti]]
| 3.09
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 89
|-
| [[Omani]]
| 3.04
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 84
|-
| [[Polandi]]
| 3.03
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 93
|-
| [[Zimbabwe]]
| 3.02
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 97
|-
| [[Kosovo]]
| 2.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 23
|-
| [[Benin]]
| 2.93
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 57
|-
| [[Brunei]]
| 2.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 67
|-
| [[Qatar]]
| 2.91
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 72
|-
| [[Jamhuri ya Kongo]]
| 2.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 118
|-
| [[Saudia]]
| 2.90
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 87
|-
| [[Gine ya Ikweta]]
| 2.89
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Lesotho]]
| 2.88
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Nyuzilandi]]
| 2.86
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Hungaria]]
| 2.84
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Sierra Leone]]
| 2.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Eire]]
| 2.80
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Liechtenstein]]
| 2.78
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Gabon]]
| 2.74
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 51
|-
| [[Azerbaijan]]
| 2.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Kroatia]]
| 2.68
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Slovenia]]
| 2.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Namibia]]
| 2.65
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 96
|-
| [[Tunisia]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 52
|-
| [[Ufilipino]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 83
|-
| [[Kodivaa]]
| 2.60
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Jamhuri ya China]]
| 2.54
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Moldova]]
| 2.52
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Bahrain]]
| 2.51
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 57
|-
| [[Norwei]]
| 2.51
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 127
|-
| [[Luxemburg]]
| 2.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Masedonia Kaskazini]]
| 2.48
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Yordani]]
| 2.48
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 77
|-
| [[Mongolia]]
| 2.42
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 98
|-
| [[Belarus]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Serbia]]
| 2.41
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 50
|-
| [[Turkmenistan]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Gambia]]
| 2.39
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Iraki]]
| 2.37
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 82
|-
| [[Nepal]]
| 2.37
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 50
|-
| [[Timor ya Mashariki]]
| 2.34
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Tuvalu]]
| 2.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Sri Lanka]]
| 2.32
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Yemen]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 87
|-
| [[Andorra]]
| 2.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Kirgizia]]
| 2.26
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 55
|-
| [[Romania]]
| 2.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 47
|-
| [[Sao Tome na Principe]]
| 2.23
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Bangladesh]]
| 2.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Bosnia na Herzegovina]]
| 2.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Libya]]
| 2.22
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 101
|-
| [[Armenia]]
| 2.19
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 41
|-
| [[Welisi]]
| 2.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Ucheki]]
| 2.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 51
|-
| [[Sahara ya Magharibi]]
| 2.10
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 55
|-
| [[Uzbekistan]]
| 2.09
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Kuwait]]
| 2.07
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 60
|-
| [[Malaysia]]
| 2.06
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 60
|-
| [[Kupro]]
| 2.04
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Maldivi]]
| 2.02
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu
|-
| [[Visiwa vya Cook]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 11
|-
| [[Montenegro]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 22
|-
| [[Nauru]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Ossetia Kusini]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Vanuatu]]
| 1.96
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 150
|-
| [[Togo]]
| 1.95
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 51
|-
| [[Albania]]
| 1.92
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Mauritania]]
| 1.91
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 41
|-
| [[Samoa]]
| 1.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 22
|-
| [[Jiko la ardhini]]
| 1.80
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 10
|-
| [[Georgia]]
| 1.72
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Polynesia ya Kifaransa]]
| 1.71
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 11
|-
| [[Lituanya]]
| 1.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Gine]]
| 1.67
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Niue]]
| 1.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 15
|-
| [[Abkhazia]]
| 1.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| [[Tajikistan]]
| 1.55
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 28
|-
| [[Palau]]
| 1.53
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Visiwa vya Solomon]]
| 1.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 25
|-
| [[Gibraltar]]
| 1.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 22
|-
| [[Estonia]]
| 1.40
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Kiribati]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 12
|-
| [[Samoa ya Marekani]]
| 1.36
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 11
|-
| [[Slovakia]]
| 1.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Visiwa vya Mariana]]
| 1.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 15
|-
| [[Tonga]]
| 1.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 28
|}
==Takwimu==
===Takwimu za Jumla===
{| class="wikitable"
! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko
|-
| Jumla ya Makala || 173 || —
|-
| Jumla ya Hariri (siku zote) || 34980 || —
|-
| Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 19832 || ↓ -36.7%
|-
| Wastani wa Hariri kwa Makala || 202.2 || —
|-
| Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 114.6 || —
|}
===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)===
{| class="wikitable sortable"
! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko
|-
| 1 || [[Tanzania]] || 2331 || ↓ -17.1%
|-
| 2 || [[Marekani]] || 764 || ↓ -43.1%
|-
| 3 || [[Urusi]] || 538 || ↑ +2.7%
|-
| 4 || [[Kenya]] || 487 || ↓ -36.1%
|-
| 5 || [[Hispania]] || 473 || ↑ +78.5%
|-
| 6 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 419 || ↓ -36.9%
|-
| 7 || [[Uingereza]] || 376 || ↓ -23.3%
|-
| 8 || [[Ufaransa]] || 367 || ↓ -40.7%
|-
| 9 || [[Afrika Kusini]] || 335 || ↓ -43.3%
|-
| 10 || [[Burundi]] || 335 || ↓ -18.5%
|-
|}
====Wahariri====
Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365)
{| class="wikitable sortable"
! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia
|-
| 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 587 || 43.0%
|-
| 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 360 || 26.4%
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 130 || 9.5%
|-
| 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 119 || 8.7%
|-
| 5 || [[User:~2025-60637-6|~2025-60637-6]] || 12 || 0.9%
|-
| 6 || [[User:~2025-61248-5|~2025-61248-5]] || 12 || 0.9%
|-
| 7 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 10 || 0.7%
|-
| 8 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.6%
|-
| 9 || [[User:Kisare|Kisare]] || 6 || 0.4%
|-
| 10 || [[User:CSGinger14|CSGinger14]] || 6 || 0.4%
|-
|}
g0z8riclaex8wxf4tdb42y2syablumm
1586461
1586412
2026-08-10T02:07:04Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 CAQI Bot updated with page views column
1586461
wikitext
text/x-wiki
{{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}}
{{Kigezo:Mradi/Nchi}}
== Yaliyomo ==
<div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;">
Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]].
[[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC)
</div>
== Mwongozo ==
===Sanduku/Jedwali la taarifa===
'''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana.
===Utangulizi===
{{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}}
Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo:
====Aya ya Utangulizi====
Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800.
Mfano:
</br>
{{Blockquote|
'''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}}
====Aya zinazofuata====
Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii.
===Mwili===
Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji.
====Asili ya jina====
Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi.
====Historia====
Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa.
====Jiografia====
Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili.
====Demografia====
Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana.
====Uchumi====
Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato.
====Serikali na siasa====
Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa.
====Utamaduni====
Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa.
====Tazama pia====
Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika.
====Marejeo====
Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa.
====Viungo vya nje====
Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo.
== Makala ==
{{Chati ya duara
| caption= CAQI (2026-08-10)
| label1 = Makala Bora
| value1 = 7
| color1= green
| label2 = Makala Nzuri
| value2 = 9
| color2= yellow
| label3 = Makala Msingi
| value3 = 61
| color3= orange
| label4 = Makala ya Chini
| value4 = 72
| color4= lightblue
| label5 = Mbegu
| value5 = 27
| color5= red
}}
{| class="wikitable sortable"
! Nchi
! CAQI (2026-08-10)<br />
! Mitazamo (siku 30)<br />
|-
| colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora
|-
| [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
| 9.56
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Kenya]]
| 9.44
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Tanzania]]
| 9.17
| style="background-color:#006400; color:white" | 2259
|-
| [[Ghana]]
| 8.93
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 189
|-
| [[Marekani]]
| 8.76
| style="background-color:#228B22; color:white" | 755
|-
| [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]]
| 8.25
| style="background-color:#006400; color:white" | 1342
|-
| [[Afrika Kusini]]
| 8.10
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 335
|-
| colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri
|-
| [[Hispania]]
| 7.84
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 447
|-
| [[Irani]]
| 7.62
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 317
|-
| [[Ethiopia]]
| 7.58
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 239
|-
| [[Urusi]]
| 7.54
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 515
|-
| [[Burundi]]
| 7.36
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 324
|-
| [[Sudan Kusini]]
| 7.28
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 129
|-
| [[Nigeria]]
| 7.26
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 163
|-
| [[Australia]]
| 7.15
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 165
|-
| [[Somalia]]
| 7.09
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 100
|-
| colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi
|-
| [[Senegal]]
| 6.90
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 91
|-
| [[Ufaransa]]
| 6.68
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 338
|-
| [[Italia]]
| 6.23
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 168
|-
| [[Falme za Kiarabu]]
| 6.08
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 115
|-
| [[Laos]]
| 5.95
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Uingereza]]
| 5.93
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 353
|-
| [[Jamhuri ya Watu wa China]]
| 5.59
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 262
|-
| [[Rwanda]]
| 5.49
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 320
|-
| [[Korea Kaskazini]]
| 5.44
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 89
|-
| [[Mali]]
| 5.42
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 94
|-
| [[Korea Kusini]]
| 5.34
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 123
|-
| [[Ufini]]
| 5.20
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 99
|-
| [[Uswisi]]
| 5.17
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 150
|-
| [[Israeli]]
| 5.15
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Ufalme wa Muungano]]
| 5.05
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Cabo Verde]]
| 4.89
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 164
|-
| [[Zambia]]
| 4.89
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 131
|-
| [[Ujerumani]]
| 4.83
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 251
|-
| [[Niger]]
| 4.79
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Misri]]
| 4.78
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 231
|-
| [[Uganda]]
| 4.78
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 218
|-
| [[Afghanistan]]
| 4.70
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 70
|-
| [[Shelisheli]]
| 4.68
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 112
|-
| [[Japani]]
| 4.66
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 215
|-
| [[San Marino]]
| 4.63
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Chad]]
| 4.59
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Austria]]
| 4.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 53
|-
| [[Kamerun]]
| 4.47
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 58
|-
| [[Vatikani]]
| 4.43
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 144
|-
| [[Gine Bisau]]
| 4.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 21
|-
| [[Ukraini]]
| 4.41
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 96
|-
| [[Sudan]]
| 4.39
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 71
|-
| [[Uswidi]]
| 4.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Uholanzi]]
| 4.26
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 108
|-
| [[Kanada]]
| 4.17
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 182
|-
| [[Kamboja]]
| 4.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Moroko]]
| 4.13
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 153
|-
| [[Uhindi]]
| 4.08
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 205
|-
| [[Malawi]]
| 4.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 142
|-
| [[Pakistani]]
| 3.98
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Ubelgiji]]
| 3.92
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 112
|-
| [[Udeni]]
| 3.88
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Burkina Faso]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 109
|-
| [[Madagaska]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 139
|-
| [[Ugiriki]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 180
|-
| [[Vietnam]]
| 3.84
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Bulgaria]]
| 3.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Ureno]]
| 3.79
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 173
|-
| [[Isilandi]]
| 3.77
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Msumbiji]]
| 3.76
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 241
|-
| [[Aljeria]]
| 3.73
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 50
|-
| [[Kazakhstan]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Malta]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Indonesia]]
| 3.64
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Singapuri]]
| 3.63
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 63
|-
| [[Uturuki]]
| 3.62
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 263
|-
| [[Papua Guinea Mpya]]
| 3.61
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Eritrea]]
| 3.60
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Uthai]]
| 3.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Angola]]
| 3.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 76
|-
| [[Hong Kong]]
| 3.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 66
|-
| colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini
|-
| [[Bhutan]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Fiji]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Ufalme wa Udeni]]
| 3.44
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 8
|-
| [[Palestina]]
| 3.43
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 100
|-
| [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]]
| 3.38
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 110
|-
| [[Syria]]
| 3.35
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 76
|-
| [[Latvia]]
| 3.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Myanmar]]
| 3.23
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Botswana]]
| 3.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 86
|-
| [[Komori]]
| 3.20
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 86
|-
| [[Liberia]]
| 3.16
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Eswatini]]
| 3.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 87
|-
| [[Morisi]]
| 3.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Jibuti]]
| 3.09
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 82
|-
| [[Omani]]
| 3.04
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 83
|-
| [[Polandi]]
| 3.03
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 93
|-
| [[Zimbabwe]]
| 3.02
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Kosovo]]
| 2.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 23
|-
| [[Benin]]
| 2.93
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Brunei]]
| 2.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 65
|-
| [[Qatar]]
| 2.91
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 70
|-
| [[Jamhuri ya Kongo]]
| 2.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 111
|-
| [[Saudia]]
| 2.90
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Gine ya Ikweta]]
| 2.89
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Lesotho]]
| 2.88
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Nyuzilandi]]
| 2.86
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Hungaria]]
| 2.84
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 46
|-
| [[Sierra Leone]]
| 2.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Eire]]
| 2.80
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Liechtenstein]]
| 2.78
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Gabon]]
| 2.74
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 51
|-
| [[Azerbaijan]]
| 2.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Kroatia]]
| 2.68
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Slovenia]]
| 2.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Namibia]]
| 2.65
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 90
|-
| [[Tunisia]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 50
|-
| [[Ufilipino]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 80
|-
| [[Kodivaa]]
| 2.60
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Jamhuri ya China]]
| 2.54
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Moldova]]
| 2.52
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Bahrain]]
| 2.51
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 55
|-
| [[Norwei]]
| 2.51
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 119
|-
| [[Luxemburg]]
| 2.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 73
|-
| [[Masedonia Kaskazini]]
| 2.48
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Yordani]]
| 2.48
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 76
|-
| [[Mongolia]]
| 2.42
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 91
|-
| [[Belarus]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Serbia]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Turkmenistan]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Gambia]]
| 2.39
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Iraki]]
| 2.37
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Nepal]]
| 2.37
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 50
|-
| [[Timor ya Mashariki]]
| 2.34
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 23
|-
| [[Tuvalu]]
| 2.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Sri Lanka]]
| 2.32
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Yemen]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Andorra]]
| 2.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Kirgizia]]
| 2.26
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 54
|-
| [[Romania]]
| 2.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Sao Tome na Principe]]
| 2.23
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Bangladesh]]
| 2.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Bosnia na Herzegovina]]
| 2.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Libya]]
| 2.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 95
|-
| [[Armenia]]
| 2.19
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Welisi]]
| 2.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Ucheki]]
| 2.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Sahara ya Magharibi]]
| 2.10
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 51
|-
| [[Uzbekistan]]
| 2.09
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Kuwait]]
| 2.07
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 58
|-
| [[Malaysia]]
| 2.06
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Kupro]]
| 2.04
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Maldivi]]
| 2.02
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu
|-
| [[Visiwa vya Cook]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 11
|-
| [[Montenegro]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 23
|-
| [[Nauru]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Ossetia Kusini]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Vanuatu]]
| 1.96
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Togo]]
| 1.95
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Albania]]
| 1.92
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Mauritania]]
| 1.91
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Samoa]]
| 1.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 22
|-
| [[Jiko la ardhini]]
| 1.80
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 10
|-
| [[Georgia]]
| 1.72
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Polynesia ya Kifaransa]]
| 1.71
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 11
|-
| [[Lituanya]]
| 1.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Gine]]
| 1.67
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Niue]]
| 1.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 15
|-
| [[Abkhazia]]
| 1.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| [[Tajikistan]]
| 1.55
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Palau]]
| 1.53
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Visiwa vya Solomon]]
| 1.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 25
|-
| [[Gibraltar]]
| 1.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 22
|-
| [[Estonia]]
| 1.40
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Kiribati]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 28
|-
| [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 12
|-
| [[Samoa ya Marekani]]
| 1.36
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 11
|-
| [[Slovakia]]
| 1.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Visiwa vya Mariana]]
| 1.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 15
|-
| [[Tonga]]
| 1.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 28
|}
==Takwimu==
===Takwimu za Jumla===
{| class="wikitable"
! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko
|-
| Jumla ya Makala || 173 || —
|-
| Jumla ya Hariri (siku zote) || 34980 || —
|-
| Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 19832 || ↓ -36.7%
|-
| Wastani wa Hariri kwa Makala || 202.2 || —
|-
| Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 114.6 || —
|}
===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)===
{| class="wikitable sortable"
! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko
|-
| 1 || [[Tanzania]] || 2331 || ↓ -17.1%
|-
| 2 || [[Marekani]] || 764 || ↓ -43.1%
|-
| 3 || [[Urusi]] || 538 || ↑ +2.7%
|-
| 4 || [[Kenya]] || 487 || ↓ -36.1%
|-
| 5 || [[Hispania]] || 473 || ↑ +78.5%
|-
| 6 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 419 || ↓ -36.9%
|-
| 7 || [[Uingereza]] || 376 || ↓ -23.3%
|-
| 8 || [[Ufaransa]] || 367 || ↓ -40.7%
|-
| 9 || [[Afrika Kusini]] || 335 || ↓ -43.3%
|-
| 10 || [[Burundi]] || 335 || ↓ -18.5%
|-
|}
====Wahariri====
Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365)
{| class="wikitable sortable"
! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia
|-
| 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 587 || 43.0%
|-
| 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 360 || 26.4%
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 130 || 9.5%
|-
| 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 119 || 8.7%
|-
| 5 || [[User:~2025-60637-6|~2025-60637-6]] || 12 || 0.9%
|-
| 6 || [[User:~2025-61248-5|~2025-61248-5]] || 12 || 0.9%
|-
| 7 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 10 || 0.7%
|-
| 8 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.6%
|-
| 9 || [[User:Kisare|Kisare]] || 6 || 0.4%
|-
| 10 || [[User:CSGinger14|CSGinger14]] || 6 || 0.4%
|-
|}
j0leuuep151zybvz8mqmfjryfxicx97
1586462
1586461
2026-08-10T02:14:09Z
Gayle-Bot
78697
Sasisha Takwimu za mradi
1586462
wikitext
text/x-wiki
{{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}}
{{Kigezo:Mradi/Nchi}}
== Yaliyomo ==
<div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;">
Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]].
[[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC)
</div>
== Mwongozo ==
===Sanduku/Jedwali la taarifa===
'''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana.
===Utangulizi===
{{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}}
Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo:
====Aya ya Utangulizi====
Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800.
Mfano:
</br>
{{Blockquote|
'''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}}
====Aya zinazofuata====
Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii.
===Mwili===
Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji.
====Asili ya jina====
Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi.
====Historia====
Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa.
====Jiografia====
Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili.
====Demografia====
Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana.
====Uchumi====
Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato.
====Serikali na siasa====
Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa.
====Utamaduni====
Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa.
====Tazama pia====
Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika.
====Marejeo====
Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa.
====Viungo vya nje====
Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo.
== Makala ==
{{Chati ya duara
| caption= CAQI (2026-08-10)
| label1 = Makala Bora
| value1 = 7
| color1= green
| label2 = Makala Nzuri
| value2 = 9
| color2= yellow
| label3 = Makala Msingi
| value3 = 61
| color3= orange
| label4 = Makala ya Chini
| value4 = 72
| color4= lightblue
| label5 = Mbegu
| value5 = 27
| color5= red
}}
{| class="wikitable sortable"
! Nchi
! CAQI (2026-08-10)<br />
! Mitazamo (siku 30)<br />
|-
| colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora
|-
| [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
| 9.56
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Kenya]]
| 9.44
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Tanzania]]
| 9.17
| style="background-color:#006400; color:white" | 2259
|-
| [[Ghana]]
| 8.93
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 189
|-
| [[Marekani]]
| 8.76
| style="background-color:#228B22; color:white" | 755
|-
| [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]]
| 8.25
| style="background-color:#006400; color:white" | 1342
|-
| [[Afrika Kusini]]
| 8.10
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 335
|-
| colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri
|-
| [[Hispania]]
| 7.84
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 447
|-
| [[Irani]]
| 7.62
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 317
|-
| [[Ethiopia]]
| 7.58
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 239
|-
| [[Urusi]]
| 7.54
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 515
|-
| [[Burundi]]
| 7.36
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 324
|-
| [[Sudan Kusini]]
| 7.28
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 129
|-
| [[Nigeria]]
| 7.26
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 163
|-
| [[Australia]]
| 7.15
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 165
|-
| [[Somalia]]
| 7.09
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 100
|-
| colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi
|-
| [[Senegal]]
| 6.90
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 91
|-
| [[Ufaransa]]
| 6.68
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 338
|-
| [[Italia]]
| 6.23
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 168
|-
| [[Falme za Kiarabu]]
| 6.08
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 115
|-
| [[Laos]]
| 5.95
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Uingereza]]
| 5.93
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 353
|-
| [[Jamhuri ya Watu wa China]]
| 5.59
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 262
|-
| [[Rwanda]]
| 5.49
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 320
|-
| [[Korea Kaskazini]]
| 5.44
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 89
|-
| [[Mali]]
| 5.42
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 94
|-
| [[Korea Kusini]]
| 5.34
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 123
|-
| [[Ufini]]
| 5.20
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 99
|-
| [[Uswisi]]
| 5.17
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 150
|-
| [[Israeli]]
| 5.15
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Ufalme wa Muungano]]
| 5.05
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Cabo Verde]]
| 4.89
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 164
|-
| [[Zambia]]
| 4.89
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 131
|-
| [[Ujerumani]]
| 4.83
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 251
|-
| [[Niger]]
| 4.79
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Misri]]
| 4.78
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 231
|-
| [[Uganda]]
| 4.78
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 218
|-
| [[Afghanistan]]
| 4.70
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 70
|-
| [[Shelisheli]]
| 4.68
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 112
|-
| [[Japani]]
| 4.66
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 215
|-
| [[San Marino]]
| 4.63
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Chad]]
| 4.59
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Austria]]
| 4.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 53
|-
| [[Kamerun]]
| 4.47
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 58
|-
| [[Vatikani]]
| 4.43
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 144
|-
| [[Gine Bisau]]
| 4.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 21
|-
| [[Ukraini]]
| 4.41
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 96
|-
| [[Sudan]]
| 4.39
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 71
|-
| [[Uswidi]]
| 4.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Uholanzi]]
| 4.26
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 108
|-
| [[Kanada]]
| 4.17
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 182
|-
| [[Kamboja]]
| 4.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Moroko]]
| 4.13
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 153
|-
| [[Uhindi]]
| 4.08
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 205
|-
| [[Malawi]]
| 4.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 142
|-
| [[Pakistani]]
| 3.98
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Ubelgiji]]
| 3.92
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 112
|-
| [[Udeni]]
| 3.88
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Burkina Faso]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 109
|-
| [[Madagaska]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 139
|-
| [[Ugiriki]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 180
|-
| [[Vietnam]]
| 3.84
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Bulgaria]]
| 3.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Ureno]]
| 3.79
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 173
|-
| [[Isilandi]]
| 3.77
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Msumbiji]]
| 3.76
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 241
|-
| [[Aljeria]]
| 3.73
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 50
|-
| [[Kazakhstan]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Malta]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Indonesia]]
| 3.64
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Singapuri]]
| 3.63
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 63
|-
| [[Uturuki]]
| 3.62
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 263
|-
| [[Papua Guinea Mpya]]
| 3.61
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Eritrea]]
| 3.60
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Uthai]]
| 3.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Angola]]
| 3.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 76
|-
| [[Hong Kong]]
| 3.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 66
|-
| colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini
|-
| [[Bhutan]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Fiji]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Ufalme wa Udeni]]
| 3.44
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 8
|-
| [[Palestina]]
| 3.43
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 100
|-
| [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]]
| 3.38
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 110
|-
| [[Syria]]
| 3.35
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 76
|-
| [[Latvia]]
| 3.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Myanmar]]
| 3.23
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Botswana]]
| 3.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 86
|-
| [[Komori]]
| 3.20
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 86
|-
| [[Liberia]]
| 3.16
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Eswatini]]
| 3.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 87
|-
| [[Morisi]]
| 3.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Jibuti]]
| 3.09
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 82
|-
| [[Omani]]
| 3.04
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 83
|-
| [[Polandi]]
| 3.03
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 93
|-
| [[Zimbabwe]]
| 3.02
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Kosovo]]
| 2.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 23
|-
| [[Benin]]
| 2.93
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Brunei]]
| 2.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 65
|-
| [[Qatar]]
| 2.91
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 70
|-
| [[Jamhuri ya Kongo]]
| 2.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 111
|-
| [[Saudia]]
| 2.90
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Gine ya Ikweta]]
| 2.89
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Lesotho]]
| 2.88
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Nyuzilandi]]
| 2.86
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Hungaria]]
| 2.84
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 46
|-
| [[Sierra Leone]]
| 2.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Eire]]
| 2.80
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Liechtenstein]]
| 2.78
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Gabon]]
| 2.74
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 51
|-
| [[Azerbaijan]]
| 2.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Kroatia]]
| 2.68
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Slovenia]]
| 2.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Namibia]]
| 2.65
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 90
|-
| [[Tunisia]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 50
|-
| [[Ufilipino]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 80
|-
| [[Kodivaa]]
| 2.60
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Jamhuri ya China]]
| 2.54
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Moldova]]
| 2.52
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Bahrain]]
| 2.51
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 55
|-
| [[Norwei]]
| 2.51
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 119
|-
| [[Luxemburg]]
| 2.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 73
|-
| [[Masedonia Kaskazini]]
| 2.48
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Yordani]]
| 2.48
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 76
|-
| [[Mongolia]]
| 2.42
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 91
|-
| [[Belarus]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Serbia]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Turkmenistan]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Gambia]]
| 2.39
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Iraki]]
| 2.37
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Nepal]]
| 2.37
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 50
|-
| [[Timor ya Mashariki]]
| 2.34
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 23
|-
| [[Tuvalu]]
| 2.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Sri Lanka]]
| 2.32
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Yemen]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Andorra]]
| 2.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Kirgizia]]
| 2.26
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 54
|-
| [[Romania]]
| 2.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Sao Tome na Principe]]
| 2.23
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Bangladesh]]
| 2.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Bosnia na Herzegovina]]
| 2.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Libya]]
| 2.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 95
|-
| [[Armenia]]
| 2.19
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Welisi]]
| 2.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Ucheki]]
| 2.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Sahara ya Magharibi]]
| 2.10
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 51
|-
| [[Uzbekistan]]
| 2.09
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Kuwait]]
| 2.07
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 58
|-
| [[Malaysia]]
| 2.06
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Kupro]]
| 2.04
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Maldivi]]
| 2.02
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu
|-
| [[Visiwa vya Cook]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 11
|-
| [[Montenegro]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 23
|-
| [[Nauru]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Ossetia Kusini]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Vanuatu]]
| 1.96
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Togo]]
| 1.95
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Albania]]
| 1.92
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Mauritania]]
| 1.91
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Samoa]]
| 1.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 22
|-
| [[Jiko la ardhini]]
| 1.80
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 10
|-
| [[Georgia]]
| 1.72
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Polynesia ya Kifaransa]]
| 1.71
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 11
|-
| [[Lituanya]]
| 1.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Gine]]
| 1.67
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Niue]]
| 1.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 15
|-
| [[Abkhazia]]
| 1.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| [[Tajikistan]]
| 1.55
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Palau]]
| 1.53
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Visiwa vya Solomon]]
| 1.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 25
|-
| [[Gibraltar]]
| 1.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 22
|-
| [[Estonia]]
| 1.40
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Kiribati]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 28
|-
| [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 12
|-
| [[Samoa ya Marekani]]
| 1.36
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 11
|-
| [[Slovakia]]
| 1.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Visiwa vya Mariana]]
| 1.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 15
|-
| [[Tonga]]
| 1.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 28
|}
==Takwimu==
===Takwimu za Jumla===
{| class="wikitable"
! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko
|-
| Jumla ya Makala || 173 || —
|-
| Jumla ya Hariri (siku zote) || 34980 || —
|-
| Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 5415 || ↓ -51.3%
|-
| Wastani wa Hariri kwa Makala || 202.2 || —
|-
| Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 31.3 || —
|}
===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)===
{| class="wikitable sortable"
! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko
|-
| 1 || [[Kenya]] || 479 || ↓ -36.1%
|-
| 2 || [[Hispania]] || 447 || ↑ +67.4%
|-
| 3 || [[Afrika Kusini]] || 335 || ↓ -42.2%
|-
| 4 || [[Burundi]] || 324 || ↓ -20.8%
|-
| 5 || [[Uturuki]] || 263 || ↓ -40.6%
|-
| 6 || [[Australia]] || 165 || ↓ -80.5%
|-
| 7 || [[Cabo Verde]] || 164 || ↓ -93.0%
|-
| 8 || [[Nigeria]] || 163 || ↓ -19.3%
|-
| 9 || [[Uswisi]] || 150 || ↓ -54.8%
|-
| 10 || [[Vanuatu]] || 149 || ↑ +577.3%
|-
|}
====Wahariri====
Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365)
{| class="wikitable sortable"
! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia
|-
| 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 587 || 43.0%
|-
| 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 360 || 26.4%
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 130 || 9.5%
|-
| 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 119 || 8.7%
|-
| 5 || [[User:~2025-60637-6|~2025-60637-6]] || 12 || 0.9%
|-
| 6 || [[User:~2025-61248-5|~2025-61248-5]] || 12 || 0.9%
|-
| 7 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 10 || 0.7%
|-
| 8 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.6%
|-
| 9 || [[User:Kisare|Kisare]] || 6 || 0.4%
|-
| 10 || [[User:CSGinger14|CSGinger14]] || 6 || 0.4%
|-
|}
b2ovcr934a15snsqh7v25hdh4e0c23j
1586505
1586462
2026-08-10T07:51:15Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 CAQI Bot updated with page views column
1586505
wikitext
text/x-wiki
{{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}}
{{Kigezo:Mradi/Nchi}}
== Yaliyomo ==
<div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;">
Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]].
[[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC)
</div>
== Mwongozo ==
===Sanduku/Jedwali la taarifa===
'''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana.
===Utangulizi===
{{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}}
Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo:
====Aya ya Utangulizi====
Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800.
Mfano:
</br>
{{Blockquote|
'''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}}
====Aya zinazofuata====
Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii.
===Mwili===
Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji.
====Asili ya jina====
Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi.
====Historia====
Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa.
====Jiografia====
Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili.
====Demografia====
Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana.
====Uchumi====
Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato.
====Serikali na siasa====
Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa.
====Utamaduni====
Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa.
====Tazama pia====
Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika.
====Marejeo====
Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa.
====Viungo vya nje====
Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo.
== Makala ==
{{Chati ya duara
| caption= CAQI (2026-08-10)
| label1 = Makala Bora
| value1 = 7
| color1= green
| label2 = Makala Nzuri
| value2 = 9
| color2= yellow
| label3 = Makala Msingi
| value3 = 61
| color3= orange
| label4 = Makala ya Chini
| value4 = 72
| color4= lightblue
| label5 = Mbegu
| value5 = 27
| color5= red
}}
{| class="wikitable sortable"
! Nchi
! CAQI (2026-08-10)<br />
! Mitazamo (siku 30)<br />
|-
| colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora
|-
| [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
| 9.56
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 411
|-
| [[Kenya]]
| 9.44
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 490
|-
| [[Tanzania]]
| 9.17
| style="background-color:#006400; color:white" | 2259
|-
| [[Ghana]]
| 8.93
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 189
|-
| [[Marekani]]
| 8.76
| style="background-color:#228B22; color:white" | 755
|-
| [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]]
| 8.25
| style="background-color:#006400; color:white" | 1342
|-
| [[Afrika Kusini]]
| 8.10
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 335
|-
| colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri
|-
| [[Hispania]]
| 7.84
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 447
|-
| [[Irani]]
| 7.62
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 317
|-
| [[Ethiopia]]
| 7.58
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 239
|-
| [[Urusi]]
| 7.54
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 515
|-
| [[Burundi]]
| 7.36
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 324
|-
| [[Sudan Kusini]]
| 7.28
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 129
|-
| [[Nigeria]]
| 7.26
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 163
|-
| [[Australia]]
| 7.15
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 165
|-
| [[Somalia]]
| 7.09
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 100
|-
| colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi
|-
| [[Senegal]]
| 6.90
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 91
|-
| [[Ufaransa]]
| 6.68
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 338
|-
| [[Italia]]
| 6.23
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 168
|-
| [[Falme za Kiarabu]]
| 6.08
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 115
|-
| [[Laos]]
| 5.95
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Uingereza]]
| 5.93
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 353
|-
| [[Jamhuri ya Watu wa China]]
| 5.59
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 262
|-
| [[Rwanda]]
| 5.49
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 320
|-
| [[Korea Kaskazini]]
| 5.44
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 89
|-
| [[Mali]]
| 5.42
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 94
|-
| [[Korea Kusini]]
| 5.34
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 123
|-
| [[Ufini]]
| 5.20
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 99
|-
| [[Uswisi]]
| 5.17
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 150
|-
| [[Israeli]]
| 5.15
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Ufalme wa Muungano]]
| 5.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 140
|-
| [[Cabo Verde]]
| 4.89
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 164
|-
| [[Zambia]]
| 4.89
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 131
|-
| [[Ujerumani]]
| 4.83
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 251
|-
| [[Niger]]
| 4.79
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Misri]]
| 4.78
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 231
|-
| [[Uganda]]
| 4.78
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 218
|-
| [[Afghanistan]]
| 4.70
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 70
|-
| [[Shelisheli]]
| 4.68
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 112
|-
| [[Japani]]
| 4.66
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 215
|-
| [[San Marino]]
| 4.63
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Chad]]
| 4.59
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Austria]]
| 4.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 53
|-
| [[Kamerun]]
| 4.47
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 58
|-
| [[Vatikani]]
| 4.43
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 144
|-
| [[Gine Bisau]]
| 4.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 21
|-
| [[Ukraini]]
| 4.41
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 96
|-
| [[Sudan]]
| 4.39
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 71
|-
| [[Uswidi]]
| 4.30
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 86
|-
| [[Uholanzi]]
| 4.26
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 108
|-
| [[Kanada]]
| 4.17
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 182
|-
| [[Kamboja]]
| 4.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Moroko]]
| 4.13
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 153
|-
| [[Uhindi]]
| 4.08
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 205
|-
| [[Malawi]]
| 4.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 142
|-
| [[Pakistani]]
| 3.98
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Ubelgiji]]
| 3.92
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 112
|-
| [[Udeni]]
| 3.88
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Burkina Faso]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 109
|-
| [[Madagaska]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 139
|-
| [[Ugiriki]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 180
|-
| [[Vietnam]]
| 3.84
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Bulgaria]]
| 3.82
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 63
|-
| [[Ureno]]
| 3.79
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 173
|-
| [[Isilandi]]
| 3.77
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Msumbiji]]
| 3.76
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 241
|-
| [[Aljeria]]
| 3.73
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 50
|-
| [[Kazakhstan]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Malta]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Indonesia]]
| 3.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 90
|-
| [[Singapuri]]
| 3.63
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 63
|-
| [[Uturuki]]
| 3.62
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 263
|-
| [[Papua Guinea Mpya]]
| 3.61
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Eritrea]]
| 3.60
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Uthai]]
| 3.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Angola]]
| 3.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 76
|-
| [[Hong Kong]]
| 3.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 66
|-
| colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini
|-
| [[Bhutan]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Fiji]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Ufalme wa Udeni]]
| 3.44
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 8
|-
| [[Palestina]]
| 3.43
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 100
|-
| [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]]
| 3.38
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 110
|-
| [[Syria]]
| 3.35
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 76
|-
| [[Latvia]]
| 3.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Myanmar]]
| 3.23
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Botswana]]
| 3.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 86
|-
| [[Komori]]
| 3.20
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 86
|-
| [[Liberia]]
| 3.16
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Eswatini]]
| 3.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 87
|-
| [[Morisi]]
| 3.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Jibuti]]
| 3.09
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 82
|-
| [[Omani]]
| 3.04
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 83
|-
| [[Polandi]]
| 3.03
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 93
|-
| [[Zimbabwe]]
| 3.02
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Kosovo]]
| 2.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 23
|-
| [[Benin]]
| 2.93
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Brunei]]
| 2.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 65
|-
| [[Qatar]]
| 2.91
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 70
|-
| [[Jamhuri ya Kongo]]
| 2.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 111
|-
| [[Saudia]]
| 2.90
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Gine ya Ikweta]]
| 2.89
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Lesotho]]
| 2.88
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Nyuzilandi]]
| 2.86
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Hungaria]]
| 2.84
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 46
|-
| [[Sierra Leone]]
| 2.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Eire]]
| 2.80
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Liechtenstein]]
| 2.78
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Gabon]]
| 2.74
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 51
|-
| [[Azerbaijan]]
| 2.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Kroatia]]
| 2.68
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Slovenia]]
| 2.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Namibia]]
| 2.65
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 90
|-
| [[Tunisia]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 50
|-
| [[Ufilipino]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 80
|-
| [[Kodivaa]]
| 2.60
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Jamhuri ya China]]
| 2.54
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Moldova]]
| 2.52
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Bahrain]]
| 2.51
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 55
|-
| [[Norwei]]
| 2.51
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 119
|-
| [[Luxemburg]]
| 2.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 73
|-
| [[Masedonia Kaskazini]]
| 2.48
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Yordani]]
| 2.48
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 76
|-
| [[Mongolia]]
| 2.42
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 91
|-
| [[Belarus]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Serbia]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Turkmenistan]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Gambia]]
| 2.39
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Iraki]]
| 2.37
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Nepal]]
| 2.37
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 50
|-
| [[Timor ya Mashariki]]
| 2.34
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 23
|-
| [[Tuvalu]]
| 2.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Sri Lanka]]
| 2.32
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Yemen]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Andorra]]
| 2.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Kirgizia]]
| 2.26
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 54
|-
| [[Romania]]
| 2.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Sao Tome na Principe]]
| 2.23
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 41
|-
| [[Bangladesh]]
| 2.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Bosnia na Herzegovina]]
| 2.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Libya]]
| 2.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 95
|-
| [[Armenia]]
| 2.19
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Welisi]]
| 2.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Ucheki]]
| 2.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Sahara ya Magharibi]]
| 2.10
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 51
|-
| [[Uzbekistan]]
| 2.09
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Kuwait]]
| 2.07
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 58
|-
| [[Malaysia]]
| 2.06
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Kupro]]
| 2.04
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Maldivi]]
| 2.02
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu
|-
| [[Visiwa vya Cook]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 11
|-
| [[Montenegro]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 23
|-
| [[Nauru]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Ossetia Kusini]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Vanuatu]]
| 1.96
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 160
|-
| [[Togo]]
| 1.95
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Albania]]
| 1.92
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Mauritania]]
| 1.91
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Samoa]]
| 1.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 22
|-
| [[Jiko la ardhini]]
| 1.80
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 10
|-
| [[Georgia]]
| 1.72
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Polynesia ya Kifaransa]]
| 1.71
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 11
|-
| [[Lituanya]]
| 1.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Gine]]
| 1.67
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Niue]]
| 1.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 15
|-
| [[Abkhazia]]
| 1.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| [[Tajikistan]]
| 1.55
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Palau]]
| 1.53
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Visiwa vya Solomon]]
| 1.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 25
|-
| [[Gibraltar]]
| 1.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 22
|-
| [[Estonia]]
| 1.40
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Kiribati]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 28
|-
| [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 12
|-
| [[Samoa ya Marekani]]
| 1.36
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 11
|-
| [[Slovakia]]
| 1.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Visiwa vya Mariana]]
| 1.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 15
|-
| [[Tonga]]
| 1.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 28
|}
==Takwimu==
===Takwimu za Jumla===
{| class="wikitable"
! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko
|-
| Jumla ya Makala || 173 || —
|-
| Jumla ya Hariri (siku zote) || 34980 || —
|-
| Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 5415 || ↓ -51.3%
|-
| Wastani wa Hariri kwa Makala || 202.2 || —
|-
| Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 31.3 || —
|}
===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)===
{| class="wikitable sortable"
! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko
|-
| 1 || [[Kenya]] || 479 || ↓ -36.1%
|-
| 2 || [[Hispania]] || 447 || ↑ +67.4%
|-
| 3 || [[Afrika Kusini]] || 335 || ↓ -42.2%
|-
| 4 || [[Burundi]] || 324 || ↓ -20.8%
|-
| 5 || [[Uturuki]] || 263 || ↓ -40.6%
|-
| 6 || [[Australia]] || 165 || ↓ -80.5%
|-
| 7 || [[Cabo Verde]] || 164 || ↓ -93.0%
|-
| 8 || [[Nigeria]] || 163 || ↓ -19.3%
|-
| 9 || [[Uswisi]] || 150 || ↓ -54.8%
|-
| 10 || [[Vanuatu]] || 149 || ↑ +577.3%
|-
|}
====Wahariri====
Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365)
{| class="wikitable sortable"
! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia
|-
| 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 587 || 43.0%
|-
| 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 360 || 26.4%
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 130 || 9.5%
|-
| 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 119 || 8.7%
|-
| 5 || [[User:~2025-60637-6|~2025-60637-6]] || 12 || 0.9%
|-
| 6 || [[User:~2025-61248-5|~2025-61248-5]] || 12 || 0.9%
|-
| 7 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 10 || 0.7%
|-
| 8 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.6%
|-
| 9 || [[User:Kisare|Kisare]] || 6 || 0.4%
|-
| 10 || [[User:CSGinger14|CSGinger14]] || 6 || 0.4%
|-
|}
3383obr3ovh5kd912f0ernxmh0sqh5o
1586506
1586505
2026-08-10T07:52:41Z
Gayle-Bot
78697
Sasisha Takwimu za mradi
1586506
wikitext
text/x-wiki
{{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}}
{{Kigezo:Mradi/Nchi}}
== Yaliyomo ==
<div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;">
Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]].
[[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC)
</div>
== Mwongozo ==
===Sanduku/Jedwali la taarifa===
'''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana.
===Utangulizi===
{{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}}
Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo:
====Aya ya Utangulizi====
Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800.
Mfano:
</br>
{{Blockquote|
'''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}}
====Aya zinazofuata====
Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii.
===Mwili===
Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji.
====Asili ya jina====
Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi.
====Historia====
Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa.
====Jiografia====
Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili.
====Demografia====
Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana.
====Uchumi====
Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato.
====Serikali na siasa====
Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa.
====Utamaduni====
Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa.
====Tazama pia====
Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika.
====Marejeo====
Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa.
====Viungo vya nje====
Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo.
== Makala ==
{{Chati ya duara
| caption= CAQI (2026-08-10)
| label1 = Makala Bora
| value1 = 7
| color1= green
| label2 = Makala Nzuri
| value2 = 9
| color2= yellow
| label3 = Makala Msingi
| value3 = 61
| color3= orange
| label4 = Makala ya Chini
| value4 = 72
| color4= lightblue
| label5 = Mbegu
| value5 = 27
| color5= red
}}
{| class="wikitable sortable"
! Nchi
! CAQI (2026-08-10)<br />
! Mitazamo (siku 30)<br />
|-
| colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora
|-
| [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
| 9.56
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 411
|-
| [[Kenya]]
| 9.44
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 490
|-
| [[Tanzania]]
| 9.17
| style="background-color:#006400; color:white" | 2259
|-
| [[Ghana]]
| 8.93
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 189
|-
| [[Marekani]]
| 8.76
| style="background-color:#228B22; color:white" | 755
|-
| [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]]
| 8.25
| style="background-color:#006400; color:white" | 1342
|-
| [[Afrika Kusini]]
| 8.10
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 335
|-
| colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri
|-
| [[Hispania]]
| 7.84
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 447
|-
| [[Irani]]
| 7.62
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 317
|-
| [[Ethiopia]]
| 7.58
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 239
|-
| [[Urusi]]
| 7.54
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 515
|-
| [[Burundi]]
| 7.36
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 324
|-
| [[Sudan Kusini]]
| 7.28
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 129
|-
| [[Nigeria]]
| 7.26
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 163
|-
| [[Australia]]
| 7.15
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 165
|-
| [[Somalia]]
| 7.09
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 100
|-
| colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi
|-
| [[Senegal]]
| 6.90
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 91
|-
| [[Ufaransa]]
| 6.68
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 338
|-
| [[Italia]]
| 6.23
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 168
|-
| [[Falme za Kiarabu]]
| 6.08
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 115
|-
| [[Laos]]
| 5.95
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Uingereza]]
| 5.93
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 353
|-
| [[Jamhuri ya Watu wa China]]
| 5.59
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 262
|-
| [[Rwanda]]
| 5.49
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 320
|-
| [[Korea Kaskazini]]
| 5.44
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 89
|-
| [[Mali]]
| 5.42
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 94
|-
| [[Korea Kusini]]
| 5.34
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 123
|-
| [[Ufini]]
| 5.20
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 99
|-
| [[Uswisi]]
| 5.17
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 150
|-
| [[Israeli]]
| 5.15
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Ufalme wa Muungano]]
| 5.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 140
|-
| [[Cabo Verde]]
| 4.89
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 164
|-
| [[Zambia]]
| 4.89
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 131
|-
| [[Ujerumani]]
| 4.83
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 251
|-
| [[Niger]]
| 4.79
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Misri]]
| 4.78
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 231
|-
| [[Uganda]]
| 4.78
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 218
|-
| [[Afghanistan]]
| 4.70
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 70
|-
| [[Shelisheli]]
| 4.68
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 112
|-
| [[Japani]]
| 4.66
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 215
|-
| [[San Marino]]
| 4.63
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Chad]]
| 4.59
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Austria]]
| 4.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 53
|-
| [[Kamerun]]
| 4.47
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 58
|-
| [[Vatikani]]
| 4.43
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 144
|-
| [[Gine Bisau]]
| 4.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 21
|-
| [[Ukraini]]
| 4.41
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 96
|-
| [[Sudan]]
| 4.39
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 71
|-
| [[Uswidi]]
| 4.30
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 86
|-
| [[Uholanzi]]
| 4.26
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 108
|-
| [[Kanada]]
| 4.17
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 182
|-
| [[Kamboja]]
| 4.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Moroko]]
| 4.13
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 153
|-
| [[Uhindi]]
| 4.08
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 205
|-
| [[Malawi]]
| 4.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 142
|-
| [[Pakistani]]
| 3.98
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Ubelgiji]]
| 3.92
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 112
|-
| [[Udeni]]
| 3.88
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Burkina Faso]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 109
|-
| [[Madagaska]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 139
|-
| [[Ugiriki]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 180
|-
| [[Vietnam]]
| 3.84
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Bulgaria]]
| 3.82
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 63
|-
| [[Ureno]]
| 3.79
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 173
|-
| [[Isilandi]]
| 3.77
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Msumbiji]]
| 3.76
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 241
|-
| [[Aljeria]]
| 3.73
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 50
|-
| [[Kazakhstan]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Malta]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Indonesia]]
| 3.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 90
|-
| [[Singapuri]]
| 3.63
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 63
|-
| [[Uturuki]]
| 3.62
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 263
|-
| [[Papua Guinea Mpya]]
| 3.61
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Eritrea]]
| 3.60
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Uthai]]
| 3.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Angola]]
| 3.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 76
|-
| [[Hong Kong]]
| 3.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 66
|-
| colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini
|-
| [[Bhutan]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Fiji]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Ufalme wa Udeni]]
| 3.44
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 8
|-
| [[Palestina]]
| 3.43
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 100
|-
| [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]]
| 3.38
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 110
|-
| [[Syria]]
| 3.35
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 76
|-
| [[Latvia]]
| 3.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Myanmar]]
| 3.23
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Botswana]]
| 3.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 86
|-
| [[Komori]]
| 3.20
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 86
|-
| [[Liberia]]
| 3.16
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Eswatini]]
| 3.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 87
|-
| [[Morisi]]
| 3.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Jibuti]]
| 3.09
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 82
|-
| [[Omani]]
| 3.04
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 83
|-
| [[Polandi]]
| 3.03
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 93
|-
| [[Zimbabwe]]
| 3.02
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Kosovo]]
| 2.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 23
|-
| [[Benin]]
| 2.93
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Brunei]]
| 2.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 65
|-
| [[Qatar]]
| 2.91
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 70
|-
| [[Jamhuri ya Kongo]]
| 2.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 111
|-
| [[Saudia]]
| 2.90
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Gine ya Ikweta]]
| 2.89
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Lesotho]]
| 2.88
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Nyuzilandi]]
| 2.86
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Hungaria]]
| 2.84
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 46
|-
| [[Sierra Leone]]
| 2.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Eire]]
| 2.80
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Liechtenstein]]
| 2.78
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Gabon]]
| 2.74
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 51
|-
| [[Azerbaijan]]
| 2.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Kroatia]]
| 2.68
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Slovenia]]
| 2.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Namibia]]
| 2.65
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 90
|-
| [[Tunisia]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 50
|-
| [[Ufilipino]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 80
|-
| [[Kodivaa]]
| 2.60
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Jamhuri ya China]]
| 2.54
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Moldova]]
| 2.52
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Bahrain]]
| 2.51
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 55
|-
| [[Norwei]]
| 2.51
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 119
|-
| [[Luxemburg]]
| 2.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 73
|-
| [[Masedonia Kaskazini]]
| 2.48
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Yordani]]
| 2.48
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 76
|-
| [[Mongolia]]
| 2.42
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 91
|-
| [[Belarus]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Serbia]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Turkmenistan]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Gambia]]
| 2.39
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Iraki]]
| 2.37
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Nepal]]
| 2.37
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 50
|-
| [[Timor ya Mashariki]]
| 2.34
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 23
|-
| [[Tuvalu]]
| 2.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Sri Lanka]]
| 2.32
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Yemen]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Andorra]]
| 2.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Kirgizia]]
| 2.26
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 54
|-
| [[Romania]]
| 2.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Sao Tome na Principe]]
| 2.23
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 41
|-
| [[Bangladesh]]
| 2.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Bosnia na Herzegovina]]
| 2.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Libya]]
| 2.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 95
|-
| [[Armenia]]
| 2.19
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Welisi]]
| 2.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Ucheki]]
| 2.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Sahara ya Magharibi]]
| 2.10
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 51
|-
| [[Uzbekistan]]
| 2.09
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Kuwait]]
| 2.07
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 58
|-
| [[Malaysia]]
| 2.06
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Kupro]]
| 2.04
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Maldivi]]
| 2.02
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu
|-
| [[Visiwa vya Cook]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 11
|-
| [[Montenegro]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 23
|-
| [[Nauru]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Ossetia Kusini]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Vanuatu]]
| 1.96
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 160
|-
| [[Togo]]
| 1.95
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Albania]]
| 1.92
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Mauritania]]
| 1.91
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Samoa]]
| 1.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 22
|-
| [[Jiko la ardhini]]
| 1.80
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 10
|-
| [[Georgia]]
| 1.72
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Polynesia ya Kifaransa]]
| 1.71
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 11
|-
| [[Lituanya]]
| 1.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Gine]]
| 1.67
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Niue]]
| 1.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 15
|-
| [[Abkhazia]]
| 1.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| [[Tajikistan]]
| 1.55
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Palau]]
| 1.53
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Visiwa vya Solomon]]
| 1.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 25
|-
| [[Gibraltar]]
| 1.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 22
|-
| [[Estonia]]
| 1.40
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Kiribati]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 28
|-
| [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 12
|-
| [[Samoa ya Marekani]]
| 1.36
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 11
|-
| [[Slovakia]]
| 1.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Visiwa vya Mariana]]
| 1.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 15
|-
| [[Tonga]]
| 1.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 28
|}
==Takwimu==
===Takwimu za Jumla===
{| class="wikitable"
! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko
|-
| Jumla ya Makala || 173 || —
|-
| Jumla ya Hariri (siku zote) || 34980 || —
|-
| Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 10245 || ↓ -43.9%
|-
| Wastani wa Hariri kwa Makala || 202.2 || —
|-
| Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 59.2 || —
|}
===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)===
{| class="wikitable sortable"
! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko
|-
| 1 || [[Marekani]] || 770 || ↓ -41.4%
|-
| 2 || [[Kenya]] || 479 || ↓ -36.1%
|-
| 3 || [[Hispania]] || 447 || ↑ +67.4%
|-
| 4 || [[Ufaransa]] || 342 || ↓ -46.5%
|-
| 5 || [[Afrika Kusini]] || 335 || ↓ -42.2%
|-
| 6 || [[Irani]] || 325 || ↓ -26.8%
|-
| 7 || [[Burundi]] || 324 || ↓ -20.8%
|-
| 8 || [[Israeli]] || 278 || ↓ -20.3%
|-
| 9 || [[Uturuki]] || 263 || ↓ -40.6%
|-
| 10 || [[Ethiopia]] || 241 || ↓ -12.4%
|-
|}
====Wahariri====
Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365)
{| class="wikitable sortable"
! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia
|-
| 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 587 || 43.0%
|-
| 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 360 || 26.4%
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 130 || 9.5%
|-
| 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 119 || 8.7%
|-
| 5 || [[User:~2025-60637-6|~2025-60637-6]] || 12 || 0.9%
|-
| 6 || [[User:~2025-61248-5|~2025-61248-5]] || 12 || 0.9%
|-
| 7 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 10 || 0.7%
|-
| 8 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.6%
|-
| 9 || [[User:Kisare|Kisare]] || 6 || 0.4%
|-
| 10 || [[User:CSGinger14|CSGinger14]] || 6 || 0.4%
|-
|}
shn1p7uqiumaouh8ncvgjr92ynep7ch
Mtumiaji:Tumaini Mwenda Ruleju
2
208881
1586451
1436846
2026-08-09T21:45:00Z
Tumaini Mwenda Ruleju
69361
1586451
wikitext
text/x-wiki
== Karibu ==
Mimi ni mchangiaji wa Wikipedia na miradi ya Wikimedia. Nimejikita katika kutafsiri na kuhariri makala za sayansi, historia na lugha kwa Kiswahili.
Ninavutiwa na kuendeleza rasilimali za elimu mtandaoni na kusaidia watumiaji wapya kujiunga na jamii ya wahariri.
* Lugha na tafsiri (Kiswahili, Kinyarwanda, Kifaransa, Kihispania)
* Historia ya Afrika Mashariki
* Sayansi ya kilimo na bioteknolojia
* Uhariri wa makala za Wikipedia na Wiktionary
hmq4ydqp2fw497vzo0w04v266h9zw18
Shaghayegh Farahani
0
218177
1586460
1481847
2026-08-10T01:59:12Z
Dostojewskij
18883
Faili:Shaghayegh Farahani.jpg
1586460
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Shaghayegh Farahani.jpg|thumb|Shaghayegh Farahani]]
'''Shaghayegh Farahani''' (alizaliwa [[Tehran]], [[Irani|Iran]], [[24 Julai]] [[1972]]) ni [[mwigizaji]] wa Kiirani, binti wa mwigizaji Behzad Farahani, na dada wa mwigizaji Golshifteh Farahani. <ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.beytoote.com/fun/actor-news/picture1-poppies-farahani.html|title=Biography Shaghayegh Farahani on Beytoote News|accessdate=2025-12-11|archive-date=2025-09-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20250906225007/https://www.beytoote.com/fun/actor-news/picture1-poppies-farahani.html|url-status=dead}}</ref>
== Maisha ya awali na kazi ==
Farahani ndiye binti mkubwa wa mwigizaji na mkurugenzi mkongwe wa Irani Behzad Farahani na mwigizaji wa jukwaa Fahimeh Rahiminia. Dada yake ni mwigizaji Golshifteh Farahani. <ref name="guardian1">Tehrani, Souraya, [https://www.theguardian.com/commentisfree/2008/aug/22/iran.middleeast?gusrc=rss&feed=worldnews "Hollywood postponed : Golshifteh Farahani has been prevented from heading to the US to discuss future film roles"], Guardian (UK), Friday 22 August 2008.</ref>Baadhi ya kazi zake zingine ni pamoja na ''Tootia'' ([[1998]]), ''Cinderella'' ([[2001]]), ''Butterfly in the Wind'' ([[2003]]), ''Charlatan'' ([[2004]]), ''The Trial'' ([[2006]]), ''Bahareh in the Rain'' ([[2008]]), ''The Sinners'' ([[2012]]), ''Metropol'' ([[2013]]) na ''Siku ya Ufufuo'' (201) ''Hussein1'' .Ameonekana katika vipindi vichache vya televisheni, ikiwa ni pamoja na ''The Pahlavi Hat'' (2012–2013), ''Matador'' (2013), ''Motherly'' (2013), ''A Beautiful Revolution'' ([[2014]]).
==Marejeo==
{{reflist}}
{{BD|1972|}}
[[Jamii:waigizaji filamu wa Irani]]
[[Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro]]
364o7qvk0ul1xu8if99o8o0c07ztnzd
Mehmed Fatih Çıtlak
0
219315
1586419
1480753
2026-08-09T19:06:58Z
Nanuak
91549
There have been no sheikhs (sufi religious leaders) in Turkey since Law No. 677, adopted on November 30, 1925, and none of the sources cited support the claims that Mehmed Fatih Çıtlak is a sheikh.
1586419
wikitext
text/x-wiki
'''Mehmed Fatih Çıtlak''' (alizaliwa [[1967]] huko [[Istanbul]]) ni [[Ulama|msomi wa Kiislamu]], mtunzi, na mwandishi. Alimaliza elimu yake ya sekondari katika Shule ya Upili ya [[Fatih]] Imam Hatip huko Istanbul.<ref name="idefix">{{Rejea tovuti|title=M. Fatih Çıtlak Kitapları ve Tüm Eserleri {{!}} idefix|url=https://www.idefix.com/yazar/m-fatih-citlak/s=14471|accessdate=2022-09-28|work=www.idefix.com|archive-date=2022-09-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20220928062610/https://www.idefix.com/yazar/m-fatih-citlak/s=14471|url-status=dead}}</ref><ref name="akit">{{Rejea tovuti|title=Fatih Çıtlak kimdir? Fatih Çıtlak nereli kaç yaşında? - Yeni Akit|url=https://www.yeniakit.com.tr/haber/fatih-citlak-kimdir-fatih-citlak-nereli-kac-yasinda-1647900.html|accessdate=2022-09-28|work=www.yeniakit.com.tr|language=tr}}</ref>
== Marejeo ==
{{marejeo}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1967]]
[[Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro]]
27xq7yt40n29aj1rdj3ransgwryy6wk
Majadiliano ya mtumiaji:Renamed user 888a311f0fccfbfeae3b7f0aa70f1354
3
226545
1586391
1500745
2026-08-09T17:55:41Z
Deepfriedokra
37807
Deepfriedokra moved page [[Majadiliano ya mtumiaji:Nathan Veritas]] to [[Majadiliano ya mtumiaji:Renamed user 888a311f0fccfbfeae3b7f0aa70f1354]] without leaving a redirect: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Nathan Veritas|Nathan Veritas]]" to "[[Special:CentralAuth/Renamed user 888a311f0fccfbfeae3b7f0aa70f1354|Renamed user 888a311f0fccfbfeae3b7f0aa70f1354]]"
1500745
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 29 Machi 2026 (UTC)
36ib948z3yp8xq2h1vxfn7ayc7z8ldf
Martha Rivers Ingram
0
229441
1586572
1586291
2026-08-10T10:44:24Z
Riccardo Riccioni
452
1586572
wikitext
text/x-wiki
'''Martha Robinson Rivers Ingram''' ([[Agosti 20]], [[1935]] - [[2026]]) ni [[mfanyabiashara]] bilionea na mfadhili nchini [[Marekani]].<ref>{{cite web |title=Martha Ingram |url=https://www.forbes.com/profile/martha-ingram/ |website=Forbes |access-date=2026-04-20}}</ref> Mwaka [[1995]], Ingram alirithi kiti cha mumewe kama mwenyekiti na afisa mkuu mtendaji wa ''Ingram Industries'', moja ya makampuni makubwa ya kibinafsi nchini Marekani.<ref>{{cite web |title=Martha Ingram |url=https://www.bloomberg.com/billionaires/ |website=Bloomberg |access-date=2026-04-20}}</ref> Yeye ni mwandishi mwenza wa vitabu vitatu, ikiwemo wasifu mbili na historia ya sanaa za maonyesho huko [[Nashville, Tennessee]].<ref>{{cite web |title=Martha Ingram |url=https://www.forbes.com/profile/martha-ingram/ |website=Forbes |access-date=2026-04-20}}</ref>
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Marekani]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1935]]
[[Jamii:Waliofariki 2026]]
5y9g0ak7nbu2dlguxip4oovpibch8sz
Yan Diomande
0
243845
1586494
1585521
2026-08-10T05:32:34Z
Anuary Rajabu
45588
1586494
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football biography
|jinalamchezaji = Yan Diomande
|picha = [[Faili:Yan Diomande Cote D'Ivoire v Ecuador 14 June 2026-17 (cropped).jpg|noborder|250px]]
|caption = Diomande katika [[Kombe la Dunia la FIFA 2026]]
|jinakamili = Yan Diomande
|tareheyakuzaliwa = {{umri na tarehe ya kuzaliwa|2006|11|14|df=yes}}
|mjialiozaliwa = [[Abidjan]]
|nchialiozaliwa = [[Kodivaa]]
|urefu = {{height|m=1.82}}
|nafasi = [[Winga]]
|klabuyasasa = [[Real Madrid]]
|nambayaklabu =
|miakayaujana = 2022–2024
|Timuzaujana = [[DME Academy]]
|years1 = 2023
|clubs1 = AS Frenzi
|caps1 =
|goals1 =
|years2 = 2025
|clubs2 = CD Leganés B
|caps2 = 3
|goals2 = 0
|years3 = 2025
|clubs3 = CD Leganés
|caps3 = 10
|goals3 = 2
|years4 = 2025 – 2026
|clubs4 = RB Leipzig
|caps4 = 33
|goals4 = 12
|years5 = 2026 – 2033
|clubs5 = Real Madrid
|caps5 = 0
|goals5 = 0
|nationalyears1 = 2022
|nationalteam1 = Kodivaa U17
|nationalcaps1 = 1
|nationalgoals1 = 1
|nationalyears2 = 2025–
|nationalteam2 = Kodivaa U23
|nationalcaps2 = 1
|nationalgoals2 = 0
|nationalyears3 = 2025–
|nationalteam3 = Kodivaa
|nationalcaps3 = 14
|nationalgoals3 = 3
|medaltemplates =
|club-update = 16 Mei 2026
|nationalteam-update = 30 Juni 2026
}}
'''Yan Diomande''' (alizaliwa [[14 Novemba]] [[2006]]) ni mchezaji wa [[mpira wa miguu]] wa kulipwa kutoka nchini [[Kodivaa]] anayecheza kama winga katika klabu ya [[Real Madrid]] ya nchini [[Hispania]] na [[Timu ya taifa]] ya Kodivaa.
== Maisha ya awali ==
Diomande alizaliwa jijini [[Abidjan]], na alihamia nchini [[Marekani]] akiwa na umri wa miaka 15 ambapo alijiunga na chuo cha michezo cha DME Academy mwaka 2022.<ref>{{cite web|url=https://dmeacademy.com/diomande-players-that-dominated/|title=DME’s Yan Diomande Named to ’23 Male Players That Dominated 2023′|publisher=DME Academy|date=27 December 2023|accessdate=31 March 2025}}</ref> Pia Diomande ana uraia wa nchi ya [[Ufaransa]].<ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.lattaquant.com/voici-pourquoi-evan-ndicka-a-dit-oui-a-la-cote-divoire-et-non-au-cameroun/|title=Voici pourquoi Yan Diomande a dit " oui " à la Côte d'Ivoire et " non " à la France|date=7 June 2023}}</ref> Akiwa klabuni hapo, alichaguliwa kuwa Mchezaji Bora wa Mwaka wa STARI kwa mwaka 2023.<ref>{{cite web|url=https://dmeacademy.com/diomande-stari-poy/|title=Yan Diomande Named STARI Player of the Year|publisher=DME Academy|date=7 September 2023|accessdate=31 March 2025}}</ref>
== Klabu ==
Safari ya uchezaji katika soka la kulipwa ilianza mwaka 2023, Diomande aliichezea klabu ya AS Frenzi katika [[ligi]] ya United Premier Soccer League ya nchini Marekani, ambapo aliisaidia timu hiyo kutwaa ubingwa wa ligi hiyo.<ref>{{cite web|url=https://dmeacademy.com/diomande-as-frenzi-title/|title=ICYMI: Diomande Leads AS Frenzi to 2023 UPSL Title|publisher=DME Academy|date=16 August 2023|accessdate=31 March 2025}}</ref> Mwezi [[Oktoba]] mwaka huo huo, alikwenda kufanya majaribio katika klabu ya Rangers F.C ya nchini [[Uskoti]],<ref>{{cite web|url=https://www.ibroxnews.com/2023/10/08/rangers-news-as-ivory-coast-sensation-yan-diomande-arrives-on-trial/|title=Rangers news as Ivory Coast sensation Yan Diomande arrives on trial|publisher=Ibrox News|date=8 October 2023|accessdate=31 March 2025}}</ref> lakini hakufanikiwa kusaini mkataba na alirejea nchini Marekani.
=== Leganés ===
Mnamo [[27 Novemba]] 2024, Diomande alifikia makubaliano na klabu ya CD Leganés inayoshiriki [[La Liga]] nchini Hispania,<ref>{{cite web|url=https://www.cdleganes.com/noticias/el-cd-leganes-incorpora-al-atacante-costamarfileno-yan-diomande-de-18-anos-de-edad|title=El C.D. Leganés incorpora al atacante costamarfileño Yan Diomande, de 18 años de edad|publisher=CD Leganés|language=es|date=27 November 2024|accessdate=31 March 2025}}</ref> na kujiunga nayo rasmi mwezi Januari 2025.<ref>{{cite web|url=https://premier.upsl.com/former-upsl-national-finals-mvp-yan-diomande-has-joined-la-liga-side-cd-leganes/|title=Former UPSL National Finals MVP Yan Diomande Has Joined La Liga side CD Leganes|publisher=United Premier Soccer League|date=15 January 2025|accessdate=31 March 2025}}</ref> Hapo awali alianzia katika timu ya akiba ya Leganés B, lakini alicheza mechi yake ya kwanza katika timu ya wakubwa mnamo [[29 Machi]] 2025, akiingia kama mchezaji wa akiba kuchukua nafasi ya Juan Cruz katika mchezo uliomalizika kwa kufungwa mabao 3–2 dhidi ya Real Madrid.<ref>{{cite web|url=https://as.com/futbol/primera/mbappe-salva-un-mal-dia-n/|title=Mbappé salva un mal día|publisher=Diario AS|language=es|date=29 March 2025|accessdate=31 March 2025}}</ref>
Diomande alifunga bao lake la kwanza la kitaaluma mnamo 11 Mei 2025, katika ushindi wa nyumbani wa mabao 3–2 dhidi ya [[RCD Espanyol|Espanyol]].<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/soccer/match/_/gameId/705006/espanyol-leganes |title=Leganés 3–2 Espanyol |publisher=ESPN |date=11 May 2025 }}</ref>
=== RB Leipzig ===
Mnamo 16 Julai 2025, Diomande alisaini mkataba wa miaka mitano na klabu ya [[RB Leipzig]] inayoshiriki Ligi Kuu ya Ujerumani ([[Bundesliga]]),<ref>{{cite web|url=https://rbleipzig.com/en/news/rb-leipzig-sign-laliga-prospect-yan-diomande-transfer-new-signing-2025-26-season|title=RB Leipzig sign highly rated winger Yan Diomande from LaLiga|publisher=RB Leipzig|date=16 July 2025|accessdate=16 July 2025}}</ref> baada ya klabu hiyo kulipa kipengele cha kuvunja mkataba wake cha euro milioni 20.<ref>{{cite web|url=https://www.cdleganes.com/en/news/yan-diomande-transferred-to-rb-leipzig|title=Yan Diomande transferred to RB Leipzig|publisher=CD Leganés|date=16 July 2025|accessdate=16 July 2025}}</ref> Mnamo 16 Agosti, alifunga bao lake la kwanza klabuni hapo katika ushindi wa mabao 4–2 dhidi ya SV Sandhausen kwenye mashindano ya [[Kombe la DFB-Pokal]].<ref>{{cite web |url=https://rbleipzig.com/de/news/liveticker-sv-sandhausen-rb-leipzig-dfb-pokal-1-runde-saison-2025-26-am-16-august-2025 |title=RBL erkämpft sich Pokalerfolg beim SV Sandhausen |publisher=RB Leipzig |language=de |date=16 August 2025 }}</ref> Tarehe 6 Desemba, alifunga mabao matatu (hat-trick) katika ushindi wa 6–0 dhidi ya Eintracht Frankfurt, na kuwa mchezaji wa pili mdogo zaidi kufunga hat-trick katika historia ya Bundesliga.<ref>{{cite web |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/rb-leipzig-eintracht-frankfurt-match-report-highlights-matchday-13-35095 |title=Yan Diomande hat-trick powers RB Leipzig to 6–0 victory over Eintracht Frankfurt |publisher=Bundesliga |date=6 December 2025 }}</ref> Alimaliza msimu wa 2025–26 akiwa na mabao 12 na asisti 9 za mabao.
=== Real Madrid ===
Mnamo 6 Agosti 2026, Diomande alirejea La Liga baada ya kusaini mkataba wa kujiunga na Real Madrid hadi mwaka 2033.<ref>{{cite press release|title=Official Announcement: Diomande|url=https://www.realmadrid.com/en-US/news/club/announcements/comunicado-oficial-diomande-06-08-2026|publisher=Real Madrid CF|date=6 August 2026|access-date=6 August 2026}}</ref> Ada ya usajili wake iliripotiwa kuwa [[euro]] milioni 125, na inaweza kufikia euro milioni 140 pamoja meza ya bonasi.<ref>{{cite web|last1=Cortegana|first1=Mario|last2=Stafford-Bloor|first2=Sebastian|title=Real Madrid complete €140m Yan Diomande transfer from RB Leipzig on seven-year deal|url=https://www.nytimes.com/athletic/7483871/2026/08/05/yan-diomande-real-madrid-transfer-news/|publisher=The Athletic|date=6 August 2026|access-date=6 August 2026}}</ref> Usajili huo ulimfanya kuwa mchezaji ghali zaidi kusajiliwa katika historia ya Real Madrid, pamoja na kuvunja rekodi ya kuwa mchezaji wa Afrika ghali zaidi katika historia ya mpira wa miguu.<ref>{{cite web |last=Conway |first=Elizabeth |last2=Coates |first2=Charlotte |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c4g3906pz65o |title=Real Madrid sign Diomande from RB Leipzig |publisher=BBC Sport |date=6 August 2026 }}</ref>
== Timu ya taifa ==
Tarehe 27 Mei 2025, Diomande aliitwa kwa mara ya kwanza katika timu ya taifa ya Kodivaa ya vijana chini ya umri wa miaka 23.<ref>{{Rejea tovuti|url=https://mondialsport.ci/amical-u23-issa-fofana-abakar-sylla-malick-yalcouye-richard-kone-la-liste-des-elephanteaux-face-a-la-hollande-28847.sport|title=Amical U23: Issa Fofana, Abakar Sylla, Malick Yalcouyé, Richard Koné, … la liste des Eléphanteaux face à la Hollande|date=24 May 2025|website=Mondialsport.ci|language=fr}}</ref> Baadaye mwaka huo, alijumuishwa katika kikosi cha timu ya wakubwa kilichocheza [[Kombe la Mataifa ya Afrika]] la 2025.<ref>{{cite news|url=https://www.fotmob.com/en-GB/topnews/24771-yan-diomande-could-be-breakout-star-afcon|title=Yan Diomande could be the breakout star of the AFCON|date=24 December 2025|website=FotMob|access-date=11 April 2026}}</ref>
Tarehe 15 Mei 2026, alichaguliwa kwenye kikosi cha wachezaji 26 walioshiriki [[Kombe la Dunia la FIFA 2026]].<ref>{{cite web|access-date=2 June 2026 |date=15 May 2026 |language=fr |title=La liste de la Côte d'Ivoire pour la Coupe du Monde 2026 |url=https://www.fifa.com/fr/articles/liste-cote-d-ivoire-coupe-du-monde-2026 |website=FIFA}}</ref> Katika mechi ya ufunguzi dhidi ya [[Ecuador]], alikuwa mchezaji bora wa mechi hiyo, na pia akawa mchezaji mdogo zaidi kuwahi kuiwakilisha Kodivaa katika Kombe la Dunia akiwa na umri wa miaka 19 na siku 212.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/cote-d-ivoire-ecuador-highlights-match-report |title=Amad strikes late to clinch dramatic Côte d'Ivoire win |publisher=FIFA |date=15 June 2026 }}</ref>
== Tuzo na heshima ==
* Mchezaji Bora Chipukizi wa Msimu wa Bundesliga: 2025–26<ref>{{cite news|title=Yan Diomande named 2025/26 Bundesliga Rookie of the Season!|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/rookie-of-the-month-2025-26-vote-winners-sorare-34232|date=18 May 2026|access-date=18 May 2026|publisher=Bundesliga}}</ref>
* Mchezaji Bora wa Mwezi wa Bundesliga: Aprili 2026<ref>{{cite news|title=Bundesliga Player of the Month|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/player-of-the-month-2025-26-vote-winners-ea-sports-34233|access-date=18 May 2026|publisher=Bundesliga}}</ref>
== Marejeo ==
{{Marejeo}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waliozaliwa 2006]]
[[Jamii:Wachezaji wa Real Madrid]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Cote d'Ivoire]]
prsbdfu4068lgno99tjd447g8zkke2p
Dietrich Mateschitz
0
244184
1586539
1585933
2026-08-10T10:05:56Z
Riccardo Riccioni
452
1586539
wikitext
text/x-wiki
'''Dietrich Mateschitz''' ([[Mei 20]] [[1944]] – [[Oktoba 22]] [[2022]]) alikuwa [[mjasiriamali]] bilionea nchini [[Austria]]. Alikuwa mwanzilishi mwenza na mmiliki wa asilimia 49 wa ''Red Bull GmbH''<ref>{{cite news|publisher=Associated Press|date=17 March 2012|url=https://news.yahoo.com/red-bull-co-founder-thai-tycoon-chaleo-dies-141229314.html|title=Red Bull Co-Funder Thai Tycoon Chaleo Dies|access-date=7 July 2023|archive-date=21 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120321035102/http://news.yahoo.com/red-bull-co-founder-thai-tycoon-chaleo-dies-141229314.html|url-status=live}}</ref>.Mateschitz alifanya kazi katika uuzaji wa ''Unilever'' na ''Blendax''. Alipokuwa akisafiri Thailand, aligundua kinywaji ''Krating Daeng'', ambacho alikibadilisha kuwa Red Bull. Alianzisha Red Bull GmbH mwaka [[1984]] na akaizindua Austria mwaka [[1987]]. Kampuni yake ilinunua au kuanzisha timu kadhaa za michezo duniani, ikiwemo mabingwa wa ''Constructors' Champions'' mara sita ''Red Bull Racing'' na timu dada ''Racing Bulls'' katika [[Formula One]], na timu za soka ikiwemo ''FC Red Bull Salzburg'' na ''RB Leipzig''.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wajasiriamali wa Austria]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1944]]
[[Jamii:Waliofariki 2022]]
1kpwj8imvtf7s7zioejxwwdo7jut9ve
Uvamizi wa Wareno pwani ya Afrika Mashariki
0
244186
1586442
1585943
2026-08-09T20:25:45Z
Tumaini Mwenda Ruleju
69361
1586442
wikitext
text/x-wiki
{{Jedwali la tukio
| vita = Uvamizi wa Wareno pwani ya Afrika Mashariki
| sehemu_ya = Upanuzi wa Dola ya Ureno
| picha = File:Portuguese campaigns on the East African coast (1498–1509).png
| maelezo_ya_picha = Meli za kivita za Kireno zikiingia katika pwani ya Afrika Mashariki.
| tarehe = 1498 – 1698
| mahali = Pwani ya Afrika Mashariki
| mabadiliko_ya_mipaka = Ureno ilidhibiti miji mikuu ya Kiswahili na kujenga Ngome ya Yesu (Fort Jesus).
| matokeo = Ushindi wa awali wa Ureno; baadaye walifukuzwa na Waomani na Waswahili mnamo 1698.
| upande1 = [[Dola ya Ureno]]
| upande2 = [[Ustaarabu wa Waswahili|Miji-Dola ya Kiswahili]]<br>[[Usultani wa Kilwa]]<br>[[Usultani wa Mombasa]]
| amri1 = [[Vasco da Gama]]<br>[[Francisco de Almeida]]
| amri2 = Masultani wa Kilwa na Mombasa
| vikosi1 = Meli za kivita na askari wenye bunduki na mizinga
| vikosi2 = Mashua na askari wenye upinde na mikuki
| vifo1 = Wachache (wengi walikufa kwa magonjwa)
| vifo2 = Maelfu ya raia na askari wa Kiswahili waliouawa au kufanywa watumwa
}}
'''Uvamizi wa Wareno pwani ya Afrika Mashariki''' ulikuwa mfululizo wa kampeni za kijeshi kati ya mwaka 1500 na 1509, ambapo Wareno walishinda na kutawala miji kadhaa ya pwani, na kuanzisha utawala kando [[Afrika ya Mashariki|ya pwani ya Afrika Mashariki]] .
