Wikipedia
swwiki
https://sw.wikipedia.org/wiki/Mwanzo
MediaWiki 1.47.0-wmf.17
first-letter
Media
Maalum
Majadiliano
Mtumiaji
Majadiliano ya mtumiaji
Wikipedia
Majadiliano ya Wikipedia
Faili
Majadiliano ya faili
MediaWiki
Majadiliano ya MediaWiki
Kigezo
Majadiliano ya kigezo
Msaada
Majadiliano ya msaada
Jamii
Majadiliano ya jamii
Lango
Majadiliano ya lango
Wikichanzo
Majadiliano ya Wikichanzo
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Tanzania
0
1191
1593163
1581814
2026-08-29T13:08:34Z
Gayle157
73366
/* */
1593163
wikitext
text/x-wiki
{{Jedwali la nchi
| jina_rasmi = Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
| lugha_rasmi = {{hlist |[[Kiswahili]]|[[Kiingereza]]}}
| kaulimbiu = "Uhuru na Umoja"
| wimbo = "[[Mungu ibariki Afrika]]"<br>[[File:Tanzanian national anthem, performed by the United States Navy Band.oga]]
| mji_mkubwa = [[Dar es Salaam]]
| mji_mkuu = [[Dodoma]]
| latd = 6
| latm = 11
| latNS = S
| longd = 35
| longm = 44
| longEW = E
| serikali = [[Jamhuri]]
| vyeo_viongozi =
| muundo_uhuru = '''Uhuru''' kutoka [[Ufalme wa Muungano]]
| eneo_jumla = 947 303<ref name="worldfactbook">{{Cite CIA World Factbook|country=Tanzania|access-date=30 Machi 2024|year=2023}}</ref>
| maji = 6.4<ref name="worldfactbook"/>
| watu_kadirio = 65 642 682<ref name="worldfactbook"/>
| sensa = 2022
| watu_sensa = 61 741 120<ref name="sensa22"/>
| pato = {{ongezeko}} USD bilioni 85.98<ref name="IMFWEO.TZ">{{cite web |url=https://www.imf.org/external/datamapper/profile/TZA|title=World Economic Outlook Database, October 2025 Edition. (Tanzania) |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |date=22 Aprili 2025 |access-date=22 Aprili 2025}}</ref>
| mwaka_pato = 2025
| pato_kwa_mtu = {{ongezeko}} USD 1,280<ref name="IMFWEO.TZ" />
| pato_halisi = {{ongezeko}} USD bilioni 293.59<ref name="IMFWEO.TZ" />
| pato_halisi_kwa_mtu = {{ongezeko}} USD 4,370<ref name="IMFWEO.TZ" />
| mwaka_maendeleo = 2022
| maendeleo = {{ongezeko}} 0.555<ref name="HDI">{{cite web|url=https://hdr.undp.org/data-center/specific-country-data#/countries/TZA|language=en|publisher=[[Mradi wa Maendeleo wa Umoja wa Mataifa]]|date=13 Machi 2024|access-date=22 Machi 2023|archive-date=22 Machi 2025}}</ref> (ya 165)</br> {{kati}}
| fedha = [[Shilingi ya Tanzania]]
| majira_saa = +3<br>([[Saa za Afrika Mashariki|Afrika Mashariki]])
| utaifa = Mtanzania
| udereva = Kushoto
| iso3166 = [[ISO 3166-2:TZ|TZ]]
| tld = [[.tz]]
| tukio1 = [[Tanganyika]]
| tukio2 = [[Zanzibar]]
| tukio3 = Muungano
| tukio4 = Katiba ya sasa
| tukio1_tarehe = 9 Desemba 1961
| tukio2_tarehe = 10 Desemba 1963
| tukio3_tarehe = 26 Aprili 1964
| tukio4_tarehe = 25 Aprili 1977
| jina_kawaida = Tanzania
| matini_nembo = Nembo ya Tanzania
| matini_bendera = Bendera ya Tanzania
| dini = 63.1% [[Wakristo]]<br>34.1% [[Waislamu]]<br>1.5% [[Wasio na dini]]<br>1.2% [[Dini asilia za Kiafrika|dini asilia]]<br>0.1% wengine
| msimbo_simu = [[Namba za simu Tanzania|255]]
| maelezo_ramani = Mahali pa Tanzania katika Afrika ya Mashariki
| maelezo_ramani2 = Ramani ya Tanzania
| matini_ramani = Mahali pa Tanzania katika Afrika ya Mashariki
| matini_ramani2 = Ramani ya Tanzania
| jina_asili =
| bendera =Flag of Tanzania.svg
| nembo = Coat of arms of Tanzania.svg
| ramani = File:Tanzania_(orthographic_projection).svg
| ramani2 = File:Tanzania map-sw.svg
| muundo_tarehe = siku/mwezi/mwaka
| idadi_makabila = Kupita [[Orodha ya makabila ya Tanzania|makabila 125]]
| ukubwa_ramani2 = 250
| latd2 = 6
| latm2 = 48
| latNS2 = S
| longd2 = 39
| longm2 = 17
| longEW2 = E
| lugha_taifa = [[Kiswahili]]
| mwaka_kadirio = 2023
| cheo_watu = 23
| cheo_kiongozi1 = [[Orodha ya Marais wa Tanzania|Rais]]
| cheo_kiongozi2 = [[Orodha ya Makamu wa Rais Tanzania|Makamu wa Rais]]
| cheo_kiongozi3 = [[Orodha ya Mawaziri Wakuu wa Tanzania|Waziri Mkuu]]
| cheo_kiongozi4 = [[Orodha ya Maspika wa Bunge la Tanzania|Spika]]
| cheo_kiongozi5 = Jaji Mkuu
| kiongozi1 = [[Samia Suluhu Hassan]]
| kiongozi2 = [[Deogratius Ndejembi]]
| kiongozi3 = [[Kassim Majaliwa]]
| kiongozi4 = [[Tulia Ackson]]
| kiongozi5 = [[George Mcheche Masaju]]
}}
'''Tanzania''', rasmi '''Jamhuri ya Muungano wa Tanzania''', ni nchi iliyoko [[Afrika Mashariki]] ndani ya [[Nchi za Maziwa Makuu|eneo la Maziwa Makuu ya Afrika]] na kando ya pwani ya [[Bahari ya Hindi]]. <ref name="Britannica_Tanzania">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Tanzania |author=Gary P. Gillum |title=Tanzania |website=Britannica |date=Machi 11, 2026 |access-date=Mei 31, 2026 }}</ref> Inapakana na [[Kenya]] na [[Uganda]] kaskazini, [[Rwanda]], [[Burundi]], na [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] magharibi, na [[Zambia]], [[Malawi]], na [[Msumbiji]] kusini. <ref name="WFB_Tanzania">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/#geography |title=Tanzania - World Factbook: Geography |website=cia.gov |publisher=Central Intelligence Agency |date=Aprili 2026 |access-date=Mei 31, 2026 |archive-date=2021-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103650/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/#geography |url-status=dead }}</ref> Kufikia mwaka 2024, inakadiriwa kuwa na idadi ya watu takriban milioni 67 <ref name="sensa22">{{Cite report|title=Sensa ya Watu na Makazi ya Mwaka 2022: Matokeo ya Mwanzo|author=Ofisi ya Taifa ya Takwimu – Tanzania|date=Oktoba 2022|url=https://www.nbs.go.tz/uploads/statistics/documents/sw-1705484563-matokeomwanzooktoba2022.pdf}}</ref>. , ikiwa [[Orodha ya nchi kulingana na idadi ya watu|nchi ya 20 duniani]] na ya 5 [[Afrika]] kwa idadi ya watu. [[Mji mkuu]] ni Dodoma, huku [[Dar es Salaam]] ukiwa mji wake mkubwa na kituo kikuu cha kiuchumi. <ref name="WFB_Tanzania"/> Nchi hii imegawanywa katika mikoa 31 ya kiutawala, na lugha rasmi ni Kiswahili na Kiingereza. <ref name="Britannica_Tanzania"/>
Mabaki mengi muhimu ya [[zamadamu]] yaligunduliwa nchini Tanzania.<ref name="Britannica_Tanzania"/> Katika [[zama za Mawe]] na [[Zama za Shaba|Shaba]], kulikuwa na [[Uhamiaji wa binadamu|uhamaji]] wa kihistoria kutoka kaskazini kuingia Tanzania wa wazungumzaji wa [[Kikushi|Kikushi cha Kusini]] waliokuwa na sifa kama za [[Wairaqw]] wa leo, waliotoka [[Ethiopia]] ya leo; pia kulikuwepo na watu wa Kikushi cha Mashariki waliotoka kaskazini mwa [[Ziwa Turkana]] kati ya miaka 2,000 hadi 4,000 iliyopita; pamoja na [[Waniloti]] wa Kusini kama [[Wadatooga]], waliotokea katika mpaka wa [[Sudan Kusini]] na Ethiopia takribani miaka 2,900 hadi 2,400 iliyopita. Uhamiaji huo ulifanana kwa wakati na ujio wa [[Wabantu]] wa Mashariki kutoka [[Afrika Magharibi]] waliotua katika maeneo ya [[Ziwa Viktoria]] na [[Ziwa Tanganyika]].<ref name="Tanzania_Antiquities">{{cite web |url=http://www.mnrt.go.tz/ |title=Antiquities and Human Origins in Tanzania |website=mnrt.go.tz |publisher=Wizara ya Maliasili na Utalii |date=2024 |access-date=Mei 30, 2026 |archive-date=2023-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230609010517/http://www.mnrt.go.tz/ |url-status=dead }}</ref>
Katika [[karne ya 19]], Tanzania bara ilikuwa chini ya [[utawala]] wa [[Ujerumani|Wajerumani]] kama sehemu ya [[Afrika ya Mashariki ya Kijerumani]], na baada ya [[Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia]], [[Waingereza]] walichukua [[mamlaka]] kwa jina la [[Tanganyika]], huku [[Visiwa vya Zanzibar]] vikisalia katika usimamizi tofauti wa kikoloni.<ref name="BBC_Tanzania_Profile">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-14095776 |title=Tanzania country profile |website=BBC News |date=2025 |access-date=Mei 30, 2026 }}</ref> Baada ya kupata [[uhuru]] mwaka [[1961]] (Tanganyika) na [[1963]] (Zanzibar), nchi hizo mbili ziliungana mwaka [[1964]] na kuunda [[Jamhuri ya Muungano wa Tanzania]]. Tanganyika iliingia katika [[Jumuiya ya Madola]] na Tanzania kwa sasa ni mwanachama wa jumuiya hiyo kama [[taifa]] moja.<ref name="Commonwealth_Tanzania">{{cite web |url=https://thecommonwealth.org/our-member-countries/tanzania |title=Tanzania - Member State Profile |website=thecommonwealth.org |publisher=The Commonwealth |date=2024 |access-date=Mei 30, 2026 }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Leo, [[katiba|kikatiba]] Tanzania ni [[jamhuri]] ya [[Rais|urais]] inayofuata [[mfumo wa vyama vingi]] lakini imekuwa chini ya [[Mfumo wa chama kimoja|chama kimoja]] kikuu ambacho kimeshikilia [[madaraka]] moja kwa moja tangu uhuru ingawa jina lake lilibadilika kutoka [[Tanganyika African National Union]] hadi [[Chama cha Mapinduzi]] mwaka [[1977]].<ref name="WFB_Tanzania_Gov">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/#government |title=Tanzania - World Factbook: Government and Politics |website=cia.gov |publisher=Central Intelligence Agency |date=Aprili 2026 |access-date=Mei 30, 2026 |archive-date=2021-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103650/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/#government |url-status=dead }}</ref> Tanzania haijawahi kupitia machafuko makubwa ya ndani tangu uhuru, na inahesabiwa kuwa miongoni mwa nchi salama na tulivu zaidi kisiasa barani [[Afrika]].<ref name="BBC_Tanzania_Profile"/>
Idadi ya watu wa Tanzania inajumuisha [[makabila]], [[lugha]], na [[dini]] zaidi ya 120. [[Ukristo]] ndio [[dini]] yenye wafuasi wengi, ikifuatwa na [[Uislamu]] na [[dini za jadi]].<ref name="WFB_Tanzania_People">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/#people-and-society |title=Tanzania - World Factbook: People and Society |website=cia.gov |publisher=Central Intelligence Agency |date=Aprili 2026 |access-date=Mei 30, 2026 |archive-date=2021-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103650/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/#people-and-society |url-status=dead }}</ref> Tanzania ndiyo nchi yenye tofauti kubwa zaidi za lugha Afrika ya Mashariki. Ingawa hakuna [[lugha rasmi]] kisheria, [[Kiswahili]] hutumika kama [[lugha ya taifa]], na [[Kiingereza]] hutumika katika biashara za kimataifa, [[diplomasia]], [[mahakama]] za juu, na [[elimu]] ya [[Elimu ya sekondari|sekondari]] na [[elimu ya juu|ya juu]]. [[Kiarabu]] huzungumzwa pia visiwani Zanzibar.<ref name="Britannica_Tanzania"/>
[[Jiografia|Kijiografia]], Tanzania ina [[milima]] na [[misitu]] mingi kaskazini-mashariki, ikiwemo [[Mlima Kilimanjaro]], mlima mrefu zaidi Afrika na mlima pekee wa kujitegemea kwa [[kimo]] [[Dunia|duniani]].<ref name="UNESCO_Kilimanjaro">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/403 |title=Kilimanjaro National Park |website=unesco.org |publisher=UNESCO |date=2024 |access-date=Mei 30, 2026 }}</ref> [[Maziwa Makuu ya Afrika]] yote matatu yanapatikana kwa sehemu ndani ya Tanzania: [[Ziwa Viktoria]] ([[ziwa]] kubwa zaidi Afrika), [[Ziwa Tanganyika]] (ziwa lenye [[kina]] kirefu zaidi na [[samaki]] wa pekee), na [[Ziwa Nyasa]] upande wa kusini. Ukanda wa pwani una joto na unyevunyevu, na Visiwa vya Zanzibar vipo karibu na mwambao. [[Eneo la Hifadhi ya Menai Bay]] ni eneo kubwa zaidi la hifadhi ya baharini Zanzibar. [[Maporomoko ya Kalambo]] yaliyoko mpakani na Zambia ndiyo maporomoko ya pili kwa urefu barani Afrika. Tanzania ni moja ya nchi maarufu duniani kwa [[safari]] za [[utalii]].<ref name="WFB_Tanzania_Geo">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/#geography |title=Tanzania - World Factbook: Geography |website=cia.gov |publisher=Central Intelligence Agency |date=Aprili 2026 |access-date=Mei 30, 2026 |archive-date=2021-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103650/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/#geography |url-status=dead }}</ref>
==Jina==
[[Jina]] "Tanzania" liliundwa kama mkusanyiko wa majina ya maeneo mawili yaliyoungana kuunda nchi: [[Tanganyika]] na [[Zanzibar (Jiji)|Zanzibar]].<ref>{{Rejea tovuti|title=tanzania {{!}} Etymology, origin and meaning of the name tanzania by etymonline|url=https://www.etymonline.com/word/tanzania|work=www.etymonline.com|accessdate=2022-06-16|language=en}}</ref> Jina lilipatikana kwa mashindano yaliyotangazwa mwaka 1964 na serikali kutafuta jina fupi zaidi kuliko "Jamhuri ya Tanganyika na Zanzibar".
Mshindi alikuwa mwenyeji wa Dar es Salaam aliyeitwa [[Mohamed Iqbal Dar]] ([[1944]] - [[2025]]) <ref>https://www.mwananchi.co.tz/mw/habari/kitaifa/aliyebuni-jina-tanzania-afariki-dunia-4950694</ref>. Alipendekeza kuunganisha [[herufi]] tatu za kwanza za [[Tanganyika|TANganyika]] na [[Zanzibar|ZANzibar]] akafikia "Tanzan". Hakuridhika bado, akaona nchi nyingi za Afrika zina majina yanayoishia na "ia" akaongeza herufi hizi. Mwenyewe alieleza baadaye chaguo lake kwamba aliamua kutumia "I" ya jina lake Iqbal na "A" ya jina la madhehebu yake aliyoyafuata katika Uislamu ya [[Ahmadiyya]].<ref>{{Rejea tovuti|url=https://globalpublishers.co.tz/mohammed-iqbal-dar-mbunifu-wa-jina-la-tanzania/|title=Mohammed Iqbal Dar: Mbunifu wa jina la Tanzania|date=2016-03-07|work=Global Publishers|accessdate=2019-04-28}}</ref>
Jina "Tanganyika" linatokana na maneno ya [[Kiswahili]] "tanga" na "nyika", yakiunda msemo "tanga nyikani". Wakati fulani inaelezwa kama marejeleo ya Ziwa Tanganyika. <ref>{{Rejea tovuti|title=Loading...|url=http://home.frognet.net/~jaknouse/gaz-af.html|work=home.frognet.net|accessdate=2022-06-16}}</ref> Jina la Zanzibar linatokana na "[[zenji]]", jina la watu wa eneo hilo (inadaiwa lina maana ya "nyeusi"), na neno la Kiarabu "barr", ambalo linamaanisha pwani au ufukwe.<ref>{{Rejea tovuti|title=zanzibar {{!}} Etymology, origin and meaning of the name zanzibar by etymonline|url=https://www.etymonline.com/word/zanzibar|work=www.etymonline.com|accessdate=2022-06-16|language=en}}</ref>
== Historia ==
{{main|Historia ya Tanzania|Historia ya Zanzibar}}
{{Kwa|historia ya maeneo ya Tanzania kabla ya 1964|Tanganyika (nchi)|Zanzibar|Afrika ya Mashariki ya Kijerumani}}
[[File:The National Archives UK - CO 1069-166-21.jpg|thumb|Julius Nyerere akidai Uhuru Kamili kutoka kwa Uingereza.]]
[[Historia ya Tanzania]] inawakilisha historia ya eneo ambalo leo linaunda Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, ikijumuisha Tanganyika Bara na [[visiwa vya Zanzibar]]. Ugunduzi wa [[akiolojia]] katika [[Bonde la Oltupai]] na maeneo mengine unaonyesha kuwa eneo hili limekuwa na makazi ya binadamu tangu nyakati za kale sana na lina baadhi ya ushahidi muhimu zaidi kuhusu mageuzi ya awali ya binadamu. <ref name="Olduvai">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Olduvai-Gorge |title=Olduvai Gorge: Archaeological Site, Tanzania |website=Britannica |date=April 24, 2026 |access-date=May 30, 2026 }}</ref> Kwa karne nyingi, eneo hili lilikaliwa na jamii mbalimbali, zikiwemo jamii zinazozungumza [[lugha za Kibantu]], huku maeneo ya pwani yakijumuishwa katika mitandao ya biashara ya [[Bahari ya Hindi]] iliyounganisha [[Afrika Mashariki]] na [[Uarabuni]], [[Uajemi]], [[Uhindi]], na baadaye [[China]]. <ref name="Swahili_Coast">{{cite web |url=https://education.nationalgeographic.org/resource/swahili-coast/ |title=The Swahili Coast |website=nationalgeographic.org |publisher=National Geographic Society |date=2024 |access-date=May 30, 2026 }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Kuanzia kipindi cha kati cha historia, [[Miji-dola ya Waswahili|miji kadhaa ya Waswahili]] ilistawi kando ya pwani, ikiwemo [[Kilwa]], ambayo ilikuja kuwa kitovu muhimu cha biashara na utamaduni. <ref name="Kilwa">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/144 |title=Ruins of Kilwa Kisiwani and Ruins of Songo Mnara |website=unesco.org |publisher=UNESCO |date=2024 |access-date=May 30, 2026 }}</ref> Ushawishi wa [[Wareno]] ulijitokeza katika sehemu za pwani katika [[karne ya 16]], lakini baadaye ukachukuliwa na [[Waarabu]] wa [[Omani]], hasa [[Zanzibar]]. Katika [[karne ya 19]], Zanzibar iliibuka kama kituo muhimu cha biashara, huku upanuzi wa ukoloni wa [[Ulaya]] ukiongezeka katika maeneo ya bara. Kufikia mwishoni mwa [[karne ya 19]], sehemu kubwa ya Tanzania Bara ilikuwa imekuwa sehemu ya [[Afrika ya Mashariki ya Kijerumani]]. <ref name="German_East_Africa">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/German-East-Africa |title=German East Africa: Historical Colony, Africa |website=Britannica |date=2024 |access-date=May 30, 2026 }}</ref>
Baada ya [[Ujerumani]] kushindwa katika [[Vita vya Kwanza vya Dunia]], [[Tanganyika]] iliwekwa chini ya utawala wa [[Uingereza]] kama eneo la mamlaka ya Ligi ya Mataifa na baadaye eneo la udhamini la [[Umoja wa Mataifa]]. Harakati za uzalendo ziliongezeka baada ya [[Vita vya Pili vya Dunia]], zikiongozwa hasa na [[Julius Nyerere]] na Chama cha [[Tanganyika African National Union]] (TANU). <ref name="TANU">{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/Tanganyika-African-National-Union |title=Tanganyika African National Union |website=Britannica |date=2024 |access-date=May 30, 2026 }}</ref> Tanganyika ilipata uhuru kutoka kwa [[Uingereza]] tarehe 9 Desemba 1961 na kuwa jamhuri mwaka 1962, huku Nyerere akiwa rais wake wa kwanza. <ref name="Tanganyika_Independence">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-14095776 |title=Tanzania country profile - Timeline |website=BBC News |date=2025 |access-date=May 30, 2026 }}</ref>
[[Zanzibar]], mapinduzi yaliyotokea Januari 1964 yaliuangusha utawala wa Kisultani uliotawaliwa na [[Waarabu]] na kusababisha kuundwa kwa serikali mpya. <ref name="Zanzibar_Revolution">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Zanzibar/History |title=Zanzibar: History of the Archipelago |website=Britannica |date=April 15, 2026 |access-date=May 30, 2026 }}</ref> Baadaye mwaka huo, Tanganyika na Zanzibar ziliungana na kuunda Jamhuri ya Muungano wa Tanzania tarehe 26 Aprili 1964. Chini ya uongozi wa Nyerere, Tanzania ilifuata sera za [[ujamaa]] wa Kiafrika zilizojulikana kama Ujamaa, kabla ya mageuzi ya kiuchumi na kufunguliwa kwa mfumo wa kisiasa kuanzishwa mwishoni mwa [[karne ya 20]]. <ref name="Ujamaa">{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Julius-Nyerere |author=Donald Innis Ray |title=Julius Nyerere: President of Tanzania |website=Britannica |date=October 10, 2025 |access-date=May 30, 2026 }}</ref> Tangu wakati huo, Tanzania imeendelea kuwa jamhuri huru na mwanachama muhimu wa mashirika ya kikanda kama [[Jumuiya ya Afrika Mashariki]] (EAC) na [[Umoja wa Afrika]] (AU). <ref name="WFB_Tanzania"/>
==Jiografia==
{{main|Jiografia ya Tanzania|Maziwa ya Tanzania|Mito ya Tanzania|Orodha ya milima ya Tanzania|Funguvisiwa la Zanzibar}}
Ikiwa na eneo la kilomita za mraba 947,303 (365,756 sq mi), Tanzania ni nchi ya 13 kwa ukubwa barani Afrika na ya 31 kwa ukubwa duniani.<ref>{{Rejea tovuti|title=The World Factbook|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2147rank.html|work=web.archive.org|date=2014-02-09|accessdate=2022-06-15|archivedate=2014-02-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140209041128/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2147rank.html}}</ref> Inapakana na Kenya na Uganda upande wa kaskazini; Rwanda, Burundi, na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo upande wa magharibi; na Zambia, Malawi, na Msumbiji upande wa kusini.
[[File:Olduvai stone chopping tool (cropped).jpg|thumb|upright=1.1|right|Zana ya kukatia mawe yenye umri wa miaka milioni 1.8 iligunduliwa huko [[Olduvai Gorge]] na kuonyeshwa kwenye [[British Museum]].]]
Tanzania iko kwenye pwani ya mashariki ya Afrika na ina ufuo wa [[Bahari ya Hindi]] takriban kilomita 424 (885 mi).<ref>{{Rejea tovuti|title=Review of the state of world marine capture fisheries management: Indian Ocean.|url=https://www.fao.org/3/a0477e/a0477e13.htm|work=www.fao.org|accessdate=2022-06-15}}</ref> Pia inajumuisha visiwa kadhaa vya pwani, vikiwemo [[Unguja]] (Zanzibar), [[Pemba (kisiwa)|Pemba]], na [[Kisiwa cha Mafia|Mafia]]. Tanzania ni nchi yenye sehemu za juu na za chini kabisa barani Afrika: [[Mlima Kilimanjaro]], wenye urefu wa mita 5,895 (futi 19,341) juu ya usawa wa bahari, na kina cha [[Ziwa Tanganyika]], katika mita 1,471 (futi 4,826) chini ya usawa wa bahari kwa mtiririko huo.
[[File:Wildebeest Migration in Serengeti National Park, Tanzania.jpg|thumb|upright=1.05|Uhamaji wa Nyumbu [[Serengeti]]]]
Tanzania ina milima na misitu minene kaskazini-mashariki, ambako kuna Mlima Kilimanjaro. Nchi iko katika eneo la [[Maziwa makubwa ya Afrika]], hivyo [[Ziwa|maziwa]] yanafunika km<sup>2</sup> 61,500, yaani 6% za eneo lote la nchi. Upande wa kaskazini na magharibi kuna [[Ziwa Viktoria|Ziwa Victoria]], ziwa kubwa zaidi barani Afrika, na [[Ziwa Tanganyika]], ziwa lenye kina kirefu zaidi barani humo, linalojulikana kwa aina yake ya kipekee ya samaki. Upande wa kusini magharibi kuna [[Nyasa (ziwa)|Ziwa Nyasa]]. Eneo la katikati mwa Tanzania ni uwanda mkubwa, wenye tambarare na ardhi ya kilimo. Ukanda wa mashariki una joto na unyevunyevu, huku Visiwa vya Zanzibar vikiwa karibu. Maporomoko ya maji ya [[Mto Kalambo|Kalambo]] katika mkoa wa kusini-magharibi mwa [[Rukwa]] ni maporomoko ya pili kwa urefu barani Afrika, na yanapatikana karibu na ufuo wa kusini-mashariki wa Ziwa Tanganyika kwenye mpaka na Zambia. <ref>{{Rejea tovuti|title=Kalambo Falls {{!}} waterfall, East Africa {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/place/Kalambo-Falls|work=www.britannica.com|accessdate=2022-06-15|language=en}}</ref> Eneo la [[Hifadhi ya Menai Bay]] visiwani Zanzibar ndilo eneo kubwa zaidi la bahari lililohifadhiwa.
===Hali ya hewa===
{{Main|Tabia ya nchi Tanzania}}
[[File:Koppen-Geiger Map TZA present.svg|thumb|upright=1.75|Ramani ya Tanzania ya uainishaji wa hali ya hewa Köppen]]
Hali ya hewa inatofautiana sana ndani ya Tanzania. Katika nyanda za juu, halijoto huanzia 10 hadi 20 °C (50 na 68 °F) wakati wa msimu wa baridi na joto kwa mtiririko huo.
{{multiple image
|align = right
|direction = horizontal
|image1 = Elephant and Kilimanjaro.jpg
|caption1 = Tembo akipita karibu na [[Mlima Kilimanjaro]]
|width1 = 180
|image2 = Ngorongoro Crater.jpg
|caption2 = [[Hifadhi ya Ngorongoro]]
|width2 = 160
|header_align = centre
}}
Tanzania hupata [[majira ya joto]] katika [[Mwezi (wakati)|miezi]] ya [[Desemba]], [[Januari]] na [[Februari]] (25–31 °C au 77.0–87.8 °F) huku kipindi cha baridi zaidi kikitokea kati ya [[Mei]] na [[Agosti]] (15–20 °C au 59–68 °F). Halijoto ya kila mwaka ni 20 °C (68.0 °F).
Hali ya hewa ni baridi katika maeneo ya milima mirefu. Tanzania ina vipindi viwili vikuu vya mvua: mvua za [[vuli]] hunyesha katika miezi ya [[Oktoba]], [[Novemba]] na [[Desemba]] na mvua za [[masika]] hunyesha katika miezi ya [[Machi]], [[Aprili]] na [[Mei]] ingawa zipo tofauti ndogo kati ya sehemu mbalimbali.<ref>{{Rejea kitabu|url=http://worldcat.org/oclc/1075513535|title=Rainfall variability in Northern Tanzania in the March-May season (long rains) and its links to large-scale climate forcing.|last=Zorita|first=Eduardo|last2=Tilya|first2=Faustine|date=2002|oclc=1075513535}}</ref> Kiasi cha mvua na halijoto husababisha tofauti za aina ya [[uoto wa asili]], [[udongo]] na aina ya [[mazao]] yanayolimwa.
Mabadiliko ya hali ya hewa nchini Tanzania yanasababisha kuongezeka kwa joto na uwezekano mkubwa wa matukio ya mvua kubwa (kusababisha mafuriko) na vipindi vya ukame.<ref>{{Rejea tovuti|title=Tanzania|url=https://www.climatelinks.org/countries/tanzania|work=www.climatelinks.org|accessdate=2022-06-16|language=en|archive-date=2022-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20220614161023/https://www.climatelinks.org/countries/tanzania|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|last=Future Climate for Africa|year=2017|title=Future Climate Projections for Tanzania|url=https://futureclimateafrica.org/wp-content/uploads/2017/08/fcfa_tanzania_climatebrief_web.pdf|website=Future Climate for Africa|accessdate=2022-06-16|archive-date=2022-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20220209143534/https://www.futureclimateafrica.org/wp-content/uploads/2017/08/fcfa_tanzania_climatebrief_web.pdf|url-status=dead}}</ref> Mabadiliko ya hali ya hewa tayari yanaathiri sekta za kilimo, rasilimali za maji, afya na nishati nchini Tanzania. Kupanda kwa kina cha bahari na mabadiliko ya ubora wa maji kunatarajiwa kuathiri uvuvi na ufugaji wa samaki.<ref>{{Rejea tovuti|title=Tanzania {{!}} UNDP Climate Change Adaptation|url=https://www.adaptation-undp.org/explore/eastern-africa/united-republic-tanzania|work=www.adaptation-undp.org|accessdate=2022-06-16|language=en|archivedate=2022-04-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220416075500/https://www.adaptation-undp.org/explore/eastern-africa/united-republic-tanzania}}</ref>[[File:Mannetjes masaigiraffe in de Serengeti, Tanzania, -12 januari 2013 a.jpg|thumb|Twiga Masai ni mnyama wa taifa la Tanzania]]
Tanzania ilitoa [[Mpango wa Kitaifa wa Kukabiliana na Mabadiliko ya Tabianchi]] (NAPAs) mwaka 2007 kama ilivyoagizwa na [[Mkataba wa Umoja wa Mataifa wa Mabadiliko ya Tabianchi]]. Mwaka 2012, Tanzania ilitoa Mkakati wa Kitaifa wa Mabadiliko ya Tabianchi ili kukabiliana na wasiwasi unaoongezeka wa athari mbaya za mabadiliko ya tabianchi katika mazingira ya kijamii na kiuchumi.<ref>{{Rejea tovuti|title=Tanzania: National climate change strategy - National Policy, Plans & Statements - PreventionWeb.net|url=https://www.preventionweb.net/english/policies/v.php?id=59982&cid=0|work=web.archive.org|date=2021-04-17|accessdate=2022-06-16|archivedate=2021-04-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210417211255/https://www.preventionweb.net/english/policies/v.php?id=59982&cid=0}}</ref>
===Wanyamapori na Hifadhi===
{{Main|Wanyamapori nchini Tanzania}}
{{See also|Mbuga za Taifa la Tanzania}}Tanzania ina takriban 20% ya [[spishi]] za wanyama wengi wa [[Afrika]] wenye [[damu moto]], wanapatikana kwenye mbuga zake za Taifa, hifadhi na [[bahari]]. Hifadhi za Taifa na mbuga za wanyama zimeenea katika eneo la zaidi ya kilomita za mraba 42,000 (sq. mi 16,000) na kuunda karibu 38% ya eneo la nchi.<ref>{{Rejea tovuti|title=Tanzania travel guide {{!}} Tanzania {{!}} Zepisa African safaris|url=https://www.zepisaafricansafaris.com/tanzania-travel-guide-everything-you-need-to-know/|work=web.archive.org|date=2020-12-01|accessdate=2022-06-16|archivedate=2020-12-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201201202741/https://www.zepisaafricansafaris.com/tanzania-travel-guide-everything-you-need-to-know/}}</ref><ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=nZiyAwAAQBAJ&pg=PA57|title=Indigenous People in Africa: Contestations, Empowerment and Group Rights|last=Ridwan|first=Laher|last2=Korir|first2=SingíOei|date=2014-05-05|publisher=Africa Institute of South Africa|isbn=978-0-7983-0464-1|language=en}}</ref> Tanzania ina mbuga 21 za taifa, pamoja na hifadhi mbalimbali za wanyamapori na misitu, ikijumuisha [[Hifadhi ya Ngorongoro]]. Magharibi mwa Tanzania, [[Hifadhi ya Taifa ya Gombe]] ni kitovu ya uchunguzi unaoendelea wa [[Jane Goodall]] wa tabia ya [[Sokwe (Hominidae)|sokwe]], ambao ulianza mwaka wa 1960.<ref>{{Rejea tovuti|title=The official site of the Tanzania National Parks - Gombe Stream National Park|url=http://www.tanzaniaparks.com/gombe.html|work=web.archive.org|date=2014-10-04|accessdate=2022-06-16|archivedate=2014-10-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141004004545/http://www.tanzaniaparks.com/gombe.html}}</ref><ref>{{Rejea kitabu|url=http://archive.org/details/bub_gb_icMuBQhW4vgC|title=Nature's strongholds : the world's greatest wildlife reserves|last=Riley|first=Laura|date=2005|publisher=Princeton, N.J. : Princeton University Press|others=unknown library|isbn=978-0-691-12219-9}}</ref>
Tanzania ina [[bioanuwai]] nyingi na ina aina mbalimbali za makazi ya wanyama.<ref>{{Rejea kitabu|url=http://archive.org/details/biodiversityinsu0000stua|title=Biodiversity in sub-Saharan Africa and its islands : conservation, management, and sustainable use|last=Stuart|first=S. N.|date=1990|publisher=Gland, Switzerland : IUCN|others=Internet Archive|isbn=978-2-8317-0021-2}}</ref> Katika uwanda wa [[Hifadhi ya Serengeti|Serengeti]] nchini Tanzania, [[nyumbu]] (''Connochaetes taurinus mearnsi''), "[[Bovids|''bovids'']]" wengine na [[Punda milia|pundamilia]]<ref>{{Rejea tovuti|title=Serengeti wildebeest migration explained with moving map|url=https://www.expertafrica.com/tanzania/info/serengeti-wildebeest-migration|work=www.expertafrica.com|accessdate=2022-06-16}}</ref> hushiriki katika uhamaji mkubwa wa kila mwaka. Tanzania ni nyumbani kwa takriban spishi 130 za [[amfibia]] na zaidi ya spishi 275 za wanyama watambaao, wengi wao wanapatikana Tanzania tu na wamejumuishwa katika orodha ya [[International Union for Conservation of Nature]].<ref>Edoarado Razzetti and Charles Andekia Msuya (2002) [http://www-3.unipv.it/webshi/images/files/tanzie2002.pdf "Introduction"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716094052/http://www-3.unipv.it/webshi/images/files/tanzie2002.pdf |date=16 July 2020 }}, ''Field Guide to Amphibians and Reptiles of Arusha National Park''. Tanzania National Parks. p. 11</ref> Tanzania ina idadi kubwa ya simba duniani.<ref>{{cite web|url=https://allafrica.com/stories/201908120146.html|title=Africa: Tanzania Has Largest Number of Lions in Africa, New Report Says|first=Edward Qorro in|last=Arusha|date=12 Agosti 2019|website=allAfrica.com|language=en}}</ref>
Tanzania ilikuwa na alama 7.13/10 kwenye [[Forest Landscape Integrity Index]] mwaka 2019, ilishika nafasi ya 54 duniani kati ya nchi 172.<ref name="FLII-Supplementary">{{cite journal|last1=Grantham|first1=H. S.|last2=Duncan|first2=A.|last3=Evans|first3=T. D.|last4=Jones|first4=K. R.|last5=Beyer|first5=H. L.|last6=Schuster|first6=R.|last7=Walston|first7=J.|last8=Ray|first8=J. C.|last9=Robinson|first9=J. G.|display-authors=1|year=2020|title=Anthropogenic modification of forests means only 40% of remaining forests have high ecosystem integrity – Supplementary Material|journal=Nature Communications|volume=11|issue=1|page=5978|doi=10.1038/s41467-020-19493-3|issn=2041-1723|last10=Callow|first10=M.|last11=Clements|first11=T.|last12=Costa|first12=H. M.|last13=DeGemmis|first13=A.|last14=Elsen|first14=P. R.|last15=Ervin|first15=J.|last16=Franco|first16=P.|last17=Goldman|first17=E.|last18=Goetz|first18=S.|last19=Hansen|first19=A.|last20=Hofsvang|first20=E.|last21=Jantz|first21=P.|last22=Jupiter|first22=S.|last23=Kang|first23=A.|last24=Langhammer|first24=P.|last25=Laurance|first25=W. F.|last26=Lieberman|first26=S.|last27=Linkie|first27=M.|last28=Malhi|first28=Y.|last29=Maxwell|first29=S.|last30=Mendez|first30=M.|last31=Mittermeier|first31=R.|last32=Murray|first32=N. J.|last33=Possingham|first33=H.|last34=Radachowsky|first34=J.|last35=Saatchi|first35=S.|last36=Samper|first36=C.|last37=Silverman|first37=J.|last38=Shapiro|first38=A.|last39=Strassburg|first39=B.|last40=Stevens|first40=T.|last41=Stokes|first41=E.|last42=Taylor|first42=R.|last43=Tear|first43=T.|last44=Tizard|first44=R.|last45=Venter|first45=O.|last46=Visconti|first46=P.|last47=Wang|first47=S.|last48=Watson|first48=J. E. M.}}</ref>
==Serikali na Utawala==
{{main|Mikoa ya Tanzania|Wilaya za Tanzania}}
[[Muundo]] wa [[uongozi]] na [[utawala]] katika kipindi cha [[ukoloni]] ulizingatia mgawanyo wa [[madaraka]] baina ya mihimili mitatu ya [[dola]] yaani [[serikali]], [[bunge]] na [[mahakama]].
Tangu [[uhuru]], mgawanyo wa madaraka na uhusiano miongoni mwa mihimili hiyo uliimarishwa kwa kuzingatia wakati, mahitaji ya [[demokrasia]] na misingi ya [[utawala bora]] na umeainishwa pia katika [[katiba]] ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania Ibara ya 4 (1).
Kuwepo kwa [[mfumo wa vyama vingi]] pia kulikuwa hatua ya kuendelea kuimarisha utawala wa ushiriki wa wananchi kadiri mahitaji ya upanuzi wa maono na [[falsafa]] [[duniani]].
[[Ugatuzi]], yaani mgawanyo wa kiutawala, unafuata Katiba ya nchi I 2.2. Tanzania imegawiwa kwa [[Mikoa ya Tanzania|mikoa]] 31. Kila [[mkoa]] huwa na [[wilaya]] ndani yake. Jumla ya wilaya ni 169, ambazo kati yake 34 ni miji.
Ndani ya wilaya kuna ngazi za [[tarafa]] na [[kata]].
Chini ya kata kuna [[vijiji]] na wakati mwingine ngazi ya chini tena ambayo ni vitongoji.
{| class="wikitable"
!Mkoa
!Makao Makuu
!Mkoa
!Makao Makuu
!Ramani ya mikoa
|-
|[[Mkoa wa Arusha|Arusha]]
|[[Arusha]]
|[[Mkoa wa Mwanza|Mwanza]]
|[[Mwanza]]
| rowspan="15" |{{Tanzania_Regions_Labelled_Map|width=450}}
|-
|[[Mkoa wa Dar es Salaam|Dar es Salaam]]
|[[Dar es Salaam]]
|[[Mkoa wa Njombe|Njombe]]
|[[Njombe]]
|-
|[[Mkoa wa Dodoma|Dodoma]]
|[[Dodoma]]
|[[Mkoa wa Pemba Kaskazini|Pemba Kaskazini]]
|[[Wete]]
|-
|[[Mkoa wa Geita|Geita]]
|[[Geita]]
|[[Mkoa wa Pemba Kusini|Pemba Kusini]]
|[[Chake Chake]]
|-
|[[Mkoa wa Iringa|Iringa]]
|[[Iringa]]
|[[Mkoa wa Pwani|Pwani]]
|[[Kibaha]]
|-
|[[Mkoa wa Kagera|Kagera]]
|[[Bukoba]]
|[[Mkoa wa Rukwa|Rukwa]]
|[[Sumbawanga]]
|-
|[[Mkoa wa Katavi|Katavi]]
|[[Mpanda]]
|[[Mkoa wa Ruvuma|Ruvuma]]
|[[Songea]]
|-
|[[Mkoa wa Kigoma|Kigoma]]
|[[Kigoma]]
|[[Mkoa wa Shinyanga|Shinyanga]]
|[[Shinyanga]]
|-
|[[Mkoa wa Kilimanjaro|Kilimanjaro]]
|[[Moshi]]
|[[Mkoa wa Simiyu|Simiyu]]
|[[Bariadi]]
|-
|[[Mkoa wa Lindi|Lindi]]
|[[Lindi]]
|[[Mkoa wa Singida|Singida]]
|[[Singida]]
|-
|[[Mkoa wa Manyara|Manyara]]
|[[Babati]]
|[[Mkoa wa Tabora|Tabora]]
|[[Tabora]]
|-
|[[Mkoa wa Mara|Mara]]
|[[Musoma]]
|[[Mkoa wa Tanga|Tanga]]
|[[Tanga]]
|-
|[[Mkoa wa Mbeya|Mbeya]]
|[[Mbeya]]
|[[Mkoa wa Unguja Kusini|Zanzibar Kati/Kusini]]
|[[Koani]]
|-
|[[Mkoa wa Morogoro|Morogoro]]
|[[Morogoro]]
|[[Mkoa wa Unguja Kaskazini|Unguja Kaskazini]]
|[[Mkokotoni]]
|-
|[[Mkoa wa Mtwara|Mtwara]]
|[[Mtwara]]
|[[Mkoa wa Unguja Mjini Magharibi|Unguja Magharibi]]
|[[Zanzibar]]
|}
=== Miundo ya muungano ===
Tangu muungano wa Tanganyika na Zanzibar kufanyika mwaka 1964 Tanzania imekuwa na miundo ifuatayo:
* Nchi inatawaliwa na [[serikali ya muungano]] ikitekeleza [[sheria]] zinazotolewa na [[bunge la Tanzania]].
* [[Tanganyika]] au Tanzania bara haina [[serikali]] wala [[bunge]] la pekee.
* [[Zanzibar]] (visiwa vya [[Unguja]] na [[Kisiwa cha Pemba|Pemba]]) ina serikali na bunge lake vinavyoratibu mambo yasiyo ya muungano.
Mambo yafuatayo yamekubalika kuwa shughuli za muungano:
* Mambo ya nje
* Jeshi
* Polisi
* Mamlaka ya dharura
* Uraia
* Uhamiaji
* Biashara ya nje
* Utumishi wa umma
* Kodi ya mapato, forodha
* Bandari, Usafiri wa anga, Posta na Simu
== Demografia ==
{{Main|Demografia ya Tanzania}}
[[File:Human_population_density_Tanzania.png|thumb|Msongamano wa watu nchini mwaka 2022.|300x300px]]
Watu wa Tanzania hawaenei sawasawa. Katika maeneo makavu sana, kwa wastani kuna mtu mmoja tu kwa kilomita ya mraba (1/km²), lakini sehemu zenye [[rutuba]] za [[bara]], kuna watu 51 kwa kila kilomita ya mraba. Hatimaye huku [[Unguja]] kuna watu 134 kwa kilomita ya mraba na katika [[Mkoa wa Dar es Salaam]] ni 3,133 kwa kilomita ya mraba.
Asilimia 70 hivi huishi [[kijiji|vijijini]], ingawa uhamiaji mijini unakwenda kasi.<ref>Athuman Mtulya (26 September 2013) "Report reveals rapid rural -urban migration". thecitizen.co.tz.</ref>
===Makabila===
Jamii nyingi za watu zimeishi na kushirikiana katika eneo la Tanzania bara kwa [[milenia]] nyingi.
[[Picha:Sukump1.jpg|thumb|300px|Wasukuma ndio kabila kubwa zaidi nchini.]]
Kati ya jamii hizo, nyingi zilikuja kutoka maeneo mengine ya Afrika.
Nyingi katika jamii zilizohamia sehemu hii ziliingia katika makundi madogomadogo kwa [[amani]], ingawa ziko zilizoingia kwa njia ya [[uvamizi]] na [[vita]]. Baadhi ya jamii zilizovamiwa zilijihami na kuwazuia wahamiaji wasiendelee kuteka maeneo mengine.
Kufikia mwaka [[1884]], wakati Wajerumani walipoanza harakati za kufanya sehemu hii ya Afrika kuwa [[koloni]] lao, kulikuwa na [[Kabila|makabila]] zaidi ya 120 katika eneo la Tanzania bara.
Kuna [[Orodha ya makabila ya Tanzania|makabila 125 hivi]]. Makabila yenye watu zaidi ya [[milioni]] [[moja]] ni [[Wasukuma]], [[Wanyamwezi]], [[Wachaga]], [[Waha]], [[Wagogo]], [[Wahaya]], [[Wajaluo]] na [[Wamakonde]].
Jambo la pekee kuhusu jamii zilizoishi na zinazoendelea kuishi Tanzania ni kwamba wakazi asili wanawakilisha makundi yote makuu manne ya [[lugha]] barani Afrika.<ref>Ulrich Ammon; Norbert Dittmar; Klaus J. Mattheier (2006). Sociolinguistics: An International Handbook of the Science of Language and Society. Walter de Gruyter. pp. 1967–. ISBN 978-3-11-018418-1.</ref>
1. Idadi kubwa sana ya Watanzania ni wa jamii ya [[Wabantu]] (k.m. Wazaramo, Wapare na Wapogoro).
2. Nje ya hao, kuna [[Waniloti]], kwa mfano [[Wamasai]] na [[Wajaluo]] ambao wengi wao zaidi wanaishi [[Kenya]].
3. Kundi lingine ni makabila ya [[Wakushi]] wanaoishi kaskazini mwa Tanzania; hao ni makabila ya [[Wairaqw]], [[Wafiome]], [[Wasi]] na [[Waburunge]].
4. Kuna kundi la [[Wakhoisan]] wanaofanana na makabila ya [[Botswana]] na [[Namibia]]; wanaitwa [[Wasandawe]] .
Hatimaye kuna [[Wahadzabe]] wachache ambao [[utafiti]] wa [[DNA]] umeonyesha hivi karibuni wana uhusiano wa asili na [[Watwa]] wa nchi za [[Afrika ya Kati]].
Pia kuna asilimia ndogo ya watu wenye asili ya nje ya bara la [[Afrika]], kwa mfano [[Wahindi]], [[Waarabu]], [[Waindochina]], [[Wafarsi]], [[Wachina]], [[Wagiriki]] na [[Waingereza]]. Hii ilisababishwa na karne za mchanganyiko wa mahitaji ya biashara yaliyofanywa na mabara ya [[Ulaya]] na [[Asia]] hapo [[Afrika]].
{{Makabila ya Tanzania}}
=== Lugha ===
{{main|Orodha ya lugha za Tanzania}}
Nchini Tanzania kuna [[lugha]] za [[kabila|kikabila]] zaidi ya mia moja na ishirini, kwa kuwa kila kabila lina lugha yake.
[[Kiswahili]] ndiyo [[lugha ya taifa]] na inazidi kuwa [[lugha mama]]<ref>Kadiri ya Ulrich Ammon; Norbert Dittmar; Klaus J. Mattheier (2006). Sociolinguistics: An International Handbook of the Science of Language and Society. Walter de Gruyter. p. 1967. ISBN 978-3-11-018418-1 tayari Kiswahili ni lugha ya kwanza kwa asilimia 10 za wananchi</ref> kwa [[watoto]] wengi, hasa mijini.<ref>Concise Encyclopedia of Languages of the World. Elsevier. 2010. pp. 1026–. ISBN 978-0-08-087775-4.</ref> Walau asilimia 90 za wakazi wanakitumia walau kama [[lugha ya pili]]. Kiswahili ni mojawapo kati ya [[lugha za Kibantu]]: hii imesaidia sana kukubaliwa kwa Kiswahili nchini, kwa sababu idadi kubwa ya Watanzania ni wasemaji wa lugha za [[Kibantu]]. Kiswahili kinatumika kama lugha baina ya watu wa makabila mbalimbali na kwa mambo rasmi; kwa hiyo ni lugha rasmi ya [[dhati]].
Baada ya [[uhuru]], [[Kiingereza]] (iliyokuwa lugha ya [[ukoloni|kikoloni]] kabla ya [[uhuru]]) iliendelea kutumika kwa mambo kadhaa rasmi na kwa [[elimu]] kuanzia [[sekondari]] ingawa sera mpya inataka Kiswahili kishike nafasi yake hadi [[chuo kikuu]];<ref>"Tanzania Ditches English In Education Overhaul Plan". AFK Insider. 17 February 2015. Retrieved 23 February 2015.</ref> kwa hiyo ilichukuliwa kama lugha rasmi ya dhati pamoja na Kiswahili. Lakini utumizi rasmi wa Kiingereza umepungua katika milongo iliyopita, na sasa utumizi huu karibu umekwisha. Kwa hiyo siku hizi ni kawaida zaidi kuchukulia Kiswahili kama lugha rasmi ya dhati pekee.
[[Sera]] mpya ya elimu inakusudia kufanya Kiswahili kuwa [[lugha ya kufundishia]] katika ngazi zote kufikia mwaka [[2024]].
=== Dini ===
[[File:Cathedral of Arusha.jpg|thumb|left|250px|[[Kanisa kuu]] la Arusha]]
{{Main|Dini nchini Tanzania}}
Nchi haina [[dini rasmi]] na [[katiba]] ya Tanzania inatangaza [[uhuru wa dini]] kwa wote. Mara nyingi idadi ya wafuasi wa [[dini]] hutajwa kuwa [[theluthi]] moja [[Uislamu|Waislamu]], theluthi moja [[Ukristo|Wakristo]] na theluthi moja wafuasi wa [[dini za jadi]]. Lakini tangu [[uhuru]] swali la dini ya wananchi halijaulizwa tena katika [[sensa]], kwa hiyo kadirio la theluthi-theluthi inawezekana ni zaidi azimio la kisiasa.
Kwenye funguvisiwa la [[Zanzibar]] idadi ya Waislamu huaminiwa kuwa takriban 97%.
=== Miji ===
[[Dar es Salaam]] ndilo [[jiji]] kubwa zaidi, lenye watu 5,383,728, na linaendelea kuwa makao ya [[ofisi]] nyingi za [[serikali]], [[bandari]] kuu, na [[kitovu]] cha [[biashara]]. [[Mji|Miji]] mingine ni kama vile [[Mwanza (mji)|Mwanza]] (1,004,521), [[Arusha (mji)|Arusha]] (616,631), [[Mbeya (mji)|Mbeya]] (541,603), [[Morogoro (mji)|Morogoro]] (471,409), [[Kahama (mji)|Kahama]] (453,654), [[Tanga (mji)|Tanga]] (393,429), [[Geita (mji)|Geita]] (361,671), [[Tabora (mji)|Tabora]] (308,741) na [[Sumbawanga (mji)|Sumbawanga]] (303,986).<ref>{{Cite report|title=Administrative Units Population Distribution Report|date=Desemba 2022|author=Ofisi ya Taifa ya Takwimu – Tanzania|language=en|url=https://www.nbs.go.tz/nbs/takwimu/Census2022/Administrative_units_Population_Distribution_Report_Tanzania_volume1a.pdf}}</ref>
== Usafiri ==
{{Main|Usafiri wa Tanzania}}
[[File:Magufuli Bus Terminus, Mbezi, Ubungo MC.jpg|350px|left|thumbnail| Kituo cha Mabasi cha Magufuli, Mbezi]]
Usafiri nchini Tanzania ni hasa kwa njia ya [[barabara]]. Nyingine ni [[reli]] na [[Ndege (uanahewa)|ndege]]. Kwenye [[Maziwa makubwa ya Afrika|maziwa makubwa]] na [[pwani]] ya Bahari Hindi kuna pia usafiri wa [[meli]].
Hadi sasa idadi ya barabara za [[lami]] si kubwa. Kuna hasa njia nzuri kati ya [[Dar es Salaam]], [[Mbeya]] katika kusini-magharibi, Dodoma katika kitovu cha nchi, Arusha / Tanga katika kaskazini-mashariki. Kusini-Mashariki na Magharibi ya nchi kwa jumla haina barabara nzuri na [[mawasiliano]] ni magumu.
Mashirika mawili ya reli yanayohudumia Tanzania: ni TRC ([[Shirika ya Reli Tanzania]] - ''Tanzania Railways Corporation'') na [[TAZARA]] (''Tanzania-Zambia Railways Corporation''). TRC imetawala reli ya kati kuanzia Dar es Salaam hadi [[Kigoma]] halafu reli ya Tanga kati ya Tanga na Arusha. Tazara imeunganisha Dar es Salaam na kusini ya nchi hadi Zambia. Zote hazikutunzwa vizuri na usafiri unakumbwa na huduma mbaya pamoja na [[ajali]].
Huduma kwa ndege zinatumia hasa viwanja vya ndege 11 vyenye barabara ya lami kwa ajili ya ndege, hasa [[Uwanja wa ndege wa kimataifa wa Julius Nyerere|Julius Nyerere/Dar es Salaam]], [[Uwanja wa Ndege wa Kimataifa wa Kilimanjaro|Kilimanjaro/Arusha-Moshi]] na [[Zanzibar]]-Kisauni. Pia kuna viwanja vingine vya ndege kama vile uwanja wa ndege wa Mwanza, Bukoba na Kigoma.
Usafiri wa majini pia unafanyika hasa katika bahari ya Hindi, ingawa hakuna meli ya serikali hapo na mashirika binafsi hutoa huduma. Usafiri wa majini hufanyika pia katika maziwa ya Viktoria, Tanganyika na Nyasa. Miongoni mwa meli ni [[MV Bukoba]] iliyozama tarehe [[21 Mei]] [[1996]] pamoja na abiria karibu 1,000 na [[MV Nyerere]] iliyozama tarehe [[20 Septemba]] [[2018]] pamoja na abiria zaidi ya 200.
Katika ziwa Tanganyika ipo meli ya Mv Liemba ambayo ilianza kutumika tangia kipindi cha ukoloni wa Wajerumani: inatoa huduma kati ya miji ya mwambao wa ziwa Tanganyika na nchi jirani.
Mwaka 2017 ulianza ujenzi wa awamu ya kwanza ya njia ya [[geji sanifu]] nchini Tanzania inayolenga kuunganisha [[Dar es Salaam]] na [[Morogoro]].<ref>[http://www.theeastafrican.co.ke/business/Tanzania-railway-construction/2560-3801608-6plii9/index.html Turkish, Portuguese firms win bid to construct Tanzania’s SGR], tovuti ya theeastafrican.co.ke ya 6 Februari 2017, iliangaliwa Mei 2017</ref> Njia hii inatarajiwa kuendelea hadi [[Mwanza]] na hatimaye hadi [[Burundi]].
== Urithi wa Dunia ==
[[File:City of Kilwa, 1572.jpg|thumb|left|Mchoro wa mwaka [[1572]] ukionyesha mji wa [[Kilwa]] ulivyokuwa wakati huo.]]
Mahali pafuatapo katika Tanzania pamepokewa katika orodha ya [[UNESCO]] ya "[[Urithi wa Dunia]]" (mwaka wa kukubaliwa – jina la mahali)
* 1979 – Hifadhi ya Taifa [[Ngorongoro]].
* 1981 – [[Hifadhi ya Serengeti]].
* 1981 – Magofu ya [[Kilwa Kisiwani]] na Songo Mnara.
* 1982 – Hifadhi ya Taifa [[Selous]].
* 1987 – Hifadhi ya Taifa [[Hifadhi ya Kilimanjaro|Kilimanjaro]].
* 2000 – [[Mji Mkongwe]] wa [[Jiji la Zanzibar]] / [[Unguja]].
* 2006 – [[Michoro ya Kondoa]].
== Utamaduni na Sanaa ==
{{Main|Utamaduni wa Kitanzania}}
=== Muziki ===
{{Main|Muziki wa Tanzania}}
Kuna aina zaidi ya tano za muziki nchini Tanzania, kama zilivyofafanuliwa na [[BASATA]] ni pamoja na [[Ngoma (muziki)|ngoma]] [[Ngoma za asili|(ngoma za asili]]), [[Muziki wa dansi|dansi]], [[kwaya]] (muziki wa injili), [[taarab]], na [[Bongo Flava|bongo flava]] ([[Muziki wa pop|pop]]/[[Hip hop ya Kitanzania|hip hop]]).<ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=i7riV5SvDe8C&newbks=0&hl=en|title=Performing the Nation: Swahili Music and Cultural Politics in Tanzania|last=Askew|first=Kelly|last2=Askew|first2=Professor Kelly|date=2002-07-28|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-02981-8|language=en}}</ref><ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=lVxVFJRiRO8C|title=Cultured States: Youth, Gender, and Modern Style in 1960s Dar Es Salaam|last=Ivaska|first=Andrew|date=2011-01-25|publisher=Duke University Press|isbn=978-0-8223-4770-5|language=en}}</ref> Ngoma ni muziki wa dansi wa kitamaduni, ngoma hutofautiana kati ya [[kabila]] na kabila.<ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=XEeTAgAAQBAJ&newbks=0&hl=en|title=The Garland Handbook of African Music|last=Stone|first=Ruth M.|date=2010-04-02|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-90001-4|language=en}}</ref><ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=7EPcIVSHESEC&newbks=0&hl=en|title=Performance and Politics in Tanzania: The Nation on Stage|last=Edmondson|first=Laura|date=2007-07-20|publisher=Indiana University Press|isbn=978-0-253-11705-2|language=en}}</ref> Dansi ni muziki wa bendi unatokana na muziki wa [[soukous]] kutoka [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] (au "rumba ya Kikongo").<ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=q_lWEAAAQBAJ&newbks=0&hl=en|title=Songs and Politics in Eastern Africa|last=Njogu|first=Kimani|last2=Maupeu|first2=Herv|date=2007-10-15|publisher=African Books Collective|isbn=978-9987-08-108-0|language=en}}</ref> Taarab ni muziki wa Waafrika wa [[pwani]] uliopokea athira kutoka [[Utamaduni|tamaduni]] nyingi, hasa muziki wa [[Waarabu]] na [[Wahindi]]. Kimsingi ni uimbaji wa [[mashairi]] unaofuata muziki wa bendi.<ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=q_lWEAAAQBAJ&newbks=0&hl=en|title=Songs and Politics in Eastern Africa|last=Njogu|first=Kimani|last2=Maupeu|first2=Herv|date=2007-10-15|publisher=African Books Collective|isbn=978-9987-08-108-0|language=en}}</ref> Kwaya ni muziki ambao asili yake ni [[Kanisa|kanisani]]. Bongo flava ni muziki wa pop wa Tanzania uliozaliwa na [[muziki wa kizazi kipya]], unajumuisha [[reggae]], [[R&B|RnB]], na [[Hip Hop|hip hop]], uliochanganywa na vionjo vya asili (flava) lakini tangu wakati huo umekua na kuwa muziki wa kipekee wa maeneo ya [[Maziwa Makuu ya Afrika|Maziwa Makuu]].<ref>{{Rejea jarida|last=Kerr|first=David|date=2018-01-02|title=From the margins to the mainstream: making and remaking an alternative music economy in Dar es Salaam|url=https://doi.org/10.1080/13696815.2015.1125776|journal=Journal of African Cultural Studies|volume=30|issue=1|pages=65–80|doi=10.1080/13696815.2015.1125776|issn=1369-6815}}</ref> Asili mbalimbali za ushawishi zimesaidia kufanya bongo flava kuwa muziki maarufu zaidi Afrika Mashariki, na muziki mmojawapo kati ya ile maarufu zaidi katika bara la Afrika.<ref>{{Rejea jarida|last=Suriano|first=M.|date=2011|title=Hip-Hop and Bongo Flavour Music in Contemporary Tanzania: Youths’ Experiences, Agency, Aspirations and Contradictions|url=https://www.ajol.info/index.php/ad/article/view/74118|journal=Africa Development|language=en|volume=36|issue=3-4|pages=113–126|doi=10.4314/ad.v36i3-4|issn=0850-3907}}</ref><ref>{{Rejea jarida|last=Perullo|first=Alex|date=2005|title=Hooligans and Heroes: Youth Identity and Hip-Hop in Dar es Salaam, Tanzania|url=https://www.jstor.org/stable/4187688|journal=Africa Today|volume=51|issue=4|pages=75–101|issn=0001-9887}}</ref>
[[Picha:SitiBintiSaad_(cropped).jpg|thumb|left|Mwimbaji wa Tanzania [[Siti Binti Saad]] ]]
Tangu kuundwa kwa Tanzania hadi 1993, kurekodi na usambazaji wote wa muziki ulisimamiwa kikamilifu na [[Baraza la Sanaa Tanzania|BASATA]], hasa kupitia [[Radio Tanzania Dar Es Salaam|Redio Tanzania Dar es Salaam]] (RTD).<ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=8PdWEAAAQBAJ|title=Dar es Salaam. Histories from an Emerging African Metropolis|last=Brennan|first=James|last2=Burton|first2=Yus|date=2007-10-15|publisher=African Books Collective|isbn=978-9987-08-107-3|language=en}}</ref> Ni aina 4 tu za muziki za Kitanzania zilizoruhusiwa kurekodiwa au kutangazwa, ambazo wakati huo zilikuwa ngoma, taarab, kwaya na dansi. Sheria ya Huduma za Utangazaji ya 1993 iliruhusu mitandao ya kibinafsi ya matangazo na studio za kurekodi.<ref>{{Rejea tovuti|date={{date|1994-06-11|mdy}}|type=Act|title=THE BROADCASTING SERVICES ACT, 1993|language=en|url=https://tadio.co.tz/wp-content/uploads/2019/08/Tanzania-broadcasting-Act-6-of-1993-1.pdf|accessdate=2022-06-17|archive-date=2020-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20200927135508/https://tadio.co.tz/wp-content/uploads/2019/08/Tanzania-broadcasting-Act-6-of-1993-1.pdf|url-status=dead}}</ref> Haya ni mojawapo ya mabadiliko muhimu zaidi katika tasnia ya muziki ya Tanzania tangu kuanzishwa kwa nchi miaka 30 kabla.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=VePJDAAAQBAJ|title=Live from Dar es Salaam: Popular Music and Tanzania's Music Economy|last1=Perullo|first1=Alex|date=2011|publisher=[[Indiana University Press]]|isbn=978-0-253-00150-4|location=[[United States]]: [[Indiana]]|access-date=5 Juni 2022}}</ref> Miaka michache kabla ya Act ya 1993, muziki wa hip hop ulikuwa umeanza kuimarika katika miji ya Dar es Salaam, Mbeya, Arusha na Mwanza. Ilikuwa ikianza mageuzi kutoka kwenye hip hop ya Kiingereza huko Uzunguni, maeneo tajiri kama Oysterbay na Masaki pamoja na shule za kimataifa, hadi kizazi kipya [[Uswahilini]], vitongoji maskini na kutumia Kiswahili.<ref name="Saleh_J">{{cite web|last1=Nne|first1=Juma|title=Saleh J – Tanzanian Swahili rap pioneer|url=https://www.africanhiphop.com/saleh-j-tanzanian-swahili-rap-pioneer/|website=Africanhiphop.com|access-date=5 Juni 2022|language=en|date=2001-10-01}}</ref> Mara tu baada ya kufunguliwa kwa mawimbi ya redio, bongo flava ilizaliwa ikienea kwa haraka kote nchini, na katika Maziwa Makuu.<ref name="Kerr_18">{{cite journal|last1=Kerr|first1=David|date=2018-01-02|title=From the margins to the mainstream: making and remaking an alternative music economy in Dar es Salaam|url=https://doi.org/10.1080/13696815.2015.1125776|journal=[[Journal of African Cultural Studies]]|language=en|publisher=[[Routledge]]|volume=30|issue=1|page=65-80|doi=10.1080/13696815.2015.1125776|issn=1369-6815}}</ref>
=== Fasihi ===
{{Main|Fasihi ya Tanzania}}
Utamaduni wa kifasihi wa Tanzania kimsingi ni wa simulizi.<ref name=":0">{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=90d9pKhSjAIC|title=Culture and Customs of Tanzania|last=Otiso|first=Kefa M.|date=2013-01-24|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-0-313-08708-0|language=en}}</ref>{{rp|68}} Tanzu na vipera maaarufu vya [[Fasihi simulizi|fasihi simuliz]]<nowiki/>i ni pamoja na [[Ngano (hadithi)|ngano]], [[Shairi|mashairi]], [[mafumbo]], [[methali]] na [[nyimbo]].<ref name=":0" />{{rp|69}} Sehemu kubwa zaidi ya fasihi simulizi iliyorekodiwa Tanzania ni ya Kiswahili, ingawa lugha za [[Orodha ya makabila ya Tanzania|makabila ya Tanzania]] zina mapokeo yake ya simulizi. Fasihi simulizi ya nchi imekuwa ikipungua kwa sababu ya mabadiliko ya muundo wa jamii, na kufanya uwasilishaji wa fasihi simulizi kuwa mgumu zaidi, pia teknolojia za kisasa zinachangia kushushwa kwa thamani ya fasihi simulizi.<ref name=":0" />{{rp|68-9}}
Utamaduni wa kuandika na kusoma [[vitabu]] umeenea nchini Tanzania. [[Fasihi andishi]] nyingi za Kitanzania ni za [[Kiswahili]] au [[Kiingereza]].<ref name=":0" /> {{rp|75}} Watu mashuhuri katika fasihi andishi ya Tanzania ni pamoja na [[Shaaban Robert]] (anatambulika kama baba wa [[fasihi ya Kiswahili]]), [[Muhammed Saley Farsy]], [[Faraji Katalambulla]], Adam Shafi Adam, [[Muhammed Said Abdulla|Muhammed Said Abdalla]], [[Said Ahmed Mohammed Khamis]], [[Mohamed Suleiman Mohamed]], [[Euphrase Kezilahabi]], [[Gabriel Ruhumbika]], [[Ebrahim Hussein]], [[May Materru Balisidya]], [[Fadhy Mtanga]], [[Abdulrazak Gurnah]], na [[Penina O. Mlama]].<ref name=":0" />{{rp|76-8}}
[[Picha:Makonde elephant.jpg|thumb|150px|Bombwe la Kimakonde: Tembo]]
[[File:Amani-TT4798.jpg|Mchoro wa [[Tingatinga (painting)|Tingatinga]]|thumb]]
=== Uchoraji na Uchongaji ===
Mitindo miwili ya sanaa ya Tanzania imepata kutambuliwa kimataifa.<ref name="Doling">{{Rejea kitabu|title=Tanzania Arts Directory|last=Doling|first=Tim|date=1999|publisher=Visiting Arts|isbn=9781902349114|pages=17|language=en}}</ref> [[Uchoraji]] wa [[Tingatinga (uchoraji)|Tingatinga]] umejulikana tangu [[miaka ya 1970]]. Mtindo huo umepewa [[jina]] la [[mwanzilishi]] wake, mchoraji wa Kitanzania [[Edward Tingatinga|Edward Said Tingatinga]]. Kwa ujumla michoro ya Tingatinga inayoonyesha watu, wanyama, au maisha ya kila siku.<ref name=":0" />{{rp|13}}<ref name="Doling" />
Baada ya kifo cha Tingatinga mwaka wa 1972, wasanii wengine walikubali na kuendeleza mtindo wake, na aina hiyo sasa ndiyo mtindo muhimu zaidi unaolenga utalii katika maeneo ya Afrika Mashariki.<ref name=":0" />{{rp|113}}<ref name="Doling" />
[[Uchongaji]] wa [[mabombwe ya Kimakonde]] yamesifiwa tangu mwanzo wa [[karne ya 20]]. [[Wamakonde]] wengi wamehamia [[Dar es Salaam|Dar es salaam]] au [[Arusha]] wanapohudumia soko la [[watalii]] na soko la nje.
=== Michezo ===
{{Main|Michezo ya Tanzania}}
Mchezo maarufu nchini Tanzania ni [[mpira wa miguu]]. Ingawa mpira wa miguu ([[kandanda]]) unaongoza kwa ufuasi mkubwa miongoni mwa vijana, michezo mingine kama vile [[mpira wa kikapu]], [[mchezo wa ngumi]] na [[riadha]] inazidi kuwa maarufu miongoni mwa watu.<ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=tViQJkGh06YC&pg=PA36|title=Tanzania|last=Wairagala|first=Wakabi|date=2004|publisher=Gareth Stevens|isbn=978-0-8368-3119-1|language=en}}</ref><ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=GoKnbA1c1DsC&pg=PA53|title=Tanzania in Pictures|last=Pritchett|first=Bev|date=2007-12-15|publisher=Twenty-First Century Books|isbn=978-0-8225-8571-8|language=en}}</ref> Baraza la Michezo la Taifa ndicho chombo kinachosimamia michezo nchini chini ya Wizara ya Habari, Vijana, Michezo na Utamaduni.<ref>{{Rejea tovuti|title=NSC should perfect all sports categories|url=https://www.tanzaniasports.com/nsc-should-perfect-all-sports-categories/|work=Tanzania Sports|date=2011-10-01|accessdate=2022-06-16|language=en-GB}}</ref>
[[Shirikisho la Mpira wa Miguu Tanzania]] ([[TFF]]) ni chombo kinachosimamia mpira wa miguu nchini.<ref>{{Rejea tovuti|title=Member Association - Tanzania - FIFA.com|url=https://www.fifa.com/associations/association/tan/about|work=web.archive.org|date=2020-07-04|accessdate=2022-06-16|archivedate=2020-08-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200823220736/https://www.fifa.com/associations/association/tan/about}}</ref> Vilabu maarufu vya soka la kulipwa jijini Dar es Salaam ni [[Young Africans S.C|Young Africans F.C]]. na [[Simba S.C.|Simba S.C]]. Wachezaji wa kandanda ambao wamechezea klabu kubwa za kigeni ni pamoja na [[Mbwana Samatta]], [[Kelvin John]], na [[Morice Abraham]]. Tanzania iliandaa [[Kombe la Mataifa ya Afrika U-17 2019]].<ref>{{Rejea tovuti|title=U17 AFCON - Asante Sana Tanzania!!!|url=https://www.cafonline.com/news-center/news/u17-afcon-asante-sana-tanzania|work=CAFOnline.com|accessdate=2022-06-16|language=en|author=CAF-Confedération Africaine du Football}}</ref>
Soka la wanawake ni mchezo unaokuwa kwa kasi zaidi Tanzania. Utamaduni wa wanawake kucheza mpira wa miguu umeanza kueleweka kwa wengie. [[Timu ya taifa ya wanawake ya Tanzania]], Taifa Queens ni bingwa wa [[Michuano ya CECAFA kwa Wanawake]] kwa mwaka 2016 na mwaka 2018.<ref>{{Citation|title=Tanzania win Cecafa Women's trophy|url=https://www.bbc.com/sport/football/37409082|work=BBC Sport|language=en-GB|access-date=2022-06-16}}</ref><ref>{{Citation|title=Tanzania retain Cecafa Women's Cup|url=https://www.bbc.com/sport/football/44987890|work=BBC Sport|language=en-GB|access-date=2022-06-16}}</ref> Michuano hii huandaliwa na [[Shirikisho la Vyama vya Soka Afrika Mashariki na Kati]] (CECAFA). Timu ya taifa ya wanawake chini ya miaka 17 'Serengeti Girls' ilifuzu kucheza [[Michuano ya Kombe la Dunia la Wanawake]] nchini [[India]] mwaka 2022.<ref>{{Rejea tovuti|title=Serengeti Girls yatinga Kombe la Dunia|url=https://www.mwananchi.co.tz/mw/michezo/serengeti-girls-yatinga-kombe-la-dunia-3839528|work=Mwananchi|accessdate=17 Desemba 2024|date=5 Juni 2022}}</ref>
Hasheem Thabeet ni Mtanzania wa kwanza kucheza [[Chama cha Mpira wa Kikapu Marekani|Ligi ya Mpira wa Kikapu ya Marekani]] ([[NBA]]).<ref>{{Rejea tovuti|title=Hasheem Thabeet Stats|url=https://www.basketball-reference.com/players/t/thabeha01.html|work=Basketball-Reference.com|accessdate=2022-06-16|language=en|archivedate=2020-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201207100221/https://www.basketball-reference.com/players/t/thabeha01.html}}</ref>[[Mwanariadha]] wa zamani wa Tanzania wa mbio za kati, [[Filbert Bayi|Filbert Bayi Sanka]]<ref>{{Rejea tovuti|title=Filbert BAYI {{!}} Profile {{!}} World Athletics|url=https://www.worldathletics.org/athletes/tanzania/filbert-bayi-14347725|work=www.worldathletics.org|accessdate=2022-06-16}}</ref> mwaka 1974 aliboresha rekodi ya [[mbio ya mita 1500]], na mwaka wa [[1975]] aliboresha rekodi ya [[mbio ya maili moja]].<ref>{{Citation|title=1975 Miracle Mile: Filbert Bayi runs 3:51.0|url=https://www.youtube.com/watch?v=_oK3d7Ckh2o|language=sw-TZ|access-date=2022-06-16}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Bayi's record may be gone but it should never be forgotten|url=https://www.heraldscotland.com/sport/13143168.bayis-record-may-gone-never-forgotten/|work=HeraldScotland|accessdate=2022-06-16|language=en}}</ref> Bado anashikilia rekodi ya Michezo ya Jumuiya ya Madola ya mita 1500.
=== Filamu ===
Tanzania ina tasnia maarufu ya [[filamu]] inayojulikana kwa jina la "[[Bongo Movie]]".<ref name="mfd">{{cite web|url=http://mfditanzania.com/swahiliwood-researching-tanzanias-film-industry/|title=Swahiliwood: Researching Tanzania's Film Industry - Media for Development International|website=mfditanzania.com|accessdate=2022-06-17|archivedate=2020-02-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200206210925/http://mfditanzania.com/swahiliwood-researching-tanzanias-film-industry/}}</ref> Studio nyingi za utayarishaji filamu za Kitanzania ziko Dar es Salaam.
Kabla ya uhuru wa Tanzania mwaka 1961, baadhi ya sinema za kigeni zilirekodiwa [[Tanganyika]] na [[Zanzibar (Jiji)|Zanzibar]]. [[Tamasha la Kimataifa la Filamu la Zanzibar]] huandaa maonyesho ya filamu, warsha, muziki pamoja na sanaa zingine za maigizo.
== Tazama pia ==
* [[Orodha ya Mawaziri Wakuu wa Tanzania]]
* [[Orodha ya Mawaziri Wakuu wa Zanzibar]]
* [[Orodha ya Magavana Wakuu wa Tanganyika]]
* [[Orodha ya Masultan wa Zanzibar]]
* [[Orodha ya watu maarufu wa Tanzania]]
* [[Orodha ya mikoa ya Tanzania kwa eneo]]
* [[Orodha ya mikoa ya Tanzania na Pato la Taifa]]
* [[Orodha ya mikoa ya Tanzania na Maendeleo]]
* [[Utawala wa Kijiji - Tanzania]]
* [[Orodha ya nchi kufuatana na wakazi]]
* [[Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu]]
* [[Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu]]
* [[Orodha ya nchi za Afrika kulingana na pato la taifa]]
* [[Demografia ya Afrika]]
* [[Uchumi wa Tanzania]]
==Marejeo==
{{Marejeo}}
==Viungo vya nje==
{{Lango|Tanzania}}
{{Commons}}
* {{Wikiatlas|Tanzania}}
* {{dmoz|Regional/Africa/Tanzania}}
* [http://www.business-anti-corruption.com/country-profiles/sub-saharan-africa/tanzania/show-all.aspx Tanzania Corruption Profile] {{Wayback|url=http://www.business-anti-corruption.com/country-profiles/sub-saharan-africa/tanzania/show-all.aspx |date=20160812033656 }} from the [[Business-Anti-Corruption Portal|Business Ani-Corruption Portal]]
{{Hoja Kuhusu Tanzania}}
{{Mikoa ya Tanzania}}
{{Afrika}}
{{African Union}}
[[Jamii:Tanzania|*]]
[[Jamii:Nchi za Afrika]]
[[Jamii:Umoja wa Afrika]]
[[Jamii:Jumuiya ya Madola]]
[[Jamii:Jumuiya ya Afrika Mashariki]]
[[Jamii:Jumuiya ya Maendeleo Kusini mwa Afrika]]
[[Jamii:nchi]]
[[Jamii:Nchi]]
7n1r4pug3ba4xgudxm8orl2i0cbq8gv
1593169
1593163
2026-08-29T13:12:04Z
Gayle157
73366
/* */ Updating leaders
1593169
wikitext
text/x-wiki
{{Jedwali la nchi
| jina_rasmi = Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
| lugha_rasmi = {{hlist |[[Kiswahili]]|[[Kiingereza]]}}
| kaulimbiu = "Uhuru na Umoja"
| wimbo = "[[Mungu ibariki Afrika]]"<br>[[File:Tanzanian national anthem, performed by the United States Navy Band.oga]]
| mji_mkubwa = [[Dar es Salaam]]
| mji_mkuu = [[Dodoma]]
| latd = 6
| latm = 11
| latNS = S
| longd = 35
| longm = 44
| longEW = E
| serikali = [[Jamhuri]]
| vyeo_viongozi =
| muundo_uhuru = '''Uhuru''' kutoka [[Ufalme wa Muungano]]
| eneo_jumla = 947 303<ref name="worldfactbook">{{Cite CIA World Factbook|country=Tanzania|access-date=30 Machi 2024|year=2023}}</ref>
| maji = 6.4<ref name="worldfactbook"/>
| watu_kadirio = 65 642 682<ref name="worldfactbook"/>
| sensa = 2022
| watu_sensa = 61 741 120<ref name="sensa22"/>
| pato = {{ongezeko}} USD bilioni 85.98<ref name="IMFWEO.TZ">{{cite web |url=https://www.imf.org/external/datamapper/profile/TZA|title=World Economic Outlook Database, October 2025 Edition. (Tanzania) |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |date=22 Aprili 2025 |access-date=22 Aprili 2025}}</ref>
| mwaka_pato = 2025
| pato_kwa_mtu = {{ongezeko}} USD 1,280<ref name="IMFWEO.TZ" />
| pato_halisi = {{ongezeko}} USD bilioni 293.59<ref name="IMFWEO.TZ" />
| pato_halisi_kwa_mtu = {{ongezeko}} USD 4,370<ref name="IMFWEO.TZ" />
| mwaka_maendeleo = 2022
| maendeleo = {{ongezeko}} 0.555<ref name="HDI">{{cite web|url=https://hdr.undp.org/data-center/specific-country-data#/countries/TZA|language=en|publisher=[[Mradi wa Maendeleo wa Umoja wa Mataifa]]|date=13 Machi 2024|access-date=22 Machi 2023|archive-date=22 Machi 2025}}</ref> (ya 165)</br> {{kati}}
| fedha = [[Shilingi ya Tanzania]]
| majira_saa = +3<br>([[Saa za Afrika Mashariki|Afrika Mashariki]])
| utaifa = Mtanzania
| udereva = Kushoto
| iso3166 = [[ISO 3166-2:TZ|TZ]]
| tld = [[.tz]]
| tukio1 = [[Tanganyika]]
| tukio2 = [[Zanzibar]]
| tukio3 = Muungano
| tukio4 = Katiba ya sasa
| tukio1_tarehe = 9 Desemba 1961
| tukio2_tarehe = 10 Desemba 1963
| tukio3_tarehe = 26 Aprili 1964
| tukio4_tarehe = 25 Aprili 1977
| jina_kawaida = Tanzania
| matini_nembo = Nembo ya Tanzania
| matini_bendera = Bendera ya Tanzania
| dini = 63.1% [[Wakristo]]<br>34.1% [[Waislamu]]<br>1.5% [[Wasio na dini]]<br>1.2% [[Dini asilia za Kiafrika|dini asilia]]<br>0.1% wengine
| msimbo_simu = [[Namba za simu Tanzania|255]]
| maelezo_ramani = Mahali pa Tanzania katika Afrika ya Mashariki
| maelezo_ramani2 = Ramani ya Tanzania
| matini_ramani = Mahali pa Tanzania katika Afrika ya Mashariki
| matini_ramani2 = Ramani ya Tanzania
| jina_asili =
| bendera =Flag of Tanzania.svg
| nembo = Coat of arms of Tanzania.svg
| ramani = File:Tanzania_(orthographic_projection).svg
| ramani2 = File:Tanzania map-sw.svg
| muundo_tarehe = siku/mwezi/mwaka
| idadi_makabila = Kupita [[Orodha ya makabila ya Tanzania|makabila 125]]
| ukubwa_ramani2 = 250
| latd2 = 6
| latm2 = 48
| latNS2 = S
| longd2 = 39
| longm2 = 17
| longEW2 = E
| lugha_taifa = [[Kiswahili]]
| mwaka_kadirio = 2023
| cheo_watu = 23
| cheo_kiongozi1 = [[Orodha ya Marais wa Tanzania|Rais]]
| cheo_kiongozi2 = [[Orodha ya Makamu wa Rais Tanzania|Makamu wa Rais]]
| cheo_kiongozi3 = [[Orodha ya Mawaziri Wakuu wa Tanzania|Waziri Mkuu]]
| cheo_kiongozi4 = [[Orodha ya Maspika wa Bunge la Tanzania|Spika]]
| cheo_kiongozi5 = Jaji Mkuu
| kiongozi1 = [[Samia Suluhu Hassan]]
| kiongozi2 = [[Deogratius Ndejembi]]
| kiongozi3 = [[Mwigulu Nchemba]]
| kiongozi4 = [[Tulia Ackson]]
| kiongozi5 = [[George Mcheche Masaju]]
}}
'''Tanzania''', rasmi '''Jamhuri ya Muungano wa Tanzania''', ni nchi iliyoko [[Afrika Mashariki]] ndani ya [[Nchi za Maziwa Makuu|eneo la Maziwa Makuu ya Afrika]] na kando ya pwani ya [[Bahari ya Hindi]]. <ref name="Britannica_Tanzania">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Tanzania |author=Gary P. Gillum |title=Tanzania |website=Britannica |date=Machi 11, 2026 |access-date=Mei 31, 2026 }}</ref> Inapakana na [[Kenya]] na [[Uganda]] kaskazini, [[Rwanda]], [[Burundi]], na [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] magharibi, na [[Zambia]], [[Malawi]], na [[Msumbiji]] kusini. <ref name="WFB_Tanzania">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/#geography |title=Tanzania - World Factbook: Geography |website=cia.gov |publisher=Central Intelligence Agency |date=Aprili 2026 |access-date=Mei 31, 2026 |archive-date=2021-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103650/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/#geography |url-status=dead }}</ref> Kufikia mwaka 2024, inakadiriwa kuwa na idadi ya watu takriban milioni 67 <ref name="sensa22">{{Cite report|title=Sensa ya Watu na Makazi ya Mwaka 2022: Matokeo ya Mwanzo|author=Ofisi ya Taifa ya Takwimu – Tanzania|date=Oktoba 2022|url=https://www.nbs.go.tz/uploads/statistics/documents/sw-1705484563-matokeomwanzooktoba2022.pdf}}</ref>. , ikiwa [[Orodha ya nchi kulingana na idadi ya watu|nchi ya 20 duniani]] na ya 5 [[Afrika]] kwa idadi ya watu. [[Mji mkuu]] ni Dodoma, huku [[Dar es Salaam]] ukiwa mji wake mkubwa na kituo kikuu cha kiuchumi. <ref name="WFB_Tanzania"/> Nchi hii imegawanywa katika mikoa 31 ya kiutawala, na lugha rasmi ni Kiswahili na Kiingereza. <ref name="Britannica_Tanzania"/>
Mabaki mengi muhimu ya [[zamadamu]] yaligunduliwa nchini Tanzania.<ref name="Britannica_Tanzania"/> Katika [[zama za Mawe]] na [[Zama za Shaba|Shaba]], kulikuwa na [[Uhamiaji wa binadamu|uhamaji]] wa kihistoria kutoka kaskazini kuingia Tanzania wa wazungumzaji wa [[Kikushi|Kikushi cha Kusini]] waliokuwa na sifa kama za [[Wairaqw]] wa leo, waliotoka [[Ethiopia]] ya leo; pia kulikuwepo na watu wa Kikushi cha Mashariki waliotoka kaskazini mwa [[Ziwa Turkana]] kati ya miaka 2,000 hadi 4,000 iliyopita; pamoja na [[Waniloti]] wa Kusini kama [[Wadatooga]], waliotokea katika mpaka wa [[Sudan Kusini]] na Ethiopia takribani miaka 2,900 hadi 2,400 iliyopita. Uhamiaji huo ulifanana kwa wakati na ujio wa [[Wabantu]] wa Mashariki kutoka [[Afrika Magharibi]] waliotua katika maeneo ya [[Ziwa Viktoria]] na [[Ziwa Tanganyika]].<ref name="Tanzania_Antiquities">{{cite web |url=http://www.mnrt.go.tz/ |title=Antiquities and Human Origins in Tanzania |website=mnrt.go.tz |publisher=Wizara ya Maliasili na Utalii |date=2024 |access-date=Mei 30, 2026 |archive-date=2023-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230609010517/http://www.mnrt.go.tz/ |url-status=dead }}</ref>
Katika [[karne ya 19]], Tanzania bara ilikuwa chini ya [[utawala]] wa [[Ujerumani|Wajerumani]] kama sehemu ya [[Afrika ya Mashariki ya Kijerumani]], na baada ya [[Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia]], [[Waingereza]] walichukua [[mamlaka]] kwa jina la [[Tanganyika]], huku [[Visiwa vya Zanzibar]] vikisalia katika usimamizi tofauti wa kikoloni.<ref name="BBC_Tanzania_Profile">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-14095776 |title=Tanzania country profile |website=BBC News |date=2025 |access-date=Mei 30, 2026 }}</ref> Baada ya kupata [[uhuru]] mwaka [[1961]] (Tanganyika) na [[1963]] (Zanzibar), nchi hizo mbili ziliungana mwaka [[1964]] na kuunda [[Jamhuri ya Muungano wa Tanzania]]. Tanganyika iliingia katika [[Jumuiya ya Madola]] na Tanzania kwa sasa ni mwanachama wa jumuiya hiyo kama [[taifa]] moja.<ref name="Commonwealth_Tanzania">{{cite web |url=https://thecommonwealth.org/our-member-countries/tanzania |title=Tanzania - Member State Profile |website=thecommonwealth.org |publisher=The Commonwealth |date=2024 |access-date=Mei 30, 2026 }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Leo, [[katiba|kikatiba]] Tanzania ni [[jamhuri]] ya [[Rais|urais]] inayofuata [[mfumo wa vyama vingi]] lakini imekuwa chini ya [[Mfumo wa chama kimoja|chama kimoja]] kikuu ambacho kimeshikilia [[madaraka]] moja kwa moja tangu uhuru ingawa jina lake lilibadilika kutoka [[Tanganyika African National Union]] hadi [[Chama cha Mapinduzi]] mwaka [[1977]].<ref name="WFB_Tanzania_Gov">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/#government |title=Tanzania - World Factbook: Government and Politics |website=cia.gov |publisher=Central Intelligence Agency |date=Aprili 2026 |access-date=Mei 30, 2026 |archive-date=2021-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103650/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/#government |url-status=dead }}</ref> Tanzania haijawahi kupitia machafuko makubwa ya ndani tangu uhuru, na inahesabiwa kuwa miongoni mwa nchi salama na tulivu zaidi kisiasa barani [[Afrika]].<ref name="BBC_Tanzania_Profile"/>
Idadi ya watu wa Tanzania inajumuisha [[makabila]], [[lugha]], na [[dini]] zaidi ya 120. [[Ukristo]] ndio [[dini]] yenye wafuasi wengi, ikifuatwa na [[Uislamu]] na [[dini za jadi]].<ref name="WFB_Tanzania_People">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/#people-and-society |title=Tanzania - World Factbook: People and Society |website=cia.gov |publisher=Central Intelligence Agency |date=Aprili 2026 |access-date=Mei 30, 2026 |archive-date=2021-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103650/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/#people-and-society |url-status=dead }}</ref> Tanzania ndiyo nchi yenye tofauti kubwa zaidi za lugha Afrika ya Mashariki. Ingawa hakuna [[lugha rasmi]] kisheria, [[Kiswahili]] hutumika kama [[lugha ya taifa]], na [[Kiingereza]] hutumika katika biashara za kimataifa, [[diplomasia]], [[mahakama]] za juu, na [[elimu]] ya [[Elimu ya sekondari|sekondari]] na [[elimu ya juu|ya juu]]. [[Kiarabu]] huzungumzwa pia visiwani Zanzibar.<ref name="Britannica_Tanzania"/>
[[Jiografia|Kijiografia]], Tanzania ina [[milima]] na [[misitu]] mingi kaskazini-mashariki, ikiwemo [[Mlima Kilimanjaro]], mlima mrefu zaidi Afrika na mlima pekee wa kujitegemea kwa [[kimo]] [[Dunia|duniani]].<ref name="UNESCO_Kilimanjaro">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/403 |title=Kilimanjaro National Park |website=unesco.org |publisher=UNESCO |date=2024 |access-date=Mei 30, 2026 }}</ref> [[Maziwa Makuu ya Afrika]] yote matatu yanapatikana kwa sehemu ndani ya Tanzania: [[Ziwa Viktoria]] ([[ziwa]] kubwa zaidi Afrika), [[Ziwa Tanganyika]] (ziwa lenye [[kina]] kirefu zaidi na [[samaki]] wa pekee), na [[Ziwa Nyasa]] upande wa kusini. Ukanda wa pwani una joto na unyevunyevu, na Visiwa vya Zanzibar vipo karibu na mwambao. [[Eneo la Hifadhi ya Menai Bay]] ni eneo kubwa zaidi la hifadhi ya baharini Zanzibar. [[Maporomoko ya Kalambo]] yaliyoko mpakani na Zambia ndiyo maporomoko ya pili kwa urefu barani Afrika. Tanzania ni moja ya nchi maarufu duniani kwa [[safari]] za [[utalii]].<ref name="WFB_Tanzania_Geo">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/#geography |title=Tanzania - World Factbook: Geography |website=cia.gov |publisher=Central Intelligence Agency |date=Aprili 2026 |access-date=Mei 30, 2026 |archive-date=2021-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103650/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/#geography |url-status=dead }}</ref>
==Jina==
[[Jina]] "Tanzania" liliundwa kama mkusanyiko wa majina ya maeneo mawili yaliyoungana kuunda nchi: [[Tanganyika]] na [[Zanzibar (Jiji)|Zanzibar]].<ref>{{Rejea tovuti|title=tanzania {{!}} Etymology, origin and meaning of the name tanzania by etymonline|url=https://www.etymonline.com/word/tanzania|work=www.etymonline.com|accessdate=2022-06-16|language=en}}</ref> Jina lilipatikana kwa mashindano yaliyotangazwa mwaka 1964 na serikali kutafuta jina fupi zaidi kuliko "Jamhuri ya Tanganyika na Zanzibar".