[[Faili:Gama_route_1.svg|center| Njia ya safari ya kwanza ya Vasco da Gama (1497–1499)]]
Mnamo Julai 8, 1497, [[Vasco da Gama]] aliondoka [[Lisbon]] akiwa na kundi la meli nne <ref name="Foundations">{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=vtZtMBLJ7GgC&pg=PA176|title=Foundations of the Portuguese Empire, 1415–1850|last=Diffie|first=Bailey W.|last2=Winius|first2=George D.|year=1977|isbn=978-0-8166-0850-8|series=Europe and the World in the Age of Expansion|volume=1|pages=176–177}}</ref> na wafanyakazi wa watu 170.
Mnamo Machi 1, 1498, {{Sfn|Were|1971}} alifika [[Msumbiji]] . {{Sfn|Were|1971}} {{Sfn|Subrahmanyam|1997}} Mwanzoni Wareno walitumaini mapokezi ya amani lakini mashaka wakati mashua iliyokuwa na watu wapatao mia moja ilipowakaribia. [[Vasco da Gama]] akihisi ya kuwa ni mtego aliruhusu wanne au watano pekee kuingia ndani ya meli, akiogopa . Baada ya majadiliano, walirudi ufukweni, na mtawala wa eneo hilo akatuma kondoo na matunda kama zawadi, akiwaalika Wareno waje ufukweni. {{Sfn|Subrahmanyam|1997}}
Hata hivyo, bado mashaka yalibaki. Jioni iliyofuata, marubani kutoka [[Msumbiji]] waliokuwa wameandamana na msafara walitoroka baharini. Usiku huo, nahodha aliwatesa Waislamu wawili. Wareno walitishiwa kutekwa mara moja, mara tu watakapofika ufukweni. Usiku huo huo, mashua mbili zilikaribia meli, wanaume kadhaa walijaribu kukata nanga zao, lakini shambulio hilo lilishindikana. {{Sfn|Subrahmanyam|1997}}
[[Faili:Vasco_da_Gama_e_o_Rei_de_Melinde_(Centro_Cultural_Português_de_Santos).png|centre|359x359px| Vasco da Gama akiwa na Sultani wa Malindi]]
Huko [[Malindi (Kenya)|Malindi]], Sultani Sayyid Ali alimkaribisha [[Vasco da Gama]] baada ya kugundua kuwa alikuwa adui wa mtawala wa [[Mombasa]] . {{Sfn|Were|1971}} Alitoa mahitaji na akampatia rubani Mgiriki wa Kihindi, Ahmed ibn Majid, ili kuongoza msafara. {{Sfn|Were|1971}} Tarehe 24 Aprili, waliendelea na safari yao. {{Sfn|Were|1971}} Mwaka 1499, katika safari ya kurudi, alilipua mji wa [[Mogadishu]] <ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=VOPEEAAAQBAJ|title=Culture and Customs of Somalia|last=Abdullahi|first=Mohamed Diriye|date=October 30, 2021|publisher=Bloomsbury Publishing USA|isbn=9780313073298|page=11}}</ref> na akasimama tena Malindi, kabla ya kurudi pwani kwa meli. {{Sfn|Were|1971}}
Mara [[Vasco da Gama]] alipoondoka, watawala wa pwani walipumua kwa afueni na wakatumaini asingerejea tena. Lakini da Gama alikuwa ameona mengi; alikuwa amejifunza kwamba pwani ilikuwa na maisha makubwa ya kibiashara, kwamba dhahabu ingeweza kupatikana Sofala, na kwamba kulikuwa na bandari nyingi nzuri. Ingawa miji ilikuwa yenye uhasama, migongano kati ya masultani ingewafanya kuwa dhaifu mbele ya Ureno, kwani haikuwa rahisi kwao kuungana dhidi ya nguvu ya kigeni..{{Sfn|Were|1971}}
== Baada ya Vita ==
Ramani ya Dola la Kireno ikionyesha upeo wake kando ya pwani ya Afrika Mashariki.
Ndani ya kipindi cha chini ya muongo mmoja, Wareno walithibitisha utawala wao kando ya pwani ya Afrika Mashariki, na kufikia mwaka 1509 pwani yote ya Afrika Mashariki ilikuwa chini ya utawala wao.
Wakati huo, Wareno walipata ushindi mkubwa katika Vita ya Diu dhidi ya jeshi la pamoja la Wamamluki, Wagujarati na Zamorin, jambo lililowawezesha kudhibiti Bahari ya Hindi.
Baada ya muda, vituo vya biashara vya Waswahili vilifungwa na biashara kati ya Afrika na Asia kupitia Bahari ya Hindi ikaporomoka.
[[Jamii:Historia ya Kenya]]
[[Jamii:Historia ya Tanzania]]
[[Jamii:Historia ya Msumbiji]]
==Marejeo==
kp33votc4ni7jid2gycjttp3zs5450p
1586540
1586442
2026-08-10T10:09:05Z
Riccardo Riccioni
452
1586540
wikitext
text/x-wiki
{{Jedwali la tukio
| vita = Uvamizi wa Wareno pwani ya Afrika Mashariki
| sehemu_ya = Upanuzi wa Dola ya Ureno
| picha = File:Portuguese campaigns on the East African coast (1498–1509).png
| maelezo_ya_picha = Meli za kivita za Kireno zikiingia katika pwani ya Afrika Mashariki.
| tarehe = 1498 – 1698
| mahali = Pwani ya Afrika Mashariki
| mabadiliko_ya_mipaka = Ureno ilidhibiti miji mikuu ya Kiswahili na kujenga Ngome ya Yesu (Fort Jesus).
| matokeo = Ushindi wa awali wa Ureno; baadaye walifukuzwa na Waomani na Waswahili mnamo 1698.
| upande1 = [[Dola ya Ureno]]
| upande2 = [[Ustaarabu wa Waswahili|Miji-Dola ya Kiswahili]]<br>[[Usultani wa Kilwa]]<br>[[Usultani wa Mombasa]]
| amri1 = [[Vasco da Gama]]<br>[[Francisco de Almeida]]
| amri2 = Masultani wa Kilwa na Mombasa
| vikosi1 = Meli za kivita na askari wenye bunduki na mizinga
| vikosi2 = Mashua na askari wenye upinde na mikuki
| vifo1 = Wachache (wengi walikufa kwa magonjwa)
| vifo2 = Maelfu ya raia na askari wa Kiswahili waliouawa au kufanywa watumwa
}}
'''Uvamizi wa Wareno pwani ya Afrika Mashariki''' ulikuwa mfululizo wa kampeni za kijeshi kati ya mwaka [[1500]] na [[1509]], ambapo [[Wareno]] walishinda na kutawala miji kadhaa ya pwani, na kuanzisha utawala kando ya pwani ya [[Afrika ya Mashariki|Afrika Mashariki]].
[[Faili:Gama_route_1.svg|left| Njia ya safari ya kwanza ya Vasco da Gama (1497–1499)]]
Mnamo Julai 8, 1497, [[Vasco da Gama]] aliondoka [[Lisbon]] akiwa na kundi la meli nne <ref name="Foundations">{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=vtZtMBLJ7GgC&pg=PA176|title=Foundations of the Portuguese Empire, 1415–1850|last=Diffie|first=Bailey W.|last2=Winius|first2=George D.|year=1977|isbn=978-0-8166-0850-8|series=Europe and the World in the Age of Expansion|volume=1|pages=176–177}}</ref> na wafanyakazi wa watu 170.
Mnamo Machi 1, 1498, {{Sfn|Were|1971}} alifika [[Msumbiji]]. {{Sfn|Were|1971}} {{Sfn|Subrahmanyam|1997}} Mwanzoni Wareno walitumaini mapokezi ya amani lakini mashaka wakati mashua iliyokuwa na watu wapatao mia moja ilipowakaribia. [[Vasco da Gama]] akihisi ya kuwa ni mtego aliruhusu wanne au watano pekee kuingia ndani ya meli, akiogopa. Baada ya majadiliano, walirudi ufukweni, na mtawala wa eneo hilo akatuma kondoo na matunda kama zawadi, akiwaalika Wareno waje ufukweni. {{Sfn|Subrahmanyam|1997}}
Hata hivyo, bado mashaka yalibaki. Jioni iliyofuata, marubani kutoka [[Msumbiji]] waliokuwa wameandamana na msafara walitoroka baharini. Usiku huo, nahodha aliwatesa Waislamu wawili. Wareno walitishiwa kutekwa mara moja, mara tu watakapofika ufukweni. Usiku huo huo, mashua mbili zilikaribia meli, wanaume kadhaa walijaribu kukata nanga zao, lakini shambulio hilo lilishindikana. {{Sfn|Subrahmanyam|1997}}
[[Faili:Vasco_da_Gama_e_o_Rei_de_Melinde_(Centro_Cultural_Português_de_Santos).png|right|359x359px| Vasco da Gama akiwa na Sultani wa Malindi]]
Huko [[Malindi (Kenya)|Malindi]], Sultani Sayyid Ali alimkaribisha [[Vasco da Gama]] baada ya kugundua kuwa alikuwa adui wa mtawala wa [[Mombasa]]. {{Sfn|Were|1971}} Alitoa mahitaji na akampatia rubani Mgiriki wa Kihindi, Ahmed ibn Majid, ili kuongoza msafara. {{Sfn|Were|1971}} Tarehe 24 Aprili, waliendelea na safari yao. {{Sfn|Were|1971}} Mwaka 1499, katika safari ya kurudi, alilipua mji wa [[Mogadishu]] <ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=VOPEEAAAQBAJ|title=Culture and Customs of Somalia|last=Abdullahi|first=Mohamed Diriye|date=October 30, 2021|publisher=Bloomsbury Publishing USA|isbn=9780313073298|page=11}}</ref> na akasimama tena Malindi, kabla ya kurudi pwani kwa meli. {{Sfn|Were|1971}}
Mara [[Vasco da Gama]] alipoondoka, watawala wa pwani walipumua kwa afueni na wakatumaini asingerejea tena. Lakini da Gama alikuwa ameona mengi; alikuwa amejifunza kwamba pwani ilikuwa na maisha makubwa ya kibiashara, kwamba dhahabu ingeweza kupatikana Sofala, na kwamba kulikuwa na bandari nyingi nzuri. Ingawa miji ilikuwa yenye uhasama, migongano kati ya masultani ingewafanya kuwa dhaifu mbele ya Ureno, kwani haikuwa rahisi kwao kuungana dhidi ya nguvu ya kigeni..{{Sfn|Were|1971}}
== Baada ya Vita ==
Ndani ya kipindi cha chini ya muongo mmoja, Wareno walithibitisha utawala wao kando ya pwani ya Afrika Mashariki, na kufikia mwaka 1509 pwani yote ya Afrika Mashariki ilikuwa chini ya utawala wao. Wakati huo, Wareno walipata ushindi mkubwa katika Vita ya Diu dhidi ya jeshi la pamoja la Wamamluki, Wagujarati na Zamorin, jambo lililowawezesha kudhibiti Bahari ya Hindi. Baada ya muda, vituo vya biashara vya Waswahili vilifungwa na biashara kati ya Afrika na Asia kupitia Bahari ya Hindi ikaporomoka.
==Marejeo==
{{marejeo}}
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Historia ya Kenya]]
[[Jamii:Historia ya Tanzania]]
[[Jamii:Historia ya Msumbiji]]
[[Jamii:karne ya 16]]
763jtkfkwudppbo023v388rh45ust3i
1586541
1586540
2026-08-10T10:14:06Z
Riccardo Riccioni
452
1586541
wikitext
text/x-wiki
{{Jedwali la tukio
| vita = Uvamizi wa Wareno pwani ya Afrika Mashariki
| sehemu_ya = Upanuzi wa Dola ya Ureno
| picha = File:Portuguese campaigns on the East African coast (1498–1509).png
| maelezo_ya_picha = Meli za kivita za Kireno zikiingia katika pwani ya Afrika Mashariki.
| tarehe = 1498 – 1698
| mahali = Pwani ya Afrika Mashariki
| mabadiliko_ya_mipaka = Ureno ilidhibiti miji mikuu ya Kiswahili na kujenga Ngome ya Yesu (Fort Jesus).
| matokeo = Ushindi wa awali wa Ureno; baadaye walifukuzwa na Waomani na Waswahili mnamo 1698.
| upande1 = [[Dola ya Ureno]]
| upande2 = [[Ustaarabu wa Waswahili|Miji-Dola ya Kiswahili]]<br>[[Usultani wa Kilwa]]<br>[[Usultani wa Mombasa]]
| amri1 = [[Vasco da Gama]]<br>[[Francisco de Almeida]]
| amri2 = Masultani wa Kilwa na Mombasa
| vikosi1 = Meli za kivita na askari wenye bunduki na mizinga
| vikosi2 = Mashua na askari wenye upinde na mikuki
| vifo1 = Wachache (wengi walikufa kwa magonjwa)
| vifo2 = Maelfu ya raia na askari wa Kiswahili waliouawa au kufanywa watumwa
}}
'''Uvamizi wa Wareno pwani ya Afrika Mashariki''' ulikuwa mfululizo wa kampeni za kijeshi kati ya mwaka [[1500]] na [[1509]], ambapo [[Wareno]] walishinda na kutawala [[Mji|miji]] kadhaa ya pwani ya [[Afrika ya Mashariki|Afrika Mashariki]], na kuanzisha utawala kando ya pwani hiyo.
[[Faili:Gama_route_1.svg|left|thumb|Njia ya safari ya kwanza ya Vasco da Gama (1497–1499)]]
Mnamo Julai 8, 1497, [[Vasco da Gama]] aliondoka [[Lisbon]] akiwa na kundi la meli nne <ref name="Foundations">{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=vtZtMBLJ7GgC&pg=PA176|title=Foundations of the Portuguese Empire, 1415–1850|last=Diffie|first=Bailey W.|last2=Winius|first2=George D.|year=1977|isbn=978-0-8166-0850-8|series=Europe and the World in the Age of Expansion|volume=1|pages=176–177}}</ref> na wafanyakazi wa watu 170.
Mnamo Machi 1, 1498, {{Sfn|Were|1971}} alifika [[Msumbiji]]. {{Sfn|Were|1971}} {{Sfn|Subrahmanyam|1997}} Mwanzoni Wareno walitumaini mapokezi ya amani lakini mashaka wakati mashua iliyokuwa na watu wapatao mia moja ilipowakaribia. Vasco da Gama akihisi ya kuwa ni mtego aliruhusu wanne au watano pekee kuingia ndani ya meli, akiogopa. Baada ya majadiliano, walirudi ufukweni, na mtawala wa eneo hilo akatuma kondoo na matunda kama zawadi, akiwaalika Wareno waje ufukweni. {{Sfn|Subrahmanyam|1997}}
Hata hivyo, bado mashaka yalibaki. Jioni iliyofuata, marubani kutoka Msumbiji waliokuwa wameandamana na msafara walitoroka baharini. Usiku huo, nahodha aliwatesa [[Waislamu]] wawili. Wareno walitishiwa kutekwa mara moja, mara tu watakapofika ufukweni. Usiku huo huo, mashua mbili zilikaribia meli, wanaume kadhaa walijaribu kukata nanga zao, lakini shambulio hilo lilishindikana. {{Sfn|Subrahmanyam|1997}}
[[Faili:Vasco_da_Gama_e_o_Rei_de_Melinde_(Centro_Cultural_Português_de_Santos).png|right|359x359px| Vasco da Gama akiwa na Sultani wa Malindi]]
Huko [[Malindi (Kenya)|Malindi]], Sultani Sayyid Ali alimkaribisha Vasco da Gama baada ya kugundua kuwa alikuwa adui wa mtawala wa [[Mombasa]]. {{Sfn|Were|1971}} Alitoa mahitaji na akampatia rubani Mgiriki wa Kihindi, Ahmed ibn Majid, ili kuongoza msafara. {{Sfn|Were|1971}} Tarehe 24 Aprili, waliendelea na safari yao. {{Sfn|Were|1971}} Mwaka 1499, katika safari ya kurudi, alilipua mji wa [[Mogadishu]] <ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=VOPEEAAAQBAJ|title=Culture and Customs of Somalia|last=Abdullahi|first=Mohamed Diriye|date=October 30, 2021|publisher=Bloomsbury Publishing USA|isbn=9780313073298|page=11}}</ref> akasimama tena Malindi, kabla ya kurudi pwani kwa meli. {{Sfn|Were|1971}}
Mara Vasco da Gama alipoondoka, watawala wa pwani walipumua kwa afueni na wakatumaini asingerejea tena. Lakini da Gama alikuwa ameona mengi; alikuwa amejifunza kwamba pwani ilikuwa na maisha makubwa ya kibiashara, kwamba [[dhahabu]] ingeweza kupatikana [[Sofala]], na kwamba kulikuwa na bandari nyingi nzuri. Ingawa miji ilikuwa yenye uhasama, migongano kati ya masultani ingewafanya kuwa dhaifu mbele ya Ureno, kwani haikuwa rahisi kwao kuungana dhidi ya nguvu ya kigeni.{{Sfn|Were|1971}}
== Baada ya Vita ==
Ndani ya kipindi cha chini ya muongo mmoja, Wareno walithibitisha utawala wao kando ya pwani ya Afrika Mashariki, na kufikia mwaka 1509 pwani yote ya Afrika Mashariki ilikuwa chini ya utawala wao. Wakati huo, Wareno walipata ushindi mkubwa katika Vita ya [[Diu]] dhidi ya jeshi la pamoja la [[Mamluki|Wamamluki]], [[Gujarat|Wagujarati]] na Zamorin, jambo lililowawezesha kudhibiti Bahari ya Hindi. Baada ya muda, vituo vya biashara vya [[Waswahili]] vilifungwa na biashara kati ya Afrika na Asia kupitia Bahari ya Hindi ikaporomoka.
==Marejeo==
{{marejeo}}
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Historia ya Kenya]]
[[Jamii:Historia ya Tanzania]]
[[Jamii:Historia ya Msumbiji]]
[[Jamii:karne ya 16]]
olbqd53c0u6x9weki3lipz46bngwpcr
1586542
1586541
2026-08-10T10:15:06Z
Riccardo Riccioni
452
1586542
wikitext
text/x-wiki
{{Jedwali la tukio
| vita = Uvamizi wa Wareno pwani ya Afrika Mashariki
| sehemu_ya = Upanuzi wa Dola ya Ureno
| picha = File:Portuguese campaigns on the East African coast (1498–1509).png
| maelezo_ya_picha = Meli za kivita za Kireno zikiingia katika pwani ya Afrika Mashariki.
| tarehe = 1498 – 1698
| mahali = Pwani ya Afrika Mashariki
| mabadiliko_ya_mipaka = Ureno ilidhibiti miji mikuu ya Kiswahili na kujenga Ngome ya Yesu (Fort Jesus).
| matokeo = Ushindi wa awali wa Ureno; baadaye walifukuzwa na Waomani na Waswahili mnamo 1698.
| upande1 = [[Dola ya Ureno]]
| upande2 = [[Ustaarabu wa Waswahili|Miji-Dola ya Kiswahili]]<br>[[Usultani wa Kilwa]]<br>[[Usultani wa Mombasa]]
| amri1 = [[Vasco da Gama]]<br>[[Francisco de Almeida]]
| amri2 = Masultani wa Kilwa na Mombasa
| vikosi1 = Meli za kivita na askari wenye bunduki na mizinga
| vikosi2 = Mashua na askari wenye upinde na mikuki
| vifo1 = Wachache (wengi walikufa kwa magonjwa)
| vifo2 = Maelfu ya raia na askari wa Kiswahili waliouawa au kufanywa watumwa
}}
'''Uvamizi wa Wareno pwani ya Afrika Mashariki''' ulikuwa mfululizo wa kampeni za kijeshi kati ya mwaka [[1500]] na [[1509]], ambapo [[Wareno]] walishinda na kutawala [[Mji|miji]] kadhaa ya pwani ya [[Afrika ya Mashariki|Afrika Mashariki]], na kuanzisha utawala kando ya pwani hiyo.
[[Faili:Gama_route_1.svg|left|thumb|Njia ya safari ya kwanza ya Vasco da Gama (1497–1499)]]
Mnamo Julai 8, 1497, [[Vasco da Gama]] aliondoka [[Lisbon]] akiwa na kundi la meli nne <ref name="Foundations">{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=vtZtMBLJ7GgC&pg=PA176|title=Foundations of the Portuguese Empire, 1415–1850|last=Diffie|first=Bailey W.|last2=Winius|first2=George D.|year=1977|isbn=978-0-8166-0850-8|series=Europe and the World in the Age of Expansion|volume=1|pages=176–177}}</ref> na wafanyakazi wa watu 170.
Mnamo Machi 1, 1498, {{Sfn|Were|1971}} alifika [[Msumbiji]]. {{Sfn|Were|1971}} {{Sfn|Subrahmanyam|1997}} Mwanzoni Wareno walitumaini mapokezi ya amani lakini mashaka wakati mashua iliyokuwa na watu wapatao mia moja ilipowakaribia. Vasco da Gama akihisi ya kuwa ni mtego aliruhusu wanne au watano pekee kuingia ndani ya meli, akiogopa. Baada ya majadiliano, walirudi ufukweni, na mtawala wa eneo hilo akatuma kondoo na matunda kama zawadi, akiwaalika Wareno waje ufukweni. {{Sfn|Subrahmanyam|1997}}
Hata hivyo, bado mashaka yalibaki. Jioni iliyofuata, marubani kutoka Msumbiji waliokuwa wameandamana na msafara walitoroka baharini. Usiku huo, nahodha aliwatesa [[Waislamu]] wawili. Wareno walitishiwa kutekwa mara moja, mara tu watakapofika ufukweni. Usiku huo huo, mashua mbili zilikaribia meli, wanaume kadhaa walijaribu kukata nanga zao, lakini shambulio hilo lilishindikana. {{Sfn|Subrahmanyam|1997}}
[[Faili:Vasco_da_Gama_e_o_Rei_de_Melinde_(Centro_Cultural_Português_de_Santos).png|left|359x359px| Vasco da Gama akiwa na Sultani wa Malindi]]
Huko [[Malindi (Kenya)|Malindi]], [[Sultani]] Sayyid Ali alimkaribisha Vasco da Gama baada ya kugundua kuwa alikuwa adui wa mtawala wa [[Mombasa]]. {{Sfn|Were|1971}} Alitoa mahitaji na akampatia rubani Mgiriki wa Kihindi, Ahmed ibn Majid, ili kuongoza msafara. {{Sfn|Were|1971}} Tarehe 24 Aprili, waliendelea na safari yao. {{Sfn|Were|1971}} Mwaka 1499, katika safari ya kurudi, alilipua mji wa [[Mogadishu]] <ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=VOPEEAAAQBAJ|title=Culture and Customs of Somalia|last=Abdullahi|first=Mohamed Diriye|date=October 30, 2021|publisher=Bloomsbury Publishing USA|isbn=9780313073298|page=11}}</ref> akasimama tena Malindi, kabla ya kurudi pwani kwa meli. {{Sfn|Were|1971}}
Mara Vasco da Gama alipoondoka, watawala wa pwani walipumua kwa afueni na wakatumaini asingerejea tena. Lakini da Gama alikuwa ameona mengi; alikuwa amejifunza kwamba pwani ilikuwa na maisha makubwa ya kibiashara, kwamba [[dhahabu]] ingeweza kupatikana [[Sofala]], na kwamba kulikuwa na bandari nyingi nzuri. Ingawa miji ilikuwa yenye uhasama, migongano kati ya masultani ingewafanya kuwa dhaifu mbele ya Ureno, kwani haikuwa rahisi kwao kuungana dhidi ya nguvu ya kigeni.{{Sfn|Were|1971}}
== Baada ya Vita ==
Ndani ya kipindi cha chini ya muongo mmoja, Wareno walithibitisha utawala wao kando ya pwani ya Afrika Mashariki, na kufikia mwaka 1509 pwani yote ya Afrika Mashariki ilikuwa chini ya utawala wao. Wakati huo, Wareno walipata ushindi mkubwa katika Vita ya [[Diu]] dhidi ya jeshi la pamoja la [[Mamluki|Wamamluki]], [[Gujarat|Wagujarati]] na Zamorin, jambo lililowawezesha kudhibiti Bahari ya Hindi. Baada ya muda, vituo vya biashara vya [[Waswahili]] vilifungwa na biashara kati ya Afrika na Asia kupitia Bahari ya Hindi ikaporomoka.
==Marejeo==
{{marejeo}}
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Historia ya Kenya]]
[[Jamii:Historia ya Tanzania]]
[[Jamii:Historia ya Msumbiji]]
[[Jamii:karne ya 16]]
oxkax6cojp984fglho3mr8cuwplxsqy
1586543
1586542
2026-08-10T10:16:35Z
Riccardo Riccioni
452
1586543
wikitext
text/x-wiki
{{Jedwali la tukio
| vita = Uvamizi wa Wareno pwani ya Afrika Mashariki
| sehemu_ya = Upanuzi wa Dola ya Ureno
| picha = File:Portuguese campaigns on the East African coast (1498–1509).png
| maelezo_ya_picha = Meli za kivita za Kireno zikiingia katika pwani ya Afrika Mashariki.
| tarehe = 1498 – 1698
| mahali = Pwani ya Afrika Mashariki
| mabadiliko_ya_mipaka = Ureno ilidhibiti miji mikuu ya Kiswahili na kujenga Ngome ya Yesu (Fort Jesus).
| matokeo = Ushindi wa awali wa Ureno; baadaye walifukuzwa na Waomani na Waswahili mnamo 1698.
| upande1 = [[Dola ya Ureno]]
| upande2 = [[Ustaarabu wa Waswahili|Miji-Dola ya Kiswahili]]<br>[[Usultani wa Kilwa]]<br>[[Usultani wa Mombasa]]
| amri1 = [[Vasco da Gama]]<br>[[Francisco de Almeida]]
| amri2 = Masultani wa Kilwa na Mombasa
| vikosi1 = Meli za kivita na askari wenye bunduki na mizinga
| vikosi2 = Mashua na askari wenye upinde na mikuki
| vifo1 = Wachache (wengi walikufa kwa magonjwa)
| vifo2 = Maelfu ya raia na askari wa Kiswahili waliouawa au kufanywa watumwa
}}
'''Uvamizi wa Wareno pwani ya Afrika Mashariki''' ulikuwa mfululizo wa kampeni za kijeshi kati ya mwaka [[1500]] na [[1509]], ambapo [[Wareno]] walishinda na kutawala [[Mji|miji]] kadhaa ya pwani ya [[Afrika ya Mashariki|Afrika Mashariki]], na kuanzisha utawala kando ya pwani hiyo.
[[Faili:Gama_route_1.svg|left|thumb|Njia ya safari ya kwanza ya Vasco da Gama (1497–1499)]]
Mnamo Julai 8, 1497, [[Vasco da Gama]] aliondoka [[Lisbon]] akiwa na kundi la meli nne <ref name="Foundations">{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=vtZtMBLJ7GgC&pg=PA176|title=Foundations of the Portuguese Empire, 1415–1850|last=Diffie|first=Bailey W.|last2=Winius|first2=George D.|year=1977|isbn=978-0-8166-0850-8|series=Europe and the World in the Age of Expansion|volume=1|pages=176–177}}</ref> na wafanyakazi wa watu 170.
Mnamo Machi 1, 1498, {{Sfn|Were|1971}} alifika [[Msumbiji]]. {{Sfn|Were|1971}} {{Sfn|Subrahmanyam|1997}} Mwanzoni Wareno walitumaini mapokezi ya amani lakini mashaka wakati mashua iliyokuwa na watu wapatao mia moja ilipowakaribia. Vasco da Gama akihisi ya kuwa ni mtego aliruhusu wanne au watano pekee kuingia ndani ya meli, akiogopa. Baada ya majadiliano, walirudi ufukweni, na mtawala wa eneo hilo akatuma kondoo na matunda kama zawadi, akiwaalika Wareno waje ufukweni. {{Sfn|Subrahmanyam|1997}}
Hata hivyo, bado mashaka yalibaki. Jioni iliyofuata, marubani kutoka Msumbiji waliokuwa wameandamana na msafara walitoroka baharini. Usiku huo, nahodha aliwatesa [[Waislamu]] wawili. Wareno walitishiwa kutekwa mara moja, mara tu watakapofika ufukweni. Usiku huo huo, mashua mbili zilikaribia meli, wanaume kadhaa walijaribu kukata nanga zao, lakini shambulio hilo lilishindikana. {{Sfn|Subrahmanyam|1997}}
[[Faili:Vasco_da_Gama_e_o_Rei_de_Melinde_(Centro_Cultural_Português_de_Santos).png|left|359x359px| Vasco da Gama akiwa na Sultani wa Malindi]]
Huko [[Malindi (Kenya)|Malindi]], [[Sultani]] Sayyid Ali alimkaribisha Vasco da Gama baada ya kugundua kuwa alikuwa adui wa mtawala wa [[Mombasa]]. {{Sfn|Were|1971}} Alitoa mahitaji na akampatia rubani Mgiriki wa Kihindi, Ahmed ibn Majid, ili kuongoza msafara. {{Sfn|Were|1971}} Tarehe 24 Aprili, waliendelea na safari yao. {{Sfn|Were|1971}} Mwaka 1499, katika safari ya kurudi, alilipua mji wa [[Mogadishu]] <ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=VOPEEAAAQBAJ|title=Culture and Customs of Somalia|last=Abdullahi|first=Mohamed Diriye|date=October 30, 2021|publisher=Bloomsbury Publishing USA|isbn=9780313073298|page=11}}</ref> akasimama tena Malindi, kabla ya kurudi pwani kwa meli. {{Sfn|Were|1971}}
Mara Vasco da Gama alipoondoka, watawala wa pwani walipumua kwa afueni na wakatumaini asingerejea tena. Lakini da Gama alikuwa ameona mengi; alikuwa amejifunza kwamba pwani ilikuwa na maisha makubwa ya kibiashara, kwamba [[dhahabu]] ingeweza kupatikana [[Sofala]], na kwamba kulikuwa na bandari nyingi nzuri. Ingawa miji ilikuwa yenye uhasama, migongano kati ya masultani ingewafanya kuwa dhaifu mbele ya Ureno, kwani haikuwa rahisi kwao kuungana dhidi ya nguvu ya kigeni.{{Sfn|Were|1971}}
== Baada ya Vita ==
Ndani ya kipindi cha chini ya muongo mmoja, Wareno walithibitisha utawala wao kando ya pwani ya Afrika Mashariki, na kufikia mwaka 1509 pwani yote ya Afrika Mashariki ilikuwa chini ya utawala wao. Wakati huo, Wareno walipata ushindi mkubwa katika Vita ya [[Diu]] dhidi ya jeshi la pamoja la [[Mamluki|Wamamluki]], [[Gujarat|Wagujarati]] na Zamorin, jambo lililowawezesha kudhibiti Bahari ya Hindi. Baada ya muda, vituo vya biashara vya [[Waswahili]] vilifungwa na biashara kati ya Afrika na Asia kupitia Bahari ya Hindi ikaporomoka.
==Marejeo==
{{marejeo}}
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Historia ya Ureno]]
[[Jamii:Historia ya Kenya]]
[[Jamii:Historia ya Tanzania]]
[[Jamii:Historia ya Msumbiji]]
[[Jamii:karne ya 16]]
at4kdsg7253fld0whv36ea7ljut1d40
Stavros Niarchos
0
244188
1586544
1586050
2026-08-10T10:17:17Z
Riccardo Riccioni
452
1586544
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:1967 Press Photo Greek millionaire Stavros Niarchos cleared in wife's death.png|thumb|Niarchos mwaka 1967]]
'''Stavros Niarchos''' ( [[Julai 3]], [[1909]] – [[Aprili 15]], [[1996]]) alikuwa [[mfanyabiashara]] bilionea wa usafirishaji wa baharini nchini [[Ugiriki]]<ref>{{cite web |title=Top 20 Classic Yachts |url=http://www.boatinternational.com/yachts/the-register/top-20-classic-yachts/ |website=Boat International |access-date=18 March 2015}}</ref>. Kuanzia mwaka [[1952]], alijenga meli kubwa zaidi za mafuta duniani kwa ajili ya meli zake. Akiwa amechochewa na mgogoro wa Suez na mahitaji yanayoongezeka ya mafuta, yeye na mpinzani wake Aristotle Onassis wakawa wakubwa katika usafirishaji wa mafuta duniani. Niarchos pia alikuwa mfugaji na mkimbizaji wa farasi wa ''thoroughbred'', mara kadhaa akiwa mmiliki anayeongoza na nambari moja kwenye orodha ya ufugaji wa [[Ufaransa]].<ref name = Sakalis>{{Rejea habari|url=https://www.theguardian.com/travel/2022/oct/12/greece-reborn-vamvakou-peloponnese-village-holidays|title=Greece reborn: reversing the fortunes of a ghostly mountain village|last=Sakalis|first=Alex|date=12 October 2022|work=The Guardian|access-date=9 October 2023}}</ref>
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Ugiriki]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1909]]
[[Jamii:Waliofariki 1996]]
hmda21lcui300l100grmxko3nsbdylf
Riele Downs
0
244190
1586545
1586039
2026-08-10T10:18:23Z
Riccardo Riccioni
452
/* Marejeo */
1586545
wikitext
text/x-wiki
'''Riele Downs''' (alizaliwa [[8 Julai]], [[2001]]) ni [[mwigizaji]] wa [[Kanada]] na [[Marekani]]. Alianza kazi yake kama mwigizaji [[mtoto]], akicheza nafasi ya ''Faith'' katika filamu ya mwaka 2013 ''The Best Man Holiday''. Baadaye aliigiza pamoja na waigizaji wengine kama Charlotte katika mfululizo wa [[televisheni]] wa Nickelodeo ''Henry Danger'' kuanzia 2014 hadi 2020.
==Maisha ya awali na kazi==
Downs alizaliwa tarehe 8 Julai 2001. Ameeleza kwamba ana "uzoefu fulani wa kucheza [[dansi]]".<ref name="18yo">{{Rejea tovuti|url=https://www.instagram.com/p/BzrH5CHgwLK/ |archive-url=https://ghostarchive.org/iarchive/s/instagram/BzrH5CHgwLK |archive-date=2021-12-24 |url-access=registration|title=rie :) on Instagram: "18 ! 🎊🕺🏽😋💃🏾💙"|via=Instagram|author=Riele Downs|access-date=July 9, 2019}}{{cbignore}}</ref>
Downs alianza kuigiza akiwa na umri wa miaka 3 na akapata nafasi yake ya kwanza katika filamu ya mwaka [[2005]] ''Four Brothers (filamu)|Four Brothers'', ambapo alicheza nafasi ya *Amelia Mercer*. Alionekana katika kipindi maalumu cha televisheni ''A Russell Peters Christmas Special'' mwaka [[2013]]. Mwaka huo huo, Downs alicheza nafasi ya **Faith Sullivan** katika filamu ya vichekesho na drama ya mwaka 2013 ''The Best Man Holiday''.<ref>{{cite web |url=https://www.wattpad.com/189632105-impossible-love-completed-riele-west-downs |title=Riele West Downs |author=Maria Juhl |work=[[Wattpad]] |access-date=March 25, 2018}}</ref>
==Marejeo==
<references />
{{mbegu-igiza-filamu-USA}}
{{BD|2001|}}
[[Jamii:Waimbaji wa Kanada]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Kanada]]
[[Jamii:Wanawake wa Kanada]]
[[Jamii:Waimbaji wa Marekani]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani]]
[[Jamii:Wanawake wa Marekani]]
o1oiy6ofrshsemq9w9e07775gkstxqf
Geoff Hurst
0
244193
1586547
1585950
2026-08-10T10:19:05Z
Riccardo Riccioni
452
/* Marejeo */
1586547
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox_Person
| jina = Sir Geoff Hurst
| jina_halisi = Geoffrey Charles Hurst
| picha = Geoff Hurst (2).jpg
| ukubwawapicha = 220px
| maelezo_ya_picha =
| tarehe_ya_kuzaliwa = {{Birth date and age|1941|12|8|df=y}}
| mahala_pa_kuzaliwa = Ashton-under-Lyne, England
| urefu = 1.82 m
| nafasi = Mshambuliaji (Striker)
| vilabu_vijana = West Ham United (1957–1959)
| miaka1 = 1958–1972
| vilabu1 = West Ham United
| mechi1 = 411
| magoli1 = 180
| miaka2 = 1972–1975
| vilabu2 = Stoke City
| mechi2 = 108
| magoli2 = 30
| miaka3 = 1973
| vilabu3 = Cape Town City (loan)
| mechi3 = 6
| magoli3 = 5
| miaka4 = 1975–1976
| vilabu4 = West Bromwich Albion
| mechi4 = 10
| magoli4 = 2
| miaka5 = 1976
| vilabu5 = Cork Celtic
| mechi5 = 3
| magoli5 = 3
| miaka6 = 1976
| vilabu6 = Seattle Sounders
| mechi6 = 23
| magoli6 = 8
| miaka7 = 1976–1979
| vilabu7 = Telford United
| jumla_mechi = 561
| jumla_magoli = 228
| timu_taifa = England
| miaka_taifa = 1966–1972
| mechi_taifa = 49
| magoli_taifa = 24
| timu_taifa2 = England U23 (1963–1964)
| mechi_taifa2 = 4
| magoli_taifa2 = 1
| timu_taifa3 = England Youth (1959)
| mechi_taifa3 = 6
| magoli_taifa3 = 0
| timu_taifa4 = The Football League XI (1966–1972)
| mechi_taifa4 = 7
| magoli_taifa4 = 4
| ukocha = {{plainlist|
* Telford United (1976–1979)
* Chelsea (1979–1981)
* Kuwait SC (1982–1984)
}}
| medali = {{MedalSport|Men's [[Association football|football]]}}
{{MedalCountry|{{fb|ENG}}}}
{{MedalCompetition|[[FIFA World Cup]]}}
{{Medal|W|1966 England|}}
{{MedalCompetition|[[UEFA European Championship]]}}
{{Medal|3rd|1968 Italy|}}
| kriketi = {{Infobox cricketer
| child = yes
| batting = Right-handed
| role = Wicket-keeper
| club1 = Essex
| year1 = 1962
| type1 = First-class
| matches1 = 1
| runs1 = 0
| bat avg1 = 0.00
| top score1 = 0*
| catches/stumpings1 = 1/–
}}
| sahihi = Geoff Hurst Autograph.png
}}
'''Sir Geoffrey Charles Hurst''' (alizaliwa 8 Desemba 1941) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu wa kulipwa kutoka nchini [[Uingereza]]. Akiwa mshambuliaji, alikuwa mchezaji wa kwanza kufunga mabao matatu katika mechi moja kwenye fainali ya kombe la dunia la FIFA, wakati Uingereza ilipoibuka na ushindi wa mabao 4–2 dhidi ya [[Ujerumani Magharibi]] katika Uwanja wa Wembley mwaka [[Kombe la Dunia la FIFA 1966|1966]].
Hurst alianza taaluma yake akiwa na klabu ya [[West Ham United F.C.|West Ham United]], ambapo alifunga mabao 242 katika mechi 500 za timu ya kwanza. Akiwa hapo, alishinda Kombe la FA mwaka 1964 na Kombe la Washindi la Ulaya mwaka 1965. Aliuuzwa kwenda [[Stoke City F.C.|Stoke City]] mwaka 1972 kwa pauni 80,000. Baada ya msimu mitatu akiwa na Stoke, ambapo alishinda Kombe la Watney mwaka 1973,<ref>{{ cite web | url = https://worldfootballindex.com/2018/08/stoke-city-and-the-watney-cup/ | title = Stoke City And The Watney Cup| website = World Football Index | date = 18 August 2018 | access-date = 25 June 2022 }}</ref> alimaliza taaluma yake ya Ligi ya Soka nchini Uingereza akiwa na [[West Bromwich Albion F.C.|West Bromwich Albion]] mwaka 1976. Hurst alienda kucheza soka nchini Ireland katika klabu ya [[Cork Celtic F.C.|Cork Celtic]] na Marekani kwenye klabu ya [[Seattle Sounders (1974–1983)|Seattle Sounders]], kabla ya kurejea Uingereza kuifundisha klabu isiyo ya ligi kuu ya [[Telford United F.C.|Telford United]]. Pia alikuwa kocha katika benchi la ufundi la timu ya taifa ya Uingereza kabla ya kuhudumu kwa miaka miwili kama kocha wa [[Chelsea F.C.|Chelsea]] kuanzia mwaka 1979 hadi 1981. Baadaye aliifundisha klabu ya [[Kuwait SC]], kabla ya kuacha mambo ya mpira ili kuangazia biashara zake.
Kwa ujumla, Hurst alifunga mabao 24 katika mechi 49 alizochezea Uingereza, na mbali na mafanikio ya Kombe la Dunia la mwaka 1966, pia alicheza katika mashindano ya Euro mwaka 1968 na kombe la dunia la FIFA la mwaka 1970. Pia alikuwa na taaluma fupi ya mchezo wa kriketi, akiichezea klabu ya [[Essex County Cricket Club|Essex]] mechi moja ya daraja la kwanza mwaka 1962, kabla ya kuwekeza nguvu zake zote kwenye mpira wa miguu.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1941]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Uingereza]]
piz4bpdwucc8jcvpofxifz5jdv0oj9l
Jamii:Wachezaji wa mpira wa miguu wa Uingereza
14
244194
1586548
1585951
2026-08-10T10:19:35Z
Riccardo Riccioni
452
Ukurasa umeelekezwa kwenda [[Jamii:Wachezaji mpira wa Uingereza]]
1586548
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT[[Jamii:Wachezaji mpira wa Uingereza]]
s2m0vz8lqoomd330wraekgqxwpcbk90
Lorena Gale
0
244200
1586549
1586000
2026-08-10T10:21:02Z
Riccardo Riccioni
452
1586549
wikitext
text/x-wiki
'''Lorena Gale''' ([[9 Mei]] [[1958]] – [[21 Juni]] [[2009]])<ref>{{cite news|url=http://www.caprica-city.de/index.php?pn_go=details&id=0002430|title=Lorena Gale (1958-2009)|publisher=Caprica-City.de|date=2009-06-25|access-date=2009-06-25}}</ref> alikuwa [[mwigizaji]], [[mwandishi]] wa tamthilia na mkurugenzi wa ukumbi wa michezo wa [[Kanada]]. Alikuwa akifanya kazi kwenye jukwaa, [[filamu]] na [[televisheni]] tangu [[miaka ya 1980]]. Pia aliandika tamthilia mbili zilizoshinda tuzo, ''Angélique'' na ''Je me souviens''.
==Maisha na kazi==
Gale alizaliwa huko Montreal, Quebec, katika familia yenye asili ya Afrika-Karibi. Alisoma katika Chuo Kikuu cha Concordia na National Theatre School, na mwaka [[2005]] alikamilisha Shahada ya Uzamili ya Sanaa katika Masomo Jumuishi (*Master of Arts in Liberal Studies*) katika Chuo Kikuu cha Simon Fraser huko [[Vancouver]].<ref name=":1">{{Rejea tovuti|url=http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/lorena-gale/|title=Lorena Gale|last=Hustak|first=Alan|date=24 January 2010|website=The Canadian Encyclopedia|publisher=Historica Foundation of Canada|access-date=March 8, 2016}}</ref>
Uigizaji wake jukwaani katika tamthilia ya Lorraine Hansberry ''A Raisin in the Sun|Raisin in the Sun]]'' na ya Joseph A. Walker ''The River Niger|River Niger'' ulimshindia Tuzo ya Wakosoaji wa [[Tamthilia]] ya Montreal Gazette kwa Uigizaji Bora mwaka [[1981]].<ref>{{Rejea jarida|last=Bayne|first=Clarence|year=2001|title=Le Black Theatre Workshop de Montréal: un nouveau bilan|journal=L'Annuaire théâtral: Revue québécoise d'études théâtrales|volume=29|pages=141–155|via=Erudit}}</ref>
==Marejeo==
<references />
{{mbegu-igiza-filamu}}
{{BD|1958|2009}}
[[Jamii:Waandishi wa Kanada]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Kanada]]
[[Jamii:Wanawake wa Kanada]]
flb73pkzxa4xvk8bescnyuxb2za895c
John Angelicoussis
0
244208
1586550
1585977
2026-08-10T10:21:43Z
Riccardo Riccioni
452
1586550
wikitext
text/x-wiki
'''John Angelicoussis''' ([[Novemba 16]], [[1948]] – [[Aprili 10]], [[2021]]) alikuwa [[mfanyabiashara]] wa meli bilionea nchini [[Ugiriki]]. Alijiunga na kampuni ya usafirishaji ya baba yake mwaka [[1973]]. Mwaka [[1987]], ''Anangel-American Shipholdings'' iliorodheshwa kwenye soko la hisa la Luxembourg. Baada ya kifo cha baba yake mwaka [[1989]], Angelicoussis akawa rais na afisa mkuu mtendaji wa ''Angelicoussis Shipping Group''. Mwaka [[2013]], aliorodheshwa wa kwanza miongoni mwa wamiliki wa meli wa Ugiriki na ''Lloyd's List''<ref>{{cite web|last1=Metcalf|first1=Tom|title=Billionaire Greek Ship Owners Surface While Home Economy Sinks|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-03-09/billionaire-greek-shippers-surface-on-tax-exempt-overseas-profit|work=Bloomberg|date=9 March 2015}}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Ugiriki]]
[[Jamii:Wanaume wa Ugiriki]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1948]]
[[Jamii:Waliofariki 2021]]
itbanh47z4mnu5836x40sn6a55utt78
Minos Kyriakou
0
244215
1586551
1585990
2026-08-10T10:22:27Z
Riccardo Riccioni
452
1586551
wikitext
text/x-wiki
'''Minos Kyriakou''' ([[Mei 31]], [[1942]] – [[Julai 2]], [[2017]]) alikuwa [[mfanyabiashara]] bilionea wa media na usafirishaji nchini [[Ugiriki]]. Alikuwa rais wa ''Hellenic Olympic Committee'' na alikuwa Rais wa ''International Olympic Academy (IOA, 2004-2009)''.Alichaguliwa katika baraza la ''International Association of Athletics Federations (IAAF)'' mnamo Agosti [[2003]]<ref name="athens-times1">{{cite web|author=A.I. |url=https://www.athens-times.com/greece/minos-kyriakou-what-kind-of-diet-will-give-to-marie-after-the-divorce/ |title=Minos Kyriakou: What kind of diet will give to Marie after the divorce? |publisher=Athens Times |date=9 March 2017 |accessdate=3 July 2017}}</ref><ref>{{cite web|author=John Simpson |url=https://www.thetimes.com/uk/law/article/billionaires-wife-fled-on-private-jet-with-a-stash-of-family-jewels-mvrsv88gd |title=Billionaire's wife 'fled on private jet with a stash of family jewels' | News | The Times & The Sunday Times |publisher=[[The Times]] |date=20 March 2017 |access-date=3 July 2017}}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Ugiriki]]
[[Jamii:Wanaume wa Ugiriki]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1942]]
[[Jamii:Waliofariki 2017]]
dp2vvrmmvoatzqbmgtvvhn3zx5lf0x1
Samora Smallwood
0
244224
1586553
1586042
2026-08-10T10:23:23Z
Riccardo Riccioni
452
1586553
wikitext
text/x-wiki
'''Samora Smallwood''' ni [[mwigizaji]] na [[mwandishi]] wa [[Kanada]] kutoka Windsor, [[Ontario]], na [[Newfoundland]]. Smallwood alishinda Tuzo ya Skrini ya Kanada katika Tuzo za 10 za Skrini za Kanada mwaka [[2022]] kwa uigizaji wake katika [[filamu]] ya televisheni ya Lifetime (TV network) ''Death She Wrote'' (2021).<ref name=":0">{{Rejea tovuti |title=Tim Rozon, Ayisha Issa, Kaniehtiio Horn and Tallboyz win during Night 4 of the 2022 Canadian Screen Awards {{!}} TV, eh? |url=https://www.tv-eh.com/2022/04/07/tim-rozon-ayisha-issa-kaniehtiio-horn-and-tallboyz-win-during-night-4-of-the-2022-canadian-screen-awards/ |access-date=2024-10-16 |website=www.tv-eh.com}}</ref>
==Maisha ya awali==
Alisoma katika University of Windsor mwanzoni mwa miaka ya 2000, na alihitimu mwaka 2008 na Bachelor of Arts ya jumla.<ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.yumpu.com/en/document/read/7114968/sa080605-41-university-of-windsor-senate-41-candidates-for-|title=University of Windsor Faculty of Arts and Sciences |date=June 11, 2008}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.geekgirlauthority.com/samora-smallwood-interview/|title=Samora Smallwood Talks THE KINGS OF NAPA and Telling Resonant Stories|date=January 27, 2022}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|url=https://starrymag.com/samora-smallwood-the-kings-of-napa/|title=Samora Smallwood – The Kings of Napa|date=February 1, 2022|website=Starry Constellation Magazine}}</ref>
==Marejeo==
<references />
{{mbegu-igiza-filamu}}
{{BD||}}
[[Jamii:Waandishi wa Kanada]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Kanada]]
[[Jamii:Wanawake wa Kanada]]
refxyurb5s2rj2fsx48oe95vk5f6k8u
Fabienne Colas
0
244234
1586555
1586093
2026-08-10T10:27:04Z
Riccardo Riccioni
452
1586555
wikitext
text/x-wiki
'''Fabienne Colas Joseph''' (alizaliwa [[18 Machi]] [[1979]]) ni [[mwigizaji]], mkurugenzi na mtayarishaji wa [[tamthilia]] wa [[Haiti]] - [[Kanada]]. Ndiye mkuu wa Fabienne Colas Foundation, taasisi inayojitolea kukuza filamu, sanaa na utamaduni kupitia kuandaa tamasha mbalimbali. Fabienne pia ni mshindi wa tuzo ya **Canada's Top 40 Under 40** ya mwaka 2018.<ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.canadastop40under40.com/honourees-2018abc.html|title=Canada's Top 40 Under 40 - Honourees 2018|website=www.canadastop40under40.com|language=en-GB|access-date=2018-11-08}}</ref> Aliteuliwa kuwa *Mjumbe wa Order of Canada* mwezi Desemba 2024.<ref>{{Rejea habari |date=2024-12-18 |title=A list of the 88 new appointees to the Order of Canada |url=https://www.theglobeandmail.com/canada/article-a-list-of-the-88-new-appointees-to-the-order-of-canada/ |access-date=2026-05-17 |work=[[The Globe and Mail]] |language=en-CA}}</ref> Anaishi Carignan, [[Quebec]].<ref>{{cite web|url=https://www.gg.ca/en/appointments-order-canada-december-2024|title=Appointments to the Order of Canada – December 18, 2024 }}</ref>
==Wasifu==
Fabienne Colas alizaliwa [[Port-au-Prince]], [[Haiti]]. Akiwa na umri mdogo sana, aligundua kipaji chake katika maigizo, dansi na uwezo mkubwa wa uongozi. Akiwa na urefu wa futi 5 na inchi 8, na mwili mwembamba pamoja na kiuno chembamba, pia alianza kuwa mwanamitindo akiwa na umri wa miaka 16. Alianza kazi ya uanamitindo katika Academy Perfection, mojawapo ya shule kubwa zaidi za uanamitindo nchini [[Haiti]], iliyoongozwa na Magalie Racine.<ref name=":0">{{cite web|url=http://www.africultures.com/php/?nav=personne&no=29220 |title=Fabienne Colas |accessdate=18 June 2014|website=[[Africultures]]|language=French}}</ref>
==Marejeo==
<references />
{{mbegu-igiza-filamu}}
{{BD|1979|}}
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Haiti]]
[[Jamii:Wanawake wa Haiti]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Kanada]]
[[Jamii:Wanawake wa Kanada]]
q80lqs723hju9qsulvg68wg9gnq6t9k
Jorge Messi
0
244267
1586556
1586096
2026-08-10T10:29:34Z
Riccardo Riccioni
452
1586556
wikitext
text/x-wiki
{{Mtu Mashuhuri
|jina = Jorge Messi
|picha =
|caption =
|tarehe_ya_kuzaliwa = {{Umri na tarehe ya kuzaliwa|1958|4|24|df=yes}}
|mahala_pa_kuzaliwa = [[Rosario]], [[Argentina]]
|tarehe_ya_kufa = {{Death date and age|2026|8|8|1958|4|24|df=yes}}
|mahala_alipofia = [[Rosario]], [[Argentina]]
|majina_mengine = Jorge Horacio Messi
|anajulikana_kwa_ajili_ya = Kuwa baba na wakala wa mchezaji wa soka [[Lionel Messi]]
|kazi_yake = [[Wakala|Wakala wa michezo]]
|utaifa = [[Argentina]]
}}
'''Jorge Horacio Messi''' ([[24 Aprili]] 1958 – [[7 Agosti]] 2026) alikuwa mfanyabiashara wa [[Argentina]] na [[wakala]] wa zamani wa wanamichezo. Alifahamika zaidi kama baba na mwakilishi wa mchezaji wa [[Timu ya taifa]] ya mpira wa miguu ya Argentina, [[Lionel Messi]].<ref>{{Rejea tovuti |date=2026-08-08 |title=Muere a los 68 años Jorge Messi, padre y figura clave en la carrera de Lionel Messi; luchaba desde hacía tiempo contra una enfermedad |url=https://www.bbc.com/mundo/articles/c5y3dygxj7lo |access-date=2026-08-08 |website=BBC News Mundo |language=es}}</ref>
== Maisha ya awali na kazi ==
Jorge Horacio Messi alizaliwa mnamo 24 Aprili 1958 huko [[Rosario]], Argentina. Akiwa na asili ya [[Italia]], alilelewa mjini Rosario ambapo alianza kuvutiwa na mpira wa miguu tangu umri mdogo. Alicheza kama [[Kiungo (michezo)|kiungo]] wa kati na alikuwa sehemu ya mfumo wa vijana wa [[klabu]] ya Newell's Old Boys. Hata hivyo, aliacha kucheza soka ili kukamilisha majukumu yake ya kijeshi ya lazima.
Baada ya kipindi hicho, alifanya kazi kama fundi wa kemikali na kama mwajiriwa katika sekta ya chuma. Alifanya kazi hususan katika kampuni ya Acindar kwenye eneo la Rosario. Pamoja na ajira yake, aliendelea kujihusisha na soka la ridhaa na kufundisha timu za vijana.
Jorge Messi alichangia kwa kiasi kikubwa katika maendeleo ya awali ya mpira wa miguu ya mwanaye Lionel. Hususan, alifundisha timu ya vijana katika klabu ya Abanderado Grandoli, iliyopo mtaani Las Heras huko Rosario. [[Lionel Messi]] alianza kucheza mpira wa miguu hapo akiwa na umri wa miaka minne.
Katika mahojiano na jarida la Kicker mnamo mwaka 2013, Jorge Messi alisimulia miaka ya awali ya mwanaye akiwa Grandoli na kueleza kuwa alikuwa mmoja wa makocha wake kwa wakati huo. Pia alieleza changamoto za mwanzo zilizohusiana na gharama za matibabu ya Lionel na mashauriano ya kifamilia yaliyotangulia kuondoka kwake kuelekea [[Ulaya]].
Baadae, Lionel Messi alijiunga na Newell's Old Boys ambapo aliendeleza makuzi yake kabla ya familia yake kutafuta suluhu ya kuwezesha gharama za matibabu yake pamoja na kuendeleza kazi yake ya soka.
Mnamo mwaka 2000, wakati Lionel Messi akiwa na umri wa miaka 13, Jorge Messi alifuatana na mwanaye kuelekea nchini [[Hispania]] baada ya [[FC Barcelona]] kumpa fursa ya kujiunga na akademia yao ya mafunzo. Alihamia [[Barcelona]] pamoja na Lionel ili kuambatana naye katika miezi yake ya kwanza huko [[Catalonia]].
Kulingana na taarifa za [[vyombo vya habari]] vya michezo, Jorge Messi alichukua nafasi kubwa katika kumpa usaidizi mwanaye, hususan katika mahusiano yake na klabu pamoja na mazungumzo yaliyohusu kazi yake. Vyombo vya habari pia vilieleza changamoto zilizowakabili baba na mwana wakati wa miaka yao ya kwanza nchini Hispania.
Polepole Jorge Messi alikua mwakilishi rasmi wa [[Lionel Messi]] na kushiriki katika usimamizi wa maslahi yake ya kisoka na kibiashara. Alihusika zaidi na kampuni ya Leo Messi Management, inayosimamia shughuli zinazohusiana na picha ya mchezaji huyo, mikataba na maslahi ya kiuchumi.
Kwa miaka mingi, alishiriki katika mazungumzo yaliyohusu usajili na mwelekeo wa kazi ya mwanaye, na akawa mtu aliyejumuishwa mara kwa mara na vyombo vya habari wakati wa vipindi vya usajili na mazungumzo ya mikataba.
Wajibu wake kama mwakilishi ulionekana katika hatua mbalimbali za kazi ya Lionel Messi akiwa [[FC Barcelona]], [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] na [[Inter Miami CF]].
Mnamo mwaka 2013, Jorge Messi na Lionel Messi walikabiliwa na mchakato wa kisheria nchini Hispania kuhusu ulipaji wa kodi wa mapato yaliyotokana na haki za picha za mchezaji huyo. Mamlaka za Hispania ziliwashutumu kwa kutumia mifumo ya makampuni katika nchi kadhaa ili kupunguza kiwango cha kodi.<ref>{{cite magazine |url=https://www.si.com/planet-futbol/2016/07/06/lionel-messi-tax-fraud-prison-jail-sentence |title=Messi, father guilty of tax fraud, given suspended 21-month sentences |magazine=Sports Illustrated |date=6 July 2016 |access-date=6 July 2016 |archive-date=7 July 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160707152733/http://www.si.com/planet-futbol/2016/07/06/lionel-messi-tax-fraud-prison-jail-sentence |url-status=live}}</ref>
Shauri hilo lilihitimishwa kwa [[Lionel Messi]] kupatikana na hatia mnamo mwaka 2016 na kupewa adhabu za kifedha. Jorge Messi pia alipatikana na hatia katika mchakato huo na kutakiwa kulipa faini.<ref>{{Rejea habari |url=http://www.espnfc.com/spanish-primera-division/story/2884966/barcelonas-lionel-messi-in-tax-court-i-played-football-and-trusted-my-dad |title=Barcelona's Lionel Messi in tax court: I played football and trusted my father |work=ESPN FC |date=2 June 2016 |access-date=18 December 2022 |archive-date=27 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327112233/http://www.espnfc.com/spanish-primera-division/story/2884966/barcelonas-lionel-messi-in-tax-court-i-played-football-and-trusted-my-dad |url-status=live}}</ref>
Mnamo mwaka 2019, Jorge Messi na Lionel Messi walikabiliwa tena na uchunguzi mpya nchini Hispania kuhusu tuhuma za kodi na usimamizi wa kifedha wa baadhi ya maslahi ya mchezaji huyo. Jalada la kesi hiyo lilifungwa rasmi mnamo mwaka 2021.<ref>{{Rejea habari |url=http://www.espnfc.com/spanish-primera-division/story/2884966/barcelonas-lionel-messi-in-tax-court-i-played-football-and-trusted-my-dad |title=Barcelona's Lionel Messi in tax court: I played football and trusted my father |work=ESPN FC |date=2 June 2016 |access-date=18 December 2022 |archive-date=27 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327112233/http://www.espnfc.com/spanish-primera-division/story/2884966/barcelonas-lionel-messi-in-tax-court-i-played-football-and-trusted-my-dad |url-status=live}}</ref>
== Maisha binafsi ==
Jorge Messi alimuoa Celia María Cuccittini. Wawili hao walipata watoto wanne, akiwemo Lionel. Pia alikuwa baba wa Rodrigo, Matías na María Sol Messi.
Mnamo mwaka 2026, afya ya Jorge Messi ilianza kudhoofika. Mnamo Juni, familia ya Messi ilithibitisha kuwa alikuwa anakabiliwa na changamoto za kiafya na ikaomba vyombo vya habari kuheshimu faragha yao.
Messi alifariki dunia mnamo 7 Agosti 2026 huko Rosario, akiwa na umri wa miaka 68, kufuatia kuugua kwa muda mrefu. Taarifa ya kifo chake ilitangazwa na klabu ya Newell's Old Boys, klabu ambayo Lionel Messi alianza soka lake la vijana, na baadaye taarifa hizo ziliripotiwa na vyombo mbalimbali vya habari.<ref>{{Rejea tovuti |date=2026-08-08 |title=Muere a los 68 años Jorge Messi, padre de Lionel y la persona clave en su camino a la cima del fútbol |url=https://www.elmundo.es/deportes/futbol/2026/08/08/6a772985e4d4d8f64d8b4584.html |access-date=2026-08-08 |website=El Mundo |language=es}}</ref>
== Marejeo ==
{{Reflist}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1958]]
[[Jamii:Waliofariki 2026]]
[[Jamii:Watu wa Argentina]]
c4hxq0rncinoswgwtc7zwmvany280pm
Pavlos Giannakopoulos
0
244276
1586557
1586125
2026-08-10T10:30:25Z
Riccardo Riccioni
452
1586557
wikitext
text/x-wiki
'''Pavlos Giannakopoulos''' ([[Agosti 20]], [[1929]] – [[Juni 10]], [[2018]]) alikuwa [[mfanyabiashara]] bilionea nchini [[Ugiriki]], mmiliki na rais wa ''Panathinaikos B.C.'' na rais wa ''Panathinaikos AC''. Mnamo Desemba [[2020]], mwanawe Dimitris alianzisha ''Pavlos Giannakopoulos Foundations'' ambayo inalenga kusaidia na kukuza michezo, afya, elimu, utamaduni, ufahamu wa mazingira, na maendeleo endelevu<ref>{{Rejea tovuti|url=http://www.multi-news.gr/|title=multi-news.gr|website=multi-news.gr|access-date=3 August 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.vianex.gr/Default.aspx?ID=40|title=Vianex|website=vianex.gr}}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Ugiriki]]
[[Jamii:Wanaume wa Ugiriki]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1929]]
[[Jamii:Waliofariki 2018]]
j0rheb15drgrroikulxqmk7841rqi7r
Roman Abramovich
0
244283
1586559
1586130
2026-08-10T10:32:55Z
Riccardo Riccioni
452
1586559
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Roman Abramovich (cropped).png|thumb|Abramovich mwaka 2008]]
'''Roman Arkadyevich Abramovich''' (alizaliwa [[24 Oktoba]] [[1966]]) ni [[mfanyabiashara]] na [[mwanasiasa]] wa [[Urusi]]. Roman ni mmiliki wa zamani wa [[Chelsea F.C.]], klabu ya soka ya Ligi Kuu ya [[Uingereza]] huko [[London]]. Ana uraia wa [[Urusi]], [[Ureno]] na [[Israeli]]. Abramovich alikuwa Gavana wa Okrug Huru ya Chukotka kuanzia [[2000]] hadi [[2008]].
Abramovich, pamoja na familia yake na amana zinazohusiana, ni mtu tajiri wa 371 duniani akiwa na utajiri wa dola bilioni 9.3 kulingana na [[Forbes]], na mtu tajiri wa 444 duniani akiwa na utajiri wa dola bilioni 8.56 kulingana na Bloomberg L.P. Ni mtu wa tano tajiri zaidi mwenye uraia wa [[Israeli]]<ref>{{Rejea tovuti | url=https://www.forbes.com/profile/roman-abramovich/ | title=Roman Abramovich & family | work=[[Forbes]]}}</ref><ref>{{Rejea tovuti | url=https://www.bloomberg.com/billionaires/profiles/roman-a-abramovich/ | title=Bloomberg: Roman Abramovich | work=[[Bloomberg L.P.]]}}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Urusi]]
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Ureno]]
[[Jamii:Wafanyabiasharawa Israeli]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1966]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
os637m31hwz5vgcjve91snlesim8jw5
1586560
1586559
2026-08-10T10:33:16Z
Riccardo Riccioni
452
/* Marejeo */
1586560
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Roman Abramovich (cropped).png|thumb|Abramovich mwaka 2008]]
'''Roman Arkadyevich Abramovich''' (alizaliwa [[24 Oktoba]] [[1966]]) ni [[mfanyabiashara]] na [[mwanasiasa]] wa [[Urusi]]. Roman ni mmiliki wa zamani wa [[Chelsea F.C.]], klabu ya soka ya Ligi Kuu ya [[Uingereza]] huko [[London]]. Ana uraia wa [[Urusi]], [[Ureno]] na [[Israeli]]. Abramovich alikuwa Gavana wa Okrug Huru ya Chukotka kuanzia [[2000]] hadi [[2008]].
Abramovich, pamoja na familia yake na amana zinazohusiana, ni mtu tajiri wa 371 duniani akiwa na utajiri wa dola bilioni 9.3 kulingana na [[Forbes]], na mtu tajiri wa 444 duniani akiwa na utajiri wa dola bilioni 8.56 kulingana na Bloomberg L.P. Ni mtu wa tano tajiri zaidi mwenye uraia wa [[Israeli]]<ref>{{Rejea tovuti | url=https://www.forbes.com/profile/roman-abramovich/ | title=Roman Abramovich & family | work=[[Forbes]]}}</ref><ref>{{Rejea tovuti | url=https://www.bloomberg.com/billionaires/profiles/roman-a-abramovich/ | title=Bloomberg: Roman Abramovich | work=[[Bloomberg L.P.]]}}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Urusi]]
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Ureno]]
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Israeli]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1966]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
n6xdu3umecssof6u01jkg8kgpovc061
Jules Rimet
0
244297
1586561
1586251
2026-08-10T10:34:10Z
Riccardo Riccioni
452
/* Marejeo */
1586561
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Jules Ernest Séraphin Valentin Rimet''' (14 Oktoba 1873 – 16 Oktoba 1956) alikuwa kiongozi wa [[mpira wa miguu]] kutoka nchini [[Ufaransa]] aliyewahi kuhudumu kama Rais wa tatu wa [[FIFA]] kuanzia mwaka 1921 hadi 1954. Ndiye Rais aliyedumu kwa muda mrefu zaidi katika historia ya FIFA, akiongoza shirikisho hilo kwa miaka 33. Pia alihudumu kama Rais wa [[Shirikisho la Mpira wa Miguu la Ufaransa]] kuanzia mwaka 1919 hadi 1942, na kisha kuanzia mwaka 1944 hadi 1949.
Kwa uamuzi na jitihada za Rimet, mashindano ya kwanza ya [[Kombe la Dunia la FIFA]] yalifanyika mnamo mwaka [[Kombe la Dunia la FIFA la 1930|1930]]. Kombe la Jules Rimet lilipewa jina hilo kwa heshima yake. Pia alianzisha klabu ya michezo ya [[Red Star F.C.|Red Star]] nchini Ufaransa mnamo mwaka 1897.
Jules Ernest Séraphin Valentin Rimet alizaliwa mnamo 14 Oktoba 1873<ref>{{cite web |url=https://francearchives.gouv.fr/fr/agent/239270219 |title=Rimet, Jules Ernest Séraphin Valentin (1873–1956) |website=FranceArchives |publisher=Ministère de la Culture |access-date=3 June 2026 |language=fr}}</ref> katika eneo la [[Theuley]], wilayani Haute-Saône mashariki mwa Ufaransa. Baba yake alikuwa mfanyabiashara wa mboga, na familia yao ilihamia Paris mnamo mwaka 1884 wakati Jules akiwa na umri wa miaka kumi na mmoja. Alisomea sheria na kuwa mwanasheria. Mnamo mwaka 1897, alianzisha klabu ya michezo ya [[Red Star Saint-Ouen|Red Star]] ambayo, kulingana na misingi na maadili ya Rimet, haikutenga wanachama kulingana na matabaka ya kijamii. Mpira wa miguu ulikuwa miongoni mwa michezo iliyochezwa katika klabu hiyo wakati mchezo huo ukipata umaarufu. Alipokuwa na umri wa miaka 17, Papa [[Leo XIII]] alitoa barua ya kitume kuhusu utu na haki za wafanyakazi (''[[Rerum novarum]]''), jambo lililomfanya Rimet kuwa Mkatoliki mwenye msimamo mkali wa kutetea na kueneza mitazamo hiyo ya kijamii.<ref>{{Rejea tovuti | url=https://catholicherald.co.uk/the-catholic-visionary-who-founded-the-world-cup/ | title=The Catholic visionary who founded the World Cup|first=Michael |last=Duggan|website=[[Catholic Herald]]| date=14 June 2018|access-date=30 January 2023}}</ref>
Rimet alihusika katika uanzishwaji wa Shirikisho la Kimataifa la Mpira wa Miguu (FIFA) mnamo mwaka 1904. Mwanzo shirikisho hilo changa lilipanga kuendesha mashindano ya kimataifa ya wachezaji wa kulipwa, lakini badala yake lilijikita katika kusimamia mashindano ya wachezaji wa wanaojitolea kama sehemu ya Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto ya 1908.<ref name=indykicked2006/>
[[File:Jules Rimet in 1920.jpg|thumb|180px|Jules Rimet mnamo mwaka 1920.]]
[[Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia]] ilisimamisha mipango ya Rimet na FIFA. Rimet alihudumu kama afisa katika Jeshi la Ufaransa na alitunukiwa nishani ya vita ya Croix de Guerre.<ref name=indykicked2006/>
Baada ya vita kumalizika mwaka 1919, alikuwa Rais wa Shirikisho la Mpira wa Miguu la Ufaransa, na kisha akachaguliwa kuwa Rais wa FIFA mnamo Machi 1, 1921.<ref name=indykicked2006/><ref name=fifahistmoreassoc>{{cite web|title=History of FIFA – More associations follow|url=https://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa/historyfifa3.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20071121133913/http://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa/historyfifa3.html|url-status=dead|archive-date=21 November 2007|publisher=FIFA|access-date=10 April 2012}}</ref> Alidumu kwenye nafasi hiyo hadi mwaka 1954 na kuwa Rais aliyedumu kwa muda mrefu zaidi, akifanikiwa kuongeza idadi ya nchi wanachama kutoka 12 hadi kufikia mataifa 85,<ref name=longest>{{cite news|last=Murray|first=Scott|title=Which Fifa presidents have served longer than Sepp Blatter?|url=https://www.theguardian.com/football/2011/mar/23/knowledge-fifa-president-sepp-blatter|access-date=10 April 2012|newspaper=The Guardian|date=23 March 2011}}</ref> ingawa alipoteza wanachama kama vyama vya soka vya Uingereza, Uswisi, na Uskoti katika miaka ya awali. Baada ya kushika nafasi hiyo, alijaribu tena kuanzisha mashindano ya dunia lakini alipingwa na vyama vya mpira wa wasiolipwa pamoja na [[Pierre de Coubertin]], mwanzilishi wa Kamati ya Kimataifa ya Olimpiki.<ref name=indykicked2006/>
Mnamo mwaka 1928, FIFA chini ya uongozi wa Rimet iliendelea na mipango ya kuandaa "[[Kombe la Dunia la FIFA|Kombe la Dunia]]" ambapo toleo la kwanza lilifanyika nchini [[Uruguay]] mnamo 1930. Nchi hiyo ilichaguliwa kutokana na ushindani wa mchezo wa kulipwa katika eneo la Amerika ya Kusini na pia kwa sababu Chama cha Mpira wa Miguu cha Uruguay kilijitolea kugharimia gharama zote za usafiri. Rimet alisafiri mwenyewe hadi Uruguay kwa ajili ya Kombe la Dunia kwenye meli ya SS ''Conte Verde'' akiwa pamoja na timu za Ulaya zilizoshiriki,<ref name=fifafirstwc /> akiwa amebeba kombe hilo ndani ya mkoba wake wakati wote wa safari.<ref name=indykicked2006>{{cite news|title=Jules Rimet: The man who kicked off the World Cup|url=https://www.independent.co.uk/news/people/profiles/jules-rimet-the-man-who-kicked-off-the-world-cup-481145.html|first=John |last=Lichfield|access-date=10 April 2012|newspaper=The Independent|date=5 June 2006}}</ref>
Hata hivyo, maamuzi ya Rimet kuhusu maeneo ya kuandaa mashindano ya kwanza ya Kombe la Dunia yalikabiliwa na ukosefu wa majibu. Mataifa ya Ulaya yalilalamikia mashindano ya 1930 kwa sababu wachezaji wangekosa ligi za ndani kwa miezi mitatu. Hiyo ndiyo ilikuwa sababu kuu iliyofanya nchi nne pekee za Ulaya (Ufaransa, Ubelgiji, Romania, na Yugoslavia) zilizokubali mwaliko wa kutuma timu zao, na hata hivyo zilifanya hivyo kwa sababu ya ushawishi wa binafsi wa Rimet.<ref name=fifafirstwc>{{cite web|title=History of FIFA – The first FIFA World Cup|url=https://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa/historyfifa4.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20071105015327/http://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa/historyfifa4.html|url-status=dead|archive-date=5 November 2007|publisher=FIFA|access-date=10 April 2012}}</ref> Mashindano yaliyofuata ya [[Kombe la Dunia la FIFA la 1934|Kombe la Dunia la 1934]] yalifanyika nchini [[Italy|Italia]] chini ya utawala wa kifashisti wa [[Benito Mussolini]], ambapo mashindano hayo yalitumika kunadi utawala huo, jambo lililomfanya Rimet atuhumiwe kuunga mkono utawala huo.<ref name=indykicked2006/>
Baada ya [[Vita Kuu ya Pili ya Dunia]], vyama vya mpira wa miguu vya Uingereza vilikubali kushiriki kuanzia [[Kombe la Dunia la 1950]], ambapo Rimet mwenyewe alikabidhi kombe kwa timu ya taifa ya Uruguay baada ya kutwaa ubingwa huo kwa mara ya pili.<ref>{{cite news|title=Uruguay world's champion|url=https://www.theguardian.com/football/1950/jul/16/worldcup2006.sport|access-date=10 April 2012|newspaper=The Guardian|date=16 July 1950}}</ref> Jitihada za Rimet katika kuanzisha na kuimarisha mashindano hayo zilimfanya ateuliwe kuwania [[Tuzo ya Amani ya Nobel]] mnamo mwaka 1956.<ref name=indykicked2006/>
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{BD|1873|1956|Rimet, Jules}}
[[Jamii:Wanamichezo wa Ufaransa]]
ra0hplsdg1dm3guw24qw1dn2kjkelii
Peter Shalulile
0
244307
1586492
1586315
2026-08-10T05:16:08Z
Anuary Rajabu
45588
/* Tuzo na Mafanikio */
1586492
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football biography
|jinalamchezaji = Peter Shalulile
|picha =
|caption = Peter Shalulile
|jinakamili = Peter Shalulile
|tareheyakuzaliwa = {{umri na tarehe ya kuzaliwa|1993|10|23|df=yes}}
|mjialiozaliwa = [[Windhoek]]
|nchialiozaliwa = [[Namibia]]
|urefu = {{height|m=1.74}}
|nafasi = [[Mshambuliaji]]
|klabuyasasa = [[Young Africans S.C.|Young Africans]]
|nambayaklabu = 13
|miakayaujana =
|Timuzaujana =
|miakayaujana2 =
|Timuzaujana2 =
|miakayaujana3 =
|Timuzaujana3 =
|katikaklabu = Klabu za wakubwa*
|years1 = 2011–2015
|clubs1 = Tura Magic
|caps1 =
|goals1 =
|years2 = 2015–2020
|clubs2 = Highlands Park
|caps2 = 120
|goals2 = 49
|years3 = 2020–2026
|clubs3 = [[Mamelodi Sundowns F.C.|Mamelodi Sundowns]]
|caps3 = 134
|goals3 = 68
|years4 = 2026–
|clubs4 = [[Young Africans S.C.|Young Africans]]
|caps4 =
|goals4 =
|nationalyears1 = 2014–
|nationalteam1 = Namibia
|nationalcaps1 = 66
|nationalgoals1 = 20
|managementclubs =
|years_active_clubs =
|manager_clubs =
|medaltemplates =
|club-update = 8 Agosti 2026
|nationalteam-update = 8 Agosti 2026
}}
'''Peter Shalulile''' (alizaliwa [[23 Oktoba]] [[1993]]) ni mchezaji wa [[mpira wa miguu]] wa kulipwa kutoka [[Namibia]] ambaye anacheza kama [[mshambuliaji]] katika klabu ya [[Young Africans S.C.]] na pia ni nahodha wa [[Timu ya taifa]] ya Namibia. Anachukuliwa kuwa mmoja wa washambuliaji bora zaidi kuwahi kucheza katika ligi kuu ya [[Afrika Kusini]].