Mshindi alikuwa mwenyeji wa Dar es Salaam aliyeitwa [[Mohamed Iqbal Dar]] ([[1944]] - [[2025]]) <ref>https://www.mwananchi.co.tz/mw/habari/kitaifa/aliyebuni-jina-tanzania-afariki-dunia-4950694</ref>. Alipendekeza kuunganisha [[herufi]] tatu za kwanza za [[Tanganyika|TANganyika]] na [[Zanzibar|ZANzibar]] akafikia "Tanzan". Hakuridhika bado, akaona nchi nyingi za Afrika zina majina yanayoishia na "ia" akaongeza herufi hizi. Mwenyewe alieleza baadaye chaguo lake kwamba aliamua kutumia "I" ya jina lake Iqbal na "A" ya jina la madhehebu yake aliyoyafuata katika Uislamu ya [[Ahmadiyya]].<ref>{{Rejea tovuti|url=https://globalpublishers.co.tz/mohammed-iqbal-dar-mbunifu-wa-jina-la-tanzania/|title=Mohammed Iqbal Dar: Mbunifu wa jina la Tanzania|date=2016-03-07|work=Global Publishers|accessdate=2019-04-28}}</ref>
Jina "Tanganyika" linatokana na maneno ya [[Kiswahili]] "tanga" na "nyika", yakiunda msemo "tanga nyikani". Wakati fulani inaelezwa kama marejeleo ya Ziwa Tanganyika. <ref>{{Rejea tovuti|title=Loading...|url=http://home.frognet.net/~jaknouse/gaz-af.html|work=home.frognet.net|accessdate=2022-06-16}}</ref> Jina la Zanzibar linatokana na "[[zenji]]", jina la watu wa eneo hilo (inadaiwa lina maana ya "nyeusi"), na neno la Kiarabu "barr", ambalo linamaanisha pwani au ufukwe.<ref>{{Rejea tovuti|title=zanzibar {{!}} Etymology, origin and meaning of the name zanzibar by etymonline|url=https://www.etymonline.com/word/zanzibar|work=www.etymonline.com|accessdate=2022-06-16|language=en}}</ref>
== Historia ==
{{main|Historia ya Tanzania|Historia ya Zanzibar}}
{{Kwa|historia ya maeneo ya Tanzania kabla ya 1964|Tanganyika (nchi)|Zanzibar|Afrika ya Mashariki ya Kijerumani}}
[[File:The National Archives UK - CO 1069-166-21.jpg|thumb|Julius Nyerere akidai Uhuru Kamili kutoka kwa Uingereza.]]
[[Historia ya Tanzania]] inawakilisha historia ya eneo ambalo leo linaunda Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, ikijumuisha Tanganyika Bara na [[visiwa vya Zanzibar]]. Ugunduzi wa [[akiolojia]] katika [[Bonde la Oltupai]] na maeneo mengine unaonyesha kuwa eneo hili limekuwa na makazi ya binadamu tangu nyakati za kale sana na lina baadhi ya ushahidi muhimu zaidi kuhusu mageuzi ya awali ya binadamu. <ref name="Olduvai">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Olduvai-Gorge |title=Olduvai Gorge: Archaeological Site, Tanzania |website=Britannica |date=April 24, 2026 |access-date=May 30, 2026 }}</ref> Kwa karne nyingi, eneo hili lilikaliwa na jamii mbalimbali, zikiwemo jamii zinazozungumza [[lugha za Kibantu]], huku maeneo ya pwani yakijumuishwa katika mitandao ya biashara ya [[Bahari ya Hindi]] iliyounganisha [[Afrika Mashariki]] na [[Uarabuni]], [[Uajemi]], [[Uhindi]], na baadaye [[China]]. <ref name="Swahili_Coast">{{cite web |url=https://education.nationalgeographic.org/resource/swahili-coast/ |title=The Swahili Coast |website=nationalgeographic.org |publisher=National Geographic Society |date=2024 |access-date=May 30, 2026 }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Kuanzia kipindi cha kati cha historia, [[Miji-dola ya Waswahili|miji kadhaa ya Waswahili]] ilistawi kando ya pwani, ikiwemo [[Kilwa]], ambayo ilikuja kuwa kitovu muhimu cha biashara na utamaduni. <ref name="Kilwa">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/144 |title=Ruins of Kilwa Kisiwani and Ruins of Songo Mnara |website=unesco.org |publisher=UNESCO |date=2024 |access-date=May 30, 2026 }}</ref> Ushawishi wa [[Wareno]] ulijitokeza katika sehemu za pwani katika [[karne ya 16]], lakini baadaye ukachukuliwa na [[Waarabu]] wa [[Omani]], hasa [[Zanzibar]]. Katika [[karne ya 19]], Zanzibar iliibuka kama kituo muhimu cha biashara, huku upanuzi wa ukoloni wa [[Ulaya]] ukiongezeka katika maeneo ya bara. Kufikia mwishoni mwa [[karne ya 19]], sehemu kubwa ya Tanzania Bara ilikuwa imekuwa sehemu ya [[Afrika ya Mashariki ya Kijerumani]]. <ref name="German_East_Africa">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/German-East-Africa |title=German East Africa: Historical Colony, Africa |website=Britannica |date=2024 |access-date=May 30, 2026 }}</ref>
Baada ya [[Ujerumani]] kushindwa katika [[Vita vya Kwanza vya Dunia]], [[Tanganyika]] iliwekwa chini ya utawala wa [[Uingereza]] kama eneo la mamlaka ya Ligi ya Mataifa na baadaye eneo la udhamini la [[Umoja wa Mataifa]]. Harakati za uzalendo ziliongezeka baada ya [[Vita vya Pili vya Dunia]], zikiongozwa hasa na [[Julius Nyerere]] na Chama cha [[Tanganyika African National Union]] (TANU). <ref name="TANU">{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/Tanganyika-African-National-Union |title=Tanganyika African National Union |website=Britannica |date=2024 |access-date=May 30, 2026 }}</ref> Tanganyika ilipata uhuru kutoka kwa [[Uingereza]] tarehe 9 Desemba 1961 na kuwa jamhuri mwaka 1962, huku Nyerere akiwa rais wake wa kwanza. <ref name="Tanganyika_Independence">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-14095776 |title=Tanzania country profile - Timeline |website=BBC News |date=2025 |access-date=May 30, 2026 }}</ref>
[[Zanzibar]], mapinduzi yaliyotokea Januari 1964 yaliuangusha utawala wa Kisultani uliotawaliwa na [[Waarabu]] na kusababisha kuundwa kwa serikali mpya. <ref name="Zanzibar_Revolution">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Zanzibar/History |title=Zanzibar: History of the Archipelago |website=Britannica |date=April 15, 2026 |access-date=May 30, 2026 }}</ref> Baadaye mwaka huo, Tanganyika na Zanzibar ziliungana na kuunda Jamhuri ya Muungano wa Tanzania tarehe 26 Aprili 1964. Chini ya uongozi wa Nyerere, Tanzania ilifuata sera za [[ujamaa]] wa Kiafrika zilizojulikana kama Ujamaa, kabla ya mageuzi ya kiuchumi na kufunguliwa kwa mfumo wa kisiasa kuanzishwa mwishoni mwa [[karne ya 20]]. <ref name="Ujamaa">{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Julius-Nyerere |author=Donald Innis Ray |title=Julius Nyerere: President of Tanzania |website=Britannica |date=October 10, 2025 |access-date=May 30, 2026 }}</ref> Tangu wakati huo, Tanzania imeendelea kuwa jamhuri huru na mwanachama muhimu wa mashirika ya kikanda kama [[Jumuiya ya Afrika Mashariki]] (EAC) na [[Umoja wa Afrika]] (AU). <ref name="WFB_Tanzania"/>
==Jiografia==
{{main|Jiografia ya Tanzania|Maziwa ya Tanzania|Mito ya Tanzania|Orodha ya milima ya Tanzania|Funguvisiwa la Zanzibar}}
Ikiwa na eneo la kilomita za mraba 947,303 (365,756 sq mi), Tanzania ni nchi ya 13 kwa ukubwa barani Afrika na ya 31 kwa ukubwa duniani.<ref>{{Rejea tovuti|title=The World Factbook|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2147rank.html|work=web.archive.org|date=2014-02-09|accessdate=2022-06-15|archivedate=2014-02-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140209041128/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2147rank.html}}</ref> Inapakana na Kenya na Uganda upande wa kaskazini; Rwanda, Burundi, na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo upande wa magharibi; na Zambia, Malawi, na Msumbiji upande wa kusini.
[[File:Olduvai stone chopping tool (cropped).jpg|thumb|upright=1.1|right|Zana ya kukatia mawe yenye umri wa miaka milioni 1.8 iligunduliwa huko [[Olduvai Gorge]] na kuonyeshwa kwenye [[British Museum]].]]
Tanzania iko kwenye pwani ya mashariki ya Afrika na ina ufuo wa [[Bahari ya Hindi]] takriban kilomita 424 (885 mi).<ref>{{Rejea tovuti|title=Review of the state of world marine capture fisheries management: Indian Ocean.|url=https://www.fao.org/3/a0477e/a0477e13.htm|work=www.fao.org|accessdate=2022-06-15}}</ref> Pia inajumuisha visiwa kadhaa vya pwani, vikiwemo [[Unguja]] (Zanzibar), [[Pemba (kisiwa)|Pemba]], na [[Kisiwa cha Mafia|Mafia]]. Tanzania ni nchi yenye sehemu za juu na za chini kabisa barani Afrika: [[Mlima Kilimanjaro]], wenye urefu wa mita 5,895 (futi 19,341) juu ya usawa wa bahari, na kina cha [[Ziwa Tanganyika]], katika mita 1,471 (futi 4,826) chini ya usawa wa bahari kwa mtiririko huo.
[[File:Wildebeest Migration in Serengeti National Park, Tanzania.jpg|thumb|upright=1.05|Uhamaji wa Nyumbu [[Serengeti]]]]
Tanzania ina milima na misitu minene kaskazini-mashariki, ambako kuna Mlima Kilimanjaro. Nchi iko katika eneo la [[Maziwa makubwa ya Afrika]], hivyo [[Ziwa|maziwa]] yanafunika km<sup>2</sup> 61,500, yaani 6% za eneo lote la nchi. Upande wa kaskazini na magharibi kuna [[Ziwa Viktoria|Ziwa Victoria]], ziwa kubwa zaidi barani Afrika, na [[Ziwa Tanganyika]], ziwa lenye kina kirefu zaidi barani humo, linalojulikana kwa aina yake ya kipekee ya samaki. Upande wa kusini magharibi kuna [[Nyasa (ziwa)|Ziwa Nyasa]]. Eneo la katikati mwa Tanzania ni uwanda mkubwa, wenye tambarare na ardhi ya kilimo. Ukanda wa mashariki una joto na unyevunyevu, huku Visiwa vya Zanzibar vikiwa karibu. Maporomoko ya maji ya [[Mto Kalambo|Kalambo]] katika mkoa wa kusini-magharibi mwa [[Rukwa]] ni maporomoko ya pili kwa urefu barani Afrika, na yanapatikana karibu na ufuo wa kusini-mashariki wa Ziwa Tanganyika kwenye mpaka na Zambia. <ref>{{Rejea tovuti|title=Kalambo Falls {{!}} waterfall, East Africa {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/place/Kalambo-Falls|work=www.britannica.com|accessdate=2022-06-15|language=en}}</ref> Eneo la [[Hifadhi ya Menai Bay]] visiwani Zanzibar ndilo eneo kubwa zaidi la bahari lililohifadhiwa.
===Hali ya hewa===
{{Main|Tabia ya nchi Tanzania}}
[[File:Koppen-Geiger Map TZA present.svg|thumb|upright=1.75|Ramani ya Tanzania ya uainishaji wa hali ya hewa Köppen]]
Hali ya hewa inatofautiana sana ndani ya Tanzania. Katika nyanda za juu, halijoto huanzia 10 hadi 20 °C (50 na 68 °F) wakati wa msimu wa baridi na joto kwa mtiririko huo.
{{multiple image
|align = right
|direction = horizontal
|image1 = Elephant and Kilimanjaro.jpg
|caption1 = Tembo akipita karibu na [[Mlima Kilimanjaro]]
|width1 = 180
|image2 = Ngorongoro Crater.jpg
|caption2 = [[Hifadhi ya Ngorongoro]]
|width2 = 160
|header_align = centre
}}
Tanzania hupata [[majira ya joto]] katika [[Mwezi (wakati)|miezi]] ya [[Desemba]], [[Januari]] na [[Februari]] (25–31 °C au 77.0–87.8 °F) huku kipindi cha baridi zaidi kikitokea kati ya [[Mei]] na [[Agosti]] (15–20 °C au 59–68 °F). Halijoto ya kila mwaka ni 20 °C (68.0 °F).
Hali ya hewa ni baridi katika maeneo ya milima mirefu. Tanzania ina vipindi viwili vikuu vya mvua: mvua za [[vuli]] hunyesha katika miezi ya [[Oktoba]], [[Novemba]] na [[Desemba]] na mvua za [[masika]] hunyesha katika miezi ya [[Machi]], [[Aprili]] na [[Mei]] ingawa zipo tofauti ndogo kati ya sehemu mbalimbali.<ref>{{Rejea kitabu|url=http://worldcat.org/oclc/1075513535|title=Rainfall variability in Northern Tanzania in the March-May season (long rains) and its links to large-scale climate forcing.|last=Zorita|first=Eduardo|last2=Tilya|first2=Faustine|date=2002|oclc=1075513535}}</ref> Kiasi cha mvua na halijoto husababisha tofauti za aina ya [[uoto wa asili]], [[udongo]] na aina ya [[mazao]] yanayolimwa.
Mabadiliko ya hali ya hewa nchini Tanzania yanasababisha kuongezeka kwa joto na uwezekano mkubwa wa matukio ya mvua kubwa (kusababisha mafuriko) na vipindi vya ukame.<ref>{{Rejea tovuti|title=Tanzania|url=https://www.climatelinks.org/countries/tanzania|work=www.climatelinks.org|accessdate=2022-06-16|language=en|archive-date=2022-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20220614161023/https://www.climatelinks.org/countries/tanzania|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|last=Future Climate for Africa|year=2017|title=Future Climate Projections for Tanzania|url=https://futureclimateafrica.org/wp-content/uploads/2017/08/fcfa_tanzania_climatebrief_web.pdf|website=Future Climate for Africa|accessdate=2022-06-16|archive-date=2022-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20220209143534/https://www.futureclimateafrica.org/wp-content/uploads/2017/08/fcfa_tanzania_climatebrief_web.pdf|url-status=dead}}</ref> Mabadiliko ya hali ya hewa tayari yanaathiri sekta za kilimo, rasilimali za maji, afya na nishati nchini Tanzania. Kupanda kwa kina cha bahari na mabadiliko ya ubora wa maji kunatarajiwa kuathiri uvuvi na ufugaji wa samaki.<ref>{{Rejea tovuti|title=Tanzania {{!}} UNDP Climate Change Adaptation|url=https://www.adaptation-undp.org/explore/eastern-africa/united-republic-tanzania|work=www.adaptation-undp.org|accessdate=2022-06-16|language=en|archivedate=2022-04-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220416075500/https://www.adaptation-undp.org/explore/eastern-africa/united-republic-tanzania}}</ref>[[File:Mannetjes masaigiraffe in de Serengeti, Tanzania, -12 januari 2013 a.jpg|thumb|Twiga Masai ni mnyama wa taifa la Tanzania]]
Tanzania ilitoa [[Mpango wa Kitaifa wa Kukabiliana na Mabadiliko ya Tabianchi]] (NAPAs) mwaka 2007 kama ilivyoagizwa na [[Mkataba wa Umoja wa Mataifa wa Mabadiliko ya Tabianchi]]. Mwaka 2012, Tanzania ilitoa Mkakati wa Kitaifa wa Mabadiliko ya Tabianchi ili kukabiliana na wasiwasi unaoongezeka wa athari mbaya za mabadiliko ya tabianchi katika mazingira ya kijamii na kiuchumi.<ref>{{Rejea tovuti|title=Tanzania: National climate change strategy - National Policy, Plans & Statements - PreventionWeb.net|url=https://www.preventionweb.net/english/policies/v.php?id=59982&cid=0|work=web.archive.org|date=2021-04-17|accessdate=2022-06-16|archivedate=2021-04-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210417211255/https://www.preventionweb.net/english/policies/v.php?id=59982&cid=0}}</ref>
===Wanyamapori na Hifadhi===
{{Main|Wanyamapori nchini Tanzania}}
{{See also|Mbuga za Taifa la Tanzania}}Tanzania ina takriban 20% ya [[spishi]] za wanyama wengi wa [[Afrika]] wenye [[damu moto]], wanapatikana kwenye mbuga zake za Taifa, hifadhi na [[bahari]]. Hifadhi za Taifa na mbuga za wanyama zimeenea katika eneo la zaidi ya kilomita za mraba 42,000 (sq. mi 16,000) na kuunda karibu 38% ya eneo la nchi.<ref>{{Rejea tovuti|title=Tanzania travel guide {{!}} Tanzania {{!}} Zepisa African safaris|url=https://www.zepisaafricansafaris.com/tanzania-travel-guide-everything-you-need-to-know/|work=web.archive.org|date=2020-12-01|accessdate=2022-06-16|archivedate=2020-12-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201201202741/https://www.zepisaafricansafaris.com/tanzania-travel-guide-everything-you-need-to-know/}}</ref><ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=nZiyAwAAQBAJ&pg=PA57|title=Indigenous People in Africa: Contestations, Empowerment and Group Rights|last=Ridwan|first=Laher|last2=Korir|first2=SingíOei|date=2014-05-05|publisher=Africa Institute of South Africa|isbn=978-0-7983-0464-1|language=en}}</ref> Tanzania ina mbuga 21 za taifa, pamoja na hifadhi mbalimbali za wanyamapori na misitu, ikijumuisha [[Hifadhi ya Ngorongoro]]. Magharibi mwa Tanzania, [[Hifadhi ya Taifa ya Gombe]] ni kitovu ya uchunguzi unaoendelea wa [[Jane Goodall]] wa tabia ya [[Sokwe (Hominidae)|sokwe]], ambao ulianza mwaka wa 1960.<ref>{{Rejea tovuti|title=The official site of the Tanzania National Parks - Gombe Stream National Park|url=http://www.tanzaniaparks.com/gombe.html|work=web.archive.org|date=2014-10-04|accessdate=2022-06-16|archivedate=2014-10-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141004004545/http://www.tanzaniaparks.com/gombe.html}}</ref><ref>{{Rejea kitabu|url=http://archive.org/details/bub_gb_icMuBQhW4vgC|title=Nature's strongholds : the world's greatest wildlife reserves|last=Riley|first=Laura|date=2005|publisher=Princeton, N.J. : Princeton University Press|others=unknown library|isbn=978-0-691-12219-9}}</ref>
Tanzania ina [[bioanuwai]] nyingi na ina aina mbalimbali za makazi ya wanyama.<ref>{{Rejea kitabu|url=http://archive.org/details/biodiversityinsu0000stua|title=Biodiversity in sub-Saharan Africa and its islands : conservation, management, and sustainable use|last=Stuart|first=S. N.|date=1990|publisher=Gland, Switzerland : IUCN|others=Internet Archive|isbn=978-2-8317-0021-2}}</ref> Katika uwanda wa [[Hifadhi ya Serengeti|Serengeti]] nchini Tanzania, [[nyumbu]] (''Connochaetes taurinus mearnsi''), "[[Bovids|''bovids'']]" wengine na [[Punda milia|pundamilia]]<ref>{{Rejea tovuti|title=Serengeti wildebeest migration explained with moving map|url=https://www.expertafrica.com/tanzania/info/serengeti-wildebeest-migration|work=www.expertafrica.com|accessdate=2022-06-16}}</ref> hushiriki katika uhamaji mkubwa wa kila mwaka. Tanzania ni nyumbani kwa takriban spishi 130 za [[amfibia]] na zaidi ya spishi 275 za wanyama watambaao, wengi wao wanapatikana Tanzania tu na wamejumuishwa katika orodha ya [[International Union for Conservation of Nature]].<ref>Edoarado Razzetti and Charles Andekia Msuya (2002) [http://www-3.unipv.it/webshi/images/files/tanzie2002.pdf "Introduction"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716094052/http://www-3.unipv.it/webshi/images/files/tanzie2002.pdf |date=16 July 2020 }}, ''Field Guide to Amphibians and Reptiles of Arusha National Park''. Tanzania National Parks. p. 11</ref> Tanzania ina idadi kubwa ya simba duniani.<ref>{{cite web|url=https://allafrica.com/stories/201908120146.html|title=Africa: Tanzania Has Largest Number of Lions in Africa, New Report Says|first=Edward Qorro in|last=Arusha|date=12 Agosti 2019|website=allAfrica.com|language=en}}</ref>
Tanzania ilikuwa na alama 7.13/10 kwenye [[Forest Landscape Integrity Index]] mwaka 2019, ilishika nafasi ya 54 duniani kati ya nchi 172.<ref name="FLII-Supplementary">{{cite journal|last1=Grantham|first1=H. S.|last2=Duncan|first2=A.|last3=Evans|first3=T. D.|last4=Jones|first4=K. R.|last5=Beyer|first5=H. L.|last6=Schuster|first6=R.|last7=Walston|first7=J.|last8=Ray|first8=J. C.|last9=Robinson|first9=J. G.|display-authors=1|year=2020|title=Anthropogenic modification of forests means only 40% of remaining forests have high ecosystem integrity – Supplementary Material|journal=Nature Communications|volume=11|issue=1|page=5978|doi=10.1038/s41467-020-19493-3|issn=2041-1723|last10=Callow|first10=M.|last11=Clements|first11=T.|last12=Costa|first12=H. M.|last13=DeGemmis|first13=A.|last14=Elsen|first14=P. R.|last15=Ervin|first15=J.|last16=Franco|first16=P.|last17=Goldman|first17=E.|last18=Goetz|first18=S.|last19=Hansen|first19=A.|last20=Hofsvang|first20=E.|last21=Jantz|first21=P.|last22=Jupiter|first22=S.|last23=Kang|first23=A.|last24=Langhammer|first24=P.|last25=Laurance|first25=W. F.|last26=Lieberman|first26=S.|last27=Linkie|first27=M.|last28=Malhi|first28=Y.|last29=Maxwell|first29=S.|last30=Mendez|first30=M.|last31=Mittermeier|first31=R.|last32=Murray|first32=N. J.|last33=Possingham|first33=H.|last34=Radachowsky|first34=J.|last35=Saatchi|first35=S.|last36=Samper|first36=C.|last37=Silverman|first37=J.|last38=Shapiro|first38=A.|last39=Strassburg|first39=B.|last40=Stevens|first40=T.|last41=Stokes|first41=E.|last42=Taylor|first42=R.|last43=Tear|first43=T.|last44=Tizard|first44=R.|last45=Venter|first45=O.|last46=Visconti|first46=P.|last47=Wang|first47=S.|last48=Watson|first48=J. E. M.}}</ref>
==Serikali na Utawala==
{{main|Mikoa ya Tanzania|Wilaya za Tanzania}}
[[Muundo]] wa [[uongozi]] na [[utawala]] katika kipindi cha [[ukoloni]] ulizingatia mgawanyo wa [[madaraka]] baina ya mihimili mitatu ya [[dola]] yaani [[serikali]], [[bunge]] na [[mahakama]].
Tangu [[uhuru]], mgawanyo wa madaraka na uhusiano miongoni mwa mihimili hiyo uliimarishwa kwa kuzingatia wakati, mahitaji ya [[demokrasia]] na misingi ya [[utawala bora]] na umeainishwa pia katika [[katiba]] ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania Ibara ya 4 (1).
Kuwepo kwa [[mfumo wa vyama vingi]] pia kulikuwa hatua ya kuendelea kuimarisha utawala wa ushiriki wa wananchi kadiri mahitaji ya upanuzi wa maono na [[falsafa]] [[duniani]].
[[Ugatuzi]], yaani mgawanyo wa kiutawala, unafuata Katiba ya nchi I 2.2. Tanzania imegawiwa kwa [[Mikoa ya Tanzania|mikoa]] 31. Kila [[mkoa]] huwa na [[wilaya]] ndani yake. Jumla ya wilaya ni 169, ambazo kati yake 34 ni miji.
Ndani ya wilaya kuna ngazi za [[tarafa]] na [[kata]].
Chini ya kata kuna [[vijiji]] na wakati mwingine ngazi ya chini tena ambayo ni vitongoji.
{| class="wikitable"
!Mkoa
!Makao Makuu
!Mkoa
!Makao Makuu
!Ramani ya mikoa
|-
|[[Mkoa wa Arusha|Arusha]]
|[[Arusha]]
|[[Mkoa wa Mwanza|Mwanza]]
|[[Mwanza]]
| rowspan="15" |{{Tanzania_Regions_Labelled_Map|width=450}}
|-
|[[Mkoa wa Dar es Salaam|Dar es Salaam]]
|[[Dar es Salaam]]
|[[Mkoa wa Njombe|Njombe]]
|[[Njombe]]
|-
|[[Mkoa wa Dodoma|Dodoma]]
|[[Dodoma]]
|[[Mkoa wa Pemba Kaskazini|Pemba Kaskazini]]
|[[Wete]]
|-
|[[Mkoa wa Geita|Geita]]
|[[Geita]]
|[[Mkoa wa Pemba Kusini|Pemba Kusini]]
|[[Chake Chake]]
|-
|[[Mkoa wa Iringa|Iringa]]
|[[Iringa]]
|[[Mkoa wa Pwani|Pwani]]
|[[Kibaha]]
|-
|[[Mkoa wa Kagera|Kagera]]
|[[Bukoba]]
|[[Mkoa wa Rukwa|Rukwa]]
|[[Sumbawanga]]
|-
|[[Mkoa wa Katavi|Katavi]]
|[[Mpanda]]
|[[Mkoa wa Ruvuma|Ruvuma]]
|[[Songea]]
|-
|[[Mkoa wa Kigoma|Kigoma]]
|[[Kigoma]]
|[[Mkoa wa Shinyanga|Shinyanga]]
|[[Shinyanga]]
|-
|[[Mkoa wa Kilimanjaro|Kilimanjaro]]
|[[Moshi]]
|[[Mkoa wa Simiyu|Simiyu]]
|[[Bariadi]]
|-
|[[Mkoa wa Lindi|Lindi]]
|[[Lindi]]
|[[Mkoa wa Singida|Singida]]
|[[Singida]]
|-
|[[Mkoa wa Manyara|Manyara]]
|[[Babati]]
|[[Mkoa wa Tabora|Tabora]]
|[[Tabora]]
|-
|[[Mkoa wa Mara|Mara]]
|[[Musoma]]
|[[Mkoa wa Tanga|Tanga]]
|[[Tanga]]
|-
|[[Mkoa wa Mbeya|Mbeya]]
|[[Mbeya]]
|[[Mkoa wa Unguja Kusini|Zanzibar Kati/Kusini]]
|[[Koani]]
|-
|[[Mkoa wa Morogoro|Morogoro]]
|[[Morogoro]]
|[[Mkoa wa Unguja Kaskazini|Unguja Kaskazini]]
|[[Mkokotoni]]
|-
|[[Mkoa wa Mtwara|Mtwara]]
|[[Mtwara]]
|[[Mkoa wa Unguja Mjini Magharibi|Unguja Magharibi]]
|[[Zanzibar]]
|}
=== Miundo ya muungano ===
Tangu muungano wa Tanganyika na Zanzibar kufanyika mwaka 1964 Tanzania imekuwa na miundo ifuatayo:
* Nchi inatawaliwa na [[serikali ya muungano]] ikitekeleza [[sheria]] zinazotolewa na [[bunge la Tanzania]].
* [[Tanganyika]] au Tanzania bara haina [[serikali]] wala [[bunge]] la pekee.
* [[Zanzibar]] (visiwa vya [[Unguja]] na [[Kisiwa cha Pemba|Pemba]]) ina serikali na bunge lake vinavyoratibu mambo yasiyo ya muungano.
Mambo yafuatayo yamekubalika kuwa shughuli za muungano:
* Mambo ya nje
* Jeshi
* Polisi
* Mamlaka ya dharura
* Uraia
* Uhamiaji
* Biashara ya nje
* Utumishi wa umma
* Kodi ya mapato, forodha
* Bandari, Usafiri wa anga, Posta na Simu
== Demografia ==
{{Main|Demografia ya Tanzania}}
[[File:Human_population_density_Tanzania.png|thumb|Msongamano wa watu nchini mwaka 2022.|300x300px]]
Watu wa Tanzania hawaenei sawasawa. Katika maeneo makavu sana, kwa wastani kuna mtu mmoja tu kwa kilomita ya mraba (1/km²), lakini sehemu zenye [[rutuba]] za [[bara]], kuna watu 51 kwa kila kilomita ya mraba. Hatimaye huku [[Unguja]] kuna watu 134 kwa kilomita ya mraba na katika [[Mkoa wa Dar es Salaam]] ni 3,133 kwa kilomita ya mraba.
Asilimia 70 hivi huishi [[kijiji|vijijini]], ingawa uhamiaji mijini unakwenda kasi.<ref>Athuman Mtulya (26 September 2013) "Report reveals rapid rural -urban migration". thecitizen.co.tz.</ref>
===Makabila===
Jamii nyingi za watu zimeishi na kushirikiana katika eneo la Tanzania bara kwa [[milenia]] nyingi.
[[Picha:Sukump1.jpg|thumb|300px|Wasukuma ndio kabila kubwa zaidi nchini.]]
Kati ya jamii hizo, nyingi zilikuja kutoka maeneo mengine ya Afrika.
Nyingi katika jamii zilizohamia sehemu hii ziliingia katika makundi madogomadogo kwa [[amani]], ingawa ziko zilizoingia kwa njia ya [[uvamizi]] na [[vita]]. Baadhi ya jamii zilizovamiwa zilijihami na kuwazuia wahamiaji wasiendelee kuteka maeneo mengine.
Kufikia mwaka [[1884]], wakati Wajerumani walipoanza harakati za kufanya sehemu hii ya Afrika kuwa [[koloni]] lao, kulikuwa na [[Kabila|makabila]] zaidi ya 120 katika eneo la Tanzania bara.
Kuna [[Orodha ya makabila ya Tanzania|makabila 125 hivi]]. Makabila yenye watu zaidi ya [[milioni]] [[moja]] ni [[Wasukuma]], [[Wanyamwezi]], [[Wachaga]], [[Waha]], [[Wagogo]], [[Wahaya]], [[Wajaluo]] na [[Wamakonde]].
Jambo la pekee kuhusu jamii zilizoishi na zinazoendelea kuishi Tanzania ni kwamba wakazi asili wanawakilisha makundi yote makuu manne ya [[lugha]] barani Afrika.<ref>Ulrich Ammon; Norbert Dittmar; Klaus J. Mattheier (2006). Sociolinguistics: An International Handbook of the Science of Language and Society. Walter de Gruyter. pp. 1967–. ISBN 978-3-11-018418-1.</ref>
1. Idadi kubwa sana ya Watanzania ni wa jamii ya [[Wabantu]] (k.m. Wazaramo, Wapare na Wapogoro).
2. Nje ya hao, kuna [[Waniloti]], kwa mfano [[Wamasai]] na [[Wajaluo]] ambao wengi wao zaidi wanaishi [[Kenya]].
3. Kundi lingine ni makabila ya [[Wakushi]] wanaoishi kaskazini mwa Tanzania; hao ni makabila ya [[Wairaqw]], [[Wafiome]], [[Wasi]] na [[Waburunge]].
4. Kuna kundi la [[Wakhoisan]] wanaofanana na makabila ya [[Botswana]] na [[Namibia]]; wanaitwa [[Wasandawe]] .
Hatimaye kuna [[Wahadzabe]] wachache ambao [[utafiti]] wa [[DNA]] umeonyesha hivi karibuni wana uhusiano wa asili na [[Watwa]] wa nchi za [[Afrika ya Kati]].
Pia kuna asilimia ndogo ya watu wenye asili ya nje ya bara la [[Afrika]], kwa mfano [[Wahindi]], [[Waarabu]], [[Waindochina]], [[Wafarsi]], [[Wachina]], [[Wagiriki]] na [[Waingereza]]. Hii ilisababishwa na karne za mchanganyiko wa mahitaji ya biashara yaliyofanywa na mabara ya [[Ulaya]] na [[Asia]] hapo [[Afrika]].
{{Makabila ya Tanzania}}
=== Lugha ===
{{main|Orodha ya lugha za Tanzania}}
Nchini Tanzania kuna [[lugha]] za [[kabila|kikabila]] zaidi ya mia moja na ishirini, kwa kuwa kila kabila lina lugha yake.
[[Kiswahili]] ndiyo [[lugha ya taifa]] na inazidi kuwa [[lugha mama]]<ref>Kadiri ya Ulrich Ammon; Norbert Dittmar; Klaus J. Mattheier (2006). Sociolinguistics: An International Handbook of the Science of Language and Society. Walter de Gruyter. p. 1967. ISBN 978-3-11-018418-1 tayari Kiswahili ni lugha ya kwanza kwa asilimia 10 za wananchi</ref> kwa [[watoto]] wengi, hasa mijini.<ref>Concise Encyclopedia of Languages of the World. Elsevier. 2010. pp. 1026–. ISBN 978-0-08-087775-4.</ref> Walau asilimia 90 za wakazi wanakitumia walau kama [[lugha ya pili]]. Kiswahili ni mojawapo kati ya [[lugha za Kibantu]]: hii imesaidia sana kukubaliwa kwa Kiswahili nchini, kwa sababu idadi kubwa ya Watanzania ni wasemaji wa lugha za [[Kibantu]]. Kiswahili kinatumika kama lugha baina ya watu wa makabila mbalimbali na kwa mambo rasmi; kwa hiyo ni lugha rasmi ya [[dhati]].
Baada ya [[uhuru]], [[Kiingereza]] (iliyokuwa lugha ya [[ukoloni|kikoloni]] kabla ya [[uhuru]]) iliendelea kutumika kwa mambo kadhaa rasmi na kwa [[elimu]] kuanzia [[sekondari]] ingawa sera mpya inataka Kiswahili kishike nafasi yake hadi [[chuo kikuu]];<ref>"Tanzania Ditches English In Education Overhaul Plan". AFK Insider. 17 February 2015. Retrieved 23 February 2015.</ref> kwa hiyo ilichukuliwa kama lugha rasmi ya dhati pamoja na Kiswahili. Lakini utumizi rasmi wa Kiingereza umepungua katika milongo iliyopita, na sasa utumizi huu karibu umekwisha. Kwa hiyo siku hizi ni kawaida zaidi kuchukulia Kiswahili kama lugha rasmi ya dhati pekee.
[[Sera]] mpya ya elimu inakusudia kufanya Kiswahili kuwa [[lugha ya kufundishia]] katika ngazi zote kufikia mwaka [[2024]].
=== Dini ===
[[File:Cathedral of Arusha.jpg|thumb|left|250px|[[Kanisa kuu]] la Arusha]]
{{Main|Dini nchini Tanzania}}
Nchi haina [[dini rasmi]] na [[katiba]] ya Tanzania inatangaza [[uhuru wa dini]] kwa wote. Mara nyingi idadi ya wafuasi wa [[dini]] hutajwa kuwa [[theluthi]] moja [[Uislamu|Waislamu]], theluthi moja [[Ukristo|Wakristo]] na theluthi moja wafuasi wa [[dini za jadi]]. Lakini tangu [[uhuru]] swali la dini ya wananchi halijaulizwa tena katika [[sensa]], kwa hiyo kadirio la theluthi-theluthi inawezekana ni zaidi azimio la kisiasa.
Kwenye funguvisiwa la [[Zanzibar]] idadi ya Waislamu huaminiwa kuwa takriban 97%.
=== Miji ===
[[Dar es Salaam]] ndilo [[jiji]] kubwa zaidi, lenye watu 5,383,728, na linaendelea kuwa makao ya [[ofisi]] nyingi za [[serikali]], [[bandari]] kuu, na [[kitovu]] cha [[biashara]]. [[Mji|Miji]] mingine ni kama vile [[Mwanza (mji)|Mwanza]] (1,004,521), [[Arusha (mji)|Arusha]] (616,631), [[Mbeya (mji)|Mbeya]] (541,603), [[Morogoro (mji)|Morogoro]] (471,409), [[Kahama (mji)|Kahama]] (453,654), [[Tanga (mji)|Tanga]] (393,429), [[Geita (mji)|Geita]] (361,671), [[Tabora (mji)|Tabora]] (308,741) na [[Sumbawanga (mji)|Sumbawanga]] (303,986).<ref>{{Cite report|title=Administrative Units Population Distribution Report|date=Desemba 2022|author=Ofisi ya Taifa ya Takwimu – Tanzania|language=en|url=https://www.nbs.go.tz/nbs/takwimu/Census2022/Administrative_units_Population_Distribution_Report_Tanzania_volume1a.pdf}}</ref>
== Usafiri ==
{{Main|Usafiri wa Tanzania}}
[[File:Magufuli Bus Terminus, Mbezi, Ubungo MC.jpg|350px|left|thumbnail| Kituo cha Mabasi cha Magufuli, Mbezi]]
Usafiri nchini Tanzania ni hasa kwa njia ya [[barabara]]. Nyingine ni [[reli]] na [[Ndege (uanahewa)|ndege]]. Kwenye [[Maziwa makubwa ya Afrika|maziwa makubwa]] na [[pwani]] ya Bahari Hindi kuna pia usafiri wa [[meli]].
Hadi sasa idadi ya barabara za [[lami]] si kubwa. Kuna hasa njia nzuri kati ya [[Dar es Salaam]], [[Mbeya]] katika kusini-magharibi, Dodoma katika kitovu cha nchi, Arusha / Tanga katika kaskazini-mashariki. Kusini-Mashariki na Magharibi ya nchi kwa jumla haina barabara nzuri na [[mawasiliano]] ni magumu.
Mashirika mawili ya reli yanayohudumia Tanzania: ni TRC ([[Shirika ya Reli Tanzania]] - ''Tanzania Railways Corporation'') na [[TAZARA]] (''Tanzania-Zambia Railways Corporation''). TRC imetawala reli ya kati kuanzia Dar es Salaam hadi [[Kigoma]] halafu reli ya Tanga kati ya Tanga na Arusha. Tazara imeunganisha Dar es Salaam na kusini ya nchi hadi Zambia. Zote hazikutunzwa vizuri na usafiri unakumbwa na huduma mbaya pamoja na [[ajali]].
Huduma kwa ndege zinatumia hasa viwanja vya ndege 11 vyenye barabara ya lami kwa ajili ya ndege, hasa [[Uwanja wa ndege wa kimataifa wa Julius Nyerere|Julius Nyerere/Dar es Salaam]], [[Uwanja wa Ndege wa Kimataifa wa Kilimanjaro|Kilimanjaro/Arusha-Moshi]] na [[Zanzibar]]-Kisauni. Pia kuna viwanja vingine vya ndege kama vile uwanja wa ndege wa Mwanza, Bukoba na Kigoma.
Usafiri wa majini pia unafanyika hasa katika bahari ya Hindi, ingawa hakuna meli ya serikali hapo na mashirika binafsi hutoa huduma. Usafiri wa majini hufanyika pia katika maziwa ya Viktoria, Tanganyika na Nyasa. Miongoni mwa meli ni [[MV Bukoba]] iliyozama tarehe [[21 Mei]] [[1996]] pamoja na abiria karibu 1,000 na [[MV Nyerere]] iliyozama tarehe [[20 Septemba]] [[2018]] pamoja na abiria zaidi ya 200.
Katika ziwa Tanganyika ipo meli ya Mv Liemba ambayo ilianza kutumika tangia kipindi cha ukoloni wa Wajerumani: inatoa huduma kati ya miji ya mwambao wa ziwa Tanganyika na nchi jirani.
Mwaka 2017 ulianza ujenzi wa awamu ya kwanza ya njia ya [[geji sanifu]] nchini Tanzania inayolenga kuunganisha [[Dar es Salaam]] na [[Morogoro]].<ref>[http://www.theeastafrican.co.ke/business/Tanzania-railway-construction/2560-3801608-6plii9/index.html Turkish, Portuguese firms win bid to construct Tanzania’s SGR], tovuti ya theeastafrican.co.ke ya 6 Februari 2017, iliangaliwa Mei 2017</ref> Njia hii inatarajiwa kuendelea hadi [[Mwanza]] na hatimaye hadi [[Burundi]].
== Urithi wa Dunia ==
[[File:City of Kilwa, 1572.jpg|thumb|left|Mchoro wa mwaka [[1572]] ukionyesha mji wa [[Kilwa]] ulivyokuwa wakati huo.]]
Mahali pafuatapo katika Tanzania pamepokewa katika orodha ya [[UNESCO]] ya "[[Urithi wa Dunia]]" (mwaka wa kukubaliwa – jina la mahali)
* 1979 – Hifadhi ya Taifa [[Ngorongoro]].
* 1981 – [[Hifadhi ya Serengeti]].
* 1981 – Magofu ya [[Kilwa Kisiwani]] na Songo Mnara.
* 1982 – Hifadhi ya Taifa [[Selous]].
* 1987 – Hifadhi ya Taifa [[Hifadhi ya Kilimanjaro|Kilimanjaro]].
* 2000 – [[Mji Mkongwe]] wa [[Jiji la Zanzibar]] / [[Unguja]].
* 2006 – [[Michoro ya Kondoa]].
== Utamaduni na Sanaa ==
{{Main|Utamaduni wa Kitanzania}}
=== Muziki ===
{{Main|Muziki wa Tanzania}}
Kuna aina zaidi ya tano za muziki nchini Tanzania, kama zilivyofafanuliwa na [[BASATA]] ni pamoja na [[Ngoma (muziki)|ngoma]] [[Ngoma za asili|(ngoma za asili]]), [[Muziki wa dansi|dansi]], [[kwaya]] (muziki wa injili), [[taarab]], na [[Bongo Flava|bongo flava]] ([[Muziki wa pop|pop]]/[[Hip hop ya Kitanzania|hip hop]]).<ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=i7riV5SvDe8C&newbks=0&hl=en|title=Performing the Nation: Swahili Music and Cultural Politics in Tanzania|last=Askew|first=Kelly|last2=Askew|first2=Professor Kelly|date=2002-07-28|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-02981-8|language=en}}</ref><ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=lVxVFJRiRO8C|title=Cultured States: Youth, Gender, and Modern Style in 1960s Dar Es Salaam|last=Ivaska|first=Andrew|date=2011-01-25|publisher=Duke University Press|isbn=978-0-8223-4770-5|language=en}}</ref> Ngoma ni muziki wa dansi wa kitamaduni, ngoma hutofautiana kati ya [[kabila]] na kabila.<ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=XEeTAgAAQBAJ&newbks=0&hl=en|title=The Garland Handbook of African Music|last=Stone|first=Ruth M.|date=2010-04-02|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-90001-4|language=en}}</ref><ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=7EPcIVSHESEC&newbks=0&hl=en|title=Performance and Politics in Tanzania: The Nation on Stage|last=Edmondson|first=Laura|date=2007-07-20|publisher=Indiana University Press|isbn=978-0-253-11705-2|language=en}}</ref> Dansi ni muziki wa bendi unatokana na muziki wa [[soukous]] kutoka [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] (au "rumba ya Kikongo").<ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=q_lWEAAAQBAJ&newbks=0&hl=en|title=Songs and Politics in Eastern Africa|last=Njogu|first=Kimani|last2=Maupeu|first2=Herv|date=2007-10-15|publisher=African Books Collective|isbn=978-9987-08-108-0|language=en}}</ref> Taarab ni muziki wa Waafrika wa [[pwani]] uliopokea athira kutoka [[Utamaduni|tamaduni]] nyingi, hasa muziki wa [[Waarabu]] na [[Wahindi]]. Kimsingi ni uimbaji wa [[mashairi]] unaofuata muziki wa bendi.<ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=q_lWEAAAQBAJ&newbks=0&hl=en|title=Songs and Politics in Eastern Africa|last=Njogu|first=Kimani|last2=Maupeu|first2=Herv|date=2007-10-15|publisher=African Books Collective|isbn=978-9987-08-108-0|language=en}}</ref> Kwaya ni muziki ambao asili yake ni [[Kanisa|kanisani]]. Bongo flava ni muziki wa pop wa Tanzania uliozaliwa na [[muziki wa kizazi kipya]], unajumuisha [[reggae]], [[R&B|RnB]], na [[Hip Hop|hip hop]], uliochanganywa na vionjo vya asili (flava) lakini tangu wakati huo umekua na kuwa muziki wa kipekee wa maeneo ya [[Maziwa Makuu ya Afrika|Maziwa Makuu]].<ref>{{Rejea jarida|last=Kerr|first=David|date=2018-01-02|title=From the margins to the mainstream: making and remaking an alternative music economy in Dar es Salaam|url=https://doi.org/10.1080/13696815.2015.1125776|journal=Journal of African Cultural Studies|volume=30|issue=1|pages=65–80|doi=10.1080/13696815.2015.1125776|issn=1369-6815}}</ref> Asili mbalimbali za ushawishi zimesaidia kufanya bongo flava kuwa muziki maarufu zaidi Afrika Mashariki, na muziki mmojawapo kati ya ile maarufu zaidi katika bara la Afrika.<ref>{{Rejea jarida|last=Suriano|first=M.|date=2011|title=Hip-Hop and Bongo Flavour Music in Contemporary Tanzania: Youths’ Experiences, Agency, Aspirations and Contradictions|url=https://www.ajol.info/index.php/ad/article/view/74118|journal=Africa Development|language=en|volume=36|issue=3-4|pages=113–126|doi=10.4314/ad.v36i3-4|issn=0850-3907}}</ref><ref>{{Rejea jarida|last=Perullo|first=Alex|date=2005|title=Hooligans and Heroes: Youth Identity and Hip-Hop in Dar es Salaam, Tanzania|url=https://www.jstor.org/stable/4187688|journal=Africa Today|volume=51|issue=4|pages=75–101|issn=0001-9887}}</ref>
[[Picha:SitiBintiSaad_(cropped).jpg|thumb|left|Mwimbaji wa Tanzania [[Siti Binti Saad]] ]]
Tangu kuundwa kwa Tanzania hadi 1993, kurekodi na usambazaji wote wa muziki ulisimamiwa kikamilifu na [[Baraza la Sanaa Tanzania|BASATA]], hasa kupitia [[Radio Tanzania Dar Es Salaam|Redio Tanzania Dar es Salaam]] (RTD).<ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=8PdWEAAAQBAJ|title=Dar es Salaam. Histories from an Emerging African Metropolis|last=Brennan|first=James|last2=Burton|first2=Yus|date=2007-10-15|publisher=African Books Collective|isbn=978-9987-08-107-3|language=en}}</ref> Ni aina 4 tu za muziki za Kitanzania zilizoruhusiwa kurekodiwa au kutangazwa, ambazo wakati huo zilikuwa ngoma, taarab, kwaya na dansi. Sheria ya Huduma za Utangazaji ya 1993 iliruhusu mitandao ya kibinafsi ya matangazo na studio za kurekodi.<ref>{{Rejea tovuti|date={{date|1994-06-11|mdy}}|type=Act|title=THE BROADCASTING SERVICES ACT, 1993|language=en|url=https://tadio.co.tz/wp-content/uploads/2019/08/Tanzania-broadcasting-Act-6-of-1993-1.pdf|accessdate=2022-06-17|archive-date=2020-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20200927135508/https://tadio.co.tz/wp-content/uploads/2019/08/Tanzania-broadcasting-Act-6-of-1993-1.pdf|url-status=dead}}</ref> Haya ni mojawapo ya mabadiliko muhimu zaidi katika tasnia ya muziki ya Tanzania tangu kuanzishwa kwa nchi miaka 30 kabla.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=VePJDAAAQBAJ|title=Live from Dar es Salaam: Popular Music and Tanzania's Music Economy|last1=Perullo|first1=Alex|date=2011|publisher=[[Indiana University Press]]|isbn=978-0-253-00150-4|location=[[United States]]: [[Indiana]]|access-date=5 Juni 2022}}</ref> Miaka michache kabla ya Act ya 1993, muziki wa hip hop ulikuwa umeanza kuimarika katika miji ya Dar es Salaam, Mbeya, Arusha na Mwanza. Ilikuwa ikianza mageuzi kutoka kwenye hip hop ya Kiingereza huko Uzunguni, maeneo tajiri kama Oysterbay na Masaki pamoja na shule za kimataifa, hadi kizazi kipya [[Uswahilini]], vitongoji maskini na kutumia Kiswahili.<ref name="Saleh_J">{{cite web|last1=Nne|first1=Juma|title=Saleh J – Tanzanian Swahili rap pioneer|url=https://www.africanhiphop.com/saleh-j-tanzanian-swahili-rap-pioneer/|website=Africanhiphop.com|access-date=5 Juni 2022|language=en|date=2001-10-01}}</ref> Mara tu baada ya kufunguliwa kwa mawimbi ya redio, bongo flava ilizaliwa ikienea kwa haraka kote nchini, na katika Maziwa Makuu.<ref name="Kerr_18">{{cite journal|last1=Kerr|first1=David|date=2018-01-02|title=From the margins to the mainstream: making and remaking an alternative music economy in Dar es Salaam|url=https://doi.org/10.1080/13696815.2015.1125776|journal=[[Journal of African Cultural Studies]]|language=en|publisher=[[Routledge]]|volume=30|issue=1|page=65-80|doi=10.1080/13696815.2015.1125776|issn=1369-6815}}</ref>
=== Fasihi ===
{{Main|Fasihi ya Tanzania}}
Utamaduni wa kifasihi wa Tanzania kimsingi ni wa simulizi.<ref name=":0">{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=90d9pKhSjAIC|title=Culture and Customs of Tanzania|last=Otiso|first=Kefa M.|date=2013-01-24|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-0-313-08708-0|language=en}}</ref>{{rp|68}} Tanzu na vipera maaarufu vya [[Fasihi simulizi|fasihi simuliz]]<nowiki/>i ni pamoja na [[Ngano (hadithi)|ngano]], [[Shairi|mashairi]], [[mafumbo]], [[methali]] na [[nyimbo]].<ref name=":0" />{{rp|69}} Sehemu kubwa zaidi ya fasihi simulizi iliyorekodiwa Tanzania ni ya Kiswahili, ingawa lugha za [[Orodha ya makabila ya Tanzania|makabila ya Tanzania]] zina mapokeo yake ya simulizi. Fasihi simulizi ya nchi imekuwa ikipungua kwa sababu ya mabadiliko ya muundo wa jamii, na kufanya uwasilishaji wa fasihi simulizi kuwa mgumu zaidi, pia teknolojia za kisasa zinachangia kushushwa kwa thamani ya fasihi simulizi.<ref name=":0" />{{rp|68-9}}
Utamaduni wa kuandika na kusoma [[vitabu]] umeenea nchini Tanzania. [[Fasihi andishi]] nyingi za Kitanzania ni za [[Kiswahili]] au [[Kiingereza]].<ref name=":0" /> {{rp|75}} Watu mashuhuri katika fasihi andishi ya Tanzania ni pamoja na [[Shaaban Robert]] (anatambulika kama baba wa [[fasihi ya Kiswahili]]), [[Muhammed Saley Farsy]], [[Faraji Katalambulla]], Adam Shafi Adam, [[Muhammed Said Abdulla|Muhammed Said Abdalla]], [[Said Ahmed Mohammed Khamis]], [[Mohamed Suleiman Mohamed]], [[Euphrase Kezilahabi]], [[Gabriel Ruhumbika]], [[Ebrahim Hussein]], [[May Materru Balisidya]], [[Fadhy Mtanga]], [[Abdulrazak Gurnah]], na [[Penina O. Mlama]].<ref name=":0" />{{rp|76-8}}
[[Picha:Makonde elephant.jpg|thumb|150px|Bombwe la Kimakonde: Tembo]]
[[File:Amani-TT4798.jpg|Mchoro wa [[Tingatinga (painting)|Tingatinga]]|thumb]]
=== Uchoraji na Uchongaji ===
Mitindo miwili ya sanaa ya Tanzania imepata kutambuliwa kimataifa.<ref name="Doling">{{Rejea kitabu|title=Tanzania Arts Directory|last=Doling|first=Tim|date=1999|publisher=Visiting Arts|isbn=9781902349114|pages=17|language=en}}</ref> [[Uchoraji]] wa [[Tingatinga (uchoraji)|Tingatinga]] umejulikana tangu [[miaka ya 1970]]. Mtindo huo umepewa [[jina]] la [[mwanzilishi]] wake, mchoraji wa Kitanzania [[Edward Tingatinga|Edward Said Tingatinga]]. Kwa ujumla michoro ya Tingatinga inayoonyesha watu, wanyama, au maisha ya kila siku.<ref name=":0" />{{rp|13}}<ref name="Doling" />
Baada ya kifo cha Tingatinga mwaka wa 1972, wasanii wengine walikubali na kuendeleza mtindo wake, na aina hiyo sasa ndiyo mtindo muhimu zaidi unaolenga utalii katika maeneo ya Afrika Mashariki.<ref name=":0" />{{rp|113}}<ref name="Doling" />
[[Uchongaji]] wa [[mabombwe ya Kimakonde]] yamesifiwa tangu mwanzo wa [[karne ya 20]]. [[Wamakonde]] wengi wamehamia [[Dar es Salaam|Dar es salaam]] au [[Arusha]] wanapohudumia soko la [[watalii]] na soko la nje.
=== Michezo ===
{{Main|Michezo ya Tanzania}}
Mchezo maarufu nchini Tanzania ni [[mpira wa miguu]]. Ingawa mpira wa miguu ([[kandanda]]) unaongoza kwa ufuasi mkubwa miongoni mwa vijana, michezo mingine kama vile [[mpira wa kikapu]], [[mchezo wa ngumi]] na [[riadha]] inazidi kuwa maarufu miongoni mwa watu.<ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=tViQJkGh06YC&pg=PA36|title=Tanzania|last=Wairagala|first=Wakabi|date=2004|publisher=Gareth Stevens|isbn=978-0-8368-3119-1|language=en}}</ref><ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=GoKnbA1c1DsC&pg=PA53|title=Tanzania in Pictures|last=Pritchett|first=Bev|date=2007-12-15|publisher=Twenty-First Century Books|isbn=978-0-8225-8571-8|language=en}}</ref> Baraza la Michezo la Taifa ndicho chombo kinachosimamia michezo nchini chini ya Wizara ya Habari, Vijana, Michezo na Utamaduni.<ref>{{Rejea tovuti|title=NSC should perfect all sports categories|url=https://www.tanzaniasports.com/nsc-should-perfect-all-sports-categories/|work=Tanzania Sports|date=2011-10-01|accessdate=2022-06-16|language=en-GB}}</ref>
[[Shirikisho la Mpira wa Miguu Tanzania]] ([[TFF]]) ni chombo kinachosimamia mpira wa miguu nchini.<ref>{{Rejea tovuti|title=Member Association - Tanzania - FIFA.com|url=https://www.fifa.com/associations/association/tan/about|work=web.archive.org|date=2020-07-04|accessdate=2022-06-16|archivedate=2020-08-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200823220736/https://www.fifa.com/associations/association/tan/about}}</ref> Vilabu maarufu vya soka la kulipwa jijini Dar es Salaam ni [[Young Africans S.C|Young Africans F.C]]. na [[Simba S.C.|Simba S.C]]. Wachezaji wa kandanda ambao wamechezea klabu kubwa za kigeni ni pamoja na [[Mbwana Samatta]], [[Kelvin John]], na [[Morice Abraham]]. Tanzania iliandaa [[Kombe la Mataifa ya Afrika U-17 2019]].<ref>{{Rejea tovuti|title=U17 AFCON - Asante Sana Tanzania!!!|url=https://www.cafonline.com/news-center/news/u17-afcon-asante-sana-tanzania|work=CAFOnline.com|accessdate=2022-06-16|language=en|author=CAF-Confedération Africaine du Football}}</ref>
Soka la wanawake ni mchezo unaokuwa kwa kasi zaidi Tanzania. Utamaduni wa wanawake kucheza mpira wa miguu umeanza kueleweka kwa wengie. [[Timu ya taifa ya wanawake ya Tanzania]], Taifa Queens ni bingwa wa [[Michuano ya CECAFA kwa Wanawake]] kwa mwaka 2016 na mwaka 2018.<ref>{{Citation|title=Tanzania win Cecafa Women's trophy|url=https://www.bbc.com/sport/football/37409082|work=BBC Sport|language=en-GB|access-date=2022-06-16}}</ref><ref>{{Citation|title=Tanzania retain Cecafa Women's Cup|url=https://www.bbc.com/sport/football/44987890|work=BBC Sport|language=en-GB|access-date=2022-06-16}}</ref> Michuano hii huandaliwa na [[Shirikisho la Vyama vya Soka Afrika Mashariki na Kati]] (CECAFA). Timu ya taifa ya wanawake chini ya miaka 17 'Serengeti Girls' ilifuzu kucheza [[Michuano ya Kombe la Dunia la Wanawake]] nchini [[India]] mwaka 2022.<ref>{{Rejea tovuti|title=Serengeti Girls yatinga Kombe la Dunia|url=https://www.mwananchi.co.tz/mw/michezo/serengeti-girls-yatinga-kombe-la-dunia-3839528|work=Mwananchi|accessdate=17 Desemba 2024|date=5 Juni 2022}}</ref>
Hasheem Thabeet ni Mtanzania wa kwanza kucheza [[Chama cha Mpira wa Kikapu Marekani|Ligi ya Mpira wa Kikapu ya Marekani]] ([[NBA]]).<ref>{{Rejea tovuti|title=Hasheem Thabeet Stats|url=https://www.basketball-reference.com/players/t/thabeha01.html|work=Basketball-Reference.com|accessdate=2022-06-16|language=en|archivedate=2020-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201207100221/https://www.basketball-reference.com/players/t/thabeha01.html}}</ref>[[Mwanariadha]] wa zamani wa Tanzania wa mbio za kati, [[Filbert Bayi|Filbert Bayi Sanka]]<ref>{{Rejea tovuti|title=Filbert BAYI {{!}} Profile {{!}} World Athletics|url=https://www.worldathletics.org/athletes/tanzania/filbert-bayi-14347725|work=www.worldathletics.org|accessdate=2022-06-16}}</ref> mwaka 1974 aliboresha rekodi ya [[mbio ya mita 1500]], na mwaka wa [[1975]] aliboresha rekodi ya [[mbio ya maili moja]].<ref>{{Citation|title=1975 Miracle Mile: Filbert Bayi runs 3:51.0|url=https://www.youtube.com/watch?v=_oK3d7Ckh2o|language=sw-TZ|access-date=2022-06-16}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Bayi's record may be gone but it should never be forgotten|url=https://www.heraldscotland.com/sport/13143168.bayis-record-may-gone-never-forgotten/|work=HeraldScotland|accessdate=2022-06-16|language=en}}</ref> Bado anashikilia rekodi ya Michezo ya Jumuiya ya Madola ya mita 1500.
=== Filamu ===
Tanzania ina tasnia maarufu ya [[filamu]] inayojulikana kwa jina la "[[Bongo Movie]]".<ref name="mfd">{{cite web|url=http://mfditanzania.com/swahiliwood-researching-tanzanias-film-industry/|title=Swahiliwood: Researching Tanzania's Film Industry - Media for Development International|website=mfditanzania.com|accessdate=2022-06-17|archivedate=2020-02-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200206210925/http://mfditanzania.com/swahiliwood-researching-tanzanias-film-industry/}}</ref> Studio nyingi za utayarishaji filamu za Kitanzania ziko Dar es Salaam.
Kabla ya uhuru wa Tanzania mwaka 1961, baadhi ya sinema za kigeni zilirekodiwa [[Tanganyika]] na [[Zanzibar (Jiji)|Zanzibar]]. [[Tamasha la Kimataifa la Filamu la Zanzibar]] huandaa maonyesho ya filamu, warsha, muziki pamoja na sanaa zingine za maigizo.
== Tazama pia ==
* [[Orodha ya Mawaziri Wakuu wa Tanzania]]
* [[Orodha ya Mawaziri Wakuu wa Zanzibar]]
* [[Orodha ya Magavana Wakuu wa Tanganyika]]
* [[Orodha ya Masultan wa Zanzibar]]
* [[Orodha ya watu maarufu wa Tanzania]]
* [[Orodha ya mikoa ya Tanzania kwa eneo]]
* [[Orodha ya mikoa ya Tanzania na Pato la Taifa]]
* [[Orodha ya mikoa ya Tanzania na Maendeleo]]
* [[Utawala wa Kijiji - Tanzania]]
* [[Orodha ya nchi kufuatana na wakazi]]
* [[Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu]]
* [[Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu]]
* [[Orodha ya nchi za Afrika kulingana na pato la taifa]]
* [[Demografia ya Afrika]]
* [[Uchumi wa Tanzania]]
==Marejeo==
{{Marejeo}}
==Viungo vya nje==
{{Lango|Tanzania}}
{{Commons}}
* {{Wikiatlas|Tanzania}}
* {{dmoz|Regional/Africa/Tanzania}}
* [http://www.business-anti-corruption.com/country-profiles/sub-saharan-africa/tanzania/show-all.aspx Tanzania Corruption Profile] {{Wayback|url=http://www.business-anti-corruption.com/country-profiles/sub-saharan-africa/tanzania/show-all.aspx |date=20160812033656 }} from the [[Business-Anti-Corruption Portal|Business Ani-Corruption Portal]]
{{Hoja Kuhusu Tanzania}}
{{Mikoa ya Tanzania}}
{{Afrika}}
{{African Union}}
[[Jamii:Tanzania|*]]
[[Jamii:Nchi za Afrika]]
[[Jamii:Umoja wa Afrika]]
[[Jamii:Jumuiya ya Madola]]
[[Jamii:Jumuiya ya Afrika Mashariki]]
[[Jamii:Jumuiya ya Maendeleo Kusini mwa Afrika]]
[[Jamii:nchi]]
[[Jamii:Nchi]]
irvqsb6ej9ymtv8kx36ui6t77za07u1
1593173
1593169
2026-08-29T13:13:51Z
Gayle157
73366
/* */ Indentation [[WP:Mradi wa Nchi]]
1593173
wikitext
text/x-wiki
{{Jedwali la nchi
| jina_rasmi = Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
| lugha_rasmi = {{hlist |[[Kiswahili]]|[[Kiingereza]]}}
| kaulimbiu = "Uhuru na Umoja"
| wimbo = "[[Mungu ibariki Afrika]]"<br>[[File:Tanzanian national anthem, performed by the United States Navy Band.oga]]
| mji_mkubwa = [[Dar es Salaam]]
| mji_mkuu = [[Dodoma]]
| latd = 6
| latm = 11
| latNS = S
| longd = 35
| longm = 44
| longEW = E
| serikali = [[Jamhuri]]
| vyeo_viongozi =
| muundo_uhuru = '''Uhuru''' kutoka [[Ufalme wa Muungano]]
| eneo_jumla = 947 303<ref name="worldfactbook">{{Cite CIA World Factbook|country=Tanzania|access-date=30 Machi 2024|year=2023}}</ref>
| maji = 6.4<ref name="worldfactbook"/>
| watu_kadirio = 65 642 682<ref name="worldfactbook"/>
| sensa = 2022
| watu_sensa = 61 741 120<ref name="sensa22"/>
| pato = {{ongezeko}} USD bilioni 85.98<ref name="IMFWEO.TZ">{{cite web |url=https://www.imf.org/external/datamapper/profile/TZA|title=World Economic Outlook Database, October 2025 Edition. (Tanzania) |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |date=22 Aprili 2025 |access-date=22 Aprili 2025}}</ref>
| mwaka_pato = 2025
| pato_kwa_mtu = {{ongezeko}} USD 1,280<ref name="IMFWEO.TZ" />
| pato_halisi = {{ongezeko}} USD bilioni 293.59<ref name="IMFWEO.TZ" />
| pato_halisi_kwa_mtu = {{ongezeko}} USD 4,370<ref name="IMFWEO.TZ" />
| mwaka_maendeleo = 2022
| maendeleo = {{ongezeko}} 0.555<ref name="HDI">{{cite web|url=https://hdr.undp.org/data-center/specific-country-data#/countries/TZA|language=en|publisher=[[Mradi wa Maendeleo wa Umoja wa Mataifa]]|date=13 Machi 2024|access-date=22 Machi 2023|archive-date=22 Machi 2025}}</ref> (ya 165)</br> {{kati}}
| fedha = [[Shilingi ya Tanzania]]
| majira_saa = +3<br>([[Saa za Afrika Mashariki|Afrika Mashariki]])
| utaifa = Mtanzania
| udereva = Kushoto
| iso3166 = [[ISO 3166-2:TZ|TZ]]
| tld = [[.tz]]
| tukio1 = [[Tanganyika]]
| tukio2 = [[Zanzibar]]
| tukio3 = Muungano
| tukio4 = Katiba ya sasa
| tukio1_tarehe = 9 Desemba 1961
| tukio2_tarehe = 10 Desemba 1963
| tukio3_tarehe = 26 Aprili 1964
| tukio4_tarehe = 25 Aprili 1977
| jina_kawaida = Tanzania
| matini_nembo = Nembo ya Tanzania
| matini_bendera = Bendera ya Tanzania
| dini = 63.1% [[Wakristo]]<br>34.1% [[Waislamu]]<br>1.50% [[Wasio na dini]]<br>1.20% [[Dini asilia za Kiafrika|Dini asilia]]<br>0.1% wengine
| msimbo_simu = [[Namba za simu Tanzania|255]]
| maelezo_ramani = Mahali pa Tanzania katika Afrika ya Mashariki
| maelezo_ramani2 = Ramani ya Tanzania
| matini_ramani = Mahali pa Tanzania katika Afrika ya Mashariki
| matini_ramani2 = Ramani ya Tanzania
| jina_asili =
| bendera =Flag of Tanzania.svg
| nembo = Coat of arms of Tanzania.svg
| ramani = File:Tanzania_(orthographic_projection).svg
| ramani2 = File:Tanzania map-sw.svg
| muundo_tarehe = siku/mwezi/mwaka
| idadi_makabila = Kupita [[Orodha ya makabila ya Tanzania|makabila 125]]
| ukubwa_ramani2 = 250
| latd2 = 6
| latm2 = 48
| latNS2 = S
| longd2 = 39
| longm2 = 17
| longEW2 = E
| lugha_taifa = [[Kiswahili]]
| mwaka_kadirio = 2023
| cheo_watu = 23
| cheo_kiongozi1 = [[Orodha ya Marais wa Tanzania|Rais]]
| cheo_kiongozi2 = [[Orodha ya Makamu wa Rais Tanzania|Makamu wa Rais]]
| cheo_kiongozi3 = [[Orodha ya Mawaziri Wakuu wa Tanzania|Waziri Mkuu]]
| cheo_kiongozi4 = [[Orodha ya Maspika wa Bunge la Tanzania|Spika]]
| cheo_kiongozi5 = Jaji Mkuu
| kiongozi1 = [[Samia Suluhu Hassan]]
| kiongozi2 = [[Deogratius Ndejembi]]
| kiongozi3 = [[Mwigulu Nchemba]]
| kiongozi4 = [[Tulia Ackson]]
| kiongozi5 = [[George Mcheche Masaju]]
}}
'''Tanzania''', rasmi '''Jamhuri ya Muungano wa Tanzania''', ni nchi iliyoko [[Afrika Mashariki]] ndani ya [[Nchi za Maziwa Makuu|eneo la Maziwa Makuu ya Afrika]] na kando ya pwani ya [[Bahari ya Hindi]]. <ref name="Britannica_Tanzania">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Tanzania |author=Gary P. Gillum |title=Tanzania |website=Britannica |date=Machi 11, 2026 |access-date=Mei 31, 2026 }}</ref> Inapakana na [[Kenya]] na [[Uganda]] kaskazini, [[Rwanda]], [[Burundi]], na [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] magharibi, na [[Zambia]], [[Malawi]], na [[Msumbiji]] kusini. <ref name="WFB_Tanzania">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/#geography |title=Tanzania - World Factbook: Geography |website=cia.gov |publisher=Central Intelligence Agency |date=Aprili 2026 |access-date=Mei 31, 2026 |archive-date=2021-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103650/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/#geography |url-status=dead }}</ref> Kufikia mwaka 2024, inakadiriwa kuwa na idadi ya watu takriban milioni 67 <ref name="sensa22">{{Cite report|title=Sensa ya Watu na Makazi ya Mwaka 2022: Matokeo ya Mwanzo|author=Ofisi ya Taifa ya Takwimu – Tanzania|date=Oktoba 2022|url=https://www.nbs.go.tz/uploads/statistics/documents/sw-1705484563-matokeomwanzooktoba2022.pdf}}</ref>. , ikiwa [[Orodha ya nchi kulingana na idadi ya watu|nchi ya 20 duniani]] na ya 5 [[Afrika]] kwa idadi ya watu. [[Mji mkuu]] ni Dodoma, huku [[Dar es Salaam]] ukiwa mji wake mkubwa na kituo kikuu cha kiuchumi. <ref name="WFB_Tanzania"/> Nchi hii imegawanywa katika mikoa 31 ya kiutawala, na lugha rasmi ni Kiswahili na Kiingereza. <ref name="Britannica_Tanzania"/>
Mabaki mengi muhimu ya [[zamadamu]] yaligunduliwa nchini Tanzania.<ref name="Britannica_Tanzania"/> Katika [[zama za Mawe]] na [[Zama za Shaba|Shaba]], kulikuwa na [[Uhamiaji wa binadamu|uhamaji]] wa kihistoria kutoka kaskazini kuingia Tanzania wa wazungumzaji wa [[Kikushi|Kikushi cha Kusini]] waliokuwa na sifa kama za [[Wairaqw]] wa leo, waliotoka [[Ethiopia]] ya leo; pia kulikuwepo na watu wa Kikushi cha Mashariki waliotoka kaskazini mwa [[Ziwa Turkana]] kati ya miaka 2,000 hadi 4,000 iliyopita; pamoja na [[Waniloti]] wa Kusini kama [[Wadatooga]], waliotokea katika mpaka wa [[Sudan Kusini]] na Ethiopia takribani miaka 2,900 hadi 2,400 iliyopita. Uhamiaji huo ulifanana kwa wakati na ujio wa [[Wabantu]] wa Mashariki kutoka [[Afrika Magharibi]] waliotua katika maeneo ya [[Ziwa Viktoria]] na [[Ziwa Tanganyika]].<ref name="Tanzania_Antiquities">{{cite web |url=http://www.mnrt.go.tz/ |title=Antiquities and Human Origins in Tanzania |website=mnrt.go.tz |publisher=Wizara ya Maliasili na Utalii |date=2024 |access-date=Mei 30, 2026 |archive-date=2023-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230609010517/http://www.mnrt.go.tz/ |url-status=dead }}</ref>
Katika [[karne ya 19]], Tanzania bara ilikuwa chini ya [[utawala]] wa [[Ujerumani|Wajerumani]] kama sehemu ya [[Afrika ya Mashariki ya Kijerumani]], na baada ya [[Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia]], [[Waingereza]] walichukua [[mamlaka]] kwa jina la [[Tanganyika]], huku [[Visiwa vya Zanzibar]] vikisalia katika usimamizi tofauti wa kikoloni.<ref name="BBC_Tanzania_Profile">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-14095776 |title=Tanzania country profile |website=BBC News |date=2025 |access-date=Mei 30, 2026 }}</ref> Baada ya kupata [[uhuru]] mwaka [[1961]] (Tanganyika) na [[1963]] (Zanzibar), nchi hizo mbili ziliungana mwaka [[1964]] na kuunda [[Jamhuri ya Muungano wa Tanzania]]. Tanganyika iliingia katika [[Jumuiya ya Madola]] na Tanzania kwa sasa ni mwanachama wa jumuiya hiyo kama [[taifa]] moja.<ref name="Commonwealth_Tanzania">{{cite web |url=https://thecommonwealth.org/our-member-countries/tanzania |title=Tanzania - Member State Profile |website=thecommonwealth.org |publisher=The Commonwealth |date=2024 |access-date=Mei 30, 2026 }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Leo, [[katiba|kikatiba]] Tanzania ni [[jamhuri]] ya [[Rais|urais]] inayofuata [[mfumo wa vyama vingi]] lakini imekuwa chini ya [[Mfumo wa chama kimoja|chama kimoja]] kikuu ambacho kimeshikilia [[madaraka]] moja kwa moja tangu uhuru ingawa jina lake lilibadilika kutoka [[Tanganyika African National Union]] hadi [[Chama cha Mapinduzi]] mwaka [[1977]].<ref name="WFB_Tanzania_Gov">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/#government |title=Tanzania - World Factbook: Government and Politics |website=cia.gov |publisher=Central Intelligence Agency |date=Aprili 2026 |access-date=Mei 30, 2026 |archive-date=2021-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103650/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/#government |url-status=dead }}</ref> Tanzania haijawahi kupitia machafuko makubwa ya ndani tangu uhuru, na inahesabiwa kuwa miongoni mwa nchi salama na tulivu zaidi kisiasa barani [[Afrika]].<ref name="BBC_Tanzania_Profile"/>
Idadi ya watu wa Tanzania inajumuisha [[makabila]], [[lugha]], na [[dini]] zaidi ya 120. [[Ukristo]] ndio [[dini]] yenye wafuasi wengi, ikifuatwa na [[Uislamu]] na [[dini za jadi]].<ref name="WFB_Tanzania_People">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/#people-and-society |title=Tanzania - World Factbook: People and Society |website=cia.gov |publisher=Central Intelligence Agency |date=Aprili 2026 |access-date=Mei 30, 2026 |archive-date=2021-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103650/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/#people-and-society |url-status=dead }}</ref> Tanzania ndiyo nchi yenye tofauti kubwa zaidi za lugha Afrika ya Mashariki. Ingawa hakuna [[lugha rasmi]] kisheria, [[Kiswahili]] hutumika kama [[lugha ya taifa]], na [[Kiingereza]] hutumika katika biashara za kimataifa, [[diplomasia]], [[mahakama]] za juu, na [[elimu]] ya [[Elimu ya sekondari|sekondari]] na [[elimu ya juu|ya juu]]. [[Kiarabu]] huzungumzwa pia visiwani Zanzibar.<ref name="Britannica_Tanzania"/>
[[Jiografia|Kijiografia]], Tanzania ina [[milima]] na [[misitu]] mingi kaskazini-mashariki, ikiwemo [[Mlima Kilimanjaro]], mlima mrefu zaidi Afrika na mlima pekee wa kujitegemea kwa [[kimo]] [[Dunia|duniani]].<ref name="UNESCO_Kilimanjaro">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/403 |title=Kilimanjaro National Park |website=unesco.org |publisher=UNESCO |date=2024 |access-date=Mei 30, 2026 }}</ref> [[Maziwa Makuu ya Afrika]] yote matatu yanapatikana kwa sehemu ndani ya Tanzania: [[Ziwa Viktoria]] ([[ziwa]] kubwa zaidi Afrika), [[Ziwa Tanganyika]] (ziwa lenye [[kina]] kirefu zaidi na [[samaki]] wa pekee), na [[Ziwa Nyasa]] upande wa kusini. Ukanda wa pwani una joto na unyevunyevu, na Visiwa vya Zanzibar vipo karibu na mwambao. [[Eneo la Hifadhi ya Menai Bay]] ni eneo kubwa zaidi la hifadhi ya baharini Zanzibar. [[Maporomoko ya Kalambo]] yaliyoko mpakani na Zambia ndiyo maporomoko ya pili kwa urefu barani Afrika. Tanzania ni moja ya nchi maarufu duniani kwa [[safari]] za [[utalii]].<ref name="WFB_Tanzania_Geo">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/#geography |title=Tanzania - World Factbook: Geography |website=cia.gov |publisher=Central Intelligence Agency |date=Aprili 2026 |access-date=Mei 30, 2026 |archive-date=2021-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103650/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/#geography |url-status=dead }}</ref>
==Jina==
[[Jina]] "Tanzania" liliundwa kama mkusanyiko wa majina ya maeneo mawili yaliyoungana kuunda nchi: [[Tanganyika]] na [[Zanzibar (Jiji)|Zanzibar]].<ref>{{Rejea tovuti|title=tanzania {{!}} Etymology, origin and meaning of the name tanzania by etymonline|url=https://www.etymonline.com/word/tanzania|work=www.etymonline.com|accessdate=2022-06-16|language=en}}</ref> Jina lilipatikana kwa mashindano yaliyotangazwa mwaka 1964 na serikali kutafuta jina fupi zaidi kuliko "Jamhuri ya Tanganyika na Zanzibar".
Mshindi alikuwa mwenyeji wa Dar es Salaam aliyeitwa [[Mohamed Iqbal Dar]] ([[1944]] - [[2025]]) <ref>https://www.mwananchi.co.tz/mw/habari/kitaifa/aliyebuni-jina-tanzania-afariki-dunia-4950694</ref>. Alipendekeza kuunganisha [[herufi]] tatu za kwanza za [[Tanganyika|TANganyika]] na [[Zanzibar|ZANzibar]] akafikia "Tanzan". Hakuridhika bado, akaona nchi nyingi za Afrika zina majina yanayoishia na "ia" akaongeza herufi hizi. Mwenyewe alieleza baadaye chaguo lake kwamba aliamua kutumia "I" ya jina lake Iqbal na "A" ya jina la madhehebu yake aliyoyafuata katika Uislamu ya [[Ahmadiyya]].<ref>{{Rejea tovuti|url=https://globalpublishers.co.tz/mohammed-iqbal-dar-mbunifu-wa-jina-la-tanzania/|title=Mohammed Iqbal Dar: Mbunifu wa jina la Tanzania|date=2016-03-07|work=Global Publishers|accessdate=2019-04-28}}</ref>
Jina "Tanganyika" linatokana na maneno ya [[Kiswahili]] "tanga" na "nyika", yakiunda msemo "tanga nyikani". Wakati fulani inaelezwa kama marejeleo ya Ziwa Tanganyika. <ref>{{Rejea tovuti|title=Loading...|url=http://home.frognet.net/~jaknouse/gaz-af.html|work=home.frognet.net|accessdate=2022-06-16}}</ref> Jina la Zanzibar linatokana na "[[zenji]]", jina la watu wa eneo hilo (inadaiwa lina maana ya "nyeusi"), na neno la Kiarabu "barr", ambalo linamaanisha pwani au ufukwe.<ref>{{Rejea tovuti|title=zanzibar {{!}} Etymology, origin and meaning of the name zanzibar by etymonline|url=https://www.etymonline.com/word/zanzibar|work=www.etymonline.com|accessdate=2022-06-16|language=en}}</ref>
== Historia ==
{{main|Historia ya Tanzania|Historia ya Zanzibar}}
{{Kwa|historia ya maeneo ya Tanzania kabla ya 1964|Tanganyika (nchi)|Zanzibar|Afrika ya Mashariki ya Kijerumani}}
[[File:The National Archives UK - CO 1069-166-21.jpg|thumb|Julius Nyerere akidai Uhuru Kamili kutoka kwa Uingereza.]]