== Maisha ya awali na klabu ==
=== Tura Magic na Highlands Park ===
Shalulile ni zao la klabu ya Tura Magic FC nchini Namibia, klabu aliyojiunga nayo wakati ikishiriki ligi ya daraja la pili ya NFA Khomas na kuisaidia kupanda daraja katika msimu wa 2011–2012. Alipanda daraja kuanzia timu ya vijana ya chini ya umri wa miaka 20 hadi timu ya taifa ya wakubwa ya Namibia na kufunga mabao muhimu yaliyoisaidia kutwaa taji lake la kwanza kabisa la COSAFA Cup mnamo mwaka 2015.
Baada ya kuonyesha kiwango kizuri kwenye mashindano hayo ya COSAFA Cup, alijiunga na klabu ya Highlands Park inayoshiriki ligi ya National First Division, na aliisaidia timu hiyo kupanda daraja kwa kufunga mabao mawili muhimu kwenye mchezo wa mchujo dhidi ya Mbombela katika Uwanja wa Makhulong mnamo [[Juni]] 2016.
Katikatika ya msimu wa 2019–20, [[vyombo vya habari]] viliripoti kuwa Shalulile alikuwa akiwaniwa na klabu tatu kubwa zaidi za Afrika Kusini—[[Mamelodi Sundowns F.C.|Mamelodi Sundowns]], [[Kaizer Chiefs F.C.|Kaizer Chiefs]], na Orlando Pirates—kutokana na uwezo wake mkubwa wa ufungaji. Alimaliza msimu huo akiwa mfungaji bora wa pamoja akilingana na Gabadinho Mhango wa Orlando Pirates.
=== Mamelodi Sundowns ===
Shalulile alipata usajili wa kujiunga na [[Mamelodi Sundowns F.C.|Mamelodi Sundowns]] mwishoni mwa msimu huo, ambapo alifunga mabao 4 katika mechi zake 7 za kwanza za ligi. Shalulile alikuwa mchezaji wa tatu kutoka Namibia kujiunga na Mamelodi Sundowns baada ya Ronnie 'The Magnet' Fillemon Kanalelo, aliyechezea Sundowns kati ya mwaka 1997 na 2005, pamoja na [[winga]] wa kushoto Mohale Naruseb.<ref>https://www.namibian.com.na/shalulile-coy-over-sundowns-interest/</ref>
Mnamo 22 Aprili 2023, katika mchezo wa robo fainali ya [[Ligi ya Mabingwa Afrika|CAF Champions League]] dhidi ya CR Belouizdad, Shalulile alijiunga na orodha ya wachezaji mashuhuri walioweza kufikisha mabao 100 au zaidi katika ligi kuu ya Afrika Kusini, akijumuika na wachezaji kama Siyabonga Nomvethe, Collins Mbesuma, na mfungaji bora wa muda wote wa Masandawana, Daniel Mudau.
=== Young Africans S.C. ===
Mnamo [[Julai]] 2026, Shalulile alisaini mkataba wa kujiunga na klabu ya [[Young Africans S.C.|Young Africans]] kwa ada ya usajili ya [[dola]] 700,000 za Marekani.<ref>{{Rejea tovuti |last=Mapoli |first=Seth |date=2026-07-27 |title=Peter Shalulile signs for Yanga on two year deal |url=https://panafricafootball.com/article/peter-shalulile-young-africans-new-signing |access-date=2026-07-28 |website=Pan Africa Football |language=en}}</ref>
== Timu ya taifa ==
Katika ngazi ya kimataifa, Shalulile amefunga mabao 20 akiwa na timu ya taifa ya wakubwa, bao lake la hivi karibuni likiwa kwenye mchezo wa kufuzu [[Kombe la Dunia la FIFA]] dhidi ya timu ya taifa ya [[Sao Tome na Principe]] mnamo 9 Septemba 2025.<ref name="NFT profile">{{cite web |title=NFT profile |url=https://www.national-football-teams.com/player/57203/Peter_Shalulile.html |website=National Football Teams |access-date=12 November 2021}}</ref>
Pia alikuwa mmoja wa wachezaji wa kikosi cha Namibia cha vijana cha chini ya umri wa miaka 19 kilichoshinda kombe la Metropolitan U-19 Premier Cup nchini Afrika Kusini mnamo mwaka 2011.<ref>{{cite news |last1=Kuya |first1=Yanditswe |title=Amavubi U20 aracakirana na Namibia U20 |url=http://ruhagoyacu.com/rwanda-1/amavubi-u-17/Ingimbi/article/amavubi-u20-aracakirana-na-namibia-u20 |accessdate=4 September 2019 |publisher=Ruhago Yacu |date=5 May 2012 |language=sw}}</ref>
== Tuzo na mafanikio ==
* South African Premiership: 2020–2021, 2021–2022, 2022–2023, 2023–2024, 2024–2025
* Nedbank Cup: 2022
* MTN 8: 2021
* Mchezaji Bora wa Mwaka wa PSL (PSL Footballer of the Year): 2020–21
* Mfungaji Bora wa Ligi kuu (Lesley Manyathela Golden Boot): 2020–21, 2021–22, 2022–23<ref>{{Rejea tovuti |last=Dylan |date=2023-05-22 |title=Shalulile, Mayo shares Golden Boot award for 2022-23 |url=https://www.sportsclub.co.za/tournaments/psl/dstv-premiership/shalulile-mayo-shares-golden-boot-award-for-2022-23/ |access-date=2025-04-11 |website=SportsClub |language=en-US}}</ref>
* Mchezaji Bora wa Msimu wa PSL (PSL Footballer of the Season): 2021–22
* Mchezaji Bora wa Msimu Aliyechaguliwa na Wachezaji (PSL Players' Player of the Season): 2021–22
* Mfungaji Bora wa CAF Champions League: 2023
* Mfungaji Bora wa Muda Wote wa PSL: Mabao 130<ref>https://sundownsfc.co.za/peter-shalulile-breaks-psl-record-in-1-0-victory-against-stellenbosch/</ref>
== Marejeo ==
{{Reflist}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1993]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji wa Namibia]]
[[Jamii:Watu wa Namibia]]
k26z7e4pibatjuqczz0w37rnrgygroq
Jamii:Mpira wa miguu nchini Ufaransa
14
244311
1586562
1586151
2026-08-10T10:36:39Z
Riccardo Riccioni
452
1586562
wikitext
text/x-wiki
[[Jamii:Michezo nchini Ufaransa]]
[[Jamii:Mpira wa Miguu]]
ti2afyt4ykubcp2pene6umud3wdevnt
Jamii:Ligi za mpira wa miguu Ulaya
14
244313
1586563
1586153
2026-08-10T10:37:45Z
Riccardo Riccioni
452
1586563
wikitext
text/x-wiki
[[Jamii:Michezo barani Ulaya]]
[[Jamii:mpira wa Miguu]]
h7uo14nnd15ws5zi84ypokand611a3s
Jamii:Waamuzi wa mpira wa miguu
14
244318
1586564
1586168
2026-08-10T10:38:46Z
Riccardo Riccioni
452
1586564
wikitext
text/x-wiki
[[Jamii:Mpira wa Miguu]]
dpvac359tkl5gni9nv1xmwj1tosx2wj
Vladislav Doronin
0
244322
1586345
1586175
2026-08-09T12:56:25Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1586345
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Vladislav Doronin 2014.jpg|thumb|alt=Vladislav Doronin]]
'''Vladislav Yurievich Doronin''' (alizaliwa [[7 Novemba]] [[1962]]) ni [[mfanyabiashara]] mzaliwa wa [[Urusi]], mmiliki wa mali isiyohamishika na mkusanyaji wa sanaa. Yeye ni mmiliki na mwenyekiti wa Aman Resorts, mwenyekiti na Mkurugenzi Mtendaji wa OKO Group na ni mwanzilishi mwenza wa Capital Group iliyoko [[Moscow]]<ref name="Abakumova 2020">{{Rejea tovuti |last=Abakumova |first=Maria |date=30 October 2020 |title=Оборотистый "капитал": как Павел Тё сделал Capital Group одним из лидеров рынка недвижимости России |url=https://www.forbes.ru/reytingi/412193-oborotistyy-kapital-kak-pavel-tyo-sdelal-capital-group-odnim-iz-liderov-rynka |access-date=27 October 2022 |website=Forbes.ru |language=ru}}</ref><ref name="Carroll 2022">{{Rejea tovuti |last=Carroll |first=Rick |date=9 August 2022 |title=Moscow tie lingered for 1A developer |url=https://www.aspentimes.com/news/moscow-tie-lingered-for-1a-developer/ |access-date=2 September 2022 |website=The Aspen Times |language=en-US}}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Urusi]]
[[Jamii:Watu wa Urusi]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1962]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
dkodc03vwzx5ntfz1z0qrky20evb46h
Viktor Vekselberg
0
244329
1586342
1586186
2026-08-09T12:53:29Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 3 template(s) replaced.
1586342
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Виктор Вексельберг (cropped).JPG|thumb|Vekselberg mwaka 2008]]
'''Viktor Felixovich Vekselberg''' (alizaliwa [[14 Aprili]] [[1957]]) ni [[mfanyabiashara]] bilionea wa [[Urusi]] na [[Israeli]]. Yeye ni mwanzilishi na mwenyekiti wa Renova Group, kampuni ya makampuni ya Urusi. Kulingana na [[Forbes]], kufikia Novemba [[2021]], utajiri wake unakadiriwa kuwa dola bilioni 9.3, na kumfanya kuwa mtu tajiri wa 262 duniani. Alizaliwa nchini [[Ukraine]], ana uraia wa Urusi, Israeli na [[Kupro]]<ref>{{Rejea habari |date=2019-08-30 |title=Sanctioned Russian Tycoon Transforms Palace Into a Faberge Mecca |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-08-30/sanctioned-russian-tycoon-transforms-palace-into-a-faberge-mecca |access-date=2024-09-03 |work=Bloomberg.com |language=en}}</ref><ref>{{Rejea habari |last=Kingsley |first=Patrick |date=2022-04-10 |title=Israel's Ukraine Policy Prompts Scrutiny of Russian-Israeli Oligarchs |url=https://www.nytimes.com/2022/04/10/world/middleeast/israel-ukraine-russia-oligarchs.html |access-date=2025-01-15 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Rejea habari |date=2024-09-01 |title=Bloomberg Billionaires Index |url=https://www.bloomberg.com/billionaires/profiles/viktor-f-vekselberg/ |access-date=2024-09-03 |work=Bloomberg.com |language=en}}</ref> <ref name=ForbesBillionaires>[https://www.forbes.com/profile/viktor-vekselberg/ ''Forbes'': The World's Billionaires - Viktor Vekselberg] October 2019</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Urusi]]
[[Jamii:Watu wa Urusi]]
[[Jamii:Watu wa Israeli]]
[[Jamii:Watu wa Kupro]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1957]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
mr9t3pcy44t6hxqbat8a8j0fc1v85y7
Vladimir Yevtushenkov
0
244334
1586344
1586190
2026-08-09T12:56:15Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced.
1586344
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Vladimirevtushenkov2011.jpg|thumb|Yevtushenkov mwaka 2011]]
'''Vladimir Petrovich Yevtushenkov''' (alizaliwa [[25 Septemba]] [[1948]]) ni [[mfanyabiashara]] bilionea nchini [[Urusi]]. Yeye ni mmiliki mkuu (asilimia 49.2) na mwenyekiti wa zamani wa Sistema. Kama mwanachama wa Baraza la Kiuchumi la Urusi-Saudi na kama mwenyekiti tangu [[2002]] wa upande wa Urusi wa Baraza la Biashara la Urusi-Saudi na Urusi-Uarabuni ambalo ni sehemu ya Chama cha Biashara na Viwanda (CCI), ana uhusiano wa karibu sana na [[Saudia]] na ulimwengu wa Kiarabu.<ref>{{cite web |title=Profile: Who Is the Arrested Billionaire Vladimir Yevtushenkov? |url=http://www.themoscowtimes.com/article.php?id=507295 |website=The Moscow Times |access-date=3 December 2015}}</ref><ref>{{Rejea habari |title=Vladimir Evtushenkov, Sistema chairman |url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/88a75cc0-f457-11e2-8459-00144feabdc0.html#axzz3ssVRmPKn |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221211231201/https://www.ft.com/content/88a75cc0-f457-11e2-8459-00144feabdc0#axzz3ssVRmPKn |archive-date=11 December 2022 |url-access=subscription |url-status=live |newspaper=Financial Times |access-date=3 December 2015 |issn=0307-1766 |first=Courtney |last=Weaver }}</ref>
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Urusi]]
[[Jamii:Watu wa Urusi]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1948]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
l3xi1v1ptkf49b3zcb3v4ninezt0xoc
Vadim Yakunin
0
244336
1586340
1586193
2026-08-09T12:50:33Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced.
1586340
wikitext
text/x-wiki
'''Vadim Yakunin''' ni [[mfanyabiashara]] na bilionea wa [[Urusi]]. Baada ya kuanza katika sekta ya utalii ya [[Hungaria]], Yakunin alianzisha mnyororo wa maduka ya dawa Rigla, na baadaye kampuni ya dawa Protek. Kufikia Agosti [[2022]], Yakunin ana utajiri wa dola bilioni 1.5, kulingana na [[Forbes]]<ref name=":1">{{Rejea tovuti |title=Вадим Якунин |url=https://www.forbes.ru/profile/vadim-yakunin |access-date=2024-10-08 |website=Forbes.ru |language=ru}}</ref><ref name=":0">{{cite web |title=Vadim Yakunin |url=https://www.forbes.com/profile/vadim-yakunin/?list=billionaires#5c81f3f41f27 |website=Forbes |language=en}}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Urusi]]
[[Jamii:Watu wa Urusi]]
[[Jamii:Waliozaliwa mwaka usiojulikana]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
irggmqlo1jpjv6b2tz46aydfigl3ply
Whit Taylor (msanii wa katuni)
0
244348
1586348
1586208
2026-08-09T13:03:16Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1586348
wikitext
text/x-wiki
'''Whit Taylor''' ni [[mchoraji]] na [[mwandishi]] wa katuni wa Marekani.
Taylor alikulia New Jersey na anaishi New York. Ana elimu na uzoefu katika [[afya]] ya umma, ambapo alipata shahada ya uzamili katika afya ya umma na baadaye akafanya kazi katika sekta hiyo.
Mwanzoni alitaka kufanya [[kazi]] katika tasnia ya filamu, lakini baadaye aliamua kujikita katika katuni baada ya kuhudhuria mikutano na maonyesho mbalimbali ya katuni.<ref>{{Rejea tovuti|title=An Interview with Whit Taylor|url=https://autobiographix.substack.com/p/an-interview-with-whit-taylor|work=Autobiographix|date=2022-03-09|accessdate=2026-08-09|author=Nora Hickey}}</ref>
Amechangia kazi katika vyombo mbalimbali vinavyohusu habari za [[katuni]], kama vile The Comics Beat, The Comics Journal na The Nib.
Mwaka 2014, alikuwa mmoja wa majaji wa Tuzo za Ignatz, zinazotambua ubora katika uandishi na uchapishaji wa katuni.<ref>{{Rejea tovuti|title=Women in Comics NYC Collective International: Black Women in Comics Spotlights - Whit Taylor|url=https://www.cbr.com/women-in-comics-nyc-collective-international-black-women-in-comics-spotlights-whit-taylor/|work=CBR|date=2016-02-24|accessdate=2026-08-09|language=en|author=Brian Cronin}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwandishi}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waandishi wa Marekani]]
[[Jamii:Wachoraji wa Marekani]]
nzxc9k1ytk57yldx8c1blrp3sm2bi4o
Daihatsu Boon
0
244350
1586565
1586210
2026-08-10T10:40:24Z
Riccardo Riccioni
452
1586565
wikitext
text/x-wiki
'''Daihatsu Boon''' (Kijapani: ダイハツ・ブーン, ''Daihatsu Būn'') ni [[gari dogo]] linalotengenezwa na kampuni ya kutengeneza magari ya Japani [[Daihatsu]] tangu mwaka 2004. Pia limeuzwa chini ya chapa ya [[Toyota]] kwa jina '''Toyota Passo''' (Kijapani: トヨタ・パッソ, ''Toyota Passo'') kuanzia mwaka 2004 hadi mwishoni mwa mwaka 2023.
Hapo awali, Toyota Passo iliuzwa kupitia maduka ya Toyota Corolla nchini Japani. Mfumo huo wa uuzaji uliendelea hadi mwaka 2020, ambapo maduka mbalimbali ya Toyota yaliunganishwa katika mfumo mmoja wa uuzaji.
Nje ya Japani, Boon ya kizazi cha kwanza na cha pili imeuzwa kama Sirion ya kizazi cha pili na cha tatu. Sirion ya kizazi cha kwanza iliuzwa nchini Japani kwa jina Storia.
Kwa mujibu wa Daihatsu, jina ''Boon'' limetokana na neno la Kiingereza ''boon'', huku pia likihusishwa na sauti ambayo watoto wa Japani hutumia wanapoiga sauti ya gari. Jina ''Passo'' limetokana na neno la Kiitalia linalomaanisha "hatua". Kwa mujibu wa Toyota, jina hilo linakusudia kuleta picha ya gari ambalo ni rahisi kutumia, la kawaida na linalokaribisha kila mtu.
== Marejeo ==
{{reflist}}
[[Jamii:Magari]]
t5xsuvns9g56po272i5ogd7rqbyzyvw
Tiffany Price
0
244352
1586336
1586213
2026-08-09T12:31:08Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1586336
wikitext
text/x-wiki
'''Tiffany Price''' ni [[mwanasiasa]] wa Marekani ambaye alichaguliwa kuwa mjumbe wa Baraza la Wawakilishi la Missouri katika [[wilaya]] ya 26 mwaka 2024.<ref>{{Rejea tovuti|title=Tiffany Price|url=https://ballotpedia.org/Tiffany_Price|work=Ballotpedia|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>
Price ndiye mwanzilishi na [[mkurugenzi]] mtendaji wa [[shirika]] lisilo la faida la Hold Em Up 4 Care.<ref>{{Rejea tovuti|title=Tiffany Price plans to lean on motherhood experiences in addressing local education, crime, and more in District 26|url=https://www.thepitchkc.com/tiffany-price-plans-to-lean-on-motherhood-experiences-in-addressing-local-education-crime-and-more/|work=The Pitch|date=2024-10-10|accessdate=2026-08-09|language=en-US|author=Emily Jacobs}}</ref>
Alipata [[shahada]] ya [[sanaa]] ya miaka miwili kutoka MCCKC–Longview.
Price ni mama wa watoto wa kiume wanne.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Marekani]]
cgiji16gzuypmt7sp1366dcx0pdllnv
Stephanie Kalu
0
244353
1586331
1586214
2026-08-09T12:15:39Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1586331
wikitext
text/x-wiki
'''Stephanie Kalu''' (aliyezaliwa 8 Mei 1993) ni [[mwanariadha]] wa [[Marekani]] mwenye asili ya Nigeria anayeshindana katika mbio za mita 100, mita 200 na mita 4 × 100.<ref>{{Rejea tovuti|title=From high school celebrity, to collegiate inspiration.|url=https://smudailycampus.com/1015583/news/from-high-school-celebrity-to-collegiate-inspiration/|work=The Daily Campus|accessdate=2026-08-09|author=Natalia Ramirez}}</ref>
Amei代表 Nigeria katika mashindano kadhaa, yakiwemo [[Mashindano]] ya Dunia ya Riadha kwa Vijana ya 2012, Universiade ya Majira ya Joto ya 2013, na Mashindano ya Dunia ya Riadha ya 2013.
Pia alishiriki kuiwakilisha Nigeria katika Mashindano ya [[Dunia]] ya Riadha ya 2015.<ref>{{Rejea tovuti|title=Okagbare To Lead Nigeria’s Team To IAAF World Athletics Championships|url=https://www.channelstv.com/2015/08/04/okagbare-to-lead-nigerias-team-to-iaaf-world-athletics-championships/|work=Channels Television|date=2015-08-04|accessdate=2026-08-09|language=en|author=Williams Osewezina}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1993]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanariadha wa Nigeria]]
jxqfl84wi154pm7qqenveuhs5xgyklh
Sharon Fort
0
244356
1586328
1586217
2026-08-09T12:03:48Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1586328
wikitext
text/x-wiki
'''Sharon Fort''' ni mshauri wa watu wenye matatizo ya matumizi ya [[dawa]] za kulevya na pombe na mwanzilishi wa shirika lisilo la faida nchini Marekani.
Mwaka 2022, alikua mwanamke wa kwanza Mwafrika-Amerika kujiunga na Jumuiya ya Mabinti wa Mapinduzi ya [[Marekani]] ya Arkansas.
== Maisha ya awali na elimu ==
Fort alizaliwa Prescott, Arkansas. <ref>{{Rejea tovuti|title=Texarkana Woman Welcomed As First African American DAR Member in Arkansas|url=https://www.txkmag.com/news/community-culture/texarkana-woman-welcomed-as-first-african-american-member-in-arkansas/|work=www.txkmag.com|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>Alisoma katika [[Shule]] ya Sekondari ya Booker T. Washington, na alikuwa miongoni mwa wanafunzi wa darasa la mwisho kusoma katika shule hiyo kabla haijafungwa kutokana na amri ya serikali ya shirikisho ya kukomesha ubaguzi wa rangi katika shule za Marekani.
Baadaye alihamia Shule ya Sekondari ya Arkansas.
Fort alisoma katika [[Chuo]] cha Biashara cha Texarkana. Mwaka 2008, alipata shahada ya mshirika katika sayansi tumizi, akibobea katika ushauri kuhusu matumizi mabaya ya dawa za kulevya na pombe, kutoka Chuo cha Jamii cha Texarkana.
Baadaye alipata shahada ya kwanza ya sayansi katika saikolojia, akibobea katika [[sosholojia]], kutoka Chuo Kikuu cha Texas A&M.
Mwaka 2012, alipata [[shahada]] ya uzamili katika masomo ya taaluma mbalimbali, akibobea katika saikolojia, haki ya jinai na ushauri nasaha, kutoka Chuo Kikuu cha Texas A&M.<ref>{{Rejea tovuti|title=Sharon Fort makes history as first African American to join Daughters of the American Revolution in Arkansas {{!}} Arkansas Democrat Gazette|url=https://www.arkansasonline.com/news/2022/sep/02/sharon-fort-makes-history/|work=www.arkansasonline.com|date=2022-09-02|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Watu wa Marekani]]
9skskk7get9j0gbn6f4fmevt1eca8f4
Perodua Kancil
0
244357
1586566
1586221
2026-08-10T10:41:21Z
Riccardo Riccioni
452
/* Marejeo */
1586566
wikitext
text/x-wiki
'''Perodua Kancil''' (pia inajulikana kama '''Perodua Nippa''' nchini Uingereza na '''Daihatsu Ceria''' nchini Indonesia) ni [[gari la mjini]] lililotengenezwa na kampuni ya magari ya Malaysia [[Perodua]] kuanzia Agosti 1994 hadi Julai 2009.
Kancil ni toleo lililobadilishwa jina kuwa [[Daihatsu Mira]] ya kizazi cha tatu, yenye msimbo wa L200.
== Asili ya jina ==
Jina ''Kancil'' limetokana na jina la [[paa panya]], mnyama mdogo anayepatikana nchini Malaysia na anayehusishwa sana na ngano za Kimalei. Mnyama huyo pia hupatikana kwa wingi katika misitu ya Malaysia.
== Marejeo ==
{{reflist}}
[[Jamii:Magari]]
06xtt8yffu0qz0ccy1s49plbx1t6m17
Eve Higginbotham
0
244367
1586354
1586236
2026-08-09T13:35:36Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1586354
wikitext
text/x-wiki
'''Eve Juliet Higginbotham''' (aliyezaliwa 4 Novemba 1953) ni [[daktari]] bingwa wa [[macho]] na msimamizi wa elimu ya udaktari wa Marekani.
Alizaliwa New Orleans katika familia ya walimu wa shule za umma. Alisoma uhandisi wa kemikali katika Taasisi ya Teknolojia ya Massachusetts (MIT), ambako alipata shahada ya kwanza na shahada ya uzamili.
Mwaka 1979, alihitimu kutoka Shule ya Tiba ya Harvard. Baada ya hapo alifanya mafunzo ya awali ya udaktari huko San Francisco, kisha akafanya mafunzo ya utaalamu wa magonjwa ya macho katika Chuo Kikuu cha Jimbo la Louisiana. Baadaye alifanya mafunzo maalumu ya glaukoma huko
Mwaka 1994, Higginbotham aliteuliwa kuwa mkuu wa Idara ya Magonjwa ya Macho katika Shule ya Tiba ya Chuo Kikuu cha Maryland huko Baltimore.
Baadaye alikuwa mkuu wa shule na makamu mkuu wa rais wa masuala ya kitaaluma katika Shule ya Tiba ya Morehouse huko Atlanta.<ref>{{Rejea tovuti|title=http://www.uphs.upenn.edu/news/News_Releases/2013/05/dean/|url=http://www.uphs.upenn.edu/news/News_Releases/2013/05/dean/|work=www.uphs.upenn.edu|accessdate=2026-08-09}}</ref>
Katika [[Chuo]] Kikuu cha Howard, alihudumu kama makamu mkuu wa rais na mkuu mtendaji wa [[sayansi]] za afya.
Katika majira ya joto ya 2013, aliteuliwa kuwa makamu mkuu wa shule anayehusika na utofauti na ujumuishi katika Shule ya Tiba ya Perelman ya Chuo Kikuu cha Pennsylvania. Mwaka 2000, Higginbotham alichaguliwa kuwa mshiriki wa Taasisi ya Tiba. Mwaka 2009, aliteuliwa kuwa mshiriki wa Chuo cha Marekani cha [[Sanaa]] na Sayansi. Mwaka 2010, aliteuliwa kuhudumu kwa kipindi cha miaka minne katika Bodi ya Kitaifa ya Wakaguzi wa Udaktari, taasisi inayohusika na mitihani ya utoaji leseni za udaktari nchini Marekani. Mwaka 2011, alichaguliwa kuwa mjumbe wa MIT Corporation, bodi ya wadhamini ya MIT.<ref>{{Rejea tovuti|title=Corporation elects new members|url=https://news.mit.edu/2011/new-corporation-members-0603|work=MIT News {{!}} Massachusetts Institute of Technology|date=2011-06-03|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasayansi}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1953]]
[[Jamii:Wanasayansi wa Marekani]]
7hj9ng39tajascf1so8f01gcpwy7ouy
Daihatsu Charade
0
244368
1586567
1586237
2026-08-10T10:42:08Z
Riccardo Riccioni
452
1586567
wikitext
text/x-wiki
'''Daihatsu Charade''' ni [[gari la supermini]] lililotengenezwa na kampuni ya magari ya Japani [[Daihatsu]] kuanzia mwaka 1977 hadi 2000. Daihatsu ililiainisha kama gari dogo lenye ukubwa mkubwa zaidi, au ''supermini'', ili kulitofautisha na magari madogo zaidi ya mjini ya aina ya [[kei car|kei]], kama vile [[Daihatsu Mira]].
Charade lilichukua nafasi ya [[Daihatsu Consorte]]. Hata hivyo, [[Daihatsu Charmant]] ilichukua nafasi ya matoleo ya Consorte yaliyokuwa na injini kubwa zaidi. Charade halikutumia jukwaa la gari lolote la Toyota.
Nchini China, Daihatsu Charade lilijulikana kwa jina '''Xiali''' na lilitengenezwa na kampuni ya [[Tianjin FAW]] chini ya chapa ya ''China FAW''. Kuanzia Septemba 1986 hadi mwaka 2009, zaidi ya magari milioni 1.5 ya Xiali yaliuzwa nchini humo.
Charade za kizazi cha pili na cha tatu pia zilitumika kama msingi wa kutengeneza nakala nyingi za magari nchini China bila leseni rasmi kutoka kwa Daihatsu. Baadhi ya nakala hizo zilitumia sehemu za mwili zilizotengenezwa kwa [[fibreglas]]. Uzalishaji wa magari yaliyotokana na Charade nchini China uliendelea hadi mwaka 2012.
== Marejeo ==
{{reflist}}
[[Jamii:Magari]]
pmp3cv2orsffapx0xeogrkjo4twgmbw
Erma Johnson Hadley
0
244369
1586353
1586239
2026-08-09T13:33:11Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1586353
wikitext
text/x-wiki
'''Erma Johnson Hadley''' (6 Juni 1942 – 1 Oktoba 2015) alikuwa [[mwalimu]] na msimamizi wa [[elimu]] wa Marekani. Alikuwa mwanamke wa kwanza na Mwafrika-Amerika wa kwanza kuwa kansela wa Chuo cha Tarrant County.
Mwaka 2010, aliingizwa katika Jumba la Umaarufu la [[Wanawake]] wa Texas kwa kutambua mchango wake.<ref>{{Rejea tovuti|title=Erma Johnson Hadley {{!}} Texas Woman's University|url=https://twu.edu/twhf/honorees/erma-johnson-hadley|work=twu.edu|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>
== Maisha ya awali na elimu ==
Hadley alikulia Leggett, Texas, na alikuwa [[mwanafunzi]] Mweusi wa kwanza kutoka eneo hilo kuhitimu chuo kikuu.
Alipata shahada ya kwanza kutoka Chuo Kikuu cha Prairie View A&M, na baadaye akapata shahada ya uzamili katika usimamizi wa biashara (MBA) kutoka Chuo Kikuu cha Bowling Green State.<ref>{{Rejea tovuti|title=Gregory W. Spencer Funeral Directors {{!}} Funeral & Cremation|url=https://www.dignitymemorial.com/funeral-homes/texas/fort-worth/gregory-w-spencer-funeral-directors/1020|work=Dignity Memorial|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1942]]
[[Jamii:Waliofariki 2015]]
[[Jamii:Walimu wa Marekani]]
9sihn8nsv9zbi7rwtjx8w0aw84v9v1w
Daihatsu Charmant
0
244373
1586568
1586245
2026-08-10T10:42:36Z
Riccardo Riccioni
452
/* Marejeo */
1586568
wikitext
text/x-wiki
'''Daihatsu Charmant''' (Kijapani: ダイハツ・シャルマン, ''Daihatsu Sharuman'') ni [[gari dogo]] lililotengenezwa na kampuni ya magari ya Japani [[Daihatsu]] kuanzia mwaka 1974 hadi 1988.
Charmant ilibadilishwa na [[Daihatsu Applause]] na [[Daihatsu Charade]] zaidi ya mwaka mmoja baada ya uzalishaji wa Charmant kusitishwa. Gari hili lilitumia kwa kiasi kikubwa majukwaa ya E20 na E70 yaliyotumika kwenye [[Toyota Corolla]], na mabadiliko ya modeli ya Charmant yalifuata kwa karibu mabadiliko yaliyofanywa kwenye Corolla.
Magari yote ya Charmant yalikuwa na injini za Toyota zenye mitungi minne iliyopangwa kwa mstari, zikiwa na ujazo wa kati ya lita 1.2 na 1.6.
Jina ''Charmant'' ni neno la [[Kifaransa]] linalomaanisha "la kuvutia" au "la kupendeza".
Charmant lilipoanzishwa, lilikuwa gari kubwa zaidi la abiria la Daihatsu lililokuwa likiuzwa nchini Japani. Liliendelea kuwa gari kubwa zaidi la abiria la kampuni hiyo hadi kuanzishwa kwa [[Toyota TownAce|Daihatsu Delta Wide]] mwaka 1982.
Katika mpangilio wa magari ya abiria ya Daihatsu wakati huo, [[Daihatsu Charade]] lilikuwa gari dogo la ''supermini'' lililowekwa katikati, na lilikuwa limeanzishwa mwaka 1977. Chini yake kulikuwa na [[Daihatsu Fellow Max]], ambalo lilikuwa [[gari la kei|kei car]] dogo zaidi. Fellow Max ilibadilishwa na [[Daihatsu Mira]] mwaka 1980.
== Marejeo ==
{{reflist}}
[[Jamii:Magari]]
2jx5qpvkqk5vreeeian6vpbrhjf3i9c
Daihatsu Zebra
0
244377
1586569
1586253
2026-08-10T10:43:00Z
Riccardo Riccioni
452
1586569
wikitext
text/x-wiki
'''Daihatsu Zebra''' ni mfululizo wa magari ya kubebea abiria au mizigo na malori madogo ya kubeba mizigo yenye muundo wa [[cab-over|cabin]] iliyowekwa juu ya injini, yaliyotengenezwa na kuuzwa na kampuni tanzu ya Daihatsu nchini Indonesia kuanzia mwaka 1986 hadi 2007.
== Marejeo ==
{{reflist}}
[[Jamii:Magari]]
q0vaxrsjb3cxctljqa5rcijusoj8eus
Daihatsu Compagno
0
244379
1586571
1586258
2026-08-10T10:43:22Z
Riccardo Riccioni
452
/* Marejeo */
1586571
wikitext
text/x-wiki
'''Daihatsu Compagno''' ni gari lililotengenezwa na [[Daihatsu]] nchini Japani kuanzia mwaka 1963 hadi 1970. Jina ''Compagno'' limetokana na neno la Kiitalia linalomaanisha "mshirika".
Compagno liliundwa likiwa na aina mbalimbali za miili na lilianzishwa kabla ya [[Toyota]] kuinunua Daihatsu mwaka 1967. Lilipatikana katika matoleo ya [[sedan]] yenye milango miwili, sedan yenye milango minne, lori dogo la kubeba mizigo lenye milango miwili, gari la kubebea mizigo lenye milango mitatu, pamoja na gari lenye paa linaloweza kufunguliwa.
Mfano wa kwanza wa Compagno ulionyeshwa katika Maonyesho ya Magari ya Tokyo mwaka 1961. Muundo wake wa awali ulifanana kwa kiasi na [[Fiat 1800/2100]]. Hata hivyo, toleo lililoandaliwa kwa ajili ya uzalishaji na kampuni ya Vignale lilikuwa na muonekano tofauti kwa kiasi kikubwa.
Compagno lilitumia [[chassis]] ya aina ya ngazi badala ya muundo wa kisasa wa mwili unaobeba mzigo wenyewe. Sehemu ya mbele ilitumia mfumo wa kusimamisha magurudumu wenye mikono ya ''wishbone'' na [[torsion bar|mhimili wa torsion]], huku ekseli ya nyuma ikiwa na [[leaf spring|chemchemi za majani]] zenye umbo la nusu duara.
Compagno pia lilikuwa gari la kwanza la Daihatsu kutumia nembo maarufu yenye herufi '''D'''.
== Marejeo ==
{{reflist}}
[[Jamii:Magari]]
1inr7v6kfc4m1d07ibedknnzz53vf45
Sussie Anie
0
244412
1586333
1586298
2026-08-09T12:18:29Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1586333
wikitext
text/x-wiki
'''Sussie Ohenewaa Anie''' (aliyezaliwa mwaka 1994) ni [[mwandishi]] wa Uingereza mwenye [[asili]] ya [[Ghana]].<ref>{{Rejea tovuti|title=Sussie Anie|url=https://www.hachette.co.uk/contributor/sussie-anie/|work=Hachette UK|date=2020-07-21|accessdate=2026-08-09|language=en-US}}</ref>
Riwaya yake ya kwanza, ''To Fill a Yellow House'', ilichapishwa mwaka 2022 na ilisifiwa na wakosoaji. Anie alishinda Tuzo ya Somerset Maugham kwa riwaya hiyo. Kitabu hicho pia kiliteuliwa kwa Tuzo ya Authors' Club ya Riwaya Bora ya Kwanza.<ref>{{Rejea tovuti|title=Anie, Knapp and Lloyd Banwo make Authors’ Club Best First Novel Award longlist|url=https://www.thebookseller.com/news/anie-knapp-and-lloyd-banwo-make-authors-club-best-first-novel-award-longlist|work=The Bookseller|accessdate=2026-08-09|language=En}}</ref>
== Maisha ya awali na elimu ==
Anie anatoka Kaskazini mwa London na alisoma katika East Barnet School.
Baadaye alihitimu kutoka Chuo Kikuu cha Warwick, kisha akasomea [[uandishi]] wa ubunifu katika Chuo Kikuu cha East Anglia.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwandishi}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1994]]
[[Jamii:Waandishi wa Uingereza]]
0a9k9ch526ujb2g0q89tbmak21ghqiu
Stephanie Foster (mwanasiasa)
0
244414
1586330
1586300
2026-08-09T12:15:29Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1586330
wikitext
text/x-wiki
'''Stephanie McKenzie Foster''' (aliyezaliwa 8 Machi 1967) ni [[mwanasiasa]] wa [[Marekani]] anayehudumu kama mjumbe wa Baraza la Wawakilishi la Mississippi, akiwakilisha wilaya ya 63.
== Maisha na elimu ==
Foster alizaliwa 8 Machi 1967, huko Jackson, Mississippi.<ref>{{Rejea tovuti|title=Vote Smart {{!}} Facts For All|url=http://votesmart.org/|work=Vote Smart|accessdate=2026-08-09}}</ref>
Baada ya kuhitimu kutoka [[Shule]] ya Sekondari ya Raymond, alisoma katika [[Chuo]] cha Jamii cha Hinds na Chuo cha Mississippi.
Alichaguliwa kuwa mjumbe wa Baraza la Wawakilishi la Mississippi mwezi Novemba 2019, na alianza rasmi kuhudumu tarehe 7 Januari 2020.<ref>{{Rejea tovuti|title=Stephanie Foster|url=https://ballotpedia.org/Stephanie_Foster|work=Ballotpedia|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1967]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Marekani]]
5wj9aecqf7n1cykytib5ebxcay08cxl
Mira Lowe
0
244418
1586384
1586305
2026-08-09T16:19:26Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1586384
wikitext
text/x-wiki
'''Mira Lowe''' ni [[mwandishi]] wa habari wa [[Marekani]] na mkuu wa Shule ya Uandishi wa Habari na Mawasiliano ya Picha katika Chuo Kikuu cha Florida A&M.
Alikuwa mwanamke wa kwanza kuwa mhariri mkuu wa Jet, jarida la kidijitali la kila wiki lililolenga utamaduni wa Waafrika-Amerika.<ref>{{Rejea tovuti|title=Mira Lowe {{!}} Faculty Profile & Contact Information|url=https://www.famu.edu/info/faculty-staff/profiles/sjgc/mira-lowe.php|work=www.famu.edu|accessdate=2026-08-09}}</ref>
== Maisha ya awali na elimu ==
Lowe alizaliwa Brooklyn, New York, katika [[familia]] ya wazazi waliokuwa wafanyakazi na waliotoka North Carolina. Alipokuwa akikua, alikuwa akitumia likizo za majira ya joto huko Kusini mwa Marekani pamoja na babu na nyanya zake na ndugu wengine wa familia.
Alisoma katika Chuo cha Brooklyn, ambako alipata shahada ya kwanza ya televisheni na [[redio]] mwaka 1984.
Baada ya kuhitimu, alifanya [[kazi]] kama mwalimu katika mpango wa TRIO, mpango unaofadhiliwa na serikali ya shirikisho kwa ajili ya kusaidia jamii na wanafunzi ambao hawapati uwakilishi wa kutosha.
Mwaka 1988, alipata shahada ya uzamili ya uandishi wa habari kutoka Chuo Kikuu cha Columbia.<ref>{{Rejea tovuti|title=Mira Lowe » Nieman Journalism Lab » Pushing to the Future of Journalism|url=https://www.niemanlab.org/author/mlowe/|work=Nieman Lab|accessdate=2026-08-09}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwandishi}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waandishi wa Marekani]]
a3pvwtrmvyd4ylt8qt5nvuuz3df2txy
Marsha Greene
0
244419
1586382
1586306
2026-08-09T15:58:34Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced.
1586382
wikitext
text/x-wiki
'''Marsha Greene''' ni [[mwandishi]] na mtayarishaji wa [[televisheni]] wa Kanada, anayejulikana zaidi kama mwandishi na mtayarishaji wa [[tamthilia]] ya mwaka 2022 ''The Porter''.
Alishinda Tuzo ya Canadian Screen ya Uandishi Bora katika Tamthilia katika Tuzo za 11 za Canadian Screen mwaka 2023, pamoja na Tuzo ya WGC Screenwriting ya 2023 ya uandishi bora katika tamthilia, kwa [[kazi]] yake katika ''The Porter''.<ref>{{Rejea tovuti|title=Family Law showrunner Susin Nielsen among winners at WGC Screenwriting Awards|url=https://broadcastdialogue.com/family-law-showrunner-susin-nielsen-among-winners-at-wgc-screenwriting-awards/|work=Broadcast Dialogue|date=2023-04-25|accessdate=2026-08-09|language=en-US|author=Connie Thiessen}}</ref>
Kabla ya hapo, alikuwa mwandishi wa ''Mary Kills People'', ambapo alipokea uteuzi wa [[Tuzo]] ya Canadian Screen ya Uandishi Bora katika Tamthilia katika Tuzo za 6 za Canadian Screen mwaka 2018, Tuzo za 7 mwaka 2019, na Tuzo za 8 mwaka 2020.
Katika Tuzo za 13 za Canadian Screen mwaka 2025, alitunukiwa tuzo ya Mwanamabadiliko.<ref>{{Citation|last=Gheciu|first=Alex Nino|title='Acolyte' star Manny Jacinto, 'Porter' co-creator Marsha Greene among special Screen Awards honourees|date=2025-03-05|url=https://www.thestar.com/entertainment/movies/acolyte-star-manny-jacinto-porter-co-creator-marsha-greene-among-special-screen-awards-honourees/article_0a21ad03-aeff-5fe2-a70b-038eecb9c516.html|work=The Toronto Star|language=en-CA|issn=0319-0781|access-date=2026-08-09}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwandishi}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waandishi wa Kanada]]
nj1gvncdzmj85opb0izyp2mgvmiiyz1
Louise Parks
0
244422
1586380
1586312
2026-08-09T15:39:23Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1586380
wikitext
text/x-wiki
'''Louise Parks''' (aliyezaliwa mwaka 1945) ni [[mchoraji]] wa Marekani.
Alipata shahada ya kwanza ya Sanaa Nzuri (BFA) kutoka Taasisi ya Pratt, na shahada ya [[uzamili]] ya Sanaa Nzuri (MFA) kutoka Chuo cha Hunter.
Kazi zake zimeonyeshwa katika [[maonyesho]] mbalimbali ya pamoja na ya mtu binafsi. Miongoni mwa maonyesho hayo ni ''Wasanii Waafrika-Amerika: New York na Boston'' katika Makumbusho ya National Center of Afro-American Artists mwaka 1970, na maonyesho ya ''Wasanii Wanawake 26 wa Kisasa'' yaliyofanyika katika Makumbusho ya [[Sanaa]] ya Kisasa ya Aldrich mwaka 1971.<ref>{{Rejea tovuti|title=Lucy Lippard - Twenty Six Contemporary Women Artists|url=https://www.printedmatter.org/catalog/57416/|work=Printed Matter|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>
Parks pia amefanya kazi kama mratibu wa maonyesho ya sanaa. Mwaka 1974, alishirikiana na Milton Brown kuandaa maonyesho ya kazi za msanii Jacob Lawrence katika Makumbusho ya Sanaa ya Whitney.<ref>{{Rejea tovuti|title=Brown, Milton W.|url=https://arthistorians.info/brownm/|work=Dictionary of Art Historians|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wachoraji wa Marekani]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1945]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
ru3fs5y589c3r21qx916lyf464gi0ff
Stewart Downing
0
244426
1586327
2026-08-09T12:00:28Z
Kelvin kevoo
48194
kuanzisha makala
1586327
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Stewart Downing 2016.jpg|thumb|Stewart Downing]]
'''Stewart Downing''' (alizaliwa [[22 Julai]] [[1984]]) ni [[mchezaji]] wa zamani wa [[soka]] la kulipwa kutoka [[Uingereza]]. Alicheza sehemu kubwa ya maisha yake ya soka katika nafasi ya winga au beki wa kushoto. Kwa sasa ni [[kocha]] msaidizi wa kikosi cha Leeds United chini ya [[miaka]] 21.
Downing alianza maisha yake ya soka katika Middlesbrough. Baada ya kipindi cha kucheza kwa mkopo katika Sunderland, akawa mchezaji muhimu katika kikosi cha Middlesbrough. Alishinda League Cup mwaka [[2004]] na kusaidia klabu hiyo kufika fainali ya [[UEFA]] Cup mwaka 2006.
Mwaka [[2009]], baada ya Middlesbrough kushuka daraja, alijiunga na Aston Villa kwa ada ya awali ya pauni [[milioni]] 10. Miaka miwili baadaye, alihamia [[Liverpool]] kwa ada iliyokuwa mara mbili ya hiyo, yaani takribani pauni milioni 20. Akiwa Liverpool, alishinda tena League Cup mwaka [[2012]].<ref>https://www.liverpoolfc.com/info/stewart-downing</ref><ref>https://web.archive.org/web/20160215001710/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=197716/index.html</ref>
== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1984]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Uingereza]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
<references />{{Mbegu-mtu}}
e5zevwcit0v7yk50l2947frqh09fo6v
Aaron Lennon
0
244427
1586329
2026-08-09T12:08:56Z
Kelvin kevoo
48194
kuanzisha makala
1586329
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Aaron Lennon Brighton v Spurs Amex Opening 30711.jpg|thumb|Aaron Lennon]]
'''Aaron Justin Lennon''' (alizaliwa [[16 Aprili]] [[1987]]) ni [[mchezaji]] wa zamani wa [[soka]] la kulipwa kutoka [[Uingereza]] aliyecheza katika nafasi ya winga wa kulia.
Lennon alianza maisha yake ya soka katika [[klabu]] ya kwao, Leeds United, ambapo alifanya mchezo wake wa kwanza katika timu ya wakubwa mwaka [[2003]]. Wakati huo, alikua mchezaji mwenye umri mdogo zaidi kucheza katika Premier League.
Mwaka [[2005]], alihamia Tottenham Hotspur kwa ada ya pauni [[milioni]] 1. Akiwa Tottenham, alicheza jumla ya mechi 364 katika mashindano yote na kufunga mabao 30.
Mwaka [[2008]], Lennon alishinda taji lake la kwanza kubwa, yaani League Cup, baada ya Tottenham kuifunga [[Chelsea]], ambayo ni klabu pinzani kutoka [[London]], katika fainali.<ref>https://web.archive.org/web/20151012111033/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=252997/index.html</ref>
== Marejeo ==
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Uingereza]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1987]]
<references />{{Mbegu-mtu}}
arudsa59k3ld2qscbvgiiiqu8eh052a
Andros Townsend
0
244428
1586332
2026-08-09T12:15:40Z
Kelvin kevoo
48194
kuanzisha makala
1586332
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Andros Townsend 2021.jpg|thumb|Andros Townsend 2021]]
'''Andros Darryl Townsend''' (alizaliwa [[16 Julai]] [[1991]]) ni [[mchezaji]] wa [[soka]] la kulipwa kutoka [[Uingereza]] anayecheza katika nafasi ya winga wa kulia kwa klabu ya PT Prachuap, inayoshiriki Thai League 1 nchini [[Thailand]].
Townsend ni mhitimu wa akademia ya Tottenham Hotspur. Mwanzoni mwa maisha yake ya [[soka]], alipelekwa kwa mkopo katika klabu kadhaa zilizokuwa zikicheza League One, na baadaye Championship, huku akiwa akipata nafasi chache za kucheza katika kikosi cha Tottenham.
Alifanya mchezo wake wa kwanza katika Premier League mwezi Septemba [[2012]]. Baada ya kupata nafasi chache zaidi Tottenham na kisha kwenda kwa mkopo wa nusu msimu katika klabu ya Premier League Queens Park Rangers, Townsend alianza kuwa mchezaji wa kudumu katika kikosi cha Tottenham kati ya [[2013]] na [[2015]].<ref>https://www.11v11.com/players/andros-townsend-229805/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20181002020328/https://www.cpfc.co.uk/teams/first-team/midfielder/andros-townsend/</ref>
== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1991]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Uingereza]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
<references />{{Mbegu-mtu}}
h16e2515jzkwpp2xqkxedn8pjhbglw0
Kieran Richardson
0
244429
1586334
2026-08-09T12:23:43Z
Kelvin kevoo
48194
kuanzisha makala
1586334
wikitext
text/x-wiki
'''Kieran Edward Richardson''' (alizaliwa [[21 Oktoba]] [[1984]]) ni [[mchezaji]] wa zamani wa [[soka]] la kulipwa kutoka [[Uingereza]] aliyecheza katika nafasi ya winga, beki wa kushoto au kiungo wa kati.
Richardson alianza maisha yake ya soka kama mwanafunzi wa mafunzo katika West Ham United, kabla ya kuendelea kucheza soka la wakubwa katika klabu za [[Manchester United]], Sunderland, Fulham, Aston Villa na Cardiff City.
Katika ngazi ya kimataifa, Richardson aliichezea [[timu ya taifa]] ya Uingereza mara nane, akifunga mabao mawili.
== Kazi ya Awali ==
Richardson alizaliwa katika Greenwich, [[London]], Uingereza. Alisoma katika [[Shule]] ya Riverston, shule binafsi isiyochagua wanafunzi kwa misingi ya ufaulu, iliyoko Lee, London.
Akiwa anakua, alikuwa akitazama michezo ya [[Arsenal]] pamoja na [[baba]] yake, Clyde Richardson, ambaye alikuwa na tiketi ya msimu ya [[klabu]] hiyo.<ref>https://www.soccerbase.com/</ref><ref>https://www.bbc.com/sport/football/19434234</ref>
== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1984]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Uingereza]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
<references />{{Mbegu-mtu}}
d4salsj9urolaihio5t9z0z1q1npvxa
Gareth Barry
0
244430
1586335
2026-08-09T12:31:04Z
Kelvin kevoo
48194
kuanzisha makala
1586335
wikitext
text/x-wiki
'''Gareth Barry''' (alizaliwa [[23 Februari]] [[1981]]) ni [[mchezaji]] wa zamani wa [[soka]] la kulipwa kutoka [[Uingereza]] aliyecheza katika nafasi ya kiungo mkabaji.
Alifanya jumla ya mechi 653 katika Premier League akiwa amezichezea Aston Villa, [[Manchester City]], Everton na West Bromwich Albion. Idadi hiyo inamfanya kuwa mchezaji wa pili kwa kucheza mechi nyingi zaidi katika historia ya Premier League.
Pia aliwakilisha [[timu ya taifa]] ya Uingereza katika ngazi ya kimataifa.
== Heshima na Mataji ==
Aston Villa
* UEFA Intertoto Cup: [[2001]]
* FA Cup – mshindi wa pili: [[1999]]–2000
Manchester City
* Premier League: [[2011]]–12
* FA Cup: 2010–11
* FA Cup – mshindi wa pili: [[2012]]–13 <ref>https://web.archive.org/web/20151012075611/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=177648/index.html</ref><ref>https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=14130</ref>
== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1981]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Uingereza]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
<references />{{Mbegu-mtu}}
5x1veqyjp1wejpvvhs84l3x88lyipny
Paul Ince
0
244431
1586337
2026-08-09T12:38:02Z
Kelvin kevoo
48194
kuanzisha makala
1586337
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Paul Ince.jpg|thumb|Paul Ince]]
'''Paul Emerson Carlyle Ince''' (alizaliwa [[21 Oktoba]] [[1967]]) ni [[kocha]] wa soka kutoka [[Uingereza]] na mchezaji wa zamani wa [[soka]] la kulipwa. Alicheza katika nafasi ya kiungo na alikuwa akicheza soka la kulipwa kuanzia mwaka [[1986]] hadi [[2007]].
Ince alianza maisha yake ya soka katika West Ham United, kisha akachezea [[klabu]] mbalimbali nchini Uingereza, zikiwemo [[Manchester United]], [[Liverpool]], Middlesbrough, Wolverhampton Wanderers, Swindon Town na Macclesfield Town.
Pia alicheza nje ya Uingereza, akiwa na klabu ya Inter Milan nchini [[Italia]]. <ref>https://www.liverpoolfc.com/info/paul-ince</ref><ref>https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=3791</ref><ref>https://web.archive.org/web/20150905175459/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=95552/index.html</ref>
== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1967]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Uingereza]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
<references />{{Mbegu-mtu}}
hgkviz0dtasl8yt7xcuhzwo0ocldjo4
Ray Wilkins
0
244432
1586338
2026-08-09T12:47:36Z
Kelvin kevoo
48194
kuanzisha makala
1586338
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Ray Wilkins 18-10-2008 1.jpg|thumb|Ray Wilkins]]
'''Raymond Colin Wilkins MBE''' ([[14 Septemba]] [[1956]] – [[4 Aprili]] [[2018]]) alikuwa [[mchezaji]] wa [[soka]] na [[kocha]] kutoka [[Uingereza]].
Alizaliwa katika [[familia]] ya soka, ambapo baba yake pamoja na kaka zake watatu walihusika katika mchezo huo. Wilkins alicheza katika nafasi ya kiungo.
Alianza maisha yake ya soka katika [[Chelsea]], ambako aliteuliwa kuwa [[nahodha]] wa timu akiwa na umri wa miaka 18. Baadaye alichezea klabu mbalimbali, zikiwemo [[Manchester United]], AC Milan, Queens Park Rangers na Rangers.
Katika ngazi ya kimataifa, Wilkins aliichezea [[timu ya taifa]] ya Uingereza mara 84 kati ya [[1976]] na [[1986]]. Alishiriki katika [[UEFA]] Euro 1980, pamoja na [[Kombe la Dunia]] la [[FIFA]] la 1982 na 1986.
== Kifo ==
Tarehe 28 Machi 2018, Wilkins alipata [[mshtuko wa moyo]] uliosababisha kuanguka. Alipelekwa katika [[Hospitali]] ya St George huko Tooting, [[London]], ambako aliwekwa katika hali ya usingizi wa kimatibabu.
Alifariki tarehe 4 Aprili 2018, akiwa na umri wa miaka 61. <ref>https://www.englandstats.com/player.php?pid=922</ref><ref>https://www.sporting-heroes.net/football/chelsea-fc/ray-wilkins-9880/league-appearances_a19029/</ref>
== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1956]]
[[Jamii:Waliofariki 2018]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Uingereza]]
<references />{{Mbegu-mtu}}
olvm6jbqsp393bdyfonurp8idym62l9
Vadym Novynskyi
0
244433
1586339
2026-08-09T12:49:42Z
Ally0111
85292
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Faili:Вадим Новинський на літургії митрополита Онуфрія (cropped).jpg|thumb]] '''Vadym Novynskyi''' (alizaliwa [[3 Juni]] [[1963]]) ni [[mfanyabiashara]] bilionea wa [[Ukraine]] mzaliwa wa [[Urusi]], [[shemasi]] na [[mwanasiasa]] mwenye asili ya [[Armenia]]. Yeye ni mmiliki wa Smart Holding Group, ambayo imemfanya kuwa mmoja wa watu tajiri zaidi nchini Ukraine. Novynskyi pia ni shemasi mkuu wa Kanisa la Othodoksi...'
1586339
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Вадим Новинський на літургії митрополита Онуфрія (cropped).jpg|thumb]]
'''Vadym Novynskyi''' (alizaliwa [[3 Juni]] [[1963]]) ni [[mfanyabiashara]] bilionea wa [[Ukraine]] mzaliwa wa [[Urusi]], [[shemasi]] na [[mwanasiasa]] mwenye asili ya [[Armenia]]. Yeye ni mmiliki wa Smart Holding Group, ambayo imemfanya kuwa mmoja wa watu tajiri zaidi nchini Ukraine. Novynskyi pia ni shemasi mkuu wa Kanisa la Othodoksi la Ukraine. Alichaguliwa katika Bunge la Ukraine mwaka [[2013]], baadaye akachaguliwa tena mwaka [[2014]] na [[2019]]. Pia amewakilisha Ukraine katika Bunge la Baraza la [[Ulaya]]<ref>{{Cite web |url=http://glavcom.ua/media/o-00332996-a-00032030.pdf |title=Архивированная копия |access-date=2019-07-16 |archive-date=2021-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126051928/https://glavcom.ua/media/o-00332996-a-00032030.pdf |url-status=live }}</ref>.
Kufikia Julai 2026, jarida la [[Forbes]] lilikadiria utajiri wake kuwa dola bilioni 1.2. Hii ilimfanya kuwa mmoja wa mabilionea sita wa Ukraine mwaka [[2026]]<ref>{{Cite web |date=20 June 2023 |title=The Vadym Novynskyy Foundation allocated over UAH 80 million to fight COVID-19 |url=https://health.fakty.com.ua/ru/novyny/fond-vadyma-novynskogo-spryamuvav-na-borotbu-z-covid-19-ponad-80-mln-grn/ |website=Fakty |language=uk}}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Urusi]]
[[Jamii:Watu wa Ukraine]]
[[Jamii:Watu wa Urusi]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1963]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
akd0fuecxfkavc0qlbxz0utxbh8y21x
1586341
1586339
2026-08-09T12:50:43Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1586341
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Вадим Новинський на літургії митрополита Онуфрія (cropped).jpg|thumb]]
'''Vadym Novynskyi''' (alizaliwa [[3 Juni]] [[1963]]) ni [[mfanyabiashara]] bilionea wa [[Ukraine]] mzaliwa wa [[Urusi]], [[shemasi]] na [[mwanasiasa]] mwenye asili ya [[Armenia]]. Yeye ni mmiliki wa Smart Holding Group, ambayo imemfanya kuwa mmoja wa watu tajiri zaidi nchini Ukraine. Novynskyi pia ni shemasi mkuu wa Kanisa la Othodoksi la Ukraine. Alichaguliwa katika Bunge la Ukraine mwaka [[2013]], baadaye akachaguliwa tena mwaka [[2014]] na [[2019]]. Pia amewakilisha Ukraine katika Bunge la Baraza la [[Ulaya]]<ref>{{Rejea tovuti |url=http://glavcom.ua/media/o-00332996-a-00032030.pdf |title=Архивированная копия |access-date=2019-07-16 |archive-date=2021-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126051928/https://glavcom.ua/media/o-00332996-a-00032030.pdf |url-status=live }}</ref>.
Kufikia Julai 2026, jarida la [[Forbes]] lilikadiria utajiri wake kuwa dola bilioni 1.2. Hii ilimfanya kuwa mmoja wa mabilionea sita wa Ukraine mwaka [[2026]]<ref>{{Rejea tovuti |date=20 June 2023 |title=The Vadym Novynskyy Foundation allocated over UAH 80 million to fight COVID-19 |url=https://health.fakty.com.ua/ru/novyny/fond-vadyma-novynskogo-spryamuvav-na-borotbu-z-covid-19-ponad-80-mln-grn/ |website=Fakty |language=uk}}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Urusi]]
[[Jamii:Watu wa Ukraine]]
[[Jamii:Watu wa Urusi]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1963]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
j8hz6dq9pgq99342vs5weov1hdhkslv
1586575
1586341
2026-08-10T10:46:18Z
Riccardo Riccioni
452
1586575
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Вадим Новинський на літургії митрополита Онуфрія (cropped).jpg|thumb]]
'''Vadym Novynskyi''' (alizaliwa [[3 Juni]] [[1963]]) ni [[mfanyabiashara]] bilionea, [[shemasi]] na [[mwanasiasa]] wa [[Ukraine]] mzaliwa wa [[Urusi]] mwenye asili ya [[Armenia]]. Yeye ni mmiliki wa Smart Holding Group, ambayo imemfanya kuwa mmoja wa watu tajiri zaidi nchini Ukraine. Novynskyi pia ni shemasi mkuu wa Kanisa la Othodoksi la Ukraine. Alichaguliwa katika Bunge la Ukraine mwaka [[2013]], baadaye akachaguliwa tena mwaka [[2014]] na [[2019]]. Pia amewakilisha Ukraine katika Bunge la Baraza la [[Ulaya]]<ref>{{Rejea tovuti |url=http://glavcom.ua/media/o-00332996-a-00032030.pdf |title=Архивированная копия |access-date=2019-07-16 |archive-date=2021-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126051928/https://glavcom.ua/media/o-00332996-a-00032030.pdf |url-status=live }}</ref>.
Kufikia Julai 2026, jarida la [[Forbes]] lilikadiria utajiri wake kuwa dola bilioni 1.2. Hii ilimfanya kuwa mmoja wa mabilionea sita wa Ukraine mwaka [[2026]]<ref>{{Rejea tovuti |date=20 June 2023 |title=The Vadym Novynskyy Foundation allocated over UAH 80 million to fight COVID-19 |url=https://health.fakty.com.ua/ru/novyny/fond-vadyma-novynskogo-spryamuvav-na-borotbu-z-covid-19-ponad-80-mln-grn/ |website=Fakty |language=uk}}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Ukraine]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Ukraine]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1963]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
fmpmasdmgpzaniq1hrhcx1snv75cpbo
1586576
1586575
2026-08-10T10:46:52Z
Riccardo Riccioni
452
1586576
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Вадим Новинський на літургії митрополита Онуфрія (cropped).jpg|thumb]]
'''Vadym Novynskyi''' (alizaliwa [[3 Juni]] [[1963]]) ni [[mfanyabiashara]] bilionea, [[shemasi]] na [[mwanasiasa]] wa [[Ukraine]] mzaliwa wa [[Urusi]] mwenye asili ya [[Armenia]]. Yeye ni mmiliki wa Smart Holding Group, ambayo imemfanya kuwa mmoja wa watu tajiri zaidi nchini Ukraine. Novynskyi pia ni shemasi mkuu wa Kanisa la Othodoksi la Ukraine. Alichaguliwa katika Bunge la Ukraine mwaka [[2013]], baadaye akachaguliwa tena mwaka [[2014]] na [[2019]]. Pia amewakilisha Ukraine katika Bunge la Baraza la [[Ulaya]]<ref>{{Rejea tovuti |url=http://glavcom.ua/media/o-00332996-a-00032030.pdf |title=Архивированная копия |access-date=2019-07-16 |archive-date=2021-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126051928/https://glavcom.ua/media/o-00332996-a-00032030.pdf |url-status=live }}</ref>.
Kufikia Julai 2026, jarida la [[Forbes]] lilikadiria utajiri wake kuwa dola bilioni 1.2. Hii ilimfanya kuwa mmoja wa mabilionea sita wa Ukraine mwaka [[2026]]<ref>{{Rejea tovuti |date=20 June 2023 |title=The Vadym Novynskyy Foundation allocated over UAH 80 million to fight COVID-19 |url=https://health.fakty.com.ua/ru/novyny/fond-vadyma-novynskogo-spryamuvav-na-borotbu-z-covid-19-ponad-80-mln-grn/ |website=Fakty |language=uk}}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Ukraine]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Ukraine]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1963]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:mashemasi]]
ns92two4mp490fejc742wt43rn1atkb
Bryan Robson
0
244434
1586343
2026-08-09T12:55:51Z
Kelvin kevoo
48194
kuanzisha makala
1586343
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Bryan Robson Thailand 2009-11-01 (2).jpg|thumb|Bryan Robson]]
'''Bryan Robson''' (alizaliwa [[11 Januari]] [[1957]]) ni [[kocha]] wa zamani wa [[soka]] na [[mchezaji]] wa zamani wa soka kutoka [[Uingereza]].
Alianza maisha yake ya soka katika West Bromwich Albion mwaka [[1972]], ambako alicheza zaidi ya mechi 200 na pia aliwahi kuwa [[nahodha]] wa klabu.
Mwaka [[1981]], alihamia [[Manchester United]], ambako baadaye akawa nahodha aliyehudumu kwa muda mrefu zaidi katika [[historia]] ya [[klabu]] hiyo.
Akiwa Manchester United, Robson alishinda:
* Premier League mara 2
* FA Cup mara 3
* Football League Cup mara 1
* FA Charity Shield mara 2
* European Cup Winners' Cup mara 1 <ref>https://www.englandstats.com/player.php?pid=941</ref><ref>https://www.soccerbase.com/managers/manager.sd?manager_id=260</ref><ref>https://web.archive.org/web/20060117203621/http://www.timesonline.co.uk/article/0,,3165-1351479,00.html</ref>
== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1957]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Uingereza]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
<references />{{Mbegu-mtu}}
1rubolh5jlgmsegzfp30m80wbtl1lzv
Trevor Francis
0
244435
1586347
2026-08-09T13:01:54Z
Kelvin kevoo
48194
kuanzisha makala
1586347
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Nottingham Forest FC (Amsterdam, 1980) - Trevor Francis.jpg|thumb|Trevor Francis]]
'''Trevor John Francis''' ([[19 Aprili]] [[1954]] – [[24 Julai]] [[2023]]) alikuwa [[mchezaji]] wa soka kutoka [[Uingereza]] aliyecheza katika nafasi ya [[mshambuliaji]] kwa klabu mbalimbali nchini Uingereza, [[Marekani]], [[Italia]], [[Scotland]] na [[Australia]].
Mwaka 1979, alikua mchezaji wa kwanza kutoka Uingereza kuhamishwa kwa ada ya pauni [[milioni]] 1 baada ya kuhamia Nottingham Forest kutoka Birmingham City.
Akiwa Nottingham Forest, Francis alifunga goli la ushindi katika [[fainali]] ya European Cup ya 1979 dhidi ya Malmö, na kuisaidia Forest kushinda taji hilo.<ref>https://www.englandstats.com/player.php?pid=926</ref><ref>https://www.soccerbase.com/managers/manager.sd?manager_id=1254</ref>
== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1954]]
[[Jamii:Waliofariki 2023]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Uingereza]]
<references />{{Mbegu-mtu}}
ovh09pjr3vaw7x5043j3q474nk88wd5
God Nisanov
0
244436
1586350
2026-08-09T13:17:13Z
Ally0111
85292
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Faili:Год Нисанов.jpg|thumb]] '''God Semenovich Nisanov''' (alizaliwa [[24 Aprili]] [[1972]]) ni mhandisi mali zisizohamishika bilionea wa [[Urusi]] na [[Azabajani]] na mmiliki mwenza wa Kievskaya Ploshchad. Mwaka [[2023]], [[Forbes]] alimweka Nisanov katika nafasi ya 1027 kati ya watu tajiri zaidi duniani, akiwa na utajiri wa dola bilioni 2.9, na kumweka katika nafasi ya 43 katika orodha ya Urusi<ref name="forbes">{{cite web|url=http://www.for...'
1586350
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Год Нисанов.jpg|thumb]]
'''God Semenovich Nisanov''' (alizaliwa [[24 Aprili]] [[1972]]) ni mhandisi mali zisizohamishika bilionea wa [[Urusi]] na [[Azabajani]] na mmiliki mwenza wa Kievskaya Ploshchad. Mwaka [[2023]], [[Forbes]] alimweka Nisanov katika nafasi ya 1027 kati ya watu tajiri zaidi duniani, akiwa na utajiri wa dola bilioni 2.9, na kumweka katika nafasi ya 43 katika orodha ya Urusi<ref name="forbes">{{cite web|url=http://www.forbes.ru/milliardery-photogallery/256685-sloboda-milliarderov-kak-vyglyadit-malaya-rodina-goda-nisanova-i-zar/photo/1|work=forbes.ru|title=ФОТО: Красная Слобода | Forbes.ru|date=8 May 2014 |access-date=10 September 2016}}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Urusi]]
[[Jamii:Watu wa Urusi]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1972]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
fkgju98ayvuy08u4yb7ya6wlc79wijm
Glenn Hoddle
0
244437
1586351
2026-08-09T13:23:52Z
Kelvin kevoo
48194
kuanzisha makala
1586351
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Glenn Hoddle 2014 (cropped).jpg|thumb|Glenn Hoddle 2014]]
'''Glenn Hoddle''' (alizaliwa [[27 Oktoba]] [[1957]]) ni [[mchezaji]] wa zamani wa [[soka]] na [[kocha]] wa zamani wa soka kutoka [[Uingereza]]. Kwa sasa anafanya kazi kama mchambuzi na mtoa maoni wa soka kwenye [[televisheni]] kwa ITV Sport na TNT Sports.
Hoddle alicheza katika nafasi ya kiungo akiwa na [[klabu]] za Tottenham Hotspur, [[Monaco]], [[Chelsea]] na Swindon Town, pamoja na kuichezea [[timu ya taifa]] ya Uingereza katika ngazi ya kimataifa.
Mwaka [[2007]], aliingizwa katika Ukumbi wa Umaarufu wa Makumbusho ya Taifa ya Soka. Makumbusho hayo yalimtaja kuwa miongoni mwa wachezaji wa soka wa Uingereza waliokuwa na kipaji kikubwa na [[ubunifu]] mkubwa zaidi katika kizazi chake. <ref>https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=3532</ref><ref>https://www.englandstats.com/player.php?pid=940</ref>
== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1957]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Uingereza]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
<references />{{Mbegu-mtu}}
ldyns7k62pjrfej8gmoipj7bu84xov6
Chris Waddle
0
244438
1586352
2026-08-09T13:30:25Z
Kelvin kevoo
48194
kuanzisha makala
1586352
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Chris Waddle 2012.jpg|thumb|Chris Waddle 2012]]
'''Christopher Roland Waddle''' (alizaliwa [[14 Desemba]] [[1960]]) ni [[mchezaji]] wa zamani wa soka la kulipwa na [[kocha]] wa zamani wa soka kutoka [[Uingereza]].
Baada ya kustaafu kucheza soka, alijikita katika kazi za vyombo vya habari, akifanya kazi katika [[BBC]] Radio 5 Live kama sehemu ya timu inayoripoti na kuchambua mashindano ya Premier League na Champions League. Kwa sasa anafanya kazi kama mtoa maoni wa soka.
Akiwa anajulikana kwa jina la utani “Magic Chris”, [[mwandishi]] wa [[habari]] za soka Luke Ginnell aliandika kwamba Waddle alitambuliwa kwa mapana kuwa miongoni mwa viungo washambuliaji bora zaidi barani [[Ulaya]].<ref>https://www.sporting-heroes.net/football/chris-waddle-5560/league-appearances-for-spurs_a18797/</ref><ref>https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=8207</ref><ref>https://www.englandstats.com/player.php?pid=987</ref>
== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1960]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Uingereza]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
<references />{{Mbegu-mtu}}
guztueqq62tvh5ephfcgmn9uggp2s8j
Steve Coppell
0
244439
1586355
2026-08-09T13:40:10Z
Kelvin kevoo
48194
kuanzisha makala
1586355
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Steve coppell 2006 promotion celebration cropped.JPG|thumb|Steve coppell]]
'''Stephen James Coppell''' (alizaliwa [[9 Julai]] [[1955]]) ni [[kocha]] wa soka wa kulipwa kutoka [[Uingereza]] na [[mchezaji]] wa zamani wa soka.
Akiwa mchezaji, Coppell alikuwa winga wa kulia aliyesifika kwa kasi, uwezo mkubwa wa kiufundi na bidii uwanjani. Alishinda mataji ya ndani nchini Uingereza akiwa na [[Manchester United]] na pia aliiwakilisha [[timu ya taifa]] ya Uingereza katika [[Kombe la Dunia]].
Baada ya jeraha la [[goti]] kumaliza maisha yake ya kucheza soka, aligeukia kazi ya ukocha.
== Heshima na Mataji ==
Manchester United
* FA Cup: [[1976]]–77
* FA Cup – mshindi wa pili: [[1975]]–76, 1978–79
* FA Charity Shield: [[1977]] <ref>https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=1651</ref><ref>https://www.englandstats.com/player.php?pid=932</ref>
== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1955]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Uingereza]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Uingereza]]
<references />{{Mbegu-mtu}}
fu0dcw7fjat2k956agjx7rpulfcxvpk
Kevin Keegan
0
244440
1586356
2026-08-09T13:48:21Z
Kelvin kevoo
48194
kuanzisha makala
1586356
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Kevin keegan panini card (cropped).jpg|thumb|Kevin keegan]]
'''Joseph Kevin Keegan''' ([[14 Februari]] [[1951]] – [[20 Julai]] [[2026]]) alikuwa [[mchezaji]] wa soka na [[kocha]] wa soka kutoka [[Uingereza]] aliyecheza katika nafasi ya kiungo [[mshambuliaji]] au mshambuliaji.
Alijulikana kwa majina ya utani “King Kev” na “Mighty Mouse”. Keegan alitambulika kwa uwezo wake wa kupiga chenga, kufunga mabao na kucheza vizuri kwa kutumia kichwa, pamoja na mwonekano wake wa kipekee na haiba yake kubwa.
Anachukuliwa kuwa miongoni mwa wachezaji bora zaidi wa [[soka]] wa wakati wote, na alikuwa mmoja wa watu waliotambulika sana katika soka la Uingereza katika miaka ya [[1970]].
Keegan alishinda tuzo ya Ballon d'Or mara mbili mfululizo, mwaka [[1978]] na [[1979]], na kuwa mmoja wa wachezaji wa Kiingereza waliopata mafanikio makubwa zaidi katika tuzo hiyo.<ref>https://www.liverpoolfc.com/info/kevin-keegan</ref><ref>https://web.archive.org/web/20150911200936/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=174653/index.html</ref>
== Marejeo ==
<references />{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1951]]
[[Jamii:Waliofariki 2026]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Uingereza]]
clcqqv4hwyex7e3qdhmavumqvi2qew5
Konstantin Nikolaev
0
244441
1586357
2026-08-09T13:54:59Z
Ally0111
85292
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Konstantin Yuryevich Nikolaev''' (alizaliwa [[5 Machi]] [[1971]]) ni [[mfanyabiashara]] wa kimataifa na mwenyehisa mwenza wa zamani wa N-Trans, Globaltrans, mwendeshaji wa reli kubwa zaidi ya kibinafsi nchini Urusi, CIS, na nchi za Baltic na Global Ports. Yuko chini ya vikwazo vya Ukraine. Kulingana na [[Forbes]], mwaka [[2019]] utajiri wa Nikolaev ulikadiriwa kuwa dola bilioni 1.2<ref name=":6">{{Cite web |title=Konstantin Nikolaev |url=https://www.for...'
1586357
wikitext
text/x-wiki
'''Konstantin Yuryevich Nikolaev''' (alizaliwa [[5 Machi]] [[1971]]) ni [[mfanyabiashara]] wa kimataifa na mwenyehisa mwenza wa zamani wa N-Trans, Globaltrans, mwendeshaji wa reli kubwa zaidi ya kibinafsi nchini Urusi, CIS, na nchi za Baltic na Global Ports. Yuko chini ya vikwazo vya Ukraine. Kulingana na [[Forbes]], mwaka [[2019]] utajiri wa Nikolaev ulikadiriwa kuwa dola bilioni 1.2<ref name=":6">{{Cite web |title=Konstantin Nikolaev |url=https://www.forbes.com/profile/konstantin-nikolaev/ |access-date=2022-03-02 |website=Forbes |language=en}}</ref>. Alianza kuondoa maslahi yake ya biashara nchini Urusi mwaka [[2014]] na akakamilisha mchakato huu mwanzoni mwa [[2024]].
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Urusi]]
[[Jamii:Watu wa Urusi]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1971]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
9af60qaf7wkykdkk47c46cuiexzh5sp
1586378
1586357
2026-08-09T15:25:03Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced.
1586378
wikitext
text/x-wiki
'''Konstantin Yuryevich Nikolaev''' (alizaliwa [[5 Machi]] [[1971]]) ni [[mfanyabiashara]] wa kimataifa na mwenyehisa mwenza wa zamani wa N-Trans, Globaltrans, mwendeshaji wa reli kubwa zaidi ya kibinafsi nchini Urusi, CIS, na nchi za Baltic na Global Ports. Yuko chini ya vikwazo vya Ukraine. Kulingana na [[Forbes]], mwaka [[2019]] utajiri wa Nikolaev ulikadiriwa kuwa dola bilioni 1.2<ref name=":6">{{Rejea tovuti |title=Konstantin Nikolaev |url=https://www.forbes.com/profile/konstantin-nikolaev/ |access-date=2022-03-02 |website=Forbes |language=en}}</ref>. Alianza kuondoa maslahi yake ya biashara nchini Urusi mwaka [[2014]] na akakamilisha mchakato huu mwanzoni mwa [[2024]].