[[Historia ya Tanzania]] inawakilisha historia ya eneo ambalo leo linaunda Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, ikijumuisha Tanganyika Bara na [[visiwa vya Zanzibar]]. Ugunduzi wa [[akiolojia]] katika [[Bonde la Oltupai]] na maeneo mengine unaonyesha kuwa eneo hili limekuwa na makazi ya binadamu tangu nyakati za kale sana na lina baadhi ya ushahidi muhimu zaidi kuhusu mageuzi ya awali ya binadamu. <ref name="Olduvai">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Olduvai-Gorge |title=Olduvai Gorge: Archaeological Site, Tanzania |website=Britannica |date=April 24, 2026 |access-date=May 30, 2026 }}</ref> Kwa karne nyingi, eneo hili lilikaliwa na jamii mbalimbali, zikiwemo jamii zinazozungumza [[lugha za Kibantu]], huku maeneo ya pwani yakijumuishwa katika mitandao ya biashara ya [[Bahari ya Hindi]] iliyounganisha [[Afrika Mashariki]] na [[Uarabuni]], [[Uajemi]], [[Uhindi]], na baadaye [[China]]. <ref name="Swahili_Coast">{{cite web |url=https://education.nationalgeographic.org/resource/swahili-coast/ |title=The Swahili Coast |website=nationalgeographic.org |publisher=National Geographic Society |date=2024 |access-date=May 30, 2026 }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Kuanzia kipindi cha kati cha historia, [[Miji-dola ya Waswahili|miji kadhaa ya Waswahili]] ilistawi kando ya pwani, ikiwemo [[Kilwa]], ambayo ilikuja kuwa kitovu muhimu cha biashara na utamaduni. <ref name="Kilwa">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/144 |title=Ruins of Kilwa Kisiwani and Ruins of Songo Mnara |website=unesco.org |publisher=UNESCO |date=2024 |access-date=May 30, 2026 }}</ref> Ushawishi wa [[Wareno]] ulijitokeza katika sehemu za pwani katika [[karne ya 16]], lakini baadaye ukachukuliwa na [[Waarabu]] wa [[Omani]], hasa [[Zanzibar]]. Katika [[karne ya 19]], Zanzibar iliibuka kama kituo muhimu cha biashara, huku upanuzi wa ukoloni wa [[Ulaya]] ukiongezeka katika maeneo ya bara. Kufikia mwishoni mwa [[karne ya 19]], sehemu kubwa ya Tanzania Bara ilikuwa imekuwa sehemu ya [[Afrika ya Mashariki ya Kijerumani]]. <ref name="German_East_Africa">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/German-East-Africa |title=German East Africa: Historical Colony, Africa |website=Britannica |date=2024 |access-date=May 30, 2026 }}</ref>
Baada ya [[Ujerumani]] kushindwa katika [[Vita vya Kwanza vya Dunia]], [[Tanganyika]] iliwekwa chini ya utawala wa [[Uingereza]] kama eneo la mamlaka ya Ligi ya Mataifa na baadaye eneo la udhamini la [[Umoja wa Mataifa]]. Harakati za uzalendo ziliongezeka baada ya [[Vita vya Pili vya Dunia]], zikiongozwa hasa na [[Julius Nyerere]] na Chama cha [[Tanganyika African National Union]] (TANU). <ref name="TANU">{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/Tanganyika-African-National-Union |title=Tanganyika African National Union |website=Britannica |date=2024 |access-date=May 30, 2026 }}</ref> Tanganyika ilipata uhuru kutoka kwa [[Uingereza]] tarehe 9 Desemba 1961 na kuwa jamhuri mwaka 1962, huku Nyerere akiwa rais wake wa kwanza. <ref name="Tanganyika_Independence">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-14095776 |title=Tanzania country profile - Timeline |website=BBC News |date=2025 |access-date=May 30, 2026 }}</ref>
[[Zanzibar]], mapinduzi yaliyotokea Januari 1964 yaliuangusha utawala wa Kisultani uliotawaliwa na [[Waarabu]] na kusababisha kuundwa kwa serikali mpya. <ref name="Zanzibar_Revolution">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Zanzibar/History |title=Zanzibar: History of the Archipelago |website=Britannica |date=April 15, 2026 |access-date=May 30, 2026 }}</ref> Baadaye mwaka huo, Tanganyika na Zanzibar ziliungana na kuunda Jamhuri ya Muungano wa Tanzania tarehe 26 Aprili 1964. Chini ya uongozi wa Nyerere, Tanzania ilifuata sera za [[ujamaa]] wa Kiafrika zilizojulikana kama Ujamaa, kabla ya mageuzi ya kiuchumi na kufunguliwa kwa mfumo wa kisiasa kuanzishwa mwishoni mwa [[karne ya 20]]. <ref name="Ujamaa">{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Julius-Nyerere |author=Donald Innis Ray |title=Julius Nyerere: President of Tanzania |website=Britannica |date=October 10, 2025 |access-date=May 30, 2026 }}</ref> Tangu wakati huo, Tanzania imeendelea kuwa jamhuri huru na mwanachama muhimu wa mashirika ya kikanda kama [[Jumuiya ya Afrika Mashariki]] (EAC) na [[Umoja wa Afrika]] (AU). <ref name="WFB_Tanzania"/>
==Jiografia==
{{main|Jiografia ya Tanzania|Maziwa ya Tanzania|Mito ya Tanzania|Orodha ya milima ya Tanzania|Funguvisiwa la Zanzibar}}
Ikiwa na eneo la kilomita za mraba 947,303 (365,756 sq mi), Tanzania ni nchi ya 13 kwa ukubwa barani Afrika na ya 31 kwa ukubwa duniani.<ref>{{Rejea tovuti|title=The World Factbook|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2147rank.html|work=web.archive.org|date=2014-02-09|accessdate=2022-06-15|archivedate=2014-02-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140209041128/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2147rank.html}}</ref> Inapakana na Kenya na Uganda upande wa kaskazini; Rwanda, Burundi, na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo upande wa magharibi; na Zambia, Malawi, na Msumbiji upande wa kusini.
[[File:Olduvai stone chopping tool (cropped).jpg|thumb|upright=1.1|right|Zana ya kukatia mawe yenye umri wa miaka milioni 1.8 iligunduliwa huko [[Olduvai Gorge]] na kuonyeshwa kwenye [[British Museum]].]]
Tanzania iko kwenye pwani ya mashariki ya Afrika na ina ufuo wa [[Bahari ya Hindi]] takriban kilomita 424 (885 mi).<ref>{{Rejea tovuti|title=Review of the state of world marine capture fisheries management: Indian Ocean.|url=https://www.fao.org/3/a0477e/a0477e13.htm|work=www.fao.org|accessdate=2022-06-15}}</ref> Pia inajumuisha visiwa kadhaa vya pwani, vikiwemo [[Unguja]] (Zanzibar), [[Pemba (kisiwa)|Pemba]], na [[Kisiwa cha Mafia|Mafia]]. Tanzania ni nchi yenye sehemu za juu na za chini kabisa barani Afrika: [[Mlima Kilimanjaro]], wenye urefu wa mita 5,895 (futi 19,341) juu ya usawa wa bahari, na kina cha [[Ziwa Tanganyika]], katika mita 1,471 (futi 4,826) chini ya usawa wa bahari kwa mtiririko huo.
[[File:Wildebeest Migration in Serengeti National Park, Tanzania.jpg|thumb|upright=1.05|Uhamaji wa Nyumbu [[Serengeti]]]]
Tanzania ina milima na misitu minene kaskazini-mashariki, ambako kuna Mlima Kilimanjaro. Nchi iko katika eneo la [[Maziwa makubwa ya Afrika]], hivyo [[Ziwa|maziwa]] yanafunika km<sup>2</sup> 61,500, yaani 6% za eneo lote la nchi. Upande wa kaskazini na magharibi kuna [[Ziwa Viktoria|Ziwa Victoria]], ziwa kubwa zaidi barani Afrika, na [[Ziwa Tanganyika]], ziwa lenye kina kirefu zaidi barani humo, linalojulikana kwa aina yake ya kipekee ya samaki. Upande wa kusini magharibi kuna [[Nyasa (ziwa)|Ziwa Nyasa]]. Eneo la katikati mwa Tanzania ni uwanda mkubwa, wenye tambarare na ardhi ya kilimo. Ukanda wa mashariki una joto na unyevunyevu, huku Visiwa vya Zanzibar vikiwa karibu. Maporomoko ya maji ya [[Mto Kalambo|Kalambo]] katika mkoa wa kusini-magharibi mwa [[Rukwa]] ni maporomoko ya pili kwa urefu barani Afrika, na yanapatikana karibu na ufuo wa kusini-mashariki wa Ziwa Tanganyika kwenye mpaka na Zambia. <ref>{{Rejea tovuti|title=Kalambo Falls {{!}} waterfall, East Africa {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/place/Kalambo-Falls|work=www.britannica.com|accessdate=2022-06-15|language=en}}</ref> Eneo la [[Hifadhi ya Menai Bay]] visiwani Zanzibar ndilo eneo kubwa zaidi la bahari lililohifadhiwa.
===Hali ya hewa===
{{Main|Tabia ya nchi Tanzania}}
[[File:Koppen-Geiger Map TZA present.svg|thumb|upright=1.75|Ramani ya Tanzania ya uainishaji wa hali ya hewa Köppen]]
Hali ya hewa inatofautiana sana ndani ya Tanzania. Katika nyanda za juu, halijoto huanzia 10 hadi 20 °C (50 na 68 °F) wakati wa msimu wa baridi na joto kwa mtiririko huo.
{{multiple image
|align = right
|direction = horizontal
|image1 = Elephant and Kilimanjaro.jpg
|caption1 = Tembo akipita karibu na [[Mlima Kilimanjaro]]
|width1 = 180
|image2 = Ngorongoro Crater.jpg
|caption2 = [[Hifadhi ya Ngorongoro]]
|width2 = 160
|header_align = centre
}}
Tanzania hupata [[majira ya joto]] katika [[Mwezi (wakati)|miezi]] ya [[Desemba]], [[Januari]] na [[Februari]] (25–31 °C au 77.0–87.8 °F) huku kipindi cha baridi zaidi kikitokea kati ya [[Mei]] na [[Agosti]] (15–20 °C au 59–68 °F). Halijoto ya kila mwaka ni 20 °C (68.0 °F).
Hali ya hewa ni baridi katika maeneo ya milima mirefu. Tanzania ina vipindi viwili vikuu vya mvua: mvua za [[vuli]] hunyesha katika miezi ya [[Oktoba]], [[Novemba]] na [[Desemba]] na mvua za [[masika]] hunyesha katika miezi ya [[Machi]], [[Aprili]] na [[Mei]] ingawa zipo tofauti ndogo kati ya sehemu mbalimbali.<ref>{{Rejea kitabu|url=http://worldcat.org/oclc/1075513535|title=Rainfall variability in Northern Tanzania in the March-May season (long rains) and its links to large-scale climate forcing.|last=Zorita|first=Eduardo|last2=Tilya|first2=Faustine|date=2002|oclc=1075513535}}</ref> Kiasi cha mvua na halijoto husababisha tofauti za aina ya [[uoto wa asili]], [[udongo]] na aina ya [[mazao]] yanayolimwa.
Mabadiliko ya hali ya hewa nchini Tanzania yanasababisha kuongezeka kwa joto na uwezekano mkubwa wa matukio ya mvua kubwa (kusababisha mafuriko) na vipindi vya ukame.<ref>{{Rejea tovuti|title=Tanzania|url=https://www.climatelinks.org/countries/tanzania|work=www.climatelinks.org|accessdate=2022-06-16|language=en|archive-date=2022-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20220614161023/https://www.climatelinks.org/countries/tanzania|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|last=Future Climate for Africa|year=2017|title=Future Climate Projections for Tanzania|url=https://futureclimateafrica.org/wp-content/uploads/2017/08/fcfa_tanzania_climatebrief_web.pdf|website=Future Climate for Africa|accessdate=2022-06-16|archive-date=2022-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20220209143534/https://www.futureclimateafrica.org/wp-content/uploads/2017/08/fcfa_tanzania_climatebrief_web.pdf|url-status=dead}}</ref> Mabadiliko ya hali ya hewa tayari yanaathiri sekta za kilimo, rasilimali za maji, afya na nishati nchini Tanzania. Kupanda kwa kina cha bahari na mabadiliko ya ubora wa maji kunatarajiwa kuathiri uvuvi na ufugaji wa samaki.<ref>{{Rejea tovuti|title=Tanzania {{!}} UNDP Climate Change Adaptation|url=https://www.adaptation-undp.org/explore/eastern-africa/united-republic-tanzania|work=www.adaptation-undp.org|accessdate=2022-06-16|language=en|archivedate=2022-04-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220416075500/https://www.adaptation-undp.org/explore/eastern-africa/united-republic-tanzania}}</ref>[[File:Mannetjes masaigiraffe in de Serengeti, Tanzania, -12 januari 2013 a.jpg|thumb|Twiga Masai ni mnyama wa taifa la Tanzania]]
Tanzania ilitoa [[Mpango wa Kitaifa wa Kukabiliana na Mabadiliko ya Tabianchi]] (NAPAs) mwaka 2007 kama ilivyoagizwa na [[Mkataba wa Umoja wa Mataifa wa Mabadiliko ya Tabianchi]]. Mwaka 2012, Tanzania ilitoa Mkakati wa Kitaifa wa Mabadiliko ya Tabianchi ili kukabiliana na wasiwasi unaoongezeka wa athari mbaya za mabadiliko ya tabianchi katika mazingira ya kijamii na kiuchumi.<ref>{{Rejea tovuti|title=Tanzania: National climate change strategy - National Policy, Plans & Statements - PreventionWeb.net|url=https://www.preventionweb.net/english/policies/v.php?id=59982&cid=0|work=web.archive.org|date=2021-04-17|accessdate=2022-06-16|archivedate=2021-04-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210417211255/https://www.preventionweb.net/english/policies/v.php?id=59982&cid=0}}</ref>
===Wanyamapori na Hifadhi===
{{Main|Wanyamapori nchini Tanzania}}
{{See also|Mbuga za Taifa la Tanzania}}Tanzania ina takriban 20% ya [[spishi]] za wanyama wengi wa [[Afrika]] wenye [[damu moto]], wanapatikana kwenye mbuga zake za Taifa, hifadhi na [[bahari]]. Hifadhi za Taifa na mbuga za wanyama zimeenea katika eneo la zaidi ya kilomita za mraba 42,000 (sq. mi 16,000) na kuunda karibu 38% ya eneo la nchi.<ref>{{Rejea tovuti|title=Tanzania travel guide {{!}} Tanzania {{!}} Zepisa African safaris|url=https://www.zepisaafricansafaris.com/tanzania-travel-guide-everything-you-need-to-know/|work=web.archive.org|date=2020-12-01|accessdate=2022-06-16|archivedate=2020-12-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201201202741/https://www.zepisaafricansafaris.com/tanzania-travel-guide-everything-you-need-to-know/}}</ref><ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=nZiyAwAAQBAJ&pg=PA57|title=Indigenous People in Africa: Contestations, Empowerment and Group Rights|last=Ridwan|first=Laher|last2=Korir|first2=SingíOei|date=2014-05-05|publisher=Africa Institute of South Africa|isbn=978-0-7983-0464-1|language=en}}</ref> Tanzania ina mbuga 21 za taifa, pamoja na hifadhi mbalimbali za wanyamapori na misitu, ikijumuisha [[Hifadhi ya Ngorongoro]]. Magharibi mwa Tanzania, [[Hifadhi ya Taifa ya Gombe]] ni kitovu ya uchunguzi unaoendelea wa [[Jane Goodall]] wa tabia ya [[Sokwe (Hominidae)|sokwe]], ambao ulianza mwaka wa 1960.<ref>{{Rejea tovuti|title=The official site of the Tanzania National Parks - Gombe Stream National Park|url=http://www.tanzaniaparks.com/gombe.html|work=web.archive.org|date=2014-10-04|accessdate=2022-06-16|archivedate=2014-10-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141004004545/http://www.tanzaniaparks.com/gombe.html}}</ref><ref>{{Rejea kitabu|url=http://archive.org/details/bub_gb_icMuBQhW4vgC|title=Nature's strongholds : the world's greatest wildlife reserves|last=Riley|first=Laura|date=2005|publisher=Princeton, N.J. : Princeton University Press|others=unknown library|isbn=978-0-691-12219-9}}</ref>
Tanzania ina [[bioanuwai]] nyingi na ina aina mbalimbali za makazi ya wanyama.<ref>{{Rejea kitabu|url=http://archive.org/details/biodiversityinsu0000stua|title=Biodiversity in sub-Saharan Africa and its islands : conservation, management, and sustainable use|last=Stuart|first=S. N.|date=1990|publisher=Gland, Switzerland : IUCN|others=Internet Archive|isbn=978-2-8317-0021-2}}</ref> Katika uwanda wa [[Hifadhi ya Serengeti|Serengeti]] nchini Tanzania, [[nyumbu]] (''Connochaetes taurinus mearnsi''), "[[Bovids|''bovids'']]" wengine na [[Punda milia|pundamilia]]<ref>{{Rejea tovuti|title=Serengeti wildebeest migration explained with moving map|url=https://www.expertafrica.com/tanzania/info/serengeti-wildebeest-migration|work=www.expertafrica.com|accessdate=2022-06-16}}</ref> hushiriki katika uhamaji mkubwa wa kila mwaka. Tanzania ni nyumbani kwa takriban spishi 130 za [[amfibia]] na zaidi ya spishi 275 za wanyama watambaao, wengi wao wanapatikana Tanzania tu na wamejumuishwa katika orodha ya [[International Union for Conservation of Nature]].<ref>Edoarado Razzetti and Charles Andekia Msuya (2002) [http://www-3.unipv.it/webshi/images/files/tanzie2002.pdf "Introduction"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716094052/http://www-3.unipv.it/webshi/images/files/tanzie2002.pdf |date=16 July 2020 }}, ''Field Guide to Amphibians and Reptiles of Arusha National Park''. Tanzania National Parks. p. 11</ref> Tanzania ina idadi kubwa ya simba duniani.<ref>{{cite web|url=https://allafrica.com/stories/201908120146.html|title=Africa: Tanzania Has Largest Number of Lions in Africa, New Report Says|first=Edward Qorro in|last=Arusha|date=12 Agosti 2019|website=allAfrica.com|language=en}}</ref>
Tanzania ilikuwa na alama 7.13/10 kwenye [[Forest Landscape Integrity Index]] mwaka 2019, ilishika nafasi ya 54 duniani kati ya nchi 172.<ref name="FLII-Supplementary">{{cite journal|last1=Grantham|first1=H. S.|last2=Duncan|first2=A.|last3=Evans|first3=T. D.|last4=Jones|first4=K. R.|last5=Beyer|first5=H. L.|last6=Schuster|first6=R.|last7=Walston|first7=J.|last8=Ray|first8=J. C.|last9=Robinson|first9=J. G.|display-authors=1|year=2020|title=Anthropogenic modification of forests means only 40% of remaining forests have high ecosystem integrity – Supplementary Material|journal=Nature Communications|volume=11|issue=1|page=5978|doi=10.1038/s41467-020-19493-3|issn=2041-1723|last10=Callow|first10=M.|last11=Clements|first11=T.|last12=Costa|first12=H. M.|last13=DeGemmis|first13=A.|last14=Elsen|first14=P. R.|last15=Ervin|first15=J.|last16=Franco|first16=P.|last17=Goldman|first17=E.|last18=Goetz|first18=S.|last19=Hansen|first19=A.|last20=Hofsvang|first20=E.|last21=Jantz|first21=P.|last22=Jupiter|first22=S.|last23=Kang|first23=A.|last24=Langhammer|first24=P.|last25=Laurance|first25=W. F.|last26=Lieberman|first26=S.|last27=Linkie|first27=M.|last28=Malhi|first28=Y.|last29=Maxwell|first29=S.|last30=Mendez|first30=M.|last31=Mittermeier|first31=R.|last32=Murray|first32=N. J.|last33=Possingham|first33=H.|last34=Radachowsky|first34=J.|last35=Saatchi|first35=S.|last36=Samper|first36=C.|last37=Silverman|first37=J.|last38=Shapiro|first38=A.|last39=Strassburg|first39=B.|last40=Stevens|first40=T.|last41=Stokes|first41=E.|last42=Taylor|first42=R.|last43=Tear|first43=T.|last44=Tizard|first44=R.|last45=Venter|first45=O.|last46=Visconti|first46=P.|last47=Wang|first47=S.|last48=Watson|first48=J. E. M.}}</ref>
==Serikali na Utawala==
{{main|Mikoa ya Tanzania|Wilaya za Tanzania}}
[[Muundo]] wa [[uongozi]] na [[utawala]] katika kipindi cha [[ukoloni]] ulizingatia mgawanyo wa [[madaraka]] baina ya mihimili mitatu ya [[dola]] yaani [[serikali]], [[bunge]] na [[mahakama]].
Tangu [[uhuru]], mgawanyo wa madaraka na uhusiano miongoni mwa mihimili hiyo uliimarishwa kwa kuzingatia wakati, mahitaji ya [[demokrasia]] na misingi ya [[utawala bora]] na umeainishwa pia katika [[katiba]] ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania Ibara ya 4 (1).
Kuwepo kwa [[mfumo wa vyama vingi]] pia kulikuwa hatua ya kuendelea kuimarisha utawala wa ushiriki wa wananchi kadiri mahitaji ya upanuzi wa maono na [[falsafa]] [[duniani]].
[[Ugatuzi]], yaani mgawanyo wa kiutawala, unafuata Katiba ya nchi I 2.2. Tanzania imegawiwa kwa [[Mikoa ya Tanzania|mikoa]] 31. Kila [[mkoa]] huwa na [[wilaya]] ndani yake. Jumla ya wilaya ni 169, ambazo kati yake 34 ni miji.
Ndani ya wilaya kuna ngazi za [[tarafa]] na [[kata]].
Chini ya kata kuna [[vijiji]] na wakati mwingine ngazi ya chini tena ambayo ni vitongoji.
{| class="wikitable"
!Mkoa
!Makao Makuu
!Mkoa
!Makao Makuu
!Ramani ya mikoa
|-
|[[Mkoa wa Arusha|Arusha]]
|[[Arusha]]
|[[Mkoa wa Mwanza|Mwanza]]
|[[Mwanza]]
| rowspan="15" |{{Tanzania_Regions_Labelled_Map|width=450}}
|-
|[[Mkoa wa Dar es Salaam|Dar es Salaam]]
|[[Dar es Salaam]]
|[[Mkoa wa Njombe|Njombe]]
|[[Njombe]]
|-
|[[Mkoa wa Dodoma|Dodoma]]
|[[Dodoma]]
|[[Mkoa wa Pemba Kaskazini|Pemba Kaskazini]]
|[[Wete]]
|-
|[[Mkoa wa Geita|Geita]]
|[[Geita]]
|[[Mkoa wa Pemba Kusini|Pemba Kusini]]
|[[Chake Chake]]
|-
|[[Mkoa wa Iringa|Iringa]]
|[[Iringa]]
|[[Mkoa wa Pwani|Pwani]]
|[[Kibaha]]
|-
|[[Mkoa wa Kagera|Kagera]]
|[[Bukoba]]
|[[Mkoa wa Rukwa|Rukwa]]
|[[Sumbawanga]]
|-
|[[Mkoa wa Katavi|Katavi]]
|[[Mpanda]]
|[[Mkoa wa Ruvuma|Ruvuma]]
|[[Songea]]
|-
|[[Mkoa wa Kigoma|Kigoma]]
|[[Kigoma]]
|[[Mkoa wa Shinyanga|Shinyanga]]
|[[Shinyanga]]
|-
|[[Mkoa wa Kilimanjaro|Kilimanjaro]]
|[[Moshi]]
|[[Mkoa wa Simiyu|Simiyu]]
|[[Bariadi]]
|-
|[[Mkoa wa Lindi|Lindi]]
|[[Lindi]]
|[[Mkoa wa Singida|Singida]]
|[[Singida]]
|-
|[[Mkoa wa Manyara|Manyara]]
|[[Babati]]
|[[Mkoa wa Tabora|Tabora]]
|[[Tabora]]
|-
|[[Mkoa wa Mara|Mara]]
|[[Musoma]]
|[[Mkoa wa Tanga|Tanga]]
|[[Tanga]]
|-
|[[Mkoa wa Mbeya|Mbeya]]
|[[Mbeya]]
|[[Mkoa wa Unguja Kusini|Zanzibar Kati/Kusini]]
|[[Koani]]
|-
|[[Mkoa wa Morogoro|Morogoro]]
|[[Morogoro]]
|[[Mkoa wa Unguja Kaskazini|Unguja Kaskazini]]
|[[Mkokotoni]]
|-
|[[Mkoa wa Mtwara|Mtwara]]
|[[Mtwara]]
|[[Mkoa wa Unguja Mjini Magharibi|Unguja Magharibi]]
|[[Zanzibar]]
|}
=== Miundo ya muungano ===
Tangu muungano wa Tanganyika na Zanzibar kufanyika mwaka 1964 Tanzania imekuwa na miundo ifuatayo:
* Nchi inatawaliwa na [[serikali ya muungano]] ikitekeleza [[sheria]] zinazotolewa na [[bunge la Tanzania]].
* [[Tanganyika]] au Tanzania bara haina [[serikali]] wala [[bunge]] la pekee.
* [[Zanzibar]] (visiwa vya [[Unguja]] na [[Kisiwa cha Pemba|Pemba]]) ina serikali na bunge lake vinavyoratibu mambo yasiyo ya muungano.
Mambo yafuatayo yamekubalika kuwa shughuli za muungano:
* Mambo ya nje
* Jeshi
* Polisi
* Mamlaka ya dharura
* Uraia
* Uhamiaji
* Biashara ya nje
* Utumishi wa umma
* Kodi ya mapato, forodha
* Bandari, Usafiri wa anga, Posta na Simu
== Demografia ==
{{Main|Demografia ya Tanzania}}
[[File:Human_population_density_Tanzania.png|thumb|Msongamano wa watu nchini mwaka 2022.|300x300px]]
Watu wa Tanzania hawaenei sawasawa. Katika maeneo makavu sana, kwa wastani kuna mtu mmoja tu kwa kilomita ya mraba (1/km²), lakini sehemu zenye [[rutuba]] za [[bara]], kuna watu 51 kwa kila kilomita ya mraba. Hatimaye huku [[Unguja]] kuna watu 134 kwa kilomita ya mraba na katika [[Mkoa wa Dar es Salaam]] ni 3,133 kwa kilomita ya mraba.
Asilimia 70 hivi huishi [[kijiji|vijijini]], ingawa uhamiaji mijini unakwenda kasi.<ref>Athuman Mtulya (26 September 2013) "Report reveals rapid rural -urban migration". thecitizen.co.tz.</ref>
===Makabila===
Jamii nyingi za watu zimeishi na kushirikiana katika eneo la Tanzania bara kwa [[milenia]] nyingi.
[[Picha:Sukump1.jpg|thumb|300px|Wasukuma ndio kabila kubwa zaidi nchini.]]
Kati ya jamii hizo, nyingi zilikuja kutoka maeneo mengine ya Afrika.
Nyingi katika jamii zilizohamia sehemu hii ziliingia katika makundi madogomadogo kwa [[amani]], ingawa ziko zilizoingia kwa njia ya [[uvamizi]] na [[vita]]. Baadhi ya jamii zilizovamiwa zilijihami na kuwazuia wahamiaji wasiendelee kuteka maeneo mengine.
Kufikia mwaka [[1884]], wakati Wajerumani walipoanza harakati za kufanya sehemu hii ya Afrika kuwa [[koloni]] lao, kulikuwa na [[Kabila|makabila]] zaidi ya 120 katika eneo la Tanzania bara.
Kuna [[Orodha ya makabila ya Tanzania|makabila 125 hivi]]. Makabila yenye watu zaidi ya [[milioni]] [[moja]] ni [[Wasukuma]], [[Wanyamwezi]], [[Wachaga]], [[Waha]], [[Wagogo]], [[Wahaya]], [[Wajaluo]] na [[Wamakonde]].
Jambo la pekee kuhusu jamii zilizoishi na zinazoendelea kuishi Tanzania ni kwamba wakazi asili wanawakilisha makundi yote makuu manne ya [[lugha]] barani Afrika.<ref>Ulrich Ammon; Norbert Dittmar; Klaus J. Mattheier (2006). Sociolinguistics: An International Handbook of the Science of Language and Society. Walter de Gruyter. pp. 1967–. ISBN 978-3-11-018418-1.</ref>
1. Idadi kubwa sana ya Watanzania ni wa jamii ya [[Wabantu]] (k.m. Wazaramo, Wapare na Wapogoro).
2. Nje ya hao, kuna [[Waniloti]], kwa mfano [[Wamasai]] na [[Wajaluo]] ambao wengi wao zaidi wanaishi [[Kenya]].
3. Kundi lingine ni makabila ya [[Wakushi]] wanaoishi kaskazini mwa Tanzania; hao ni makabila ya [[Wairaqw]], [[Wafiome]], [[Wasi]] na [[Waburunge]].
4. Kuna kundi la [[Wakhoisan]] wanaofanana na makabila ya [[Botswana]] na [[Namibia]]; wanaitwa [[Wasandawe]] .
Hatimaye kuna [[Wahadzabe]] wachache ambao [[utafiti]] wa [[DNA]] umeonyesha hivi karibuni wana uhusiano wa asili na [[Watwa]] wa nchi za [[Afrika ya Kati]].
Pia kuna asilimia ndogo ya watu wenye asili ya nje ya bara la [[Afrika]], kwa mfano [[Wahindi]], [[Waarabu]], [[Waindochina]], [[Wafarsi]], [[Wachina]], [[Wagiriki]] na [[Waingereza]]. Hii ilisababishwa na karne za mchanganyiko wa mahitaji ya biashara yaliyofanywa na mabara ya [[Ulaya]] na [[Asia]] hapo [[Afrika]].
{{Makabila ya Tanzania}}
=== Lugha ===
{{main|Orodha ya lugha za Tanzania}}
Nchini Tanzania kuna [[lugha]] za [[kabila|kikabila]] zaidi ya mia moja na ishirini, kwa kuwa kila kabila lina lugha yake.
[[Kiswahili]] ndiyo [[lugha ya taifa]] na inazidi kuwa [[lugha mama]]<ref>Kadiri ya Ulrich Ammon; Norbert Dittmar; Klaus J. Mattheier (2006). Sociolinguistics: An International Handbook of the Science of Language and Society. Walter de Gruyter. p. 1967. ISBN 978-3-11-018418-1 tayari Kiswahili ni lugha ya kwanza kwa asilimia 10 za wananchi</ref> kwa [[watoto]] wengi, hasa mijini.<ref>Concise Encyclopedia of Languages of the World. Elsevier. 2010. pp. 1026–. ISBN 978-0-08-087775-4.</ref> Walau asilimia 90 za wakazi wanakitumia walau kama [[lugha ya pili]]. Kiswahili ni mojawapo kati ya [[lugha za Kibantu]]: hii imesaidia sana kukubaliwa kwa Kiswahili nchini, kwa sababu idadi kubwa ya Watanzania ni wasemaji wa lugha za [[Kibantu]]. Kiswahili kinatumika kama lugha baina ya watu wa makabila mbalimbali na kwa mambo rasmi; kwa hiyo ni lugha rasmi ya [[dhati]].
Baada ya [[uhuru]], [[Kiingereza]] (iliyokuwa lugha ya [[ukoloni|kikoloni]] kabla ya [[uhuru]]) iliendelea kutumika kwa mambo kadhaa rasmi na kwa [[elimu]] kuanzia [[sekondari]] ingawa sera mpya inataka Kiswahili kishike nafasi yake hadi [[chuo kikuu]];<ref>"Tanzania Ditches English In Education Overhaul Plan". AFK Insider. 17 February 2015. Retrieved 23 February 2015.</ref> kwa hiyo ilichukuliwa kama lugha rasmi ya dhati pamoja na Kiswahili. Lakini utumizi rasmi wa Kiingereza umepungua katika milongo iliyopita, na sasa utumizi huu karibu umekwisha. Kwa hiyo siku hizi ni kawaida zaidi kuchukulia Kiswahili kama lugha rasmi ya dhati pekee.
[[Sera]] mpya ya elimu inakusudia kufanya Kiswahili kuwa [[lugha ya kufundishia]] katika ngazi zote kufikia mwaka [[2024]].
=== Dini ===
[[File:Cathedral of Arusha.jpg|thumb|left|250px|[[Kanisa kuu]] la Arusha]]
{{Main|Dini nchini Tanzania}}
Nchi haina [[dini rasmi]] na [[katiba]] ya Tanzania inatangaza [[uhuru wa dini]] kwa wote. Mara nyingi idadi ya wafuasi wa [[dini]] hutajwa kuwa [[theluthi]] moja [[Uislamu|Waislamu]], theluthi moja [[Ukristo|Wakristo]] na theluthi moja wafuasi wa [[dini za jadi]]. Lakini tangu [[uhuru]] swali la dini ya wananchi halijaulizwa tena katika [[sensa]], kwa hiyo kadirio la theluthi-theluthi inawezekana ni zaidi azimio la kisiasa.
Kwenye funguvisiwa la [[Zanzibar]] idadi ya Waislamu huaminiwa kuwa takriban 97%.
=== Miji ===
[[Dar es Salaam]] ndilo [[jiji]] kubwa zaidi, lenye watu 5,383,728, na linaendelea kuwa makao ya [[ofisi]] nyingi za [[serikali]], [[bandari]] kuu, na [[kitovu]] cha [[biashara]]. [[Mji|Miji]] mingine ni kama vile [[Mwanza (mji)|Mwanza]] (1,004,521), [[Arusha (mji)|Arusha]] (616,631), [[Mbeya (mji)|Mbeya]] (541,603), [[Morogoro (mji)|Morogoro]] (471,409), [[Kahama (mji)|Kahama]] (453,654), [[Tanga (mji)|Tanga]] (393,429), [[Geita (mji)|Geita]] (361,671), [[Tabora (mji)|Tabora]] (308,741) na [[Sumbawanga (mji)|Sumbawanga]] (303,986).<ref>{{Cite report|title=Administrative Units Population Distribution Report|date=Desemba 2022|author=Ofisi ya Taifa ya Takwimu – Tanzania|language=en|url=https://www.nbs.go.tz/nbs/takwimu/Census2022/Administrative_units_Population_Distribution_Report_Tanzania_volume1a.pdf}}</ref>
== Usafiri ==
{{Main|Usafiri wa Tanzania}}
[[File:Magufuli Bus Terminus, Mbezi, Ubungo MC.jpg|350px|left|thumbnail| Kituo cha Mabasi cha Magufuli, Mbezi]]
Usafiri nchini Tanzania ni hasa kwa njia ya [[barabara]]. Nyingine ni [[reli]] na [[Ndege (uanahewa)|ndege]]. Kwenye [[Maziwa makubwa ya Afrika|maziwa makubwa]] na [[pwani]] ya Bahari Hindi kuna pia usafiri wa [[meli]].
Hadi sasa idadi ya barabara za [[lami]] si kubwa. Kuna hasa njia nzuri kati ya [[Dar es Salaam]], [[Mbeya]] katika kusini-magharibi, Dodoma katika kitovu cha nchi, Arusha / Tanga katika kaskazini-mashariki. Kusini-Mashariki na Magharibi ya nchi kwa jumla haina barabara nzuri na [[mawasiliano]] ni magumu.
Mashirika mawili ya reli yanayohudumia Tanzania: ni TRC ([[Shirika ya Reli Tanzania]] - ''Tanzania Railways Corporation'') na [[TAZARA]] (''Tanzania-Zambia Railways Corporation''). TRC imetawala reli ya kati kuanzia Dar es Salaam hadi [[Kigoma]] halafu reli ya Tanga kati ya Tanga na Arusha. Tazara imeunganisha Dar es Salaam na kusini ya nchi hadi Zambia. Zote hazikutunzwa vizuri na usafiri unakumbwa na huduma mbaya pamoja na [[ajali]].
Huduma kwa ndege zinatumia hasa viwanja vya ndege 11 vyenye barabara ya lami kwa ajili ya ndege, hasa [[Uwanja wa ndege wa kimataifa wa Julius Nyerere|Julius Nyerere/Dar es Salaam]], [[Uwanja wa Ndege wa Kimataifa wa Kilimanjaro|Kilimanjaro/Arusha-Moshi]] na [[Zanzibar]]-Kisauni. Pia kuna viwanja vingine vya ndege kama vile uwanja wa ndege wa Mwanza, Bukoba na Kigoma.
Usafiri wa majini pia unafanyika hasa katika bahari ya Hindi, ingawa hakuna meli ya serikali hapo na mashirika binafsi hutoa huduma. Usafiri wa majini hufanyika pia katika maziwa ya Viktoria, Tanganyika na Nyasa. Miongoni mwa meli ni [[MV Bukoba]] iliyozama tarehe [[21 Mei]] [[1996]] pamoja na abiria karibu 1,000 na [[MV Nyerere]] iliyozama tarehe [[20 Septemba]] [[2018]] pamoja na abiria zaidi ya 200.
Katika ziwa Tanganyika ipo meli ya Mv Liemba ambayo ilianza kutumika tangia kipindi cha ukoloni wa Wajerumani: inatoa huduma kati ya miji ya mwambao wa ziwa Tanganyika na nchi jirani.
Mwaka 2017 ulianza ujenzi wa awamu ya kwanza ya njia ya [[geji sanifu]] nchini Tanzania inayolenga kuunganisha [[Dar es Salaam]] na [[Morogoro]].<ref>[http://www.theeastafrican.co.ke/business/Tanzania-railway-construction/2560-3801608-6plii9/index.html Turkish, Portuguese firms win bid to construct Tanzania’s SGR], tovuti ya theeastafrican.co.ke ya 6 Februari 2017, iliangaliwa Mei 2017</ref> Njia hii inatarajiwa kuendelea hadi [[Mwanza]] na hatimaye hadi [[Burundi]].
== Urithi wa Dunia ==
[[File:City of Kilwa, 1572.jpg|thumb|left|Mchoro wa mwaka [[1572]] ukionyesha mji wa [[Kilwa]] ulivyokuwa wakati huo.]]
Mahali pafuatapo katika Tanzania pamepokewa katika orodha ya [[UNESCO]] ya "[[Urithi wa Dunia]]" (mwaka wa kukubaliwa – jina la mahali)
* 1979 – Hifadhi ya Taifa [[Ngorongoro]].
* 1981 – [[Hifadhi ya Serengeti]].
* 1981 – Magofu ya [[Kilwa Kisiwani]] na Songo Mnara.
* 1982 – Hifadhi ya Taifa [[Selous]].
* 1987 – Hifadhi ya Taifa [[Hifadhi ya Kilimanjaro|Kilimanjaro]].
* 2000 – [[Mji Mkongwe]] wa [[Jiji la Zanzibar]] / [[Unguja]].
* 2006 – [[Michoro ya Kondoa]].