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Urusi]]
[[Jamii:Watu wa Urusi]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1971]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
1tms6zu2l4bs617mpi8jtvbluy7mczi
Gary Speed
0
244442
1586358
2026-08-09T13:57:35Z
Kelvin kevoo
48194
kuanzisha makala
1586358
wikitext
text/x-wiki
'''Gary Andrew Speed MBE''' ([[8 Septemba]] [[1969]] – [[27 Novemba]] [[2011]]) alikuwa [[mchezaji]] wa soka la kulipwa na [[kocha]] wa soka kutoka [[Wales]].
Akiwa kocha wa [[timu ya taifa]] ya Wales, mara nyingi alipewa sifa kwa kuwa kichocheo kikuu cha mabadiliko katika mafanikio ya timu hiyo ya taifa, pamoja na kuweka msingi na mwelekeo wa mafanikio yaliyokuja baadaye.
== Heshima na Mataji ==
Akiwa mchezaji
Leeds United
* Football League First Division: [[1991]]–92
* Football League Second Division: [[1989]]–90
* FA Charity Shield: 1992
* Football League Cup – mshindi wa pili: 1995–96
Newcastle United
* FA Cup – mshindi wa pili: [[1997]]–98, 1998–99
Tuzo binafsi
* Timu Bora ya Mwaka ya PFA 1992–93 <ref>https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=7512</ref><ref>https://www.11v11.com/players/gary-speed-374/</ref>
== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1969]]
[[Jamii:Waliofariki 2011]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Wales]]
<references />{{Mbegu-mtu}}
bajwdwhyn2rjn0rggec1hqhm28w6end
Trevor Brooking
0
244443
1586359
2026-08-09T14:04:26Z
Kelvin kevoo
48194
kuanzisha makala
1586359
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Sir Trevor Brooking in 2014.jpg|thumb|Sir Trevor Brooking in 2014]]
'''Sir Trevor David Brooking''' (alizaliwa [[2 Oktoba]] [[1948]]) ni [[mchezaji]] wa zamani wa soka la kimataifa wa [[Uingereza]], [[kocha]], mchambuzi wa soka na msimamizi wa masuala ya soka. Kwa sasa anafanya kazi kama mkurugenzi wa maendeleo ya soka nchini Uingereza.
Brooking alitumia karibu maisha yake yote ya soka katika West Ham United, akiwa ameichezea klabu hiyo mara 647.
Akiwa West Ham United:
* Alishinda FA Cup mwaka [[1975]].
* Alishinda FA Cup mwaka 1980, ambapo alifunga goli pekee la mchezo katika fainali.
* Alitajwa kuwa Mchezaji Bora wa Msimu wa West Ham United mara nne.
* Alihudumu kama kocha wa muda wa West Ham United mara mbili mwaka [[2003]]. <ref>https://www.worldfootball.net/person/pe52766/trevor-brooking/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20151121145000/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=251866/index.html</ref>
== Marejeo ==
<references />{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1948]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Uingereza]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
fdu46gpf4arclx0lmbzf2xux0fholfc
Terry Venables
0
244444
1586360
2026-08-09T14:12:29Z
Kelvin kevoo
48194
kuanzisha makala
1586360
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Terry Venables 1964.jpg|thumb|Terry Venables 1964]]
'''Terence Frederick Venables''' ([[6 Januari]] [[1943]] – [[25 Novemba]] [[2023]]), aliyekuwa akijulikana mara nyingi kwa jina la utani “El Tel”, alikuwa mchezaji na [[kocha]] wa soka kutoka [[Uingereza]]. Akiwa mchezaji, aliichezea klabu zikiwemo [[Chelsea]], Tottenham Hotspur na Queens Park Rangers, na pia aliichezea [[timu ya taifa]] ya Uingereza mara mbili.
Akiwa kocha, Venables alishinda ubingwa wa Second Division akiwa na Crystal Palace mwaka [[1979]]. Pia aliifikisha Crystal Palace katika [[fainali]] ya FA Cup mwaka [[1982]].
== Kazi ya Klabu ==
Venables alianza kujulikana katika ngazi za vijana baada ya kuwakilisha timu ya soka ya [[kaunti]] yake, na baadaye akaitwa kuichezea timu ya England Schoolboys.
Kipaji chake kilivutia hamu ya klabu kadhaa kubwa, zikiwemo Chelsea, Tottenham Hotspur, West Ham United na [[Manchester United]], ambazo zilionyesha nia ya kumsajili. <ref>https://www.bbc.com/sport/football/28327573</ref><ref>https://www.skysports.com/football/news/11095/13016445/terry-venables-former-england-manager-dies-aged-80</ref>
== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1943]]
[[Jamii:Waliofariki 2023]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Uingereza]]
<references />{{Mbegu-mtu}}
1a7lm7kphi0c8jxgxkrha8c86rm56x0
Christie Bryant
0
244445
1586361
2026-08-09T14:14:11Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Christie Bryant''' (aliyezaliwa 14 Julai 1979) ni [[mwanasiasa]] wa zamani wa [[Marekani]] aliyewahi kuwa mwakilishi wa wilaya ya 32 katika Baraza la Wawakilishi la Ohio. Bryant ni mzaliwa wa Cincinnati, Ohio. Aligombea kwa mara ya kwanza nafasi ya kisiasa mwaka 2014, alipowania kiti cha Baraza la Wawakilishi la Ohio ili kumrithi Dale Mallory, ambaye alikuwa amefikia kikomo cha muda wake wa kuhudumu. Alisoma katika [[Shule]] ya Sekondari ya Walnut Hil...'
1586361
wikitext
text/x-wiki
'''Christie Bryant''' (aliyezaliwa 14 Julai 1979) ni [[mwanasiasa]] wa zamani wa [[Marekani]] aliyewahi kuwa mwakilishi wa wilaya ya 32 katika Baraza la Wawakilishi la Ohio.
Bryant ni mzaliwa wa Cincinnati, Ohio. Aligombea kwa mara ya kwanza nafasi ya kisiasa mwaka 2014, alipowania kiti cha Baraza la Wawakilishi la Ohio ili kumrithi Dale Mallory, ambaye alikuwa amefikia kikomo cha muda wake wa kuhudumu.
Alisoma katika [[Shule]] ya Sekondari ya Walnut Hills na [[Chuo]] Kikuu cha Cincinnati, ambako alipata shahada ya kwanza pamoja na shahada ya sheria (Juris Doctor).<ref>{{Citation|title=House candidate Christie Bryant wins party vote {{!}} Politics Extra|url=http://www2.cincinnati.com/blogs/politics/2014/01/27/most-dems-get-behind-bryant-at-party-meeting/|work=Cincinnati.com|access-date=2026-08-09}}</ref>
Kwa kuwa hakupata mpinzani katika uchaguzi wa mchujo wa chama chake, Bryant aliendelea na [[uchaguzi]] mkuu na kumshinda mgombea wa Republican Brian McIntosh, akipata zaidi ya asilimia 70 ya kura.
Hakuomba kugombea tena katika uchaguzi wa mwaka 2016.<ref>{{Cite web|title=Christie Bryant|url=https://www.wvxu.org/tags/christie-bryant|work=WVXU|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1965]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Marekani]]
jwqd5q66xpehz5mgx4gl0naw0edoqjc
Beverly Grier
0
244446
1586362
2026-08-09T14:16:22Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Beverly Grier''' ni msomi wa Marekani anayefanya [[utafiti]] kuhusu ajira ya watoto katika [[Afrika]] Kusini mwa Jangwa la Sahara, na ni profesa wa zamani wa serikali katika Chuo Kikuu cha Clark. Pia aliwahi kuwa [[rais]] wa African Studies Association. Kwa sasa anahudumu kama Kaimu Mkuu Msaidizi wa Masuala ya Mitaala na Wanafunzi katika Chuo Kikuu cha North Carolina A&T State.<ref>{{Cite journal |last=Roach |first=Penelope M. |date=2006-12 |title=Bever...'
1586362
wikitext
text/x-wiki
'''Beverly Grier''' ni msomi wa Marekani anayefanya [[utafiti]] kuhusu ajira ya watoto katika [[Afrika]] Kusini mwa Jangwa la Sahara, na ni profesa wa zamani wa serikali katika Chuo Kikuu cha Clark. Pia aliwahi kuwa [[rais]] wa African Studies Association. Kwa sasa anahudumu kama Kaimu Mkuu Msaidizi wa Masuala ya Mitaala na Wanafunzi katika Chuo Kikuu cha North Carolina A&T State.<ref>{{Cite journal |last=Roach |first=Penelope M. |date=2006-12 |title=Beverly Carolease Grier. Invisible Hands: Child Labor and the State in Colonial Zimbabwe. Portsmouth, N.H.: Heinemann. Social History of Africa series. 219 pp. Notes. Bibliography. Index. $29.95. Paper. |url=https://www.cambridge.org/core/journals/african-studies-review/article/abs/beverly-carolease-grier-invisible-hands-child-labor-and-the-state-in-colonial-zimbabwe-portsmouth-nh-heinemann-social-history-of-africa-series-219-pp-notes-bibliography-index-2995-paper/43F5DA14C437FE3EDB118A14FCDDE8AB |journal=African Studies Review |language=en |volume=49 |issue=3 |pages=108–109 |doi=10.1353/arw.2007.0063 |issn=0002-0206}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Watu wa Marekani]]
1x7g5mk6z3qbnw3b9p01vesjqyygme9
Ray Clemence
0
244447
1586363
2026-08-09T14:18:16Z
Kelvin kevoo
48194
kuanzisha makala
1586363
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Ray Clemence (1981).jpg|thumb|Ray Clemence (1981)]]
'''Raymond Neal Clemence MBE''' ([[5 Agosti]] [[1948]] – [[15 Novemba]] [[2020]]) alikuwa [[mchezaji]] wa soka la kulipwa kutoka [[Uingereza]] aliyecheza katika nafasi ya kipa. Anachukuliwa kuwa miongoni mwa makipa bora zaidi wa soka wa wakati wote, na ni miongoni mwa wachezaji wachache waliowahi kufikisha zaidi ya mechi 1,000 katika maisha yao ya soka.
Akiwa sehemu ya kikosi cha [[Liverpool]] katika miaka ya [[1970]], Clemence alishinda mataji makubwa yafuatayo:
* European Cup mara 3
* League titles mara 5
* UEFA Cup mara 2
* European Super Cup mara 1
* FA Cup mara 1
* League Cup mara 1
Clemence alicheza jumla ya mechi 665 akiwa na Liverpool. Mchezo wake wa mwisho kwa klabu hiyo ulikuwa [[fainali]] ya European Cup ya [[1981]], ambapo Liverpool ilishinda na kutwaa taji hilo.<ref>https://web.archive.org/web/20151121175349/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=47831/index.html</ref><ref>https://www.englandstats.com/player.php?pid=886</ref>
== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1948]]
[[Jamii:Waliofariki 2020]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Uingereza]]
<references />{{Mbegu-mtu}}
27t49vsy5wjfw1q1uttenmfv0foutuz
Akaoma Odeluga
0
244448
1586364
2026-08-09T14:19:07Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Akaoma Odeluga''' (aliyezaliwa 14 Mei 2005) ni [[mwanariadha]] wa Marekani wa kurusha tufe (shot put). Alishinda [[medali]] ya dhahabu katika Mashindano ya Dunia ya Riadha kwa Vijana chini ya miaka 20 ya 2024.<ref>{{Cite web|title=Akaoma ODELUGA {{!}} Profile {{!}} World Athletics|url=https://worldathletics.org/athletes/united-states/akaoma-odeluga-15127685|work=worldathletics.org|accessdate=2026-08-09}}</ref> == Wasifu == Odeluga anatoka Munster, Indi...'
1586364
wikitext
text/x-wiki
'''Akaoma Odeluga''' (aliyezaliwa 14 Mei 2005) ni [[mwanariadha]] wa Marekani wa kurusha tufe (shot put). Alishinda [[medali]] ya dhahabu katika Mashindano ya Dunia ya Riadha kwa Vijana chini ya miaka 20 ya 2024.<ref>{{Cite web|title=Akaoma ODELUGA {{!}} Profile {{!}} World Athletics|url=https://worldathletics.org/athletes/united-states/akaoma-odeluga-15127685|work=worldathletics.org|accessdate=2026-08-09}}</ref>
== Wasifu ==
Odeluga anatoka Munster, Indiana. Alimaliza katika nafasi ya tatu katika Mashindano ya SEC ya 2024, akishindana kwa niaba ya Chuo Kikuu cha Mississippi.
Mwezi Juni 2024, alimaliza katika nafasi ya 11 katika Majaribio ya [[Olimpiki]] ya Marekani yaliyofanyika Eugene, Oregon. Mwezi huo huo, alimaliza katika nafasi ya pili katika Mashindano ya Marekani ya Vijana chini ya miaka 20 katika kurusha tufe.
Tarehe 30 Agosti 2024, alishinda medali ya dhahabu katika kurusha tufe kwenye [[Mashindano]] ya Dunia ya Riadha kwa Vijana chini ya miaka 20 yaliyofanyika Lima, Peru.
Mwezi Mei 2026, Odeluga alishinda kurusha tufe kwa wanawake katika Mashindano ya SEC, akishindania Ole Miss, kwa kurusha umbali wa mita 18.25.<ref>{{Cite web|title=DyeStat.com - News - Doris Lemngole Wins Third Straight SEC Steeplechase Title|url=https://www.runnerspace.com/gprofile.php?mgroup_id=44531&do=news&news_id=674771|work=www.runnerspace.com|accessdate=2026-08-09}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanariadha wa Marekani]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waliozaliwa 2005]]
7r41c8tmem765ntnuk1pperlrk1r39j
Venolyn Clarke
0
244449
1586365
2026-08-09T14:22:03Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika 'V'''enolyn “Miss Clarke” Clarke''' (alizaliwa 11 Julai 1967 nchini Jamaica) ni [[mwanariadha]] wa zamani wa mbio, aliyebobea katika mbio za mita 100. Mwaka 2001, Clarke alikuwa mwanamke wa nne mwenye [[kasi]] zaidi nchini Kanada. Hata hivyo, muda wake wa rekodi binafsi uliotajwa ulikuwa sekunde 1:11.29, uliopatikana Julai 2001 huko Ottawa, Ontario.<ref>{{Cite web|title=Venolyn CLARKE {{!}} Profile {{!}} World Athletics|url=https://worldathletics.org/a...'
1586365
wikitext
text/x-wiki
V'''enolyn “Miss Clarke” Clarke''' (alizaliwa 11 Julai 1967 nchini Jamaica) ni [[mwanariadha]] wa zamani wa mbio, aliyebobea katika mbio za mita 100.
Mwaka 2001, Clarke alikuwa mwanamke wa nne mwenye [[kasi]] zaidi nchini Kanada. Hata hivyo, muda wake wa rekodi binafsi uliotajwa ulikuwa sekunde 1:11.29, uliopatikana Julai 2001 huko Ottawa, Ontario.<ref>{{Cite web|title=Venolyn CLARKE {{!}} Profile {{!}} World Athletics|url=https://worldathletics.org/athletes/-/14268200|work=worldathletics.org|accessdate=2026-08-09}}</ref>
== Kazi ya mbio ==
Clarke alifika robo-fainali katika Mashindano ya Dunia ya 2001, lakini aliondolewa baada ya kufeli kipimo cha dawa za kuongeza uwezo wa mwili.
Baadaye ilibainika kuwa katika kambi ya maandalizi kabla ya [[Mashindano]] ya Dunia, Clarke alipatikana na stanozolol katika kipimo chake.<ref>{{Citation|title=Canada claims unwanted first|date=2001-08-07|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/in_depth/2001/world_athletics/1477333.stm|language=en-GB|access-date=2026-08-09}}</ref>
Katika mahojiano, Clarke alilia na kurudia kukana kwamba aliwahi kutumia stanozolol. Kocha wake, Clive Foster, pia alikanusha kwamba Clarke alikuwa ametumia dawa hiyo.
Clarke alikuwa mwanariadha wa kwanza kufeli kipimo cha [[dawa]] za kuongeza uwezo wa mwili katika Mashindano ya Dunia ya 2001. Hali hiyo ilisababisha kuondolewa kwake kwenye mashindano. Baadaye, Canadian Centre for Ethics in Sport ilimruhusu tena kushiriki katika mashindano.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1967]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanariadha wa Kanada]]
2zp4mhectru6twxznjqyz0tp212bojc
1586459
1586365
2026-08-09T22:30:51Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced.
1586459
wikitext
text/x-wiki
V'''enolyn “Miss Clarke” Clarke''' (alizaliwa 11 Julai 1967 nchini Jamaica) ni [[mwanariadha]] wa zamani wa mbio, aliyebobea katika mbio za mita 100.
Mwaka 2001, Clarke alikuwa mwanamke wa nne mwenye [[kasi]] zaidi nchini Kanada. Hata hivyo, muda wake wa rekodi binafsi uliotajwa ulikuwa sekunde 1:11.29, uliopatikana Julai 2001 huko Ottawa, Ontario.<ref>{{Rejea tovuti|title=Venolyn CLARKE {{!}} Profile {{!}} World Athletics|url=https://worldathletics.org/athletes/-/14268200|work=worldathletics.org|accessdate=2026-08-09}}</ref>
== Kazi ya mbio ==
Clarke alifika robo-fainali katika Mashindano ya Dunia ya 2001, lakini aliondolewa baada ya kufeli kipimo cha dawa za kuongeza uwezo wa mwili.
Baadaye ilibainika kuwa katika kambi ya maandalizi kabla ya [[Mashindano]] ya Dunia, Clarke alipatikana na stanozolol katika kipimo chake.<ref>{{Citation|title=Canada claims unwanted first|date=2001-08-07|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/in_depth/2001/world_athletics/1477333.stm|language=en-GB|access-date=2026-08-09}}</ref>
Katika mahojiano, Clarke alilia na kurudia kukana kwamba aliwahi kutumia stanozolol. Kocha wake, Clive Foster, pia alikanusha kwamba Clarke alikuwa ametumia dawa hiyo.
Clarke alikuwa mwanariadha wa kwanza kufeli kipimo cha [[dawa]] za kuongeza uwezo wa mwili katika Mashindano ya Dunia ya 2001. Hali hiyo ilisababisha kuondolewa kwake kwenye mashindano. Baadaye, Canadian Centre for Ethics in Sport ilimruhusu tena kushiriki katika mashindano.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1967]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanariadha wa Kanada]]
8sete1vfl1u04h8qrurxhmyju0wcz08
Tracie Howard
0
244450
1586366
2026-08-09T14:24:33Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Tracie Howard''' ni [[mwandishi]] Mwafrika-Amerika wa vitabu vya kubuni (fiction). Mzaliwa wa Atlanta, Georgia, Howard alifanya kazi katika [[kampuni]] za Xerox, Johnson & Johnson na American Express kabla ya kuanza kuandika ''Revenge Is Best Served Cold'' pamoja na mwandishi mwenzake Danita Carter. Mkataba uliofuata na Penguin Putnam ulipelekea kuchapishwa kwa [[riwaya]] kadhaa, zikiwemo ''Talk of the Town'' mwaka 2002 na ''Success Is the Best Reveng...'
1586366
wikitext
text/x-wiki
'''Tracie Howard''' ni [[mwandishi]] Mwafrika-Amerika wa vitabu vya kubuni (fiction).
Mzaliwa wa Atlanta, Georgia, Howard alifanya kazi katika [[kampuni]] za Xerox, Johnson & Johnson na American Express kabla ya kuanza kuandika ''Revenge Is Best Served Cold'' pamoja na mwandishi mwenzake Danita Carter.
Mkataba uliofuata na Penguin Putnam ulipelekea kuchapishwa kwa [[riwaya]] kadhaa, zikiwemo ''Talk of the Town'' mwaka 2002 na ''Success Is the Best Revenge'' mwaka 2004.
Riwaya yake ya kwanza aliyoandika peke yake, ''Why Sleeping Dogs Lie'', ilichapishwa mwaka 2003.
Howard alikuwa mmoja wa waandishi walioangaziwa katika Trumpet Awards ya Turner Broadcasting mwaka 2003.
Mbali na kazi yake ya uandishi, Howard pia ni msimamizi wa [[sanaa]] (curator) na mwanzilishi mwenza wa Ethos, kampuni inayojihusisha na sanaa inayovaliwa (wearable art).<ref>{{Cite web|title=Tracie Howard {{!}} Penguin Random House|url=https://www.penguinrandomhouse.com/authors/70140/tracie-howard|work=PenguinRandomhouse.com|accessdate=2026-08-09|language=en-US}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waandishi wa Marekani]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
9qvko2kvzc1e9g1qnmz95ksq7cjz82g
1586414
1586366
2026-08-09T18:52:44Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced.
1586414
wikitext
text/x-wiki
'''Tracie Howard''' ni [[mwandishi]] Mwafrika-Amerika wa vitabu vya kubuni (fiction).
Mzaliwa wa Atlanta, Georgia, Howard alifanya kazi katika [[kampuni]] za Xerox, Johnson & Johnson na American Express kabla ya kuanza kuandika ''Revenge Is Best Served Cold'' pamoja na mwandishi mwenzake Danita Carter.
Mkataba uliofuata na Penguin Putnam ulipelekea kuchapishwa kwa [[riwaya]] kadhaa, zikiwemo ''Talk of the Town'' mwaka 2002 na ''Success Is the Best Revenge'' mwaka 2004.
Riwaya yake ya kwanza aliyoandika peke yake, ''Why Sleeping Dogs Lie'', ilichapishwa mwaka 2003.
Howard alikuwa mmoja wa waandishi walioangaziwa katika Trumpet Awards ya Turner Broadcasting mwaka 2003.
Mbali na kazi yake ya uandishi, Howard pia ni msimamizi wa [[sanaa]] (curator) na mwanzilishi mwenza wa Ethos, kampuni inayojihusisha na sanaa inayovaliwa (wearable art).<ref>{{Rejea tovuti|title=Tracie Howard {{!}} Penguin Random House|url=https://www.penguinrandomhouse.com/authors/70140/tracie-howard|work=PenguinRandomhouse.com|accessdate=2026-08-09|language=en-US}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waandishi wa Marekani]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
2griy62bzu4slmtqp88s4i4nsbxpwwz
Peter Bonetti
0
244451
1586367
2026-08-09T14:24:55Z
Kelvin kevoo
48194
kuanzisha makala
1586367
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Peter Bonetti.jpg|thumb|Peter Bonetti]]
'''Peter Philip Bonetti''' ([[27 Septemba]] [[1941]] – [[12 Aprili]] [[2020]]) alikuwa [[mchezaji]] wa [[soka]] la kulipwa kutoka [[Uingereza]] aliyecheza katika nafasi ya kipa. Aliichezea [[Chelsea]], St. Louis Stars, Dundee United na [[timu ya taifa]] ya Uingereza.
Alijulikana kwa uwezo wake mzuri wa kudaka na kushikilia mpira, refleksi za haraka sana na mtindo wake wa uchezaji wenye ustadi na mvuto. Kwa sababu ya sifa hizo, alipewa jina la utani “The Cat” (Paka).
Bonetti alikuwa miongoni mwa makipa wachache, akiwemo Gordon West wa Everton, waliobobea katika kurusha [[mpira]] kwa mkono mmoja, ambapo angeweza kuufikisha mpira mbali.<ref>https://www.national-football-teams.com/player/19761/Peter_Bonetti.html</ref>
== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1941]]
[[Jamii:Waliofariki 2020]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Uingereza]]
<references />{{Mbegu-mtu}}
17orgzylwi4jlycyab9m0w2huq6zej6
Stephanie Boykin
0
244452
1586368
2026-08-09T14:28:03Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Stephanie Boykin''' ni [[mwanasiasa]] wa Marekani ambaye alichaguliwa kuwa mjumbe wa Baraza la Wawakilishi la Missouri kwa ajili ya [[wilaya]] ya 70 mwaka 2024.<ref>{{Cite web|title=Stephanie Boykin|url=https://ballotpedia.org/Stephanie_Boykin|work=Ballotpedia|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref> Alianza kuhudumu tarehe 8 Januari 2025. Yeye ni mwanachama wa [[Chama]] cha Democratic. Boykin alisoma katika chuo cha Lincoln na chuo cha Missouri-Col...'
1586368
wikitext
text/x-wiki
'''Stephanie Boykin''' ni [[mwanasiasa]] wa Marekani ambaye alichaguliwa kuwa mjumbe wa Baraza la Wawakilishi la Missouri kwa ajili ya [[wilaya]] ya 70 mwaka 2024.<ref>{{Cite web|title=Stephanie Boykin|url=https://ballotpedia.org/Stephanie_Boykin|work=Ballotpedia|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>
Alianza kuhudumu tarehe 8 Januari 2025. Yeye ni mwanachama wa [[Chama]] cha Democratic.
Boykin alisoma katika chuo cha Lincoln na chuo cha Missouri-Columbia.
Boykin ni mkongwe wa miaka 40 katika [[Jeshi]] la Anga la Marekani (United States Air Force).<ref>{{Cite web|title=Representative Stephanie Boykin|url=https://archive.house.mo.gov/memberdetails.aspx?district=070&year=2025|work=archive.house.mo.gov|accessdate=2026-08-09}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Wanasiasa wa Marekani]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
6c4rkgfurpux8wsb6mewhiboy90xsbj
1586404
1586368
2026-08-09T18:35:02Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1586404
wikitext
text/x-wiki
'''Stephanie Boykin''' ni [[mwanasiasa]] wa Marekani ambaye alichaguliwa kuwa mjumbe wa Baraza la Wawakilishi la Missouri kwa ajili ya [[wilaya]] ya 70 mwaka 2024.<ref>{{Rejea tovuti|title=Stephanie Boykin|url=https://ballotpedia.org/Stephanie_Boykin|work=Ballotpedia|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>
Alianza kuhudumu tarehe 8 Januari 2025. Yeye ni mwanachama wa [[Chama]] cha Democratic.
Boykin alisoma katika chuo cha Lincoln na chuo cha Missouri-Columbia.
Boykin ni mkongwe wa miaka 40 katika [[Jeshi]] la Anga la Marekani (United States Air Force).<ref>{{Rejea tovuti|title=Representative Stephanie Boykin|url=https://archive.house.mo.gov/memberdetails.aspx?district=070&year=2025|work=archive.house.mo.gov|accessdate=2026-08-09}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Wanasiasa wa Marekani]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
39mv0wx42wuxlcya9nc9o12wzx0oj56
Nigel Martyn
0
244453
1586369
2026-08-09T14:30:34Z
Kelvin kevoo
48194
kuanzisha makala
1586369
wikitext
text/x-wiki
'''Antony Nigel Martyn''' (alizaliwa [[11 Agosti]] [[1966]]) ni [[mchezaji]] wa zamani wa [[soka]] la kulipwa kutoka [[Uingereza]] aliyecheza katika nafasi ya kipa.
Alijulikana zaidi kwa kucheza katika Premier League akiwa na Crystal Palace, Leeds United na Everton, baada ya kuanza [[maisha]] yake ya soka katika Football League akiwa na Bristol Rovers.
Uhamisho wake kwenda Crystal Palace ulimfanya kuwa kipa wa kwanza katika [[historia]] ya soka la Uingereza kuuzwa kwa ada ya pauni [[milioni]] 1. Akiwa Crystal Palace, alikuwa sehemu ya kikosi kilichofika fainali ya FA Cup mwaka [[1990]], ambapo Palace ilipoteza, na baadaye akasaidia klabu kushinda Full Members' Cup mwaka [[1991]].
Jeraha la kifundo cha mguu lilimlazimisha kustaafu soka mwaka [[2006]].
Katika ngazi ya kimataifa, Martyn aliichezea [[timu ya taifa]] ya Uingereza mara 23 kati ya [[1992]] na [[2002]], na alikuwa sehemu ya kikosi cha taifa katika mashindano manne makubwa ya kimataifa.<ref>https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=4875</ref><ref>https://web.archive.org/web/20120415123924/http://www.cpfc.co.uk/page/PalaceLegendsK-O/0,,10323~648511,00.html</ref>
== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1966]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Uingereza]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
<references />{{Mbegu-mtu}}
ejcvi006nem4n620qtjine3j7zpxqqb
Robin Belcher
0
244454
1586370
2026-08-09T14:30:45Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Robin Belcher''' (aliyezaliwa 1 Agosti 1976) ni [[mwanasiasa]] wa zamani wa [[Chama]] cha Democratic aliyewahi kuwa mjumbe wa Baraza la Wawakilishi la Ohio, akiwakilisha wilaya ya 10 kuanzia Mei 2009 hadi Desemba 2010. Aliteuliwa kushika nafasi hiyo baada ya Eugene Miller kuondoka ili kujaza nafasi iliyo wazi katika Baraza la Jiji la Cleveland. Belcher alipata [[shahada]] ya kwanza ya Sayansi ya Siasa kutoka Chuo Kikuu cha Bowling Green State, shahada...'
1586370
wikitext
text/x-wiki
'''Robin Belcher''' (aliyezaliwa 1 Agosti 1976) ni [[mwanasiasa]] wa zamani wa [[Chama]] cha Democratic aliyewahi kuwa mjumbe wa Baraza la Wawakilishi la Ohio, akiwakilisha wilaya ya 10 kuanzia Mei 2009 hadi Desemba 2010.
Aliteuliwa kushika nafasi hiyo baada ya Eugene Miller kuondoka ili kujaza nafasi iliyo wazi katika Baraza la Jiji la Cleveland.
Belcher alipata [[shahada]] ya kwanza ya Sayansi ya Siasa kutoka Chuo Kikuu cha Bowling Green State, shahada ya [[uzamili]] ya Utawala wa Umma kutoka Chuo Kikuu cha Jimbo la Ohio, na shahada ya Sheria kutoka Chuo Kikuu cha Missouri huko Columbia, Missouri.<ref>{{Cite web|title=Robin Belcher {{!}} Ohio Statehouse|url=https://www.ohiostatehouse.org/museum/george-washington-williams-room/robin-belcher|work=www.ohiostatehouse.org|accessdate=2026-08-09}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Marekani]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1976]]
hk05tv1j1trjva61k6pyojlqhg21w2i
1586397
1586370
2026-08-09T18:08:48Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced.
1586397
wikitext
text/x-wiki
'''Robin Belcher''' (aliyezaliwa 1 Agosti 1976) ni [[mwanasiasa]] wa zamani wa [[Chama]] cha Democratic aliyewahi kuwa mjumbe wa Baraza la Wawakilishi la Ohio, akiwakilisha wilaya ya 10 kuanzia Mei 2009 hadi Desemba 2010.
Aliteuliwa kushika nafasi hiyo baada ya Eugene Miller kuondoka ili kujaza nafasi iliyo wazi katika Baraza la Jiji la Cleveland.
Belcher alipata [[shahada]] ya kwanza ya Sayansi ya Siasa kutoka Chuo Kikuu cha Bowling Green State, shahada ya [[uzamili]] ya Utawala wa Umma kutoka Chuo Kikuu cha Jimbo la Ohio, na shahada ya Sheria kutoka Chuo Kikuu cha Missouri huko Columbia, Missouri.<ref>{{Rejea tovuti|title=Robin Belcher {{!}} Ohio Statehouse|url=https://www.ohiostatehouse.org/museum/george-washington-williams-room/robin-belcher|work=www.ohiostatehouse.org|accessdate=2026-08-09}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Marekani]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1976]]
msc7q3pc5tm5ypzz08vui7vpshqsmph
Myra Merritt
0
244455
1586371
2026-08-09T14:34:46Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Myra Merritt''' (aliyezaliwa 12 Januari 1949 huko Washington, D.C.) <ref>{{Citation|last=LadyArmide|title=Marilyn Horne - Ti presento di mia man 'L'Italiana in Algeri|date=2008-04-20|url=https://www.youtube.com/watch?v=6DICkWf2MxE|access-date=2026-08-09}}</ref>ni [[mwimbaji]] wa opera wa Marekani mwenye sauti ya soprano. Alipata Shahada ya Muziki kutoka Peabody Conservatory of Music, na Shahada ya Uzamili ya Muziki kutoka Catholic University of America....'
1586371
wikitext
text/x-wiki
'''Myra Merritt''' (aliyezaliwa 12 Januari 1949 huko Washington, D.C.) <ref>{{Citation|last=LadyArmide|title=Marilyn Horne - Ti presento di mia man 'L'Italiana in Algeri|date=2008-04-20|url=https://www.youtube.com/watch?v=6DICkWf2MxE|access-date=2026-08-09}}</ref>ni [[mwimbaji]] wa opera wa Marekani mwenye sauti ya soprano. Alipata Shahada ya Muziki kutoka Peabody Conservatory of Music, na Shahada ya Uzamili ya Muziki kutoka Catholic University of America.
Alifanya mchezo wake wa kwanza katika Metropolitan [[Opera]] mwaka 1982, akicheza nafasi ya Mchungaji katika opera ''Tannhäuser'', chini ya uongozaji wa James Levine. Aliendelea kutumbuiza na kampuni hiyo mara nyingi hadi mwaka 1991, ikiwa ni pamoja na katika ''L'enfant et les sortilèges'', ''La bohème'', ''Les contes d'Hoffmann'', ''Porgy and Bess'', ''L'italiana in Algeri'' na ''Don Giovanni''.
Kwingineko, aliwahi kuimba chini ya waongozaji Sarah Caldwell na Mstislav Rostropovich.
Merritt ametumbuiza katika miji na miji mikuu mbalimbali ya Ulaya na [[Marekani]]. Mwaka 2007, Deutsche Grammophon ilitoa DVD ya utendaji wake wa ''L'italiana in Algeri'' wa Metropolitan Opera wa mwaka 1986, akiwa pamoja na Marilyn Horne, huku James Levine akiwa mwongozaji wa muziki.
Kwa sasa, Merritt ni Profesa wa Uimbaji katika Bowling Green State University, Ohio.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanamuziki}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1949]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanamuziki wa Marekani]]
pu6k28y4pncyog206kiw4hke7flcamg
Mary Barksdale
0
244456
1586372
2026-08-09T14:39:15Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Mary Zoner Hurston Barksdale Lawes''' (Novemba 24, 1920 – Oktoba 9, 1992) <ref>{{Cite web|title=Barksdale's Obituary on GenealogyBank.com|url=https://www.genealogybank.com/doc/ssdi/news/v1%3A112F3D2418223130|work=GenealogyBank.com|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>alikuwa [[muuguzi]] na [[mfanyabiashara]] mashuhuri wa Kiafrika-Amerika. Alikuwa mmiliki na msimamizi wa Hurstdale Rest Home kwa miaka ishirini na saba. Kituo hicho kilikuwa nyumba pe...'
1586372
wikitext
text/x-wiki
'''Mary Zoner Hurston Barksdale Lawes''' (Novemba 24, 1920 – Oktoba 9, 1992) <ref>{{Cite web|title=Barksdale's Obituary on GenealogyBank.com|url=https://www.genealogybank.com/doc/ssdi/news/v1%3A112F3D2418223130|work=GenealogyBank.com|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>alikuwa [[muuguzi]] na [[mfanyabiashara]] mashuhuri wa Kiafrika-Amerika. Alikuwa mmiliki na msimamizi wa Hurstdale Rest Home kwa miaka ishirini na saba. Kituo hicho kilikuwa nyumba pekee ya wazee na wagonjwa iliyomilikiwa na Mmarekani mweusi katika eneo la magharibi mwa Massachusetts.
== Maisha na kazi ==
Lawes alizaliwa mwaka 1920 huko Atlanta, Georgia, kwa wazazi John Paul Hurston na Lula Mae Taylor. Alihudhuria Spelman College <ref>{{Cite web|title=Spelman College {{!}} Atlanta, GA|url=https://www.spelman.edu/index.html|work=spelman.edu|accessdate=2026-08-09|language=en-US}}</ref>na kuhamia eneo la Springfield katika miaka ya 1940.
Mwaka 1952, alihitimu kutoka [[shule]] ya uuguzi katika eneo la Springfield na kupata leseni ya kuwa muuguzi msaidizi mwenye taaluma (L.P.N.). Alikuwa miongoni mwa wauguzi wa kwanza weusi kufanya kazi katika huduma ya wauguzi wa kutembelea [[wagonjwa]] nyumbani ya Holyoke, na baadaye alifanya kazi katika Springfield Hospital.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Marekani]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1920]]
[[Jamii:Waliofariki 1992]]
cqbe5hj7dyt26gxvk71airjfm1c7onw
1586383
1586372
2026-08-09T15:59:42Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1586383
wikitext
text/x-wiki
'''Mary Zoner Hurston Barksdale Lawes''' (Novemba 24, 1920 – Oktoba 9, 1992) <ref>{{Rejea tovuti|title=Barksdale's Obituary on GenealogyBank.com|url=https://www.genealogybank.com/doc/ssdi/news/v1%3A112F3D2418223130|work=GenealogyBank.com|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>alikuwa [[muuguzi]] na [[mfanyabiashara]] mashuhuri wa Kiafrika-Amerika. Alikuwa mmiliki na msimamizi wa Hurstdale Rest Home kwa miaka ishirini na saba. Kituo hicho kilikuwa nyumba pekee ya wazee na wagonjwa iliyomilikiwa na Mmarekani mweusi katika eneo la magharibi mwa Massachusetts.
== Maisha na kazi ==
Lawes alizaliwa mwaka 1920 huko Atlanta, Georgia, kwa wazazi John Paul Hurston na Lula Mae Taylor. Alihudhuria Spelman College <ref>{{Rejea tovuti|title=Spelman College {{!}} Atlanta, GA|url=https://www.spelman.edu/index.html|work=spelman.edu|accessdate=2026-08-09|language=en-US}}</ref>na kuhamia eneo la Springfield katika miaka ya 1940.
Mwaka 1952, alihitimu kutoka [[shule]] ya uuguzi katika eneo la Springfield na kupata leseni ya kuwa muuguzi msaidizi mwenye taaluma (L.P.N.). Alikuwa miongoni mwa wauguzi wa kwanza weusi kufanya kazi katika huduma ya wauguzi wa kutembelea [[wagonjwa]] nyumbani ya Holyoke, na baadaye alifanya kazi katika Springfield Hospital.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Marekani]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1920]]
[[Jamii:Waliofariki 1992]]
fe8wlpcwn9y0ak4qfbxcykrfh37qil4
Maria Perkins Lawton
0
244457
1586373
2026-08-09T14:42:26Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Maria Coles Perkins Lawton''' (Aprili 30, 1864 – 1946) alikuwa mwanamke mashuhuri katika harakati za kitaifa za vilabu vya [[wanawake]] mwanzoni mwa karne ya 20. Alikuwa rais wa [[Shirikisho]] la Vilabu vya Wanawake la Jimbo la New York kuanzia mwaka 1916 hadi 1926.<ref>{{Cite web|title=Black History Month: Chronicling Lynchburg's roots|url=https://newsadvance.com/archives/article_33e1d984-2b37-5755-b4c2-9cf04e3bfdc2.html|work=NewsAdvance.com|date=201...'
1586373
wikitext
text/x-wiki
'''Maria Coles Perkins Lawton''' (Aprili 30, 1864 – 1946) alikuwa mwanamke mashuhuri katika harakati za kitaifa za vilabu vya [[wanawake]] mwanzoni mwa karne ya 20. Alikuwa rais wa [[Shirikisho]] la Vilabu vya Wanawake la Jimbo la New York kuanzia mwaka 1916 hadi 1926.<ref>{{Cite web|title=Black History Month: Chronicling Lynchburg's roots|url=https://newsadvance.com/archives/article_33e1d984-2b37-5755-b4c2-9cf04e3bfdc2.html|work=NewsAdvance.com|date=2010-02-07|accessdate=2026-08-09|language=en|author=Ted Delaney Special to The News & Advance}}</ref>
== Wasifu ==
Maria Lawton alizaliwa huko Lynchburg, Virginia, tarehe 30 Aprili 1864. Alisoma katika shule ya sekondari ya Lynchburg, Taasisi ya Richmond huko Richmond, Virginia, na [[Chuo]] Kikuu cha Howard huko Washington, D.C.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ssMBzqrUpjwC&q=Maria+Perkins+Lawton&pg=PA400|title=Notable Black American Women|last=Smith|first=Jessie Carney|date=1992|publisher=VNR AG|isbn=978-0-8103-9177-2|language=en}}</ref>
Mwaka 1886, aliolewa na William Rufus Lawton. Pamoja walilea watoto saba. Mwaka 1892, familia ya Lawton ilihamia Brooklyn, New York.
Huko Brooklyn, William aliendelea na kazi yake kama mtumishi wa [[serikali]] wa Jiji la New York. Pia alihudumu kama [[mchungaji]] wa Kanisa la Presbyterian katika makanisa kadhaa yaliyokuwa katika maeneo ya New York na New Jersey.
Maria alianza kufanya kazi kama mwandishi wa habari katika gazeti la Brooklyn lililoitwa ''Standard Union''.
Maria na William wote walishiriki kikamilifu katika shughuli za jamii ya Waafrika-Amerika huko Brooklyn.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanaharakati wa Marekani]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1864]]
[[Jamii:Waliofariki 1946]]
lftt8jl6mmjrt9l7bqudnj4x12po8dy
1586381
1586373
2026-08-09T15:56:02Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1586381
wikitext
text/x-wiki
'''Maria Coles Perkins Lawton''' (Aprili 30, 1864 – 1946) alikuwa mwanamke mashuhuri katika harakati za kitaifa za vilabu vya [[wanawake]] mwanzoni mwa karne ya 20. Alikuwa rais wa [[Shirikisho]] la Vilabu vya Wanawake la Jimbo la New York kuanzia mwaka 1916 hadi 1926.<ref>{{Rejea tovuti|title=Black History Month: Chronicling Lynchburg's roots|url=https://newsadvance.com/archives/article_33e1d984-2b37-5755-b4c2-9cf04e3bfdc2.html|work=NewsAdvance.com|date=2010-02-07|accessdate=2026-08-09|language=en|author=Ted Delaney Special to The News & Advance}}</ref>
== Wasifu ==
Maria Lawton alizaliwa huko Lynchburg, Virginia, tarehe 30 Aprili 1864. Alisoma katika shule ya sekondari ya Lynchburg, Taasisi ya Richmond huko Richmond, Virginia, na [[Chuo]] Kikuu cha Howard huko Washington, D.C.<ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=ssMBzqrUpjwC&q=Maria+Perkins+Lawton&pg=PA400|title=Notable Black American Women|last=Smith|first=Jessie Carney|date=1992|publisher=VNR AG|isbn=978-0-8103-9177-2|language=en}}</ref>
Mwaka 1886, aliolewa na William Rufus Lawton. Pamoja walilea watoto saba. Mwaka 1892, familia ya Lawton ilihamia Brooklyn, New York.
Huko Brooklyn, William aliendelea na kazi yake kama mtumishi wa [[serikali]] wa Jiji la New York. Pia alihudumu kama [[mchungaji]] wa Kanisa la Presbyterian katika makanisa kadhaa yaliyokuwa katika maeneo ya New York na New Jersey.
Maria alianza kufanya kazi kama mwandishi wa habari katika gazeti la Brooklyn lililoitwa ''Standard Union''.
Maria na William wote walishiriki kikamilifu katika shughuli za jamii ya Waafrika-Amerika huko Brooklyn.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanaharakati wa Marekani]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1864]]
[[Jamii:Waliofariki 1946]]
mm59jkl6zgi88kv2124hgk96n2gbzpd
Alexander Nesis
0
244458
1586374
2026-08-09T14:43:29Z
Ally0111
85292
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Faili:Alexander Nesis.jpg|thumb|Nesis mwaka 2010]] '''Alexander Nesis''' (alizaliwa [[19 Desemba]] [[1962]]) ni [[mjasiriamali]] wa [[Urusi]] na mwenyehisa kubwa wa kampuni ya fedha ya kibinafsi ICT Holding Ltd. ([[Kupro]]). Alikuwa mwanzilishi na rais wa ICT Group, kampuni ya fedha ya kibinafsi iliyokuwa na makao yake na kufanya kazi nchini Urusi kuanzia 1991 hadi [[2013]]. Katika orodha ya [[Forbes]] ya "Mabilionea wa Dunia" mwaka [[2010]] Nesis alich...'
1586374
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Alexander Nesis.jpg|thumb|Nesis mwaka 2010]]
'''Alexander Nesis''' (alizaliwa [[19 Desemba]] [[1962]]) ni [[mjasiriamali]] wa [[Urusi]] na mwenyehisa kubwa wa kampuni ya fedha ya kibinafsi ICT Holding Ltd. ([[Kupro]]). Alikuwa mwanzilishi na rais wa ICT Group, kampuni ya fedha ya kibinafsi iliyokuwa na makao yake na kufanya kazi nchini Urusi kuanzia 1991 hadi [[2013]].
Katika orodha ya [[Forbes]] ya "Mabilionea wa Dunia" mwaka [[2010]] Nesis alichukua nafasi ya 721, mwaka [[2012 |2012]] - nafasi ya 367, mwaka 2013 - nafasi ya 412<ref name="Forbes Russians">{{cite web|url=https://www.forbes.com/finance/lists/75/2004/LIR.jhtml?passListId=75&passYear=2004&passListType=Person&uniqueId=SN3U&datatype=Person|archive-url=https://web.archive.org/web/20110628234559/http://www.forbes.com/finance/lists/75/2004/LIR.jhtml?passListId=75&passYear=2004&passListType=Person&uniqueId=SN3U&datatype=Person|url-status=dead|archive-date=June 28, 2011|title= Russia's 100 Richest 2004|work=Forbes|year= 2004|accessdate=2012-05-08}}</ref>.
Mwaka [[2020]] alichukua nafasi ya 50 katika orodha ya wafanyabiashara 200 tajiri zaidi nchini Urusi (kulingana na Forbes)<ref name="The Telegraph">{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/industry/mining/8612140/Billionaire-Alexander-Nesis-reveals-why-Polymetal-is-listing-in-London.html|title=Billionaire Alexander Nesis reveals why Polymetal is listing in London|publisher=The Daily Telegraph|date= 2011-07-03|accessdate=2012-05-08}}</ref>.
Kufikia Agosti [[2022]], Forbes aliweka utajiri wa Nesis kuwa takriban dola bilioni 1.9, na kumweka katika nafasi ya 50 kwenye orodha yake ya mabilionea nchini Urusi<ref name="Forbes 2010">{{cite news|title= Forbes - The World's Billionaires|url= https://www.forbes.com/lists/2010/10/billionaires-2010_Alexander-Nesis_SN3U.html|work= [[Forbes]]|date= 2010-03-03|accessdate=2012-05-08}}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Urusi]]
[[Jamii:Watu wa Urusi]]
[[Jamii:Watu wa Kupro]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1962]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
cwhc7sdhux4ml00aklqeudru9zkvt2y
Lisa Davis (mwanasiasa)
0
244459
1586375
2026-08-09T14:45:37Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Lisa Davis''' ni [[mwanasiasa]] wa Marekani. <ref>{{Cite web|title=Lisa Davis|url=https://demsforilhouse.com/member/lisa-davis/|work=Democrats for the Illinois House|accessdate=2026-08-09|language=en-US}}</ref>Amekuwa akihudumu kama mjumbe wa [[Chama]] cha Kidemokrasia katika Baraza la Wawakilishi la Jimbo la Illinois, akiwakilisha [[Wilaya]] ya 32, tangu mwaka 2025.<ref>{{Cite web|title=Lisa Davis (Illinois)|url=https://ballotpedia.org/Lisa_Davis_(Illi...'
1586375
wikitext
text/x-wiki
'''Lisa Davis''' ni [[mwanasiasa]] wa Marekani. <ref>{{Cite web|title=Lisa Davis|url=https://demsforilhouse.com/member/lisa-davis/|work=Democrats for the Illinois House|accessdate=2026-08-09|language=en-US}}</ref>Amekuwa akihudumu kama mjumbe wa [[Chama]] cha Kidemokrasia katika Baraza la Wawakilishi la Jimbo la Illinois, akiwakilisha [[Wilaya]] ya 32, tangu mwaka 2025.<ref>{{Cite web|title=Lisa Davis (Illinois)|url=https://ballotpedia.org/Lisa_Davis_(Illinois)|work=Ballotpedia|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Marekani]]
7fkkbid90nlilodbaxg87trkfvzcbt1
1586379
1586375
2026-08-09T15:36:52Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1586379
wikitext
text/x-wiki
'''Lisa Davis''' ni [[mwanasiasa]] wa Marekani. <ref>{{Rejea tovuti|title=Lisa Davis|url=https://demsforilhouse.com/member/lisa-davis/|work=Democrats for the Illinois House|accessdate=2026-08-09|language=en-US}}</ref>Amekuwa akihudumu kama mjumbe wa [[Chama]] cha Kidemokrasia katika Baraza la Wawakilishi la Jimbo la Illinois, akiwakilisha [[Wilaya]] ya 32, tangu mwaka 2025.<ref>{{Rejea tovuti|title=Lisa Davis (Illinois)|url=https://ballotpedia.org/Lisa_Davis_(Illinois)|work=Ballotpedia|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Marekani]]
rug3cb8k8grftxoi0kgfj66ym5n11f5
Helen Phillips (soprano)
0
244460
1586376
2026-08-09T14:51:47Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Helen L. Phillips''' (8 Desemba 1919 – 27 Julai 2005) <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=_nvGCwAAQBAJ&pg=PA295|title=Obituaries in the Performing Arts, 2005: Film, Television, Radio, Theatre, Dance, Music, Cartoons and Pop Culture|last=III|first=Harris M. Lentz|date=2008-10-24|publisher=McFarland, Incorporated, Publishers|isbn=978-0-7864-5210-1|language=en}}</ref>alikuwa [[mwimbaji]] wa Kimarekani wa soprano ya [[opera]] ambaye ali...'
1586376
wikitext
text/x-wiki
'''Helen L. Phillips''' (8 Desemba 1919 – 27 Julai 2005) <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=_nvGCwAAQBAJ&pg=PA295|title=Obituaries in the Performing Arts, 2005: Film, Television, Radio, Theatre, Dance, Music, Cartoons and Pop Culture|last=III|first=Harris M. Lentz|date=2008-10-24|publisher=McFarland, Incorporated, Publishers|isbn=978-0-7864-5210-1|language=en}}</ref>alikuwa [[mwimbaji]] wa Kimarekani wa soprano ya [[opera]] ambaye alivunja vikwazo vya ubaguzi wa rangi kama mwimbaji wa matamasha na—karibu bila kukusudia—kwenye jukwaa la opera.
== Wasifu ==
Alizaliwa huko St. Louis, Missouri, akiwa binti wa mchungaji wa Kibaptisti, Mchungaji James Phillips. Alihudhuria Sumner High School huko St. Louis na Lincoln University huko Jefferson City, Missouri, na alifanya masomo ya uzamili katika muziki na sosholojia katika Fisk University huko Nashville, Tennessee.<ref>{{Cite web|title=USATODAY.com - Opera singer Helen L. Phillips dies|url=http://usatoday30.usatoday.com/life/people/2005-08-09-phillips-obit_x.htm|work=usatoday30.usatoday.com|accessdate=2026-08-09}}</ref>
Akiwa na umri wa miaka 14, alikuwa mmoja wa [[waimbaji]] waliotumbuiza katika uzinduzi wa Municipal Auditorium huko St. Louis.
Alikuwa mwimbaji wa kwanza mweusi kuimba katika kwaya ya Metropolitan Opera (miaka saba kabla ya Marian Anderson kuanza kuonekana huko)—baadaye akisema kwamba “aliingia tu.” Wakala wake alikuwa ameambiwa amtume soprano wake bora zaidi kama mwimbaji wa ziada katika maonyesho matano ya Cavalleria Rusticana ya Mascagni mwaka 1947—na ingawa msimamizi wa jukwaa alishangazwa kwa [[muda]] na rangi yake ya ngozi, hakufanya chochote kumzuia kufanya onyesho lake la kwanza.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanamuziki}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1919]]
[[Jamii:Waliofariki 2005]]
[[Jamii:Wanamuziki wa Marekani]]
cf2ydkilwjirc2vuyfnmgjepmk42buu
1586424
1586376
2026-08-09T19:24:47Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1586424
wikitext
text/x-wiki
'''Helen L. Phillips''' (8 Desemba 1919 – 27 Julai 2005) <ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=_nvGCwAAQBAJ&pg=PA295|title=Obituaries in the Performing Arts, 2005: Film, Television, Radio, Theatre, Dance, Music, Cartoons and Pop Culture|last=III|first=Harris M. Lentz|date=2008-10-24|publisher=McFarland, Incorporated, Publishers|isbn=978-0-7864-5210-1|language=en}}</ref>alikuwa [[mwimbaji]] wa Kimarekani wa soprano ya [[opera]] ambaye alivunja vikwazo vya ubaguzi wa rangi kama mwimbaji wa matamasha na—karibu bila kukusudia—kwenye jukwaa la opera.
== Wasifu ==
Alizaliwa huko St. Louis, Missouri, akiwa binti wa mchungaji wa Kibaptisti, Mchungaji James Phillips. Alihudhuria Sumner High School huko St. Louis na Lincoln University huko Jefferson City, Missouri, na alifanya masomo ya uzamili katika muziki na sosholojia katika Fisk University huko Nashville, Tennessee.<ref>{{Rejea tovuti|title=USATODAY.com - Opera singer Helen L. Phillips dies|url=http://usatoday30.usatoday.com/life/people/2005-08-09-phillips-obit_x.htm|work=usatoday30.usatoday.com|accessdate=2026-08-09}}</ref>
Akiwa na umri wa miaka 14, alikuwa mmoja wa [[waimbaji]] waliotumbuiza katika uzinduzi wa Municipal Auditorium huko St. Louis.
Alikuwa mwimbaji wa kwanza mweusi kuimba katika kwaya ya Metropolitan Opera (miaka saba kabla ya Marian Anderson kuanza kuonekana huko)—baadaye akisema kwamba “aliingia tu.” Wakala wake alikuwa ameambiwa amtume soprano wake bora zaidi kama mwimbaji wa ziada katika maonyesho matano ya Cavalleria Rusticana ya Mascagni mwaka 1947—na ingawa msimamizi wa jukwaa alishangazwa kwa [[muda]] na rangi yake ya ngozi, hakufanya chochote kumzuia kufanya onyesho lake la kwanza.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanamuziki}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1919]]
[[Jamii:Waliofariki 2005]]
[[Jamii:Wanamuziki wa Marekani]]
j5cs0pwcf7ahkzptw2h4aj2mfvmrlky
Christina "Phazero" Curlee
0
244461
1586377
2026-08-09T14:55:40Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Christina "Phazero" Curlee''' ni mbunifu wa michezo ya video, mtafiti wa [[michezo]] ya video, na [[msanii]]. Anafanya kazi katika kampuni ya Insomniac Games. Kwa sasa ni Mbunifu wa Misheni katika Insomniac Games, ambapo amefanya kazi kwenye michezo ya Ratchet and Clank: Rift Apart, Spider-Man 2, na Wolverine. Curlee pia ameandika tasnifu ya [[shahada]] ya uzamili yenye kichwa “Meaningful Level Design”, inayohusu uhusiano kati ya [[usanifu]] wa viw...'
1586377
wikitext
text/x-wiki
'''Christina "Phazero" Curlee''' ni mbunifu wa michezo ya video, mtafiti wa [[michezo]] ya video, na [[msanii]]. Anafanya kazi katika kampuni ya Insomniac Games. Kwa sasa ni Mbunifu wa Misheni katika Insomniac Games, ambapo amefanya kazi kwenye michezo ya Ratchet and Clank: Rift Apart, Spider-Man 2, na Wolverine.
Curlee pia ameandika tasnifu ya [[shahada]] ya uzamili yenye kichwa “Meaningful Level Design”, inayohusu uhusiano kati ya [[usanifu]] wa viwango vya mchezo, uchezaji wa [[mchezo]], na ushiriki wa kihisia wa mchezaji.<ref>{{Cite web|title=Q&A with Christina “PhaZero” Curlee|url=https://thedailytexan.com/2016/11/17/qa-with-christina-phazero-curlee/|work=The Daily Texan|accessdate=2026-08-09|author=Angela Kang}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanamichezo wa Marekani]]
njc286qf52a5gfrj2l1c0n12cgmmhxq
Ronaldo
0
244462
1586388
2026-08-09T16:47:52Z
Anuary Rajabu
45588
Anuary Rajabu alihamisha ukurasa wa [[Ronaldo]] hadi [[Ronaldo Nazário]]: Usahihi wa majina kuondoa muingiliano wa mfanano
1586388
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ronaldo Nazário]]
all6kimlfzkpg41z5i0zttja2r9oj2h
Ashley Marshall
0
244463
1586390
2026-08-09T17:53:08Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Ashley Jasmin Marshall''' (aliyezaliwa Septemba 10, 1993) ni [[mwanariadha]] wa Marekani anayeshiriki mbio za kasi na kuiwakilisha Barbados. == Mtaalamu == Ashley Marshall aliweka [[rekodi]] ya Barbados katika mbio za mita 60 katika [[mashindano]] ya riadha ya mwaliko ya University of Washington Huskies mwezi Februari 2016. Marshall alishika nafasi ya 27 katika Mashindano ya [[Dunia]] ya Ndani ya IAAF ya 2016 katika mbio za wanawake za mita 60, akikimb...'
1586390
wikitext
text/x-wiki
'''Ashley Jasmin Marshall''' (aliyezaliwa Septemba 10, 1993) ni [[mwanariadha]] wa Marekani anayeshiriki mbio za kasi na kuiwakilisha Barbados.
== Mtaalamu ==
Ashley Marshall aliweka [[rekodi]] ya Barbados katika mbio za mita 60 katika [[mashindano]] ya riadha ya mwaliko ya University of Washington Huskies mwezi Februari 2016. Marshall alishika nafasi ya 27 katika Mashindano ya [[Dunia]] ya Ndani ya IAAF ya 2016 katika mbio za wanawake za mita 60, akikimbia kwa muda wa sekunde 7.38.<ref>{{Cite web|title=60 Metres Summary {{!}} IAAF World Indoor Championships|url=https://worldathletics.org/results/iaaf-world-indoor-championships/2016/iaaf-world-indoor-championships-7093741/women/60-metres/heats/summary|work=worldathletics.org|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1993]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanariadha wa Marekani]]
dz3pa7t2wfj6zofgouquuy3rml0as5b
Adrienne Williams Scott
0
244464
1586392
2026-08-09T17:55:58Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Adrienne Williams Scott''' ni daktari wa macho wa [[Marekani]] aliyebobea katika ugonjwa wa retina unaosababishwa na [[kisukari]], utando wa epiretina, na kuzorota kwa sehemu ya kati ya retina. Yeye ni mkuu wa Taasisi ya Macho ya Wilmer huko Bel Air, katika Kaunti ya Harford, Maryland. Pia ni profesa mshiriki wa tiba ya macho katika Shule ya Tiba ya Johns Hopkins.<ref>{{Citation|title=Adrienne Williams Scott, M.D., Associate Professor of Ophthalmology...'
1586392
wikitext
text/x-wiki
'''Adrienne Williams Scott''' ni daktari wa macho wa [[Marekani]] aliyebobea katika ugonjwa wa retina unaosababishwa na [[kisukari]], utando wa epiretina, na kuzorota kwa sehemu ya kati ya retina.
Yeye ni mkuu wa Taasisi ya Macho ya Wilmer huko Bel Air, katika Kaunti ya Harford, Maryland. Pia ni profesa mshiriki wa tiba ya macho katika Shule ya Tiba ya Johns Hopkins.<ref>{{Citation|title=Adrienne Williams Scott, M.D., Associate Professor of Ophthalmology {{!}} Johns Hopkins Medicine|url=https://www.hopkinsmedicine.org/profiles/details/adrienne-scott|work=Johns Hopkins Medicine|language=en|access-date=2026-08-09}}</ref>
== Maisha ==
Scott alipata shahada ya udaktari kutoka [[Chuo]] cha Tiba cha Drexel University na akamaliza mafunzo ya utaalamu wa tiba ya macho katika Kituo cha Macho cha Duke.
Wakati wa mafunzo yake, Scott alipokea tuzo ya Ubunifu katika Tiba ya Macho, Tuzo ya K. Alexander Dastgheib ya [[Upasuaji]] wa Macho, na Tuzo ya Edward K. Isbey Jr., M.D. kwa ubora katika huduma za kitabibu.
Aliendelea katika Kituo cha Macho cha Duke na kukamilisha mafunzo ya miaka miwili ya utaalamu wa upasuaji wa vitreoretina kabla ya kujiunga na kitivo cha Wilmer.<ref>{{Cite web|title=Pearls of Wisdom {{!}} Women in Science|url=https://womeninscience.nih.gov/women-science/women-scientists-pearls-of-wisdom|work=womeninscience.nih.gov|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasayansi}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanasayansi wa Marekani]]
679bwggsod29yeddtk0d9jxub6ikmow
Adrienne Davis
0
244465
1586393
2026-08-09T17:58:42Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Adrienne Davis''' ni msomi Mwafrika-Amerika wa [[sheria]]. Yeye ni Profesa William M. Van Cleve wa Sheria katika Chuo Kikuu cha Washington huko St. Louis. Utafiti wake unahusu uhusiano kati ya utumwa nchini Marekani na mfumo wa sheria, akitumia mtazamo wa nadharia ya uhakiki wa [[ubaguzi]] wa rangi. Alipata shahada yake ya kwanza kutoka Chuo cha Yale mwaka 1987, na shahada ya sheria kutoka Shule ya Sheria ya Yale mwaka 1991.<ref>{{Cite journal |last=D...'
1586393
wikitext
text/x-wiki
'''Adrienne Davis''' ni msomi Mwafrika-Amerika wa [[sheria]]. Yeye ni Profesa William M. Van Cleve wa Sheria katika Chuo Kikuu cha Washington huko St. Louis.
Utafiti wake unahusu uhusiano kati ya utumwa nchini Marekani na mfumo wa sheria, akitumia mtazamo wa nadharia ya uhakiki wa [[ubaguzi]] wa rangi.
Alipata shahada yake ya kwanza kutoka Chuo cha Yale mwaka 1987, na shahada ya sheria kutoka Shule ya Sheria ya Yale mwaka 1991.<ref>{{Cite journal |last=Davis |first=Adrienne D. |date=2021-08 |title=Corrective Justice and Reparations for Black Slavery |url=https://www.cambridge.org/core/journals/canadian-journal-of-law-and-jurisprudence/article/corrective-justice-and-reparations-for-black-slavery/6E1A6E8622D54E51F24AB37689E52371 |journal=Canadian Journal of Law & Jurisprudence |language=en |volume=34 |issue=2 |pages=329–340 |doi=10.1017/cjlj.2021.10 |issn=0841-8209}}</ref>
Ana cheo maalumu cha uprofesa katika [[shule]] ya sheria, na pia ameteuliwa katika idara za [[historia]], masomo ya Afrika na Waafrika-Amerika, pamoja na masomo ya wanawake, jinsia na ujinsia.
Miongoni mwa tuzo na heshima alizopokea ni kuwa mhadhiri mashuhuri wa Shirika la Wanahistoria wa Marekani, Bellagio Fellowship kutoka Wakfu wa Rockefeller, Tuzo ya Mafanikio ya Kitivo ya Arthur Holly Compton ya Chuo Kikuu cha Washington, pamoja na Tuzo ya Wanawake Waliopata Mafanikio katika Utetezi wa Sanaa.<ref>{{Cite web|title=Adrienne D. Davis|url=https://woastl.org/adrienne-d-davis/|work=Women of Achievement|accessdate=2026-08-09|language=en-US}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanasheria wa Marekani]]
7x0scjmd4lww6kuu45zs31s7ovt34cn
Tyde-Courtney Edwards
0
244466
1586394
2026-08-09T18:02:19Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Tyde-Courtney Edwards''' (aliyezaliwa mwaka 1987)<ref>{{Cite web|title=Ballet After Dark uses dance, meditation to heal emotional scars|url=https://www.baltimoresun.com/2017/08/23/ballet-after-dark-uses-dance-meditation-to-heal-emotional-scars/|work=Baltimore Sun|date=2017-08-23|accessdate=2026-08-09|language=en-US|author=Valerie Bonk {{!}} WTOP News}}</ref> ni dansi na [[mfanyabiashara]] wa Marekani. Alianzisha Ballet After Dark, [[shirika]] linalotoa...'
1586394
wikitext
text/x-wiki
'''Tyde-Courtney Edwards''' (aliyezaliwa mwaka 1987)<ref>{{Cite web|title=Ballet After Dark uses dance, meditation to heal emotional scars|url=https://www.baltimoresun.com/2017/08/23/ballet-after-dark-uses-dance-meditation-to-heal-emotional-scars/|work=Baltimore Sun|date=2017-08-23|accessdate=2026-08-09|language=en-US|author=Valerie Bonk {{!}} WTOP News}}</ref> ni dansi na [[mfanyabiashara]] wa Marekani. Alianzisha Ballet After Dark, [[shirika]] linalotoa mafunzo ya ballet kwa waathirika wa majeraha ya kisaikolojia na mashambulizi.
== Maisha na kazi ==
Edwards alizaliwa na kukulia huko Baltimore, Maryland. <ref>{{Cite web|title=Ballet After Dark gives light to women coping with tragedy|url=https://www.wbaltv.com/article/ballet-after-dark-gives-light-to-women-coping-with-tragedy/9924000|work=WBAL|date=2017-05-24|accessdate=2026-08-09|language=en|author=Lacee Griffith}}</ref>Alianza kujifunza ballet akiwa na umri wa miaka mitatu. Alihudhuria Shule ya Sanaa ya Baltimore kwa elimu ya sekondari, ambako alijikita katika masomo ya dansi.
Baada ya kumaliza shule ya sekondari, alifanya kazi kadhaa za muda huku akiendelea kufanya kazi kama dansi wa kujitegemea.
Mwaka 2012, Edwards alishambuliwa na mtu asiyejulikana katika jengo la maegesho ya [[magari]]. Alipoteza fahamu na baadaye alijikuta msituni, ambako mshambuliaji wake alimpiga na kumbaka.
Afya yake ya akili ilianza kudorora baada ya kukosa msaada wa kutosha kutoka kwa [[familia]] yake, mchumba wake wa wakati huo, na [[polisi]]. Alikaa kwa muda katika kituo cha matibabu ya afya ya akili na kuanza kuhudhuria vikao vya ushauri katika kituo cha kuwasaidia waathirika wa unyanyasaji wa kingono.
Edwards alirudi kushiriki katika mafunzo ya dansi, na anaeleza kuwa dansi ilimsaidia kukabiliana na madhara ya tukio hilo na kupona kutokana na mshtuko wa kihisia.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Marekani]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1987]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
qq3akho2za4dmuc5wqdumkjl5ne7wuc
1586415
1586394
2026-08-09T18:54:57Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1586415
wikitext
text/x-wiki
'''Tyde-Courtney Edwards''' (aliyezaliwa mwaka 1987)<ref>{{Rejea tovuti|title=Ballet After Dark uses dance, meditation to heal emotional scars|url=https://www.baltimoresun.com/2017/08/23/ballet-after-dark-uses-dance-meditation-to-heal-emotional-scars/|work=Baltimore Sun|date=2017-08-23|accessdate=2026-08-09|language=en-US|author=Valerie Bonk {{!}} WTOP News}}</ref> ni dansi na [[mfanyabiashara]] wa Marekani. Alianzisha Ballet After Dark, [[shirika]] linalotoa mafunzo ya ballet kwa waathirika wa majeraha ya kisaikolojia na mashambulizi.
== Maisha na kazi ==
Edwards alizaliwa na kukulia huko Baltimore, Maryland. <ref>{{Rejea tovuti|title=Ballet After Dark gives light to women coping with tragedy|url=https://www.wbaltv.com/article/ballet-after-dark-gives-light-to-women-coping-with-tragedy/9924000|work=WBAL|date=2017-05-24|accessdate=2026-08-09|language=en|author=Lacee Griffith}}</ref>Alianza kujifunza ballet akiwa na umri wa miaka mitatu. Alihudhuria Shule ya Sanaa ya Baltimore kwa elimu ya sekondari, ambako alijikita katika masomo ya dansi.
Baada ya kumaliza shule ya sekondari, alifanya kazi kadhaa za muda huku akiendelea kufanya kazi kama dansi wa kujitegemea.
Mwaka 2012, Edwards alishambuliwa na mtu asiyejulikana katika jengo la maegesho ya [[magari]]. Alipoteza fahamu na baadaye alijikuta msituni, ambako mshambuliaji wake alimpiga na kumbaka.
Afya yake ya akili ilianza kudorora baada ya kukosa msaada wa kutosha kutoka kwa [[familia]] yake, mchumba wake wa wakati huo, na [[polisi]]. Alikaa kwa muda katika kituo cha matibabu ya afya ya akili na kuanza kuhudhuria vikao vya ushauri katika kituo cha kuwasaidia waathirika wa unyanyasaji wa kingono.
Edwards alirudi kushiriki katika mafunzo ya dansi, na anaeleza kuwa dansi ilimsaidia kukabiliana na madhara ya tukio hilo na kupona kutokana na mshtuko wa kihisia.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Marekani]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1987]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
nxu7uiiem8z8s6fn0qn5s5n624cpljl
Theresa Hightower
0
244467
1586395
2026-08-09T18:05:00Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Theresa Hightower''' (takriban mwaka 1954 – Oktoba 10, 2018) alikuwa [[mwimbaji]] wa [[muziki]] wa jazz wa Marekani. Alizaliwa Atlanta, Georgia, na alianza kazi yake ya uimbaji akiwa na umri wa miaka 19. Hightower alitumbuiza katika kumbi za matamasha nchini Marekani, Ulaya na Mashariki ya Kati. Pia alishiriki katika maigizo ya muziki na [[maonyesho]] ya kabareti, na alionekana katika [[filamu]].<ref>{{Cite web|title=Theresa Hightower Remembered|url=...'
1586395
wikitext
text/x-wiki
'''Theresa Hightower''' (takriban mwaka 1954 – Oktoba 10, 2018) alikuwa [[mwimbaji]] wa [[muziki]] wa jazz wa Marekani. Alizaliwa Atlanta, Georgia, na alianza kazi yake ya uimbaji akiwa na umri wa miaka 19.
Hightower alitumbuiza katika kumbi za matamasha nchini Marekani, Ulaya na Mashariki ya Kati. Pia alishiriki katika maigizo ya muziki na [[maonyesho]] ya kabareti, na alionekana katika [[filamu]].<ref>{{Cite web|title=Theresa Hightower Remembered|url=https://www.wclk.com/jazz/2018-10-11/theresa-hightower-remembered|work=WCLK {{!}} The Jazz of The City|date=2018-10-11|accessdate=2026-08-09|language=en|author=Jamal Ahmad}}</ref>
Alifariki kutokana na saratani ya utumbo mpana.<ref>{{Cite web|title=Legendary Atlanta singer Theresa Hightower dies at 64|url=https://www.ajc.com/lifestyles/legendary-atlanta-singer-theresa-hightower-dies/Fk9hGdgNdrJDPevJaRYqRI/|work=ajc|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanamuziki}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1950]]
[[Jamii:Waliofariki 2018]]
[[Jamii:Wanamuziki wa Marekani]]
0elzc1ty2hmw1svp7flp4zpo2ry3zqf
1586408
1586395
2026-08-09T18:48:09Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1586408
wikitext
text/x-wiki
'''Theresa Hightower''' (takriban mwaka 1954 – Oktoba 10, 2018) alikuwa [[mwimbaji]] wa [[muziki]] wa jazz wa Marekani. Alizaliwa Atlanta, Georgia, na alianza kazi yake ya uimbaji akiwa na umri wa miaka 19.
Hightower alitumbuiza katika kumbi za matamasha nchini Marekani, Ulaya na Mashariki ya Kati. Pia alishiriki katika maigizo ya muziki na [[maonyesho]] ya kabareti, na alionekana katika [[filamu]].<ref>{{Rejea tovuti|title=Theresa Hightower Remembered|url=https://www.wclk.com/jazz/2018-10-11/theresa-hightower-remembered|work=WCLK {{!}} The Jazz of The City|date=2018-10-11|accessdate=2026-08-09|language=en|author=Jamal Ahmad}}</ref>
Alifariki kutokana na saratani ya utumbo mpana.<ref>{{Rejea tovuti|title=Legendary Atlanta singer Theresa Hightower dies at 64|url=https://www.ajc.com/lifestyles/legendary-atlanta-singer-theresa-hightower-dies/Fk9hGdgNdrJDPevJaRYqRI/|work=ajc|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanamuziki}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1950]]
[[Jamii:Waliofariki 2018]]
[[Jamii:Wanamuziki wa Marekani]]
psh2a0mrmibed5a196fo3zo1323on63
Sharon Jewell
0
244468
1586396
2026-08-09T18:08:45Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Sharon Ann Jewell''' (aliyezaliwa tarehe 9 Aprili 1960 huko Little Rock)<ref>{{Cite web|title=Olympedia – Sharon Jewell|url=https://www.olympedia.org/athletes/902535|work=www.olympedia.org|accessdate=2026-08-09}}</ref> ni [[mwanariadha]] wa zamani wa Marekani wa mchezo wa taekwondo aliyeshiriki katika Michezo ya Olimpiki. Alifanya mazoezi katika [[Chuo]] Kikuu cha Howard chini ya mkufunzi Dong Ja Yang. Sharon alishinda [[medali]] ya shaba katika Mich...'
1586396
wikitext
text/x-wiki
'''Sharon Ann Jewell''' (aliyezaliwa tarehe 9 Aprili 1960 huko Little Rock)<ref>{{Cite web|title=Olympedia – Sharon Jewell|url=https://www.olympedia.org/athletes/902535|work=www.olympedia.org|accessdate=2026-08-09}}</ref> ni [[mwanariadha]] wa zamani wa Marekani wa mchezo wa taekwondo aliyeshiriki katika Michezo ya Olimpiki.
Alifanya mazoezi katika [[Chuo]] Kikuu cha Howard chini ya mkufunzi Dong Ja Yang. Sharon alishinda [[medali]] ya shaba katika Michezo ya Olimpiki ya Seoul ya mwaka 1988.
Akiwa katika Michezo hiyo ya Olimpiki, alikutana na kuanza uhusiano wa kimapenzi na mwanamieleka wa [[Olimpiki]], Rodney Smith.
Baada ya kumaliza kazi yake ya uwanjani, alikuja kuwa mwamuzi wa [[taekwondo]].
Baba yake, Jerry Jewell, ambaye alikuwa mwanasiasa, alikuwa Mwafrika-Amerika wa kwanza kuwa mwanachama wa Seneti ya Jimbo la Arkansas.<ref>{{Cite web|title=http://www.teamusa.org/USA-Taekwondo/Features/2014/February/28/Fighting-the-good-fights|url=http://www.teamusa.org/USA-Taekwondo/Features/2014/February/28/Fighting-the-good-fights|work=www.teamusa.org|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanariadha wa Marekani]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1960]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
croe1nand93lj26fln3pj6rzgqfoaux
1586400
1586396
2026-08-09T18:24:34Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1586400
wikitext
text/x-wiki
'''Sharon Ann Jewell''' (aliyezaliwa tarehe 9 Aprili 1960 huko Little Rock)<ref>{{Rejea tovuti|title=Olympedia – Sharon Jewell|url=https://www.olympedia.org/athletes/902535|work=www.olympedia.org|accessdate=2026-08-09}}</ref> ni [[mwanariadha]] wa zamani wa Marekani wa mchezo wa taekwondo aliyeshiriki katika Michezo ya Olimpiki.
Alifanya mazoezi katika [[Chuo]] Kikuu cha Howard chini ya mkufunzi Dong Ja Yang. Sharon alishinda [[medali]] ya shaba katika Michezo ya Olimpiki ya Seoul ya mwaka 1988.
Akiwa katika Michezo hiyo ya Olimpiki, alikutana na kuanza uhusiano wa kimapenzi na mwanamieleka wa [[Olimpiki]], Rodney Smith.
Baada ya kumaliza kazi yake ya uwanjani, alikuja kuwa mwamuzi wa [[taekwondo]].
Baba yake, Jerry Jewell, ambaye alikuwa mwanasiasa, alikuwa Mwafrika-Amerika wa kwanza kuwa mwanachama wa Seneti ya Jimbo la Arkansas.<ref>{{Rejea tovuti|title=http://www.teamusa.org/USA-Taekwondo/Features/2014/February/28/Fighting-the-good-fights|url=http://www.teamusa.org/USA-Taekwondo/Features/2014/February/28/Fighting-the-good-fights|work=www.teamusa.org|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanariadha wa Marekani]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1960]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
ripomjqej8ji0jsvf4v7kgnrw9piuzq
Roli Okorodudu
0
244469
1586398
2026-08-09T18:13:00Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Roli Okorodudu''' ni [[mwigizaji]] na [[mwandishi]] wa tamthilia wa Kiingereza. == Maisha ya awali == Okorodudu alizaliwa huko Epsom, Surrey, tarehe 17 Juni 1964. == Kazi == Okorodudu amekuwa na nafasi ndogo katika vipindi mbalimbali vya [[televisheni]], ikiwa ni pamoja na kuigiza kama mwalimu wa shule ya msingi katika kipindi kimoja cha ''One Foot in the Grave'' na kama mwenyekiti wa AA katika vipindi viwili vya ''Slow Horses''.<ref>{{Cite web|title=...'