== Utamaduni na Sanaa ==
{{Main|Utamaduni wa Kitanzania}}
=== Muziki ===
{{Main|Muziki wa Tanzania}}
Kuna aina zaidi ya tano za muziki nchini Tanzania, kama zilivyofafanuliwa na [[BASATA]] ni pamoja na [[Ngoma (muziki)|ngoma]] [[Ngoma za asili|(ngoma za asili]]), [[Muziki wa dansi|dansi]], [[kwaya]] (muziki wa injili), [[taarab]], na [[Bongo Flava|bongo flava]] ([[Muziki wa pop|pop]]/[[Hip hop ya Kitanzania|hip hop]]).<ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=i7riV5SvDe8C&newbks=0&hl=en|title=Performing the Nation: Swahili Music and Cultural Politics in Tanzania|last=Askew|first=Kelly|last2=Askew|first2=Professor Kelly|date=2002-07-28|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-02981-8|language=en}}</ref><ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=lVxVFJRiRO8C|title=Cultured States: Youth, Gender, and Modern Style in 1960s Dar Es Salaam|last=Ivaska|first=Andrew|date=2011-01-25|publisher=Duke University Press|isbn=978-0-8223-4770-5|language=en}}</ref> Ngoma ni muziki wa dansi wa kitamaduni, ngoma hutofautiana kati ya [[kabila]] na kabila.<ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=XEeTAgAAQBAJ&newbks=0&hl=en|title=The Garland Handbook of African Music|last=Stone|first=Ruth M.|date=2010-04-02|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-90001-4|language=en}}</ref><ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=7EPcIVSHESEC&newbks=0&hl=en|title=Performance and Politics in Tanzania: The Nation on Stage|last=Edmondson|first=Laura|date=2007-07-20|publisher=Indiana University Press|isbn=978-0-253-11705-2|language=en}}</ref> Dansi ni muziki wa bendi unatokana na muziki wa [[soukous]] kutoka [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] (au "rumba ya Kikongo").<ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=q_lWEAAAQBAJ&newbks=0&hl=en|title=Songs and Politics in Eastern Africa|last=Njogu|first=Kimani|last2=Maupeu|first2=Herv|date=2007-10-15|publisher=African Books Collective|isbn=978-9987-08-108-0|language=en}}</ref> Taarab ni muziki wa Waafrika wa [[pwani]] uliopokea athira kutoka [[Utamaduni|tamaduni]] nyingi, hasa muziki wa [[Waarabu]] na [[Wahindi]]. Kimsingi ni uimbaji wa [[mashairi]] unaofuata muziki wa bendi.<ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=q_lWEAAAQBAJ&newbks=0&hl=en|title=Songs and Politics in Eastern Africa|last=Njogu|first=Kimani|last2=Maupeu|first2=Herv|date=2007-10-15|publisher=African Books Collective|isbn=978-9987-08-108-0|language=en}}</ref> Kwaya ni muziki ambao asili yake ni [[Kanisa|kanisani]]. Bongo flava ni muziki wa pop wa Tanzania uliozaliwa na [[muziki wa kizazi kipya]], unajumuisha [[reggae]], [[R&B|RnB]], na [[Hip Hop|hip hop]], uliochanganywa na vionjo vya asili (flava) lakini tangu wakati huo umekua na kuwa muziki wa kipekee wa maeneo ya [[Maziwa Makuu ya Afrika|Maziwa Makuu]].<ref>{{Rejea jarida|last=Kerr|first=David|date=2018-01-02|title=From the margins to the mainstream: making and remaking an alternative music economy in Dar es Salaam|url=https://doi.org/10.1080/13696815.2015.1125776|journal=Journal of African Cultural Studies|volume=30|issue=1|pages=65–80|doi=10.1080/13696815.2015.1125776|issn=1369-6815}}</ref> Asili mbalimbali za ushawishi zimesaidia kufanya bongo flava kuwa muziki maarufu zaidi Afrika Mashariki, na muziki mmojawapo kati ya ile maarufu zaidi katika bara la Afrika.<ref>{{Rejea jarida|last=Suriano|first=M.|date=2011|title=Hip-Hop and Bongo Flavour Music in Contemporary Tanzania: Youths’ Experiences, Agency, Aspirations and Contradictions|url=https://www.ajol.info/index.php/ad/article/view/74118|journal=Africa Development|language=en|volume=36|issue=3-4|pages=113–126|doi=10.4314/ad.v36i3-4|issn=0850-3907}}</ref><ref>{{Rejea jarida|last=Perullo|first=Alex|date=2005|title=Hooligans and Heroes: Youth Identity and Hip-Hop in Dar es Salaam, Tanzania|url=https://www.jstor.org/stable/4187688|journal=Africa Today|volume=51|issue=4|pages=75–101|issn=0001-9887}}</ref>
[[Picha:SitiBintiSaad_(cropped).jpg|thumb|left|Mwimbaji wa Tanzania [[Siti Binti Saad]] ]]
Tangu kuundwa kwa Tanzania hadi 1993, kurekodi na usambazaji wote wa muziki ulisimamiwa kikamilifu na [[Baraza la Sanaa Tanzania|BASATA]], hasa kupitia [[Radio Tanzania Dar Es Salaam|Redio Tanzania Dar es Salaam]] (RTD).<ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=8PdWEAAAQBAJ|title=Dar es Salaam. Histories from an Emerging African Metropolis|last=Brennan|first=James|last2=Burton|first2=Yus|date=2007-10-15|publisher=African Books Collective|isbn=978-9987-08-107-3|language=en}}</ref> Ni aina 4 tu za muziki za Kitanzania zilizoruhusiwa kurekodiwa au kutangazwa, ambazo wakati huo zilikuwa ngoma, taarab, kwaya na dansi. Sheria ya Huduma za Utangazaji ya 1993 iliruhusu mitandao ya kibinafsi ya matangazo na studio za kurekodi.<ref>{{Rejea tovuti|date={{date|1994-06-11|mdy}}|type=Act|title=THE BROADCASTING SERVICES ACT, 1993|language=en|url=https://tadio.co.tz/wp-content/uploads/2019/08/Tanzania-broadcasting-Act-6-of-1993-1.pdf|accessdate=2022-06-17|archive-date=2020-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20200927135508/https://tadio.co.tz/wp-content/uploads/2019/08/Tanzania-broadcasting-Act-6-of-1993-1.pdf|url-status=dead}}</ref> Haya ni mojawapo ya mabadiliko muhimu zaidi katika tasnia ya muziki ya Tanzania tangu kuanzishwa kwa nchi miaka 30 kabla.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=VePJDAAAQBAJ|title=Live from Dar es Salaam: Popular Music and Tanzania's Music Economy|last1=Perullo|first1=Alex|date=2011|publisher=[[Indiana University Press]]|isbn=978-0-253-00150-4|location=[[United States]]: [[Indiana]]|access-date=5 Juni 2022}}</ref> Miaka michache kabla ya Act ya 1993, muziki wa hip hop ulikuwa umeanza kuimarika katika miji ya Dar es Salaam, Mbeya, Arusha na Mwanza. Ilikuwa ikianza mageuzi kutoka kwenye hip hop ya Kiingereza huko Uzunguni, maeneo tajiri kama Oysterbay na Masaki pamoja na shule za kimataifa, hadi kizazi kipya [[Uswahilini]], vitongoji maskini na kutumia Kiswahili.<ref name="Saleh_J">{{cite web|last1=Nne|first1=Juma|title=Saleh J – Tanzanian Swahili rap pioneer|url=https://www.africanhiphop.com/saleh-j-tanzanian-swahili-rap-pioneer/|website=Africanhiphop.com|access-date=5 Juni 2022|language=en|date=2001-10-01}}</ref> Mara tu baada ya kufunguliwa kwa mawimbi ya redio, bongo flava ilizaliwa ikienea kwa haraka kote nchini, na katika Maziwa Makuu.<ref name="Kerr_18">{{cite journal|last1=Kerr|first1=David|date=2018-01-02|title=From the margins to the mainstream: making and remaking an alternative music economy in Dar es Salaam|url=https://doi.org/10.1080/13696815.2015.1125776|journal=[[Journal of African Cultural Studies]]|language=en|publisher=[[Routledge]]|volume=30|issue=1|page=65-80|doi=10.1080/13696815.2015.1125776|issn=1369-6815}}</ref>
=== Fasihi ===
{{Main|Fasihi ya Tanzania}}
Utamaduni wa kifasihi wa Tanzania kimsingi ni wa simulizi.<ref name=":0">{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=90d9pKhSjAIC|title=Culture and Customs of Tanzania|last=Otiso|first=Kefa M.|date=2013-01-24|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-0-313-08708-0|language=en}}</ref>{{rp|68}} Tanzu na vipera maaarufu vya [[Fasihi simulizi|fasihi simuliz]]<nowiki/>i ni pamoja na [[Ngano (hadithi)|ngano]], [[Shairi|mashairi]], [[mafumbo]], [[methali]] na [[nyimbo]].<ref name=":0" />{{rp|69}} Sehemu kubwa zaidi ya fasihi simulizi iliyorekodiwa Tanzania ni ya Kiswahili, ingawa lugha za [[Orodha ya makabila ya Tanzania|makabila ya Tanzania]] zina mapokeo yake ya simulizi. Fasihi simulizi ya nchi imekuwa ikipungua kwa sababu ya mabadiliko ya muundo wa jamii, na kufanya uwasilishaji wa fasihi simulizi kuwa mgumu zaidi, pia teknolojia za kisasa zinachangia kushushwa kwa thamani ya fasihi simulizi.<ref name=":0" />{{rp|68-9}}
Utamaduni wa kuandika na kusoma [[vitabu]] umeenea nchini Tanzania. [[Fasihi andishi]] nyingi za Kitanzania ni za [[Kiswahili]] au [[Kiingereza]].<ref name=":0" /> {{rp|75}} Watu mashuhuri katika fasihi andishi ya Tanzania ni pamoja na [[Shaaban Robert]] (anatambulika kama baba wa [[fasihi ya Kiswahili]]), [[Muhammed Saley Farsy]], [[Faraji Katalambulla]], Adam Shafi Adam, [[Muhammed Said Abdulla|Muhammed Said Abdalla]], [[Said Ahmed Mohammed Khamis]], [[Mohamed Suleiman Mohamed]], [[Euphrase Kezilahabi]], [[Gabriel Ruhumbika]], [[Ebrahim Hussein]], [[May Materru Balisidya]], [[Fadhy Mtanga]], [[Abdulrazak Gurnah]], na [[Penina O. Mlama]].<ref name=":0" />{{rp|76-8}}
[[Picha:Makonde elephant.jpg|thumb|150px|Bombwe la Kimakonde: Tembo]]
[[File:Amani-TT4798.jpg|Mchoro wa [[Tingatinga (painting)|Tingatinga]]|thumb]]
=== Uchoraji na Uchongaji ===
Mitindo miwili ya sanaa ya Tanzania imepata kutambuliwa kimataifa.<ref name="Doling">{{Rejea kitabu|title=Tanzania Arts Directory|last=Doling|first=Tim|date=1999|publisher=Visiting Arts|isbn=9781902349114|pages=17|language=en}}</ref> [[Uchoraji]] wa [[Tingatinga (uchoraji)|Tingatinga]] umejulikana tangu [[miaka ya 1970]]. Mtindo huo umepewa [[jina]] la [[mwanzilishi]] wake, mchoraji wa Kitanzania [[Edward Tingatinga|Edward Said Tingatinga]]. Kwa ujumla michoro ya Tingatinga inayoonyesha watu, wanyama, au maisha ya kila siku.<ref name=":0" />{{rp|13}}<ref name="Doling" />
Baada ya kifo cha Tingatinga mwaka wa 1972, wasanii wengine walikubali na kuendeleza mtindo wake, na aina hiyo sasa ndiyo mtindo muhimu zaidi unaolenga utalii katika maeneo ya Afrika Mashariki.<ref name=":0" />{{rp|113}}<ref name="Doling" />
[[Uchongaji]] wa [[mabombwe ya Kimakonde]] yamesifiwa tangu mwanzo wa [[karne ya 20]]. [[Wamakonde]] wengi wamehamia [[Dar es Salaam|Dar es salaam]] au [[Arusha]] wanapohudumia soko la [[watalii]] na soko la nje.
=== Michezo ===
{{Main|Michezo ya Tanzania}}
Mchezo maarufu nchini Tanzania ni [[mpira wa miguu]]. Ingawa mpira wa miguu ([[kandanda]]) unaongoza kwa ufuasi mkubwa miongoni mwa vijana, michezo mingine kama vile [[mpira wa kikapu]], [[mchezo wa ngumi]] na [[riadha]] inazidi kuwa maarufu miongoni mwa watu.<ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=tViQJkGh06YC&pg=PA36|title=Tanzania|last=Wairagala|first=Wakabi|date=2004|publisher=Gareth Stevens|isbn=978-0-8368-3119-1|language=en}}</ref><ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=GoKnbA1c1DsC&pg=PA53|title=Tanzania in Pictures|last=Pritchett|first=Bev|date=2007-12-15|publisher=Twenty-First Century Books|isbn=978-0-8225-8571-8|language=en}}</ref> Baraza la Michezo la Taifa ndicho chombo kinachosimamia michezo nchini chini ya Wizara ya Habari, Vijana, Michezo na Utamaduni.<ref>{{Rejea tovuti|title=NSC should perfect all sports categories|url=https://www.tanzaniasports.com/nsc-should-perfect-all-sports-categories/|work=Tanzania Sports|date=2011-10-01|accessdate=2022-06-16|language=en-GB}}</ref>
[[Shirikisho la Mpira wa Miguu Tanzania]] ([[TFF]]) ni chombo kinachosimamia mpira wa miguu nchini.<ref>{{Rejea tovuti|title=Member Association - Tanzania - FIFA.com|url=https://www.fifa.com/associations/association/tan/about|work=web.archive.org|date=2020-07-04|accessdate=2022-06-16|archivedate=2020-08-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200823220736/https://www.fifa.com/associations/association/tan/about}}</ref> Vilabu maarufu vya soka la kulipwa jijini Dar es Salaam ni [[Young Africans S.C|Young Africans F.C]]. na [[Simba S.C.|Simba S.C]]. Wachezaji wa kandanda ambao wamechezea klabu kubwa za kigeni ni pamoja na [[Mbwana Samatta]], [[Kelvin John]], na [[Morice Abraham]]. Tanzania iliandaa [[Kombe la Mataifa ya Afrika U-17 2019]].<ref>{{Rejea tovuti|title=U17 AFCON - Asante Sana Tanzania!!!|url=https://www.cafonline.com/news-center/news/u17-afcon-asante-sana-tanzania|work=CAFOnline.com|accessdate=2022-06-16|language=en|author=CAF-Confedération Africaine du Football}}</ref>
Soka la wanawake ni mchezo unaokuwa kwa kasi zaidi Tanzania. Utamaduni wa wanawake kucheza mpira wa miguu umeanza kueleweka kwa wengie. [[Timu ya taifa ya wanawake ya Tanzania]], Taifa Queens ni bingwa wa [[Michuano ya CECAFA kwa Wanawake]] kwa mwaka 2016 na mwaka 2018.<ref>{{Citation|title=Tanzania win Cecafa Women's trophy|url=https://www.bbc.com/sport/football/37409082|work=BBC Sport|language=en-GB|access-date=2022-06-16}}</ref><ref>{{Citation|title=Tanzania retain Cecafa Women's Cup|url=https://www.bbc.com/sport/football/44987890|work=BBC Sport|language=en-GB|access-date=2022-06-16}}</ref> Michuano hii huandaliwa na [[Shirikisho la Vyama vya Soka Afrika Mashariki na Kati]] (CECAFA). Timu ya taifa ya wanawake chini ya miaka 17 'Serengeti Girls' ilifuzu kucheza [[Michuano ya Kombe la Dunia la Wanawake]] nchini [[India]] mwaka 2022.<ref>{{Rejea tovuti|title=Serengeti Girls yatinga Kombe la Dunia|url=https://www.mwananchi.co.tz/mw/michezo/serengeti-girls-yatinga-kombe-la-dunia-3839528|work=Mwananchi|accessdate=17 Desemba 2024|date=5 Juni 2022}}</ref>
Hasheem Thabeet ni Mtanzania wa kwanza kucheza [[Chama cha Mpira wa Kikapu Marekani|Ligi ya Mpira wa Kikapu ya Marekani]] ([[NBA]]).<ref>{{Rejea tovuti|title=Hasheem Thabeet Stats|url=https://www.basketball-reference.com/players/t/thabeha01.html|work=Basketball-Reference.com|accessdate=2022-06-16|language=en|archivedate=2020-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201207100221/https://www.basketball-reference.com/players/t/thabeha01.html}}</ref>[[Mwanariadha]] wa zamani wa Tanzania wa mbio za kati, [[Filbert Bayi|Filbert Bayi Sanka]]<ref>{{Rejea tovuti|title=Filbert BAYI {{!}} Profile {{!}} World Athletics|url=https://www.worldathletics.org/athletes/tanzania/filbert-bayi-14347725|work=www.worldathletics.org|accessdate=2022-06-16}}</ref> mwaka 1974 aliboresha rekodi ya [[mbio ya mita 1500]], na mwaka wa [[1975]] aliboresha rekodi ya [[mbio ya maili moja]].<ref>{{Citation|title=1975 Miracle Mile: Filbert Bayi runs 3:51.0|url=https://www.youtube.com/watch?v=_oK3d7Ckh2o|language=sw-TZ|access-date=2022-06-16}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Bayi's record may be gone but it should never be forgotten|url=https://www.heraldscotland.com/sport/13143168.bayis-record-may-gone-never-forgotten/|work=HeraldScotland|accessdate=2022-06-16|language=en}}</ref> Bado anashikilia rekodi ya Michezo ya Jumuiya ya Madola ya mita 1500.
=== Filamu ===
Tanzania ina tasnia maarufu ya [[filamu]] inayojulikana kwa jina la "[[Bongo Movie]]".<ref name="mfd">{{cite web|url=http://mfditanzania.com/swahiliwood-researching-tanzanias-film-industry/|title=Swahiliwood: Researching Tanzania's Film Industry - Media for Development International|website=mfditanzania.com|accessdate=2022-06-17|archivedate=2020-02-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200206210925/http://mfditanzania.com/swahiliwood-researching-tanzanias-film-industry/}}</ref> Studio nyingi za utayarishaji filamu za Kitanzania ziko Dar es Salaam.
Kabla ya uhuru wa Tanzania mwaka 1961, baadhi ya sinema za kigeni zilirekodiwa [[Tanganyika]] na [[Zanzibar (Jiji)|Zanzibar]]. [[Tamasha la Kimataifa la Filamu la Zanzibar]] huandaa maonyesho ya filamu, warsha, muziki pamoja na sanaa zingine za maigizo.
== Tazama pia ==
* [[Orodha ya Mawaziri Wakuu wa Tanzania]]
* [[Orodha ya Mawaziri Wakuu wa Zanzibar]]
* [[Orodha ya Magavana Wakuu wa Tanganyika]]
* [[Orodha ya Masultan wa Zanzibar]]
* [[Orodha ya watu maarufu wa Tanzania]]
* [[Orodha ya mikoa ya Tanzania kwa eneo]]
* [[Orodha ya mikoa ya Tanzania na Pato la Taifa]]
* [[Orodha ya mikoa ya Tanzania na Maendeleo]]
* [[Utawala wa Kijiji - Tanzania]]
* [[Orodha ya nchi kufuatana na wakazi]]
* [[Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu]]
* [[Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu]]
* [[Orodha ya nchi za Afrika kulingana na pato la taifa]]
* [[Demografia ya Afrika]]
* [[Uchumi wa Tanzania]]
==Marejeo==
{{Marejeo}}
==Viungo vya nje==
{{Lango|Tanzania}}
{{Commons}}
* {{Wikiatlas|Tanzania}}
* {{dmoz|Regional/Africa/Tanzania}}
* [http://www.business-anti-corruption.com/country-profiles/sub-saharan-africa/tanzania/show-all.aspx Tanzania Corruption Profile] {{Wayback|url=http://www.business-anti-corruption.com/country-profiles/sub-saharan-africa/tanzania/show-all.aspx |date=20160812033656 }} from the [[Business-Anti-Corruption Portal|Business Ani-Corruption Portal]]
{{Hoja Kuhusu Tanzania}}
{{Mikoa ya Tanzania}}
{{Afrika}}
{{African Union}}
[[Jamii:Tanzania|*]]
[[Jamii:Nchi za Afrika]]
[[Jamii:Umoja wa Afrika]]
[[Jamii:Jumuiya ya Madola]]
[[Jamii:Jumuiya ya Afrika Mashariki]]
[[Jamii:Jumuiya ya Maendeleo Kusini mwa Afrika]]
[[Jamii:nchi]]
[[Jamii:Nchi]]
1tdqput2wm5e3t3k4y1kzfllx22w7kp
Uturuki
0
3663
1593379
1543407
2026-08-30T05:27:26Z
Gayle157
73366
/* Historia */
1593379
wikitext
text/x-wiki
{{Jedwali la nchi
| jina_rasmi = Jamhuri ya Uturuki
| jina_asili = ''Türkiye Cumhuriyeti'' ([[Kituruki]])
| bendera = Flag of Turkey.svg
| nembo =
| kaulimbiu =
| wimbo = ''İstiklal Marşı''<br>"Wimbo wa Uhuru"
| ramani = Turkey (orthographic projection).svg
| mji_mkuu = [[Ankara]]
| mji_mkubwa = [[Istanbul]]
| majiranukta1 =
| majiranukta2 = 32°51′M
| lugha_rasmi = [[Kituruki]]
| lugha3 = Kituruki, Kikurdi, Kiarabu, Kizaza, Kialbania, Kibosnia, Kigiriki, Kiarmenia, Kicircassia, Kilazi, Kibulgaria
| serikali = Jamhuri ya urais ya muungano
| vyeo_viongozi = {{*}}Rais<br>{{*}}Makamu wa Rais<br>{{*}}Spika<br>{{*}}Jaji Mkuu
| majina_viongozi = [[Recep Tayyip Erdoğan]]<br>[[Cevdet Yılmaz]]<br>[[Numan Kurtulmuş]]<br>[[Kadir Özkaya]]
| eneo_jumla = 783,562
| cheo_eneo = 36
| maji = 2.03%
| watu_kadirio = 85,664,944
| mwaka_kadirio = 2024
| msongamano = 111.4
| pato_ppp = {{increase}} $3.652 trilioni
| pato_ppp_kwa_mtu = {{increase}} $42,451
| plt = {{increase}} $1.437 trilioni
| pato_kwa_mtu = {{increase}} $16,709
| mwaka_pato = 2025
| maendeleo = {{steady}} 0.853 - <br>{{juu}}
| mwaka_maendeleo = 2023
| gini = 44.4
| mwaka_gini = 2021
| fedha = [[Lira ya Kituruki]] (₺) (TRY)
| majira_saa = +3 (TRT)
| udereva = Kushoto
| msimbo_simu = 90
| tld = .tr
}}
'''Uturuki''', rasmi kama '''Jamhuri ya Uturuki''' (kwa [[Kituruki]]: ''Türkiye Cumhuriyeti''), ni nchi inayopatikana kati ya [[Asia]] Magharibi na [[Ulaya]] ya Kusini-Mashariki, ikiwa na sehemu kubwa katika Anatolia na sehemu ndogo katika Thrace barani [[Ulaya]]. Inapakana na [[Bulgaria]] kaskazini-magharibi, [[Ugiriki]] magharibi, [[Georgia]] kaskazini-mashariki, [[Armenia]], [[Azerbaijan]], na [[Uajemi]] mashariki, [[Iraq]] na [[Syria]] kusini, na imezungukwa na [[Bahari Nyeusi]] kaskazini, [[Bahari ya Mediteranea]] kusini, na Bahari ya Aegean magharibi. Ina idadi ya watu takriban milioni 85, ikiwa ya 18 duniani. Jiji lake kubwa zaidi ni [[Istanbul]], huku mji mkuu ukiwa Ankara.
Uturuki ni nchi yenye [[historia]] ndefu na tajiri inayochanganya [[utamaduni]] wa [[Asia]] na [[Ulaya]]. Katika [[historia]] yake, eneo hili lilikuwa kitovu cha milki kubwa kama vile [[Ufalme wa Bizanti]] na baadaye [[Milki ya Osmani]] (Ottoman Empire) ambayo ilidumu kwa zaidi ya miaka 600 hadi kuvunjwa kwake mwaka 1922. Jamhuri ya Uturuki ilitangazwa rasmi tarehe 29 [[Oktoba]] [[1923]] chini ya uongozi wa [[Mustafa Kemal Atatürk]], ambaye alianzisha mageuzi makubwa ya [[siasa|kisiasa]], [[jamii|kijamii]], na [[uchumi|kiuchumi]] yaliyolenga kuifanya Uturuki kuwa [[taifa]] la kisasa na la [[demokrasia|kidemokrasia]].
Leo, Uturuki ni [[jamhuri]] ya [[rais|urais]] yenye maendeleo ya kati hadi ya juu [[uchumi|kiuchumi]], ikiwa mwanachama wa mashirika mbalimbali ya kimataifa kama vile [[Umoja wa Mataifa]], [[G20]], [[NATO]], na Shirika la Ushirikiano wa Kiislamu (OIC). Uchumi wake unaegemea kwenye [[viwanda]], [[kilimo]], [[utalii]], na [[huduma]], huku miji mikuu kama [[Istanbul]], [[Ankara]], na [[Izmir]] ikiwa vituo vikuu vya [[biashara]] na [[utamaduni]]. Licha ya maendeleo haya, nchi imekabiliwa pia na changamoto za [[siasa|kisiasa]], [[jamii|kijamii]], na [[usalama|kiusalama]], hasa kutokana na migogoro ya kikanda na masuala ya ndani ya [[siasa|kisiasa]].
== Jiografia ==
[[Picha:Tu-map.png|350px|thumb|right|Ramani ya Uturuki]]
Sehemu kubwa ya mipaka yake ni [[bahari]]: [[Mediteranea]] upande wa magharibi na kusini na [[Bahari Nyeusi]] upande wa kaskazini. Kwenye nchi kavu imepakana na [[Ugiriki]] na [[Bulgaria]] upande wa magharibi, Kaskazini-mashariki na [[Georgia]], [[Armenia]] na [[Azerbaijan]], kwa upande wa mashariki na [[Iran]] na upande wa kusini na [[Iraq]] na [[Syria]].
Sehemu kubwa ya eneo lake ni [[Anatolia]] inayoonekana kama [[rasi]] kubwa kati ya Mediteranea na Bahari Nyeusi. Hali ya nchi ndani ya Anatolia mara nyingi ni [[yabisi]] na [[kilimo]] kinategemea [[umwagiliaji]].
[[Safu za milima]] zinafuatana na [[pwani]] za kusini na kaskazini.
Sehemu ya mashariki ya nchi kuelekea Uajemi na [[Kaukazi]] ina milima mingi.
Maeneo ya pwani yanapokea [[mvua]] na huwa na [[rutuba]].
== Historia ==
[[Historia ya Uturuki]] inahusisha milenia kadhaa na inajumuisha [[ustaarabu]] mbalimbali ulioishi au kutawala eneo la [[Anatolia]] na Thrace. Anatolia ilikuwa makazi ya watu wa kale wakiwemo [[Wahiti]], [[Wafrijia]], [[Walidia]] na [[Warati]], huku makoloni ya [[Wagiriki]] yakianzishwa kando ya pwani za magharibi na kusini.<ref>{{cite web |title=History of Turkey |url=https://www.britannica.com/place/Turkey/History |website=Encyclopædia Britannica |publisher=Encyclopædia Britannica, Inc. |access-date=30 Agosti 2026}}</ref> Eneo hilo baadaye likawa sehemu ya Dola ya Achaemenid ya [[Uajemi]], kabla ya kutekwa na [[Aleksanda Mkuu]] katika karne ya 4 KK. Baada ya kipindi cha Hellenisti, sehemu kubwa ya Anatolia iliingia chini ya utawala wa [[Dola la Roma]] na baadaye ikawa kitovu cha Dola la Byzantine, huku [[Konstantinopoli]] ikiwa mji mkuu wake.<ref>{{cite web |last=Allen |first=Nicholas |title=A Brief History of Turkey |url=https://www.tota.world/article/1663/ |website=TOTA |access-date=30 Agosti 2026}}</ref>
Kuanzia [[karne ya 11]], watu wa Kituruki walianza kujiimarisha katika Anatolia kufuatia Vita vya Manzikert mwaka 1071, ambapo Waseljuq waliishinda jeshi la Bisanti.<ref name="Britannica_Turkey"/> Baadaye, Usultani wa Rum uliibuka kuwa dola kubwa ya Waseljuq katikati ya Anatolia. Mwishoni mwa [[karne ya 13]] na mwanzoni mwa [[karne ya 14]], [[Osman I]] aliweka misingi ya [[Dola la Osmani]], ambalo lilipanuka katika Anatolia na kusini-mashariki mwa [[Ulaya]]. [[Waosmani]] waliteka [[Konstantinopoli]] mwaka 1453 chini ya [[Sultan Mehmed II]], na kuufanya kuwa mji mkuu wa kifalme, na baadaye wakawa dola kubwa iliyotawala sehemu za [[Ulaya]], [[Asia]] na [[Afrika]].<ref name="Britannica_Ottoman">{{cite web |title=The rise and fall of the Ottoman Empire |url=https://www.britannica.com/summary/Ottoman-Empire |website=Encyclopædia Britannica |publisher=Encyclopædia Britannica, Inc. |access-date=30 Agosti 2026}}</ref>
[[Dola la Osmani]] lilifikia kilele cha upanuzi wake wa eneo na ushawishi wa kisiasa katika [[karne ya 16]], hasa wakati wa utawala wa Suleiman Mkuu.<ref name="Britannica_Ottoman"/> Hata hivyo, katika karne zilizofuata, dola hilo lilipata hasara za maeneo, kushindwa kijeshi, pamoja na matatizo ya kisiasa na kiuchumi. Wakati wa [[Vita vya Kwanza vya Dunia]], [[Dola la Osmani]] lilipigana upande wa Madola ya Kati na kushindwa mwaka 1918. Uvamizi uliofuata wa Madola ya Muungano na mipango ya kugawanya maeneo ya Osmani ulisababisha [[Vita vya Uhuru vya Uturuki]] (1919–1922), vilivyoongozwa na Mustafa [[Kemal Atatürk]] na harakati ya utaifa wa Kituruki.<ref name="Britannica_Turkey"/>
Jamhuri ya Uturuki ilitangazwa tarehe 29 Oktoba 1923, huku [[Ankara]] ikiwa mji mkuu na Atatürk akiwa rais wake wa kwanza.<ref name="AlJazeera_Turkey">{{cite web |title=Country Profile: Turkey |url=https://www.aljazeera.com/news/2011/5/26/country-profile-turkey |website=Al Jazeera |publisher=Al Jazeera Media Network |date=26 Mei 2011 |access-date=30 Agosti 2026}}</ref> Atatürk alianzisha mageuzi makubwa ya kisiasa, kisheria, kijamii na kitamaduni yaliyolenga kuunda taifa la kisasa lisilo la kidini, yakiwemo kukomeshwa kwa Ukhalifa, kupitishwa kwa sheria mpya ya kiraia, na kubadilishwa kwa hati ya [[Kiarabu]] na alfabeti ya Kituruki inayotokana na alfabeti ya Kilatini.<ref name="Britannica_Turkey"/> Uturuki ikawa demokrasia ya vyama vingi baada ya [[Vita vya Pili vya Dunia]], ingawa historia yake ya kisiasa ya kisasa pia imehusisha vipindi vya uingiliaji wa kijeshi, ukosefu wa utulivu wa kisiasa na mabadiliko ya katiba. Katika karne ya 21, Recep Tayyip Erdoğan na Chama cha Haki na Maendeleo (AKP) wamekuwa nguvu kuu katika siasa za Uturuki, huku Erdoğan akiwa rais tangu mwaka 2014.<ref name="AlJazeera_Turkey"/>
== Demografia ==
Uturuki una wakazi zaidi ya milioni 76. Wengi wao (70-75%) ni [[Waturuki]]. Katika mashariki ya Uturuki watu wengi ni [[Wakurdi]] ambao ni milioni 14 au takriban 20% za [[raia]] wote wa Uturuki.<ref>{{Cite Web|title=Demografia za Uturuki|author=Worldometers|url=https://www.worldometers.info/demographics/turkey-demographics/
|accessdate=2025-02-23|lang=en}}</ref>
Kuna mabaki madogo tu ya [[Wagiriki]] na [[Waarmenia]] waliowahi kukalia sehemu kubwa za nchi hadi mwisho wa [[milki ya Osmani]].
Kwenye maeneo jirani na Syria wako pia [[Waarabu]].
[[Lugha rasmi]] na ya kawaida ni [[Kituruki]], kinachotimika na 85% za wakazi. Hata hivyo, lugha 36 huzungumzwa nchini Uturuki, yaani 14 za asili na 22 za nje (angalia [[orodha ya lugha za Uturuki]]).
Upande wa [[dini]], karibu wote ni [[Waislamu]], hasa kuanzia [[karne ya 20]] ambapo [[Wakristo]] wengi [[Maangamizi ya Waarmenia|waliuawa]] (hasa Waarmenia) au kuhama (hasa [[Wagiriki]]). Waliobaki ni 0.2% tu. Hata hivyo Uturuki ni [[nchi isiyo na dini]] [[dini rasmi|rasmi]].
== Picha za Uturuki ==
<gallery>
Image:Anit Kabir (6526103103).jpg|Anıtkabir ([[Ankara]])
Image:Haga Sofia RB1.jpg|Ayasofya (zamani: [[Kanisa]] la [[Hagia Sofia]]) mjini Istanbul wakati wa usiku
Image:Ephesus library-650px.jpg|Maghofu ya [[Efeso]]
Image:Selimiye Camii.jpg|Misikiti Selimiye ([[Edirne]])
Image:Pamukkale3.jpg|Mawe ya [[chokaa]] na [[maji ya moto]] [[Pamukkale]]
Image:View from Mardin to the Mesopotamian plains.jpg|[[Mnara]] wa [[msikiti]] wa Reyhanli, [[Mardin]]
</gallery>
==Tazama pia==
* [[Orodha ya nchi kufuatana na wakazi]]
==Viungo vya nje==
{{Commons|Turkey}}
;Jumla
* [http://turkey.com/ turkey.com] - Topical multilingual website about Turkey.
* {{CIA_World_Factbook link|tu|Turkey}}
* [http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-17988453 Turkey profile] from the [[BBC News]]
* [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/609790/Turkey Turkey] at ''[[Encyclopædia Britannica]]''
* [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/turkey.htm Turkey] {{Wayback|url=http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/turkey.htm |date=20120609183758 }} from ''UCB Libraries GovPubs''
* {{Dmoz|Regional/Middle_East/Turkey}}
* [http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=TR Key Development Forecasts for Turkey] from [[International Futures]]
;Serikali
* [http://www.tccb.gov.tr/pages/ Official website of the Presidency of the Republic of Turkey] {{Wayback|url=http://www.tccb.gov.tr/pages/ |date=20100605083710 }}
* [http://global.tbmm.gov.tr/index.php/EN/yd/ Official website of the Grand National Assembly of Turkey] {{Wayback|url=http://global.tbmm.gov.tr/index.php/EN/yd/ |date=20150123183903 }}
;Utalii
* {{Wikiatlas|Turkey}}
* [http://goturkey.com/ Turkey's Official Tourism Portal] {{Wayback|url=http://goturkey.com/ |date=20080705013300 }}
* [http://www.kultur.gov.tr/ Official website of the Ministry of Culture and Tourism]
* [http://whc.unesco.org/en/statesparties/tr Turkey profile] from [[UNESCO]]
* [http://www.lonelyplanet.com/turkey Turkey profile] from [[Lonely Planet]]
;Uchumi
* [http://www.ekonomi.gov.tr/ Official website of Ministry of the Ministry of Economy] {{Wayback|url=http://www.ekonomi.gov.tr/ |date=20151101130722 }}
* [http://www.bluenomics.com/data#!data/country_overview/key_indicators_1/gdp_real_total/gdp_real_total_quarterly_yoy_in_sa_wda_real%7Cchart/line$countries=turkey&sorting=list//title Macroeconomic Data for Turkey Online] {{Wayback|url=http://www.bluenomics.com/data#!data/country_overview/key_indicators_1/gdp_real_total/gdp_real_total_quarterly_yoy_in_sa_wda_real%7Cchart/line$countries=turkey&sorting=list//title |date=20141117072912 }}
{{Miji ya Uturuki}}
{{Asia}}
{{Ulaya}}
{{mbegu-jio-Uturuki}}
[[Jamii:Nchi za Asia]]
[[Jamii:Nchi za Ulaya]]
[[Jamii:Uturuki|*]]
[[Jamii:Maeneo ya Biblia]]
[[Jamii:Mashariki ya Kati]]
[[Jamii:Nchi]]
l2jhap3719drehtdgt29k0xdga9cmzg
1593380
1593379
2026-08-30T05:29:10Z
Gayle157
73366
/* Historia */ Typo
1593380
wikitext
text/x-wiki
{{Jedwali la nchi
| jina_rasmi = Jamhuri ya Uturuki
| jina_asili = ''Türkiye Cumhuriyeti'' ([[Kituruki]])
| bendera = Flag of Turkey.svg
| nembo =
| kaulimbiu =
| wimbo = ''İstiklal Marşı''<br>"Wimbo wa Uhuru"
| ramani = Turkey (orthographic projection).svg
| mji_mkuu = [[Ankara]]
| mji_mkubwa = [[Istanbul]]
| majiranukta1 =
| majiranukta2 = 32°51′M
| lugha_rasmi = [[Kituruki]]
| lugha3 = Kituruki, Kikurdi, Kiarabu, Kizaza, Kialbania, Kibosnia, Kigiriki, Kiarmenia, Kicircassia, Kilazi, Kibulgaria
| serikali = Jamhuri ya urais ya muungano
| vyeo_viongozi = {{*}}Rais<br>{{*}}Makamu wa Rais<br>{{*}}Spika<br>{{*}}Jaji Mkuu
| majina_viongozi = [[Recep Tayyip Erdoğan]]<br>[[Cevdet Yılmaz]]<br>[[Numan Kurtulmuş]]<br>[[Kadir Özkaya]]
| eneo_jumla = 783,562
| cheo_eneo = 36
| maji = 2.03%
| watu_kadirio = 85,664,944
| mwaka_kadirio = 2024
| msongamano = 111.4
| pato_ppp = {{increase}} $3.652 trilioni
| pato_ppp_kwa_mtu = {{increase}} $42,451
| plt = {{increase}} $1.437 trilioni
| pato_kwa_mtu = {{increase}} $16,709
| mwaka_pato = 2025
| maendeleo = {{steady}} 0.853 - <br>{{juu}}
| mwaka_maendeleo = 2023
| gini = 44.4
| mwaka_gini = 2021
| fedha = [[Lira ya Kituruki]] (₺) (TRY)
| majira_saa = +3 (TRT)
| udereva = Kushoto
| msimbo_simu = 90
| tld = .tr
}}
'''Uturuki''', rasmi kama '''Jamhuri ya Uturuki''' (kwa [[Kituruki]]: ''Türkiye Cumhuriyeti''), ni nchi inayopatikana kati ya [[Asia]] Magharibi na [[Ulaya]] ya Kusini-Mashariki, ikiwa na sehemu kubwa katika Anatolia na sehemu ndogo katika Thrace barani [[Ulaya]]. Inapakana na [[Bulgaria]] kaskazini-magharibi, [[Ugiriki]] magharibi, [[Georgia]] kaskazini-mashariki, [[Armenia]], [[Azerbaijan]], na [[Uajemi]] mashariki, [[Iraq]] na [[Syria]] kusini, na imezungukwa na [[Bahari Nyeusi]] kaskazini, [[Bahari ya Mediteranea]] kusini, na Bahari ya Aegean magharibi. Ina idadi ya watu takriban milioni 85, ikiwa ya 18 duniani. Jiji lake kubwa zaidi ni [[Istanbul]], huku mji mkuu ukiwa Ankara.
Uturuki ni nchi yenye [[historia]] ndefu na tajiri inayochanganya [[utamaduni]] wa [[Asia]] na [[Ulaya]]. Katika [[historia]] yake, eneo hili lilikuwa kitovu cha milki kubwa kama vile [[Ufalme wa Bizanti]] na baadaye [[Milki ya Osmani]] (Ottoman Empire) ambayo ilidumu kwa zaidi ya miaka 600 hadi kuvunjwa kwake mwaka 1922. Jamhuri ya Uturuki ilitangazwa rasmi tarehe 29 [[Oktoba]] [[1923]] chini ya uongozi wa [[Mustafa Kemal Atatürk]], ambaye alianzisha mageuzi makubwa ya [[siasa|kisiasa]], [[jamii|kijamii]], na [[uchumi|kiuchumi]] yaliyolenga kuifanya Uturuki kuwa [[taifa]] la kisasa na la [[demokrasia|kidemokrasia]].
Leo, Uturuki ni [[jamhuri]] ya [[rais|urais]] yenye maendeleo ya kati hadi ya juu [[uchumi|kiuchumi]], ikiwa mwanachama wa mashirika mbalimbali ya kimataifa kama vile [[Umoja wa Mataifa]], [[G20]], [[NATO]], na Shirika la Ushirikiano wa Kiislamu (OIC). Uchumi wake unaegemea kwenye [[viwanda]], [[kilimo]], [[utalii]], na [[huduma]], huku miji mikuu kama [[Istanbul]], [[Ankara]], na [[Izmir]] ikiwa vituo vikuu vya [[biashara]] na [[utamaduni]]. Licha ya maendeleo haya, nchi imekabiliwa pia na changamoto za [[siasa|kisiasa]], [[jamii|kijamii]], na [[usalama|kiusalama]], hasa kutokana na migogoro ya kikanda na masuala ya ndani ya [[siasa|kisiasa]].
== Jiografia ==
[[Picha:Tu-map.png|350px|thumb|right|Ramani ya Uturuki]]
Sehemu kubwa ya mipaka yake ni [[bahari]]: [[Mediteranea]] upande wa magharibi na kusini na [[Bahari Nyeusi]] upande wa kaskazini. Kwenye nchi kavu imepakana na [[Ugiriki]] na [[Bulgaria]] upande wa magharibi, Kaskazini-mashariki na [[Georgia]], [[Armenia]] na [[Azerbaijan]], kwa upande wa mashariki na [[Iran]] na upande wa kusini na [[Iraq]] na [[Syria]].
Sehemu kubwa ya eneo lake ni [[Anatolia]] inayoonekana kama [[rasi]] kubwa kati ya Mediteranea na Bahari Nyeusi. Hali ya nchi ndani ya Anatolia mara nyingi ni [[yabisi]] na [[kilimo]] kinategemea [[umwagiliaji]].
[[Safu za milima]] zinafuatana na [[pwani]] za kusini na kaskazini.
Sehemu ya mashariki ya nchi kuelekea Uajemi na [[Kaukazi]] ina milima mingi.
Maeneo ya pwani yanapokea [[mvua]] na huwa na [[rutuba]].
== Historia ==
[[Historia ya Uturuki]] inahusisha milenia kadhaa na inajumuisha [[ustaarabu]] mbalimbali ulioishi au kutawala eneo la [[Anatolia]] na Thrace. Anatolia ilikuwa makazi ya watu wa kale wakiwemo [[Wahiti]], [[Wafrijia]], [[Walidia]] na [[Warati]], huku makoloni ya [[Wagiriki]] yakianzishwa kando ya pwani za magharibi na kusini.<ref>{{cite web |title=History of Turkey |url=https://www.britannica.com/place/Turkey/History |website=Encyclopædia Britannica |publisher=Encyclopædia Britannica, Inc. |access-date=30 Agosti 2026}}</ref> Eneo hilo baadaye likawa sehemu ya Dola ya Achaemenid ya [[Uajemi]], kabla ya kutekwa na [[Aleksanda Mkuu]] katika karne ya 4 KK. Baada ya kipindi cha Hellenisti, sehemu kubwa ya Anatolia iliingia chini ya utawala wa [[Dola la Roma]] na baadaye ikawa kitovu cha Dola la Byzantine, huku [[Konstantinopoli]] ikiwa mji mkuu wake.<ref>{{cite web |last=Allen |first=Nicholas |title=A Brief History of Turkey |url=https://www.tota.world/article/1663/ |website=TOTA |access-date=30 Agosti 2026}}</ref>
Kuanzia [[karne ya 11]], watu wa Kituruki walianza kujiimarisha katika Anatolia kufuatia Vita vya Manzikert mwaka 1071, ambapo Waseljuq waliishinda jeshi la Bisanti.<ref name="Britannica_Turkey"/> Baadaye, Usultani wa Rum uliibuka kuwa dola kubwa ya Waseljuq katikati ya Anatolia. Mwishoni mwa [[karne ya 13]] na mwanzoni mwa [[karne ya 14]], [[Osman I]] aliweka misingi ya [[Dola la Osmani]], ambalo lilipanuka katika Anatolia na kusini-mashariki mwa [[Ulaya]]. [[Waosmani]] waliteka [[Konstantinopoli]] mwaka 1453 chini ya Sultan [[Mehmed II]], na kuufanya kuwa mji mkuu wa kifalme, na baadaye wakawa dola kubwa iliyotawala sehemu za [[Ulaya]], [[Asia]] na [[Afrika]].<ref name="Britannica_Ottoman">{{cite web |title=The rise and fall of the Ottoman Empire |url=https://www.britannica.com/summary/Ottoman-Empire |website=Encyclopædia Britannica |publisher=Encyclopædia Britannica, Inc. |access-date=30 Agosti 2026}}</ref>
[[Dola la Osmani]] lilifikia kilele cha upanuzi wake wa eneo na ushawishi wa kisiasa katika [[karne ya 16]], hasa wakati wa utawala wa Suleiman Mkuu.<ref name="Britannica_Ottoman"/> Hata hivyo, katika karne zilizofuata, dola hilo lilipata hasara za maeneo, kushindwa kijeshi, pamoja na matatizo ya kisiasa na kiuchumi. Wakati wa [[Vita vya Kwanza vya Dunia]], [[Dola la Osmani]] lilipigana upande wa Madola ya Kati na kushindwa mwaka 1918. Uvamizi uliofuata wa Madola ya Muungano na mipango ya kugawanya maeneo ya Osmani ulisababisha [[Vita vya Uhuru vya Uturuki]] (1919–1922), vilivyoongozwa na Mustafa [[Kemal Atatürk]] na harakati ya utaifa wa Kituruki.<ref name="Britannica_Turkey"/>
Jamhuri ya Uturuki ilitangazwa tarehe 29 Oktoba 1923, huku [[Ankara]] ikiwa mji mkuu na Atatürk akiwa rais wake wa kwanza.<ref name="AlJazeera_Turkey">{{cite web |title=Country Profile: Turkey |url=https://www.aljazeera.com/news/2011/5/26/country-profile-turkey |website=Al Jazeera |publisher=Al Jazeera Media Network |date=26 Mei 2011 |access-date=30 Agosti 2026}}</ref> Atatürk alianzisha mageuzi makubwa ya kisiasa, kisheria, kijamii na kitamaduni yaliyolenga kuunda taifa la kisasa lisilo la kidini, yakiwemo kukomeshwa kwa Ukhalifa, kupitishwa kwa sheria mpya ya kiraia, na kubadilishwa kwa hati ya [[Kiarabu]] na alfabeti ya Kituruki inayotokana na alfabeti ya Kilatini.<ref name="Britannica_Turkey"/> Uturuki ikawa demokrasia ya vyama vingi baada ya [[Vita vya Pili vya Dunia]], ingawa historia yake ya kisiasa ya kisasa pia imehusisha vipindi vya uingiliaji wa kijeshi, ukosefu wa utulivu wa kisiasa na mabadiliko ya katiba. Katika karne ya 21, Recep Tayyip Erdoğan na Chama cha Haki na Maendeleo (AKP) wamekuwa nguvu kuu katika siasa za Uturuki, huku Erdoğan akiwa rais tangu mwaka 2014.<ref name="AlJazeera_Turkey"/>
== Demografia ==
Uturuki una wakazi zaidi ya milioni 76. Wengi wao (70-75%) ni [[Waturuki]]. Katika mashariki ya Uturuki watu wengi ni [[Wakurdi]] ambao ni milioni 14 au takriban 20% za [[raia]] wote wa Uturuki.<ref>{{Cite Web|title=Demografia za Uturuki|author=Worldometers|url=https://www.worldometers.info/demographics/turkey-demographics/
|accessdate=2025-02-23|lang=en}}</ref>
Kuna mabaki madogo tu ya [[Wagiriki]] na [[Waarmenia]] waliowahi kukalia sehemu kubwa za nchi hadi mwisho wa [[milki ya Osmani]].
Kwenye maeneo jirani na Syria wako pia [[Waarabu]].
[[Lugha rasmi]] na ya kawaida ni [[Kituruki]], kinachotimika na 85% za wakazi. Hata hivyo, lugha 36 huzungumzwa nchini Uturuki, yaani 14 za asili na 22 za nje (angalia [[orodha ya lugha za Uturuki]]).
Upande wa [[dini]], karibu wote ni [[Waislamu]], hasa kuanzia [[karne ya 20]] ambapo [[Wakristo]] wengi [[Maangamizi ya Waarmenia|waliuawa]] (hasa Waarmenia) au kuhama (hasa [[Wagiriki]]). Waliobaki ni 0.2% tu. Hata hivyo Uturuki ni [[nchi isiyo na dini]] [[dini rasmi|rasmi]].
== Picha za Uturuki ==
<gallery>
Image:Anit Kabir (6526103103).jpg|Anıtkabir ([[Ankara]])
Image:Haga Sofia RB1.jpg|Ayasofya (zamani: [[Kanisa]] la [[Hagia Sofia]]) mjini Istanbul wakati wa usiku
Image:Ephesus library-650px.jpg|Maghofu ya [[Efeso]]
Image:Selimiye Camii.jpg|Misikiti Selimiye ([[Edirne]])
Image:Pamukkale3.jpg|Mawe ya [[chokaa]] na [[maji ya moto]] [[Pamukkale]]
Image:View from Mardin to the Mesopotamian plains.jpg|[[Mnara]] wa [[msikiti]] wa Reyhanli, [[Mardin]]
</gallery>
==Tazama pia==
* [[Orodha ya nchi kufuatana na wakazi]]
==Viungo vya nje==
{{Commons|Turkey}}
;Jumla
* [http://turkey.com/ turkey.com] - Topical multilingual website about Turkey.
* {{CIA_World_Factbook link|tu|Turkey}}
* [http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-17988453 Turkey profile] from the [[BBC News]]
* [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/609790/Turkey Turkey] at ''[[Encyclopædia Britannica]]''
* [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/turkey.htm Turkey] {{Wayback|url=http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/turkey.htm |date=20120609183758 }} from ''UCB Libraries GovPubs''
* {{Dmoz|Regional/Middle_East/Turkey}}
* [http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=TR Key Development Forecasts for Turkey] from [[International Futures]]
;Serikali
* [http://www.tccb.gov.tr/pages/ Official website of the Presidency of the Republic of Turkey] {{Wayback|url=http://www.tccb.gov.tr/pages/ |date=20100605083710 }}
* [http://global.tbmm.gov.tr/index.php/EN/yd/ Official website of the Grand National Assembly of Turkey] {{Wayback|url=http://global.tbmm.gov.tr/index.php/EN/yd/ |date=20150123183903 }}
;Utalii
* {{Wikiatlas|Turkey}}
* [http://goturkey.com/ Turkey's Official Tourism Portal] {{Wayback|url=http://goturkey.com/ |date=20080705013300 }}
* [http://www.kultur.gov.tr/ Official website of the Ministry of Culture and Tourism]
* [http://whc.unesco.org/en/statesparties/tr Turkey profile] from [[UNESCO]]
* [http://www.lonelyplanet.com/turkey Turkey profile] from [[Lonely Planet]]
;Uchumi
* [http://www.ekonomi.gov.tr/ Official website of Ministry of the Ministry of Economy] {{Wayback|url=http://www.ekonomi.gov.tr/ |date=20151101130722 }}
* [http://www.bluenomics.com/data#!data/country_overview/key_indicators_1/gdp_real_total/gdp_real_total_quarterly_yoy_in_sa_wda_real%7Cchart/line$countries=turkey&sorting=list//title Macroeconomic Data for Turkey Online] {{Wayback|url=http://www.bluenomics.com/data#!data/country_overview/key_indicators_1/gdp_real_total/gdp_real_total_quarterly_yoy_in_sa_wda_real%7Cchart/line$countries=turkey&sorting=list//title |date=20141117072912 }}
{{Miji ya Uturuki}}
{{Asia}}
{{Ulaya}}
{{mbegu-jio-Uturuki}}
[[Jamii:Nchi za Asia]]
[[Jamii:Nchi za Ulaya]]
[[Jamii:Uturuki|*]]
[[Jamii:Maeneo ya Biblia]]
[[Jamii:Mashariki ya Kati]]
[[Jamii:Nchi]]
jyddv4pf2l18u3xmmumyv9p88jazedg
Ugiriki
0
6754
1593386
1550033
2026-08-30T05:44:32Z
Gayle157
73366
/* */
1593386
wikitext
text/x-wiki
{{Maelezo fupi|Nchi katika Kusini-Mashariki mwa Ulaya}}
{{Jedwali la nchi
|jina_asili = <span style="line-height:1.33em;"> Ελληνική Δημοκρατία<br />''Ellinikí Dimokratía''</span>
|conventional_long_name = <span style="line-height:1.33em;">Demokrasia ya Ugiriki</span>
|common_name = Greece
|bendera = Flag of Greece.svg
|nembo = Coat_of_arms_of_Greece.svg
|symbol_type = Nembo
|ramani = EU-Greece (orthographic projection).svg
|kauli_mbiu = Ελευθερία ή Θάνατος <br />(Eleftheria i thanatos - "Uhuru au mauti")
|wimbo = Ύμνος εις την Ελευθερίαν - "Wimbo la Uhuru"
|lugha_rasmi = [[Kigiriki]]
|mji_mkubwa_na_mkuu = [[Athens]]
|latd=38| latm=00| latNS=N| longd=23| longm=43| longEW=E
|serikali = [[Jamhuri]]
|vyeo_viongozi = [[Rais wa Ugiriki|Rais]]<br />[[Waziri Mkuu wa Ugiriki|Waziri Mkuu]]
|viongozi = [[Katerina Sakellaropoulou]] (Κατερίνα Σακελλαροπούλου)<br /> [[Kyriakos Mitsotakis]] (Κυριάκος Μητσοτάκης)
|accessionEUdate = [[1 Januari]] [[1981]]
|area_rank = ya 95
|area_magnitude = 1 E11
|eneo_jumla = 131,957
|areami² = 50,944 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
|asilimia_maji = 1.51
|watu_kadirio = 10,678,632
|cheo_kadirio = 85
|mwaka_kadirio= 2021
|watu_sensa = 10,816,286
|mwaka_sensa = 2012
|msongamano = 77
|population_densitymi² = 212 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
|cheo_msongamano = ya 120
|plt_ppp = {{increase}} $467.59 billioni <!--IMF-->
|cheo_plt_ppp = 54
|mwaka_plt_ppp = 2025
|plt_ppp_kwa_mtu = {{increase}} $23,518
|cheo_plt_ppp_kwa_mtu = 30
|mwaka_plt = 2025
|plt = {{increase}} $267.35 bilion
|plt_kwa_mtu = {{increase}} $25,756
|muundo_uhuru = Uhuru kutoka [[Milki ya Osmani]]
|tukio1 = Ilitangazwa
|tukio2 =Ilitambuliwa
|tukio1_tarehe = [[25 Machi]] [[1821]]
|tukio2_tarehe= 1829
|hdi = {{increase}} 0.908 </br> - {{juu sana}}
|cheo = 34
|mwaka_hdi = 2023
|sarafu = [[Euro]] ([[Euro sign|€]])<sup>2</sup>
|majira_saa = +2 [[Eastern European Time|EET]]
|time_zone_DST = [[EEST]]
|utc_offset_DST = +3
|tld = [[.gr]]
|msimbo_simu = 30
}}
'''Ugiriki''', pia '''Uyunani''' (kwa [[Kigiriki]] cha kisasa: Ελλάδα, Ellada, au Ελλάς, Ellas), rasmi kama '''Jamhuri ya Hellena''', ni [[nchi]] iliyoko Kusini-Mashariki mwa [[Ulaya]], ikipakana na [[Albania]] kaskazini-magharibi, [[Masedonia Kaskazini]] na [[Bulgaria]] kaskazini, na [[Uturuki]] mashariki. Kwa upande wa kusini na magharibi, imezungukwa na [[Bahari ya Mediterania]], [[Bahari ya Aegean]], na [[Bahari ya Ionia]]. Ina idadi ya watu takriban milioni 10.4, ikiwa ya 87 duniani. Mji wake mkuu na mkubwa zaidi ni [[Athens]]. Ugiriki imegawanyika katika [[jimbo|majimbo]] 13 ya kiutawala. Inajulikana kwa [[historia]] yake ndefu ya [[ustaarabu]] wa kale, hasa Dola ya Kigiriki na michango yake katika [[demokrasia]], [[falsafa]], na [[sanaa]]. Pia ni mwanachama wa [[Umoja wa Ulaya]] na [[NATO]].
Ugiriki ina moja ya [[Historia ya Ugiriki|historia za kale zaidi]] zilizorekodiwa barani [[Ulaya]] na hutambuliwa sana kama chimbuko la [[ustaarabu]] wa Magharibi. [[Mji-dola|Miji-dola]] ya kale ya [[Kigiriki]] kama [[Athene]] na [[Sparta]] ilichukua nafasi kubwa katika maendeleo ya [[demokrasia]], [[falsafa]], [[fasihi]], [[hisabati]], na mawazo ya kisiasa. <ref name="Britannica_Greece_History">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Greece/History |author=Richard Clogg |title=History of Greece |website=Britannica |date=April 10, 2026 |access-date=May 15, 2026 }} </ref> Baada ya vipindi vya utawala wa [[Warumi]], [[Wabisanti]], na Waothmania, taifa la kisasa la Ugiriki liliibuka katika [[karne ya 19]] baada ya Vita vya Uhuru vya Ugiriki dhidi ya [[Dola ya Ottoman]]. Baadaye Ugiriki ilipanuka kieneo na kuwa jamhuri baada ya vipindi vya ufalme, vita, na mabadiliko ya kisiasa katika [[karne ya 20]]. <ref name="BBC_Greece_Profile">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-17373241 |title=Greece country profile |website=BBC News |date=2024 |access-date=May 15, 2026 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
[[Ugiriki#Uchumi|Uchumi wa Ugiriki]] umeainishwa kama uchumi mchanganyiko uliostawi na unategemea sana [[huduma]], [[utalii]], usafirishaji wa baharini, na biashara. <ref name="OECD_Greece_Econ">{{cite web |url=https://www.oecd.org/en/countries/greece.html |title=OECD Economic Outlook: Greece |website=oecd.org |publisher=OECD |date=2024 |access-date=May 15, 2026 }} </ref> [[Utalii]] ni moja ya sekta muhimu zaidi za uchumi wa nchi hiyo, ukiungwa mkono na maeneo ya kihistoria, visiwa vya [[Mediterania]], na maeneo ya mapumziko ya pwani yanayovutia mamilioni ya watalii wa kimataifa kila mwaka. Ugiriki pia ina moja ya meli kubwa zaidi za biashara duniani, jambo linalofanya usafiri wa baharini kuwa mchangiaji mkubwa wa uchumi wa taifa. <ref name="WFB_Greece_Econ">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece/#economy |title=Greece - World Factbook: Economy |website=cia.gov |publisher=Central Intelligence Agency |date=April 2026 |access-date=May 15, 2026 |archive-date=2021-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece/#economy |url-status=dead }}</ref> [[Kilimo]] bado kina umuhimu katika baadhi ya maeneo, huku bidhaa kama zeituni, mafuta ya zeituni, zabibu, matunda ya machungwa, na bidhaa za uvuvi zikichangia mauzo ya nje.
Utamaduni wa Kigiriki umeathiri sana [[ustaarabu]] wa dunia kupitia mchango wake katika [[falsafa]], tamthilia, usanifu, [[sayansi]], na sanaa. <ref name="UNESCO_Greece_Culture">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/gr |title=Greece: Properties inscribed on the World Heritage List |website=unesco.org |publisher=UNESCO |date=2024 |access-date=May 15, 2026 }} </ref> Lugha ya [[Kigiriki]] ina moja ya historia ndefu zaidi zilizorekodiwa barani [[Ulaya]] na inaendelea kuwa sehemu muhimu ya utambulisho wa taifa. Idadi kubwa ya watu ni [[Wagiriki]] wa kikabila na wengi wao wanafuata [[Ukristo]] wa Kiorthodoksi wa Mashariki, ambao kihistoria umeathiri mila za kijamii na maisha ya umma. <ref name="WFB_Greece_People">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece/#people-and-society |title=Greece - World Factbook: People and Society |website=cia.gov |date=2026 |access-date=May 15, 2026 |archive-date=2021-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece/#people-and-society |url-status=dead }}</ref> Ugiriki ya kisasa inaunganisha urithi wa kale wa kitamaduni na ushawishi wa kisasa wa [[Ulaya]], hasa kupitia ushirikiano wake ndani ya [[Umoja wa Ulaya]].
==Jiografia==
Kijiografia huwa na sehemu za Ugiriki bara, [[rasi ya Peloponesi]] upande wa kusini inayounganishwa kwa [[shingo ya nchi]] nyembamba, halafu [[Kisiwa|visiwa]] vingi upande wa [[Bahari ya Aegean]], [[Bahari ya Adria]] na kwenye [[Bahari ya Mediteranea|Mediteranea]] yenyewe. Visiwa vikubwa zaidi ni [[Kreta]], [[Euboea]], [[Lesbo]] na [[Rhodos]].
==Historia==
[[File:The Parthenon in Athens.jpg|thumb|left|[[Parthenon]], katika [[Akropoli]] ya [[Athens]], ni kielelezo cha [[Ugiriki ya Kale|Ugiriki wa Kale]].]]
Ugiriki ni nchi yenye [[historia]] ndefu na maarufu sana, hata inaitwa "nchi mama ya Ulaya" na [[kitovu]] cha [[Ustaarabu wa magharibi]], kwa sababu ndipo vilipoanza [[demokrasia]], [[falsafa]] ya magharibi, [[fasihi]] ya magharibi, [[historiografia]], [[sayansi ya siasa]], tafiti za [[sayansi]] na [[hisabati]], [[tamthilia]] na [[michezo]] ya [[Michezo ya Olimpiki|Olimpiki]].
Ugiriki ni nchi mwanachama wa [[Umoja wa Ulaya]] tangu [[1981]].
==Demografia==
=== Lugha ===
[[Lugha]] ya [[Kigiriki]] inaendelea kuandikwa kwa [[Alfabeti ya Kigiriki]] inayotumiwa tangu miaka 3000 iliyopita, lakini lugha yenyewe imebadilika. Wagiriki wa leo hawaelewi tena [[Kigiriki cha Kale]] moja kwa moja.
=== Dini ===
Wakazi wengi wanafuata [[dini]] ya [[Ukristo]] (93%), hasa katika [[Kanisa la Kiorthodoksi la Kigiriki]] (90%), halafu [[Uprotestanti|Waprotestanti]] na [[Kanisa Katoliki|Wakatoliki]]. 2% ni [[Waislamu]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya nchi kufuatana na wakazi]]
==Marejeo==
{{refbegin|30em}}
* "Minorities in Greece – Historical Issues and New Perspectives". ''History and Culture of South Eastern Europe''. An Annual Journal. München (Slavica) 2003.
*{{cite book | title = The Constitution of Greece | url = http://www.hellenicparliament.gr/UserFiles/f3c70a23-7696-49db-9148-f24dce6a27c8/001-156%20aggliko.pdf |access-date=21 March 2011 |year=2008 | publisher = [[Hellenic Parliament]] |location=Athens|isbn= 978-960-560-073-0| others = Paparrigopoulos, Xenophon; Vassilouni, Stavroula (translators)}}
*{{Rejea kitabu | last = Clogg | first = Richard | title = A Concise History of Greece | pages = 10–37 | publisher = Cambridge University Press | year = 1992 | edition = 1st | isbn = 978-0-521-37228-2 | url = https://books.google.com/books?id=H5pyUIY4THYC&q=richard%20clogg%20greece | access-date = 23 March 2016}}, 257 pp.
*{{Rejea kitabu | author-link = Richard Clogg| last = Clogg | first = Richard | title= A Concise History of Greece | url = https://archive.org/details/concisehistoryof00clog_0| edition = 2nd |location= Cambridge | publisher= [[Cambridge University Press]]| orig-year = 1992 | year= 2002 | isbn = 978-0-521-00479-4}}.
*{{cite book | last =Dagtoglou | first = PD | title = Constitutional Law – Individual Rights | volume = I | year = 1991 |publisher=Ant. N. Sakkoulas |location=Athens-Komotini |language=el |chapter=Protection of Individual Rights}}
*{{Rejea kitabu | first = John Van Antwerp | last = Fine | title = The Early Medieval Balkans: A Critical Survey from the Sixth to the Late Twelfth Century | publisher = University of Michigan Press | year = 1991 | isbn = 978-0-472-08149-3 | url=https://books.google.com/books?id=Y0NBxG9Id58C | access-date=23 March 2016}}, 376 pp.
* {{cite book|last=Hatzopoulos|first=Marios|title=The making of Modern Greece: Nationalism, Romanticism, and the Uses of the Past (1797–1896)|chapter=From resurrection to insurrection: 'sacred' myths, motifs, and symbols in the Greek War of Independence|year=2009|publisher=Ashgate|editor1-first=Roderick|editor1-last=Beaton|editor2-first=David|editor2-last=Ricks|pages=81–93|chapter-url=https://www.academia.edu/985519}}
*{{Rejea kitabu | last = Kalaitzidis | first = Akis | year = 2010 | title = Europe's Greece: A Giant in the Making | url = https://archive.org/details/europesgreecegia0000kala | publisher = [[Palgrave Macmillan]]}}, 219 pp. The impact of European Union membership on Greek politics, economics, and society.
*{{cite book|last1=Koliopoulos|first1=John S.|last2=Veremis|first2=Thanos M.|title=Greece: The Modern Sequel. From 1831 to the Present|url=https://archive.org/details/greecemodernsequ0000koli_o4g4|publisher=Hurst & Co.|year=2002|location=London}}
*{{cite journal|last=Kostopoulos|first=Tasos|title=La guerre civile macédonienne de 1903-1908 et ses représentations dans l'historiographie nationale grecque|journal=Cahiers Balkaniques|volume=38-39|issue=38–39|year=2011|pages=213–226|doi=10.4000/ceb.835|doi-access=free}}
*{{cite journal|first=Vassilis|last=Kremmydas |script-title=el:Η οικονομική κρίση στον ελλαδικό χώρο στις αρχές του 19ου αιώνα και οι επιπτώσεις της στην Επανάσταση του 1821|trans-title=The economic crisis in Greek lands in the beginning of 19th century and its effects on the Revolution of 1821|language=el|journal=Μνήμων|volume=6|date=1977|pages=16–33|doi=10.12681/mnimon.171|doi-access=free}}
*{{cite journal|first=Vassilis|last=Kremmydas |script-title=el:Προεπαναστατικές πραγματικότητες. Η οικονομική κρίση και η πορεία προς το Εικοσιένα|trans-title=Pre-revolutionary realities. The economic crisis and the course to '21|language=el|journal=Μνήμων|volume=24|date=2002|issue=2 |pages=71–84|doi=10.12681/mnimon.735|doi-access=free}}
*{{cite journal|last=Livanios|first=Dimitris|title=Conquering the souls: nationalism and Greek guerrilla warfare in Ottoman Macedonia, 1904‐1908|journal=Byzantine and Modern Greek Studies|volume=23|year=1999|pages=195–221|doi=10.1179/byz.1999.23.1.195|s2cid=162410083}}
*{{cite book |last= Mavrias | first= Kostas G |title= Constitutional Law |year= 2002| publisher= Ant. N. Sakkoulas | location =Athens |language=el |isbn=978-960-15-0663-0}}
*{{cite journal|last=Mazower|first=Mark|year=1992|title=The Messiah and the Bourgeoisie: Venizelos and Politics in Greece, 1909- 1912|url=https://archive.org/details/sim_historical-journal_1992-12_35_4/page/885|journal=The Historical Journal|volume=35|issue=4|pages=885–904|doi=10.1017/S0018246X00026200}}
*{{cite journal | last =Pappas | first = Takis |date=April 2003 | title= The Transformation of the Greek Party System Since 1951 | url =https://archive.org/details/sim_west-european-politics_2003-04_26_2/page/90 |journal=[[West European Politics (WEP)|West European Politics]]| volume= 26 | issue = 2 | pages = 90–114| doi = 10.1080/01402380512331341121| s2cid = 153514846 }}
*{{Rejea habari | url = https://www.nytimes.com/2010/02/14/business/global/14debt.html | title = Wall St. Helped to Mask Debt Fueling Europe's Crisis | newspaper= The New York Times | first1 = Louise | last1 = Story | first2=Landon Jr |last2=Thomas |first3=Nelson D |last3=Schwartz |date= 14 February 2010 |access-date=26 March 2013}}.
*{{Rejea kitabu | last = Trudgill | first = P | contribution = Greece and European Turkey: From Religious to Linguistic Identity | editor1-first = S | editor1-last = Barbour | editor2-first = C | editor2-last = Carmichael | year = 2000 | title = Language and Nationalism in Europe | place = [[Oxford]] | publisher = [[Oxford University Press]]}}.
*{{cite book | author-link = Evangelos Venizelos| last = Venizelos | first = Evangelos | title = The "Acquis" of the Constitutional Revision | year= 2002 | publisher= Ant. N. Sakkoulas |location= Athens | language =el | isbn = 978-960-15-0617-3 |chapter=The Contribution of the Revision of 2001}}
*{{Citation |script-title=el:Ἑλλάς - Ἑλληνισμὸς |url=http://anemi.lib.uoc.gr/php/pdf_pager.php?filename=%2Fvar%2Fwww%2Fanemi-portal%2Fmetadata%2Fa%2Ff%2Fb%2Fattached-metadata-01-0002588%2F279838_10.pdf&rec=%2Fmetadata%2Fa%2Ff%2Fb%2Fmetadata-01-0002588.tkl&do=279838_10.pdf&width=662&height=963&pagestart=1&maxpage=1104&lang=en&pageno=1&pagenotop=1&pagenobottom=262 |work=Μεγάλη Ἐλληνικὴ Ἐγκυκλοπαιδεῖα |volume=10 |location=Athens |publisher=Pyrsos Co. Ltd. |date=1934 |trans-title=Greece - Hellenism |language=el |ref = {{harvid|Great Greek Encyclopedia}}|title = PDF pager}}
{{refend}}
== Viungo vya nje ==
* {{en}} {{fr}} (Kigiriki) [http://www.presidency.gr/ Rais wa Ugiriki] {{Wayback|url=http://www.presidency.gr/ |date=20120917080929 }}
{{Umoja wa Ulaya}}
{{Ulaya}}
{{mbegu-jio-Ulaya}}
[[Jamii:Ugiriki|*]]
[[Jamii:Nchi za Umoja wa Ulaya]]
[[Jamii:Mkataba wa Schengen]]
[[Jamii:Umoja wa Forodha wa Ulaya]]
[[Jamii:Nchi za Ulaya]]
[[Jamii:Balkani]]
[[Jamii:Maeneo ya Biblia]]
[[Jamii:Nchi]]
7lfj7l3znbn3jz9iv1aiwa8k48guvfd
Totowe
0
19973
1593071
1527366
2026-08-29T12:01:00Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1593071
wikitext
text/x-wiki
'''Totowe''' ni [[kata]] ya [[Wilaya ya Songwe]] katika [[Mkoa wa Songwe]], [[Tanzania]]. [[Msimbo wa posta]] ni 53815.
Katika [[sensa]] ya [[mwaka]] [[2022]] wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 6,260 <ref>https://www.nbs.go.tz, uk 233 </ref>. Kwa mujibu wa [[sensa]] iliyofanyika [[mwaka]] wa [[2012]], kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,643 <ref>{{Rejea tovuti |url=http://www.meac.go.tz/sites/default/files/Statistics/Tanzania%20Population%20Census%202012.pdf |title=Sensa ya 2012, Mbeya - Chunya DC |accessdate=2016-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303225919/http://www.meac.go.tz/sites/default/files/Statistics/Tanzania%20Population%20Census%202012.pdf |archivedate=2016-03-03 }}</ref> walioishi humo.
Karibu na Totowe [[visukuku]] vya [[dinosauri]] viligunduliwa na kutolewa katika miaka [[2004]]-[[2009]]. Alipewa jina la [[Mnyamawamtuka moyowamkia]] kwa sababu [[mifupa]] hiyo ilipatikana katika [[korongo]] la [[mto Mtuka]] unaopita katika eneo la Totowe<ref>[https://www.ohio.edu/ucm/media/news-story.cfm?newsItem=124D4BAF-5056-A874-1DD0D9B064353E99 New dinosaur with heart-shaped tail provides evolutionary clues for African continent] {{Wayback|url=https://www.ohio.edu/ucm/media/news-story.cfm?newsItem=124D4BAF-5056-A874-1DD0D9B064353E99 |date=20190214080222 }}, tovuti ca Chuo Kikuu cha Ohio, tar 13 Februari 2019</ref>.
==Marejeo==
{{marejeo}}
{{Kata za Wilaya ya Songwe}}
{{mbegu-jio-songwe}}
[[Jamii:Wilaya ya Songwe]]
[[Jamii:Kata za Mkoa wa Songwe]]
ksaf8ehuvlqymgb7ma6gv57ijdnrq93
Wikipedia:Makala ya wiki
4
23604
1593401
1402338
2026-08-30T06:54:17Z
Gayle157
73366
/* */ Displaying error
1593401
wikitext
text/x-wiki
<noinclude><big>'''Maelezo'''</big></br>
Ukitaka kupeleka makala hapa (itaonekana baadaye kwenye ukurasa wa Mwanzo kwa kubadilishana na nyingine)
# '''A)''' Chagua makala unaotaka kuonyesha kwenye ukurasa wa kwanza
# '''B)''' tunga hitimisho fupi ya makala hii (si zaidi ya alama 1100) na kuihifadhi kwa jina la [[Wikipedia:Makala ya wiki/XXXXXXX]] - badala ya XXXXXXX andika jina la makala
# Andika jina la makala uliyotunga hapa badala ya jina la nyingine. Usiongeze idadi kwa jumla!
# katika makala hii kopi [[Kigezo:Makala ya wiki]]
::|jina= (jina la makala) <font color="#FF0000">Badala ya mabano andika jina la makala</font color="#FF0000">.
::|picha= (jina la picha) <font color="#FF0000">Badala ya mabano andika jina la faili ya picha</font color="#FF0000">.
::|nakala ya picha = (matini itakayoonekana chini ya picha) <font color="#FF0000">Badala ya mabano andika maelezo ya picha</font color="#FF0000">.
::|makala = (sehemu ya makala uliyochagua - izizidi alama 1100 - 1150) <font color="#FF0000">Badala ya mabano andika sehemu ya makala uliyochagua - izizidi alama 1100. Tofauti na kawaida weka maneno ya kwanza yenye jina la makala kwa mabano mraba mfano '''<nowiki>[[Wolfgang Amadeus Mozart]]</nowiki>''' maanake hii inasidia kufungua makala yenyewe</font color="#FF0000">.
'''Mwisho wa maelezo - hariri chini yake'''
</noinclude>
{{Wikipedia:Makala ya wiki/{{#switch:{{#expr:{{#time:z}} mod 9 + 1}}
|1=William Ruto
|2=Samia Suluhu
|3=B. J. Vorster
|4=Papa Yohane Paulo II
|5=Ramadan
|6=Kimondo
|7=Stratolaunch Roc
|8=Kupatwa kwa Mwezi
|9=Virusi vya corona
}}|Mwanzo}}
<noinclude>
[[Jamii:Wikipedia]]
</noinclude>
2dcjmr3brs85srwoblu8gxqwzt7kj1s
1593402
1593401
2026-08-30T06:58:05Z
Gayle157
73366
/* */
1593402
wikitext
text/x-wiki
<noinclude><big>'''Maelezo'''</big></br>
Ukitaka kupeleka makala hapa (itaonekana baadaye kwenye ukurasa wa Mwanzo kwa kubadilishana na nyingine)
# '''A)''' Chagua makala unaotaka kuonyesha kwenye ukurasa wa kwanza
# '''B)''' tunga hitimisho fupi ya makala hii (si zaidi ya alama 1100) na kuihifadhi kwa jina la [[Wikipedia:Makala ya wiki/XXXXXXX]] - badala ya XXXXXXX andika jina la makala
# Andika jina la makala uliyotunga hapa badala ya jina la nyingine. Usiongeze idadi kwa jumla!
# katika makala hii kopi [[Kigezo:Makala ya wiki]]
::|jina= (jina la makala) <font color="#FF0000">Badala ya mabano andika jina la makala</font color="#FF0000">.
::|picha= (jina la picha) <font color="#FF0000">Badala ya mabano andika jina la faili ya picha</font color="#FF0000">.
::|nakala ya picha = (matini itakayoonekana chini ya picha) <font color="#FF0000">Badala ya mabano andika maelezo ya picha</font color="#FF0000">.
::|makala = (sehemu ya makala uliyochagua - izizidi alama 1100 - 1150) <font color="#FF0000">Badala ya mabano andika sehemu ya makala uliyochagua - izizidi alama 1100. Tofauti na kawaida weka maneno ya kwanza yenye jina la makala kwa mabano mraba mfano '''<nowiki>[[Wolfgang Amadeus Mozart]]</nowiki>''' maanake hii inasidia kufungua makala yenyewe</font color="#FF0000">.
'''Mwisho wa maelezo - hariri chini yake'''
</noinclude>
{{Wikipedia:Makala ya wiki/{{#switch:{{#expr:{{#time:z}} mod 9 + 1}}
|1=Marcus Garvey
|2=Patrice Lumumba
|3=B. J. Vorster
|4=Papa Yohane Paulo II
|5=Ramadan
|6=Kimondo
|7=Stratolaunch Roc
|8=Kupatwa kwa Mwezi
|9=Virusi vya corona
}}|Mwanzo}}
<noinclude>
[[Jamii:Wikipedia]]
</noinclude>
jz3uraqs3qot0j3sy47ogei4dcf307a
1593403
1593402
2026-08-30T07:01:29Z
Gayle157
73366
/* */ Random per every load
1593403
wikitext
text/x-wiki
<noinclude><big>'''Maelezo'''</big></br>
Ukitaka kupeleka makala hapa (itaonekana baadaye kwenye ukurasa wa Mwanzo kwa kubadilishana na nyingine)
# '''A)''' Chagua makala unaotaka kuonyesha kwenye ukurasa wa kwanza
# '''B)''' tunga hitimisho fupi ya makala hii (si zaidi ya alama 1100) na kuihifadhi kwa jina la [[Wikipedia:Makala ya wiki/XXXXXXX]] - badala ya XXXXXXX andika jina la makala
# Andika jina la makala uliyotunga hapa badala ya jina la nyingine. Usiongeze idadi kwa jumla!
# katika makala hii kopi [[Kigezo:Makala ya wiki]]
::|jina= (jina la makala) <font color="#FF0000">Badala ya mabano andika jina la makala</font color="#FF0000">.
::|picha= (jina la picha) <font color="#FF0000">Badala ya mabano andika jina la faili ya picha</font color="#FF0000">.
::|nakala ya picha = (matini itakayoonekana chini ya picha) <font color="#FF0000">Badala ya mabano andika maelezo ya picha</font color="#FF0000">.
::|makala = (sehemu ya makala uliyochagua - izizidi alama 1100 - 1150) <font color="#FF0000">Badala ya mabano andika sehemu ya makala uliyochagua - izizidi alama 1100. Tofauti na kawaida weka maneno ya kwanza yenye jina la makala kwa mabano mraba mfano '''<nowiki>[[Wolfgang Amadeus Mozart]]</nowiki>''' maanake hii inasidia kufungua makala yenyewe</font color="#FF0000">.
'''Mwisho wa maelezo - hariri chini yake'''
</noinclude>
{{Wikipedia:Makala ya wiki/{{#switch:{{#expr:floor({{#time:U}}/21600) mod 10 + 1}}
|1=Marcus Garvey
|2=Patrice Lumumba
|3=B. J. Vorster
|4=Papa Yohane Paulo II
|5=Ramadan
|6=Kimondo
|7=Stratolaunch Roc
|8=Kupatwa kwa Mwezi
|9=Virusi vya corona
}}|Mwanzo}}
<noinclude>
[[Jamii:Wikipedia]]
</noinclude>
bc2fxp0f9vb7woe98x1quchdw2yjf56
1593404
1593403
2026-08-30T07:06:37Z
Gayle157
73366
/* */ 1hour diff
1593404
wikitext
text/x-wiki
<noinclude><big>'''Maelezo'''</big></br>
Ukitaka kupeleka makala hapa (itaonekana baadaye kwenye ukurasa wa Mwanzo kwa kubadilishana na nyingine)
# '''A)''' Chagua makala unaotaka kuonyesha kwenye ukurasa wa kwanza
# '''B)''' tunga hitimisho fupi ya makala hii (si zaidi ya alama 1100) na kuihifadhi kwa jina la [[Wikipedia:Makala ya wiki/XXXXXXX]] - badala ya XXXXXXX andika jina la makala
# Andika jina la makala uliyotunga hapa badala ya jina la nyingine. Usiongeze idadi kwa jumla!
# katika makala hii kopi [[Kigezo:Makala ya wiki]]
::|jina= (jina la makala) <font color="#FF0000">Badala ya mabano andika jina la makala</font color="#FF0000">.
::|picha= (jina la picha) <font color="#FF0000">Badala ya mabano andika jina la faili ya picha</font color="#FF0000">.
::|nakala ya picha = (matini itakayoonekana chini ya picha) <font color="#FF0000">Badala ya mabano andika maelezo ya picha</font color="#FF0000">.
::|makala = (sehemu ya makala uliyochagua - izizidi alama 1100 - 1150) <font color="#FF0000">Badala ya mabano andika sehemu ya makala uliyochagua - izizidi alama 1100. Tofauti na kawaida weka maneno ya kwanza yenye jina la makala kwa mabano mraba mfano '''<nowiki>[[Wolfgang Amadeus Mozart]]</nowiki>''' maanake hii inasidia kufungua makala yenyewe</font color="#FF0000">.
'''Mwisho wa maelezo - hariri chini yake'''
</noinclude>
{{Wikipedia:Makala ya wiki/{{#switch:{{#expr:floor({{#time:U}}/3600) mod 10 + 1}}
|1=Marcus Garvey
|2=Patrice Lumumba
|3=B. J. Vorster
|4=Papa Yohane Paulo II
|5=Ramadan
|6=Kimondo
|7=Stratolaunch Roc
|8=Kupatwa kwa Mwezi
|9=Virusi vya corona
}}|Mwanzo}}
<noinclude>
[[Jamii:Wikipedia]]
</noinclude>
0reouwbw0cahhj8n7srfcuebxaeyg7x
1593406
1593404
2026-08-30T07:18:29Z
Gayle157
73366
/* */
1593406
wikitext
text/x-wiki
<noinclude><big>'''Maelezo'''</big></br>
Ukitaka kupeleka makala hapa (itaonekana baadaye kwenye ukurasa wa Mwanzo kwa kubadilishana na nyingine)
# '''A)''' Chagua makala unaotaka kuonyesha kwenye ukurasa wa kwanza
# '''B)''' tunga hitimisho fupi ya makala hii (si zaidi ya alama 1100) na kuihifadhi kwa jina la [[Wikipedia:Makala ya wiki/XXXXXXX]] - badala ya XXXXXXX andika jina la makala
# Andika jina la makala uliyotunga hapa badala ya jina la nyingine. Usiongeze idadi kwa jumla!
# katika makala hii kopi [[Kigezo:Makala ya wiki]]
::|jina= (jina la makala) <font color="#FF0000">Badala ya mabano andika jina la makala</font color="#FF0000">.
::|picha= (jina la picha) <font color="#FF0000">Badala ya mabano andika jina la faili ya picha</font color="#FF0000">.
::|nakala ya picha = (matini itakayoonekana chini ya picha) <font color="#FF0000">Badala ya mabano andika maelezo ya picha</font color="#FF0000">.
::|makala = (sehemu ya makala uliyochagua - izizidi alama 1100 - 1150) <font color="#FF0000">Badala ya mabano andika sehemu ya makala uliyochagua - izizidi alama 1100. Tofauti na kawaida weka maneno ya kwanza yenye jina la makala kwa mabano mraba mfano '''<nowiki>[[Wolfgang Amadeus Mozart]]</nowiki>''' maanake hii inasidia kufungua makala yenyewe</font color="#FF0000">.
'''Mwisho wa maelezo - hariri chini yake'''
</noinclude>
{{Wikipedia:Makala ya wiki/{{#switch:{{#expr:floor({{#time:U}}/3600) mod 10 + 1}}
|1=Marcus Garvey
|2=Patrice Lumumba
|3=Jumuiya ya Afrika Mashariki
|4=Papa Yohane Paulo II
|5=Ramadan
|6=Kimondo
|7=Stratolaunch Roc
|8=Kupatwa kwa Mwezi
|9=Virusi vya corona
}}|Mwanzo}}
<noinclude>
[[Jamii:Wikipedia]]
</noinclude>
bsx9c20alvkq4frman2gs72kw2k7y6f
Kigezo:Picha ya wiki
10
24444
1593397
1462437
2026-08-30T06:37:41Z
Gayle157
73366
/* */ Update
1593397
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;">
[[File:Marcus Garvey 1924-08-05.jpg|thumb|200px|Marcus Garvey mwaka 1924]]
</div>
'''Marcus Garvey''' (1887–1940) alikuwa [[mwanaharakati]], [[mwandishi]] na msemaji wa kisiasa kutoka [[Jamaika]], anayejulikana kama mmoja wa waanzilishi mashuhuri wa vuguvugu la [[Pan-Africanism]]. Kupitia ''Universal Negro Improvement Association'' (UNIA), alihamasisha umoja, kujitegemea kiuchumi na kisiasa, pamoja na kuimarishwa kwa fahari na utambulisho wa watu wenye asili ya [[Afrika]] duniani. Mawazo yake yalikuwa na ushawishi mkubwa katika harakati za baadaye za ukombozi na haki za watu weusi.
fftf6bkj73yhcsqc145u0kgax1ej72g
1593398
1593397
2026-08-30T06:39:22Z
Gayle157
73366
/* */
1593398
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Marcus Garvey 1924-08-05.jpg|200px|thumb|Marcus Garvey, 1924]]
</div>
'''Marcus Garvey''' (1887–1940) alikuwa [[mwanaharakati]], [[mwandishi]] na msemaji wa kisiasa kutoka [[Jamaika]], anayejulikana kama mmoja wa waanzilishi mashuhuri wa vuguvugu la [[Pan-Africanism]]. Kupitia ''Universal Negro Improvement Association'' (UNIA), alihamasisha umoja, kujitegemea kiuchumi na kisiasa, pamoja na kuimarishwa kwa fahari na utambulisho wa watu wenye asili ya [[Afrika]] duniani. Mawazo yake yalikuwa na ushawishi mkubwa katika harakati za baadaye za ukombozi na haki za watu weusi.
ij9paidt3x9agd63fhij26qbq90acam
Haute-Savoie
0
26946
1593361
1486993
2026-08-30T02:36:48Z
CommonsDelinker
234
Replacing Lec_Houches_view_2.jpg with [[File:Les_Houches_view_2.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error)).
1593361
wikitext
text/x-wiki
[[Picha: Les Houches view 2.jpg|thumb|[[Mandhari]] ya Haute-Savoie.]]
[[Picha:Haute-Savoie-Position.svg|thumb|right|220px|Mahali pa Haute-Savoie katika [[Ufaransa]].]]
'''Haute-Savoie''' ni [[wilaya]] (kwa {{fr}} département) ya [[mkoa]] wa [[Rhône-Alpes]], [[Ufaransa]].
[[Mji mkuu]] wake ni [[Annecy]].