1586398
wikitext
text/x-wiki
'''Roli Okorodudu''' ni [[mwigizaji]] na [[mwandishi]] wa tamthilia wa Kiingereza.
== Maisha ya awali ==
Okorodudu alizaliwa huko Epsom, Surrey, tarehe 17 Juni 1964.
== Kazi ==
Okorodudu amekuwa na nafasi ndogo katika vipindi mbalimbali vya [[televisheni]], ikiwa ni pamoja na kuigiza kama mwalimu wa shule ya msingi katika kipindi kimoja cha ''One Foot in the Grave'' na kama mwenyekiti wa AA katika vipindi viwili vya ''Slow Horses''.<ref>{{Cite web|title=Roli Okorodudu {{!}} Actress|url=https://www.imdb.com/name/nm0645692/|work=IMDb|accessdate=2026-08-09|language=en-US}}</ref>
Tangu mwaka 2019, Okorodudu amekuwa akifanya kazi kama mwandishi wa tamthilia. Tamthilia zake mbili zilishinda tuzo za waandishi wa tamthilia wa London.
[[Tamthilia]] yake ya kwanza ya urefu kamili, ''Holiday'', iliigizwa na Fish and Bicycle Theatre katika Drayton Arms mwaka 2025. Mkosoaji mmoja aliielezea kama tamthilia ya vichekesho iliyojaa maneno ya kuchekesha, ingawa pia alieleza kuwa tamthilia hiyo iligusia kwa juu jambo la kuvutia, ikajaribu kulichunguza kwa undani zaidi, lakini hatimaye ikaacha kufanya hivyo na kurudi kwenye utani mwingine wa ngono.
''Holiday'' inahusu akina mama watatu waliokuwa katika kambi ya likizo mwaka [[2009]]. Tamthilia hiyo ilisifiwa kwa ucheshi wake, lakini pia ilikosolewa kwa kugeukia hali ya upuuzi.<ref>{{Cite web|title=Review: Holiday, Drayton Arms Theatre|url=https://everything-theatre.co.uk/2025/02/review-holiday-drayton-arms-theatre/|work=Everything Theatre|date=2025-02-06|accessdate=2026-08-09|language=en-GB|author=Jake Michael Watson}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwandishi}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1964]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani]]
[[Jamii:Waandishi wa Marekani]]
4aozf87wuukp7d90kq8qsujjp4xg6qc
1586453
1586398
2026-08-09T21:54:03Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1586453
wikitext
text/x-wiki
'''Roli Okorodudu''' ni [[mwigizaji]] na [[mwandishi]] wa tamthilia wa Kiingereza.
== Maisha ya awali ==
Okorodudu alizaliwa huko Epsom, Surrey, tarehe 17 Juni 1964.
== Kazi ==
Okorodudu amekuwa na nafasi ndogo katika vipindi mbalimbali vya [[televisheni]], ikiwa ni pamoja na kuigiza kama mwalimu wa shule ya msingi katika kipindi kimoja cha ''One Foot in the Grave'' na kama mwenyekiti wa AA katika vipindi viwili vya ''Slow Horses''.<ref>{{Rejea tovuti|title=Roli Okorodudu {{!}} Actress|url=https://www.imdb.com/name/nm0645692/|work=IMDb|accessdate=2026-08-09|language=en-US}}</ref>
Tangu mwaka 2019, Okorodudu amekuwa akifanya kazi kama mwandishi wa tamthilia. Tamthilia zake mbili zilishinda tuzo za waandishi wa tamthilia wa London.
[[Tamthilia]] yake ya kwanza ya urefu kamili, ''Holiday'', iliigizwa na Fish and Bicycle Theatre katika Drayton Arms mwaka 2025. Mkosoaji mmoja aliielezea kama tamthilia ya vichekesho iliyojaa maneno ya kuchekesha, ingawa pia alieleza kuwa tamthilia hiyo iligusia kwa juu jambo la kuvutia, ikajaribu kulichunguza kwa undani zaidi, lakini hatimaye ikaacha kufanya hivyo na kurudi kwenye utani mwingine wa ngono.
''Holiday'' inahusu akina mama watatu waliokuwa katika kambi ya likizo mwaka [[2009]]. Tamthilia hiyo ilisifiwa kwa ucheshi wake, lakini pia ilikosolewa kwa kugeukia hali ya upuuzi.<ref>{{Rejea tovuti|title=Review: Holiday, Drayton Arms Theatre|url=https://everything-theatre.co.uk/2025/02/review-holiday-drayton-arms-theatre/|work=Everything Theatre|date=2025-02-06|accessdate=2026-08-09|language=en-GB|author=Jake Michael Watson}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwandishi}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1964]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani]]
[[Jamii:Waandishi wa Marekani]]
sciyc349b16sckn79476w7j3jno78vf
Roberta Dunbar
0
244470
1586399
2026-08-09T18:17:24Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Roberta Johnson Dunbar''' (alifariki tarehe 1 Novemba 1956) alikuwa mwanachama wa vilabu vya [[wanawake]] na [[mwanaharakati]] wa amani nchini Marekani, aliyeishi Rhode Island. Jina lake la kwanza wakati mwingine huandikwa “Reberta” katika baadhi ya vyanzo. == Maisha ya awali == Roberta Johnson Dunbar alizaliwa huko Narragansett Pier, Rhode Island. Alikuwa [[binti]] wa Daniel na Louisa (Cartwright) Dunbar.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.c...'
1586399
wikitext
text/x-wiki
'''Roberta Johnson Dunbar''' (alifariki tarehe 1 Novemba 1956) alikuwa mwanachama wa vilabu vya [[wanawake]] na [[mwanaharakati]] wa amani nchini Marekani, aliyeishi Rhode Island. Jina lake la kwanza wakati mwingine huandikwa “Reberta” katika baadhi ya vyanzo.
== Maisha ya awali ==
Roberta Johnson Dunbar alizaliwa huko Narragansett Pier, Rhode Island. Alikuwa [[binti]] wa Daniel na Louisa (Cartwright) Dunbar.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=RFZ2AAAAMAAJ&dq=Dunbar+Providence+women&pg=PA96|title=Who's who of the Colored Race: A General Biographical Dictionary of Men and Women of African Descent ...|last=Mather|first=Frank Lincoln|date=1915|language=en}}</ref>
== Kazi ==
Kuanzia mwaka 1902 hadi 1905, na tena mwaka 1931, Roberta J. Dunbar alikuwa [[rais]] wa Shirikisho la Kaskazini-Mashariki la Vilabu vya Wanawake Weusi, ambalo lilikuwa sehemu ya Chama cha Kitaifa cha Wanawake Weusi (NACW).
Mwaka 1913, Dunbar alichaguliwa kuwa mmoja wa viongozi waanzilishi wa tawi la Providence, Rhode Island, la Chama cha Kitaifa cha Kuendeleza Watu wa Rangi (NAACP).
Pia alikuwa rais wa [[Klabu]] ya Wasichana Wanaofanya Kazi huko Providence.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ye47AQAAMAAJ&dq=%22Roberta+J.+Dunbar%22+Rhode+Island&pg=PA404|title=Annual Report of the Commissioner of Industrial Statistics Made to the General Assembly ...|last=Labor|first=Rhode Island Office of Commissioner of|date=1911|publisher=Oxford Press|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanaharakati wa Marekani]]
[[Jamii:Waliofariki 1956]]
qtgxp8vahk5onc3dc3dvjr8t0djhv0j
1586452
1586399
2026-08-09T21:53:20Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1586452
wikitext
text/x-wiki
'''Roberta Johnson Dunbar''' (alifariki tarehe 1 Novemba 1956) alikuwa mwanachama wa vilabu vya [[wanawake]] na [[mwanaharakati]] wa amani nchini Marekani, aliyeishi Rhode Island. Jina lake la kwanza wakati mwingine huandikwa “Reberta” katika baadhi ya vyanzo.
== Maisha ya awali ==
Roberta Johnson Dunbar alizaliwa huko Narragansett Pier, Rhode Island. Alikuwa [[binti]] wa Daniel na Louisa (Cartwright) Dunbar.<ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=RFZ2AAAAMAAJ&dq=Dunbar+Providence+women&pg=PA96|title=Who's who of the Colored Race: A General Biographical Dictionary of Men and Women of African Descent ...|last=Mather|first=Frank Lincoln|date=1915|language=en}}</ref>
== Kazi ==
Kuanzia mwaka 1902 hadi 1905, na tena mwaka 1931, Roberta J. Dunbar alikuwa [[rais]] wa Shirikisho la Kaskazini-Mashariki la Vilabu vya Wanawake Weusi, ambalo lilikuwa sehemu ya Chama cha Kitaifa cha Wanawake Weusi (NACW).
Mwaka 1913, Dunbar alichaguliwa kuwa mmoja wa viongozi waanzilishi wa tawi la Providence, Rhode Island, la Chama cha Kitaifa cha Kuendeleza Watu wa Rangi (NAACP).
Pia alikuwa rais wa [[Klabu]] ya Wasichana Wanaofanya Kazi huko Providence.<ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=ye47AQAAMAAJ&dq=%22Roberta+J.+Dunbar%22+Rhode+Island&pg=PA404|title=Annual Report of the Commissioner of Industrial Statistics Made to the General Assembly ...|last=Labor|first=Rhode Island Office of Commissioner of|date=1911|publisher=Oxford Press|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanaharakati wa Marekani]]
[[Jamii:Waliofariki 1956]]
6mxqlzlj8o40ze1mwuh5qhhk8wlt6ju
Pearl Alice Marsh
0
244471
1586401
2026-08-09T18:24:40Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Pearl Alice Marsh''' alifanya kazi kama [[mtaalamu]] mkuu wa masuala ya [[Afrika]] katika Kamati ya Baraza la Wawakilishi la Marekani ya Masuala ya Nje. Alikuwa mwanamke wa kwanza Mwafrika-Amerika kupata shahada ya uzamivu (PhD) katika [[Sayansi]] ya Siasa kutoka Chuo Kikuu cha California, Berkeley. Pia aliwahi kuwa Mkurugenzi wa Sera za [[Marekani]] na Afya ya Kimataifa katika shirika la ONE Campaign.<ref>{{Cite web|title=Pearl Alice Marsh {{!}} UC B...'
1586401
wikitext
text/x-wiki
'''Pearl Alice Marsh''' alifanya kazi kama [[mtaalamu]] mkuu wa masuala ya [[Afrika]] katika Kamati ya Baraza la Wawakilishi la Marekani ya Masuala ya Nje.
Alikuwa mwanamke wa kwanza Mwafrika-Amerika kupata shahada ya uzamivu (PhD) katika [[Sayansi]] ya Siasa kutoka Chuo Kikuu cha California, Berkeley.
Pia aliwahi kuwa Mkurugenzi wa Sera za [[Marekani]] na Afya ya Kimataifa katika shirika la ONE Campaign.<ref>{{Cite web|title=Pearl Alice Marsh {{!}} UC Berkeley Political Science|url=https://polisci.berkeley.edu/150w/pearl-alice-marsh|work=polisci.berkeley.edu|accessdate=2026-08-09}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Watu wa Marekani]]
d2ysnx1cv2rfyy7ti5t711f5pvecjel
1586450
1586401
2026-08-09T21:42:41Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced.
1586450
wikitext
text/x-wiki
'''Pearl Alice Marsh''' alifanya kazi kama [[mtaalamu]] mkuu wa masuala ya [[Afrika]] katika Kamati ya Baraza la Wawakilishi la Marekani ya Masuala ya Nje.
Alikuwa mwanamke wa kwanza Mwafrika-Amerika kupata shahada ya uzamivu (PhD) katika [[Sayansi]] ya Siasa kutoka Chuo Kikuu cha California, Berkeley.
Pia aliwahi kuwa Mkurugenzi wa Sera za [[Marekani]] na Afya ya Kimataifa katika shirika la ONE Campaign.<ref>{{Rejea tovuti|title=Pearl Alice Marsh {{!}} UC Berkeley Political Science|url=https://polisci.berkeley.edu/150w/pearl-alice-marsh|work=polisci.berkeley.edu|accessdate=2026-08-09}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Watu wa Marekani]]
cyoic0kfnmbig4drw242ht2208ri0f8
Lucile A. Watts
0
244472
1586402
2026-08-09T18:30:03Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Lucile Alexandra Watts''' (1920 – 23 Juni 2018) alikuwa [[hakimu]] wa Marekani. Baada ya kufanya kazi kama [[mwanasheria]] wa kujitegemea kwa miaka 20, Watts alichaguliwa kuwa hakimu wa Mahakama ya Mzunguko ya Wayne County mwaka 1980. Alikuwa mwanamke wa kwanza mweusi kuchaguliwa kuwa hakimu wa mahakama ya mzunguko katika jimbo la Michigan. Mwaka 2019, alitunukiwa kuingizwa katika [[Ukumbi]] wa Umaarufu wa Wanawake wa Michigan baada ya kifo chake.<ref...'
1586402
wikitext
text/x-wiki
'''Lucile Alexandra Watts''' (1920 – 23 Juni 2018) alikuwa [[hakimu]] wa Marekani. Baada ya kufanya kazi kama [[mwanasheria]] wa kujitegemea kwa miaka 20, Watts alichaguliwa kuwa hakimu wa Mahakama ya Mzunguko ya Wayne County mwaka 1980. Alikuwa mwanamke wa kwanza mweusi kuchaguliwa kuwa hakimu wa mahakama ya mzunguko katika jimbo la Michigan. Mwaka 2019, alitunukiwa kuingizwa katika [[Ukumbi]] wa Umaarufu wa Wanawake wa Michigan baada ya kifo chake.<ref>{{Cite web|title=Hon. Lucile A. Watts|url=https://miwf.org/celebrating-women/michigan-womens-hall-of-fame/hon-lucile-a-watts/|work=Michigan Women Forward|accessdate=2026-08-09|language=en-US}}</ref>
== Maisha ya awali ==
Watts alizaliwa Homeville, Virginia, mwaka 1920. <ref>{{Cite web|title=File, Digital Audio - Lucille Watts, June 21st, 2016 {{!}} Detroit Historical Society|url=https://www.detroithistorical.org/learn/online-research/collection/archive/file-digital-audio-lucille-watts-june-21st-2016|work=www.detroithistorical.org|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>Alikulia Alliance, Ohio, ambako alihudhuria Alliance High School na baadaye Chuo Kikuu cha Detroit, ambapo alipata [[shahada]] yake ya kwanza.
Alipokuwa akisomea shahada ya sheria ya LLB katika Detroit College of Law mwaka 1962, alikuwa miongoni mwa [[wanafunzi]] wachache sana wa kike katika programu ya masomo ya sheria ya mchana.
Baada ya kuhitimu, alianzisha ofisi yake mwenyewe ya uwakili baada ya kushindwa kupata kazi kwa sababu ya jinsia yake.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanasheria wa Marekani]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1920]]
[[Jamii:Waliofariki 2018]]
4yugmltsn07l4glsvk6fvuedl7ueqv6
1586444
1586402
2026-08-09T20:26:08Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1586444
wikitext
text/x-wiki
'''Lucile Alexandra Watts''' (1920 – 23 Juni 2018) alikuwa [[hakimu]] wa Marekani. Baada ya kufanya kazi kama [[mwanasheria]] wa kujitegemea kwa miaka 20, Watts alichaguliwa kuwa hakimu wa Mahakama ya Mzunguko ya Wayne County mwaka 1980. Alikuwa mwanamke wa kwanza mweusi kuchaguliwa kuwa hakimu wa mahakama ya mzunguko katika jimbo la Michigan. Mwaka 2019, alitunukiwa kuingizwa katika [[Ukumbi]] wa Umaarufu wa Wanawake wa Michigan baada ya kifo chake.<ref>{{Rejea tovuti|title=Hon. Lucile A. Watts|url=https://miwf.org/celebrating-women/michigan-womens-hall-of-fame/hon-lucile-a-watts/|work=Michigan Women Forward|accessdate=2026-08-09|language=en-US}}</ref>
== Maisha ya awali ==
Watts alizaliwa Homeville, Virginia, mwaka 1920. <ref>{{Rejea tovuti|title=File, Digital Audio - Lucille Watts, June 21st, 2016 {{!}} Detroit Historical Society|url=https://www.detroithistorical.org/learn/online-research/collection/archive/file-digital-audio-lucille-watts-june-21st-2016|work=www.detroithistorical.org|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>Alikulia Alliance, Ohio, ambako alihudhuria Alliance High School na baadaye Chuo Kikuu cha Detroit, ambapo alipata [[shahada]] yake ya kwanza.
Alipokuwa akisomea shahada ya sheria ya LLB katika Detroit College of Law mwaka 1962, alikuwa miongoni mwa [[wanafunzi]] wachache sana wa kike katika programu ya masomo ya sheria ya mchana.
Baada ya kuhitimu, alianzisha ofisi yake mwenyewe ya uwakili baada ya kushindwa kupata kazi kwa sababu ya jinsia yake.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanasheria wa Marekani]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1920]]
[[Jamii:Waliofariki 2018]]
l8u6gficfj78upeebf81412cfyafq23
Luana de Noailles
0
244473
1586403
2026-08-09T18:34:14Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Luana de Noailles''' (aliyezaliwa Novemba 23, 1949) ni [[mwanamitindo]] na dansi wa zamani wa [[F|Ufaransa]] na Brazil, aliyefanya shughuli zake katika miaka ya 1960 na 1970. Alikuwa mwanamitindo wa kwanza mwanamke mweusi kutoka Brazil kupata umaarufu wa kimataifa, hasa barani Ulaya. == Wasifu == Alizaliwa Salvador akiwa na jina Raimunda Nonata do Sacramento, katika familia yenye [[maisha]] ya kawaida. Alilelewa katika mtaa wa Liberdade, unaojulikana k...'
1586403
wikitext
text/x-wiki
'''Luana de Noailles''' (aliyezaliwa Novemba 23, 1949) ni [[mwanamitindo]] na dansi wa zamani wa [[F|Ufaransa]] na Brazil, aliyefanya shughuli zake katika miaka ya 1960 na 1970. Alikuwa mwanamitindo wa kwanza mwanamke mweusi kutoka Brazil kupata umaarufu wa kimataifa, hasa barani Ulaya.
== Wasifu ==
Alizaliwa Salvador akiwa na jina Raimunda Nonata do Sacramento, katika familia yenye [[maisha]] ya kawaida. Alilelewa katika mtaa wa Liberdade, unaojulikana kama kitovu cha utamaduni wa Waafrika-Brazil, na alisoma katika shule ya Kikatoliki.<ref>{{Cite web|title=Conheça Luana de Noailles primeira manequim do Brasil|url=https://www.geledes.org.br/conheca-luana-de-noailles-primeira-manequim-do-brasil/|work=Geledés|date=2024-06-19|accessdate=2026-08-09|language=pt-BR|author=Geledés Instituto da Mulher Negra}}</ref>
Alianza kazi yake ya uanamitindo kwa kushiriki katika [[maonyesho]] ya mitindo huko Salvador. Baadaye, akiwa na umri wa miaka 16, aligunduliwa na watafutaji vipaji waliokuwa wakitafuta mwanamitindo ambaye alikuwa “mweusi kama Pelé.”
Aliajiriwa na kampuni tanzu ya [[Brazil]] ya Rhône-Poulenc, ambayo wakati huo ilikuwa ikifadhili matukio ya mitindo, kama vile maonyesho ya kila mwaka ya FENIT, na akatumia jina la kisanii Luana.
Baadaye alisafiri kupitia Uingereza na kuhamia São Paulo.<ref>{{Cite journal |last=Correa |first=Suzamar |last2=Santos |first2=Robson de Souza dos |date=2012 |title=Modelo negra e comunicação de moda no Brasil: análise de conteúdo dos anúncios publicados na revista Vogue Brasil |url=https://revistas.intercom.org.br/index.php/iniciacom/article/view/1158 |journal=Iniciacom |language=pt-BR |volume=4 |issue=2 |issn=1980-3494}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1949]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanamitindo wa Brazil]]
i2oofhthja00udkn3q8u2pesje3i1sc
1586443
1586403
2026-08-09T20:25:46Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1586443
wikitext
text/x-wiki
'''Luana de Noailles''' (aliyezaliwa Novemba 23, 1949) ni [[mwanamitindo]] na dansi wa zamani wa [[F|Ufaransa]] na Brazil, aliyefanya shughuli zake katika miaka ya 1960 na 1970. Alikuwa mwanamitindo wa kwanza mwanamke mweusi kutoka Brazil kupata umaarufu wa kimataifa, hasa barani Ulaya.
== Wasifu ==
Alizaliwa Salvador akiwa na jina Raimunda Nonata do Sacramento, katika familia yenye [[maisha]] ya kawaida. Alilelewa katika mtaa wa Liberdade, unaojulikana kama kitovu cha utamaduni wa Waafrika-Brazil, na alisoma katika shule ya Kikatoliki.<ref>{{Rejea tovuti|title=Conheça Luana de Noailles primeira manequim do Brasil|url=https://www.geledes.org.br/conheca-luana-de-noailles-primeira-manequim-do-brasil/|work=Geledés|date=2024-06-19|accessdate=2026-08-09|language=pt-BR|author=Geledés Instituto da Mulher Negra}}</ref>
Alianza kazi yake ya uanamitindo kwa kushiriki katika [[maonyesho]] ya mitindo huko Salvador. Baadaye, akiwa na umri wa miaka 16, aligunduliwa na watafutaji vipaji waliokuwa wakitafuta mwanamitindo ambaye alikuwa “mweusi kama Pelé.”
Aliajiriwa na kampuni tanzu ya [[Brazil]] ya Rhône-Poulenc, ambayo wakati huo ilikuwa ikifadhili matukio ya mitindo, kama vile maonyesho ya kila mwaka ya FENIT, na akatumia jina la kisanii Luana.
Baadaye alisafiri kupitia Uingereza na kuhamia São Paulo.<ref>{{Rejea jarida |last=Correa |first=Suzamar |last2=Santos |first2=Robson de Souza dos |date=2012 |title=Modelo negra e comunicação de moda no Brasil: análise de conteúdo dos anúncios publicados na revista Vogue Brasil |url=https://revistas.intercom.org.br/index.php/iniciacom/article/view/1158 |journal=Iniciacom |language=pt-BR |volume=4 |issue=2 |issn=1980-3494}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1949]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanamitindo wa Brazil]]
fhsna8vaab5v6fcl62cz7a4i7gwze9c
Lizzie Wilkerson
0
244474
1586405
2026-08-09T18:40:21Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Lizzie Wilkerson''' (1895–1984) <ref>{{Cite web|title=Lizzie Wilkerson {{!}} Smithsonian American Art Museum|url=https://americanart.si.edu/artist/lizzie-wilkerson-5397|work=americanart.si.edu|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>alikuwa [[msanii]] wa sanaa ya jadi wa [[Marekani]], anayejulikana kwa michoro iliyoakisi maisha yake ya shambani. == Wasifu == Alizaliwa akiwa na jina Lizzie Henderson karibu na Covington, Georgia, na alikuwa mtoto wa m...'
1586405
wikitext
text/x-wiki
'''Lizzie Wilkerson''' (1895–1984) <ref>{{Cite web|title=Lizzie Wilkerson {{!}} Smithsonian American Art Museum|url=https://americanart.si.edu/artist/lizzie-wilkerson-5397|work=americanart.si.edu|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>alikuwa [[msanii]] wa sanaa ya jadi wa [[Marekani]], anayejulikana kwa michoro iliyoakisi maisha yake ya shambani.
== Wasifu ==
Alizaliwa akiwa na jina Lizzie Henderson karibu na Covington, Georgia, na alikuwa mtoto wa mwisho kati ya watoto 21.
Mwaka 1919, aliolewa na Dewey Wilkerson, ambaye alikuwa [[fundi]] wa mitambo, na kuhamia Atlanta.
Hakuwahi kupata mafunzo rasmi ya sanaa na alianza kutengeneza kazi za sanaa akiwa katika umri mkubwa.<ref>{{Cite web|title=The Clarion (Summer 1989)|url=https://issuu.com/american_folk_art_museum/docs/clarion_14_3_sum1989/44|work=Issuu|date=2013-12-05|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>
Alitumia rangi za [[maji]] na kalamu kutengeneza michoro yenye maelezo mengi na ya ubunifu, ambayo ilionyesha kwa upana maisha ya shambani. Katika michoro yake, vipengele vya maisha ya shambani hujaza karibu sehemu yote ya ukurasa, mara nyingi vikitoa mwonekano unaofanana na [[michoro]] ya vitambaa.
Pia alitengeneza baadhi ya wanasesere.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wasanii wa Marekani]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1895]]
[[Jamii:Waliofariki 1984]]
blq6x7u6a9ui4b3iwxb6uti8x1ds43u
1586441
1586405
2026-08-09T20:24:29Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1586441
wikitext
text/x-wiki
'''Lizzie Wilkerson''' (1895–1984) <ref>{{Rejea tovuti|title=Lizzie Wilkerson {{!}} Smithsonian American Art Museum|url=https://americanart.si.edu/artist/lizzie-wilkerson-5397|work=americanart.si.edu|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>alikuwa [[msanii]] wa sanaa ya jadi wa [[Marekani]], anayejulikana kwa michoro iliyoakisi maisha yake ya shambani.
== Wasifu ==
Alizaliwa akiwa na jina Lizzie Henderson karibu na Covington, Georgia, na alikuwa mtoto wa mwisho kati ya watoto 21.
Mwaka 1919, aliolewa na Dewey Wilkerson, ambaye alikuwa [[fundi]] wa mitambo, na kuhamia Atlanta.
Hakuwahi kupata mafunzo rasmi ya sanaa na alianza kutengeneza kazi za sanaa akiwa katika umri mkubwa.<ref>{{Rejea tovuti|title=The Clarion (Summer 1989)|url=https://issuu.com/american_folk_art_museum/docs/clarion_14_3_sum1989/44|work=Issuu|date=2013-12-05|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>
Alitumia rangi za [[maji]] na kalamu kutengeneza michoro yenye maelezo mengi na ya ubunifu, ambayo ilionyesha kwa upana maisha ya shambani. Katika michoro yake, vipengele vya maisha ya shambani hujaza karibu sehemu yote ya ukurasa, mara nyingi vikitoa mwonekano unaofanana na [[michoro]] ya vitambaa.
Pia alitengeneza baadhi ya wanasesere.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wasanii wa Marekani]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1895]]
[[Jamii:Waliofariki 1984]]
bdq29pztoak3cz1xab13qrcdkv68dkn
Lillian Greene-Chamberlain
0
244475
1586406
2026-08-09T18:44:48Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Lillian Greene-Chamberlain''' (aliyezaliwa mwaka 1941) ni mwelimishaji wa [[Marekani]] na [[mwanariadha]] wa zamani wa riadha na michezo ya uwanjani. Alianza kukimbia akiwa na umri wa miaka 16, mwaka 1957. Alipokea ufadhili wa kwanza wa masomo kwa mwanamke katika timu ya riadha ya Colorado State Rams. Alianzisha timu ya riadha ya wanawake na kuwa mwanariadha wa kwanza [[mwanamke]] Mwafrika-Amerika katika historia ya shule hiyo. Baadaye, mfuko wa ufadhi...'
1586406
wikitext
text/x-wiki
'''Lillian Greene-Chamberlain''' (aliyezaliwa mwaka 1941) ni mwelimishaji wa [[Marekani]] na [[mwanariadha]] wa zamani wa riadha na michezo ya uwanjani.
Alianza kukimbia akiwa na umri wa miaka 16, mwaka 1957. Alipokea ufadhili wa kwanza wa masomo kwa mwanamke katika timu ya riadha ya Colorado State Rams. Alianzisha timu ya riadha ya wanawake na kuwa mwanariadha wa kwanza [[mwanamke]] Mwafrika-Amerika katika historia ya shule hiyo. Baadaye, mfuko wa ufadhili wa masomo ulianzishwa kwa jina lake.
Alikuwa bingwa wa kwanza wa kitaifa wa Marekani katika mbio za mita 440 za ndani. Pia alikuwa mwanamke wa kwanza Mwafrika-Amerika kuiwakilisha Marekani katika mbio za mita 400 na mita 800 katika mashindano ya kimataifa.<ref>{{Cite web|title=USA Track & Field - USA Indoor Track & Field Champions|url=http://www.usatf.org/statistics/USA-Champions/USAIndoorTF/women/400m.aspx|work=www.usatf.org|accessdate=2026-08-09}}</ref>
Alikuwa bingwa wa kitaifa wa Marekani mara tatu, mwenye [[rekodi]] ya Marekani, bingwa wa Michezo ya Pan-American, na mwanachama wa timu ya taifa ya Marekani ya All-American mara tatu.
Mwaka 2007, alitajwa miongoni mwa waelimishaji 100 wenye ushawishi mkubwa zaidi katika michezo nchini Marekani na Business Wire.
Alihudumu katika Baraza la [[Rais]] la Mazoezi ya Mwili na Michezo kuanzia mwaka 2006 hadi 2008. Pia aliwahi kuwa mmoja wa wadhamini wa zamani wa Womens Sports Foundation.<ref>{{Cite web|title=Women's Sports Foundation|url=http://www.womenssportsfoundation.org/home/athletes/our-athletes/lillian-greene-chamberlain|work=Women's Sports Foundation|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanariadha wa Marekani]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1941]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
93q2fom19p07ur4cwwxzpkr35znwcjy
1586439
1586406
2026-08-09T20:23:32Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1586439
wikitext
text/x-wiki
'''Lillian Greene-Chamberlain''' (aliyezaliwa mwaka 1941) ni mwelimishaji wa [[Marekani]] na [[mwanariadha]] wa zamani wa riadha na michezo ya uwanjani.
Alianza kukimbia akiwa na umri wa miaka 16, mwaka 1957. Alipokea ufadhili wa kwanza wa masomo kwa mwanamke katika timu ya riadha ya Colorado State Rams. Alianzisha timu ya riadha ya wanawake na kuwa mwanariadha wa kwanza [[mwanamke]] Mwafrika-Amerika katika historia ya shule hiyo. Baadaye, mfuko wa ufadhili wa masomo ulianzishwa kwa jina lake.
Alikuwa bingwa wa kwanza wa kitaifa wa Marekani katika mbio za mita 440 za ndani. Pia alikuwa mwanamke wa kwanza Mwafrika-Amerika kuiwakilisha Marekani katika mbio za mita 400 na mita 800 katika mashindano ya kimataifa.<ref>{{Rejea tovuti|title=USA Track & Field - USA Indoor Track & Field Champions|url=http://www.usatf.org/statistics/USA-Champions/USAIndoorTF/women/400m.aspx|work=www.usatf.org|accessdate=2026-08-09}}</ref>
Alikuwa bingwa wa kitaifa wa Marekani mara tatu, mwenye [[rekodi]] ya Marekani, bingwa wa Michezo ya Pan-American, na mwanachama wa timu ya taifa ya Marekani ya All-American mara tatu.
Mwaka 2007, alitajwa miongoni mwa waelimishaji 100 wenye ushawishi mkubwa zaidi katika michezo nchini Marekani na Business Wire.
Alihudumu katika Baraza la [[Rais]] la Mazoezi ya Mwili na Michezo kuanzia mwaka 2006 hadi 2008. Pia aliwahi kuwa mmoja wa wadhamini wa zamani wa Womens Sports Foundation.<ref>{{Rejea tovuti|title=Women's Sports Foundation|url=http://www.womenssportsfoundation.org/home/athletes/our-athletes/lillian-greene-chamberlain|work=Women's Sports Foundation|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanariadha wa Marekani]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1941]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
girwqv35bj6mwoffd42szftwx5citz0
Ronnie Coleman
0
244476
1586407
2026-08-09T18:47:53Z
Dudumizi Irene
89214
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '{{databox}} '''Ronald Dean Coleman''' (alizaliwa 13 Mei 1964) ni mtunisha misuli wa zamani kutoka [[Marekani]] anayechukuliwa na wengi kama mmoja wa watunisha misuli bora zaidi wa muda wote.<ref>{{cite web|last=Robson |first=David |url=http://www.bodybuilding.com/fun/interview-ronnie-coleman.htm |title=An Interview with the Greatest Professional Bodybuilder Of All Time |publisher=Bodybuilding.com |date=February 6, 2015}}</ref> Anajulikana pia kama "'''The...'
1586407
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Ronald Dean Coleman''' (alizaliwa 13 Mei 1964) ni mtunisha misuli wa zamani kutoka [[Marekani]] anayechukuliwa na wengi kama mmoja wa watunisha misuli bora zaidi wa muda wote.<ref>{{cite web|last=Robson |first=David |url=http://www.bodybuilding.com/fun/interview-ronnie-coleman.htm |title=An Interview with the Greatest Professional Bodybuilder Of All Time |publisher=Bodybuilding.com |date=February 6, 2015}}</ref>
Anajulikana pia kama "'''The King'''",<ref>{{cite magazine |last1=McNulty |first1=Rose |date=November 5, 2018 |title=Ronnie Coleman's Documentary Is Now Available on Netflix |magazine=Muscle & Fitness}}</ref> Coleman anashikilia rekodi ya kushinda taji la [[Mr. Olympia]] mara nane (8) akishiriki rekodi hiyo na [[Lee Haney]].<ref>{{cite web |title=Joe Weider's Olympia Fitness & Performance Weekend |url=https://mrolympia.com/mr-olympia |work=Mr. Olympia}}</ref> Kwa jumla ameshinda mataji 26 ya kulipwa ya [[IFBB]] na anajulikana kwa ukubwa wa misuli pamoja na mazoezi ya kunyanyua vyuma vizito sana.<ref>{{Cite web |url=https://fitnessvolt.com/strongest-bodybuilders/ |title=12 Strongest Bodybuilders Of All Time |website=Fitnessvolt.com}}</ref>
Mwaka 2016, aliingizwa kwenye ukumbi wa watu mashuhuri wa michezo duniani ([[International Sports Hall of Fame]]),<ref>{{cite web |title=2016 International Sports Hall of Fame Inductees |url=https://sportshof.org/2016-hall-of-fame/ |website=www.sportshof.org}}</ref> na mwaka 2021 alitunukiwa tuzo ya 'Arnold Classic Lifetime Achievement Award'.<ref>{{cite web |title=Eight-Time Mr. Olympia Ronnie Coleman Receives Arnold Classic Lifetime Achievement Award |url=https://barbend.com/ronnie-coleman-2021-arnold-classic-lifetime-achievement-award/ |website=www.barbend.com}}</ref>[[Picha:Ronnie Coleman talks about Mr Olympia Journey - Melbourne Australia 2009.OGG|right|Coleman mwaka 2009]]
== Kazi ya utunishaji misuli ==
* 1990–1991: Alianza mazoezi katika jumba la Metroflex Gym chini ya Brian Dobson.<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=H7L3KwUDjpQ |title=Ronnie Coleman Old Footage with Brian Dobson |publisher=YouTube}}</ref> Alishinda Mr. Texas (1990) na IFBB World Amateur Championships (1991).
* 1992–1994: Miaka ya mwanzo ilikuwa na changamoto; alishika nafasi ya 16 katika Mr. Olympia yake ya kwanza (1992) na nafasi ya 15 mwaka 1994.
* 1995–1997: Mwaka 1995 alishinda taji lake la kwanza la kitaalamu la Canada Pro Cup. Alipanda hadi nafasi ya 6 kwenye Mr. Olympia mwaka 1996 na nafasi ya 9 mwaka 1997.<ref name="comphistory">{{cite web|url=https://barbend.com/ronnie-coleman/ |title=Ronnie Coleman — Bodybuilding Career |publisher=www.barbend.com}}</ref>
== Marejeo ==
{{Marejeo}}
{{BD|1964}}
[[Jamii:Watunisha misuli wa Marekani]]
3e2fyozlrhlfe32hya7wb04ve2qrjim
1586454
1586407
2026-08-09T21:54:24Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced.
1586454
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Ronald Dean Coleman''' (alizaliwa 13 Mei 1964) ni mtunisha misuli wa zamani kutoka [[Marekani]] anayechukuliwa na wengi kama mmoja wa watunisha misuli bora zaidi wa muda wote.<ref>{{cite web|last=Robson |first=David |url=http://www.bodybuilding.com/fun/interview-ronnie-coleman.htm |title=An Interview with the Greatest Professional Bodybuilder Of All Time |publisher=Bodybuilding.com |date=February 6, 2015}}</ref>
Anajulikana pia kama "'''The King'''",<ref>{{cite magazine |last1=McNulty |first1=Rose |date=November 5, 2018 |title=Ronnie Coleman's Documentary Is Now Available on Netflix |magazine=Muscle & Fitness}}</ref> Coleman anashikilia rekodi ya kushinda taji la [[Mr. Olympia]] mara nane (8) akishiriki rekodi hiyo na [[Lee Haney]].<ref>{{cite web |title=Joe Weider's Olympia Fitness & Performance Weekend |url=https://mrolympia.com/mr-olympia |work=Mr. Olympia}}</ref> Kwa jumla ameshinda mataji 26 ya kulipwa ya [[IFBB]] na anajulikana kwa ukubwa wa misuli pamoja na mazoezi ya kunyanyua vyuma vizito sana.<ref>{{Rejea tovuti |url=https://fitnessvolt.com/strongest-bodybuilders/ |title=12 Strongest Bodybuilders Of All Time |website=Fitnessvolt.com}}</ref>
Mwaka 2016, aliingizwa kwenye ukumbi wa watu mashuhuri wa michezo duniani ([[International Sports Hall of Fame]]),<ref>{{cite web |title=2016 International Sports Hall of Fame Inductees |url=https://sportshof.org/2016-hall-of-fame/ |website=www.sportshof.org}}</ref> na mwaka 2021 alitunukiwa tuzo ya 'Arnold Classic Lifetime Achievement Award'.<ref>{{cite web |title=Eight-Time Mr. Olympia Ronnie Coleman Receives Arnold Classic Lifetime Achievement Award |url=https://barbend.com/ronnie-coleman-2021-arnold-classic-lifetime-achievement-award/ |website=www.barbend.com}}</ref>[[Picha:Ronnie Coleman talks about Mr Olympia Journey - Melbourne Australia 2009.OGG|right|Coleman mwaka 2009]]
== Kazi ya utunishaji misuli ==
* 1990–1991: Alianza mazoezi katika jumba la Metroflex Gym chini ya Brian Dobson.<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=H7L3KwUDjpQ |title=Ronnie Coleman Old Footage with Brian Dobson |publisher=YouTube}}</ref> Alishinda Mr. Texas (1990) na IFBB World Amateur Championships (1991).
* 1992–1994: Miaka ya mwanzo ilikuwa na changamoto; alishika nafasi ya 16 katika Mr. Olympia yake ya kwanza (1992) na nafasi ya 15 mwaka 1994.
* 1995–1997: Mwaka 1995 alishinda taji lake la kwanza la kitaalamu la Canada Pro Cup. Alipanda hadi nafasi ya 6 kwenye Mr. Olympia mwaka 1996 na nafasi ya 9 mwaka 1997.<ref name="comphistory">{{cite web|url=https://barbend.com/ronnie-coleman/ |title=Ronnie Coleman — Bodybuilding Career |publisher=www.barbend.com}}</ref>
== Marejeo ==
{{Marejeo}}
{{BD|1964}}
[[Jamii:Watunisha misuli wa Marekani]]
6r1tcs4fm8z2d23i5sjf68nhl5pq9xh
Janis Kelly (mpira wa wavu)
0
244477
1586410
2026-08-09T18:50:00Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Janis Louise Kelly''' (aliyezaliwa Machi 20, 1971, huko Winnipeg, Manitoba) ni [[mchezaji]] wa zamani wa [[mpira]] wa wavu kutoka Kanada. Aliliwakilisha taifa lake katika Michezo ya [[Olimpiki]] ya Majira ya Joto ya 1996 huko Atlanta, Georgia. Katika [[mashindano]] hayo, alishika nafasi ya 10 akiwa pamoja na Timu ya Taifa ya Wanawake ya [[Kanada]]. Pia alishiriki katika Mashindano ya Dunia ya Mpira wa Wavu ya Wanawake ya FIVB mwaka 2002 yaliyofanyika...'
1586410
wikitext
text/x-wiki
'''Janis Louise Kelly''' (aliyezaliwa Machi 20, 1971, huko Winnipeg, Manitoba) ni [[mchezaji]] wa zamani wa [[mpira]] wa wavu kutoka Kanada.
Aliliwakilisha taifa lake katika Michezo ya [[Olimpiki]] ya Majira ya Joto ya 1996 huko Atlanta, Georgia. Katika [[mashindano]] hayo, alishika nafasi ya 10 akiwa pamoja na Timu ya Taifa ya Wanawake ya [[Kanada]].
Pia alishiriki katika Mashindano ya Dunia ya Mpira wa Wavu ya Wanawake ya FIVB mwaka 2002 yaliyofanyika nchini Ujerumani.<ref>{{Cite web|title=Team Rosters|url=http://www.fivb.ch/EN/Volleyball/Competitions/WorldChampionships/Women/2002/Teams/Team_Roster.asp?Code=CAN|work=www.fivb.ch|accessdate=2026-08-09}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanamichezo wa Kanada]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1971]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
sjrbz7qid6m84k31c7iwmf2ohy8h84m
1586427
1586410
2026-08-09T19:37:07Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced.
1586427
wikitext
text/x-wiki
'''Janis Louise Kelly''' (aliyezaliwa Machi 20, 1971, huko Winnipeg, Manitoba) ni [[mchezaji]] wa zamani wa [[mpira]] wa wavu kutoka Kanada.
Aliliwakilisha taifa lake katika Michezo ya [[Olimpiki]] ya Majira ya Joto ya 1996 huko Atlanta, Georgia. Katika [[mashindano]] hayo, alishika nafasi ya 10 akiwa pamoja na Timu ya Taifa ya Wanawake ya [[Kanada]].
Pia alishiriki katika Mashindano ya Dunia ya Mpira wa Wavu ya Wanawake ya FIVB mwaka 2002 yaliyofanyika nchini Ujerumani.<ref>{{Rejea tovuti|title=Team Rosters|url=http://www.fivb.ch/EN/Volleyball/Competitions/WorldChampionships/Women/2002/Teams/Team_Roster.asp?Code=CAN|work=www.fivb.ch|accessdate=2026-08-09}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanamichezo wa Kanada]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1971]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
ng71klbtbcwj12fm3loq792hfre3x62
Jamii:Watunisha misuli wa Marekani
14
244478
1586411
2026-08-09T18:50:13Z
Dudumizi Irene
89214
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Jamii:Michezo nchini Marekani]]'
1586411
wikitext
text/x-wiki
[[Jamii:Michezo nchini Marekani]]
7h1opgh69bmvhwloff137ive9oilhj2
Janice Francis
0
244479
1586413
2026-08-09T18:52:44Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Janice Francis-Irwin''' ni [[mchezaji]] wa karate wa Uingereza. Yeye ni [[mshindi]] wa [[medali]] nyingi katika Mashindano ya Karate ya [[Ulaya]] na Mashindano ya Karate ya Dunia.<ref>{{Cite web|title=Result history of The World Games {{!}} IWGA|url=https://www.theworldgames.org/results|work=www.theworldgames.org|accessdate=2026-08-09}}</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamichezo wa Marekani]]'
1586413
wikitext
text/x-wiki
'''Janice Francis-Irwin''' ni [[mchezaji]] wa karate wa Uingereza. Yeye ni [[mshindi]] wa [[medali]] nyingi katika Mashindano ya Karate ya [[Ulaya]] na Mashindano ya Karate ya Dunia.<ref>{{Cite web|title=Result history of The World Games {{!}} IWGA|url=https://www.theworldgames.org/results|work=www.theworldgames.org|accessdate=2026-08-09}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanamichezo wa Marekani]]
r5wvikf7cv1fnzzfhod9mf4ay7g6dhm
1586426
1586413
2026-08-09T19:36:57Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced.
1586426
wikitext
text/x-wiki
'''Janice Francis-Irwin''' ni [[mchezaji]] wa karate wa Uingereza. Yeye ni [[mshindi]] wa [[medali]] nyingi katika Mashindano ya Karate ya [[Ulaya]] na Mashindano ya Karate ya Dunia.<ref>{{Rejea tovuti|title=Result history of The World Games {{!}} IWGA|url=https://www.theworldgames.org/results|work=www.theworldgames.org|accessdate=2026-08-09}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanamichezo wa Marekani]]
s1unbjh7i60ulq5fzcumjjz1ctm23ka
Mtumiaji:Dudumizi Irene/Watunisha misuli
2
244480
1586416
2026-08-09T18:55:19Z
Dudumizi Irene
89214
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '{| class="wikitable sortable" |- ! Na. !! Jina la Mtunisha Misuli !! Nchi !! English Wikipedia |- ! colspan="4" style="background:#505050; color:#ffffff; text-align:center; font-size:110%;" | WATUNISHA MISULI WA WANAWAKE |- | 1 || [[Iris Kyle]] || [[Marekani]] || [[:en:Iris Kyle|Iris Kyle]] |- | 2 || [[Lenda Murray]] || [[Marekani]] || [[:en:Lenda Murray|Lenda Murray]] |- | 3 || [[Cory Everson]] || [[Marekani]] || [[:en:Cory Everson|Cory Everson]] |- | 4 |...'
1586416
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable sortable"
|-
! Na. !! Jina la Mtunisha Misuli !! Nchi !! English Wikipedia
|-
! colspan="4" style="background:#505050; color:#ffffff; text-align:center; font-size:110%;" | WATUNISHA MISULI WA WANAWAKE
|-
| 1 || [[Iris Kyle]] || [[Marekani]] || [[:en:Iris Kyle|Iris Kyle]]
|-
| 2 || [[Lenda Murray]] || [[Marekani]] || [[:en:Lenda Murray|Lenda Murray]]
|-
| 3 || [[Cory Everson]] || [[Marekani]] || [[:en:Cory Everson|Cory Everson]]
|-
| 4 || [[Kim Chizevsky-Nicholls]] || [[Marekani]] || [[:en:Kim Chizevsky-Nicholls|Kim Chizevsky-Nicholls]]
|-
| 5 || [[Rachel McLish]] || [[Marekani]] || [[:en:Rachel McLish|Rachel McLish]]
|-
| 6 || [[Andrea Shaw]] || [[Marekani]] || [[:en:Andrea Shaw|Andrea Shaw]]
|-
| 7 || [[Cydney Gillon]] || [[Marekani]] || [[:en:Cydney Gillon|Cydney Gillon]]
|-
| 8 || [[Bev Francis]] || [[Australia]] || [[:en:Bev Francis|Bev Francis]]
|-
| 9 || [[Yaxeni Oriquen-Garcia]] || [[Venezuela]] || [[:en:Yaxeni Oriquen-Garcia|Yaxeni Oriquen-Garcia]]
|-
| 10 || [[Anja Langer]] || [[Ujerumani]] || [[:en:Anja Langer|Anja Langer]]
|-
| 11 || [[Gladys Portugues]] || [[Marekani]] || [[:en:Gladys Portugues|Gladys Portugues]]
|-
| 12 || [[Kay Baxter]] || [[Marekani]] || [[:en:Kay Baxter|Kay Baxter]]
|-
| 13 || [[Juliana Malacarne]] || [[Brazili]] || [[:en:Juliana Malacarne|Juliana Malacarne]]
|-
| 14 || [[Anya Freese]] || [[Ujerumani]] || [[:en:Anya Freese|Anya Freese]]
|-
| 15 || [[Carla Dunlap]] || [[Marekani]] || [[:en:Carla Dunlap|Carla Dunlap]]
|-
| 16 || [[Laura Creavalle]] || [[Guyana]] / [[Marekani]] || [[:en:Laura Creavalle|Laura Creavalle]]
|-
| 17 || [[Vickie Gates]] || [[Marekani]] || [[:en:Vickie Gates|Vickie Gates]]
|-
| 18 || [[Dayana Cadeau]] || [[Haiti]] / [[Kanada]] || [[:en:Dayana Cadeau|Dayana Cadeau]]
|-
| 19 || [[Andrulla Blanchette]] || [[Uingereza]] || [[:en:Andrulla Blanchette|Andrulla Blanchette]]
|-
| 20 || [[Valentina Mishina]] || [[Urusi]] || [[:en:Valentina Mishina|Valentina Mishina]]
|-
| 21 || [[Helle Trevino]] || [[Udenmarki]] / [[Marekani]] || [[:en:Helle Trevino|Helle Trevino]]
|-
| 22 || [[Margie Martin]] || [[Marekani]] || [[:en:Margie Martin|Margie Martin]]
|-
| 23 || [[Angela Debatin]] || [[Brazili]] || [[:en:Angela Debatin|Angela Debatin]]
|-
| 24 || [[Colette Nelson]] || [[Marekani]] || [[:en:Colette Nelson|Colette Nelson]]
|-
| 25 || [[Sheila Bleck]] || [[Marekani]] || [[:en:Sheila Bleck|Sheila Bleck]]
|-
| 26 || [[Alina Popa]] || [[Romania]] || [[:en:Alina Popa|Alina Popa]]
|-
| 27 || [[Monique Jones]] || [[Marekani]] || [[:en:Monique Jones|Monique Jones]]
|-
| 28 || [[Debi Laszewski]] || [[Marekani]] || [[:en:Debi Laszewski|Debi Laszewski]]
|-
| 29 || [[Betty Viana-Adai]] || [[Venezuela]] || [[:en:Betty Viana-Adai|Betty Viana-Adai]]
|-
| 30 || [[Lisa Aukland]] || [[Marekani]] || [[:en:Lisa Aukland|Lisa Aukland]]
|-
| 31 || [[Tazzie Columb]] || [[Marekani]] || [[:en:Tazzie Columb|Tazzie Columb]]
|-
| 32 || [[Gayle Moher]] || [[Marekani]] || [[:en:Gayle Moher|Gayle Moher]]
|-
| 33 || [[Denise Rutkowski]] || [[Marekani]] || [[:en:Denise Rutkowski|Denise Rutkowski]]
|-
| 34 || [[Sue Price]] || [[Marekani]] || [[:en:Sue Price|Sue Price]]
|-
| 35 || [[Sharon Bruneau]] || [[Kanada]] || [[:en:Sharon Bruneau|Sharon Bruneau]]
|-
| 36 || [[Mia Finnegan]] || [[Marekani]] || [[:en:Mia Finnegan|Mia Finnegan]]
|-
| 37 || [[Monica Brant]] || [[Marekani]] || [[:en:Monica Brant|Monica Brant]]
|-
| 38 || [[Jenny Lynn]] || [[Marekani]] || [[:en:Jenny Lynn|Jenny Lynn]]
|-
| 39 || [[Davana Medina]] || [[Marekani]] || [[:en:Davana Medina|Davana Medina]]
|-
| 40 || [[Nicole Wilkins]] || [[Marekani]] || [[:en:Nicole Wilkins|Nicole Wilkins]]
|-
| 41 || [[Erin Stern]] || [[Marekani]] || [[:en:Erin Stern|Erin Stern]]
|-
| 42 || [[Oksana Grishina]] || [[Urusi]] || [[:en:Oksana Grishina|Oksana Grishina]]
|-
| 43 || [[Adela Garcia]] || [[Jamhuri ya Dominika]] || [[:en:Adela Garcia|Adela Garcia]]
|-
| 44 || [[Tanji Johnson]] || [[Marekani]] || [[:en:Tanji Johnson|Tanji Johnson]]
|-
| 45 || [[Angelica Teixeira]] || [[Brazili]] || [[:en:Angelica Teixeira|Angelica Teixeira]]
|-
| 46 || [[Janet Layug]] || [[Marekani]] || [[:en:Janet Layug|Janet Layug]]
|-
| 47 || [[Ashley Kaltwasser]] || [[Marekani]] || [[:en:Ashley Kaltwasser|Ashley Kaltwasser]]
|-
| 48 || [[Lauralie Chapados]] || [[Kanada]] || [[:en:Lauralie Chapados|Lauralie Chapados]]
|-
| 49 || [[Francielle Mattos]] || [[Brazili]] || [[:en:Francielle Mattos|Francielle Mattos]]
|-
| 50 || [[Isa Pecini]] || [[Brazili]] || [[:en:Isa Pecini|Isa Pecini]]
|-
! colspan="4" style="background:#808080; height:25px;" |
|-
! colspan="4" style="background:#505050; color:#ffffff; text-align:center; font-size:110%;" | WATUNISHA MISULI WA WANAUME
|-
| 51 || [[Arnold Schwarzenegger]] || [[Marekani]] / [[Austria]] || [[:en:Arnold Schwarzenegger|Arnold Schwarzenegger]]
|-
| 52 || [[Ronnie Coleman]] || [[Marekani]] || [[:en:Ronnie Coleman|Ronnie Coleman]]
|-
| 53 || [[Lee Haney]] || [[Marekani]] || [[:en:Lee Haney|Lee Haney]]
|-
| 54 || [[Dorian Yates]] || [[Uingereza]] || [[:en:Dorian Yates|Dorian Yates]]
|-
| 55 || [[Phil Heath]] || [[Marekani]] || [[:en:Phil Heath|Phil Heath]]
|-
| 56 || [[Jay Cutler (mtunisha misuli)|Jay Cutler]] || [[Marekani]] || [[:en:Jay Cutler (bodybuilder)|Jay Cutler]]
|-
| 57 || [[Frank Zane]] || [[Marekani]] || [[:en:Frank Zane|Frank Zane]]
|-
| 58 || [[Sergio Oliva]] || [[Kuba]] / [[Marekani]] || [[:en:Sergio Oliva|Sergio Oliva]]
|-
| 59 || [[Franco Columbu]] || [[Italia]] || [[:en:Franco Columbu|Franco Columbu]]
|-
| 60 || [[Larry Scott (mtunisha misuli)|Larry Scott]] || [[Marekani]] || [[:en:Larry Scott (bodybuilder)|Larry Scott]]
|-
| 61 || [[Dexter Jackson (mtunisha misuli)|Dexter Jackson]] || [[Marekani]] || [[:en:Dexter Jackson (bodybuilder)|Dexter Jackson]]
|-
| 62 || [[Shawn Rhoden]] || [[Jamaika]] / [[Marekani]] || [[:en:Shawn Rhoden|Shawn Rhoden]]
|-
| 63 || [[Brandon Curry]] || [[Marekani]] || [[:en:Brandon Curry|Brandon Curry]]
|-
| 64 || [[Big Ramy]] || [[Misri]] || [[:en:Big Ramy|Big Ramy]]
|-
| 65 || [[Hadi Choopan]] || [[Iran]] || [[:en:Hadi Choopan|Hadi Choopan]]
|-
| 66 || [[Derek Lunsford]] || [[Marekani]] || [[:en:Derek Lunsford|Derek Lunsford]]
|-
| 67 || [[Samir Bannout]] || [[Lebanoni]] || [[:en:Samir Bannout|Samir Bannout]]
|-
| 68 || [[Chris Dickerson]] || [[Marekani]] || [[:en:Chris Dickerson|Chris Dickerson]]
|-
| 69 || [[Tom Platz]] || [[Marekani]] || [[:en:Tom Platz|Tom Platz]]
|-
| 70 || [[Lou Ferrigno]] || [[Marekani]] || [[:en:Lou Ferrigno|Lou Ferrigno]]
|-
| 71 || [[Kai Greene]] || [[Marekani]] || [[:en:Kai Greene|Kai Greene]]
|-
| 72 || [[Rich Gaspari]] || [[Marekani]] || [[:en:Rich Gaspari|Rich Gaspari]]
|-
| 73 || [[Kevin Levrone]] || [[Marekani]] || [[:en:Kevin Levrone|Kevin Levrone]]
|-
| 74 || [[Shawn Ray]] || [[Marekani]] || [[:en:Shawn Ray|Shawn Ray]]
|-
| 75 || [[Flex Wheeler]] || [[Marekani]] || [[:en:Flex Wheeler|Flex Wheeler]]
|-
| 76 || [[Serge Nubret]] || [[Ufaransa]] || [[:en:Serge Nubret|Serge Nubret]]
|-
| 77 || [[Reg Park]] || [[Uingereza]] || [[:en:Reg Park|Reg Park]]
|-
| 78 || [[Steve Reeves]] || [[Marekani]] || [[:en:Steve Reeves|Steve Reeves]]
|-
| 79 || [[Eugen Sandow]] || [[Ujerumani]] / [[Uingereza]] || [[:en:Eugen Sandow|Eugen Sandow]]
|-
| 80 || [[Charles Atlas]] || [[Italia]] / [[Marekani]] || [[:en:Charles Atlas|Charles Atlas]]
|-
| 81 || [[Vince Gironda]] || [[Marekani]] || [[:en:Vince Gironda|Vince Gironda]]
|-
| 82 || [[Bill Pearl]] || [[Marekani]] || [[:en:Bill Pearl|Bill Pearl]]
|-
| 83 || [[Dave Draper]] || [[Marekani]] || [[:en:Dave Draper|Dave Draper]]
|-
| 84 || [[Mike Mentzer]] || [[Marekani]] || [[:en:Mike Mentzer|Mike Mentzer]]
|-
| 85 || [[Danny Padilla]] || [[Marekani]] || [[:en:Danny Padilla|Danny Padilla]]
|-
| 86 || [[Robby Robinson]] || [[Marekani]] || [[:en:Robby Robinson|Robby Robinson]]
|-
| 87 || [[Roelly Winklaar]] || [[Uholanzi]] || [[:en:Roelly Winklaar|Roelly Winklaar]]
|-
| 88 || [[William Bonac]] || [[Uholanzi]] || [[:en:William Bonac|William Bonac]]
|-
| 89 || [[Branch Warren]] || [[Marekani]] || [[:en:Branch Warren|Branch Warren]]
|-
| 90 || [[Dennis Wolf]] || [[Ujerumani]] || [[:en:Dennis Wolf|Dennis Wolf]]
|-
| 91 || [[Victor Martinez (mtunisha misuli)|Victor Martinez]] || [[Jamhuri ya Dominika]] || [[:en:Victor Martinez (bodybuilder)|Victor Martinez]]
|-
| 92 || [[Rich Piana]] || [[Marekani]] || [[:en:Rich Piana|Rich Piana]]
|-
| 93 || [[Chris Bumstead]] || [[Kanada]] || [[:en:Chris Bumstead|Chris Bumstead]]
|-
| 94 || [[Breon Ansley]] || [[Marekani]] || [[:en:Breon Ansley|Breon Ansley]]
|-
| 95 || [[Flex Lewis]] || [[Uingereza]] || [[:en:Flex Lewis|Flex Lewis]]
|-
| 96 || [[Nick Walker (mtunisha misuli)|Nick Walker]] || [[Marekani]] || [[:en:Nick Walker (bodybuilder)|Nick Walker]]
|-
| 97 || [[Hunter Labrada]] || [[Marekani]] || [[:en:Hunter Labrada|Hunter Labrada]]
|-
| 98 || [[Andrew Jacked]] || [[Nigeria]] || [[:en:Andrew Jacked|Andrew Jacked]]
|-
| 99 || [[Sam Sulek]] || [[Marekani]] || [[:en:Sam Sulek|Sam Sulek]]
|-
| 100 || [[Michal Krizanek]] || [[Slovakia]] || [[:en:Michal Krizanek|Michal Krizanek]]
|}
4uiphliflfqz6gaxqu55k8b5zpz6slc
Farah Jacques
0
244481
1586417
2026-08-09T18:56:41Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Farah Jacques''' (aliyezaliwa Februari 8, 1990, huko Montreal, Quebec) ni [[mwanariadha]] wa riadha na michezo ya uwanjani kutoka [[Kanada]] anayeshiriki katika mbio za kasi, hasa mbio za mita 200.<ref>{{Cite web|title=Farah Jacques|url=https://olympic.ca/team-canada/farah-jacques/|work=Team Canada|date=2016-07-11|accessdate=2026-08-09|language=en-US}}</ref> Mwezi Julai 2016, aliteuliwa rasmi kuwa sehemu ya Timu ya [[Olimpiki]] ya Kanada katika mbio za...'
1586417
wikitext
text/x-wiki
'''Farah Jacques''' (aliyezaliwa Februari 8, 1990, huko Montreal, Quebec) ni [[mwanariadha]] wa riadha na michezo ya uwanjani kutoka [[Kanada]] anayeshiriki katika mbio za kasi, hasa mbio za mita 200.<ref>{{Cite web|title=Farah Jacques|url=https://olympic.ca/team-canada/farah-jacques/|work=Team Canada|date=2016-07-11|accessdate=2026-08-09|language=en-US}}</ref>
Mwezi Julai 2016, aliteuliwa rasmi kuwa sehemu ya Timu ya [[Olimpiki]] ya Kanada katika mbio za kupokezana za mita 4 × 100.<ref>{{Cite web|title=Athletics Canada nominates largest squad to Team Canada for Rio|url=https://olympic.ca/2016/07/11/athletics-canada-nominates-largest-squad-to-team-canada-for-rio/|work=Team Canada|date=2016-07-11|accessdate=2026-08-09|language=en-US|author=Asif Hossain}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1990]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanariadha wa Kanada]]
cdx4c7wekojgunh93oh8cfjmtu806g5
1586421
1586417
2026-08-09T19:09:11Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1586421
wikitext
text/x-wiki
'''Farah Jacques''' (aliyezaliwa Februari 8, 1990, huko Montreal, Quebec) ni [[mwanariadha]] wa riadha na michezo ya uwanjani kutoka [[Kanada]] anayeshiriki katika mbio za kasi, hasa mbio za mita 200.<ref>{{Rejea tovuti|title=Farah Jacques|url=https://olympic.ca/team-canada/farah-jacques/|work=Team Canada|date=2016-07-11|accessdate=2026-08-09|language=en-US}}</ref>
Mwezi Julai 2016, aliteuliwa rasmi kuwa sehemu ya Timu ya [[Olimpiki]] ya Kanada katika mbio za kupokezana za mita 4 × 100.<ref>{{Rejea tovuti|title=Athletics Canada nominates largest squad to Team Canada for Rio|url=https://olympic.ca/2016/07/11/athletics-canada-nominates-largest-squad-to-team-canada-for-rio/|work=Team Canada|date=2016-07-11|accessdate=2026-08-09|language=en-US|author=Asif Hossain}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1990]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanariadha wa Kanada]]
exw3vklhf8hdkd1468biy3saryk6jrr
Etelvina Maldonado
0
244482
1586418
2026-08-09T19:01:19Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Etelvina Maldonado de la Hoz''' (1932–2010) alikuwa [[mwimbaji]] na mtunzi wa nyimbo wa [[Colombia]] wa muziki wa bullerengue. Aliimba pamoja na Totó la Momposina na vikundi kama Kasabe na Alé Kumá. == Wasifu == Etelvina Maldonado de la Hoz alizaliwa tarehe 25 Aprili 1932 huko Santa Ana, katika [[jimbo]] la Bolívar nchini Colombia. Mama yake alikuwa Francisca “Pacha” de la Hoz, ambaye pia alikuwa mwimbaji wa bullerengue, na baba yake alikuwa...'
1586418
wikitext
text/x-wiki
'''Etelvina Maldonado de la Hoz''' (1932–2010) alikuwa [[mwimbaji]] na mtunzi wa nyimbo wa [[Colombia]] wa muziki wa bullerengue. Aliimba pamoja na Totó la Momposina na vikundi kama Kasabe na Alé Kumá.
== Wasifu ==
Etelvina Maldonado de la Hoz alizaliwa tarehe 25 Aprili 1932 huko Santa Ana, katika [[jimbo]] la Bolívar nchini Colombia.
Mama yake alikuwa Francisca “Pacha” de la Hoz, ambaye pia alikuwa mwimbaji wa bullerengue, na baba yake alikuwa Pedro Maldonado.<ref>{{Cite web|title=No quiero morirme, quiero bailar: Etelvina Maldonado|url=https://www.eltiempo.com/archivo/documento/mam-3813391|work=El Tiempo|date=2010-01-28|accessdate=2026-08-09|language=spanish|author=Juan Carlos Diaz}}</ref>
Akiwa na umri wa miaka 15, Maldonado alihamia Cartagena pamoja na [[mama]] yake. Baadaye, walihamia tena katika eneo la Olaya Herrera.<ref>{{Cite web|title=El bullerengue se quedó sin Etelvina Maldonado|url=https://www.elcolombiano.com/historico/el_bullerengue_se_queda_sin_etelvina_maldonado-GKEC_75535|work=El Colombiano|date=2010-01-27|accessdate=2026-08-09|language=es-ES}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanamuziki}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1932]]
[[Jamii:Waliofariki 2010]]
[[Jamii:Wanamuziki wa Kolombia]]
rraird37dwnufwl96loj6nw8a9lygfd
1586420
1586418
2026-08-09T19:07:21Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1586420
wikitext
text/x-wiki
'''Etelvina Maldonado de la Hoz''' (1932–2010) alikuwa [[mwimbaji]] na mtunzi wa nyimbo wa [[Colombia]] wa muziki wa bullerengue. Aliimba pamoja na Totó la Momposina na vikundi kama Kasabe na Alé Kumá.
== Wasifu ==
Etelvina Maldonado de la Hoz alizaliwa tarehe 25 Aprili 1932 huko Santa Ana, katika [[jimbo]] la Bolívar nchini Colombia.
Mama yake alikuwa Francisca “Pacha” de la Hoz, ambaye pia alikuwa mwimbaji wa bullerengue, na baba yake alikuwa Pedro Maldonado.<ref>{{Rejea tovuti|title=No quiero morirme, quiero bailar: Etelvina Maldonado|url=https://www.eltiempo.com/archivo/documento/mam-3813391|work=El Tiempo|date=2010-01-28|accessdate=2026-08-09|language=spanish|author=Juan Carlos Diaz}}</ref>
Akiwa na umri wa miaka 15, Maldonado alihamia Cartagena pamoja na [[mama]] yake. Baadaye, walihamia tena katika eneo la Olaya Herrera.<ref>{{Rejea tovuti|title=El bullerengue se quedó sin Etelvina Maldonado|url=https://www.elcolombiano.com/historico/el_bullerengue_se_queda_sin_etelvina_maldonado-GKEC_75535|work=El Colombiano|date=2010-01-27|accessdate=2026-08-09|language=es-ES}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanamuziki}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1932]]
[[Jamii:Waliofariki 2010]]
[[Jamii:Wanamuziki wa Kolombia]]
9os04ljlsnqegv93eo3iucpq33i3wcu
Daryl Joy Walters
0
244483
1586422
2026-08-09T19:13:52Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Daryl Joy Walters''' ni [[mwanasiasa]] wa Marekani anayehudumu kama mjumbe wa Baraza la Wawakilishi la [[Jimbo]] la Louisiana kutoka Wilaya ya 4, akiwakilisha Parokia ya Caddo. Alianza kuhudumu katika [[nafasi]] hiyo tarehe 8 Januari 2024. == Maisha ya awali na elimu == Walters ni mzaliwa wa Shreveport, Louisiana. Ana shahada ya Sanaa katika Dini na Falsafa kutoka Chuo cha Wiley, shahada ya Uzamili ya Uungu kutoka Seminari ya Kitheolojia ya Princeton,...'
1586422
wikitext
text/x-wiki
'''Daryl Joy Walters''' ni [[mwanasiasa]] wa Marekani anayehudumu kama mjumbe wa Baraza la Wawakilishi la [[Jimbo]] la Louisiana kutoka Wilaya ya 4, akiwakilisha Parokia ya Caddo. Alianza kuhudumu katika [[nafasi]] hiyo tarehe 8 Januari 2024.
== Maisha ya awali na elimu ==
Walters ni mzaliwa wa Shreveport, Louisiana. Ana shahada ya Sanaa katika Dini na Falsafa kutoka Chuo cha Wiley, shahada ya Uzamili ya Uungu kutoka Seminari ya Kitheolojia ya Princeton, na shahada ya [[Uzamili]] ya Theolojia kutoka [[Chuo]] Kikuu cha Emory.
Pia ana cheti maalumu kutoka Shule ya Kampeni za Wanawake ya Chuo Kikuu cha Yale.<ref>{{Cite web|title=Louisiana State Representative District 4 - Joy Walters|url=https://www.ktbs.com/news/arklatex-politics/vote/louisiana-state-representative/louisiana-state-representative-district-4---joy-walters/article_1a8de566-3f82-11ee-a84b-db0903d35d31.html|work=KTBS|date=2023-08-20|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Marekani]]
j7noxyhyx9osskrgt3ojpehac0hqo2w
1586464
1586422
2026-08-10T02:25:58Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced.
1586464
wikitext
text/x-wiki
'''Daryl Joy Walters''' ni [[mwanasiasa]] wa Marekani anayehudumu kama mjumbe wa Baraza la Wawakilishi la [[Jimbo]] la Louisiana kutoka Wilaya ya 4, akiwakilisha Parokia ya Caddo. Alianza kuhudumu katika [[nafasi]] hiyo tarehe 8 Januari 2024.
== Maisha ya awali na elimu ==
Walters ni mzaliwa wa Shreveport, Louisiana. Ana shahada ya Sanaa katika Dini na Falsafa kutoka Chuo cha Wiley, shahada ya Uzamili ya Uungu kutoka Seminari ya Kitheolojia ya Princeton, na shahada ya [[Uzamili]] ya Theolojia kutoka [[Chuo]] Kikuu cha Emory.
Pia ana cheti maalumu kutoka Shule ya Kampeni za Wanawake ya Chuo Kikuu cha Yale.<ref>{{Rejea tovuti|title=Louisiana State Representative District 4 - Joy Walters|url=https://www.ktbs.com/news/arklatex-politics/vote/louisiana-state-representative/louisiana-state-representative-district-4---joy-walters/article_1a8de566-3f82-11ee-a84b-db0903d35d31.html|work=KTBS|date=2023-08-20|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Marekani]]
3ssn44jx0h591kytetxo6w1u6i4ectu
Danielle Hayden
0
244484
1586423
2026-08-09T19:16:49Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Danielle Hayden''' (aliyezaliwa tarehe 11 Agosti 1998) ni [[mchezaji]] wa soka wa [[Marekani]] anay cheza katika nafasi ya beki kwa [[klabu]] ya Rayo Vallecano.<ref>{{Cite web|title=Former Bear Danielle Hayden Signs With El Rayo Vallecano Feminino|url=https://baylorbears.com/news/2020/9/21/soccer-former-bear-danielle-hayden-signs-with-el-rayo-vallecano-feminino|work=Baylor|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Yanara Aedo y Dani...'
1586423
wikitext
text/x-wiki
'''Danielle Hayden''' (aliyezaliwa tarehe 11 Agosti 1998) ni [[mchezaji]] wa soka wa [[Marekani]] anay cheza katika nafasi ya beki kwa [[klabu]] ya Rayo Vallecano.<ref>{{Cite web|title=Former Bear Danielle Hayden Signs With El Rayo Vallecano Feminino|url=https://baylorbears.com/news/2020/9/21/soccer-former-bear-danielle-hayden-signs-with-el-rayo-vallecano-feminino|work=Baylor|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Yanara Aedo y Danielle Hayden ya se entrenan con el Rayo Femenino|url=https://unionrayo.es/yanara-aedo-y-danielle-hayden-ya-se-entrenan-con-el-rayo-femenino/|date=2020-10-02|accessdate=2026-08-09|language=es}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1998]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Marekani]]
oew5fgft6ueoru2n3skinho888zk66n
1586463
1586423
2026-08-10T02:25:22Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1586463
wikitext
text/x-wiki
'''Danielle Hayden''' (aliyezaliwa tarehe 11 Agosti 1998) ni [[mchezaji]] wa soka wa [[Marekani]] anay cheza katika nafasi ya beki kwa [[klabu]] ya Rayo Vallecano.<ref>{{Rejea tovuti|title=Former Bear Danielle Hayden Signs With El Rayo Vallecano Feminino|url=https://baylorbears.com/news/2020/9/21/soccer-former-bear-danielle-hayden-signs-with-el-rayo-vallecano-feminino|work=Baylor|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Yanara Aedo y Danielle Hayden ya se entrenan con el Rayo Femenino|url=https://unionrayo.es/yanara-aedo-y-danielle-hayden-ya-se-entrenan-con-el-rayo-femenino/|date=2020-10-02|accessdate=2026-08-09|language=es}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1998]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Marekani]]
4t9r81osysu0sxai2nkm7t95avsbpth
Chandra Pitts
0
244485
1586425
2026-08-09T19:30:03Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Chandra G. Pitts''' ni mwanzilishi, raisi na [[Mkurugenzi]] Mtendaji wa One Village Alliance, shirika lisilo la faida linalofanya [[kazi]] kimataifa katika masuala ya haki za kijamii na elimu. == Wasifu == Pitts ni mtoto wa [[mama]] aliyezaliwa Mexico na baba Mwafrika-Amerika. Alikulia katika eneo maskini la kusini mwa New Jersey ambalo halikuwa na mchanganyiko mkubwa wa tamaduni. Akiwa mtoto, alikumbana na changamoto mbalimbali zinazohusiana na utambu...'
1586425
wikitext
text/x-wiki
'''Chandra G. Pitts''' ni mwanzilishi, raisi na [[Mkurugenzi]] Mtendaji wa One Village Alliance, shirika lisilo la faida linalofanya [[kazi]] kimataifa katika masuala ya haki za kijamii na elimu.
== Wasifu ==
Pitts ni mtoto wa [[mama]] aliyezaliwa Mexico na baba Mwafrika-Amerika. Alikulia katika eneo maskini la kusini mwa New Jersey ambalo halikuwa na mchanganyiko mkubwa wa tamaduni. Akiwa mtoto, alikumbana na changamoto mbalimbali zinazohusiana na utambulisho wake wa kitamaduni na kikabila.<ref>{{Cite web|title=Afro-Latino Unity: Hispanic Heritage Month Insights and Stories|url=https://www.ebony.com/african-americans-and-latinos-conflict-or-collaboration-338/|work=EBONY|accessdate=2026-08-09|language=en-US|author=#teamEBONY}}</ref>
Pitts alianza kazi yake nchini Jamaica, ambako aliwafundisha vijana ambao wazazi wao hawakuweza kumudu gharama za elimu.
Mwaka 2008, Pitts alianzisha mpango mkubwa wa ushauri kwa wanafunzi shuleni katika Wilaya ya [[Shule]] ya Christina.
Mwaka 2009, akawa raisi na Mkurugenzi Mtendaji mwanzilishi wa The Village Learning Center, mpango uliolenga kuwasaidia [[wanafunzi]] waliokuwa wakifanya vibaya shuleni.
Mpango huo ulipitishwa na Idara ya Elimu ya Delaware na Idara ya Elimu ya New Jersey, na umeanzishwa katika shule 42.<ref>{{Cite web|title=Chandra Pitts – CFUF PLI|url=https://www.cfufpli.org/fellows/chandra-pitts/|work=www.cfufpli.org|accessdate=2026-08-09|language=en-US}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Marekani]]
tq5qgutjqznvna89tcwhjqoe7jghlqm
Iris Kyle
0
244486
1586428
2026-08-09T19:40:07Z
Dudumizi Irene
89214
Makala mpya
1586428
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Iris Floyd Kyle''' (alizaliwa '''Mildred Carter''';<ref>{{Cite web|url=http://www.guardian.co.tt/article-6.2.446088.cb41064a22|title=Ms Olympia for classic show|first=Nigel|last=Simon|website=www.guardian.co.tt}}</ref> 22 Agosti 1974) ni mtunisha misuli wa kulipwa wa zamani kutoka nchini [[Marekani]].<ref>{{cite web|url=http://www.flexonline.com/news/1123|title=2010 Ms. International Preview|date=February 24, 2010|publisher=Flex Online|access-date=August 17, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100420055913/http://www.flexonline.com/news/1123|archive-date=2010-04-20}}</ref><ref name="Fitness Junkeez #38 Powerhouse Gym Las Vegas - Iris Kyle, Hidetada Yamagishi, Isaac Bailey">{{cite web
| url = https://podcasts.google.com/feed/aHR0cHM6Ly9mZWVkcy5yZWRjaXJjbGUuY29tLzM5ZTM2ODYyLWRmYWYtNDgwNy1hOThkLTc3MDRiYjMwMTdjNg/episode/YWY3ZTQ3OWEtMTBlOC00NGI3LTk0ZDEtNjdjZjFlMTI3ZjZj?sa=X&ved=0CAIQuIEEahcKEwjA6rro-rf7AhUAAAAAHQAAAAAQLA
| title = Fitness Junkeez #38 Powerhouse Gym Las Vegas - Iris Kyle, Hidetada Yamagishi, Isaac Bailey
| last =
| first =
| date = Jul 12, 2022
| website = [[Google Podcasts]]
| publisher = Podcast Junkeez Network
| access-date = November 18, 2022
| quote =
}}</ref> Hivi sasa anachukuliwa kama mwanamichezo aliyepata mafanikio makubwa zaidi katika utunishaji misuli wa kulipwa, kati ya wanawake na wanaume. Anashikilia jumla ya mataji 20 ya kitaalamu ya utunishaji misuli, ikiwa ni pamoja na mataji 10 ya jumla na mawili ya uzani wa juu ya [[Ms. Olympia]] (zaidi ya mtu mwingine yeyote kwenye Mr. na Ms. Olympia), pamoja na mataji 7 ya jumla na moja la uzani wa juu la [[Ms. International]] (zaidi ya mchezaji yeyote kwenye Arnold Classic na Ms. International).<ref>{{Cite web|url=https://muscleinsider.com/news/iris-kyle-returns-msolympia-stage|title=Iris Kyle Returns to Ms.Olympia Stage | MUSCLE INSIDER|website=muscleinsider.com|date=July 12, 2020 }}</ref><ref name="THE OZONE">{{cite web|url=http://www.flexonline.co.uk/news-features/article/4-contest-reports/325/the-ozone-iris-kyle-makes-history|title=THE OZONE: IRIS KYLE MAKES HISTORY |publisher=Flex|access-date=March 13, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20131002003531/http://www.flexonline.co.uk/news-features/article/4-contest-reports/325/the-ozone-iris-kyle-makes-history|archive-date=2013-10-02}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.evolutionofbodybuilding.net/iris-kyle/|title=Iris Kyle|publisher=evolutionofbodybuilding.net|access-date=2020-04-03|language=en}}</ref><ref name="builder-msolympia">{{cite web|url=https://body.builder.hu/magazin.htm4?url=%2Fmagazin%2Ftestepites-cikkek%2Fa-ms-olympia-tortenete-nekrolog|title=A MS. OLYMPIA TÖRTÉNETE - NEKROLÓG|publisher=Builder.hu|access-date=2020-04-03|language=hu|archive-date=August 5, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805140951/https://body.builder.hu/magazin.htm4?url=%2Fmagazin%2Ftestepites-cikkek%2Fa-ms-olympia-tortenete-nekrolog|url-status=dead}}</ref>
== Maisha ya awali ==
Iris Floyd Kyle<ref name="IFBB interview" /> alizaliwa mnamo 22 Agosti 1974 huko Benton Harbor, Michigan,<ref name="IFBB interview" /> akiwa mtoto wa tano kati ya sita katika familia ya Waafrika-Marekani.<ref>{{cite web| url=https://lasvegasblackimage.com/2013/05/best-body-in-the-world/| title=Best Body in the World| last=Bailey-Tureaud| first=Kimberly| date=May 6, 2013| website=Las Vegas Black Image}}</ref> Katika utoto wake alijihusisha na michezo mbalimbali kama vile mbio za masafa marefu, mpira wa kikapu, mpira wa softball na mpira wa wavu. Alichaguliwa kuwa mchezaji bora wa kiume na wa kike wa ngazi ya majimbo (All-American) katika mpira wa mikono, na alipata fursa za ufadhili wa masomo ya michezo. Kyle alisoma katika Shule ya Sekondari ya Benton Harbor na kuendelea na masomo ya juu katika Chuo Kikuu cha Alcorn State huko Lorman, Mississippi, kupitia ufadhili wa mpira wa mikono, akisomea utawala wa biashara na mchanganuo wa uhasibu.<ref name="IFBB interview">{{cite web|url=http://www.ifbbpro.com/features/iris-kyle-ms-olympia/|title=Iris Kyle, Ms. Olympia|date=April 8, 2008|publisher=IFBB Pro|access-date=March 13, 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131106033404/http://www.ifbbpro.com/features/iris-kyle-ms-olympia/|archive-date=November 6, 2013|df=mdy-all}}</ref><ref name="getbig.com">{{cite web|url=http://www.getbig.com/ranking/prorankw.htm|title=IFBB Pro Women's Bodybuilding Ranking List|date=September 1, 2011|publisher=getbig.com|access-date=October 14, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20131105155629/http://www.getbig.com/ranking/prorankw.htm|archive-date=2013-11-05}}</ref><ref>{{cite web|url=http://amg-lite.net/iris_kyle/|title=Iris Kyle|date=2005|publisher=AMG Lite|access-date=March 13, 2014}}</ref><ref name="Fitness Junkeez #38 Powerhouse Gym Las Vegas - Iris Kyle, Hidetada Yamagishi, Isaac Bailey" />
== Kazi ya utunishaji misuli ==
=== Ridhaa ===
Iris anaeleza kuwa sababu iliyomfanya aingie kwenye utunishaji misuli ni pale familia yake ilipohamia Orange County, California. Baada ya kuona watu wengi wenye miili iliyojengeka na yenye afya, aliamini naye anaweza kupata mwili uliochongoka vizuri. Alijiunga na jumba la mazoezi la Bally Total Fitness na kuanza kufanya mazoezi. Baadaye alipata kazi ya kufundisha mazoezi ya viungo na kisha kuwa meneja wa mauzo katika jumba hilo, ambapo alianza rasmi kunyanyua chuma. Alianza pia kusoma kwa bidii majarida kama ''FLEX'', ''Muscle and Fitness'', na ''Iron Man''.<ref name="Fitness Junkeez #38 Powerhouse Gym Las Vegas - Iris Kyle, Hidetada Yamagishi, Isaac Bailey" />
Baada ya kuona picha ya [[Lenda Murray]] kwenye jarida, alimweka kama mfano wa kuigwa na kuweka lengo la kujenga mwili kama wake. Mwandalizi wa mashindano ya eneo hilo, Butch Dennis, alimshauri kushiriki mashindano ya Long Beach Muscle Classic ya mwaka 1994, ambayo alifanikiwa kushinda. Tangu mwaka 1994 hadi anakuwa mtunisha misuli wa kulipwa, alikuwa chini ya kocha Patrick Lynn.
Mwaka 1996, katika mashindano ya NPC USA Championships, Iris alishika nafasi ya pili nyuma ya Heather Foster katika kipengele cha uzani wa juu. Mnamo Julai 1998, katika mashindano ya NPC USA yaliyofanyika Chuo Kikuu cha Nevada, Las Vegas, alimshinda Foster na kutwaa taji la uzani wa juu, taji la jumla, na kadi ya mchezaji wa kulipwa wa IFBB akiwa na umri wa miaka 23 na uzani wa pauni 150 (kilo 68).<ref name="IFBB interview" /><ref>{{cite web|url=http://interviews.fbbfan.com/2008/iriskyle.html |title=Female Bodybuilding Interview of the Month |publisher=fbbfan.com |date=November 2008 |access-date=March 14, 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110720135128/http://interviews.fbbfan.com/2008/iriskyle.html |archive-date=July 20, 2011 }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.iriskyle.com/gallery/4images/categories.php?cat_id=1|title=Official Website of Iris Kyle - IFBB Professional Female Bodybuilder|website=www.iriskyle.com|access-date=November 24, 2015|archive-date=November 25, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151125014934/http://www.iriskyle.com/gallery/4images/categories.php?cat_id=1|url-status=usurped}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.getbig.com/magazine/wpw/wpw-1296.htm|title=Women's Physique World|website=www.getbig.com}}</ref>
=== Kulipwa ===
==== 1999–2001 ====
Katika mashindano yake ya kwanza ya kulipwa kwenye Ms. International ya mwaka 1999, alishika nafasi ya 15. Tangu wakati huo, kukiwa na ubaguzi wa mashindano machache pekee, amekuwa akishika nafasi sita za juu katika kila mashindano ya kitaalamu ya IFBB aliyoshiriki.
Katika mashindano ya Ms. International ya mwaka 2000, Iris aliondolewa kwenye mashindano kwa matumizi ya dawa za kuondoa maji mwilini (diuretics).<ref>{{cite web|url=http://www.billdobbins.com/PUBLIC/pages/contests/2000_contests/Arnold/msinrpt.html|title=THE IFBB MS. INTERNATIONAL 2000|publisher=billdobbins.com|access-date=March 13, 2014|archive-date=December 3, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141203052255/http://www.billdobbins.com/PUBLIC/pages/contests/2000_contests/Arnold/msinrpt.html|url-status=dead}}</ref> Alishinda shindano lake la kwanza la kulipwa kwenye Ms. Olympia ya mwaka 2001 kwa kutwaa taji la uzani wa juu, ingawa alikosa taji la jumla la Olympia lililokwenda kwa Juliette Bergmann.<ref name="IFBB interview" /><ref>{{Cite web|url=http://www.getbig.com/magazine/flex/flex9911.htm|title=Flex Magazine|website=www.getbig.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.magzter.com/stories/Mens-Interest/Flex-Magazine-UK-Edition/The-Best-Bodybuilder-Ever|title=The Best Bodybuilder Ever|website=www.magzter.com}}</ref>
== Marejeo ==
{{Marejeo}}
{{BD|1974}}
[[Jamii:Watunisha misuli wa Marekani]]
dxl80kkhdhl2q0zwv8ebad3xcbgz2n9
1586432
1586428
2026-08-09T19:43:03Z
Dudumizi Irene
89214
1586432
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Iris Floyd Kyle''' (alizaliwa '''Mildred Carter''';<ref>{{Cite web|url=http://www.guardian.co.tt/article-6.2.446088.cb41064a22|title=Ms Olympia for classic show|first=Nigel|last=Simon|website=www.guardian.co.tt}}</ref> 22 Agosti 1974) ni mtunisha misuli wa kulipwa wa zamani kutoka nchini [[Marekani]].<ref>{{cite web|url=http://www.flexonline.com/news/1123|title=2010 Ms. International Preview|date=February 24, 2010|publisher=Flex Online|access-date=August 17, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100420055913/http://www.flexonline.com/news/1123|archive-date=2010-04-20}}</ref><ref name="Fitness Junkeez #38 Powerhouse Gym Las Vegas - Iris Kyle, Hidetada Yamagishi, Isaac Bailey">{{cite web
| url = https://podcasts.google.com/feed/aHR0cHM6Ly9mZWVkcy5yZWRjaXJjbGUuY29tLzM5ZTM2ODYyLWRmYWYtNDgwNy1hOThkLTc3MDRiYjMwMTdjNg/episode/YWY3ZTQ3OWEtMTBlOC00NGI3LTk0ZDEtNjdjZjFlMTI3ZjZj?sa=X&ved=0CAIQuIEEahcKEwjA6rro-rf7AhUAAAAAHQAAAAAQLA
| title = Fitness Junkeez #38 Powerhouse Gym Las Vegas - Iris Kyle, Hidetada Yamagishi, Isaac Bailey
| last =
| first =
| date = Jul 12, 2022
| website = [[Google Podcasts]]
| publisher = Podcast Junkeez Network
| access-date = November 18, 2022
| quote =
}}</ref> Hivi sasa anachukuliwa kama mwanamichezo aliyepata mafanikio makubwa zaidi katika utunishaji misuli wa kulipwa, kati ya wanawake na wanaume. Anashikilia jumla ya mataji 20 ya kitaalamu ya utunishaji misuli, ikiwa ni pamoja na mataji 10 ya jumla na mawili ya uzani wa juu ya [[Ms. Olympia]] (zaidi ya mtu mwingine yeyote kwenye Mr. na Ms. Olympia), pamoja na mataji 7 ya jumla na moja la uzani wa juu la [[Ms. International]] (zaidi ya mchezaji yeyote kwenye Arnold Classic na Ms. International).<ref>{{Cite web|url=https://muscleinsider.com/news/iris-kyle-returns-msolympia-stage|title=Iris Kyle Returns to Ms.Olympia Stage | MUSCLE INSIDER|website=muscleinsider.com|date=July 12, 2020 }}</ref><ref name="THE OZONE">{{cite web|url=http://www.flexonline.co.uk/news-features/article/4-contest-reports/325/the-ozone-iris-kyle-makes-history|title=THE OZONE: IRIS KYLE MAKES HISTORY |publisher=Flex|access-date=March 13, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20131002003531/http://www.flexonline.co.uk/news-features/article/4-contest-reports/325/the-ozone-iris-kyle-makes-history|archive-date=2013-10-02}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.evolutionofbodybuilding.net/iris-kyle/|title=Iris Kyle|publisher=evolutionofbodybuilding.net|access-date=2020-04-03|language=en}}</ref><ref name="builder-msolympia">{{cite web|url=https://body.builder.hu/magazin.htm4?url=%2Fmagazin%2Ftestepites-cikkek%2Fa-ms-olympia-tortenete-nekrolog|title=A MS. OLYMPIA TÖRTÉNETE - NEKROLÓG|publisher=Builder.hu|access-date=2020-04-03|language=hu|archive-date=August 5, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805140951/https://body.builder.hu/magazin.htm4?url=%2Fmagazin%2Ftestepites-cikkek%2Fa-ms-olympia-tortenete-nekrolog|url-status=dead}}</ref>
== Maisha ya awali ==
Iris Floyd Kyle<ref name="IFBB interview" /> alizaliwa mnamo 22 Agosti 1974 huko Benton Harbor, Michigan,<ref name="IFBB interview" /> akiwa mtoto wa tano kati ya sita katika familia ya Waafrika-Marekani.<ref>{{cite web| url=https://lasvegasblackimage.com/2013/05/best-body-in-the-world/| title=Best Body in the World| last=Bailey-Tureaud| first=Kimberly| date=May 6, 2013| website=Las Vegas Black Image}}</ref> Katika utoto wake alijihusisha na michezo mbalimbali kama vile mbio za masafa marefu, mpira wa kikapu, mpira wa softball na mpira wa wavu. Alichaguliwa kuwa mchezaji bora wa kiume na wa kike wa ngazi ya majimbo (All-American) katika mpira wa mikono, na alipata fursa za ufadhili wa masomo ya michezo. Kyle alisoma katika Shule ya Sekondari ya Benton Harbor na kuendelea na masomo ya juu katika Chuo Kikuu cha Alcorn State huko Lorman, Mississippi, kupitia ufadhili wa mpira wa mikono, akisomea utawala wa biashara na mchanganuo wa uhasibu.<ref name="IFBB interview">{{cite web|url=http://www.ifbbpro.com/features/iris-kyle-ms-olympia/|title=Iris Kyle, Ms. Olympia|date=April 8, 2008|publisher=IFBB Pro|access-date=March 13, 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131106033404/http://www.ifbbpro.com/features/iris-kyle-ms-olympia/|archive-date=November 6, 2013|df=mdy-all}}</ref><ref name="getbig.com">{{cite web|url=http://www.getbig.com/ranking/prorankw.htm|title=IFBB Pro Women's Bodybuilding Ranking List|date=September 1, 2011|publisher=getbig.com|access-date=October 14, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20131105155629/http://www.getbig.com/ranking/prorankw.htm|archive-date=2013-11-05}}</ref><ref>{{cite web|url=http://amg-lite.net/iris_kyle/|title=Iris Kyle|date=2005|publisher=AMG Lite|access-date=March 13, 2014}}</ref><ref name="Fitness Junkeez #38 Powerhouse Gym Las Vegas - Iris Kyle, Hidetada Yamagishi, Isaac Bailey" />
== Kazi ya utunishaji misuli ==
=== Ridhaa ===
Iris anaeleza kuwa sababu iliyomfanya aingie kwenye utunishaji misuli ni pale familia yake ilipohamia Orange County, California. Baada ya kuona watu wengi wenye miili iliyojengeka na yenye afya, aliamini naye anaweza kupata mwili uliochongoka vizuri. Alijiunga na jumba la mazoezi la Bally Total Fitness na kuanza kufanya mazoezi. Baadaye alipata kazi ya kufundisha mazoezi ya viungo na kisha kuwa meneja wa mauzo katika jumba hilo, ambapo alianza rasmi kunyanyua chuma. Alianza pia kusoma kwa bidii majarida kama ''FLEX'', ''Muscle and Fitness'', na ''Iron Man''.<ref name="Fitness Junkeez #38 Powerhouse Gym Las Vegas - Iris Kyle, Hidetada Yamagishi, Isaac Bailey" />
Baada ya kuona picha ya [[Lenda Murray]] kwenye jarida, alimweka kama mfano wa kuigwa na kuweka lengo la kujenga mwili kama wake. Mwandalizi wa mashindano ya eneo hilo, Butch Dennis, alimshauri kushiriki mashindano ya Long Beach Muscle Classic ya mwaka 1994, ambayo alifanikiwa kushinda. Tangu mwaka 1994 hadi anakuwa mtunisha misuli wa kulipwa, alikuwa chini ya kocha Patrick Lynn.
Mwaka 1996, katika mashindano ya NPC USA Championships, Iris alishika nafasi ya pili nyuma ya Heather Foster katika kipengele cha uzani wa juu. Mnamo Julai 1998, katika mashindano ya NPC USA yaliyofanyika Chuo Kikuu cha Nevada, Las Vegas, alimshinda Foster na kutwaa taji la uzani wa juu, taji la jumla, na kadi ya mchezaji wa kulipwa wa IFBB akiwa na umri wa miaka 23 na uzani wa pauni 150 (kilo 68).<ref name="IFBB interview" /><ref>{{cite web|url=http://interviews.fbbfan.com/2008/iriskyle.html |title=Female Bodybuilding Interview of the Month |publisher=fbbfan.com |date=November 2008 |access-date=March 14, 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110720135128/http://interviews.fbbfan.com/2008/iriskyle.html |archive-date=July 20, 2011 }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.iriskyle.com/gallery/4images/categories.php?cat_id=1|title=Official Website of Iris Kyle - IFBB Professional Female Bodybuilder|website=www.iriskyle.com|access-date=November 24, 2015|archive-date=November 25, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151125014934/http://www.iriskyle.com/gallery/4images/categories.php?cat_id=1|url-status=usurped}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.getbig.com/magazine/wpw/wpw-1296.htm|title=Women's Physique World|website=www.getbig.com}}</ref>
=== Kulipwa ===
==== 1999–2001 ====
Katika mashindano yake ya kwanza ya kulipwa kwenye Ms. International ya mwaka 1999, alishika nafasi ya 15. Tangu wakati huo, kukiwa na ubaguzi wa mashindano machache pekee, amekuwa akishika nafasi sita za juu katika kila mashindano ya kitaalamu ya IFBB aliyoshiriki.
Katika mashindano ya Ms. International ya mwaka 2000, Iris aliondolewa kwenye mashindano kwa matumizi ya dawa za kuondoa maji mwilini (diuretics).<ref>{{cite web|url=http://www.billdobbins.com/PUBLIC/pages/contests/2000_contests/Arnold/msinrpt.html|title=THE IFBB MS. INTERNATIONAL 2000|publisher=billdobbins.com|access-date=March 13, 2014|archive-date=December 3, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141203052255/http://www.billdobbins.com/PUBLIC/pages/contests/2000_contests/Arnold/msinrpt.html|url-status=dead}}</ref> Alishinda shindano lake la kwanza la kulipwa kwenye Ms. Olympia ya mwaka 2001 kwa kutwaa taji la uzani wa juu, ingawa alikosa taji la jumla la Olympia lililokwenda kwa Juliette Bergmann.<ref name="IFBB interview" /><ref>{{Cite web|url=http://www.getbig.com/magazine/flex/flex9911.htm|title=Flex Magazine|website=www.getbig.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.magzter.com/stories/Mens-Interest/Flex-Magazine-UK-Edition/The-Best-Bodybuilder-Ever|title=The Best Bodybuilder Ever|website=www.magzter.com}}</ref>
== Marejeo ==
{{Marejeo}}
{{mbegu-mtu}}
{{BD|1974}}
[[Jamii:Watunisha misuli wa Marekani]]
5stccewg7huwu39urg6r3lljy9n58j8
1586470
1586432
2026-08-10T03:03:48Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 6 template(s) replaced.
1586470
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Iris Floyd Kyle''' (alizaliwa '''Mildred Carter''';<ref>{{Rejea tovuti|url=http://www.guardian.co.tt/article-6.2.446088.cb41064a22|title=Ms Olympia for classic show|first=Nigel|last=Simon|website=www.guardian.co.tt}}</ref> 22 Agosti 1974) ni mtunisha misuli wa kulipwa wa zamani kutoka nchini [[Marekani]].<ref>{{cite web|url=http://www.flexonline.com/news/1123|title=2010 Ms. International Preview|date=February 24, 2010|publisher=Flex Online|access-date=August 17, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100420055913/http://www.flexonline.com/news/1123|archive-date=2010-04-20}}</ref><ref name="Fitness Junkeez #38 Powerhouse Gym Las Vegas - Iris Kyle, Hidetada Yamagishi, Isaac Bailey">{{cite web
| url = https://podcasts.google.com/feed/aHR0cHM6Ly9mZWVkcy5yZWRjaXJjbGUuY29tLzM5ZTM2ODYyLWRmYWYtNDgwNy1hOThkLTc3MDRiYjMwMTdjNg/episode/YWY3ZTQ3OWEtMTBlOC00NGI3LTk0ZDEtNjdjZjFlMTI3ZjZj?sa=X&ved=0CAIQuIEEahcKEwjA6rro-rf7AhUAAAAAHQAAAAAQLA
| title = Fitness Junkeez #38 Powerhouse Gym Las Vegas - Iris Kyle, Hidetada Yamagishi, Isaac Bailey
| last =
| first =
| date = Jul 12, 2022
| website = [[Google Podcasts]]
| publisher = Podcast Junkeez Network
| access-date = November 18, 2022
| quote =
}}</ref> Hivi sasa anachukuliwa kama mwanamichezo aliyepata mafanikio makubwa zaidi katika utunishaji misuli wa kulipwa, kati ya wanawake na wanaume. Anashikilia jumla ya mataji 20 ya kitaalamu ya utunishaji misuli, ikiwa ni pamoja na mataji 10 ya jumla na mawili ya uzani wa juu ya [[Ms. Olympia]] (zaidi ya mtu mwingine yeyote kwenye Mr. na Ms. Olympia), pamoja na mataji 7 ya jumla na moja la uzani wa juu la [[Ms. International]] (zaidi ya mchezaji yeyote kwenye Arnold Classic na Ms. International).<ref>{{Rejea tovuti|url=https://muscleinsider.com/news/iris-kyle-returns-msolympia-stage|title=Iris Kyle Returns to Ms.Olympia Stage | MUSCLE INSIDER|website=muscleinsider.com|date=July 12, 2020 }}</ref><ref name="THE OZONE">{{cite web|url=http://www.flexonline.co.uk/news-features/article/4-contest-reports/325/the-ozone-iris-kyle-makes-history|title=THE OZONE: IRIS KYLE MAKES HISTORY |publisher=Flex|access-date=March 13, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20131002003531/http://www.flexonline.co.uk/news-features/article/4-contest-reports/325/the-ozone-iris-kyle-makes-history|archive-date=2013-10-02}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.evolutionofbodybuilding.net/iris-kyle/|title=Iris Kyle|publisher=evolutionofbodybuilding.net|access-date=2020-04-03|language=en}}</ref><ref name="builder-msolympia">{{cite web|url=https://body.builder.hu/magazin.htm4?url=%2Fmagazin%2Ftestepites-cikkek%2Fa-ms-olympia-tortenete-nekrolog|title=A MS. OLYMPIA TÖRTÉNETE - NEKROLÓG|publisher=Builder.hu|access-date=2020-04-03|language=hu|archive-date=August 5, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805140951/https://body.builder.hu/magazin.htm4?url=%2Fmagazin%2Ftestepites-cikkek%2Fa-ms-olympia-tortenete-nekrolog|url-status=dead}}</ref>
== Maisha ya awali ==
Iris Floyd Kyle<ref name="IFBB interview" /> alizaliwa mnamo 22 Agosti 1974 huko Benton Harbor, Michigan,<ref name="IFBB interview" /> akiwa mtoto wa tano kati ya sita katika familia ya Waafrika-Marekani.<ref>{{cite web| url=https://lasvegasblackimage.com/2013/05/best-body-in-the-world/| title=Best Body in the World| last=Bailey-Tureaud| first=Kimberly| date=May 6, 2013| website=Las Vegas Black Image}}</ref> Katika utoto wake alijihusisha na michezo mbalimbali kama vile mbio za masafa marefu, mpira wa kikapu, mpira wa softball na mpira wa wavu. Alichaguliwa kuwa mchezaji bora wa kiume na wa kike wa ngazi ya majimbo (All-American) katika mpira wa mikono, na alipata fursa za ufadhili wa masomo ya michezo. Kyle alisoma katika Shule ya Sekondari ya Benton Harbor na kuendelea na masomo ya juu katika Chuo Kikuu cha Alcorn State huko Lorman, Mississippi, kupitia ufadhili wa mpira wa mikono, akisomea utawala wa biashara na mchanganuo wa uhasibu.<ref name="IFBB interview">{{cite web|url=http://www.ifbbpro.com/features/iris-kyle-ms-olympia/|title=Iris Kyle, Ms. Olympia|date=April 8, 2008|publisher=IFBB Pro|access-date=March 13, 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131106033404/http://www.ifbbpro.com/features/iris-kyle-ms-olympia/|archive-date=November 6, 2013|df=mdy-all}}</ref><ref name="getbig.com">{{cite web|url=http://www.getbig.com/ranking/prorankw.htm|title=IFBB Pro Women's Bodybuilding Ranking List|date=September 1, 2011|publisher=getbig.com|access-date=October 14, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20131105155629/http://www.getbig.com/ranking/prorankw.htm|archive-date=2013-11-05}}</ref><ref>{{cite web|url=http://amg-lite.net/iris_kyle/|title=Iris Kyle|date=2005|publisher=AMG Lite|access-date=March 13, 2014}}</ref><ref name="Fitness Junkeez #38 Powerhouse Gym Las Vegas - Iris Kyle, Hidetada Yamagishi, Isaac Bailey" />
== Kazi ya utunishaji misuli ==
=== Ridhaa ===
Iris anaeleza kuwa sababu iliyomfanya aingie kwenye utunishaji misuli ni pale familia yake ilipohamia Orange County, California. Baada ya kuona watu wengi wenye miili iliyojengeka na yenye afya, aliamini naye anaweza kupata mwili uliochongoka vizuri. Alijiunga na jumba la mazoezi la Bally Total Fitness na kuanza kufanya mazoezi. Baadaye alipata kazi ya kufundisha mazoezi ya viungo na kisha kuwa meneja wa mauzo katika jumba hilo, ambapo alianza rasmi kunyanyua chuma. Alianza pia kusoma kwa bidii majarida kama ''FLEX'', ''Muscle and Fitness'', na ''Iron Man''.<ref name="Fitness Junkeez #38 Powerhouse Gym Las Vegas - Iris Kyle, Hidetada Yamagishi, Isaac Bailey" />
Baada ya kuona picha ya [[Lenda Murray]] kwenye jarida, alimweka kama mfano wa kuigwa na kuweka lengo la kujenga mwili kama wake. Mwandalizi wa mashindano ya eneo hilo, Butch Dennis, alimshauri kushiriki mashindano ya Long Beach Muscle Classic ya mwaka 1994, ambayo alifanikiwa kushinda. Tangu mwaka 1994 hadi anakuwa mtunisha misuli wa kulipwa, alikuwa chini ya kocha Patrick Lynn.
Mwaka 1996, katika mashindano ya NPC USA Championships, Iris alishika nafasi ya pili nyuma ya Heather Foster katika kipengele cha uzani wa juu. Mnamo Julai 1998, katika mashindano ya NPC USA yaliyofanyika Chuo Kikuu cha Nevada, Las Vegas, alimshinda Foster na kutwaa taji la uzani wa juu, taji la jumla, na kadi ya mchezaji wa kulipwa wa IFBB akiwa na umri wa miaka 23 na uzani wa pauni 150 (kilo 68).<ref name="IFBB interview" /><ref>{{cite web|url=http://interviews.fbbfan.com/2008/iriskyle.html |title=Female Bodybuilding Interview of the Month |publisher=fbbfan.com |date=November 2008 |access-date=March 14, 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110720135128/http://interviews.fbbfan.com/2008/iriskyle.html |archive-date=July 20, 2011 }}</ref><ref>{{Rejea tovuti|url=http://www.iriskyle.com/gallery/4images/categories.php?cat_id=1|title=Official Website of Iris Kyle - IFBB Professional Female Bodybuilder|website=www.iriskyle.com|access-date=November 24, 2015|archive-date=November 25, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151125014934/http://www.iriskyle.com/gallery/4images/categories.php?cat_id=1|url-status=usurped}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.getbig.com/magazine/wpw/wpw-1296.htm|title=Women's Physique World|website=www.getbig.com}}</ref>
=== Kulipwa ===
==== 1999–2001 ====
Katika mashindano yake ya kwanza ya kulipwa kwenye Ms. International ya mwaka 1999, alishika nafasi ya 15. Tangu wakati huo, kukiwa na ubaguzi wa mashindano machache pekee, amekuwa akishika nafasi sita za juu katika kila mashindano ya kitaalamu ya IFBB aliyoshiriki.
Katika mashindano ya Ms. International ya mwaka 2000, Iris aliondolewa kwenye mashindano kwa matumizi ya dawa za kuondoa maji mwilini (diuretics).<ref>{{cite web|url=http://www.billdobbins.com/PUBLIC/pages/contests/2000_contests/Arnold/msinrpt.html|title=THE IFBB MS. INTERNATIONAL 2000|publisher=billdobbins.com|access-date=March 13, 2014|archive-date=December 3, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141203052255/http://www.billdobbins.com/PUBLIC/pages/contests/2000_contests/Arnold/msinrpt.html|url-status=dead}}</ref> Alishinda shindano lake la kwanza la kulipwa kwenye Ms. Olympia ya mwaka 2001 kwa kutwaa taji la uzani wa juu, ingawa alikosa taji la jumla la Olympia lililokwenda kwa Juliette Bergmann.<ref name="IFBB interview" /><ref>{{Rejea tovuti|url=http://www.getbig.com/magazine/flex/flex9911.htm|title=Flex Magazine|website=www.getbig.com}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.magzter.com/stories/Mens-Interest/Flex-Magazine-UK-Edition/The-Best-Bodybuilder-Ever|title=The Best Bodybuilder Ever|website=www.magzter.com}}</ref>
== Marejeo ==
{{Marejeo}}
{{mbegu-mtu}}
{{BD|1974}}
[[Jamii:Watunisha misuli wa Marekani]]
s0marw66m6ckit3lfbczg0irc5bjv37
Chalonda Goodman
0
244487
1586429
2026-08-09T19:40:20Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Chalonda Deatrice Goodman''' (aliyezaliwa Septemba 29, 1990) ni [[mwanariadha]] wa [[Marekani]] anayebobea katika mbio za mita 100 na mita 200. Alishiriki katika Mashindano ya Dunia ya Riadha ya Vijana ya mwaka 2007, ambako alishinda medali ya fedha katika mbio za mita 200. Goodman ni mzaliwa wa Newnan, Georgia. Alihudhuria [[Shule]] ya Sekondari ya Newnan, ambako alichaguliwa mara mbili na USA Today kuwa mmoja wa [[wanariadha]] bora wa riadha nchini M...'
1586429
wikitext
text/x-wiki
'''Chalonda Deatrice Goodman''' (aliyezaliwa Septemba 29, 1990) ni [[mwanariadha]] wa [[Marekani]] anayebobea katika mbio za mita 100 na mita 200. Alishiriki katika Mashindano ya Dunia ya Riadha ya Vijana ya mwaka 2007, ambako alishinda medali ya fedha katika mbio za mita 200.
Goodman ni mzaliwa wa Newnan, Georgia. Alihudhuria [[Shule]] ya Sekondari ya Newnan, ambako alichaguliwa mara mbili na USA Today kuwa mmoja wa [[wanariadha]] bora wa riadha nchini Marekani.
Kwa sasa anasoma katika Chuo Kikuu cha Texas huko Austin.<ref>{{Cite web|title=Fernandez, Hasay pace All-USA Track and Field Team - USATODAY.com|url=http://www.usatoday.com/sports/preps/track/2008-07-22-2008-all-usa-track-team_N.htm|work=www.usatoday.com|accessdate=2026-08-09}}</ref>
Kaka yake mkubwa, Demiko Goodman, pia ni mwanariadha aliyefanikiwa katika riadha.<ref>{{Cite web|title=Goodmans hope to double up on Olympics {{!}} ajc.com|url=http://www.ajc.com:80/sports/goodmans-hope-to-double-573077.html|work=www.ajc.com|accessdate=2026-08-09}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanariadha wa Marekani]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1990]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
dum5ekn9zg6qlppr0lyit7vgllxqrr0
Brittnee Cooper
0
244488
1586433
2026-08-09T19:45:04Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Brittnee Cooper''' (aliyezaliwa Februari 26, 1988) <ref>{{Cite web|title=Brittnee Cooper — Volleyball Players|url=http://volleyballmag.com/players/43|work=volleyballmag.com|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>ni [[mchezaji]] wa [[mpira]] wa wavu wa Marekani. Alicheza katika klabu ya Rabita Baku katika msimu wa 2013/14 wa Ligi Kuu ya Azerbaijan akiwa katika nafasi ya mzuiaji wa kati. Alicheza mpira wa wavu wa vyuo katika Chuo Kikuu cha Louisiana...'
1586433
wikitext
text/x-wiki
'''Brittnee Cooper''' (aliyezaliwa Februari 26, 1988) <ref>{{Cite web|title=Brittnee Cooper — Volleyball Players|url=http://volleyballmag.com/players/43|work=volleyballmag.com|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>ni [[mchezaji]] wa [[mpira]] wa wavu wa Marekani. Alicheza katika klabu ya Rabita Baku katika msimu wa 2013/14 wa Ligi Kuu ya Azerbaijan akiwa katika nafasi ya mzuiaji wa kati.
Alicheza mpira wa wavu wa vyuo katika Chuo Kikuu cha Louisiana State (LSU), pia akiwa mzuiaji wa kati. Mwaka 2009, alichaguliwa kuwa mmoja wa wachezaji bora wa taifa wa mwaka katika timu ya kwanza ya AVCA All-American, na pia alitajwa kuwa Mchezaji Bora wa Mwaka wa SEC.<ref>{{Citation|title=2012 LSU Volleyball Media Guide|url=http://www.lsusports.net/ViewArticle.dbml?SPSID=27816&SPID=2165&DB_LANG=C&DB_OEM_ID=5200&ATCLID=205587573|work=LSUsports.net|access-date=2026-08-09}}</ref>
== Kazi ==
Cooper pia alikuwa mwanachama wa timu ya taifa ya Marekani ya A2 mwaka 2008 na 2009.
Klabu yake, Rabita Baku, ilishinda [[medali]] ya shaba katika Ligi ya Mabingwa ya CEV ya 2013–14. Katika hatua ya nusu [[fainali]], walifungwa 0–3 na klabu ya Urusi ya Dinamo Kazan. Hata hivyo, walishinda klabu ya [[Uturuki]] Eczacıbaşı VitrA Istanbul kwa seti 3–0 katika mchezo wa kuwania nafasi ya tatu na hivyo kupata medali ya shaba.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1988]]
[[Jamii:Wanamichezo wa Marekani]]
1m8yxcjimo43sqkgltxqiplczvnxd7u
Alice West Fleet
0
244489
1586434
2026-08-09T19:49:56Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Alice West Fleet''' (1909–2000) alikuwa mwalimu wa Marekani na [[mwalimu]] wa kusoma Mwafrika-Amerika wa kwanza huko Arlington, Virginia, baada ya mfumo wa shule wa Arlington County kuondoa [[ubaguzi]] wa rangi tarehe 2 Februari 1959. Alistaafu kufundisha mwaka 1971, baada ya kutumikia katika mfumo wa shule wa Arlington County kwa miaka 31.<ref>{{Cite web|title=Alice West Fleet Elementary School|url=https://www.aia.org/design-excellence/award-winners/...'
1586434
wikitext
text/x-wiki
'''Alice West Fleet''' (1909–2000) alikuwa mwalimu wa Marekani na [[mwalimu]] wa kusoma Mwafrika-Amerika wa kwanza huko Arlington, Virginia, baada ya mfumo wa shule wa Arlington County kuondoa [[ubaguzi]] wa rangi tarehe 2 Februari 1959. Alistaafu kufundisha mwaka 1971, baada ya kutumikia katika mfumo wa shule wa Arlington County kwa miaka 31.<ref>{{Cite web|title=Alice West Fleet Elementary School|url=https://www.aia.org/design-excellence/award-winners/alice-west-fleet-elementary-school|work=The American Institute of Architects|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Sharing the Love: Edmond and Alice Fleet|url=https://library.arlingtonva.us/2025/04/23/sharing-the-love-edmond-and-alice-fleet/|work=Arlington Public Library|date=2025-04-23|accessdate=2026-08-09|language=en-US|author=Christopher George}}</ref>
== Wasifu ==
Fleet alipata shahada ya uzamili kutoka Chuo Kikuu cha Pennsylvania. Baadaye aliendelea na masomo ya [[uzamivu]] katika Chuo Kikuu cha George Washington na akajiunga na Chama cha Wanawake Wasomi wa Vyuo Vikuu vya Marekani.
Fleet na mume wake, Edmond, walishiriki katika kuanzisha kituo cha kwanza cha YMCA kilichotoa fursa za burudani kwa jamii ya Waafrika-Amerika katika kaunti hiyo. Kituo hicho kilifunguliwa mwaka 1953, na mpango wake ulipanuliwa na kujumuisha dansi, maonyesho ya filamu, matukio ya kijamii na [[michezo]]. Fleet alihudumu katika bodi ya wakurugenzi hadi miaka ya 1990.
Fleet alikuwa rais wa tawi la wahitimu wa Northern Virginia la chama cha Delta Sigma Theta kuanzia mwaka 1967 hadi 1969.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1909]]
[[Jamii:Waliofariki 2000]]
[[Jamii:Walimu wa Marekani]]
f2qbd7q985cm498wefv8s4of2a4xhwe
Agnes D. Lattimer
0
244490
1586435
2026-08-09T20:10:53Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Agnes D. Lattimer''' (1928–2018) alikuwa [[daktari]] bingwa wa watoto. Mwaka 1986, aliteuliwa kuwa [[mkurugenzi]] wa matibabu wa Hospitali ya Cook County, na hivyo kuwa mwanamke wa kwanza Mwafrika-Amerika kuongoza kitengo cha matibabu cha hospitali kubwa nchini Marekani. == Wasifu == Lattimer alizaliwa mwaka 1928 na kukulia Memphis, Tennessee. Mwaka 1949, alihitimu kutoka Chuo Kikuu cha Fisk akiwa na [[shahada]] ya biolojia. Baadaye alijiunga na Chic...'
1586435
wikitext
text/x-wiki
'''Agnes D. Lattimer''' (1928–2018) alikuwa [[daktari]] bingwa wa watoto. Mwaka 1986, aliteuliwa kuwa [[mkurugenzi]] wa matibabu wa Hospitali ya Cook County, na hivyo kuwa mwanamke wa kwanza Mwafrika-Amerika kuongoza kitengo cha matibabu cha hospitali kubwa nchini Marekani.
== Wasifu ==
Lattimer alizaliwa mwaka 1928 na kukulia Memphis, Tennessee. Mwaka 1949, alihitimu kutoka Chuo Kikuu cha Fisk akiwa na [[shahada]] ya biolojia. Baadaye alijiunga na Chicago Medical School, ambako alikuwa mmoja wa wanawake wawili katika darasa la mwaka 1954.<ref>{{Cite web|title=Agnes Lattimer, who became Cook County Hospital medical director and campaigned against lead poisoning, dies|url=https://www.chicagotribune.com/2018/03/01/agnes-lattimer-who-became-cook-county-hospital-medical-director-and-campaigned-against-lead-poisoning-dies/|work=Chicago Tribune|date=2018-03-01|accessdate=2026-08-09|language=en-US|author=Graydon Megan}}</ref>
Mwaka 1958, Lattimer alianza kufanya kazi ya udaktari wa watoto katika kliniki binafsi. Baada ya muda, alianza kuhamia kutoka kutoa huduma za matibabu moja kwa moja hadi kufundisha udaktari.
Alifundisha katika Idara ya Madaktari wa [[Watoto]] katika Chicago Medical School. Mwaka 1971, akawa mkuu wa Kitengo cha Huduma za Watoto kwa Wagonjwa wa Nje katika Hospitali ya Cook County.
Mwaka 1986, aliteuliwa kuwa mkurugenzi wa matibabu wa Hospitali ya Cook County, na kuwa mwanamke wa kwanza Mwafrika-Amerika kuongoza hospitali kubwa nchini Marekani.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=N7MDAAAAMBAJ&q=Agnes+D.+Lattimer&pg=PA19|title=Jet|last=Company|first=Johnson Publishing|date=1986-02-24|publisher=Johnson Publishing Company|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasayansi}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1928]]
[[Jamii:Waliofariki 2018]]
[[Jamii:Wanasayansi wa Marekani]]
s9j4wmg2seolweyjbkq8kf9zri74wk8
Valerie Brathwaite Nelson
0
244491
1586436
2026-08-09T20:14:04Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Valerie Brathwaite Nelson''' ni [[mwanasheria]], [[mwanasiasa]] na jaji wa Marekani kutoka New York. Amekuwa akihudumu katika Kitengo cha Pili cha Idara ya Rufaa ya Mahakama Kuu ya New York tangu mwaka 2016 hadi sasa, na katika Mahakama Kuu ya New York, Wilaya ya 11 ya Kijaji, tangu mwaka 2005 hadi sasa. == Maisha ya awali na elimu == Brathwaite Nelson alikulia Queens na alihudhuria [[Shule]] ya Msingi ya P.S. 134, Shule ya Kati ya Renaissance na Shule...'
1586436
wikitext
text/x-wiki
'''Valerie Brathwaite Nelson''' ni [[mwanasheria]], [[mwanasiasa]] na jaji wa Marekani kutoka New York. Amekuwa akihudumu katika Kitengo cha Pili cha Idara ya Rufaa ya Mahakama Kuu ya New York tangu mwaka 2016 hadi sasa, na katika Mahakama Kuu ya New York, Wilaya ya 11 ya Kijaji, tangu mwaka 2005 hadi sasa.
== Maisha ya awali na elimu ==
Brathwaite Nelson alikulia Queens na alihudhuria [[Shule]] ya Msingi ya P.S. 134, Shule ya Kati ya Renaissance na Shule ya Sekondari ya Campus Magnet.
Alipata shahada ya kwanza ya [[Sanaa]] katika Sayansi ya Siasa kutoka Chuo Kikuu cha Syracuse, ambako alihitimu kwa heshima ndani ya miaka mitatu.
Baadaye, alipata shahada ya sheria kutoka Chuo Kikuu cha George Washington.<ref>{{Cite web|title=Valerie Brathwaite Nelson {{!}} NYSenate.gov|url=https://www.nysenate.gov/newsroom/articles/2017/leroy-comrie/valerie-brathwaite-nelson|work=www.nysenate.gov|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Wanasheria wa Marekani]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Marekani]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
s0lgj0bq3zkqcxiobdfoso7ov8jtufv
1586458
1586436
2026-08-09T22:30:20Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced.
1586458
wikitext
text/x-wiki
'''Valerie Brathwaite Nelson''' ni [[mwanasheria]], [[mwanasiasa]] na jaji wa Marekani kutoka New York. Amekuwa akihudumu katika Kitengo cha Pili cha Idara ya Rufaa ya Mahakama Kuu ya New York tangu mwaka 2016 hadi sasa, na katika Mahakama Kuu ya New York, Wilaya ya 11 ya Kijaji, tangu mwaka 2005 hadi sasa.
== Maisha ya awali na elimu ==
Brathwaite Nelson alikulia Queens na alihudhuria [[Shule]] ya Msingi ya P.S. 134, Shule ya Kati ya Renaissance na Shule ya Sekondari ya Campus Magnet.
Alipata shahada ya kwanza ya [[Sanaa]] katika Sayansi ya Siasa kutoka Chuo Kikuu cha Syracuse, ambako alihitimu kwa heshima ndani ya miaka mitatu.
Baadaye, alipata shahada ya sheria kutoka Chuo Kikuu cha George Washington.<ref>{{Rejea tovuti|title=Valerie Brathwaite Nelson {{!}} NYSenate.gov|url=https://www.nysenate.gov/newsroom/articles/2017/leroy-comrie/valerie-brathwaite-nelson|work=www.nysenate.gov|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Wanasheria wa Marekani]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Marekani]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
6gfnzkyf5udoxwr7tzvsbzpk0ehf70w
Troi Zee
0
244492
1586437
2026-08-09T20:16:56Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Troi Zee''' (aliyezaliwa Novemba 9, 2002) ni mwigizaji na [[mwimbaji]] wa [[Marekani]]. <ref>{{Cite web|title=MLM Represents-Book Me Brand Me: A Star Is Born- Troi Zee|url=http://mlmrepresents.blogspot.com/2012/07/a-star-is-born-troi-zee.html|work=MLM Represents-Book Me Brand Me|date=2012-07-31|accessdate=2026-08-09|author=Mlm Represents}}</ref>Anajulikana zaidi kwa nafasi yake kama Maya katika filamu ya drama ''1982'' <ref>{{Cite web|title=Rolling Out|...'
1586437
wikitext
text/x-wiki
'''Troi Zee''' (aliyezaliwa Novemba 9, 2002) ni mwigizaji na [[mwimbaji]] wa [[Marekani]]. <ref>{{Cite web|title=MLM Represents-Book Me Brand Me: A Star Is Born- Troi Zee|url=http://mlmrepresents.blogspot.com/2012/07/a-star-is-born-troi-zee.html|work=MLM Represents-Book Me Brand Me|date=2012-07-31|accessdate=2026-08-09|author=Mlm Represents}}</ref>Anajulikana zaidi kwa nafasi yake kama Maya katika filamu ya drama ''1982'' <ref>{{Cite web|title=Rolling Out|url=https://rollingout.com/|work=rollingout.com|date=2022-06-24|accessdate=2026-08-09|language=en-US}}</ref>ya mwaka 2013 na kama Amanda katika filamu ya drama ''Advantageous'' ya mwaka 2015.
Zee pia alipata umaarufu kwa kutoa [[sauti]] ya Anna katika kipindi cha televisheni cha watoto cha [[muziki]] na uhuishaji cha Nickelodeon, ''Team Umizoomi'', mwaka 2010.
== Wasifu ==
Zee alianza kazi yake ya uigizaji katika The Children's Theatre Company huko New York City.
Alianza pia kazi yake ya uimbaji kwa kutoa muziki wake wa asili uliopewa jina “Brooklyn Girl.”
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanamuziki}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waliozaliwa 2002]]
e83rlkp7dm09tiau1wzbsam4mmmvcur
1586457
1586437
2026-08-09T22:21:02Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1586457
wikitext
text/x-wiki
'''Troi Zee''' (aliyezaliwa Novemba 9, 2002) ni mwigizaji na [[mwimbaji]] wa [[Marekani]]. <ref>{{Rejea tovuti|title=MLM Represents-Book Me Brand Me: A Star Is Born- Troi Zee|url=http://mlmrepresents.blogspot.com/2012/07/a-star-is-born-troi-zee.html|work=MLM Represents-Book Me Brand Me|date=2012-07-31|accessdate=2026-08-09|author=Mlm Represents}}</ref>Anajulikana zaidi kwa nafasi yake kama Maya katika filamu ya drama ''1982'' <ref>{{Rejea tovuti|title=Rolling Out|url=https://rollingout.com/|work=rollingout.com|date=2022-06-24|accessdate=2026-08-09|language=en-US}}</ref>ya mwaka 2013 na kama Amanda katika filamu ya drama ''Advantageous'' ya mwaka 2015.
Zee pia alipata umaarufu kwa kutoa [[sauti]] ya Anna katika kipindi cha televisheni cha watoto cha [[muziki]] na uhuishaji cha Nickelodeon, ''Team Umizoomi'', mwaka 2010.
== Wasifu ==
Zee alianza kazi yake ya uigizaji katika The Children's Theatre Company huko New York City.
Alianza pia kazi yake ya uimbaji kwa kutoa muziki wake wa asili uliopewa jina “Brooklyn Girl.”
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanamuziki}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waliozaliwa 2002]]
bp4zx7tgp7kj6huvgm1gmtu8cbjwhml
Tammy Witherspoon
0
244493
1586438
2026-08-09T20:19:36Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Tammy Witherspoon''' (aliyezaliwa Desemba 10, 1968) ni [[mwanasiasa]] wa [[Marekani]] ambaye kwa sasa anahudumu kama meya wa Magnolia, Mississippi.<ref>{{Cite web|title=Reeves sets November elections to fill 2 Senate vacancies|url=https://apnews.com/article/elections-senate-elections-election-2020-98de9b76d33413efb787d258e0fee2b4|work=AP News|date=2021-07-14|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref> Hapo awali, alihudumu katika [[Seneti]] ya Jimbo la M...'
1586438
wikitext
text/x-wiki
'''Tammy Witherspoon''' (aliyezaliwa Desemba 10, 1968) ni [[mwanasiasa]] wa [[Marekani]] ambaye kwa sasa anahudumu kama meya wa Magnolia, Mississippi.<ref>{{Cite web|title=Reeves sets November elections to fill 2 Senate vacancies|url=https://apnews.com/article/elections-senate-elections-election-2020-98de9b76d33413efb787d258e0fee2b4|work=AP News|date=2021-07-14|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>
Hapo awali, alihudumu katika [[Seneti]] ya Jimbo la Mississippi akiwakilisha [[Wilaya]] ya 38 kuanzia mwaka 2016 hadi 2021.<ref>{{Citation|title=Runoffs to decide party nominees for several Mississippi races|url=https://www.gulflive.com/news/index.ssf/2015/08/runoffs_to_decide_party_nomine.html|work=gulflive.com|language=en-US|access-date=2026-08-09}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1968]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Marekani]]
mfpk9385jtom8yi8x8n855qanpw8846
1586456
1586438
2026-08-09T22:13:30Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced.
1586456
wikitext
text/x-wiki
'''Tammy Witherspoon''' (aliyezaliwa Desemba 10, 1968) ni [[mwanasiasa]] wa [[Marekani]] ambaye kwa sasa anahudumu kama meya wa Magnolia, Mississippi.<ref>{{Rejea tovuti|title=Reeves sets November elections to fill 2 Senate vacancies|url=https://apnews.com/article/elections-senate-elections-election-2020-98de9b76d33413efb787d258e0fee2b4|work=AP News|date=2021-07-14|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>
Hapo awali, alihudumu katika [[Seneti]] ya Jimbo la Mississippi akiwakilisha [[Wilaya]] ya 38 kuanzia mwaka 2016 hadi 2021.<ref>{{Citation|title=Runoffs to decide party nominees for several Mississippi races|url=https://www.gulflive.com/news/index.ssf/2015/08/runoffs_to_decide_party_nomine.html|work=gulflive.com|language=en-US|access-date=2026-08-09}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1968]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Marekani]]
5qj89j3dtliah3ifp6m5x2rnql4xndu
Sylvia Elaine Taylor
0
244494
1586440
2026-08-09T20:24:03Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Sylvia Elaine Taylor''' ni [[mwanasiasa]] wa Marekani anayehudumu kama mjumbe wa Baraza la Wawakilishi la [[Jimbo]] la Louisiana, akiwakilisha Wilaya ya 57. Ni mwanachama wa Chama cha Kidemokrasia na alianza kuhudumu tarehe 8 Januari 2024. Yeye ni [[mwanamke]] wa kwanza na mwanamke wa kwanza Mwafrika-Amerika kuiwakilisha Wilaya ya 57. == Kazi == Kabla ya kuingia katika siasa, Taylor alifanya kazi kama hakimu wa fidia za wafanyakazi hadi alipostaafu mwa...'
1586440
wikitext
text/x-wiki
'''Sylvia Elaine Taylor''' ni [[mwanasiasa]] wa Marekani anayehudumu kama mjumbe wa Baraza la Wawakilishi la [[Jimbo]] la Louisiana, akiwakilisha Wilaya ya 57. Ni mwanachama wa Chama cha Kidemokrasia na alianza kuhudumu tarehe 8 Januari 2024. Yeye ni [[mwanamke]] wa kwanza na mwanamke wa kwanza Mwafrika-Amerika kuiwakilisha Wilaya ya 57.
== Kazi ==
Kabla ya kuingia katika siasa, Taylor alifanya kazi kama hakimu wa fidia za wafanyakazi hadi alipostaafu mwaka 2015. Baada ya kustaafu, aliendelea kuchangia katika [[taaluma]] ya sheria kupitia [[kampuni]] yake binafsi ya uwakili huko LaPlace, Louisiana.<ref>{{Cite web|title=Breaking Barriers: Sylvia Taylor, the first woman to represent District 57|url=https://lobservateur.com/2023/11/29/breaking-barriers-sylvia-taylor-the-first-woman-to-represent-district-57/|work=L'Observateur|date=2023-11-29|accessdate=2026-08-09|language=en|author=Lora Luquet}}</ref>
Mwaka 2023, Taylor alichaguliwa kuwa mjumbe wa Baraza la Wawakilishi la Jimbo la Louisiana kwa Wilaya ya 57, na kuwa mwanamke wa kwanza na mwanamke wa kwanza Mwafrika-Amerika kushika nafasi hiyo.<ref>{{Cite web|title=River Parishes Full Election Results: November 18, 2023|url=https://lobservateur.com/2023/11/18/river-parishes-full-election-results-november-18-2023/|work=L'Observateur|date=2023-11-19|accessdate=2026-08-09|language=en|author=Staff Reports}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Marekani]]
bf02okc6va5ylky8rexhjnq4c4lkzju
1586455
1586440
2026-08-09T22:11:47Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1586455
wikitext
text/x-wiki
'''Sylvia Elaine Taylor''' ni [[mwanasiasa]] wa Marekani anayehudumu kama mjumbe wa Baraza la Wawakilishi la [[Jimbo]] la Louisiana, akiwakilisha Wilaya ya 57. Ni mwanachama wa Chama cha Kidemokrasia na alianza kuhudumu tarehe 8 Januari 2024. Yeye ni [[mwanamke]] wa kwanza na mwanamke wa kwanza Mwafrika-Amerika kuiwakilisha Wilaya ya 57.
== Kazi ==
Kabla ya kuingia katika siasa, Taylor alifanya kazi kama hakimu wa fidia za wafanyakazi hadi alipostaafu mwaka 2015. Baada ya kustaafu, aliendelea kuchangia katika [[taaluma]] ya sheria kupitia [[kampuni]] yake binafsi ya uwakili huko LaPlace, Louisiana.<ref>{{Rejea tovuti|title=Breaking Barriers: Sylvia Taylor, the first woman to represent District 57|url=https://lobservateur.com/2023/11/29/breaking-barriers-sylvia-taylor-the-first-woman-to-represent-district-57/|work=L'Observateur|date=2023-11-29|accessdate=2026-08-09|language=en|author=Lora Luquet}}</ref>
Mwaka 2023, Taylor alichaguliwa kuwa mjumbe wa Baraza la Wawakilishi la Jimbo la Louisiana kwa Wilaya ya 57, na kuwa mwanamke wa kwanza na mwanamke wa kwanza Mwafrika-Amerika kushika nafasi hiyo.<ref>{{Rejea tovuti|title=River Parishes Full Election Results: November 18, 2023|url=https://lobservateur.com/2023/11/18/river-parishes-full-election-results-november-18-2023/|work=L'Observateur|date=2023-11-19|accessdate=2026-08-09|language=en|author=Staff Reports}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Marekani]]
s4ux2hayetd1vsndi2iift788l32otf
Lovena Fox
0
244495
1586445
2026-08-09T20:43:38Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Lovena Fox''' ni mwimbaji kutoka Vancouver, British Columbia. Alikuwa mwanachama wa kikundi cha [[muziki]] cha hiphop/pop Love and Sas.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=_UtdQ6NsvYkC&pg=PA144|title=Who's who in Black Canada 2: Black Success and Black Excellence in Canada : a Contemporary Directory|last=Williams|first=Dawn P.|date=2006|publisher=Who's Who in Black Canada|isbn=978-0-9731384-2-9|language=en}}</ref> == Maisha ya awali =...'
1586445
wikitext
text/x-wiki
'''Lovena Fox''' ni mwimbaji kutoka Vancouver, British Columbia. Alikuwa mwanachama wa kikundi cha [[muziki]] cha hiphop/pop Love and Sas.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=_UtdQ6NsvYkC&pg=PA144|title=Who's who in Black Canada 2: Black Success and Black Excellence in Canada : a Contemporary Directory|last=Williams|first=Dawn P.|date=2006|publisher=Who's Who in Black Canada|isbn=978-0-9731384-2-9|language=en}}</ref>
== Maisha ya awali ==
Fox alizaliwa Vancouver. Alikuwa binti wa mmiliki wa [[klabu]] ya [[muziki]] wa jazz.<ref>{{Cite web|title=Arts Burst Forth in City's Heart|url=https://www.straight.com/article/arts-burst-forth-in-citys-heart|work=The Georgia Straight|date=2004-10-07|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>
== Kazi ==
Fox alikuwa mwanachama wa kikundi cha Black and Gold Review katika ukumbi wa Arts Club Theatre, na alishiriki katika tamthilia ya muziki ''Ain't Misbehavin''' huko Vancouver.
Pia alishiriki katika kipindi cha mashindano ya vipaji ''Star Search'' huko Los Angeles.
Fox alifanya kazi kama mwimbaji wa usaidizi katika vikundi mbalimbali vya muziki hadi mwaka 1991, alipoungana na [[mwimbaji]] wa Toronto Saskia Garel na kuunda kikundi cha muziki cha pop Love and Sas.
Kikundi hicho kilishinda tuzo mbili za Juno kwa [[albamu]] zao ''Call My Name'' na ''Once In A Lifetime''.
Fox aliendelea kutumbuiza katika tamthilia za muziki. Aliigiza nafasi ya Sarah katika ziara ya kitaifa ya ''Ragtime'', na baadaye akatoa albamu yake binafsi iliyoitwa ''Holdin' Out''.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanamuziki}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanamuziki wa Kanada]]
4nz6d8ydky5tzbtho1hcyisiv52p293
1586486
1586445
2026-08-10T03:52:31Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1586486
wikitext
text/x-wiki
'''Lovena Fox''' ni mwimbaji kutoka Vancouver, British Columbia. Alikuwa mwanachama wa kikundi cha [[muziki]] cha hiphop/pop Love and Sas.<ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=_UtdQ6NsvYkC&pg=PA144|title=Who's who in Black Canada 2: Black Success and Black Excellence in Canada : a Contemporary Directory|last=Williams|first=Dawn P.|date=2006|publisher=Who's Who in Black Canada|isbn=978-0-9731384-2-9|language=en}}</ref>
== Maisha ya awali ==
Fox alizaliwa Vancouver. Alikuwa binti wa mmiliki wa [[klabu]] ya [[muziki]] wa jazz.<ref>{{Rejea tovuti|title=Arts Burst Forth in City's Heart|url=https://www.straight.com/article/arts-burst-forth-in-citys-heart|work=The Georgia Straight|date=2004-10-07|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>
== Kazi ==
Fox alikuwa mwanachama wa kikundi cha Black and Gold Review katika ukumbi wa Arts Club Theatre, na alishiriki katika tamthilia ya muziki ''Ain't Misbehavin''' huko Vancouver.
Pia alishiriki katika kipindi cha mashindano ya vipaji ''Star Search'' huko Los Angeles.
Fox alifanya kazi kama mwimbaji wa usaidizi katika vikundi mbalimbali vya muziki hadi mwaka 1991, alipoungana na [[mwimbaji]] wa Toronto Saskia Garel na kuunda kikundi cha muziki cha pop Love and Sas.
Kikundi hicho kilishinda tuzo mbili za Juno kwa [[albamu]] zao ''Call My Name'' na ''Once In A Lifetime''.
Fox aliendelea kutumbuiza katika tamthilia za muziki. Aliigiza nafasi ya Sarah katika ziara ya kitaifa ya ''Ragtime'', na baadaye akatoa albamu yake binafsi iliyoitwa ''Holdin' Out''.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanamuziki}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanamuziki wa Kanada]]
t6ksb18pejnf035oys1yxahkq8agaxl
Lois Harrison-Jones
0
244496
1586446
2026-08-09T20:49:35Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Lois Harrison-Jones''' ni msimamizi wa [[shule]] na msomi wa Marekani ambaye amehudumia [[jamii]] za Richmond, Virginia; Dallas, Texas; na Boston, Massachusetts. Alikuwa mwanamke wa kwanza kuwa msimamizi mkuu wa shule huko Richmond, na mwanamke wa kwanza Mwafrika-Amerika kuwa msimamizi mkuu wa shule katika jimbo la Virginia na katika jiji la Boston. == Maisha ya awali na elimu == Lois Harrison-Jones alizaliwa katika Kaunti ya Westmoreland, Virginia. Al...'
1586446
wikitext
text/x-wiki
'''Lois Harrison-Jones''' ni msimamizi wa [[shule]] na msomi wa Marekani ambaye amehudumia [[jamii]] za Richmond, Virginia; Dallas, Texas; na Boston, Massachusetts. Alikuwa mwanamke wa kwanza kuwa msimamizi mkuu wa shule huko Richmond, na mwanamke wa kwanza Mwafrika-Amerika kuwa msimamizi mkuu wa shule katika jimbo la Virginia na katika jiji la Boston.
== Maisha ya awali na elimu ==
Lois Harrison-Jones alizaliwa katika Kaunti ya Westmoreland, Virginia. Alipata [[shahada]] kutoka Virginia State College, Temple University, na Virginia Tech.
== Kazi ==
Harrison-Jones alianza [[kazi]] yake ya ualimu mwaka 1954 kama mwalimu wa darasa la sita. Alipanda ngazi katika mfumo wa shule za umma wa Richmond hadi kufikia nafasi ya Msimamizi Msaidizi wa Elimu ya Shule za Msingi.
Mwaka 1985, alichaguliwa kumrithi Richard Hunter kama Msimamizi Mkuu wa Shule za Richmond. Wakati wa uteuzi wake, alikuwa miongoni mwa wanawake 24 tu weusi waliokuwa wasimamizi wakuu wa shule nchini [[R|Marekani]]. Alikuwa mwanamke wa kwanza Mwafrika-Amerika kuwa msimamizi mkuu wa shule katika Virginia na mwanamke wa kwanza kushika nafasi hiyo huko Richmond.<ref>{{Citation|title=Academic trailblazer speaks at virtual RPS Women’s History Month event|date=2021-03-03|url=https://www.wric.com/hidden-history/womens-history/academic-trailblazer-speaks-at-virtual-rps-womens-history-month-event/|work=WRIC ABC 8News|language=en-US|access-date=2026-08-09}}</ref>
Mwaka 1988, aliondoka Richmond na kuwa Msimamizi Mshiriki wa Elimu katika Wilaya Huru ya Shule ya Dallas.<ref>{{Cite web|title=SUPERB WOMAN: Dr. Lois Harrison-Jones|url=https://texasmetronews.com/33308/superb-woman-dr-lois-harrison-jones/|date=2022-05-28|accessdate=2026-08-09|language=en-US}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Walimu wa Marekani]]
lit23pn3axhwthah99qil6ek2x2e8m7
1586484
1586446
2026-08-10T03:51:37Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced.
1586484
wikitext
text/x-wiki
'''Lois Harrison-Jones''' ni msimamizi wa [[shule]] na msomi wa Marekani ambaye amehudumia [[jamii]] za Richmond, Virginia; Dallas, Texas; na Boston, Massachusetts. Alikuwa mwanamke wa kwanza kuwa msimamizi mkuu wa shule huko Richmond, na mwanamke wa kwanza Mwafrika-Amerika kuwa msimamizi mkuu wa shule katika jimbo la Virginia na katika jiji la Boston.
== Maisha ya awali na elimu ==
Lois Harrison-Jones alizaliwa katika Kaunti ya Westmoreland, Virginia. Alipata [[shahada]] kutoka Virginia State College, Temple University, na Virginia Tech.
== Kazi ==
Harrison-Jones alianza [[kazi]] yake ya ualimu mwaka 1954 kama mwalimu wa darasa la sita. Alipanda ngazi katika mfumo wa shule za umma wa Richmond hadi kufikia nafasi ya Msimamizi Msaidizi wa Elimu ya Shule za Msingi.
Mwaka 1985, alichaguliwa kumrithi Richard Hunter kama Msimamizi Mkuu wa Shule za Richmond. Wakati wa uteuzi wake, alikuwa miongoni mwa wanawake 24 tu weusi waliokuwa wasimamizi wakuu wa shule nchini [[R|Marekani]]. Alikuwa mwanamke wa kwanza Mwafrika-Amerika kuwa msimamizi mkuu wa shule katika Virginia na mwanamke wa kwanza kushika nafasi hiyo huko Richmond.<ref>{{Citation|title=Academic trailblazer speaks at virtual RPS Women’s History Month event|date=2021-03-03|url=https://www.wric.com/hidden-history/womens-history/academic-trailblazer-speaks-at-virtual-rps-womens-history-month-event/|work=WRIC ABC 8News|language=en-US|access-date=2026-08-09}}</ref>
Mwaka 1988, aliondoka Richmond na kuwa Msimamizi Mshiriki wa Elimu katika Wilaya Huru ya Shule ya Dallas.<ref>{{Rejea tovuti|title=SUPERB WOMAN: Dr. Lois Harrison-Jones|url=https://texasmetronews.com/33308/superb-woman-dr-lois-harrison-jones/|date=2022-05-28|accessdate=2026-08-09|language=en-US}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Walimu wa Marekani]]
or8aexvpvb4xgd829ri5kxuwx6qdvd0
Kem Smith
0
244497
1586447
2026-08-09T20:52:22Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Kem Smith''' ni [[mwanasiasa]] wa Marekani ambaye ni mjumbe wa Baraza la Wawakilishi la Jimbo la Missouri kutoka Wilaya ya 68, akihudumu tangu [[Januari]] 2025. Alichaguliwa mwaka 2024.<ref>{{Cite web|title=Kem Smith|url=https://ballotpedia.org/Kem_Smith|work=Ballotpedia|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref> Smith ni mwalimu. Alihitimu kutoka [[Shule]] ya Sekondari ya Hazelwood Central, Chuo Kikuu cha Fontbonne, na Chuo Kikuu cha Lindenwood. Smith...'
1586447
wikitext
text/x-wiki
'''Kem Smith''' ni [[mwanasiasa]] wa Marekani ambaye ni mjumbe wa Baraza la Wawakilishi la Jimbo la Missouri kutoka Wilaya ya 68, akihudumu tangu [[Januari]] 2025. Alichaguliwa mwaka 2024.<ref>{{Cite web|title=Kem Smith|url=https://ballotpedia.org/Kem_Smith|work=Ballotpedia|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>
Smith ni mwalimu. Alihitimu kutoka [[Shule]] ya Sekondari ya Hazelwood Central, Chuo Kikuu cha Fontbonne, na Chuo Kikuu cha Lindenwood.
Smith na mume wake wana watoto watano. Pia ni nyanya.<ref>{{Cite web|title=Redirecting...|url=https://www.mohousedemcaucus.com/team-1/kem-smith|work=www.mohousedemcaucus.com|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Marekani]]
4qncovg3xeo7ajj22hxsq9gyoj1jpfj
1586478
1586447
2026-08-10T03:22:13Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1586478
wikitext
text/x-wiki
'''Kem Smith''' ni [[mwanasiasa]] wa Marekani ambaye ni mjumbe wa Baraza la Wawakilishi la Jimbo la Missouri kutoka Wilaya ya 68, akihudumu tangu [[Januari]] 2025. Alichaguliwa mwaka 2024.<ref>{{Rejea tovuti|title=Kem Smith|url=https://ballotpedia.org/Kem_Smith|work=Ballotpedia|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>
Smith ni mwalimu. Alihitimu kutoka [[Shule]] ya Sekondari ya Hazelwood Central, Chuo Kikuu cha Fontbonne, na Chuo Kikuu cha Lindenwood.
Smith na mume wake wana watoto watano. Pia ni nyanya.<ref>{{Rejea tovuti|title=Redirecting...|url=https://www.mohousedemcaucus.com/team-1/kem-smith|work=www.mohousedemcaucus.com|accessdate=2026-08-09|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Marekani]]
fuhcyll4p5z7jtxpc58q2hy5jny9ia8
Utekaji wa Kilwa
0
244498
1586448
2026-08-09T21:05:37Z
Tumaini Mwenda Ruleju
69361
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1366196304|Sack of Kilwa]]"
1586448
wikitext
text/x-wiki
'''Utekaji wa Kilwa''' ( [[Kireno]] : Saque de Quiloa ) Mnamo mwaka 1505, Wareno walivamia na kuteka mji wa Kilwa Kisiwani, mojawapo ya vituo vikuu vya biashara vya Waswahili katika pwani ya Afrika Mashariki. Mashambulizi haya yalifanywa chini ya uongozi wa [[:en:Dom_(honorific)|Dom]] [[:en:Francisco_de_Almeida|Francisco de Almeida]]. Kilwa, ambayo ilikuwa kituo muhimu cha biashara ya dhahabu, pembe za ndovu na watumwa, iliharibiwa vibaya na kuporomoka kama kituo cha biashara. dhidi ya jimbo la mji wa [[Usultani wa Kilwa|Kilwa Sultanate]] . Utekaji huu uliashiria mwanzo wa kupungua kwa nguvu za miji ya Waswahili na kuimarika kwa utawala wa Wareno katika Bahari ya Hindi. [[Pwani ya Waswahili|Pwani ya Swahili]] .
Baada ya kupora na kuuharibu mji wa Kilwa, Wareno walijenga [[Ngome ya Santiago (Kilwa)|Ngome ya Santiago]] jijini kabla ya kuendelea kushambulia Mombasa. Hata hivyo, walipoteza Kilwa kwa mamluki wa Kiarabu mnamo 1512. Hatimaye Wareno walipata tena udhibiti wa kudumu wa Kilwa mnamo 1597
Mnamo Julai 19, Wareno waliona nchi ya [[Afrika Kusini]] kati ya [[Sofala]] na [[Msumbiji]], na, wakiendelea, walitia nanga katika ukingo wa Kilwa mnamo Julai 22. Siku mbili baadaye, usiku wa kuamkia Siku ya Mtakatifu James, Julai 24, meli zote nane, zilikusanyika. [[:en:Dom_(honorific)|Dom]] [[:en:Francisco_de_Almeida|Francisco de Almeida]], baada ya kukusanya wanajeshi wake chini ya bendera, aliongozwa na kasisi katika ungamo la jumla na kutoa msamaha. alimkabidhi mtu mashuhuri kwa jina Pedro Cam ambaye alihudumu kama bendera yenye bendera ya Msalaba wa Kristo wanajeshi walipojiandaa kutua.
Mara tu walipofika ufukweni, wanajeshi 500 waligawanywa katika makundi mawili. Dom Francisco aliongoza wanaume 300, huku mwanawe, Dom Lourenço, akichukua uongozi wa watu 200 na jukumu la kusonga mbele kando ya ufuo hadi jumba la mfalme. Dom Lourenço alipaswa kufyatua bunduki kama ishara ya mashambulizi, ili baba yake aingie katikati ya mji. Jua lilipochomoza, Dom Lourenço alitoa ishara, na vikosi vya Dom Francisco vikasonga mbele kwa makelele ya vita ya Santiago. . Licha ya tarumbeta na vifijo, wapinzani Waislam bado hawakuonekana.
[[Jamii:Historia ya Tanzania]]
3yaadys7712lm1ssib8ezhqiz7jhtlh
1586449
1586448
2026-08-09T21:40:18Z
Tumaini Mwenda Ruleju
69361
1586449
wikitext
text/x-wiki
{{Jedwali la tukio
| vita = Kutekwa kwa Kilwa
| sehemu_ya = Vita vya Ureno huko Mashariki
| picha = File:City of Kilwa, 1572.jpg
| maelezo_ya_picha = [[Kilwa Kisiwani]], kwenye pwani ya [[Tanzania]]. Kutoka kitabu cha ''Civitates orbis terrarum vol. I'', kilichoandikwa na [[Georg Braun]] na [[Franz Hogenberg]], 1572.
| tarehe = 24 Julai 1505
| mahali = [[Kilwa Kisiwani]], Tanzania ya sasa
| matokeo = Ushindi wa Dola ya Ureno
| upande1 = [[Dola ya Ureno]]
| upande2 = [[Usultani wa Kilwa]]
| amri1 = [[Francisco de Almeida]]<br>[[Lourenço de Almeida]]
| amri2 = [[Usultani wa Kilwa#Ureno|Sultani Ibrahim]]
| vikosi1 = Takriban askari 500
| vikosi2 = Haijulikani
}}
'''Utekaji wa Kilwa''' ( [[Kireno]] : Saque de Quiloa ) Mnamo mwaka 1505, Wareno walivamia na kuteka mji wa Kilwa Kisiwani, mojawapo ya vituo vikuu vya biashara vya Waswahili katika pwani ya Afrika Mashariki. Mashambulizi haya yalifanywa chini ya uongozi wa [[:en:Dom_(honorific)|Dom]] [[:en:Francisco_de_Almeida|Francisco de Almeida]]. Kilwa, ambayo ilikuwa kituo muhimu cha biashara ya dhahabu, pembe za ndovu na watumwa, iliharibiwa vibaya na kuporomoka kama kituo cha biashara. dhidi ya jimbo la mji wa [[Usultani wa Kilwa|Kilwa Sultanate]] . Utekaji huu uliashiria mwanzo wa kupungua kwa nguvu za miji ya Waswahili na kuimarika kwa utawala wa Wareno katika Bahari ya Hindi. [[Pwani ya Waswahili|Pwani ya Swahili]] .
Baada ya kupora na kuuharibu mji wa Kilwa, Wareno walijenga [[Ngome ya Santiago (Kilwa)|Ngome ya Santiago]] jijini kabla ya kuendelea kushambulia Mombasa. Hata hivyo, walipoteza Kilwa kwa mamluki wa Kiarabu mnamo 1512. Hatimaye Wareno walipata tena udhibiti wa kudumu wa Kilwa mnamo 1597
Mnamo Julai 19, Wareno waliona nchi ya [[Afrika Kusini]] kati ya [[Sofala]] na [[Msumbiji]], na, wakiendelea, walitia nanga katika ukingo wa Kilwa mnamo Julai 22. Siku mbili baadaye, usiku wa kuamkia Siku ya Mtakatifu James, Julai 24, meli zote nane, zilikusanyika. [[:en:Dom_(honorific)|Dom]] [[:en:Francisco_de_Almeida|Francisco de Almeida]], baada ya kukusanya wanajeshi wake chini ya bendera, aliongozwa na kasisi katika ungamo la jumla na kutoa msamaha. alimkabidhi mtu mashuhuri kwa jina Pedro Cam ambaye alihudumu kama bendera yenye bendera ya Msalaba wa Kristo wanajeshi walipojiandaa kutua. <ref>Records of South-Eastern Africa: Collected in Various Libraries and Archive Departments in Europe. (1900). South Africa: Government of the Cape Colony. p. 236–240.</ref>
Mara tu walipofika ufukweni, wanajeshi 500 waligawanywa katika makundi mawili. Dom Francisco aliongoza wanaume 300, huku mwanawe, Dom Lourenço, akichukua uongozi wa watu 200 na jukumu la kusonga mbele kando ya ufuo hadi jumba la mfalme. Dom Lourenço alipaswa kufyatua bunduki kama ishara ya mashambulizi, ili baba yake aingie katikati ya mji. Jua lilipochomoza, Dom Lourenço alitoa ishara, na vikosi vya Dom Francisco vikasonga mbele kwa makelele ya vita ya Santiago. . Licha ya tarumbeta na vifijo, wapinzani Waislam bado hawakuonekana.
[[Jamii:Historia ya Tanzania]]
j29iouf6038l07kc00mkoj69off8lad
1586579
1586449
2026-08-10T10:56:04Z
Riccardo Riccioni
452
1586579
wikitext
text/x-wiki
{{Jedwali la tukio
| vita = Utekaji wa Kilwa
| sehemu_ya = Vita vya Ureno huko Mashariki
| picha = File:City of Kilwa, 1572.jpg
| maelezo_ya_picha = [[Kilwa Kisiwani]], kwenye pwani ya [[Tanzania]]. Kutoka kitabu cha ''Civitates orbis terrarum vol. I'', kilichoandikwa na [[Georg Braun]] na [[Franz Hogenberg]], 1572.
| tarehe = 24 Julai 1505
| mahali = [[Kilwa Kisiwani]], Tanzania ya sasa
| matokeo = Ushindi wa Dola ya Ureno
| upande1 = [[Dola ya Ureno]]
| upande2 = [[Usultani wa Kilwa]]
| amri1 = [[Francisco de Almeida]]<br>[[Lourenço de Almeida]]
| amri2 = [[Usultani wa Kilwa#Ureno|Sultani Ibrahim]]
| vikosi1 = Takriban askari 500
| vikosi2 = Haijulikani
}}
'''Utekaji wa Kilwa''' (kwa [[Kireno]]: ''Saque de Quiloa'') ni tukio la mwaka [[1505]], [[Wareno]] walipovamia na kuteka mji wa [[Kilwa Kisiwani]], mojawapo ya vituo vikuu vya biashara vya [[Waswahili]] katika pwani ya Afrika Mashariki. Mashambulizi haya yalifanywa chini ya uongozi wa [[:en:Dom_(honorific)|Dom]] [[Francisco de Almeida]]. Kilwa, ambayo ilikuwa kituo muhimu cha biashara ya dhahabu, pembe za ndovu na watumwa, iliharibiwa vibaya na kuporomoka kama kituo cha biashara. Utekaji huu uliashiria mwanzo wa kupungua kwa nguvu za miji ya Waswahili na kuimarika kwa utawala wa Wareno katika [[Bahari ya Hindi]], [[pwani ya Waswahili]].
Baada ya kupora na kuuharibu mji wa Kilwa, Wareno walijenga [[Ngome ya Santiago (Kilwa)|Ngome ya Santiago]] jijini kabla ya kuendelea kushambulia [[Mombasa]]. Hata hivyo, walipoteza Kilwa kwa mamluki wa Kiarabu mnamo 1512. Hatimaye Wareno walipata tena udhibiti wa kudumu wa Kilwa mnamo 1597.
Mnamo Julai 19, Wareno waliona nchi ya [[Afrika Kusini]] kati ya [[Sofala]] na [[Msumbiji]], na, wakiendelea, walitia nanga katika ukingo wa Kilwa mnamo Julai 22. Siku mbili baadaye, usiku wa kuamkia Siku ya Mtakatifu James, Julai 24, meli zote nane, zilikusanyika. Dom Francisco de Almeida, baada ya kukusanya wanajeshi wake chini ya bendera, aliongozwa na kasisi katika ungamo la jumla na kupewa msamaha alimkabidhi mtu mashuhuri kwa jina Pedro Cam ambaye alihudumu kama mshikabendera ya Msalaba wa Kristo wanajeshi walipojiandaa kutua. <ref>Records of South-Eastern Africa: Collected in Various Libraries and Archive Departments in Europe. (1900). South Africa: Government of the Cape Colony. p. 236–240.</ref>
Mara tu walipofika ufukweni, wanajeshi 500 waligawanywa katika makundi mawili. Dom Francisco aliongoza wanaume 300, huku mwanawe, Dom Lourenço, akichukua uongozi wa watu 200 na jukumu la kusonga mbele kando ya ufuo hadi jumba la mfalme. Dom Lourenço alipaswa kufyatua bunduki kama ishara ya mashambulizi, ili baba yake aingie katikati ya mji. Jua lilipochomoza, Dom Lourenço alitoa ishara, na vikosi vya Dom Francisco vikasonga mbele kwa makelele ya vita ya Santiago. . Licha ya tarumbeta na vifijo, wapinzani Waislam bado hawakuonekana.
==Marejeo==
{{marejeo}}
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Historia ya Tanzania]]
[[Jamii:1505]]
[[Jamii:Historia ya Ureno]]
[[Jamii:wilaya ya Kilwa]]
3dg0is91z9ptv5gqfcrosh2n5msl2q3
Ivan Savvidi
0
244499
1586465
2026-08-10T02:52:45Z
Ally0111
85292
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Faili:Ivan Savvidis.jpg|thumb|Ivan Savvidis mwaka 2010]] '''Ivan Savvidi''' (Alizaliwa [[Machi 27]], [[1959]]) ni [[mfanyabiashara]] bilionea nchini [[Urusi]] na [[Ugiriki]]. Yeye ni mmoja wa watu tajiri zaidi nchini Urusi na alikuwa mwanachama wa Bunge la Urusi, akiwa na uhusiano wa karibu na Rais [[Vladimir Putin]]<ref>{{cite web |url=http://www.novinite.com/view_news.php?id=130915 |title=Putin's Wealthy Ally behind Sole Bidder for Bulgartabac |date=7...'
1586465
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Ivan Savvidis.jpg|thumb|Ivan Savvidis mwaka 2010]]
'''Ivan Savvidi''' (Alizaliwa [[Machi 27]], [[1959]]) ni [[mfanyabiashara]] bilionea nchini [[Urusi]] na [[Ugiriki]]. Yeye ni mmoja wa watu tajiri zaidi nchini Urusi na alikuwa mwanachama wa Bunge la Urusi, akiwa na uhusiano wa karibu na Rais [[Vladimir Putin]]<ref>{{cite web |url=http://www.novinite.com/view_news.php?id=130915 |title=Putin's Wealthy Ally behind Sole Bidder for Bulgartabac |date=7 August 2011 |website=[[Novinite]] |publisher=One Click Media Group |access-date=11 June 2017}}</ref> . Kwa mujibu wa [[Forbes]], utajiri wake unakadiriwa kuwa dola bilioni 1.4<ref name="Forbes">{{cite web |title=Ivan Savvidis & family |url=https://www.forbes.com/profile/ivan-savvidis/?sh=72988042b1fe |website=Forbes |access-date=21 May 2024}}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Urusi]]
[[Jamii:Watu wa Urusi]]
[[Jamii:Watu wa Ugiriki]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1959]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
39607cyzg7as5mv1yc5it1inj6z1dsn
Vicky Safra
0
244500
1586466
2026-08-10T02:55:35Z
Ally0111
85292
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Vicky Safra''' (Alizaliwa [[Julai 1]], [[1952]]) ni [[mfanyabiashara]] bilionea nchini [[Ugiriki]] mwenye asili ya [[Brazili]], mwanachama wa familia ya Safra. Kufikia Mei [[2026]], [[Forbes]] ilikadiria utajiri wake kuwa dola bilioni 26.5, mmoja wa watu tajiri zaidi nchini Brazil au Ugiriki<ref name="Forbes profile">{{cite web |title=Forbes profile: Joseph Safra |url=https://www.forbes.com/profile/joseph-safra/#1efe3e5d4c41 |website=Forbes |access-date...'
1586466
wikitext
text/x-wiki
'''Vicky Safra''' (Alizaliwa [[Julai 1]], [[1952]]) ni [[mfanyabiashara]] bilionea nchini [[Ugiriki]] mwenye asili ya [[Brazili]], mwanachama wa familia ya Safra. Kufikia Mei [[2026]], [[Forbes]] ilikadiria utajiri wake kuwa dola bilioni 26.5, mmoja wa watu tajiri zaidi nchini Brazil au Ugiriki<ref name="Forbes profile">{{cite web |title=Forbes profile: Joseph Safra |url=https://www.forbes.com/profile/joseph-safra/#1efe3e5d4c41 |website=Forbes |access-date=14 August 2020}}</ref><ref name="Forbes Vicky Safra profile">{{cite web|title=Forbes profile: Vicky Safra & family |url=https://www.forbes.com/profile/vicky-safra/ |work=Forbes |access-date=8 December 2024}}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Ugiriki]]
[[Jamii:Watu wa Ugiriki]]
[[Jamii:Watu wa Brazil]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1952]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
4alid3fdk4m3gk85z16xm3x0i05aujo
George Prokopiou
0
244501
1586467
2026-08-10T03:01:45Z
Ally0111
85292
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''George Prokopiou''' (Alizaliwa [[1946]]) ni mwenye meli bilionea nchini [[Ugiriki]], mwanzilishi wa ''Dynacom Tankers'', ''Sea Traders'' na ''Dynagas''<ref name="Forbes profile">{{cite web |title=George Prokopiou & family |url=https://www.forbes.com/profile/george-prokopiou/|work=Forbes |access-date=8 July 2025}}</ref>. Mnamo Machi [[2015]], alikuwa na utajiri wa dola bilioni 2, na meli 89, kulingana na ''Bloomberg''.[[Forbes]] ilikadiria utajiri wa Pro...'
1586467
wikitext
text/x-wiki
'''George Prokopiou''' (Alizaliwa [[1946]]) ni mwenye meli bilionea nchini [[Ugiriki]], mwanzilishi wa ''Dynacom Tankers'', ''Sea Traders'' na ''Dynagas''<ref name="Forbes profile">{{cite web |title=George Prokopiou & family |url=https://www.forbes.com/profile/george-prokopiou/|work=Forbes |access-date=8 July 2025}}</ref>. Mnamo Machi [[2015]], alikuwa na utajiri wa dola bilioni 2, na meli 89, kulingana na ''Bloomberg''.[[Forbes]] ilikadiria utajiri wa Prokopiou kuwa dola bilioni 3.7 mwaka [[2024]], uliorodheshwa nambari 1046 duniani<ref name=Bloomberg>{{cite news|last1=Metcalf|first1=Tom|title=Billionaire Greek Ship Owners Surface While Home Economy Sinks|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-03-09/billionaire-greek-shippers-surface-on-tax-exempt-overseas-profit|accessdate=11 March 2015|work=Bloomberg|date=9 March 2015}}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Ugiriki]]
[[Jamii:Watu wa Ugiriki]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1946]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
1hd9vsm2r37ymhp1dfjewqvoapqpqg1
1586469
1586467
2026-08-10T03:02:35Z
Ally0111
85292
1586469
wikitext
text/x-wiki
'''George Prokopiou''' (Alizaliwa [[1946]]) ni mmiliki wa meli bilionea nchini [[Ugiriki]], mwanzilishi wa ''Dynacom Tankers'', ''Sea Traders'' na ''Dynagas''<ref name="Forbes profile">{{cite web |title=George Prokopiou & family |url=https://www.forbes.com/profile/george-prokopiou/|work=Forbes |access-date=8 July 2025}}</ref>. Mnamo Machi [[2015]], alikuwa na utajiri wa dola bilioni 2, na meli 89, kulingana na ''Bloomberg''.[[Forbes]] ilikadiria utajiri wa Prokopiou kuwa dola bilioni 3.7 mwaka [[2024]], uliorodheshwa nambari 1046 duniani<ref name=Bloomberg>{{cite news|last1=Metcalf|first1=Tom|title=Billionaire Greek Ship Owners Surface While Home Economy Sinks|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-03-09/billionaire-greek-shippers-surface-on-tax-exempt-overseas-profit|accessdate=11 March 2015|work=Bloomberg|date=9 March 2015}}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Ugiriki]]
[[Jamii:Watu wa Ugiriki]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1946]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
qqa6jdqibaf80tyd02b2f7lu1s0l95x
Dorothy Hollingsworth
0
244502
1586468
2026-08-10T03:01:46Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Dorothy L. Hollingsworth''' (29 Oktoba 1920 – 27 Julai 2022) alikuwa mwelimishaji wa [[Marekani]] aliyeishi na kufanya kazi huko Seattle. Hollingsworth alizaliwa tarehe 29 Oktoba 1920 huko Bishopville, South Carolina. Familia yake ilihamia North Carolina alipokuwa mdogo. Alihitimu kutoka Chuo cha Paine mwaka 1941. Mwaka 1946, alihamia Seattle pamoja na mume wake. Katika miaka ya 1950 na 1960, alifanya [[kazi]] kama mfanyakazi wa kijamii katika eneo...'
1586468
wikitext
text/x-wiki
'''Dorothy L. Hollingsworth''' (29 Oktoba 1920 – 27 Julai 2022) alikuwa mwelimishaji wa [[Marekani]] aliyeishi na kufanya kazi huko Seattle.
Hollingsworth alizaliwa tarehe 29 Oktoba 1920 huko Bishopville, South Carolina. Familia yake ilihamia North Carolina alipokuwa mdogo. Alihitimu kutoka Chuo cha Paine mwaka 1941. Mwaka 1946, alihamia Seattle pamoja na mume wake.
Katika miaka ya 1950 na 1960, alifanya [[kazi]] kama mfanyakazi wa kijamii katika eneo la Central District huko Seattle.
Mwaka 1965, Hollingsworth akawa mkurugenzi wa kwanza wa mpango wa Head Start wa Shule za Umma za Seattle.
Mwaka 1975, alichaguliwa kuwa mjumbe wa Bodi ya Shule ya Seattle na alihudumu katika nafasi hiyo hadi mwaka 1981. Alikuwa mwanamke wa kwanza mweusi katika jimbo la Washington kuhudumu katika bodi ya [[shule]].
Pia aliwahi kuwa mkurugenzi wa elimu ya awali ya watoto katika Seattle na alikuwa mwanachama wa Bodi ya Elimu ya Jimbo la Washington.
Hollingsworth alifariki tarehe 27 Julai 2022 akiwa na [[umri]] wa miaka 101.<ref>{{Cite web|title=Seattle's first Black school board member, Dorothy Hollingsworth, dies at 101|url=https://www.seattletimes.com/seattle-news/dorothy-hollingsworth-trailblazer-in-seattles-education-civil-rights-community-dies-at-101/|work=The Seattle Times|date=2022-07-27|accessdate=2026-08-10|language=en-US}}</ref>
Mjukuu wake, Joy Hollingsworth, alichaguliwa mwaka 2023 kuiwakilisha Central Seattle katika Baraza la Jiji la Seattle.<ref>{{Cite web|title=Joy Hollingsworth - Council {{!}} seattle.gov|url=https://www.seattle.gov/council/members/joy-hollingsworth|work=www.seattle.gov|accessdate=2026-08-10}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1920]]
[[Jamii:Waliofariki 2022]]
[[Jamii:Watu wa Marekani]]
eu48ldutzcr55trw74jl7nthetmqnz1
1586507
1586468
2026-08-10T08:07:25Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1586507
wikitext
text/x-wiki
'''Dorothy L. Hollingsworth''' (29 Oktoba 1920 – 27 Julai 2022) alikuwa mwelimishaji wa [[Marekani]] aliyeishi na kufanya kazi huko Seattle.
Hollingsworth alizaliwa tarehe 29 Oktoba 1920 huko Bishopville, South Carolina. Familia yake ilihamia North Carolina alipokuwa mdogo. Alihitimu kutoka Chuo cha Paine mwaka 1941. Mwaka 1946, alihamia Seattle pamoja na mume wake.
Katika miaka ya 1950 na 1960, alifanya [[kazi]] kama mfanyakazi wa kijamii katika eneo la Central District huko Seattle.
Mwaka 1965, Hollingsworth akawa mkurugenzi wa kwanza wa mpango wa Head Start wa Shule za Umma za Seattle.
Mwaka 1975, alichaguliwa kuwa mjumbe wa Bodi ya Shule ya Seattle na alihudumu katika nafasi hiyo hadi mwaka 1981. Alikuwa mwanamke wa kwanza mweusi katika jimbo la Washington kuhudumu katika bodi ya [[shule]].
Pia aliwahi kuwa mkurugenzi wa elimu ya awali ya watoto katika Seattle na alikuwa mwanachama wa Bodi ya Elimu ya Jimbo la Washington.
Hollingsworth alifariki tarehe 27 Julai 2022 akiwa na [[umri]] wa miaka 101.<ref>{{Rejea tovuti|title=Seattle's first Black school board member, Dorothy Hollingsworth, dies at 101|url=https://www.seattletimes.com/seattle-news/dorothy-hollingsworth-trailblazer-in-seattles-education-civil-rights-community-dies-at-101/|work=The Seattle Times|date=2022-07-27|accessdate=2026-08-10|language=en-US}}</ref>
Mjukuu wake, Joy Hollingsworth, alichaguliwa mwaka 2023 kuiwakilisha Central Seattle katika Baraza la Jiji la Seattle.<ref>{{Rejea tovuti|title=Joy Hollingsworth - Council {{!}} seattle.gov|url=https://www.seattle.gov/council/members/joy-hollingsworth|work=www.seattle.gov|accessdate=2026-08-10}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1920]]
[[Jamii:Waliofariki 2022]]
[[Jamii:Watu wa Marekani]]
hzqm85acqpbdd6jzeker9uwvhohf47e
Crystal Hogan
0
244503
1586471
2026-08-10T03:04:27Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Crystal Hogan''' (aliyezaliwa mwaka 1977) ni mwamuzi wa [[mpira]] wa [[kikapu]] wa Marekani.<ref>{{Citation|last=Branch|first=John|title=A Referee Pursues Her Calling in the Men’s Game|date=2020-12-07|url=https://www.nytimes.com/2020/12/07/sports/ncaabasketball/female-referee-ncaa-basketball.html|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|access-date=2026-08-10}}</ref> Hogan alilelewa Compton na alihudhuria [[chuo]] cha Compton, ambako ali...'
1586471
wikitext
text/x-wiki
'''Crystal Hogan''' (aliyezaliwa mwaka 1977) ni mwamuzi wa [[mpira]] wa [[kikapu]] wa Marekani.<ref>{{Citation|last=Branch|first=John|title=A Referee Pursues Her Calling in the Men’s Game|date=2020-12-07|url=https://www.nytimes.com/2020/12/07/sports/ncaabasketball/female-referee-ncaa-basketball.html|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|access-date=2026-08-10}}</ref>
Hogan alilelewa Compton na alihudhuria [[chuo]] cha Compton, ambako alicheza katika timu ya mpira wa kikapu iliyofundishwa na Louie Nelson.
Baadaye, alijiunga na Long Beach State kwa ufadhili kamili wa masomo ya michezo na kupata [[shahada]] ya saikolojia kabla ya kuanza kufanya kazi kama mfanyakazi wa kijamii.<ref>{{Cite web|title=Meet Crystal Hogan, the only female official in DI men's college basketball {{!}} NCAA.com|url=https://www.ncaa.com/news/basketball-men/article/2018-12-06/meet-crystal-hogan-only-female-official-di-mens-college|work=www.ncaa.com|accessdate=2026-08-10|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanamichezo wa Marekani]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1977]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
5c9fvhlk7tlb10130i43x5xl397lje8
Carolyn J. B. Howard
0
244504
1586472
2026-08-10T03:07:31Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Carolyn J. B. Howard''' ni [[mwanasiasa]] wa Marekani ambaye hapo awali alihudumu katika Baraza la Wawakilishi la Maryland, akiwakilisha [[Wilaya]] ya 24 katika Kaunti ya Prince George. Aliwahi kuwa Naibu Spika wa muda wa Baraza la Wawakilishi la Maryland na pia alikuwa [[mwenyekiti]] wa zamani wa Kikundi cha Wabunge Weusi cha Maryland.<ref>{{Cite web|title=Carolyn J. B. Howard, Maryland State Delegate|url=https://www.msa.md.gov/msa/mdmanual/06hse/html...'
1586472
wikitext
text/x-wiki
'''Carolyn J. B. Howard''' ni [[mwanasiasa]] wa Marekani ambaye hapo awali alihudumu katika Baraza la Wawakilishi la Maryland, akiwakilisha [[Wilaya]] ya 24 katika Kaunti ya Prince George.
Aliwahi kuwa Naibu Spika wa muda wa Baraza la Wawakilishi la Maryland na pia alikuwa [[mwenyekiti]] wa zamani wa Kikundi cha Wabunge Weusi cha Maryland.<ref>{{Cite web|title=Carolyn J. B. Howard, Maryland State Delegate|url=https://www.msa.md.gov/msa/mdmanual/06hse/html/msa12243.html|work=www.msa.md.gov|accessdate=2026-08-10}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1938]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Marekani]]
pxcxhh8gx2h48zsh18u77i1979xfbzz
Evangelos Pistiolis
0
244505
1586473
2026-08-10T03:09:04Z
Ally0111
85292
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Faili:Ευάγγελος Πιστιόλης.jpg|thumb|Evangelos Pistiolis]] '''Evangelos Pistiolis''' (Alizaliwa [[1973]]) ni mmiliki wa meli, [[mjasiriamali]], na mwekezaji bilionea nchini [[Ugiriki]]. Yeye ni mwanzilishi wa kampuni ya usafirishaji ''Top Ships Inc.'', akihudumu kama afisa mkuu mtendaji wake tangu mwaka [[2000]]<ref name="ArabianBusiness">{{cite web |title=Metropolitan Group sales increase 400 percent in 2021 |url=https://www.arabianbus...'
1586473
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Ευάγγελος Πιστιόλης.jpg|thumb|Evangelos Pistiolis]]
'''Evangelos Pistiolis''' (Alizaliwa [[1973]]) ni mmiliki wa meli, [[mjasiriamali]], na mwekezaji bilionea nchini [[Ugiriki]]. Yeye ni mwanzilishi wa kampuni ya usafirishaji ''Top Ships Inc.'', akihudumu kama afisa mkuu mtendaji wake tangu mwaka [[2000]]<ref name="ArabianBusiness">{{cite web |title=Metropolitan Group sales increase 400 percent in 2021 |url=https://www.arabianbusiness.com/abnews/metropolitan-sales-increase-400-2021 |website=Arabian Business |date=9 February 2022 |access-date=7 January 2026}}</ref><ref name="Mononews2">{{cite web |date=10 May 2023 |title=Evangelos Pistiolis: The bold business and shipping decisions that always drive him higher |url=https://www.mononews.gr/business/shipping/evangelos-pistiolis-oi-tolmires-epicheirimatikes-naftiliakes-epiloges-ton-othoun-panta-psilotera |access-date=11 September 2025 |website=Mononews |language=Greek}}</ref><ref name="Reuters2">{{cite web |title=Top Ships Inc. – People |url=https://www.reuters.com/companies/TOPS.OQ/people |access-date=11 September 2025 |website=Reuters}}</ref><ref name="BloombergCompany2">{{cite web |title=Company Overview of Top Ships Inc. |url=https://www.bloomberg.com/profile/company/TOPS:US |access-date=11 September 2025 |website=Bloomberg}}</ref><ref name="Bloomberg20052">{{cite news |date=8 August 2005 |title=Shipping That's Not All in the Family |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2005-08-07/shipping-thats-not-all-in-the-family |access-date=11 September 2025 |work=Bloomberg Businessweek |language=en}}</ref>. Kampuni hiyo inafanya kazi katika soko la kimataifa la mafuta na bidhaa za petroli. Pistiolis pia ni mwanzilishi na afisa mkuu mtendaji wa ''Central Group'', shirikisho la makampuni ya uwekezaji wa kibinafsi yenye shughuli katika usafirishaji, nishati na majengo<ref>{{Cite web |last=Stamford (undefined) |first=Joe Brady |date=2008-05-15 |title=Hedge fund fumes over Top Ships strategy |url=https://www.tradewindsnews.com/weekly/hedge-fund-fumes-over-top-ships-strategy/1-1-118225 |access-date=2026-03-08 |website=TradeWinds {{!}} Latest shipping and maritime news |language=en}}</ref>. Zaidi ya hayo, anahudumu kama Balozi wa Heshima wa Hungaria huko Piraeus, akichangia kitaasisi katika kuimarisha uhusiano kati ya Ugiriki na [[Hungaria]]<ref>https://embassies.info/ConsulateofHungaryinPiraeusGreece Embassies.info – Consulate of Hungary in Piraeus, Greece</ref><ref>https://embassies.info/hungary/honorary-consuls Embassies.info – Hungary: Honorary Consuls</ref><ref>https://akadalymentes.2015-2019.kormany.hu/en/ministry-of-foreign-affairs-and-trade/missions?cid=35236 Government of Hungary (archived) – Ministry of Foreign Affairs and Trade: Missions in Greece</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Ugiriki]]
[[Jamii:Watu wa Ugiriki]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1973]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
klsex546gpq2s6277w2k3cnyv1wwvtp
1586508
1586473
2026-08-10T08:23:22Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced.
1586508
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Ευάγγελος Πιστιόλης.jpg|thumb|Evangelos Pistiolis]]
'''Evangelos Pistiolis''' (Alizaliwa [[1973]]) ni mmiliki wa meli, [[mjasiriamali]], na mwekezaji bilionea nchini [[Ugiriki]]. Yeye ni mwanzilishi wa kampuni ya usafirishaji ''Top Ships Inc.'', akihudumu kama afisa mkuu mtendaji wake tangu mwaka [[2000]]<ref name="ArabianBusiness">{{cite web |title=Metropolitan Group sales increase 400 percent in 2021 |url=https://www.arabianbusiness.com/abnews/metropolitan-sales-increase-400-2021 |website=Arabian Business |date=9 February 2022 |access-date=7 January 2026}}</ref><ref name="Mononews2">{{cite web |date=10 May 2023 |title=Evangelos Pistiolis: The bold business and shipping decisions that always drive him higher |url=https://www.mononews.gr/business/shipping/evangelos-pistiolis-oi-tolmires-epicheirimatikes-naftiliakes-epiloges-ton-othoun-panta-psilotera |access-date=11 September 2025 |website=Mononews |language=Greek}}</ref><ref name="Reuters2">{{cite web |title=Top Ships Inc. – People |url=https://www.reuters.com/companies/TOPS.OQ/people |access-date=11 September 2025 |website=Reuters}}</ref><ref name="BloombergCompany2">{{cite web |title=Company Overview of Top Ships Inc. |url=https://www.bloomberg.com/profile/company/TOPS:US |access-date=11 September 2025 |website=Bloomberg}}</ref><ref name="Bloomberg20052">{{cite news |date=8 August 2005 |title=Shipping That's Not All in the Family |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2005-08-07/shipping-thats-not-all-in-the-family |access-date=11 September 2025 |work=Bloomberg Businessweek |language=en}}</ref>. Kampuni hiyo inafanya kazi katika soko la kimataifa la mafuta na bidhaa za petroli. Pistiolis pia ni mwanzilishi na afisa mkuu mtendaji wa ''Central Group'', shirikisho la makampuni ya uwekezaji wa kibinafsi yenye shughuli katika usafirishaji, nishati na majengo<ref>{{Rejea tovuti |last=Stamford (undefined) |first=Joe Brady |date=2008-05-15 |title=Hedge fund fumes over Top Ships strategy |url=https://www.tradewindsnews.com/weekly/hedge-fund-fumes-over-top-ships-strategy/1-1-118225 |access-date=2026-03-08 |website=TradeWinds {{!}} Latest shipping and maritime news |language=en}}</ref>. Zaidi ya hayo, anahudumu kama Balozi wa Heshima wa Hungaria huko Piraeus, akichangia kitaasisi katika kuimarisha uhusiano kati ya Ugiriki na [[Hungaria]]<ref>https://embassies.info/ConsulateofHungaryinPiraeusGreece Embassies.info – Consulate of Hungary in Piraeus, Greece</ref><ref>https://embassies.info/hungary/honorary-consuls Embassies.info – Hungary: Honorary Consuls</ref><ref>https://akadalymentes.2015-2019.kormany.hu/en/ministry-of-foreign-affairs-and-trade/missions?cid=35236 Government of Hungary (archived) – Ministry of Foreign Affairs and Trade: Missions in Greece</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Ugiriki]]
[[Jamii:Watu wa Ugiriki]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1973]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
n8uhq9bicszip5t5cd0fvydts78w06e
Alice Gertrude Baldwin
0
244506
1586474
2026-08-10T03:10:43Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Alice Gertrude Baldwin''' (1859–1943) alikuwa [[mwanaharakati]] Mwafrika-Amerika wa [[haki]] ya wanawake kupiga kura. == Maisha ya familia == Alice Gertrude Baldwin alizaliwa huko Baltimore, Maryland, mwaka 1859, akiwa binti wa Mary E. Baldwin na Peter L. Baldwin. Alikuwa [[mtoto]] wa pili kati ya watoto watatu. Alikuwa na dada mkubwa aitwaye Maria Louise Baldwin na kaka mdogo aitwaye Louis F. Baldwin.<ref>{{Cite web|title=Biographical Sketch of Alic...'
1586474
wikitext
text/x-wiki
'''Alice Gertrude Baldwin''' (1859–1943) alikuwa [[mwanaharakati]] Mwafrika-Amerika wa [[haki]] ya wanawake kupiga kura.
== Maisha ya familia ==
Alice Gertrude Baldwin alizaliwa huko Baltimore, Maryland, mwaka 1859, akiwa binti wa Mary E. Baldwin na Peter L. Baldwin. Alikuwa [[mtoto]] wa pili kati ya watoto watatu. Alikuwa na dada mkubwa aitwaye Maria Louise Baldwin na kaka mdogo aitwaye Louis F. Baldwin.<ref>{{Cite web|title=Biographical Sketch of Alice Gertrude Baldwin|url=https://search.alexanderstreet.com/view/work/bibliographic_entity%7Cbibliographic_details%7C3593256|work=search.alexanderstreet.com|accessdate=2026-08-10|language=en}}</ref>
Baldwin alizaliwa Baltimore, Maryland, na alipata [[elimu]] Cambridge, Massachusetts. Baadaye alisoma kozi maalumu katika vyuo vikuu kadhaa.
Alistaafu mwaka 1933 baada ya kuhudumu kama mkuu wa Normal Training School, iliyokuwa katika shule ya zamani ya Howard High School.
Alikuwa mwanachama wa First Unitarian Church tangu mwaka 1898. Pia alishiriki kikamilifu katika Chama cha Kitaifa cha Maendeleo ya Watu Weusi (NAACP) na katika Kamati ya Mahusiano ya Kikabila ya tawi la Y.W.C.A.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanaharakati wa Marekani]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1859]]
[[Jamii:Waliofariki 1943]]
lbhykhb856al53ne7dqqc0mq8jif3ga
Athina Onassis
0
244507
1586475
2026-08-10T03:15:05Z
Ally0111
85292
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Faili:Hessischen Ministerpräsidenten Athina Onassis-de Miranda with Babouch 5 2013.jpg|thumb| Athina Onassis (2013)]] '''Athina Onassis''' (Alizaliwa [[Januari 29]], [[1985]]) ni mrithi bilionea na mwanariadha wa farasi nchini [[Ufaransa]] na [[Ugiriki]], mtoto wa mwisho aliyehai wa mfanyabiashara wa usafirishaji wa baharini wa Ugiriki [[Aristotle Onassis]]. Anaishi [[Ubelgiji]] na anajitokeza mara chache kwa umma. Kuna makadirio kadhaa ya urithi wake,...'
1586475
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Hessischen Ministerpräsidenten Athina Onassis-de Miranda with Babouch 5 2013.jpg|thumb| Athina Onassis (2013)]]
'''Athina Onassis''' (Alizaliwa [[Januari 29]], [[1985]]) ni mrithi bilionea na mwanariadha wa farasi nchini [[Ufaransa]] na [[Ugiriki]], mtoto wa mwisho aliyehai wa mfanyabiashara wa usafirishaji wa baharini wa Ugiriki [[Aristotle Onassis]]. Anaishi [[Ubelgiji]] na anajitokeza mara chache kwa umma. Kuna makadirio kadhaa ya urithi wake, ikiwemo kisiwa cha Skorpios, ambacho baadaye kiliuzwa kwa amana zinazohusiana na Ekaterina Rybolovleva<ref name=":0">{{Cite news |last=Claus |first=Patricia |date=2022-05-09 |title=Where is Athina Onassis Today? A Look at the Only Surviving Onassis |language=en-US |work=GreekReporter.com |url=https://greekreporter.com/2022/05/09/athina-onassis-today-only-surviving-onassis/ |access-date=2023-03-01 |archive-url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fgreekreporter.com%2F2025%2F01%2F29%2Fathina-onassis-today-only-surviving-onassis%2F |archive-date=22 June 2026 |quote=Athina is rarely seen in public and lives a reclusive life, She currently resides in Belgium but has also lived in various locations throughout her life, including Switzerland, Brazil, and the United States.}}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Ufaransa]]
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Ugiriki]]
[[Jamii:Watu wa Ufaransa]]
[[Jamii:Watu wa Ugiriki]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1985]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
jxyex1ph3wsnpx50e4pnjd9qqx8nwsu
Adrienne Dixson
0
244508
1586476
2026-08-10T03:15:09Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Adrienne Denise Dixson''' ni mtaalamu wa nadharia ya [[elimu]] kutoka Marekani ambaye anaongoza [[Idara]] ya Masomo ya Sera za Elimu katika Chuo cha Elimu cha Penn State. == Elimu == Dixson alipata [[shahada]] ya B.A. katika nadharia ya muziki, pamoja na masomo ya ziada katika masomo ya Waafrika-Amerika, kutoka Dana School of Music katika Youngstown University. Alipata shahada ya M.A. katika masomo ya elimu, pamoja na masomo ya [[sosholojia]], kutoka...'
1586476
wikitext
text/x-wiki
'''Adrienne Denise Dixson''' ni mtaalamu wa nadharia ya [[elimu]] kutoka Marekani ambaye anaongoza [[Idara]] ya Masomo ya Sera za Elimu katika Chuo cha Elimu cha Penn State.
== Elimu ==
Dixson alipata [[shahada]] ya B.A. katika nadharia ya muziki, pamoja na masomo ya ziada katika masomo ya Waafrika-Amerika, kutoka Dana School of Music katika Youngstown University.
Alipata shahada ya M.A. katika masomo ya elimu, pamoja na masomo ya [[sosholojia]], kutoka School of Education ya University of Michigan.
Baadaye alipata shahada ya Ph.D. katika elimu ya tamaduni mbalimbali, pamoja na masomo ya Waafrika-Amerika, kutoka Idara ya Mitaala na Mafunzo ya Chuo cha Elimu cha University of Wisconsin–Madison.
Tasnifu yake ya udaktari ilikuwa na kichwa “Kuweka Nadharia ya Ufundishaji wa Wanawake Weusi: Mbinu na Falsafa za Ufundishaji za Walimu Wanawake Weusi.”
Masomo na utafiti wa Dixson unahusu elimu, nadharia muhimu ya [[rangi]], na ufeministi wa wanawake Weusi. Amewahi kufanya kazi katika Ohio State University, University of Illinois Urbana-Champaign,chuo cha Kentucky na chuo cha Pennsylvania <ref>{{Cite web|title=Dixson joins College of Education as new department head {{!}} Penn State University|url=https://www.psu.edu/news/education/story/dixson-joins-college-education-new-department-head|work=www.psu.edu|date=2024-05-22|accessdate=2026-08-10|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Watu wa Marekani]]
8itio8f6s1wyiueixgw1432gi70eo05
Wilma King
0
244509
1586477
2026-08-10T03:18:58Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Wilma King''' (alizaliwa mwaka 1942) <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=IMms3cfbF30C&pg=PA4|title=Children of the Emancipation|last=King|first=Wilma|date=2000-01-01|publisher=Lerner Publications|isbn=978-1-57505-396-7|language=en}}</ref>ni mwanahistoria wa [[Marekani]] na Profesa Mashuhuri wa Historia wa Arvarh E. Strickland katika Chuo Kikuu cha Missouri. Alipata shahada ya kwanza ya Sanaa (B.A.) katika Historia ya Marekani kutoka...'
1586477
wikitext
text/x-wiki
'''Wilma King''' (alizaliwa mwaka 1942) <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=IMms3cfbF30C&pg=PA4|title=Children of the Emancipation|last=King|first=Wilma|date=2000-01-01|publisher=Lerner Publications|isbn=978-1-57505-396-7|language=en}}</ref>ni mwanahistoria wa [[Marekani]] na Profesa Mashuhuri wa Historia wa Arvarh E. Strickland katika Chuo Kikuu cha Missouri.
Alipata shahada ya kwanza ya Sanaa (B.A.) katika Historia ya Marekani kutoka Chuo Kikuu cha Jackson State. Pia alipata [[shahada]] ya uzamili (M.A.) na shahada ya uzamivu (Ph.D.) katika Historia ya Marekani ya Karibuni kutoka Chuo Kikuu cha Indiana.
Alijiunga na Chuo Kikuu cha Missouri mwaka 1999 na alikuwa mtu wa kwanza kuteuliwa katika nafasi ya [[Profesa]] wa Arvarh E. Strickland wa [[Historia]] na Utamaduni wa Watu Weusi, nafasi iliyoanzishwa baada ya Strickland kustaafu.<ref>{{Cite web|title=People {{!}} History|url=https://history.missouri.edu/people/king.html|work=history.missouri.edu|accessdate=2026-08-10|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu wa Marekani]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1942]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
ppkmra15u1lu4zi7mbdbix5cd5ipqmx
1586496
1586477
2026-08-10T06:02:25Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1586496
wikitext
text/x-wiki
'''Wilma King''' (alizaliwa mwaka 1942) <ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=IMms3cfbF30C&pg=PA4|title=Children of the Emancipation|last=King|first=Wilma|date=2000-01-01|publisher=Lerner Publications|isbn=978-1-57505-396-7|language=en}}</ref>ni mwanahistoria wa [[Marekani]] na Profesa Mashuhuri wa Historia wa Arvarh E. Strickland katika Chuo Kikuu cha Missouri.
Alipata shahada ya kwanza ya Sanaa (B.A.) katika Historia ya Marekani kutoka Chuo Kikuu cha Jackson State. Pia alipata [[shahada]] ya uzamili (M.A.) na shahada ya uzamivu (Ph.D.) katika Historia ya Marekani ya Karibuni kutoka Chuo Kikuu cha Indiana.
Alijiunga na Chuo Kikuu cha Missouri mwaka 1999 na alikuwa mtu wa kwanza kuteuliwa katika nafasi ya [[Profesa]] wa Arvarh E. Strickland wa [[Historia]] na Utamaduni wa Watu Weusi, nafasi iliyoanzishwa baada ya Strickland kustaafu.<ref>{{Rejea tovuti|title=People {{!}} History|url=https://history.missouri.edu/people/king.html|work=history.missouri.edu|accessdate=2026-08-10|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu wa Marekani]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1942]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
693qyqe20rm54nkj3mqyci57oa2zklx
Vanessa Harris
0
244510
1586479
2026-08-10T03:23:02Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Vanessa Harris''' ni [[mwanasheria]] na jaji wa Marekani anayehudumu kama [[jaji]] wa muda katika Mahakama ya Jiji la Lafayette. Alikuwa mwanamke wa kwanza na mwanamke wa kwanza Mwafrika-Amerika kuwa jaji wa Mahakama ya Jiji la Opelousas. Harris alifanya kazi kama mwendesha mashtaka msaidizi katika [[Parokia]] ya St. Landry, Louisiana, kuanzia mwaka 1988 hadi 2008. == Maisha ya awali na elimu == Harris anatoka Washington, Louisiana. <ref>{{Cite web|ti...'
1586479
wikitext
text/x-wiki
'''Vanessa Harris''' ni [[mwanasheria]] na jaji wa Marekani anayehudumu kama [[jaji]] wa muda katika Mahakama ya Jiji la Lafayette. Alikuwa mwanamke wa kwanza na mwanamke wa kwanza Mwafrika-Amerika kuwa jaji wa Mahakama ya Jiji la Opelousas.
Harris alifanya kazi kama mwendesha mashtaka msaidizi katika [[Parokia]] ya St. Landry, Louisiana, kuanzia mwaka 1988 hadi 2008.
== Maisha ya awali na elimu ==
Harris anatoka Washington, Louisiana. <ref>{{Cite web|title=Judge Vanessa Harris, Ret. {{!}} Louisiana Judicial Council|url=https://louisianajudgesnoir.org/judges-profiles/judge-vanessa-harris/|accessdate=2026-08-10|language=en-US}}</ref>Baba yake, Aaron Harris, ni mwanasheria, na kaka yake ni Alonzo Harris.
Mwaka 1985, alipata [[shahada]] ya kwanza ya Sayansi katika Sayansi ya [[Kompyuta]] kutoka Chuo Kikuu cha Southern. Mwaka 1988, alipata shahada ya sheria kutoka Kituo cha Sheria cha Chuo Kikuu cha Southern.<ref>{{Cite web|title=La. Supreme Court appoints first African American judge, Southern alum to Lafayette City Court|url=https://www.ksla.com/2021/12/18/la-supreme-court-appoints-first-african-american-judge-southern-alum-replace-odinet-lafayette-city-court/|work=https://www.ksla.com|date=2021-12-18|accessdate=2026-08-10|language=en|author=Bria Gremillion}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanasheria wa Marekani]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Majaji]]
[[Jamii:Majaji wanawake wa Marekani]]
hqnjto5cs9rqdluqtwja1a7jj6qfluy
1586495
1586479
2026-08-10T05:51:43Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1586495
wikitext
text/x-wiki
'''Vanessa Harris''' ni [[mwanasheria]] na jaji wa Marekani anayehudumu kama [[jaji]] wa muda katika Mahakama ya Jiji la Lafayette. Alikuwa mwanamke wa kwanza na mwanamke wa kwanza Mwafrika-Amerika kuwa jaji wa Mahakama ya Jiji la Opelousas.
Harris alifanya kazi kama mwendesha mashtaka msaidizi katika [[Parokia]] ya St. Landry, Louisiana, kuanzia mwaka 1988 hadi 2008.
== Maisha ya awali na elimu ==
Harris anatoka Washington, Louisiana. <ref>{{Rejea tovuti|title=Judge Vanessa Harris, Ret. {{!}} Louisiana Judicial Council|url=https://louisianajudgesnoir.org/judges-profiles/judge-vanessa-harris/|accessdate=2026-08-10|language=en-US}}</ref>Baba yake, Aaron Harris, ni mwanasheria, na kaka yake ni Alonzo Harris.
Mwaka 1985, alipata [[shahada]] ya kwanza ya Sayansi katika Sayansi ya [[Kompyuta]] kutoka Chuo Kikuu cha Southern. Mwaka 1988, alipata shahada ya sheria kutoka Kituo cha Sheria cha Chuo Kikuu cha Southern.<ref>{{Rejea tovuti|title=La. Supreme Court appoints first African American judge, Southern alum to Lafayette City Court|url=https://www.ksla.com/2021/12/18/la-supreme-court-appoints-first-african-american-judge-southern-alum-replace-odinet-lafayette-city-court/|work=https://www.ksla.com|date=2021-12-18|accessdate=2026-08-10|language=en|author=Bria Gremillion}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanasheria wa Marekani]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Majaji]]
[[Jamii:Majaji wanawake wa Marekani]]
f14iyn2by2wjhxnlw93o5psezwpc9pf
Sabina Cameron
0
244511
1586480
2026-08-10T03:26:58Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Sabina Cameron''' ni [[mwigizaji]] wa [[Uingereza]] ambaye alicheza nafasi ya Daktari Ley katika tamthilia ya televisheni ''Hollyoaks'', na aliigiza kama Tolu katika tamthilia ''Expensive Shit'' ya Adura Onashile. == Maisha ya awali == Cameron alisoma katika Shule ya [[Sanaa]] ya [[Elimu]] (ArtsEd), na alihitimu mwaka 2005.<ref>{{Cite web|title=Our actors|url=https://www.liarsleague.com/liars_league/who-are-our-actors.html|work=Liars' League|accessdate...'
1586480
wikitext
text/x-wiki
'''Sabina Cameron''' ni [[mwigizaji]] wa [[Uingereza]] ambaye alicheza nafasi ya Daktari Ley katika tamthilia ya televisheni ''Hollyoaks'', na aliigiza kama Tolu katika tamthilia ''Expensive Shit'' ya Adura Onashile.
== Maisha ya awali ==
Cameron alisoma katika Shule ya [[Sanaa]] ya [[Elimu]] (ArtsEd), na alihitimu mwaka 2005.<ref>{{Cite web|title=Our actors|url=https://www.liarsleague.com/liars_league/who-are-our-actors.html|work=Liars' League|accessdate=2026-08-10}}</ref><ref>{{Cite web|title=Cast & Creative {{!}} Harry Potter London {{!}} Official Site|url=https://uk.harrypottertheplay.com/cast-creative/|work=https://uk.harrypottertheplay.com/|accessdate=2026-08-10|language=en-US}}</ref>
== Kazi ==
Cameron alicheza nafasi ya [[Daktari]] Ley katika tamthilia ya Uingereza ''Hollyoaks''.
Aliigiza kama Tolu katika tamthilia ''Expensive Shit'' ya Adura Onashile, ambako alisifiwa kwa uigizaji na uchezaji wake wa dansi.
Pia alionekana katika toleo la London la tamthilia ''Harry Potter and the Cursed Child''.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Uingereza]]
b1emor7evtlzf5pqpaj7qh81luvrirl
1586493
1586480
2026-08-10T05:18:21Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1586493
wikitext
text/x-wiki
'''Sabina Cameron''' ni [[mwigizaji]] wa [[Uingereza]] ambaye alicheza nafasi ya Daktari Ley katika tamthilia ya televisheni ''Hollyoaks'', na aliigiza kama Tolu katika tamthilia ''Expensive Shit'' ya Adura Onashile.
== Maisha ya awali ==
Cameron alisoma katika Shule ya [[Sanaa]] ya [[Elimu]] (ArtsEd), na alihitimu mwaka 2005.<ref>{{Rejea tovuti|title=Our actors|url=https://www.liarsleague.com/liars_league/who-are-our-actors.html|work=Liars' League|accessdate=2026-08-10}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Cast & Creative {{!}} Harry Potter London {{!}} Official Site|url=https://uk.harrypottertheplay.com/cast-creative/|work=https://uk.harrypottertheplay.com/|accessdate=2026-08-10|language=en-US}}</ref>
== Kazi ==
Cameron alicheza nafasi ya [[Daktari]] Ley katika tamthilia ya Uingereza ''Hollyoaks''.
Aliigiza kama Tolu katika tamthilia ''Expensive Shit'' ya Adura Onashile, ambako alisifiwa kwa uigizaji na uchezaji wake wa dansi.
Pia alionekana katika toleo la London la tamthilia ''Harry Potter and the Cursed Child''.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Uingereza]]
qhmfej638sza3t5uwiud50uzcl72qjs
Robin Wright-Jones
0
244512
1586481
2026-08-10T03:31:25Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Robin Wright-Jones''' (alizaliwa Januari 31, 1950) alikuwa [[mwanachama]] wa Chama cha Kidemokrasia katika [[Seneti]] ya Jimbo la Missouri, akiwakilisha Wilaya ya 5 kuanzia mwaka 2007 hadi 2013. Jamilah Nasheed alimrithi katika nafasi hiyo. Wilaya yake ilijumuisha sehemu ya Jiji la St. Louis. Hapo awali, alihudumu kama mjumbe wa Baraza la Wawakilishi la Jimbo la Missouri kuanzia mwaka 2002 hadi 2007, baada ya kushinda uchaguzi maalumu uliofanyika tareh...'
1586481
wikitext
text/x-wiki
'''Robin Wright-Jones''' (alizaliwa Januari 31, 1950) alikuwa [[mwanachama]] wa Chama cha Kidemokrasia katika [[Seneti]] ya Jimbo la Missouri, akiwakilisha Wilaya ya 5 kuanzia mwaka 2007 hadi 2013. Jamilah Nasheed alimrithi katika nafasi hiyo. Wilaya yake ilijumuisha sehemu ya Jiji la St. Louis.
Hapo awali, alihudumu kama mjumbe wa Baraza la Wawakilishi la Jimbo la Missouri kuanzia mwaka 2002 hadi 2007, baada ya kushinda uchaguzi maalumu uliofanyika tarehe 26 Machi 2002.
Mwaka 2013, Robin Wright-Jones alitozwa [[faini]] ya dola 271,580 kwa kukiuka [[sheria]] ya Missouri inayowazuia wagombea kutumia fedha za kampeni kwa matumizi binafsi. Faini hiyo ilitokana na kushindwa kuripoti michango kwa usahihi, kushindwa kuripoti matumizi, kuripoti isivyofaa ada za ushauri na matumizi ya fedha taslimu.<ref>{{Cite web|title=Ethics violations could cost ex-state Sen. Robin Wright-Jones $271K|url=https://www.stltoday.com/news/local/metro/article_8e4fd036-df96-5cde-9d36-592adaa01409.html|work=STLtoday.com|date=2013-05-15|accessdate=2026-08-10|language=en|author=Virginia Young}}</ref>
Baadaye, faini hiyo ilipunguzwa hadi [[dola]] 229,964.<ref>{{Cite web|title=Missouri's high court upholds Wright-Jones' ethic violation fees|url=https://themissouritimes.com/missouris-high-court-upholds-wright-jones-ethic-violation-fees/|work=The Missouri Times|date=2018-02-15|accessdate=2026-08-10|language=en|author=The Missouri Times}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Wanasiasa wa Marekani]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1950]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
ia7w1ag1dd9v9govjmywwgya4huwq0r
1586491
1586481
2026-08-10T05:15:17Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1586491
wikitext
text/x-wiki
'''Robin Wright-Jones''' (alizaliwa Januari 31, 1950) alikuwa [[mwanachama]] wa Chama cha Kidemokrasia katika [[Seneti]] ya Jimbo la Missouri, akiwakilisha Wilaya ya 5 kuanzia mwaka 2007 hadi 2013. Jamilah Nasheed alimrithi katika nafasi hiyo. Wilaya yake ilijumuisha sehemu ya Jiji la St. Louis.
Hapo awali, alihudumu kama mjumbe wa Baraza la Wawakilishi la Jimbo la Missouri kuanzia mwaka 2002 hadi 2007, baada ya kushinda uchaguzi maalumu uliofanyika tarehe 26 Machi 2002.
Mwaka 2013, Robin Wright-Jones alitozwa [[faini]] ya dola 271,580 kwa kukiuka [[sheria]] ya Missouri inayowazuia wagombea kutumia fedha za kampeni kwa matumizi binafsi. Faini hiyo ilitokana na kushindwa kuripoti michango kwa usahihi, kushindwa kuripoti matumizi, kuripoti isivyofaa ada za ushauri na matumizi ya fedha taslimu.<ref>{{Rejea tovuti|title=Ethics violations could cost ex-state Sen. Robin Wright-Jones $271K|url=https://www.stltoday.com/news/local/metro/article_8e4fd036-df96-5cde-9d36-592adaa01409.html|work=STLtoday.com|date=2013-05-15|accessdate=2026-08-10|language=en|author=Virginia Young}}</ref>
Baadaye, faini hiyo ilipunguzwa hadi [[dola]] 229,964.<ref>{{Rejea tovuti|title=Missouri's high court upholds Wright-Jones' ethic violation fees|url=https://themissouritimes.com/missouris-high-court-upholds-wright-jones-ethic-violation-fees/|work=The Missouri Times|date=2018-02-15|accessdate=2026-08-10|language=en|author=The Missouri Times}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Wanasiasa wa Marekani]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1950]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
aswiuddk29j6n619fincle471q70cuh
Peter Livanos
0
244513
1586482
2026-08-10T03:34:51Z
Ally0111
85292
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Peter G. Livanos''' (Alizaliwa [[1958]]) ni [[mfanyabiashara]] bilionea wa usafirishaji wa baharini nchini [[Ugiriki]]. Anamiliki kampuni ya usafirishaji ya Ugiriki ''Ceres Hellenic'', na alihusika katika urekebishaji wa kampuni hiyo kuwa kundi la Ceres Hellenic. Livanos anaishi na familia yake katika Ziwa Geneva, [[Athens]] na [[London]]. Anadhibiti asilimia 100 ya ''Ceres Hellenic Shipping'', meli kubwa zaidi ya Ugiriki, kwa upande wa tani, na njia nd...'
1586482
wikitext
text/x-wiki
'''Peter G. Livanos''' (Alizaliwa [[1958]]) ni [[mfanyabiashara]] bilionea wa usafirishaji wa baharini nchini [[Ugiriki]]. Anamiliki kampuni ya usafirishaji ya Ugiriki ''Ceres Hellenic'', na alihusika katika urekebishaji wa kampuni hiyo kuwa kundi la Ceres Hellenic. Livanos anaishi na familia yake katika Ziwa Geneva, [[Athens]] na [[London]]. Anadhibiti asilimia 100 ya ''Ceres Hellenic Shipping'', meli kubwa zaidi ya Ugiriki, kwa upande wa tani, na njia ndogo ya feri ya hydrofoils ya Kirusi inayohudumia Visiwa vya Ugiriki<ref>[https://web.archive.org/web/20121107030806/http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/52658614.html?dids=52658614:52658614&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Apr+16,+2000&author=Ray+Moseley,+Tribune+Foreign+Correspondent&pub=Chicago+Tribune&desc=ASTON-ISHING+BUY+AN+ASTON+MARTIN+AND+GET+A+HAND-BUILT+LUXURY+CAR+AND+A+TRIP+TO+THE+PLANT+TO+WATCH+IT+BEING+MADE&pqatl=google Chicago Tribune Apr 16, 2000]</ref>. Livanos alihitimu kutoka ''Buckley School'' huko jijini [[New York]], ''Le Rosey'' nchini [[Uswisi]] na Chuo Kikuu cha Columbia huko New York, ambapo alihitimu na shahada ya Sayansi. mwaka [[1981]]<ref>{{Cite web|title=Columbia Engineering Magazine {{!}} Spring 2011|url=https://issuu.com/columbiaengineeringschool/docs/spring11|website=Issuu|language=en|access-date=2020-05-21}}</ref>. Anajulikana kwa boti zake na alitunukiwa Shahada ya Heshima ya Udaktari wa Sayansi na Chuo cha Massachussetts Maritime<ref>"Angus Phillips - "A Yacht Race With Everything but Smooth Sailing" Washington Post, Sep 28, 2008 [https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/09/27/AR2008092702796.html]</ref>. Pia alikuwa mwanahisa mkuu wa kampuni ya magari ya Aston Martin<ref>{{Cite web|title=These are all the people who have owned Aston Martin|url=https://www.goodwood.com/grr/columnists/andrew-frankel/2018/8/thank-frankel-its-friday-a-brief-history-of-aston-martins-owners/|website=www.goodwood.com|access-date=2020-05-21}}</ref>. Kwa mujibu wa Bloomberg Billionaire Index, utajiri wake ulikadiriwa kuwa dola bilioni 1.7 mwaka [[2015]] na aliorodheshwa miongoni mwa Wagiriki tajiri zaidi. Yeye ni mwana wa mfanyabiashara wa usafirishaji George P. Livanos, aliyejenga meli kubwa zaidi ya Ugiriki katika miaka ya 1980 na 1990<ref>{{Cite web|title=The men that Forbes forgot? {{!}} TradeWinds|url=https://www.tradewindsnews.com/finance/the-men-that-forbes-forgot-/1-1-355675|website=TradeWinds {{!}} Latest shipping and maritime news|date=9 March 2015|language=en|access-date=2020-05-21}}</ref><ref>{{Cite web|title=The Ten Wealthiest Greeks in Greece|url=https://www.thenationalherald.com/greece_economy/arthro/the_ten_wealthiest_greeks_in_greece-267520/|last=Staff|first=T. N. H.|website=The National Herald|language=en|access-date=2020-05-21}}</ref>. Babu yake wa mama ni mfanyabiashara wa Ugiriki Yiannis Carras, na yeye ni jamaa wa mbali wa Stavros G. Livanos upande wa baba yake<ref>{{Cite web|title=Shipping titan Peter Livanos lays out his vision for LNG's future|url=https://www.freightwaves.com/news/shipping-titan-peter-livanos-lays-out-his-vision-for-lngs-future|last=Says|first=Mpwjsmeahq|date=2019-06-20|website=FreightWaves|language=en-US|access-date=2020-05-21}}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Ugiriki]]
[[Jamii:Watu wa Ugiriki]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1958]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
497fl6kusv8z137cx6caec4etcr0zhs
1586490
1586482
2026-08-10T05:05:55Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 5 template(s) replaced.
1586490
wikitext
text/x-wiki
'''Peter G. Livanos''' (Alizaliwa [[1958]]) ni [[mfanyabiashara]] bilionea wa usafirishaji wa baharini nchini [[Ugiriki]]. Anamiliki kampuni ya usafirishaji ya Ugiriki ''Ceres Hellenic'', na alihusika katika urekebishaji wa kampuni hiyo kuwa kundi la Ceres Hellenic. Livanos anaishi na familia yake katika Ziwa Geneva, [[Athens]] na [[London]]. Anadhibiti asilimia 100 ya ''Ceres Hellenic Shipping'', meli kubwa zaidi ya Ugiriki, kwa upande wa tani, na njia ndogo ya feri ya hydrofoils ya Kirusi inayohudumia Visiwa vya Ugiriki<ref>[https://web.archive.org/web/20121107030806/http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/52658614.html?dids=52658614:52658614&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Apr+16,+2000&author=Ray+Moseley,+Tribune+Foreign+Correspondent&pub=Chicago+Tribune&desc=ASTON-ISHING+BUY+AN+ASTON+MARTIN+AND+GET+A+HAND-BUILT+LUXURY+CAR+AND+A+TRIP+TO+THE+PLANT+TO+WATCH+IT+BEING+MADE&pqatl=google Chicago Tribune Apr 16, 2000]</ref>. Livanos alihitimu kutoka ''Buckley School'' huko jijini [[New York]], ''Le Rosey'' nchini [[Uswisi]] na Chuo Kikuu cha Columbia huko New York, ambapo alihitimu na shahada ya Sayansi. mwaka [[1981]]<ref>{{Rejea tovuti|title=Columbia Engineering Magazine {{!}} Spring 2011|url=https://issuu.com/columbiaengineeringschool/docs/spring11|website=Issuu|language=en|access-date=2020-05-21}}</ref>. Anajulikana kwa boti zake na alitunukiwa Shahada ya Heshima ya Udaktari wa Sayansi na Chuo cha Massachussetts Maritime<ref>"Angus Phillips - "A Yacht Race With Everything but Smooth Sailing" Washington Post, Sep 28, 2008 [https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/09/27/AR2008092702796.html]</ref>. Pia alikuwa mwanahisa mkuu wa kampuni ya magari ya Aston Martin<ref>{{Rejea tovuti|title=These are all the people who have owned Aston Martin|url=https://www.goodwood.com/grr/columnists/andrew-frankel/2018/8/thank-frankel-its-friday-a-brief-history-of-aston-martins-owners/|website=www.goodwood.com|access-date=2020-05-21}}</ref>. Kwa mujibu wa Bloomberg Billionaire Index, utajiri wake ulikadiriwa kuwa dola bilioni 1.7 mwaka [[2015]] na aliorodheshwa miongoni mwa Wagiriki tajiri zaidi. Yeye ni mwana wa mfanyabiashara wa usafirishaji George P. Livanos, aliyejenga meli kubwa zaidi ya Ugiriki katika miaka ya 1980 na 1990<ref>{{Rejea tovuti|title=The men that Forbes forgot? {{!}} TradeWinds|url=https://www.tradewindsnews.com/finance/the-men-that-forbes-forgot-/1-1-355675|website=TradeWinds {{!}} Latest shipping and maritime news|date=9 March 2015|language=en|access-date=2020-05-21}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=The Ten Wealthiest Greeks in Greece|url=https://www.thenationalherald.com/greece_economy/arthro/the_ten_wealthiest_greeks_in_greece-267520/|last=Staff|first=T. N. H.|website=The National Herald|language=en|access-date=2020-05-21}}</ref>. Babu yake wa mama ni mfanyabiashara wa Ugiriki Yiannis Carras, na yeye ni jamaa wa mbali wa Stavros G. Livanos upande wa baba yake<ref>{{Rejea tovuti|title=Shipping titan Peter Livanos lays out his vision for LNG's future|url=https://www.freightwaves.com/news/shipping-titan-peter-livanos-lays-out-his-vision-for-lngs-future|last=Says|first=Mpwjsmeahq|date=2019-06-20|website=FreightWaves|language=en-US|access-date=2020-05-21}}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Ugiriki]]
[[Jamii:Watu wa Ugiriki]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1958]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
9vuw9mn1ih34miek37yoqxaqo7kzzup
Mary Ann Weathers
0
244514
1586483
2026-08-10T03:35:49Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Mary Ann Weathers''', anayejulikana pia kama Maryanne Weathers, aliandika [[insha]] yenye kichwa “Hoja ya Ukombozi wa Wanawake Weusi kama [[Nguvu]] ya Kimapinduzi,” ambayo imeelezwa kuwa mojawapo ya maandiko ya mwanzo muhimu ya ufeministi wa wanawake Weusi.<ref>{{Cite web|title=Le Féminisme Noir - L'Encre Noir|url=https://lencrenoir.com/le-feminisme-noir/|date=2010-11-29|accessdate=2026-08-10|language=fr-CA}}</ref> Katika insha hiyo, anaitaka hara...'
1586483
wikitext
text/x-wiki
'''Mary Ann Weathers''', anayejulikana pia kama Maryanne Weathers, aliandika [[insha]] yenye kichwa “Hoja ya Ukombozi wa Wanawake Weusi kama [[Nguvu]] ya Kimapinduzi,” ambayo imeelezwa kuwa mojawapo ya maandiko ya mwanzo muhimu ya ufeministi wa wanawake Weusi.<ref>{{Cite web|title=Le Féminisme Noir - L'Encre Noir|url=https://lencrenoir.com/le-feminisme-noir/|date=2010-11-29|accessdate=2026-08-10|language=fr-CA}}</ref>
Katika insha hiyo, anaitaka harakati ya [[ukombozi]] wa watu Weusi kukubali pia ukombozi wa wanawake, ambao anaamini unapaswa kuzingatia mahitaji ya watu wote wanaokandamizwa.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Kc47AAAAQBAJ&q=mary+ann+weathers&pg=PA158|title=Words of Fire: An Anthology of African-AmericanFeminist Thought|last=Guy-Sheftall|first=Beverly|date=2011-07-26|publisher=The New Press|isbn=978-1-59558-765-7|language=en}}</ref>
Anaeleza kwamba kuboresha hali za maisha ya wanawake kungewasaidia watu wote. Kwa mfano, ikiwa mabasi yangekuwa salama zaidi kwa wanawake kutumia bila kunyanyaswa, wanaume na watoto pia wangekuwa salama zaidi. Vivyo hivyo, ajira bora, shule zisizo na ubaguzi wa rangi na maeneo ya umma yaliyo bora ni mifano ya masuala yanayowahusu wanawake ambayo yangefaidi jamii nzima, si wakati huo pekee bali pia vizazi vijavyo.
Weathers alipinga wazo kwamba ukombozi wa [[wanawake]] Weusi ni chuki dhidi ya wanaume. Alisisitiza kwamba mtazamo huo haupaswi kuvumiliwa, kwa sababu ukombozi wa wanawake Weusi unapaswa kueleweka kama harakati ya manufaa kwa wanadamu wote.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanaharakati wa Marekani]]
[[Jamii:Wamarekani Weusi]]
[[Jamii:Watu wa Marekani]]
p3004jm94qiu80ca6gg2at9w9dtebca
1586488
1586483
2026-08-10T04:03:50Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1586488
wikitext
text/x-wiki
'''Mary Ann Weathers''', anayejulikana pia kama Maryanne Weathers, aliandika [[insha]] yenye kichwa “Hoja ya Ukombozi wa Wanawake Weusi kama [[Nguvu]] ya Kimapinduzi,” ambayo imeelezwa kuwa mojawapo ya maandiko ya mwanzo muhimu ya ufeministi wa wanawake Weusi.<ref>{{Rejea tovuti|title=Le Féminisme Noir - L'Encre Noir|url=https://lencrenoir.com/le-feminisme-noir/|date=2010-11-29|accessdate=2026-08-10|language=fr-CA}}</ref>
Katika insha hiyo, anaitaka harakati ya [[ukombozi]] wa watu Weusi kukubali pia ukombozi wa wanawake, ambao anaamini unapaswa kuzingatia mahitaji ya watu wote wanaokandamizwa.<ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=Kc47AAAAQBAJ&q=mary+ann+weathers&pg=PA158|title=Words of Fire: An Anthology of African-AmericanFeminist Thought|last=Guy-Sheftall|first=Beverly|date=2011-07-26|publisher=The New Press|isbn=978-1-59558-765-7|language=en}}</ref>
Anaeleza kwamba kuboresha hali za maisha ya wanawake kungewasaidia watu wote. Kwa mfano, ikiwa mabasi yangekuwa salama zaidi kwa wanawake kutumia bila kunyanyaswa, wanaume na watoto pia wangekuwa salama zaidi. Vivyo hivyo, ajira bora, shule zisizo na ubaguzi wa rangi na maeneo ya umma yaliyo bora ni mifano ya masuala yanayowahusu wanawake ambayo yangefaidi jamii nzima, si wakati huo pekee bali pia vizazi vijavyo.
Weathers alipinga wazo kwamba ukombozi wa [[wanawake]] Weusi ni chuki dhidi ya wanaume. Alisisitiza kwamba mtazamo huo haupaswi kuvumiliwa, kwa sababu ukombozi wa wanawake Weusi unapaswa kueleweka kama harakati ya manufaa kwa wanadamu wote.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanaharakati wa Marekani]]
[[Jamii:Wamarekani Weusi]]
[[Jamii:Watu wa Marekani]]
s6qbj4htyq3un1sl5sgkliiw45s2uaz
Costas Lemos
0
244515
1586485
2026-08-10T03:52:08Z
Ally0111
85292
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Constantinos Lemos''' (Alizaliwa [[1910]] – Alifariki [[1995]]) alikuwa [[mfanyabiashara]] bilionea wa usafirishaji wa baharini nchini [[Ugiriki]]<ref name=FT>{{cite news|last1=Kakissis|first1=Joanna|title=Greek shipping families in the spotlight|url=https://www.ft.com/content/4ee112a6-ab30-11df-9e6b-00144feabdc0|accessdate=25 April 2015|work=FT|date=21 August 2010}}</ref>. Alianzisha kampuni ya usafirishaji ya ''CM Lemos'', ambayo ilikua na kuwa moja...'
1586485
wikitext
text/x-wiki
'''Constantinos Lemos''' (Alizaliwa [[1910]] – Alifariki [[1995]]) alikuwa [[mfanyabiashara]] bilionea wa usafirishaji wa baharini nchini [[Ugiriki]]<ref name=FT>{{cite news|last1=Kakissis|first1=Joanna|title=Greek shipping families in the spotlight|url=https://www.ft.com/content/4ee112a6-ab30-11df-9e6b-00144feabdc0|accessdate=25 April 2015|work=FT|date=21 August 2010}}</ref>. Alianzisha kampuni ya usafirishaji ya ''CM Lemos'', ambayo ilikua na kuwa moja ya makampuni makubwa ya meli nchini Ugiriki na duniani. Mwaka [[1969]], Lemos alikuwa tajiri zaidi kati ya wamiliki wa meli wa Ugiriki, akiwa na thamani ya dola milioni 750, na meli 60<ref name=Greekreporter>{{cite news|last1=Eyre|first1=Lorraine|title=The Richest Greeks in Europe – Greek Rich List 2011/12 |url=http://eu.greekreporter.com/2011/07/15/the-richest-greeks-in-europe-greek-rich-list-201112/|accessdate=25 April 2015|work=Greekreporter|date=15 July 2011}}</ref>. Kufikia mwaka [[1980]], Lemos alikuwa mwenye meli wa tatu kwa ukubwa nchini Ugiriki. Baadaye aliuza meli zake nyingi na kuhamia katika biashara ya majengo, utalii, na bima. Mwaka [[1992]], aliishi Lausanne, Uswisi. Alipofariki mwaka [[1995]], mwanawe Michael Lemos na binti zake wawili walirithi pauni bilioni 1.1 kutoka kwa baba yao<ref name=STRL>{{cite news|title=The Rich List|work=The Sunday Times|issue=30|date=18 May 2014}}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Ugiriki]]
[[Jamii:Watu wa Ugiriki]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1910]]
[[Jamii:Waliofariki 1995]]
gmytpgve15whos0ucrw5ph6827qirht
1586580
1586485
2026-08-10T10:57:31Z
Riccardo Riccioni
452
1586580
wikitext
text/x-wiki
'''Constantinos Lemos''' ([[1910]] – [[1995]]) alikuwa [[mfanyabiashara]] bilionea wa usafirishaji wa baharini nchini [[Ugiriki]]<ref name=FT>{{cite news|last1=Kakissis|first1=Joanna|title=Greek shipping families in the spotlight|url=https://www.ft.com/content/4ee112a6-ab30-11df-9e6b-00144feabdc0|accessdate=25 April 2015|work=FT|date=21 August 2010}}</ref>. Alianzisha kampuni ya usafirishaji ya ''CM Lemos'', ambayo ilikua na kuwa moja ya makampuni makubwa ya meli nchini Ugiriki na duniani. Mwaka [[1969]], Lemos alikuwa tajiri zaidi kati ya wamiliki wa meli wa Ugiriki, akiwa na thamani ya dola milioni 750, na meli 60<ref name=Greekreporter>{{cite news|last1=Eyre|first1=Lorraine|title=The Richest Greeks in Europe – Greek Rich List 2011/12 |url=http://eu.greekreporter.com/2011/07/15/the-richest-greeks-in-europe-greek-rich-list-201112/|accessdate=25 April 2015|work=Greekreporter|date=15 July 2011}}</ref>. Kufikia mwaka [[1980]], Lemos alikuwa mwenye meli wa tatu kwa ukubwa nchini Ugiriki. Baadaye aliuza meli zake nyingi na kuhamia katika biashara ya majengo, utalii, na bima. Mwaka [[1992]], aliishi Lausanne, Uswisi. Alipofariki mwaka [[1995]], mwanawe Michael Lemos na binti zake wawili walirithi pauni bilioni 1.1 kutoka kwa baba yao<ref name=STRL>{{cite news|title=The Rich List|work=The Sunday Times|issue=30|date=18 May 2014}}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Ugiriki]]
[[Jamii:Wanaume wa Ugiriki]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1910]]
[[Jamii:Waliofariki 1995]]
2x1fiehfv9kml24eixuvoxbegn1zhb0
Yiannis Latsis
0
244516
1586487
2026-08-10T03:58:18Z
Ally0111
85292
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Yiannis Latsis''' (Alizaliwa [[Septemba 14]], [[1910]] – Alifariki [[Aprili 17]], [[2003]]) alikuwa [[mfanyabiashara]] bilionea wa usafirishaji wa baharini nchini [[Ugiriki]], anayejulikana kwa utajiri wake mkubwa, marafiki wenye ushawishi, na shughuli zake za hisani. Mwaka wa kifo chake ([[2003]]), jarida la [[Forbes]] lilimweka Yiannis Latsis nambari 101 kwenye orodha yake ya watu tajiri zaidi duniani, akiwa na utajiri wa dola bilioni 6.4. Alizaliwa...'
1586487
wikitext
text/x-wiki
'''Yiannis Latsis''' (Alizaliwa [[Septemba 14]], [[1910]] – Alifariki [[Aprili 17]], [[2003]]) alikuwa [[mfanyabiashara]] bilionea wa usafirishaji wa baharini nchini [[Ugiriki]], anayejulikana kwa utajiri wake mkubwa, marafiki wenye ushawishi, na shughuli zake za hisani. Mwaka wa kifo chake ([[2003]]), jarida la [[Forbes]] lilimweka Yiannis Latsis nambari 101 kwenye orodha yake ya watu tajiri zaidi duniani, akiwa na utajiri wa dola bilioni 6.4. Alizaliwa Katakolo, kijiji cha wavuvi huko Elis, na alikuwa mtoto wa sita kati ya tisa<ref>{{Cite web|title=John S. Latsis|url=https://greekshippingmiracle.org/en/founding-supporters/john-latsis/|access-date=27 July 2020|website=Greek Shipping Miracle}}</ref>. Alianza kazi kama mfanyakazi wa sitaha, hatimaye akafanya kazi hadi kuwa nahodha wa meli. Baada ya Vita vya Pili vya Dunia, alipanua shughuli zake katika usafirishaji wa pwani na kununua meli za abiria zilizotumika. Mwishoni mwa miaka ya 1960, alibadilisha biashara yake ili kujumuisha mafuta na ujenzi, na baadaye benki na huduma za kifedha. Alikuwa rafiki wa karibu wa Charles, Prince of Wales, na alidumisha uhusiano wa karibu na familia ya kifalme ya Saudi.<ref name="NYT">{{cite news |url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C01E5DD173AF93BA25757C0A9659C8B63 |title=John S. Latsis, 92, Billionaire Who Built Empire in Shipping |author=Paul Lewis |newspaper=[[The New York Times]] |date=18 April 2003 |access-date=21 October 2008}}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Ugiriki]]
[[Jamii:Watu wa Ugiriki]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1910]]
[[Jamii:Waliofariki 2003]]
9w8jcakcmmwm283s2nj3jdv07hfrtqv
1586497
1586487
2026-08-10T06:04:22Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced.
1586497
wikitext
text/x-wiki
'''Yiannis Latsis''' (Alizaliwa [[Septemba 14]], [[1910]] – Alifariki [[Aprili 17]], [[2003]]) alikuwa [[mfanyabiashara]] bilionea wa usafirishaji wa baharini nchini [[Ugiriki]], anayejulikana kwa utajiri wake mkubwa, marafiki wenye ushawishi, na shughuli zake za hisani. Mwaka wa kifo chake ([[2003]]), jarida la [[Forbes]] lilimweka Yiannis Latsis nambari 101 kwenye orodha yake ya watu tajiri zaidi duniani, akiwa na utajiri wa dola bilioni 6.4. Alizaliwa Katakolo, kijiji cha wavuvi huko Elis, na alikuwa mtoto wa sita kati ya tisa<ref>{{Rejea tovuti|title=John S. Latsis|url=https://greekshippingmiracle.org/en/founding-supporters/john-latsis/|access-date=27 July 2020|website=Greek Shipping Miracle}}</ref>. Alianza kazi kama mfanyakazi wa sitaha, hatimaye akafanya kazi hadi kuwa nahodha wa meli. Baada ya Vita vya Pili vya Dunia, alipanua shughuli zake katika usafirishaji wa pwani na kununua meli za abiria zilizotumika. Mwishoni mwa miaka ya 1960, alibadilisha biashara yake ili kujumuisha mafuta na ujenzi, na baadaye benki na huduma za kifedha. Alikuwa rafiki wa karibu wa Charles, Prince of Wales, na alidumisha uhusiano wa karibu na familia ya kifalme ya Saudi.<ref name="NYT">{{cite news |url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C01E5DD173AF93BA25757C0A9659C8B63 |title=John S. Latsis, 92, Billionaire Who Built Empire in Shipping |author=Paul Lewis |newspaper=[[The New York Times]] |date=18 April 2003 |access-date=21 October 2008}}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Ugiriki]]
[[Jamii:Watu wa Ugiriki]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1910]]
[[Jamii:Waliofariki 2003]]
o15unrft8els3t9x9nk1mexu763xyuy
1586581
1586497
2026-08-10T10:57:55Z
Riccardo Riccioni
452
1586581
wikitext
text/x-wiki
'''Yiannis Latsis''' ([[Septemba 14]], [[1910]] – [[Aprili 17]], [[2003]]) alikuwa [[mfanyabiashara]] bilionea wa usafirishaji wa baharini nchini [[Ugiriki]], anayejulikana kwa utajiri wake mkubwa, marafiki wenye ushawishi, na shughuli zake za hisani. Mwaka wa kifo chake ([[2003]]), jarida la [[Forbes]] lilimweka Yiannis Latsis nambari 101 kwenye orodha yake ya watu tajiri zaidi duniani, akiwa na utajiri wa dola bilioni 6.4. Alizaliwa Katakolo, kijiji cha wavuvi huko Elis, na alikuwa mtoto wa sita kati ya tisa<ref>{{Rejea tovuti|title=John S. Latsis|url=https://greekshippingmiracle.org/en/founding-supporters/john-latsis/|access-date=27 July 2020|website=Greek Shipping Miracle}}</ref>. Alianza kazi kama mfanyakazi wa sitaha, hatimaye akafanya kazi hadi kuwa nahodha wa meli. Baada ya Vita vya Pili vya Dunia, alipanua shughuli zake katika usafirishaji wa pwani na kununua meli za abiria zilizotumika. Mwishoni mwa miaka ya 1960, alibadilisha biashara yake ili kujumuisha mafuta na ujenzi, na baadaye benki na huduma za kifedha. Alikuwa rafiki wa karibu wa Charles, Prince of Wales, na alidumisha uhusiano wa karibu na familia ya kifalme ya Saudi.<ref name="NYT">{{cite news |url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C01E5DD173AF93BA25757C0A9659C8B63 |title=John S. Latsis, 92, Billionaire Who Built Empire in Shipping |author=Paul Lewis |newspaper=[[The New York Times]] |date=18 April 2003 |access-date=21 October 2008}}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Ugiriki]]
[[Jamii:Wanaume wa Ugiriki]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1910]]
[[Jamii:Waliofariki 2003]]
81lqcl1y0kcaakmsjrbkkjlm3ix2qh7
Mishael Morgan
0
244517
1586509
2026-08-10T08:45:40Z
Christina Charles
71406
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Marie-Charms Mishael Morgan''' (aliyezaliwa [[15 Julai]], [[1986]]), anayejulikana kitaaluma kama '''Mishael Morgan''', ni [[mwigizaji]] wa [[Trinidad]] na [[Kanada]] anayejulikana kwa kucheza nafasi za Hilary Curtis na Amanda Sinclair katika CBS Daytime [[tamthilia]] ya televisheni The Young and the Restless. Kwa nafasi ya Amanda Sinclair, mwaka [[2022]] alikua mwigizaji wa kwanza mweusi kushinda Tuzo ya Daytime Emmy ya Mwigizaji Bora wa Kike katika Mf...'
1586509
wikitext
text/x-wiki
'''Marie-Charms Mishael Morgan''' (aliyezaliwa [[15 Julai]], [[1986]]), anayejulikana kitaaluma kama '''Mishael Morgan''', ni [[mwigizaji]] wa [[Trinidad]] na [[Kanada]] anayejulikana kwa kucheza nafasi za Hilary Curtis na Amanda Sinclair katika CBS Daytime [[tamthilia]] ya televisheni The Young and the Restless. Kwa nafasi ya Amanda Sinclair, mwaka [[2022]] alikua mwigizaji wa kwanza mweusi kushinda Tuzo ya Daytime Emmy ya Mwigizaji Bora wa Kike katika Mfululizo wa Tamthilia.
== Maisha ya awali ==
Marie-Charms Mishael Morgan <ref>{{Cite web|url=https://mishaelmorgan.workbooklive.com/Wbl.mvc/Page/Profile|title = Mishael Morgan Profile Page}}</ref><ref name="Mississauga091113">{{cite web|url=http://www.mississauga.com/whatson-story/4074675-mississauga-actor-relishes-new-role-on-the-young-the-restless/|title=Mississauga actor relishes new role on The Young & The Restless|date=September 11, 2013|first=Joseph|last=Chin|work=[[The Mississauga News]]|publisher=[[Metroland Media Group]]|accessdate=April 12, 2014}}</ref>
==Marejeo==
<references />
{{mbegu-igiza-filamu}}
{{BD|1986|}}
[[Jamii:Waimbaji wa Kanada]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Kanada]]
[[Jamii:Wanawake wa Kanada]]
fbcqeu70agew541wez54avw57wxfxvm
1586594
1586509
2026-08-10T11:12:28Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced.
1586594
wikitext
text/x-wiki
'''Marie-Charms Mishael Morgan''' (aliyezaliwa [[15 Julai]], [[1986]]), anayejulikana kitaaluma kama '''Mishael Morgan''', ni [[mwigizaji]] wa [[Trinidad]] na [[Kanada]] anayejulikana kwa kucheza nafasi za Hilary Curtis na Amanda Sinclair katika CBS Daytime [[tamthilia]] ya televisheni The Young and the Restless. Kwa nafasi ya Amanda Sinclair, mwaka [[2022]] alikua mwigizaji wa kwanza mweusi kushinda Tuzo ya Daytime Emmy ya Mwigizaji Bora wa Kike katika Mfululizo wa Tamthilia.
== Maisha ya awali ==
Marie-Charms Mishael Morgan <ref>{{Rejea tovuti|url=https://mishaelmorgan.workbooklive.com/Wbl.mvc/Page/Profile|title = Mishael Morgan Profile Page}}</ref><ref name="Mississauga091113">{{cite web|url=http://www.mississauga.com/whatson-story/4074675-mississauga-actor-relishes-new-role-on-the-young-the-restless/|title=Mississauga actor relishes new role on The Young & The Restless|date=September 11, 2013|first=Joseph|last=Chin|work=[[The Mississauga News]]|publisher=[[Metroland Media Group]]|accessdate=April 12, 2014}}</ref>
==Marejeo==
<references />
{{mbegu-igiza-filamu}}
{{BD|1986|}}
[[Jamii:Waimbaji wa Kanada]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Kanada]]
[[Jamii:Wanawake wa Kanada]]
qjbznmo31oo3agq5ql30ync1xjf966j
Clark Backo
0
244518
1586510
2026-08-10T08:56:39Z
Christina Charles
71406
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Clark Backo''' (aliyezaliwa [[5 Septemba]], [[1993]]) ni [[mwigizaji]] wa [[Kanada]]. Anajulikana zaidi kwa nafasi yake ya mara kwa mara kama Rosie, mpenzi wa Wayne, katika mfululizo wa televisheni Letterkenny, nafasi yake kuu kama Emma katika mfululizo wa televisheni wa Apple TV+ The Changeling (2023), pamoja na nafasi zake za usaidizi katika [[filamu]], akicheza Ginny katika I Want You Back (2022) na Lasher (comics) katika Venom: The Last Dance (2024)...'
1586510
wikitext
text/x-wiki
'''Clark Backo''' (aliyezaliwa [[5 Septemba]], [[1993]]) ni [[mwigizaji]] wa [[Kanada]]. Anajulikana zaidi kwa nafasi yake ya mara kwa mara kama Rosie, mpenzi wa Wayne, katika mfululizo wa televisheni Letterkenny, nafasi yake kuu kama Emma katika mfululizo wa televisheni wa Apple TV+ The Changeling (2023), pamoja na nafasi zake za usaidizi katika [[filamu]], akicheza Ginny katika I Want You Back (2022) na Lasher (comics) katika Venom: The Last Dance (2024).
==Marejeo==
<references />
{{mbegu-igiza-filamu}}
{{BD|1993|}}
[[Jamii:Waimbaji wa Kanada]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Kanada]]
[[Jamii:Wanawake wa Kanada]]
2x75kwx1twarmzeh5btxqn9yz5lod1c
Malia Baker
0
244519
1586511
2026-08-10T09:04:41Z
Christina Charles
71406
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Malia Simphiwe Baker''' (aliyezaliwa [[18 Desemba]], [[2006]]) ni mwigizaji wa Kanada aliyezaliwa [[Botswana]]. Anajulikana zaidi kwa nafasi zake kama Mary Anne Spier katika mfululizo wa utiririshaji The Baby-Sitters Club (2020 TV series), Gabby Lewis katika mfululizo wa televisheni Are You Afraid of the Dark?, na Chloe Charming katika [[filamu]] Descendants: The Rise of Red pamoja na muendelezo wake Descendants: Wicked Wonderland.<ref name=":2">{{Cite...'
1586511
wikitext
text/x-wiki
'''Malia Simphiwe Baker''' (aliyezaliwa [[18 Desemba]], [[2006]]) ni mwigizaji wa Kanada aliyezaliwa [[Botswana]]. Anajulikana zaidi kwa nafasi zake kama Mary Anne Spier katika mfululizo wa utiririshaji The Baby-Sitters Club (2020 TV series), Gabby Lewis katika mfululizo wa televisheni Are You Afraid of the Dark?, na Chloe Charming katika [[filamu]] Descendants: The Rise of Red pamoja na muendelezo wake Descendants: Wicked Wonderland.<ref name=":2">{{Cite web |date=2020-07-03 |title=What you need to know about 'The Baby-Sitters Club' stars before watching on Netflix |url=https://www.latimes.com/entertainment-arts/tv/story/2020-07-02/baby-sitters-club-netflix-stars-new-generation |access-date=2023-06-02 |website=Los Angeles Times |language=en-US|last=Villarreal|first=Yvonne}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |date=2021-02-11 |title=Malia Baker On Nickelodeon's ''Are You Afraid of the Dark'': 'The Adults Who Watched The Original Series Can Pass This Down To Their Kids' |url=https://www.cbsnews.com/boston/news/malia-baker-are-you-afraid-of-the-dark-nickelodeon/ |access-date=2023-06-02 |website=CBS News |language=en-US}}</ref> Pia ameigiza katika What We Hide na Thena mwaka [[2025]], na Hair of the Bear mwaka [[2026]].
==Marejeo==
<references />
{{mbegu-igiza-filamu}}
{{BD|2006|}}
[[Jamii:Waimbaji wa Kanada]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Kanada]]
[[Jamii:Wanawake wa Kanada]]
gmakcxomxyckcfjpnjdp4rpsqxdufq9
1586570
1586511
2026-08-10T10:43:05Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1586570
wikitext
text/x-wiki
'''Malia Simphiwe Baker''' (aliyezaliwa [[18 Desemba]], [[2006]]) ni mwigizaji wa Kanada aliyezaliwa [[Botswana]]. Anajulikana zaidi kwa nafasi zake kama Mary Anne Spier katika mfululizo wa utiririshaji The Baby-Sitters Club (2020 TV series), Gabby Lewis katika mfululizo wa televisheni Are You Afraid of the Dark?, na Chloe Charming katika [[filamu]] Descendants: The Rise of Red pamoja na muendelezo wake Descendants: Wicked Wonderland.<ref name=":2">{{Rejea tovuti |date=2020-07-03 |title=What you need to know about 'The Baby-Sitters Club' stars before watching on Netflix |url=https://www.latimes.com/entertainment-arts/tv/story/2020-07-02/baby-sitters-club-netflix-stars-new-generation |access-date=2023-06-02 |website=Los Angeles Times |language=en-US|last=Villarreal|first=Yvonne}}</ref><ref name=":3">{{Rejea tovuti |date=2021-02-11 |title=Malia Baker On Nickelodeon's ''Are You Afraid of the Dark'': 'The Adults Who Watched The Original Series Can Pass This Down To Their Kids' |url=https://www.cbsnews.com/boston/news/malia-baker-are-you-afraid-of-the-dark-nickelodeon/ |access-date=2023-06-02 |website=CBS News |language=en-US}}</ref> Pia ameigiza katika What We Hide na Thena mwaka [[2025]], na Hair of the Bear mwaka [[2026]].
==Marejeo==
<references />
{{mbegu-igiza-filamu}}
{{BD|2006|}}
[[Jamii:Waimbaji wa Kanada]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Kanada]]
[[Jamii:Wanawake wa Kanada]]
5x0i14g8dnboxpfmx5sewh58c31jjuh
Shanice Antonette Banton
0
244520
1586512
2026-08-10T09:09:33Z
Christina Charles
71406
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Shanice Antonette Banton''' (aliyezaliwa mwaka [[1992]]) ni [[mwigizaji]] wa [[Kanada]] anayejulikana kwa nafasi yake kama Marisol Lewis katika [[tamthilia]] ya [[vijana]] ya Kanada Degrassi: The Next Generation na kama Violet Hart katika Murdoch Mysteries. == Kazi == Kuanzia mwaka 2010 hadi 2013, Banton alicheza nafasi ya mshangiliaji Marisol Lewis katika mfululizo wa muda mrefu Degrassi: The Next Generation. Alifanya maonyesho yake ya kwanza katika...'
1586512
wikitext
text/x-wiki
'''Shanice Antonette Banton''' (aliyezaliwa mwaka [[1992]]) ni [[mwigizaji]] wa [[Kanada]] anayejulikana kwa nafasi yake kama Marisol Lewis katika [[tamthilia]] ya [[vijana]] ya Kanada Degrassi: The Next Generation na kama Violet Hart katika Murdoch Mysteries.
== Kazi ==
Kuanzia mwaka 2010 hadi 2013, Banton alicheza nafasi ya mshangiliaji Marisol Lewis katika mfululizo wa muda mrefu Degrassi: The Next Generation. Alifanya maonyesho yake ya kwanza katika filamu ya mwaka 2016, akicheza nafasi ya Minnie Ruth Solomon, mke wa [[Jesse Owens]], katika filamu ya mwaka 2016 Race_(2016_film).<ref name="Cusumano 2016">{{cite web |last=Cusumano |first=Katherine |date=2016-02-19 |title='Race' Actor Shanice Banton Explains Why The Jesse Owens Movie Comes At A Perfect Time |url=https://www.bustle.com/articles/142829-race-actor-shanice-banton-explains-why-the-jesse-owens-movie-comes-at-a-perfect-time |access-date=2021-10-22 |website=Bustle}}</ref>
==Marejeo==
<references />
{{mbegu-igiza-filamu}}
{{BD|1992|}}
[[Jamii:Waimbaji wa Kanada]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Kanada]]
[[Jamii:Wanawake wa Kanada]]
76kyqfv0vb10c2iamhmcfu921xfj3b0
Néfertari Bélizaire
0
244521
1586513
2026-08-10T09:16:02Z
Christina Charles
71406
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Néfertari Bélizaire''' (amezaliwa [[1962]] – amefariki [[2017]]) alikuwa [[mwigizaji]] wa [[Kanada]] aliyezaliwa [[Haiti]].<ref name="tva">{{cite news |title=Néfertari Bélizaire de «Watatatow» n’est plus |url=http://www.tvanouvelles.ca/2017/02/23/nefertari-belizaire-de-watatatow-nest-plus |access-date=10 August 2023 |work=TVA Nouvelles |date=23 February 2017}}</ref> ==Maisha ya awali== Alizaliwa nchini Haiti tarehe 9 Agosti 1962, Bélizaire a...'
1586513
wikitext
text/x-wiki
'''Néfertari Bélizaire''' (amezaliwa [[1962]] – amefariki [[2017]]) alikuwa [[mwigizaji]] wa [[Kanada]] aliyezaliwa [[Haiti]].<ref name="tva">{{cite news |title=Néfertari Bélizaire de «Watatatow» n’est plus |url=http://www.tvanouvelles.ca/2017/02/23/nefertari-belizaire-de-watatatow-nest-plus |access-date=10 August 2023 |work=TVA Nouvelles |date=23 February 2017}}</ref>
==Maisha ya awali==
Alizaliwa nchini Haiti tarehe 9 Agosti 1962, Bélizaire alitumia miaka yake ya awali ya utotoni huko [[New York]], ambako aliishi hadi alipofikisha umri wa miaka saba. Alirudi Haiti kwa muda mfupi kabla ya kuhamia Quebec, Kanada, ambako aliishi Thetford Mines, [[Lévis]] na [[Quebec City]], kabla ya kusomea uigizaji katika shule ya maigizo ya CEGEP huko [[Saint-Hyacinthe]].<ref>{{cite news |title=Mrg Tutu à Montréal, clou de la semaine anti-apartheid |url=http://collections.banq.qc.ca/lapresse/src/cahiers/1986/06/02/01/82812_1986060201.pdf |work=La Presse |date=2 June 1986}}</ref><ref name="cte">{{cite web |title=Bélizaire, Néfertari |url=https://www.canadiantheatre.com/dict.pl?term=B%E9lizaire%2C%20N%E9fertari |website=Canadian Theatre Encyclopedia |access-date=10 August 2023}}</ref>
==Marejeo==
<references />
{{mbegu-igiza-filamu}}
{{BD|1962|2017}}
[[Jamii:Waimbaji wa Kanada]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Kanada]]
[[Jamii:Wanawake wa Kanada]]
5df6qtdu5u8i74z5syfb0yv5m4xsdrz
1586583
1586513
2026-08-10T10:59:09Z
Riccardo Riccioni
452
1586583
wikitext
text/x-wiki
'''Néfertari Bélizaire''' ([[1962]] – [[2017]]) alikuwa [[mwigizaji]] wa [[Kanada]] aliyezaliwa [[Haiti]].<ref name="tva">{{cite news |title=Néfertari Bélizaire de «Watatatow» n’est plus |url=http://www.tvanouvelles.ca/2017/02/23/nefertari-belizaire-de-watatatow-nest-plus |access-date=10 August 2023 |work=TVA Nouvelles |date=23 February 2017}}</ref>
==Maisha ya awali==
Alizaliwa nchini Haiti tarehe 9 Agosti 1962, Bélizaire alitumia miaka yake ya awali ya utotoni huko [[New York]], ambako aliishi hadi alipofikisha umri wa miaka saba. Alirudi Haiti kwa muda mfupi kabla ya kuhamia Quebec, Kanada, ambako aliishi Thetford Mines, [[Lévis]] na [[Quebec City]], kabla ya kusomea uigizaji katika shule ya maigizo ya CEGEP huko [[Saint-Hyacinthe]].<ref>{{cite news |title=Mrg Tutu à Montréal, clou de la semaine anti-apartheid |url=http://collections.banq.qc.ca/lapresse/src/cahiers/1986/06/02/01/82812_1986060201.pdf |work=La Presse |date=2 June 1986}}</ref><ref name="cte">{{cite web |title=Bélizaire, Néfertari |url=https://www.canadiantheatre.com/dict.pl?term=B%E9lizaire%2C%20N%E9fertari |website=Canadian Theatre Encyclopedia |access-date=10 August 2023}}</ref>
==Marejeo==
<references />
{{mbegu-igiza-filamu}}
{{BD|1962|2017}}
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Haiti]]
[[Jamii:Wanawake wa Haiti]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Kanada]]
[[Jamii:Wanawake wa Kanada]]
gxff65au2gliyylc75qxxnzjfc5s66t
Vita vya Oman na Zanzibar
0
244522
1586514
2026-08-10T09:31:10Z
Tumaini Mwenda Ruleju
69361
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1366233478|Oman–Zanzibar war]]"
1586514
wikitext
text/x-wiki
'''Vita vya Oman na Zanzibar''' ( Kiarabu حرب عمان- زنجبار) ulikuwa mgogoro wa mwaka 1784 kati ya Milki ya Oman na [[Zanzibar]] . Ilikuwa mara ya kwanza kupigana tangu 1779. Zanzibar, koloni la Oman, iliasi kwa msaada wa vikosi vya Afrika kutoka [[Mombasa]] na [[Pemba (kisiwa)|Kisiwa cha Pemba]] . Oman ilibidi iivamie Zanzibar kwa nguvu, na kuikamata katika vita vya muda mfupi. Kikosi cha Oman kilitumwa na [[Hilal bin Ahmad]], mwana mkubwa wa Sultan Ahmad bin Said al-Busaidi . <ref name="Barrow" />
*
k1a97nf9l8wlcs8sovzu1uvms170jg5
1586515
1586514
2026-08-10T09:36:20Z
Tumaini Mwenda Ruleju
69361
1586515
wikitext
text/x-wiki
{{Jedwali la tukio
| vita = Vita vya Oman na Zanzibar
| sehemu_ya = Utawala wa Oman Afrika
| picha = Ya'rubid Imamate and the Empire of Al Busaid in Oman and Zanzibar.png
| maelezo_ya_picha = Usultani wa Zanzibar ukiwa katika rangi ya waridi (pink)
| tarehe = 1784
| mahali = Funguvisiwa la Zanzibar
| uwanja_wa_mapambano =
| chanzo =
| matokeo = Ushindi wa Oman
| mabadiliko_ya_mipaka =
| upande1 = Dola ya Oman
| upande2 = Majeshi ya wenyenji kutoka Zanzibar, Mombasa na Kisiwa cha Pemba
| amri1 = Ahmad bin Said
| amri2 = Haijulikani
}}
'''Vita vya Oman na Zanzibar''' (Kiarabu: حرب عمان-زنجبار) ulikuwa mgogoro wa mwaka 1784 kati ya Milki ya Oman na Zanzibar. Ilikuwa mara ya kwanza kupigana tangu 1779. Zanzibar, koloni la Oman, iliasi kwa msaada wa vikosi vya Afrika kutoka [[Mombasa]] na [[Pemba (kisiwa)|Kisiwa cha Pemba]]. Oman ilibidi iivamie Zanzibar kwa nguvu, na kuikamata katika vita vya muda mfupi. Kikosi cha Oman kilitumwa na [[Hilal bin Ahmad]], mwana mkubwa wa Sultan Ahmad bin Said al-Busaidi.
tseeayq4xemq0gnwyjv4tq3r9dzfw5w
1586518
1586515
2026-08-10T09:44:21Z
Tumaini Mwenda Ruleju
69361
1586518
wikitext
text/x-wiki
{{Jedwali la tukio
| vita = Vita vya Oman na Zanzibar
| sehemu_ya = Utawala wa Oman Afrika
| picha = File:Omani Empire 2.png
| maelezo_ya_picha = Usultani wa Zanzibar ukiwa katika rangi ya waridi (pink)
| tarehe = 1784
| mahali = Funguvisiwa la Zanzibar
| uwanja_wa_mapambano =
| chanzo =
| matokeo = Ushindi wa Oman
| mabadiliko_ya_mipaka =
| upande1 = Dola ya Oman
| upande2 = Majeshi ya wenyenji kutoka Zanzibar, Mombasa na Kisiwa cha Pemba
| amri1 = Ahmad bin Said
| amri2 = Haijulikani
}}
'''Vita vya Oman na Zanzibar''' (Kiarabu: حرب عمان-زنجبار) ulikuwa mgogoro wa mwaka 1784 kati ya Milki ya Oman na Zanzibar. Ilikuwa mara ya kwanza kupigana tangu 1779. Zanzibar, koloni la Oman, iliasi kwa msaada wa vikosi vya Afrika kutoka [[Mombasa]] na [[Pemba (kisiwa)|Kisiwa cha Pemba]]. Oman ilibidi iivamie Zanzibar kwa nguvu, na kuikamata katika vita vya muda mfupi. Kikosi cha Oman kilitumwa na [[Hilal bin Ahmad]], mwana mkubwa wa Sultan Ahmad bin Said al-Busaidi.
l69fn46onrbsyg2q2brgcdqb7m1ywcm
1586586
1586518
2026-08-10T11:01:33Z
Riccardo Riccioni
452
1586586
wikitext
text/x-wiki
{{Jedwali la tukio
| vita = Vita vya Oman na Zanzibar
| sehemu_ya = Utawala wa Oman Afrika
| picha = File:Omani Empire 2.png
| maelezo_ya_picha = Usultani wa Zanzibar ukiwa katika rangi ya waridi (pink)
| tarehe = 1784
| mahali = Funguvisiwa la Zanzibar
| uwanja_wa_mapambano =
| chanzo =
| matokeo = Ushindi wa Oman
| mabadiliko_ya_mipaka =
| upande1 = Dola ya Oman
| upande2 = Majeshi ya wenyenji kutoka Zanzibar, Mombasa na Kisiwa cha Pemba
| amri1 = Ahmad bin Said
| amri2 = Haijulikani
}}
'''Vita vya Oman na Zanzibar''' (kwa Kiarabu: حرب عمان-زنجبار) ulikuwa mgogoro wa mwaka [[1784]] kati ya Milki ya [[Oman]] na [[Zanzibar]]. Ilikuwa mara ya kwanza kupigana tangu 1779. Zanzibar, [[koloni]] la Oman, iliasi kwa msaada wa vikosi vya Afrika kutoka [[Mombasa]] na [[Pemba (kisiwa)|Kisiwa cha Pemba]]. Oman ilibidi iivamie Zanzibar kwa nguvu, na kuikamata katika vita vya muda mfupi. Kikosi cha Oman kilitumwa na [[Hilal bin Ahmad]], mwana mkubwa wa [[Sultani]] [[Ahmad bin Said al-Busaidi]].
[[Jamii:historia ya Oman]]
[[Jamii:Historia ya Tanzania]]
[[Jamii:Historia ya Zanzibar]]
[[Jamii:vita]]
[[Jamii:1784]]
2w2vw9ez1q6oxet2io5smsw6rdj4v2d
1586587
1586586
2026-08-10T11:02:34Z
Riccardo Riccioni
452
1586587
wikitext
text/x-wiki
{{Jedwali la tukio
| vita = Vita vya Oman na Zanzibar
| sehemu_ya = Utawala wa Oman Afrika
| picha = File:Omani Empire 2.png
| maelezo_ya_picha = Usultani wa Zanzibar ukiwa katika rangi ya waridi (pink)
| tarehe = 1784
| mahali = Funguvisiwa la Zanzibar
| uwanja_wa_mapambano =
| chanzo =
| matokeo = Ushindi wa Oman
| mabadiliko_ya_mipaka =
| upande1 = Dola la Oman
| upande2 = Majeshi ya wenyenji kutoka Zanzibar, Mombasa na kisiwa cha Pemba
| amri1 = Ahmad bin Said
| amri2 = Haijulikani
}}
'''Vita vya Oman na Zanzibar''' (kwa [[Kiarabu]]: حرب عمان-زنجبار) ulikuwa mgogoro wa mwaka [[1784]] kati ya Milki ya [[Oman]] na [[Zanzibar]]. Ilikuwa mara ya kwanza kupigana tangu 1779. Zanzibar, [[koloni]] la Oman, iliasi kwa msaada wa vikosi vya Afrika kutoka [[Mombasa]] na [[Pemba (kisiwa)|Kisiwa cha Pemba]]. Oman ilibidi iivamie Zanzibar kwa nguvu, na kuikamata katika vita vya muda mfupi. Kikosi cha Oman kilitumwa na [[Hilal bin Ahmad]], mwana mkubwa wa [[Sultani]] [[Ahmad bin Said al-Busaidi]].
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:historia ya Omani]]
[[Jamii:Historia ya Tanzania]]
[[Jamii:Historia ya Zanzibar]]
[[Jamii:vita]]
[[Jamii:1784]]
093gpy189w27ngz3i42452btlzytv86
1586598
1586587
2026-08-10T11:46:31Z
Riccardo Riccioni
452
1586598
wikitext
text/x-wiki
{{Jedwali la tukio
| vita = Vita vya Oman na Zanzibar
| sehemu_ya = Utawala wa Oman Afrika
| picha = File:Omani Empire 2.png
| maelezo_ya_picha = Usultani wa Zanzibar (rangi ya waridi)
| tarehe = 1784
| mahali = Funguvisiwa la Zanzibar
| uwanja_wa_mapambano =
| chanzo =
| matokeo = Ushindi wa Oman
| mabadiliko_ya_mipaka =
| upande1 = Dola la Oman
| upande2 = Majeshi ya wenyenji kutoka Zanzibar, Mombasa na kisiwa cha Pemba
| amri1 = Ahmad bin Said
| amri2 = Haijulikani
}}
'''Vita vya Oman na Zanzibar''' (kwa [[Kiarabu]]: حرب عمان-زنجبار) ulikuwa mgogoro wa mwaka [[1784]] kati ya [[Milki]] ya [[Oman]] na [[Zanzibar]]. Ilikuwa mara ya kwanza kupigana tangu [[1779]]. [[Unguja]], [[koloni]] la Oman, iliasi kwa msaada wa vikosi vya Kiafrika kutoka [[Mombasa]] na [[Pemba (kisiwa)|Kisiwa cha Pemba]]. Oman iliamua iivamie Zanzibar kwa nguvu, na kuiteka katika [[vita]] vya [[muda]] mfupi. Kikosi cha Oman kilitumwa na [[Hilal bin Ahmad]], mwana mkubwa wa [[Sultani]] [[Ahmad bin Said al-Busaidi]].
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:historia ya Omani]]
[[Jamii:Historia ya Tanzania]]
[[Jamii:Historia ya Zanzibar]]
[[Jamii:vita]]
[[Jamii:1784]]
l64042aupnjvml62qfwgncaeqtcn2hk
Rukiya Bernard
0
244523
1586516
2026-08-10T09:36:22Z
Christina Charles
71406
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Rukiya Bernard''' ni mwigizaji, mtayarishaji na mbunifu wa mambo ya ndani wa [[Kanada]]. Anajulikana kwa [[filamu]] kama ''The Cabin in the Woods'' (2012), ''The Day the Earth Stood Still'' (2008), ''Stuck'' (2007), pamoja na nafasi yake kama Doc katika mfululizo wa Syfy wa ''Van Helsing''. == Maisha ya awali == Rukiya Bernard alizaliwa [[Toronto]], [[Ontario]],<ref name=west>{{cite web|last1=Furminger|first1=Sabrina|title=Rukiya Bernard muses on mothe...'
1586516
wikitext
text/x-wiki
'''Rukiya Bernard''' ni mwigizaji, mtayarishaji na mbunifu wa mambo ya ndani wa [[Kanada]]. Anajulikana kwa [[filamu]] kama ''The Cabin in the Woods'' (2012), ''The Day the Earth Stood Still'' (2008), ''Stuck'' (2007), pamoja na nafasi yake kama Doc katika mfululizo wa Syfy wa ''Van Helsing''.
== Maisha ya awali ==
Rukiya Bernard alizaliwa [[Toronto]], [[Ontario]],<ref name=west>{{cite web|last1=Furminger|first1=Sabrina|title=Rukiya Bernard muses on motherhood, self-doubt, and the trip that changed her career|url=http://www.westender.com/arts-culture/reel-people/rukiya-bernard-muses-on-motherhood-self-doubt-and-the-trip-that-changed-her-career-1.1593150|website=Westender|accessdate=7 February 2017}}</ref> akiwa mtoto wa Nyakiringa Magugu, mmiliki Mkenya wa duka la sanaa, na Gilbert Bernard, mmiliki wa kituo cha kuosha magari. Tangu akiwa na umri mdogo sana, wazazi wa Rukiya walimshirikisha katika shughuli za michezo na sanaa. Alishiriki katika mpira wa kikapu na riadha huku akisomea ballet ya kiasili, karate na piano. Alikubaliwa katika programu ya maigizo ya Ryerson University, ambapo alihitimu kwa heshima.
== Kazi ==
Kazi ya kwanza ya Rukiya ilikuwa nafasi ya kusaidia kama Sophie Newman katika filamu iliyoshinda tuzo ya ''Our America'' iliyoongozwa na Ernest Dickerson, akiwa pamoja na Josh Charles, Irma P. Hall na Mykelti Williamson.<ref>{{Cite web|url=http://www.purefandom.com/2016/08/09/van-helsing-podcast-rukiya-bernard/|title=Brad and Cort Talk: Rukiya Bernard drops in to talk vamps and an apocalyptic future in 'Van Helsing'|date=2016-08-09|website=Pure Fandom|access-date=2017-01-17}}</ref>
==Marejeo==
<references />
{{mbegu-igiza-filamu}}
{{BD||}}
[[Jamii:Waimbaji wa Kanada]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Kanada]]
[[Jamii:Wanawake wa Kanada]]
e3zn25oqwbnzkhvonvtb8lrimafumlc
Lisa Berry
0
244524
1586517
2026-08-10T09:41:59Z
Christina Charles
71406
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Lisa Berry''' (amezaliwa [[6 Novemba]], [[1979]]) ni [[mwigizaji]] wa [[Kanada]], anayejulikana sana kwa kuonekana mara kwa mara kwenye [[televisheni]] katika kazi kama ''The Colony (2013 film)'', ''Northpole (film)'', ''Combat Hospital'', ''Bad Blood (TV series)'', ''Shadowhunters: The Mortal Instruments'', ''19-2 (2014 TV series)'' na ''Supernatural (American TV series)''. Kazi zake nyingine ni pamoja na ''Departure (TV series)'' (2019–2022), ''Ghos...'
1586517
wikitext
text/x-wiki
'''Lisa Berry''' (amezaliwa [[6 Novemba]], [[1979]]) ni [[mwigizaji]] wa [[Kanada]], anayejulikana sana kwa kuonekana mara kwa mara kwenye [[televisheni]] katika kazi kama ''The Colony (2013 film)'', ''Northpole (film)'', ''Combat Hospital'', ''Bad Blood (TV series)'', ''Shadowhunters: The Mortal Instruments'', ''19-2 (2014 TV series)'' na ''Supernatural (American TV series)''. Kazi zake nyingine ni pamoja na ''Departure (TV series)'' (2019–2022), ''Ghostwriter (2019 TV series)'' (2022) na ''Slasher (TV series)'' (2019–2023).
== Maisha ya awali ==
Berry alizaliwa [[Richmond Hill, Ontario]]. Alisoma katika Randolph Academy for the Performing Arts, na kuhitimu mwaka 2004,<ref name="alumni">{{cite web|url= https://www.randolphcollege.ca/alumni-1/lisa-berry |title= Alumni of the month - Lisa Berry - Class of 2004 | publisher= randolphcollege.ca|date= 2020}}</ref> na mara kwa mara hurudi shuleni humo kuwahamasisha wanafunzi katika masomo yao.<ref name="arts">{{cite web|url= https://www.theartsguild.com/2012/07/30/interview-with-lisa-berry-dion-johnstone/|title= Interview with Lisa Berry and Dion Johnstone |publisher= theartsguild.com |date= 2012}}</ref>
Mwigizaji huyo wa Kanada alianza kazi yake katika tasnia ya burudani akiwa msanii wa vipodozi kabla ya kupata nafasi yake kubwa ya kwanza kama mwigizaji.
==Marejeo==
<references />
{{mbegu-igiza-filamu}}
{{BD|1979|}}
[[Jamii:Waimbaji wa Kanada]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Kanada]]
[[Jamii:Wanawake wa Kanada]]
qqugp743jzdbjihj9q4bjywv7f2cqgb
Majadiliano ya mtumiaji:Baba Askofu
3
244525
1586519
2026-08-10T09:48:17Z
AmmarBot
81277
Karibu
1586519
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 10 Agosti 2026 (UTC)
1kop44y9igsok9l4qzucywlerki0v6p
Majadiliano ya mtumiaji:Tigran N-yan
3
244526
1586520
2026-08-10T09:48:27Z
AmmarBot
81277
Karibu
1586520
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 10 Agosti 2026 (UTC)
1kop44y9igsok9l4qzucywlerki0v6p
Majadiliano ya mtumiaji:Blubits
3
244527
1586521
2026-08-10T09:48:37Z
AmmarBot
81277
Karibu
1586521
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 10 Agosti 2026 (UTC)
1kop44y9igsok9l4qzucywlerki0v6p
Majadiliano ya mtumiaji:Lopolo8
3
244528
1586522
2026-08-10T09:48:47Z
AmmarBot
81277
Karibu
1586522
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 10 Agosti 2026 (UTC)
1kop44y9igsok9l4qzucywlerki0v6p
Salome Bey
0
244529
1586523
2026-08-10T09:48:53Z
Christina Charles
71406
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Salome Bey''' (amezaliwa [[10 Oktoba]], [[1933]] – amefariki [[8 Agosti]], [[2020]]) alikuwa [[mwimbaji]] - [[mtunzi]] wa [[nyimbo]], [[mtunzi]] wa [[muziki]] na mwigizaji wa [[Kanada]] aliyezaliwa [[Marekani]], aliyeishi [[Toronto]], [[Ontario]], tangu mwaka 1966. Ingawa ''The Canadian Encyclopedia'' inataja mwaka wake wa kuzaliwa kuwa 1939, vyanzo vingine vinasema alizaliwa mwaka 1933 au 1944.<ref>Durrell Bowman, [http://www.thecanadianencyclopedia....'
1586523
wikitext
text/x-wiki
'''Salome Bey''' (amezaliwa [[10 Oktoba]], [[1933]] – amefariki [[8 Agosti]], [[2020]]) alikuwa [[mwimbaji]] - [[mtunzi]] wa [[nyimbo]], [[mtunzi]] wa [[muziki]] na mwigizaji wa [[Kanada]] aliyezaliwa [[Marekani]], aliyeishi [[Toronto]], [[Ontario]], tangu mwaka 1966. Ingawa ''The Canadian Encyclopedia'' inataja mwaka wake wa kuzaliwa kuwa 1939, vyanzo vingine vinasema alizaliwa mwaka 1933 au 1944.<ref>Durrell Bowman, [http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/salome-bey-emc/ "Salome Bey"]. ''[[The Canadian Encyclopedia]]'', January 13, 2009.</ref>
Mwaka 2005, aliteuliwa kuwa Mwanachama wa Heshima wa Order of Canada.<ref>{{cite web|title=Salome Bey invested as Honorary Member of the Order of Canada|url=http://www.gg.ca/document.aspx?id=12296&lan=eng|website=Governor General of Canada|archive-url = https://web.archive.org/web/20130828102857/http://www.gg.ca/document.aspx?id=12296&lan=eng|accessdate=July 8, 2016|archive-date = August 28, 2013}}</ref>
==Marejeo==
<references />
{{mbegu-igiza-filamu}}
{{BD|1933|}}
[[Jamii:Waimbaji wa Kanada]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Kanada]]
[[Jamii:Wanawake wa Kanada]]
piqbuebsk5wea66dn2ca8w5ibi0j9yc
1586588
1586523
2026-08-10T11:03:46Z
Riccardo Riccioni
452
1586588
wikitext
text/x-wiki
'''Salome Bey''' ([[10 Oktoba]] [[1933]] – [[8 Agosti]] [[2020]]) alikuwa [[mwimbaji]] - [[mtunzi]] wa [[nyimbo]], [[mtunzi]] wa [[muziki]] na [[mwigizaji]] wa [[Kanada]] aliyezaliwa [[Marekani]], aliyeishi [[Toronto]], [[Ontario]], tangu mwaka 1966. Ingawa ''The Canadian Encyclopedia'' inataja mwaka wake wa kuzaliwa kuwa 1939, vyanzo vingine vinasema alizaliwa mwaka 1933 au 1944.<ref>Durrell Bowman, [http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/salome-bey-emc/ "Salome Bey"]. ''[[The Canadian Encyclopedia]]'', January 13, 2009.</ref>
Mwaka 2005, aliteuliwa kuwa Mwanachama wa Heshima wa Order of Canada.<ref>{{cite web|title=Salome Bey invested as Honorary Member of the Order of Canada|url=http://www.gg.ca/document.aspx?id=12296&lan=eng|website=Governor General of Canada|archive-url = https://web.archive.org/web/20130828102857/http://www.gg.ca/document.aspx?id=12296&lan=eng|accessdate=July 8, 2016|archive-date = August 28, 2013}}</ref>
==Marejeo==
<references />
{{mbegu-igiza-filamu}}
{{BD|1933|2020}}
[[Jamii:Waimbaji wa Kanada]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Kanada]]
[[Jamii:Wanawake wa Kanada]]
7veumau7et9d1s6mqb68q095jaq18wc
Majadiliano ya mtumiaji:CartN.
3
244530
1586524
2026-08-10T09:48:57Z
AmmarBot
81277
Karibu
1586524
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 10 Agosti 2026 (UTC)
1kop44y9igsok9l4qzucywlerki0v6p
Majadiliano ya mtumiaji:Domini kkx
3
244531
1586525
2026-08-10T09:49:07Z
AmmarBot
81277
Karibu
1586525
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 10 Agosti 2026 (UTC)
cbt1uew2apq7u5y14p3cjwvgembnqyk
Majadiliano ya mtumiaji:Ceratarges-etc
3
244532
1586526
2026-08-10T09:49:17Z
AmmarBot
81277
Karibu
1586526
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 10 Agosti 2026 (UTC)
cbt1uew2apq7u5y14p3cjwvgembnqyk
Majadiliano ya mtumiaji:Nanuak
3
244533
1586527
2026-08-10T09:49:27Z
AmmarBot
81277
Karibu
1586527
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 10 Agosti 2026 (UTC)
cbt1uew2apq7u5y14p3cjwvgembnqyk
Majadiliano ya mtumiaji:R. Bardghji
3
244534
1586528
2026-08-10T09:49:37Z
AmmarBot
81277
Karibu
1586528
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 10 Agosti 2026 (UTC)
cbt1uew2apq7u5y14p3cjwvgembnqyk
Majadiliano ya mtumiaji:Khachatrrryan
3
244535
1586529
2026-08-10T09:49:47Z
AmmarBot
81277
Karibu
1586529
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 10 Agosti 2026 (UTC)
cbt1uew2apq7u5y14p3cjwvgembnqyk
Majadiliano ya mtumiaji:Emgabriell
3
244536
1586530
2026-08-10T09:49:57Z
AmmarBot
81277
Karibu
1586530
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 10 Agosti 2026 (UTC)
cbt1uew2apq7u5y14p3cjwvgembnqyk
Majadiliano ya mtumiaji:Olliehuxt
3
244537
1586531
2026-08-10T09:50:07Z
AmmarBot
81277
Karibu
1586531
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:50, 10 Agosti 2026 (UTC)
6ci9oxjpw2x32fyfqg5hzto98mud8vi
Majadiliano ya mtumiaji:Նարե Ներսիսյան
3
244538
1586532
2026-08-10T09:50:17Z
AmmarBot
81277
Karibu
1586532
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:50, 10 Agosti 2026 (UTC)
6ci9oxjpw2x32fyfqg5hzto98mud8vi
Majadiliano ya mtumiaji:Dholling4
3
244539
1586533
2026-08-10T09:50:27Z
AmmarBot
81277
Karibu
1586533
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:50, 10 Agosti 2026 (UTC)
6ci9oxjpw2x32fyfqg5hzto98mud8vi
Majadiliano ya mtumiaji:Ighs
3
244540
1586534
2026-08-10T09:50:37Z
AmmarBot
81277
Karibu
1586534
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:50, 10 Agosti 2026 (UTC)
6ci9oxjpw2x32fyfqg5hzto98mud8vi
Majadiliano ya mtumiaji:Rc38
3
244541
1586535
2026-08-10T09:50:47Z
AmmarBot
81277
Karibu
1586535
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:50, 10 Agosti 2026 (UTC)
6ci9oxjpw2x32fyfqg5hzto98mud8vi
Majadiliano ya mtumiaji:Ff2maa
3
244542
1586536
2026-08-10T09:50:57Z
AmmarBot
81277
Karibu
1586536
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:50, 10 Agosti 2026 (UTC)
6ci9oxjpw2x32fyfqg5hzto98mud8vi
Sonya Biddle
0
244543
1586537
2026-08-10T09:56:58Z
Christina Charles
71406
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Sonya Biddle''' (amezaliwa [[31 Desemba]], [[1957]] – amefariki [[19 Januari]], [[2022]]) alikuwa [[mwigizaji]] na [[mwanasiasa]] wa [[Kanada]] huko [[Montreal]], [[Quebec]]. Alihudumu katika Montreal City Council kuanzia mwaka 1998 hadi 2001 kama mwanachama wa Vision Montreal. ==Maisha ya awali== Alizaliwa tarehe 31 Desemba 1957, Biddle alikuwa binti wa mpiga besi maarufu wa [[muziki wa jazz]] wa Montreal Charlie Biddle na dada wa mwimbaji wa jazz S...'
1586537
wikitext
text/x-wiki
'''Sonya Biddle''' (amezaliwa [[31 Desemba]], [[1957]] – amefariki [[19 Januari]], [[2022]]) alikuwa [[mwigizaji]] na [[mwanasiasa]] wa [[Kanada]] huko [[Montreal]], [[Quebec]]. Alihudumu katika Montreal City Council kuanzia mwaka 1998 hadi 2001 kama mwanachama wa Vision Montreal.
==Maisha ya awali==
Alizaliwa tarehe 31 Desemba 1957, Biddle alikuwa binti wa mpiga besi maarufu wa [[muziki wa jazz]] wa Montreal Charlie Biddle na dada wa mwimbaji wa jazz Stephanie Biddle. [[Mama]] yake, mwanamke mzungu anayezungumza [[Kifaransa]], alitengwa na wanafamilia wengine katika miaka ya 1950 kwa sababu aliolewa na mwanaume mweusi.<ref>Charlie Fidelman, "Acting out; Cultural centre could unite community," ''Montreal Gazette'', 3 March 1994, E7.</ref>
== Kazi ==
=== Uigizaji ===
Alikuwa mwigizaji mashuhuri wa jukwaani huko Montreal katika miaka ya 1980 na mwanzoni mwa miaka ya 1990, akitokea katika maonyesho ya ''Kwa Wasichana Weusi Waliowahi Kufikiria Kujiua Wakati Upinde wa Mvua Hautoshelezi'',<ref>Marianne Ackerman, "Actress is fired for not being black enough", ''Montreal Gazette'', 12 September 1985, A1. The article title does not refer to Biddle.</ref>
==Marejeo==
<references />
{{mbegu-igiza-filamu}}
{{BD|1957|2022}}
[[Jamii:Waimbaji wa Kanada]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Kanada]]
[[Jamii:Wanawake wa Kanada]]
fq7lhpvm0gjz96d00widgasqwofe5d0
1586590
1586537
2026-08-10T11:04:25Z
Riccardo Riccioni
452
1586590
wikitext
text/x-wiki
'''Sonya Biddle''' ( [[31 Desemba]] [[1957]] – [[19 Januari]] [[2022]]) alikuwa [[mwigizaji]] na [[mwanasiasa]] wa [[Kanada]] huko [[Montreal]], [[Quebec]]. Alihudumu katika Montreal City Council kuanzia mwaka 1998 hadi 2001 kama mwanachama wa Vision Montreal.
==Maisha ya awali==
Alizaliwa tarehe 31 Desemba 1957, Biddle alikuwa binti wa mpiga besi maarufu wa [[muziki wa jazz]] wa Montreal Charlie Biddle na dada wa mwimbaji wa jazz Stephanie Biddle. [[Mama]] yake, mwanamke mzungu anayezungumza [[Kifaransa]], alitengwa na wanafamilia wengine katika miaka ya 1950 kwa sababu aliolewa na mwanaume mweusi.<ref>Charlie Fidelman, "Acting out; Cultural centre could unite community," ''Montreal Gazette'', 3 March 1994, E7.</ref>
== Kazi ==
=== Uigizaji ===
Alikuwa mwigizaji mashuhuri wa jukwaani huko Montreal katika miaka ya 1980 na mwanzoni mwa miaka ya 1990, akitokea katika maonyesho ya ''Kwa Wasichana Weusi Waliowahi Kufikiria Kujiua Wakati Upinde wa Mvua Hautoshelezi'',<ref>Marianne Ackerman, "Actress is fired for not being black enough", ''Montreal Gazette'', 12 September 1985, A1. The article title does not refer to Biddle.</ref>
==Marejeo==
<references />
{{mbegu-igiza-filamu}}
{{BD|1957|2022}}
[[Jamii:Wanasiasa wa Kanada]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Kanada]]
[[Jamii:Wanawake wa Kanada]]
20789hod9zmhm8ilsfyhslht0cngfox
Stephanie Biddle
0
244544
1586538
2026-08-10T10:02:25Z
Christina Charles
71406
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Stephanie Andrea Biddle''' (amezaliwa [[23 Agosti]], [[1963]]) ni [[mwimbaji]] wa [[jazz]] na [[mwigizaji]] wa [[Kanada]]. == Kazi == Biddle alizaliwa huko Quebec akiwa binti wa mpiga besi wa jazz Charlie Biddle na mama Mfaransa-Kanada. Katika sehemu ya utoto wake aliishi Sainte-Agathe-des-Monts. Alipokuwa na umri wa miaka 15, alihamia Montreal na kuanza kufanya kazi ya uanamitindo. Kuanzia mwaka 1987 hadi 1989, aliimba muziki wa pop wa jadi na nyimb...'
1586538
wikitext
text/x-wiki
'''Stephanie Andrea Biddle''' (amezaliwa [[23 Agosti]], [[1963]]) ni [[mwimbaji]] wa [[jazz]] na [[mwigizaji]] wa [[Kanada]].
== Kazi ==
Biddle alizaliwa huko Quebec akiwa binti wa mpiga besi wa jazz Charlie Biddle na mama Mfaransa-Kanada. Katika sehemu ya utoto wake aliishi Sainte-Agathe-des-Monts. Alipokuwa na umri wa miaka 15, alihamia Montreal na kuanza kufanya kazi ya uanamitindo. Kuanzia mwaka 1987 hadi 1989, aliimba muziki wa pop wa jadi na [[nyimbo]] maarufu za jazz katika vilabu na harusi akiwa na bendi ya Living Proof. Brownstein, Bill. "Biddles springing up all over Montreal entertainment scene", ''Montreal Gazette'', Machi 5, 19885, p. D4.<ref name="Official">{{cite web |title= Stephanie Biddle – Bio|url=http://www.stephaniebiddle.com/stephanie-biddle-bio.html | website=www.stephaniebiddle.com |accessdate=26 May 2018}}</ref><ref name="Gazette1">Brownstein, Bill. "Biddles springing up all over Montreal entertainment scene", ''[[Montreal Gazette]]'', March 5, 19885, p. D4.</ref>
Kwa msaada wa mtayarishaji wa rekodi huko [[Paris]], alirekodi wimbo maarufu wa ''"Dis-moi"'' (1991), ambao ulifikia nafasi ya 11 kwenye chati ya muziki wa pop ya [[Ufaransa]]. Kwa miaka michache iliyofuata aliimba huko Le Gosier, Guadeloupe.<ref>Published on August 2, 2002, ''San Jose Mercury News'' (CA): "ITS EARTHY STAR SIZZLES IN LUSTY 'KARMEN GEI': Carmen... gets a glorious makeover in the French-Senegalese import ''Karmen Gei.'' Well, ''makeover'' may be too polite a term. This Carmen, or Karmen, as played by an ever-spinning, ever-undulating force of nature named Djeinaba Diop Gai, is the earthiest, lustiest Carmen yet."</ref><ref>[http://www.theafricachannel.com/programs.php?genre=featurefilm The Africa Channel Presents: ''Karmen Gei'']: "The film stars two charismatic, statuesque beauties: Djeinaba Diop Gai as Karmen and Stephanie Biddle as Angelique, the warden of a women's prison where Karmen is initially held..."</ref>
==Marejeo==
<references />
{{mbegu-igiza-filamu}}
{{BD|1963|}}
[[Jamii:Waimbaji wa Kanada]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Kanada]]
[[Jamii:Wanawake wa Kanada]]
5jellec6a5slysu2hmzo94552t838t1
Khalilah Brooks
0
244545
1586546
2026-08-10T10:18:36Z
Christina Charles
71406
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Khalilah Brooks''' (amezaliwa [[10 Septemba]], [[1977]]) ni mwelimishaji wa [[watoto]] wa [[Kanada]], anayejulikana zaidi kama mwanzilishi na [[mwigizaji]] mkuu wa mfululizo wa [[televisheni]] ''Aunty B's House''. Ryan Tuchow,<ref>Ryan Tuchow, [https://kidscreen.com/2023/05/16/cbc-kids-explores-foster-care-in-aunty-bs-house/ "CBC Kids moves into Aunty B’s House"]. ''[[KidScreen]]'', May 16, 2023.</ref>. Akitokea [[Halifax]], [[Nova Scotia]], Brooks a...'
1586546
wikitext
text/x-wiki
'''Khalilah Brooks''' (amezaliwa [[10 Septemba]], [[1977]]) ni mwelimishaji wa [[watoto]] wa [[Kanada]], anayejulikana zaidi kama mwanzilishi na [[mwigizaji]] mkuu wa mfululizo wa [[televisheni]] ''Aunty B's House''. Ryan Tuchow,<ref>Ryan Tuchow, [https://kidscreen.com/2023/05/16/cbc-kids-explores-foster-care-in-aunty-bs-house/ "CBC Kids moves into Aunty B’s House"]. ''[[KidScreen]]'', May 16, 2023.</ref>.
Akitokea [[Halifax]], [[Nova Scotia]], Brooks alitumia sehemu kubwa ya utoto wake katika malezi ya watoto na vijana yasiyo ya wazazi wao wa kuwazaa. Teghan Beaudette,<ref>Teghan Beaudette, [https://www.cbc.ca/news/entertainment/aunty-b-s-house-sitcom-for-preschoolers-all-about-life-in-foster-care-1.6848348 "Aunty B's House sitcom for preschoolers all about life in foster care"]. [[CBC News]], May 19, 2023.</ref>. Akiwa mtu mzima, aliunda mhusika Aunty B na kutengeneza maonyesho ya muziki ya watoto kuhusu maisha katika malezi hayo, hadi toleo la televisheni lilipozinduliwa mwaka 2023 na Headspinner Productions.<ref>Kelly Townsend, [https://playbackonline.ca/2023/04/05/cbc-kids-greenlights-preschool-series-aunty-bs-house/ "CBC Kids greenlights preschool series Aunty B’s House"]. ''[[Playback (magazine)|Playback]]'', April 5, 2023.</ref>
==Marejeo==
<references />
{{mbegu-igiza-filamu}}
{{BD|1977|}}
[[Jamii:Waimbaji wa Kanada]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Kanada]]
[[Jamii:Wanawake wa Kanada]]
1kdzs3ugkt4n4mbxj4jryvlr7cbe9w4
Chris Woods
0
244546
1586552
2026-08-10T10:22:29Z
Kelvin kevoo
48194
kuanzisha makala
1586552
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Austria vs. USA 2013-11-19 (064).jpg|thumb|'''Chris Woods''']]
'''Christopher Charles Eric Woods''' (alizaliwa [[14 Novemba]] [[1959]]) ni [[kocha]] wa soka kutoka [[Uingereza]] na [[mchezaji]] wa zamani wa soka la kulipwa. Kwa sasa anafanya kazi kama kocha wa makipa wa [[timu ya taifa]] ya [[Scotland]].
Akiwa mchezaji, Woods alikuwa kipa na alicheza katika Football League na Premier League. Aliwahi kuzichezea klabu mbalimbali, zikiwemo Nottingham Forest, Queens Park Rangers, Norwich City, Sheffield Wednesday, Reading, Southampton na Burnley.
== Heshima na Mataji ==
Nottingham Forest
* Football League Cup: [[1977]]–78
* European Cup: [[1978]]–79
Norwich City
* Football League Cup: [[1984]]–85 <ref>https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=8681</ref><ref>https://www.englandstats.com/player.php?pid=993</ref>
== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1959]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Uingereza]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
<references />{{Mbegu-mtu}}
b9omc0533dppvmhw7tgbo9c1nvjz5o3
Phil Thompson
0
244547
1586558
2026-08-10T10:32:44Z
Kelvin kevoo
48194
kuanzisha makala
1586558
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Phil Thompson (cropped).jpg|thumb|Phil Thompson]]
'''Philip Bernard Thompson''' (alizaliwa [[21 Januari]] [[1954]]) ni [[mchezaji]] wa zamani wa [[soka]] kutoka [[Uingereza]] aliyekuwa akicheza katika nafasi ya beki.
Alicheza kwa [[Liverpool]] katika miaka ya 1970 na 1980. Katika kipindi hicho, pia aliwakilisha [[timu ya taifa]] ya Uingereza mara 42, na aliwahi kuwa [[nahodha]] wa England mara sita.
Baada ya kustaafu kucheza soka, Thompson aliendelea kuitumikia Liverpool akiwa kocha msaidizi. Katika msimu wa [[2001]]–02, alihudumu pia kama kocha wa muda kwa kipindi cha miezi sita wakati kocha mkuu Gérard Houllier alipokuwa mgonjwa.
== Kazi ya Kimataifa ==
Thompson aliichezea timu ya taifa ya Uingereza katika jumla ya mechi 42 kati ya [[1976]] na [[1982]].
Akiwa na umri wa miaka 22, alicheza mchezo wake wa kwanza wa kimataifa tarehe 24 Machi 1976, ambapo England iliifunga [[Wales]] 2–1 katika mchezo wa kirafiki uliochezwa kwenye Uwanja wa Racecourse, Wrexham.<ref>https://www.liverpoolfc.com/info/phil-thompson</ref><ref>https://web.archive.org/web/20151124141813/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=58935/index.html</ref>
== Marejeo ==
<references />{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1954]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Uingereza]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
tsuozpnjvsz70vy3c9ry52rbprs8xid
Terry Butcher
0
244548
1586573
2026-08-10T10:44:30Z
Kelvin kevoo
48194
kuanzisha makala
1586573
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:TerryButcherMay2010 (cropped).jpg|thumb|TerryButcherMay2010]]
'''Terry Ian Butcher''' (alizaliwa [[28 Desemba]] [[1958]]) ni [[kocha]] wa soka kutoka [[Uingereza]] na mchezaji wa zamani wa soka.
Akiwa mchezaji, Butcher alicheza katika nafasi ya beki na aliwahi kuwa [[nahodha]] wa [[timu ya taifa]] ya Uingereza. Katika kipindi chake cha miaka 10 kwenye soka la kimataifa, aliichezea England mara 77 na kushiriki katika mashindano matatu ya [[Kombe la Dunia]] la [[FIFA]].
Butcher pia anatambuliwa kuwa mmoja wa wachezaji waliowahi kupitwa na [[Diego Maradona]] wakati Maradona alipofunga goli maarufu lililopewa jina la “Goal of the Century” (Goli la Karne).
== Maisha ya Awali ==
Butcher alizaliwa Singapore, ambako [[baba]] yake alikuwa akihudumu katika Royal Navy. Hata hivyo, alitumia sehemu kubwa ya utoto wake huko Lowestoft, Suffolk, ambako alisoma katika Shule ya [[Sekondari]] ya Lowestoft, Alikataa nafasi ya kujiunga na timu ya vijana ya Norwich City, kwa sababu alikuwa shabiki wa Ipswich Town, ambao ni wapinzani wa Norwich City kutoka [[eneo]] la East Anglia. <ref>https://web.archive.org/web/20071114135523/http://www.welltrustfc.net/players/player.php?id=30</ref><ref>https://www.englandstats.com/player.php?pid=945</ref>
== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1958]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Uingereza]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
<references />{{Mbegu-mtu}}
iig5th8x3wbrxzinnxf3n443gqoy1ac
Jessica Lucas
0
244549
1586574
2026-08-10T10:45:32Z
Christina Charles
71406
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Jessica Lucas''' (amezaliwa [[24 Septemba]], [[1985]]) ni [[mwigizaji]] wa [[Kanada]]. Anajulikana kwa nafasi zake katika televisheni, kama vile ''The Resident'', ''Edgemont'', ''Melrose Place (2009 TV series)'', ''Cult'', na ''Gotham'', na katika [[filamu]] kama ''The Covenant (2006 film)'', ''Cloverfield'' na toleo la mwaka 2013 la ''Evil Dead''. Pia alionekana katika video ya muziki ya wimbo wa Coldplay wa mwaka 2014, "True Love". ==Maisha ya awali=...'
1586574
wikitext
text/x-wiki
'''Jessica Lucas''' (amezaliwa [[24 Septemba]], [[1985]]) ni [[mwigizaji]] wa [[Kanada]]. Anajulikana kwa nafasi zake katika televisheni, kama vile ''The Resident'', ''Edgemont'', ''Melrose Place (2009 TV series)'', ''Cult'', na ''Gotham'', na katika [[filamu]] kama ''The Covenant (2006 film)'', ''Cloverfield'' na toleo la mwaka 2013 la ''Evil Dead''. Pia alionekana katika video ya muziki ya wimbo wa Coldplay wa mwaka 2014, "True Love".
==Maisha ya awali==
Lucas alizaliwa na kukulia huko [[Vancouver]], [[British Columbia]].<ref>{{Cite web |url=http://okmagazine.com/uncategorized/jessica-lucas-takes-shot-george-lopez-talks-about-male-admirers/ |title=Jessica Lucas Takes a Shot with George Lopez; Talks About Male Admirers |last=Talarico |first=Brittany |date=February 24, 2011 |website=[[OK!]] |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110423023328/http://www.okmagazine.com/2011/02/jessica-lucas-takes-a-shot-with-george-lopez-talks-about-male-admirers/ |archive-date=April 23, 2011 |access-date=March 22, 2016}}</ref> [[Baba]] yake ni Mkanada mweusi, na [[mama]] yake ni Mkanada mwenye asili ya [[Ulaya]].<ref name="Sun">{{Cite news |url=https://vancouversun.com/entertainment/Vancouver+connection+behind+Gotham+which+returns+Monday/11750195/story.html |title=The Vancouver connection behind TV's Gotham, which returns Monday – Jessica Lucas joins cast of series chronicling Batman's early days |last=Brioux |first=Bill |date=February 28, 2016 |work=[[Vancouver Sun]] |access-date=March 22, 2016 |agency=[[The Canadian Press]]}}</ref>
==Marejeo==
<references />
{{mbegu-igiza-filamu}}
{{BD|1985|}}
[[Jamii:Waimbaji wa Kanada]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Kanada]]
[[Jamii:Wanawake wa Kanada]]
q9t2qopmioa8duzpj10o0eq3hmnch3x
Erica Luttrell
0
244550
1586577
2026-08-10T10:53:18Z
Christina Charles
71406
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Erica Luttrell''' ni [[mwigizaji]] wa [[Kanada]]. Anajulikana kwa kucheza nafasi ya Kara Cupper katika ''Shining Time Station'' na Emelie Robeson katika ''Ghostwriter (1992 TV series)#The New Ghostwriter Mysteries'', pamoja na kutoa sauti ya Keesha Franklin katika ''The Magic School Bus (TV series)'', Sapphire katika ''Steven Universe'', na Candy katika ''Dave the Barbarian''. ==Kazi== Alianza kazi yake ya uigizaji akiwa na umri wa miaka 2 katika mata...'
1586577
wikitext
text/x-wiki
'''Erica Luttrell''' ni [[mwigizaji]] wa [[Kanada]]. Anajulikana kwa kucheza nafasi ya Kara Cupper katika ''Shining Time Station'' na Emelie Robeson katika ''Ghostwriter (1992 TV series)#The New Ghostwriter Mysteries'', pamoja na kutoa sauti ya Keesha Franklin katika ''The Magic School Bus (TV series)'', Sapphire katika ''Steven Universe'', na Candy katika ''Dave the Barbarian''.
==Kazi==
Alianza kazi yake ya uigizaji akiwa na umri wa miaka 2 katika matangazo kadhaa ya Pampers na [[Cadillac]]. Akiwa na umri wa miaka 9, alipata nafasi yake ya kwanza ya kuigiza kama mhusika mkuu katika mfululizo wa televisheni uitwao ''Shining Time Station''.<ref>{{cite web |title=Episode 204: Erica Luttrell–Coming Out Pod |url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/episode-204-erica-luttrell/id1397585538?i=1000567358775 |website=Apple Podcasts |access-date=8 July 2026 |date=June 22, 2022 |quote=Erica […] discusses how she eventually grew to identify as "homoromantic demi-pansexual" (but also just "gay").}}</ref> Dada yake mkubwa Rachel Luttrell pia ni mwigizaji, anayejulikana zaidi kwa nafasi yake ya Teyla Emmagan katika mfululizo wa televisheni wa hadithi za kisayansi ''Stargate Atlantis''.
==Marejeo==
<references />
{{mbegu-igiza-filamu}}
{{BD||}}
[[Jamii:Waimbaji wa Kanada]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Kanada]]
[[Jamii:Wanawake wa Kanada]]
15xhiyp6jrycw5xq8f9gjt6smiuzzzr
1586591
1586577
2026-08-10T11:05:56Z
Riccardo Riccioni
452
1586591
wikitext
text/x-wiki
'''Erica Luttrell''' ni [[mwigizaji]] wa [[Kanada]]. Anajulikana kwa kucheza nafasi ya Kara Cupper katika ''Shining Time Station'' na Emelie Robeson katika ''Ghostwriter (1992 TV series)#The New Ghostwriter Mysteries'', pamoja na kutoa sauti ya Keesha Franklin katika ''The Magic School Bus (TV series)'', Sapphire katika ''Steven Universe'', na Candy katika ''Dave the Barbarian''.
==Kazi==
Alianza kazi yake ya uigizaji akiwa na umri wa miaka 2 katika matangazo kadhaa ya Pampers na [[Cadillac]]. Akiwa na umri wa miaka 9, alipata nafasi yake ya kwanza ya kuigiza kama mhusika mkuu katika mfululizo wa televisheni uitwao ''Shining Time Station''.<ref>{{cite web |title=Episode 204: Erica Luttrell–Coming Out Pod |url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/episode-204-erica-luttrell/id1397585538?i=1000567358775 |website=Apple Podcasts |access-date=8 July 2026 |date=June 22, 2022 |quote=Erica […] discusses how she eventually grew to identify as "homoromantic demi-pansexual" (but also just "gay").}}</ref> Dada yake mkubwa Rachel Luttrell pia ni mwigizaji, anayejulikana zaidi kwa nafasi yake ya Teyla Emmagan katika mfululizo wa televisheni wa hadithi za kisayansi ''Stargate Atlantis''.
==Marejeo==
<references />
{{mbegu-igiza-filamu}}
{{BD||}}
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Kanada]]
[[Jamii:Wanawake wa Kanada]]
ee2myxziq0ntqef1m89tb5vc1p35x1c
Stuart Pearce
0
244551
1586578
2026-08-10T10:53:33Z
Kelvin kevoo
48194
kuanzisha ukurasa mpya
1586578
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Stuart Pearce (31651906441).jpg|thumb|Stuart Pearce]]
'''Stuart Pearce MBE''' (alizaliwa [[24 Aprili]] [[1962]]) ni [[kocha]] wa soka wa kulipwa kutoka [[Uingereza]] na mchezaji wa zamani wa soka. Hivi karibuni alifanya kazi kama kocha wa kikosi cha kwanza katika klabu ya West Ham United inayoshiriki Premier League.
Akiwa mchezaji, Pearce alicheza katika nafasi ya beki na alikuwa na maisha ya soka yaliyodumu kwa miaka 22. Aliwahi kuzichezea Wealdstone, Coventry City, Nottingham Forest, Newcastle United, West Ham United na Manchester City.
Kwa sababu ya mtindo wake wa uchezaji mkali na usio na huruma, alipewa jina la utani “Psycho”.
== Heshima na Mataji ==
Akiwa mchezaji — Wealdstone
* Southern League South: [[1981]]–82
* Southern League Cup: [[1981]]–82 <ref>https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=6210</ref><ref>https://www.englandstats.com/player.php?pid=999</ref>
== Marejeo ==
<references />{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1962]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Uingereza]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
p37icpgotm6qklc8651hebx3so8i8l4
Rachel Luttrell
0
244552
1586584
2026-08-10T11:00:36Z
Christina Charles
71406
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Rachel Zawadi Luttrell''' (alizaliwa [[19 Januari]], [[1971]]) ni [[mwigizaji]] wa [[Kanada]], anayejulikana zaidi kwa nafasi yake kama Teyla Emmagan katika ''Stargate Atlantis'' (2004–2009). == Maisha ya awali == Luttrell alizaliwa Januari 19, 1971, huko [[Dar es Salaam]], [[Tanzania]],<ref name="veronica">{{cite web|url=https://www.myheritage.com/research/record-10182-2461524/veronica-makihio-shenkunde-luttrell-in-biographical-summaries-of-notable...'
1586584
wikitext
text/x-wiki
'''Rachel Zawadi Luttrell''' (alizaliwa [[19 Januari]], [[1971]]) ni [[mwigizaji]] wa [[Kanada]], anayejulikana zaidi kwa nafasi yake kama Teyla Emmagan katika ''Stargate Atlantis'' (2004–2009).
== Maisha ya awali ==
Luttrell alizaliwa Januari 19, 1971, huko [[Dar es Salaam]], [[Tanzania]],<ref name="veronica">{{cite web|url=https://www.myheritage.com/research/record-10182-2461524/veronica-makihio-shenkunde-luttrell-in-biographical-summaries-of-notable-people|title=Veronica Makihio Shenkunde Luttrell – mother of actress Rachel Luttrell|work=myheritage.com|access-date=11 December 2022}}</ref><ref name="hobo">{{cite web|url= http://www.hobotrashcan.com/interviews/rachelluttrell.php|title=One on One with Rachel Luttrell|work=hobotrashcan.com|access-date=30 April 2007}}</ref>
==Marejeo==
<references />
{{mbegu-igiza-filamu}}
{{BD|1971|}}
[[Jamii:Waimbaji wa Kanada]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Kanada]]
[[Jamii:Wanawake wa Kanada]]
enfo4vwd831qie2ak1qiwkbpefjfckv
Kenny Sansom
0
244553
1586585
2026-08-10T11:01:20Z
Kelvin kevoo
48194
kuanzisha makala
1586585
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Kenny Sansom April 2011 TB.jpg|thumb|Kenny Sansom]]
'''Kenneth Graham Sansom''' (alizaliwa [[26 Septemba]] [[1958]]) ni [[mchezaji]] wa zamani wa [[soka]] la kulipwa aliyekuwa akicheza katika nafasi ya beki wa kushoto.
Akiwa mchezaji wa kimataifa wa [[England]], aliwahi kuzichezea klabu mbalimbali zikiwemo Crystal Palace, [[Arsenal]], Newcastle United, Coventry City, Queens Park Rangers, Everton na Watford.
Sansom ni miongoni mwa mabeki wa pembeni wa England waliocheza mechi nyingi zaidi katika [[historia]] ya [[timu ya taifa]], akiwa ameichezea England mara 86 kati ya [[1979]] na [[1988]]. <ref>https://www.englandstats.com/player.php?pid=937</ref><ref>https://www.holmesdale.net/page.php?id=111&player=578</ref>
== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1958]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Uingereza]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
<references />{{Mbegu-mtu}}
gusrpdl8bmcri0sjdh8ndvb97ck2l57
Nicole Lyn
0
244554
1586592
2026-08-10T11:06:11Z
Christina Charles
71406
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Nicole Lyn''' ni [[mwigizaji]] wa [[Kanada]]. Anajulikana zaidi kwa nafasi zake kama Susan Kushner katika ''Ramona (1988 TV series)'' na Emily Roberts katika mfululizo wa [[vichekesho]] wa [[vijana]] wa Kanada ''Student Bodies (TV series)''. ==Maisha ya awali== Lyn alizaliwa na mama mwenye asili ya [[Jamaika]] na [[baba]] aliyezaliwa nchini [[China]].<ref name="PeopleMarriage">{{cite news | url=http://www.people.com/people/article/0,,663817,00.html | a...'
1586592
wikitext
text/x-wiki
'''Nicole Lyn''' ni [[mwigizaji]] wa [[Kanada]]. Anajulikana zaidi kwa nafasi zake kama Susan Kushner katika ''Ramona (1988 TV series)'' na Emily Roberts katika mfululizo wa [[vichekesho]] wa [[vijana]] wa Kanada ''Student Bodies (TV series)''.
==Maisha ya awali==
Lyn alizaliwa na mama mwenye asili ya [[Jamaika]] na [[baba]] aliyezaliwa nchini [[China]].<ref name="PeopleMarriage">{{cite news | url=http://www.people.com/people/article/0,,663817,00.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20080320014221/http://www.people.com/people/article/0,,663817,00.html | url-status=dead | archive-date=March 20, 2008 | title=West Wing's Dule Hill Marries Sweetheart | publisher=People magazine | date=July 14, 2004 | accessdate=10 November 2015 | first1=Rachel | last1=Biermann | first2=Stephen M. | last2=Silverman}}</ref>
==Marejeo==
<references />
{{mbegu-igiza-filamu}}
{{BD||}}
[[Jamii:Waimbaji wa Kanada]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Kanada]]
[[Jamii:Wanawake wa Kanada]]
dyscydvckto37er25mye29mod9sejmf
1586593
1586592
2026-08-10T11:06:54Z
Riccardo Riccioni
452
1586593
wikitext
text/x-wiki
'''Nicole Lyn''' ni [[mwigizaji]] wa [[Kanada]]. Anajulikana zaidi kwa nafasi zake kama Susan Kushner katika ''Ramona (1988 TV series)'' na Emily Roberts katika mfululizo wa [[vichekesho]] wa [[vijana]] wa Kanada ''Student Bodies (TV series)''.
==Maisha ya awali==
Lyn alizaliwa na mama mwenye asili ya [[Jamaika]] na [[baba]] aliyezaliwa nchini [[China]].<ref name="PeopleMarriage">{{cite news | url=http://www.people.com/people/article/0,,663817,00.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20080320014221/http://www.people.com/people/article/0,,663817,00.html | url-status=dead | archive-date=March 20, 2008 | title=West Wing's Dule Hill Marries Sweetheart | publisher=People magazine | date=July 14, 2004 | accessdate=10 November 2015 | first1=Rachel | last1=Biermann | first2=Stephen M. | last2=Silverman}}</ref>
==Marejeo==
<references />
{{mbegu-igiza-filamu}}
{{BD||}}
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Kanada]]
[[Jamii:Wanawake wa Kanada]]
5k99lw6ahwq5v92ttzceuvfh60vrrob
Gary Pallister
0
244555
1586595
2026-08-10T11:13:54Z
Kelvin kevoo
48194
kuanzisha makala
1586595
wikitext
text/x-wiki
'''Gary Andrew Pallister''' (alizaliwa [[30 Juni]] [[1965]]) ni [[mchezaji]] wa zamani wa soka la kulipwa kutoka [[Uingereza]] na mchambuzi wa soka kwenye [[televisheni]].
Akiwa mchezaji, alicheza katika nafasi ya beki kuanzia [[1984]] hadi [[2001]]. Anajulikana zaidi kwa kipindi chake cha miaka tisa akiwa [[Manchester United]], ambako aliunda ushirikiano imara wa ulinzi pamoja na Steve Bruce.
Akiwa Manchester United, Pallister alishinda mataji 15, yakiwemo:
* Premier League mara 4
* FA Cup mara 3
* European Cup Winners' Cup mara 1
== Kazi ya Klabu ==
Middlesbrough
Ingawa alizaliwa Ramsgate, Kent, Pallister alikulia Norton, County [[Durham]], na tangu utotoni alikuwa shabiki wa [[klabu]] ya karibu ya [[Middlesbrough]] F.C.
Maisha yake ya [[soka]] yalianza katika klabu ya Billingham Town, iliyokuwa ikicheza katika (ligi zisizo za kiwango cha [[ligi]] kuu za kitaaluma).<ref>https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=6080</ref><ref>https://web.archive.org/web/20240610001358/http://barryhugmansfootballers.com/player/15197</ref>
[[Jamii:Waliozaliwa 1865]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Uingereza]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
<references />{{Mbegu-mtu}}
4r4sp84nq8rv9p1bkbo4ui45zb9v3ea
Nikolai Tsvetkov
0
244556
1586597
2026-08-10T11:29:36Z
Ally0111
85292
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Nikolai Tsvetkov''' (alizaliwa [[12 Mei]] [[1960]]<ref name=":0">{{Cite web |title=Николай Цветков |url=https://www.forbes.ru/profile/nikolai-tsvetkov |access-date=2024-11-04 |website=Forbes.ru |language=ru}}</ref>) ni mfanyabiashara nchini [[Urusi]], mwanzilishi na rais wa ''Nikoil Financial'', Mwenyekiti wa Bodi ya Wakurugenzi ya FC Uralsib. Kufikia [[2009]], akiwa na utajiri wa dola bilioni 1.8, alikuwa mtu tajiri wa 397 duniani<ref>{{c...'
1586597
wikitext
text/x-wiki
'''Nikolai Tsvetkov''' (alizaliwa [[12 Mei]] [[1960]]<ref name=":0">{{Cite web |title=Николай Цветков |url=https://www.forbes.ru/profile/nikolai-tsvetkov |access-date=2024-11-04 |website=Forbes.ru |language=ru}}</ref>) ni mfanyabiashara nchini [[Urusi]], mwanzilishi na rais wa ''Nikoil Financial'', Mwenyekiti wa Bodi ya Wakurugenzi ya FC Uralsib. Kufikia [[2009]], akiwa na utajiri wa dola bilioni 1.8, alikuwa mtu tajiri wa 397 duniani<ref>{{cite web |first=Luisa |last=Kroll |author2=Matthew Miller |author3=Tatiana Serafin |date=11 March 2009 |title=#397 Nikolai Tsvetkov |url=https://www.forbes.com/lists/2009/10/billionaires-2009-richest-people_Nikolai-Tsvetkov_XE34.html |work=The World's Billionaires |publisher=[[Forbes]] |accessdate=15 May 2009}}</ref>.
Nikolay alizaliwa katika makazi ya Novobrattsevsky, Mkoa wa Moscow. Alihitimu kutoka Chuo cha Uhandisi cha Jeshi la Anga cha Zhukovsky mwaka 1988. Kama afisa wa jeshi, alihudumu katika Tambov, Moscow, na mashariki ya mbali ya Urusi na alipigana nchini Afghanistan. Tsvetkov alifikia cheo cha Luteni Kanali, kabla ya kustaafu na kuanzisha kampuni ya udalali Brokinvest. Kampuni yake isiyojulikana ikawa mshauri wa uwekezaji na kifedha wa Lukoil kwa kutoa umiliki wa pamoja kwa rais wake Vagit Alekperov, na ilifaidika sana kutokana na mpango wa ubinafsishaji wa hati za serikali za Urusi katikati ya miaka ya 1990<ref>{{cite news |first=Natalya |last=Alyakrinskaya |title=War Vet Turns Billionaire |url=http://english.mn.ru/english/issue.php?2004-12-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071218151136/http://english.mn.ru/english/issue.php?2004-12-20 |archivedate=18 December 2007 |work=[[Moscow News]] |accessdate=15 May 2009}}</ref> .
Mwaka [[2002]] alinunua hisa za Kiwanda cha Kifalme cha Kaure kwa ajili ya mke wake. Mwaka huo huo alinunua mtengenezaji wa kaure wa Deshoulieres nchini Ufaransa.
Alifungua mnyororo wa maduka ya vyakula vya kikaboni "Bio-Market".
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Urusi]]
[[Jamii:Watu wa Urusi]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1960]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
90b97q9fwrdh79ssdp8ok2wyod4bmxz