== Viungo vya nje ==
{{commonscat}}
* [http://www.haute-savoie.pref.gouv.fr/ {{Wayback|url=http://www.haute-savoie.pref.gouv.fr/ |date=20180907142353 }} Tovuti rasmi
{{mbegu-jio-Ufaransa}}
[[Jamii:Départements ya Ufaransa]]
[[Jamii:Rhône-Alpes]]
qy0ja9r8v6l72g4chn3uiqcjuqfaykt
Kigezo:Flag icon
10
33289
1593326
857937
2026-08-29T19:38:18Z
Gayle157
73366
/* */
1593326
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{safesubst<noinclude />:#ifeq: {{Yesno-no|{{{noredlink|}}}}}|yes<noinclude><!--
--></noinclude>|<noinclude><!--
#Check for existence of Template: Country data foo before invoking it
--></noinclude>{{safesubst<noinclude />:#ifexist: Template: Country data {{{1|}}}<noinclude><!--
--></noinclude>|<noinclude><!--
# It exists, so proceed
--></noinclude>{{country data {{{1|}}}|flag icon/core|variant={{{variant|{{{2|}}}}}}|size={{{size|}}}}}<noinclude><!--
--></noinclude>|<noinclude><!--
# It doesn't exist, so do nothing
--></noinclude>}}<noinclude><!--
--></noinclude>|<noinclude><!--
# DEFAULT call Template: Country data {{{1|}}}
# with no prior checks
--></noinclude>{{country data {{{1|}}}|flag icon/core|variant={{{variant|{{{2|}}}}}}|size={{{size|}}}}}<noinclude><!--
# Track use where "Template:Country data Foo" does not exist
--></noinclude>{{safesubst<noinclude />:#ifexist: Template:Country data {{{1|}}}||{{safesubst<noinclude />:namespace detect showall
| 1 =
| 2 = [[Category:Flag icons missing country data templates]]{{Preview warning|unrecognized country in Template:flag icon}}
| user = 1
| talk = 1
| other = 2
}}}}<noinclude><!--
--></noinclude>}}</includeonly>{{safesubst<noinclude />:#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using flag icon template with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Flag icon]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| 1 | 2 | noredlink | size | variant }}<noinclude>
{{Documentation}}
</noinclude>
jcd45vylbucuxzqh7jihrecibwwtjm0
Janani Luwum
0
56075
1593467
1536468
2026-08-30T11:55:41Z
Riccardo Riccioni
452
1593467
wikitext
text/x-wiki
[[Picha:Luwum.jpg|thumb|Picha halisi ya Askofu Janani Luwum wa Kanisa la Anglikana la Uganda aliyeuawa na [[Idi Amin]].]]
[[Picha:WestminsterAbbey-Martyrs.jpg|thumb|200px|right|[[Sanamu]] ya Janani Luwum (kulia) pamoja na mashahidi wengine wa Kikristo wa karne ya 20 kwenye [[ukuta]] wa mbele wa kanisa la [[Westminster]], [[Uingereza]].]]
[[Picha:Akofu Luwum.jpg|thumb|150px|right|Sanamu ya Askofu Janani Luwum kwa ukubwa zaidi.]]
'''Janani Jakaliya Luwum''' ([[1922]] - [[16 Februari]] [[1977]]) alikuwa [[askofu mkuu]] wa [[Kanisa Anglikana]] la [[Uganda]] kati ya miaka [[1974]] na 1977. Alihesabiwa kuwa kati ya viongozi muhimu wa [[Kanisa]] la kikristo katika [[Afrika]]. Mwaka 1977 aliuawa ama na [[Idi Amin]] mwenyewe au kwa [[amri]] yake.
Anaheshimiwa na [[Waanglikana]] kama [[mtakatifu]] [[mfiadini]].
[[Sikukuu]] yake huadhimishwa tarehe [[17 Februari]]. [[Sanamu]] yake iko kati ya zile za wafiadini wa [[karne ya 20]] katika [[ukuta]] wa mbele wa [[Abasia]] ya [[Westminster]], [[London]].
==Maisha==
Luwum alizaliwa [[Wilaya ya Kitgum]] kaskazini mwa Uganda katika [[familia]] ya [[Waacholi]]. Akasoma [[shule ya sekondari]] na [[chuo cha ualimu]] akawa [[mwalimu]] wa [[shule ya msingi]].
Mwaka [[1948]] akawa [[Mkristo]] akaendelea kusomea [[uchungaji]]. Alikuwa [[shemasi|dikoni]] mwaka [[1953]], [[Upadrisho|akapadrishwa]] mwaka 1954 akihudumia kanisa lake katika [[dayosisi]] za Upper Nile na baadaye [[Mbale]].
Mwaka [[1969]] alichaguliwa kuwa askofu wa dayosisi ya Gulu katika Uganda kaskazini.
Baada ya miaka 5 akawa askofu mkuu wa jimbo la Kanisa Anglikana katika Uganda, [[Rwanda]], [[Burundi]] na Boga-Zaire akiwa [[Mwafrika]] wa pili aliyeshika nafasi hiyo mwaka 1974.
==[[Kifodini]]==
Luwum alikuwa askofu mkuu wakati wa [[utawala]] wa ki[[dikteta]] wa Idi Amin aliyetwaa [[urais]] wa Uganda tangu mwaka [[1971]].
Mwaka 1977 Luwum alipinga wazi matendo ya [[serikali]] iliyozidi kuwakamata na kuua wananchi ovyo. Amin alikasirika akamshutumu Luwum kuwa [[msaliti]]. Kosa lake lilikuwa kwamba hakunyamazia maovu, akiandika [[barua]] pamoja na viongozi wengine wa Kanisa kwa rais huyo kulaumu matendo mabaya ya wanajeshi wa serikali waliowatesa wananchi. Alijua [[hatari]], lakini aliona ni [[wajibu]] wake kuwalinda Wakristo wake.
Tarehe 16 Februari 1977 Luwum alikamatwa pamoja na ma[[waziri]] 2. Wakamatwa walipelekwa mbele ya mkutano mkubwa mjini [[Kampala]] walipoonyeshwa mbele ya wananchi kama wasaliti waliotaka kumpindua Amin na kumrudisha rais wa awali [[Milton Obote]].
Siku iliyofuata [[Redio Uganda]] ilileta tangazo kuwa wote watatu walikufa katika [[ajali]] ya [[gari]] walipojaribu kumshika [[dereva]] katika jaribio la kukimbia.
Lakini wakati wa [[mazishi]] ya Luwum ilionekana ya kwamba [[mwili]] wake ulitobolewa na [[risasi]]. [[Henry Kyemba]] aliyekuwa [[waziri wa afya]] chini ya Amin aliandika baadaye "Askofu mkuu alipigwa risasi [[mdomo|mdomoni]] na mara tatu [[kifua|kifuani]]".
Mashahidi waliokuja mbele baada ya utawala wa Amin walisema ya kwamba wafungwa walipelekwa kwenye [[kambi la kijeshi]] walipopigwa na kuuawa. Wengine walisema ni Amin mwenyewe aliyepiga risasi, lakini wengine hawakukubali.
Luwum aliacha na [[mjane]] Mary Lawinyo Luwum na [[watoto]] 9.
Askofu Luwum anakumbukwa mpaka leo kama shahidi wa imani, yupo katika mfuatano wa mashahidi wengi tangu mwanzo wa Ukristo. Kifo chake kilisikitisha sana. Lakini vilevile kiliwapa Wakristo moyo wa kutonyamaza mbele ya uongo na maovu<ref>{{Rejea tovuti|title=Why Uganda declared February 16 Archbishop Janani Luwum Public Holiday|url=https://www.newvision.co.ugnull/|work=New Vision|accessdate=2026-08-29|author=Vision Reporter}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Why Uganda declared February 16 Archbishop Janani Luwum Public Holiday|url=https://www.newvision.co.ugnull/|work=New Vision|accessdate=2026-08-29|author=Vision Reporter}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Why Uganda declared February 16 Archbishop Janani Luwum Public Holiday|url=https://www.newvision.co.ugnull/|work=New Vision|accessdate=2026-08-29|author=Vision Reporter}}</ref>. Moyo huo umeonekana tangu mwanzo katika Ukristo.
==Tazama pia==
* [[Watakatifu wa Agano la Kale]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu wa Afrika]]
* [[Orodha ya Watakatifu Mabradha wa Shule za Kikristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waaugustino]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabazili]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabenedikto]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wadominiko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wafransisko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wajesuiti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakarmeli]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakolumbani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wamersedari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waoratori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapasionisti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapremontree]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waredentori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wasalesiani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waskolopi]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wateatini]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watrinitari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watumishi wa Maria]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wavinsenti]]
== Viungo vya nje ==
* [http://justus.anglican.org/resources/bio/101.html Maisha yake]
* [https://dacb.org/stories/uganda/luwum-janani/]
[[Jamii:Waliozaliwa 1922]]
[[Jamii:Waliofariki 1977]]
[[Jamii:Maaskofu]]
[[Jamii:Waanglikana]]
[[Jamii:Wafiadini Wakristo]]
[[Jamii:Watakatifu wa Uganda]]
byn8zfshskjzhnjvz2vdrgf5of7qz59
1593468
1593467
2026-08-30T11:56:51Z
Riccardo Riccioni
452
1593468
wikitext
text/x-wiki
[[Picha:Luwum.jpg|thumb|Picha halisi ya Askofu Janani Luwum wa Kanisa la Anglikana la Uganda aliyeuawa na [[Idi Amin]].]]
[[Picha:WestminsterAbbey-Martyrs.jpg|thumb|200px|right|[[Sanamu]] ya Janani Luwum (kulia) pamoja na mashahidi wengine wa Kikristo wa karne ya 20 kwenye [[ukuta]] wa mbele wa kanisa la [[Westminster]], [[Uingereza]].]]
[[Picha:Akofu Luwum.jpg|thumb|150px|right|Sanamu ya Askofu Janani Luwum kwa ukubwa zaidi.]]
'''Janani Jakaliya Luwum''' ([[1922]] - [[16 Februari]] [[1977]]) alikuwa [[askofu mkuu]] wa [[Kanisa Anglikana]] la [[Uganda]] kati ya miaka [[1974]] na 1977. Alihesabiwa kuwa kati ya viongozi muhimu wa [[Kanisa]] la kikristo katika [[Afrika]]. Mwaka 1977 aliuawa ama na [[Idi Amin]] mwenyewe au kwa [[amri]] yake.
Anaheshimiwa na [[Waanglikana]] kama [[mtakatifu]] [[mfiadini]].
[[Sikukuu]] yake huadhimishwa tarehe [[17 Februari]]. [[Sanamu]] yake iko kati ya zile za wafiadini wa [[karne ya 20]] katika [[ukuta]] wa mbele wa [[Abasia]] ya [[Westminster]], [[London]].
==Maisha==
Luwum alizaliwa [[Wilaya ya Kitgum]] kaskazini mwa Uganda katika [[familia]] ya [[Waacholi]]. Akasoma [[shule ya sekondari]] na [[chuo cha ualimu]] akawa [[mwalimu]] wa [[shule ya msingi]].
Mwaka [[1948]] akawa [[Mkristo]] akaendelea kusomea [[uchungaji]]. Alikuwa [[shemasi|dikoni]] mwaka [[1953]], [[Upadrisho|akapadrishwa]] mwaka 1954 akihudumia kanisa lake katika [[dayosisi]] za Upper Nile na baadaye [[Mbale]].
Mwaka [[1969]] alichaguliwa kuwa askofu wa dayosisi ya Gulu katika Uganda kaskazini.
Baada ya miaka 5 akawa askofu mkuu wa jimbo la Kanisa Anglikana katika Uganda, [[Rwanda]], [[Burundi]] na Boga-Zaire akiwa [[Mwafrika]] wa pili aliyeshika nafasi hiyo mwaka 1974.
==[[Kifodini]]==
Luwum alikuwa askofu mkuu wakati wa [[utawala]] wa ki[[dikteta]] wa Idi Amin aliyetwaa [[urais]] wa Uganda tangu mwaka [[1971]].
Mwaka 1977 Luwum alipinga wazi matendo ya [[serikali]] iliyozidi kuwakamata na kuua wananchi ovyo. Amin alikasirika akamshutumu Luwum kuwa [[msaliti]]. Kosa lake lilikuwa kwamba hakunyamazia maovu, akiandika [[barua]] pamoja na viongozi wengine wa Kanisa kwa rais huyo kulaumu matendo mabaya ya wanajeshi wa serikali waliowatesa wananchi. Alijua [[hatari]], lakini aliona ni [[wajibu]] wake kuwalinda Wakristo wake.
Tarehe 16 Februari 1977 Luwum alikamatwa pamoja na ma[[waziri]] 2. Wakamatwa walipelekwa mbele ya mkutano mkubwa mjini [[Kampala]] walipoonyeshwa mbele ya wananchi kama wasaliti waliotaka kumpindua Amin na kumrudisha rais wa awali [[Milton Obote]].
Siku iliyofuata [[Redio Uganda]] ilileta tangazo kuwa wote watatu walikufa katika [[ajali]] ya [[gari]] walipojaribu kumshika [[dereva]] katika jaribio la kukimbia.
Lakini wakati wa [[mazishi]] ya Luwum ilionekana ya kwamba [[mwili]] wake ulitobolewa na [[risasi]]. [[Henry Kyemba]] aliyekuwa [[waziri wa afya]] chini ya Amin aliandika baadaye "Askofu mkuu alipigwa risasi [[mdomo|mdomoni]] na mara tatu [[kifua|kifuani]]".
Mashahidi waliokuja mbele baada ya utawala wa Amin walisema ya kwamba wafungwa walipelekwa kwenye [[kambi la kijeshi]] walipopigwa na kuuawa. Wengine walisema ni Amin mwenyewe aliyepiga risasi, lakini wengine hawakukubali.
Luwum aliacha na [[mjane]] Mary Lawinyo Luwum na [[watoto]] 9.
Askofu Luwum anakumbukwa mpaka leo kama shahidi wa imani, yupo katika mfuatano wa mashahidi wengi tangu mwanzo wa Ukristo. Kifo chake kilisikitisha sana. Lakini vilevile kiliwapa Wakristo moyo wa kutonyamaza mbele ya uongo na maovu<ref>{{Rejea tovuti|title=Why Uganda declared February 16 Archbishop Janani Luwum Public Holiday|url=https://www.newvision.co.ugnull/|work=New Vision|accessdate=2026-08-29|author=Vision Reporter}}</ref>
==Tazama pia==
* [[Watakatifu wa Agano la Kale]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu wa Afrika]]
* [[Orodha ya Watakatifu Mabradha wa Shule za Kikristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waaugustino]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabazili]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabenedikto]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wadominiko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wafransisko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wajesuiti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakarmeli]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakolumbani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wamersedari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waoratori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapasionisti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapremontree]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waredentori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wasalesiani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waskolopi]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wateatini]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watrinitari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watumishi wa Maria]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wavinsenti]]
==Tanbihi==
{{marejeo}}
== Viungo vya nje ==
* [http://justus.anglican.org/resources/bio/101.html Maisha yake]
* [https://dacb.org/stories/uganda/luwum-janani/]
[[Jamii:Waliozaliwa 1922]]
[[Jamii:Waliofariki 1977]]
[[Jamii:Maaskofu]]
[[Jamii:Waanglikana]]
[[Jamii:Wafiadini Wakristo]]
[[Jamii:Watakatifu wa Uganda]]
7bldc0f0vyegeyn5z90538besn5plip
Kigezo:Jedwali la uchaguzi
10
59955
1593218
866565
2026-08-29T13:49:00Z
Gayle157
73366
/* */ Swahili version
1593218
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{| class="infobox {{#if:{{{election_date|}}}{{{tarehe_ya_uchaguzi|}}}|vevent|}}" style="{{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px||width:{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}};}}}}}} font-size: 88%; line-height: 1.5em"
|+ class="summary" style="font-size: 125%; font-weight: bold" | {{{election_name|{{{jina_la_uchaguzi|{{PAGENAME}}}}}}}}
{{!}}-
{{!}} colspan=4 align=center {{!}} {{#if:{{{flag_image|}}}{{{picha_ya_bendera|}}}|[[File:{{{flag_image|{{{picha_ya_bendera|}}}}}}|50px|alt=|link=]]<hr />|{{#if:{{{country|}}}{{{nchi|}}}|{{#if:{{{flag_year|}}}{{{mwaka_wa_bendera|}}}|{{Flag icon|{{{country|{{{nchi|}}}}}}|variant={{{flag_year|{{{mwaka_wa_bendera|}}}}}}|size=50px}}|{{Flag icon|{{{country|{{{nchi|}}}}}}|size=50px}}}}<hr />}}}}
{{!}}-
{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan=4 {{!}}
{| cellspacing="0" cellpadding="0" style="background:transparent; width:100%;"
{{!}}style="width: 25%;" align="left" {{!}}{{#if:{{{previous_year|}}}{{{mwaka_uliopita|}}}|{{#ifexist:{{{previous_election|{{{uchaguzi_uliopita|}}}}}}|[[{{{previous_election|{{{uchaguzi_uliopita|}}}}}}|{{{previous_year|{{{mwaka_uliopita|}}}}}}]]|{{{previous_year|{{{mwaka_uliopita|}}}}}}}} ←<br
/>}}{{#ifexist:{{{previous_mps|{{{previous_MPs|{{{previous_members|}}}}}}}}}|[[{{{previous_mps|{{{previous_MPs|{{{previous_members|}}}}}}}}}|Wajumbe]]{{#if:{{{previous_year|}}}{{{mwaka_uliopita|}}}|| ←}}}}
{{!}}style="width: 50%;" align="center" {{!}}{{#if:{{{election_date|}}}{{{tarehe_ya_uchaguzi|}}}|'''{{{election_date|{{{tarehe_ya_uchaguzi|}}}}}}'''<br />}}{{#if:{{{elected_mps|}}}|{{{elected_mps}}}}}
{{!}}style="width: 25%;" align="right" {{!}}{{#if:{{{next_year|}}}{{{mwaka_ujao|}}}|→ {{#ifexist:{{{next_election|{{{uchaguzi_ujao|}}}}}}|[[{{{next_election|{{{uchaguzi_ujao|}}}}}}|{{{next_year|{{{mwaka_ujao|}}}}}}]]|{{{next_year|{{{mwaka_ujao|}}}}}}}}<br
/>}}{{#ifexist:{{{next_mps|{{{next_MPs|{{{next_members|}}}}}}}}}|{{#if:{{{next_year|}}}{{{mwaka_ujao|}}}||→ }}[[{{{next_mps|{{{next_MPs|{{{next_members|}}}}}}}}}|Wajumbe]]}}
|}
{{!}}-
{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan=4 {{!}}
{| style="background:transparent; width:100%;"
{{#if:{{{party1|}}}{{{chama1|}}}{{{color1|}}}{{{rangi1|}}}{{{colour1|}}}{{{leader1|}}}{{{kiongozi1|}}}|
{{!}} colspan=4 {{!}} <hr />
{{!}}-
}}
{{#if:{{{seats_for_election|}}}{{{viti_vya_uchaguzi|}}}|
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
! {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan = 4 style="text-align: center" {{!}} <small>{{{seats_for_election|{{{viti_vya_uchaguzi|}}}}}}</small>{{#if:{{{majority_seats|}}}{{{viti_vya_wingi|}}}|<br /><small>{{{majority_seats|{{{viti_vya_wingi|}}}}}} viti vinavyohitajika kwa wingi</small>}}
{{!}}-
{{#if:{{{opinion_polls|}}}{{{tafiti_za_maoni|}}}|
{{!}} colspan=4 style="text-align: center" {{!}} [[{{{opinion_polls|{{{tafiti_za_maoni|}}}}}}|Tafiti za maoni]]
{{!}}-
}}
| #default =
}}|
{{#if:{{{opinion_polls|}}}{{{tafiti_za_maoni|}}}|
{{!}} {{!}}{{!}} colspan=3 style="text-align: center" {{!}} [[{{{opinion_polls|{{{tafiti_za_maoni|}}}}}}|Tafiti za maoni]]
{{!}}-
}}}}
{{#if:{{{turnout|}}}{{{ujitokezaji|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Ujitokezaji
{{!}} colspan=3 style="text-align: center" {{!}} {{{turnout|{{{ujitokezaji|}}}}}}
{{!}}-
}}
{{#if:{{{party1|}}}{{{chama1|}}}|{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
! align="left" {{!}}
! style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}|parliamentary|Parliamentary=Chama cha kwanza|#default=Chama cha wengi}}
{{#if:{{{party2|}}}{{{chama2|}}}|! style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}|parliamentary|Parliamentary=Chama cha pili|#default=Chama cha wachache}} }}
{{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|
! style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}|parliamentary|Parliamentary=Chama cha tatu|#default=Chama cha tatu}} }}
{{!}}-
| #default =
}}}}}}
{{#if:{{{party1|}}}{{{chama1|}}}{{{color1|}}}{{{rangi1|}}}{{{colour1|}}}|<!-- Images 1, 2, 3 -->
{{!}}
{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color1|}}}{{{rangi1|}}}{{{colour1|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color1|{{{rangi1|{{{colour1|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party1|{{{chama1|}}}}}}/meta/color|{{{{{party1|{{{chama1|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image1|}}}{{{picha1|}}}|{{{image1|{{{picha1|}}}}}}}}
{{#if:{{{party2|}}}{{{chama2|}}}{{{color2|}}}{{{rangi2|}}}{{{colour2|}}}|{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color2|}}}{{{rangi2|}}}{{{colour2|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color2|{{{rangi2|{{{colour2|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party2|{{{chama2|}}}}}}/meta/color|{{{{{party2|{{{chama2|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image2|}}}{{{picha2|}}}|{{{image2|{{{picha2|}}}}}}}}}}
{{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}{{{color3|}}}{{{rangi3|}}}{{{colour3|}}}|{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color3|}}}{{{rangi3|}}}{{{colour3|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color3|{{{rangi3|{{{colour3|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party3|{{{chama3|}}}}}}/meta/color|{{{{{party3|{{{chama3|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image3|}}}{{{picha3|}}}|{{{image3|{{{picha3|}}}}}} }} }}
{{!}}-
}}
{{#if:{{{nominee1|}}}{{{mgombea1|}}}{{{candidate1|}}}{{{mtaradhia1|}}}|<!-- Presidential nominee/candidate 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| presidential
| Presidential =
! width="75" style="text-align: left" {{!}}{{#if:{{{nominee1|}}}{{{mgombea1|}}}|Mgombea|Mtaradhia}}
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee1|{{{mgombea1|{{{candidate1|{{{mtaradhia1|}}}}}}}}}}}}{{#if:{{{nominee2|}}}{{{mgombea2|}}}{{{candidate2|}}}{{{mtaradhia2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee2|{{{mgombea2|{{{candidate2|{{{mtaradhia2|}}}}}}}}}}}} }}{{#if:{{{nominee3|}}}{{{mgombea3|}}}{{{candidate3|}}}{{{mtaradhia3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee3|{{{mgombea3|{{{candidate3|{{{mtaradhia3|}}}}}}}}}}}} }}
{{!}}-
| #default =
}}
}}
{{#if:{{{leader1|}}}{{{kiongozi1|}}}|<!-- Party leader 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
! width="75" style="text-align: left" {{!}} Kiongozi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader1|{{{kiongozi1|}}}}}}{{#if:{{{leader2|}}}{{{kiongozi2|}}}|{{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader2|{{{kiongozi2|}}}}}} }}{{#if:{{{leader3|}}}{{{kiongozi3|}}}|{{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader3|{{{kiongozi3|}}}}}} }}
{{!}}-
| #default =
}}
}}
{{#if:{{{party1|}}}{{{chama1|}}}|<!-- Party name 1, 2, 3 -->
! width="75" style="text-align: left" {{!}} Chama
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party1|{{{chama1|}}}}}}|[[{{{party1|{{{chama1|}}}}}}|{{ {{{party1|{{{chama1|}}}}}}/meta/shortname}}]]}}
{{#if:{{{party2|}}}{{{chama2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party2|{{{chama2|}}}}}}|[[{{{party2|{{{chama2|}}}}}}|{{ {{{party2|{{{chama2|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party3|{{{chama3|}}}}}}|[[{{{party3|{{{chama3|}}}}}}|{{ {{{party3|{{{chama3|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{!}}-
}}
{{#if:{{{alliance1|}}}{{{muungano1|}}}|<!-- Alliance name 1, 2, 3 -->
! style="text-align: left" {{!}} Muungano
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance1|}}}{{{muungano1|}}}|{{{alliance1|{{{muungano1|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance1|{{{muungano1|}}}}}}|[[{{{alliance1|{{{muungano1|}}}}}}|{{ {{{alliance1|{{{muungano1|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{alliance2|}}}{{{muungano2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance2|}}}{{{muungano2|}}}|{{{alliance2|{{{muungano2|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance2|{{{muungano2|}}}}}}|[[{{{alliance2|{{{muungano2|}}}}}}|{{ {{{alliance2|{{{muungano2|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{#if:{{{alliance3|}}}{{{muungano3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance3|}}}{{{muungano3|}}}|{{{alliance3|{{{muungano3|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance3|{{{muungano3|}}}}}}|[[{{{alliance3|{{{muungano3|}}}}}}|{{ {{{alliance3|{{{muungano3|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{!}}-
}}
{{#if:{{{home_state1|}}}{{{jimbo_la_nyumbani1|}}}|<!-- Home state 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| presidential
| Presidential =
! style="text-align: left" {{!}} Jimbo la nyumbani
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state1|{{{jimbo_la_nyumbani1|}}}}}}{{#if:{{{home_state2|}}}{{{jimbo_la_nyumbani2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state2|{{{jimbo_la_nyumbani2|}}}}}} }}{{#if:{{{home_state3|}}}{{{jimbo_la_nyumbani3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state3|{{{jimbo_la_nyumbani3|}}}}}} }}
{{!}}-
| #default =
}}
}}
<!-- Running mate 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| presidential
| Presidential =
{{#if:{{{running_mate1|}}}{{{mgombea_mwenza1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mgombea mwenza
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate1|{{{mgombea_mwenza1|}}}}}}{{#if:{{{running_mate2|}}}{{{mgombea_mwenza2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate2|{{{mgombea_mwenza2|}}}}}}}}{{#if:{{{running_mate3|}}}{{{mgombea_mwenza3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate3|{{{mgombea_mwenza3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Electoral vote 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| presidential
| Presidential =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{electoral_vote1|}}}{{{kura_za_uchaguzi1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kura za uchaguzi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote1|{{{kura_za_uchaguzi1|}}}}}}{{#if:{{{electoral_vote2|}}}{{{kura_za_uchaguzi2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote2|{{{kura_za_uchaguzi2|}}}}}}}}{{#if:{{{electoral_vote3|}}}{{{kura_za_uchaguzi3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote3|{{{kura_za_uchaguzi3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- States carried 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| presidential
| Presidential =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{states_carried1|}}}{{{majimbo_aliyoshinda1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Majimbo aliyoshinda
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried1|{{{majimbo_aliyoshinda1|}}}}}}{{#if:{{{states_carried2|}}}{{{majimbo_aliyoshinda2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried2|{{{majimbo_aliyoshinda2|}}}}}}}}{{#if:{{{states_carried3|}}}{{{majimbo_aliyoshinda3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried3|{{{majimbo_aliyoshinda3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Leader since 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leader_since1|}}}{{{kiongozi_tangu1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kiongozi tangu
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since1|{{{kiongozi_tangu1|}}}}}}{{#if:{{{leader_since2|}}}{{{kiongozi_tangu2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since2|{{{kiongozi_tangu2|}}}}}}}}{{#if:{{{leader_since3|}}}{{{kiongozi_tangu3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since3|{{{kiongozi_tangu3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Leader seat 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leaders_seat1|}}}{{{jimbo_la_kiongozi1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Jimbo la kiongozi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat1|{{{jimbo_la_kiongozi1|}}}}}}{{#if:{{{leaders_seat2|}}}{{{jimbo_la_kiongozi2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat2|{{{jimbo_la_kiongozi2|}}}}}}}}{{#if:{{{leaders_seat3|}}}{{{jimbo_la_kiongozi3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat3|{{{jimbo_la_kiongozi3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- last election 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{last_election1|}}}{{{uchaguzi_uliopita1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Uchaguzi uliopita
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election1|{{{uchaguzi_uliopita1|}}}}}}{{#if:{{{last_election2|}}}{{{uchaguzi_uliopita2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election2|{{{uchaguzi_uliopita2|}}}}}}}}{{#if:{{{last_election3|}}}{{{uchaguzi_uliopita3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election3|{{{uchaguzi_uliopita3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats before 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{seats_before1|}}}{{{viti_kabla1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} {{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|Viti vya sasa|Viti kabla}}
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before1|{{{viti_kabla1|}}}}}}{{#if:{{{seats_before2|}}}{{{viti_kabla2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before2|{{{viti_kabla2|}}}}}}}}{{#if:{{{seats_before3|}}}{{{viti_kabla3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before3|{{{viti_kabla3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats needed 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|
{{#if:{{{seats_needed1|}}}{{{viti_vinavyohitajika1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti vinavyohitajika
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed1|{{{viti_vinavyohitajika1|}}}}}}
{{#if:{{{seats_needed2|}}}{{{viti_vinavyohitajika2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed2|{{{viti_vinavyohitajika2|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats_needed3|}}}{{{viti_vinavyohitajika3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed3|{{{viti_vinavyohitajika3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seats1|}}}{{{viti1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti vilivyoshinda
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats1|{{{viti1|}}}}}}{{#if:{{{seats2|}}}{{{viti2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats2|{{{viti2|}}}}}}}}{{#if:{{{seats3|}}}{{{viti3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats3|{{{viti3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats after 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seats_after1|}}}{{{viti_baada1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti baada ya
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after1|{{{viti_baada1|}}}}}}{{#if:{{{seats_after2|}}}{{{viti_baada2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after2|{{{viti_baada2|}}}}}}}}{{#if:{{{seats_after3|}}}{{{viti_baada3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after3|{{{viti_baada3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seat change 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seat_change1|}}}{{{mabadiliko_ya_viti1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mabadiliko ya viti
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change1|{{{mabadiliko_ya_viti1|}}}}}}{{#if:{{{seat_change2|}}}{{{mabadiliko_ya_viti2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change2|{{{mabadiliko_ya_viti2|}}}}}}}}{{#if:{{{seat_change3|}}}{{{mabadiliko_ya_viti3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change3|{{{mabadiliko_ya_viti3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- popular vote 1, 2, 3 -->
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{popular_vote1|}}}{{{kura1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kura za wananchi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote1|{{{kura1|}}}}}}{{#if:{{{popular_vote2|}}}{{{kura2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote2|{{{kura2|}}}}}}}}{{#if:{{{popular_vote3|}}}{{{kura3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote3|{{{kura3|}}}}}}}
}}
}}
|-<!-- percentage 1, 2, 3 -->
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{percentage1|}}}{{{asilimia1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Asilimia
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage1|{{{asilimia1|}}}}}}{{#if:{{{percentage2|}}}{{{asilimia2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage2|{{{asilimia2|}}}}}}}}{{#if:{{{percentage3|}}}{{{asilimia3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage3|{{{asilimia3|}}}}}}}
}}
}}
|-<!-- swing 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{swing1|}}}{{{mabadiliko1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mabadiliko
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing1|{{{mabadiliko1|}}}}}}{{#if:{{{swing2|}}}{{{mabadiliko2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing2|{{{mabadiliko2|}}}}}}}}{{#if:{{{swing3|}}}{{{mabadiliko3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing3|{{{mabadiliko3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Blank field 1, 2, 3 -->
{{#if:{{{1blank|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} {{{1blank}}}
{{#if:{{{1data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{1data1}}}}}
{{#if:{{{1data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{1data2}}}}}
{{#if:{{{1data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{1data3}}}}}
}}
{{#if:{{{2blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{2blank}}}
{{#if:{{{2data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{2data1}}}}}
{{#if:{{{2data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{2data2}}}}}
{{#if:{{{2data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{2data3}}}}}
}}
{{#if:{{{3blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{3blank}}}
{{#if:{{{3data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{3data1}}}}}
{{#if:{{{3data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{3data2}}}}}
{{#if:{{{3data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{3data3}}}}}
}}
{{#if:{{{4blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{4blank}}}
{{#if:{{{4data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{4data1}}}}}
{{#if:{{{4data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{4data2}}}}}
{{#if:{{{4data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{4data3}}}}}
}}
{{#if:{{{5blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{5blank}}}
{{#if:{{{5data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{5data1}}}}}
{{#if:{{{5data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{5data2}}}}}
{{#if:{{{5data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{5data3}}}}}
}}
{{#if:{{{6blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{6blank}}}
{{#if:{{{6data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{6data1}}}}}
{{#if:{{{6data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{6data2}}}}}
{{#if:{{{6data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{6data3}}}}}
}}
|-
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}{{{color4|}}}{{{rangi4|}}}{{{colour4|}}}{{{leader4|}}}{{{kiongozi4|}}}|
{{!}} colspan=4 {{!}} <hr />
{{!}}-
}}
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative = {{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}|
! align="left" {{!}}
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}|! style="text-align: center" {{!}} {{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|Chama cha nne|Chama cha tatu}} }}
{{#if:{{{party5|}}}{{{chama5|}}}|! style="text-align: center" {{!}} {{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|Chama cha tano|Chama cha nne}} }}
{{#if:{{{party6|}}}{{{chama6|}}}|! style="text-align: center" {{!}} {{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|Chama cha sita|Chama cha tano}} }}
}}
| #default =
}}}}
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}{{{color4|}}}{{{rangi4|}}}{{{colour4|}}}|<!-- Images 4, 5, 6 -->
{{!}}-
!
{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color4|}}}{{{rangi4|}}}{{{colour4|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color4|{{{rangi4|{{{colour4|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party4|{{{chama4|}}}}}}/meta/color|{{{{{party4|{{{chama4|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image4|}}}{{{picha4|}}}|{{{image4|{{{picha4|}}}}}}}}
{{#if:{{{party5|}}}{{{chama5|}}}{{{color5|}}}{{{rangi5|}}}{{{colour5|}}}|{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color5|}}}{{{rangi5|}}}{{{colour5|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color5|{{{rangi5|{{{colour5|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party5|{{{chama5|}}}}}}/meta/color|{{{{{party5|{{{chama5|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image5|}}}{{{picha5|}}}|{{{image5|{{{picha5|}}}}}}}}}}
{{#if:{{{party6|}}}{{{chama6|}}}{{{color6|}}}{{{rangi6|}}}{{{colour6|}}}|{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color6|}}}{{{rangi6|}}}{{{colour6|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color6|{{{rangi6|{{{colour6|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party6|{{{chama6|}}}}}}/meta/color|{{{{{party6|{{{chama6|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image6|}}}{{{picha6|}}}|{{{image6|{{{picha6|}}}}}}}}}}
}}
|-<!-- Presidential nominee/candidate 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| presidential
| Presidential =
{{#if:{{{nominee4|}}}{{{mgombea4|}}}{{{candidate4|}}}{{{mtaradhia4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} {{#if:{{{nominee4|}}}{{{mgombea4|}}}|Mgombea|Mtaradhia}}}}
{{#if:{{{nominee4|}}}{{{mgombea4|}}}{{{candidate4|}}}{{{mtaradhia4|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee4|{{{mgombea4|{{{candidate4|{{{mtaradhia4|}}}}}}}}}}}}}}
{{#if:{{{nominee5|}}}{{{mgombea5|}}}{{{candidate5|}}}{{{mtaradhia5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee5|{{{mgombea5|{{{candidate5|{{{mtaradhia5|}}}}}}}}}}}}}}
{{#if:{{{nominee6|}}}{{{mgombea6|}}}{{{candidate6|}}}{{{mtaradhia6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee6|{{{mgombea6|{{{candidate6|{{{mtaradhia6|}}}}}}}}}}}}}}
| #default =
}}
|-<!-- Party leader 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leader4|}}}{{{kiongozi4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kiongozi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader4|{{{kiongozi4|}}}}}}
{{#if:{{{leader5|}}}{{{kiongozi5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader5|{{{kiongozi5|}}}}}}}}
{{#if:{{{leader6|}}}{{{kiongozi6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader6|{{{kiongozi6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Party name 4, 5, 6 -->
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Chama
}}
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}|
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party4|{{{chama4|}}}}}}|[[{{{party4|{{{chama4|}}}}}}|{{ {{{party4|{{{chama4|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{party5|}}}{{{chama5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party5|{{{chama5|}}}}}}|[[{{{party5|{{{chama5|}}}}}}|{{ {{{party5|{{{chama5|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{party6|}}}{{{chama6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party6|{{{chama6|}}}}}}|[[{{{party6|{{{chama6|}}}}}}|{{ {{{party6|{{{chama6|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
|-
{{#if:{{{alliance4|}}}{{{muungano4|}}}|<!-- Alliance name 4, 5, 6 -->
! style="text-align: left" {{!}} Muungano
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance4|}}}{{{muungano4|}}}|{{{alliance4|{{{muungano4|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance4|{{{muungano4|}}}}}}|[[{{{alliance4|{{{muungano4|}}}}}}|{{ {{{alliance4|{{{muungano4|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{alliance5|}}}{{{muungano5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance5|}}}{{{muungano5|}}}|{{{alliance5|{{{muungano5|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance5|{{{muungano5|}}}}}}|[[{{{alliance5|{{{muungano5|}}}}}}|{{ {{{alliance5|{{{muungano5|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{#if:{{{alliance6|}}}{{{muungano6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance6|}}}{{{muungano6|}}}|{{{alliance6|{{{muungano6|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance6|{{{muungano6|}}}}}}|[[{{{alliance6|{{{muungano6|}}}}}}|{{ {{{alliance6|{{{muungano6|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{!}}-
}}
<!-- Home state 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| presidential
| Presidential =
{{#if:{{{home_state4|}}}{{{jimbo_la_nyumbani4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Jimbo la nyumbani
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state4|{{{jimbo_la_nyumbani4|}}}}}}
{{#if:{{{home_state5|}}}{{{jimbo_la_nyumbani5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state5|{{{jimbo_la_nyumbani5|}}}}}}}}
{{#if:{{{home_state6|}}}{{{jimbo_la_nyumbani6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state6|{{{jimbo_la_nyumbani6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Running mate 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| presidential
| Presidential =
{{#if:{{{running_mate4|}}}{{{mgombea_mwenza4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mgombea mwenza
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate4|{{{mgombea_mwenza4|}}}}}}
{{#if:{{{running_mate5|}}}{{{mgombea_mwenza5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate5|{{{mgombea_mwenza5|}}}}}}}}
{{#if:{{{running_mate6|}}}{{{mgombea_mwenza6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate6|{{{mgombea_mwenza6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Electoral vote 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| presidential
| Presidential =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{electoral_vote4|}}}{{{kura_za_uchaguzi4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kura za uchaguzi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote4|{{{kura_za_uchaguzi4|}}}}}}
{{#if:{{{electoral_vote5|}}}{{{kura_za_uchaguzi5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote5|{{{kura_za_uchaguzi5|}}}}}}}}
{{#if:{{{electoral_vote6|}}}{{{kura_za_uchaguzi6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote6|{{{kura_za_uchaguzi6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- States carried 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| presidential
| Presidential =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{states_carried4|}}}{{{majimbo_aliyoshinda4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Majimbo aliyoshinda
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried4|{{{majimbo_aliyoshinda4|}}}}}}
{{#if:{{{states_carried5|}}}{{{majimbo_aliyoshinda5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried5|{{{majimbo_aliyoshinda5|}}}}}}}}
{{#if:{{{states_carried6|}}}{{{majimbo_aliyoshinda6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried6|{{{majimbo_aliyoshinda6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Leader since 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leader_since4|}}}{{{kiongozi_tangu4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kiongozi tangu
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since4|{{{kiongozi_tangu4|}}}}}}
{{#if:{{{leader_since5|}}}{{{kiongozi_tangu5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since5|{{{kiongozi_tangu5|}}}}}}}}
{{#if:{{{leader_since6|}}}{{{kiongozi_tangu6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since6|{{{kiongozi_tangu6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Leader seat 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leaders_seat4|}}}{{{jimbo_la_kiongozi4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Jimbo la kiongozi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat4|{{{jimbo_la_kiongozi4|}}}}}}
{{#if:{{{leaders_seat5|}}}{{{jimbo_la_kiongozi5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat5|{{{jimbo_la_kiongozi5|}}}}}}}}
{{#if:{{{leaders_seat6|}}}{{{jimbo_la_kiongozi6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat6|{{{jimbo_la_kiongozi6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- last election 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{last_election4|}}}{{{uchaguzi_uliopita4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Uchaguzi uliopita
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election4|{{{uchaguzi_uliopita4|}}}}}}
{{#if:{{{last_election5|}}}{{{uchaguzi_uliopita5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election5|{{{uchaguzi_uliopita5|}}}}}}}}
{{#if:{{{last_election6|}}}{{{uchaguzi_uliopita6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election6|{{{uchaguzi_uliopita6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats before 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{seats_before4|}}}{{{viti_kabla4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} {{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|Viti vya sasa|Viti kabla}}
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before4|{{{viti_kabla4|}}}}}}
{{#if:{{{seats_before5|}}}{{{viti_kabla5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before5|{{{viti_kabla5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats_before6|}}}{{{viti_kabla6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before6|{{{viti_kabla6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats needed 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|
{{#if:{{{seats_needed4|}}}{{{viti_vinavyohitajika4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti vinavyohitajika
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed4|{{{viti_vinavyohitajika4|}}}}}}
{{#if:{{{seats_needed5|}}}{{{viti_vinavyohitajika5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed5|{{{viti_vinavyohitajika5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats_needed6|}}}{{{viti_vinavyohitajika6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed6|{{{viti_vinavyohitajika6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seats4|}}}{{{viti4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti vilivyoshinda
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats4|{{{viti4|}}}}}}
{{#if:{{{seats5|}}}{{{viti5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats5|{{{viti5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats6|}}}{{{viti6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats6|{{{viti6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats after 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seats_after4|}}}{{{viti_baada4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti baada ya
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after4|{{{viti_baada4|}}}}}}
{{#if:{{{seats_after5|}}}{{{viti_baada5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after5|{{{viti_baada5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats_after6|}}}{{{viti_baada6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after6|{{{viti_baada6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seat change 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seat_change4|}}}{{{mabadiliko_ya_viti4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mabadiliko ya viti
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change4|{{{mabadiliko_ya_viti4|}}}}}}
{{#if:{{{seat_change5|}}}{{{mabadiliko_ya_viti5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change5|{{{mabadiliko_ya_viti5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seat_change6|}}}{{{mabadiliko_ya_viti6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change6|{{{mabadiliko_ya_viti6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- popular vote 4, 5, 6 -->
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{popular_vote4|}}}{{{kura4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kura za wananchi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote4|{{{kura4|}}}}}}
{{#if:{{{popular_vote5|}}}{{{kura5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote5|{{{kura5|}}}}}}}}
{{#if:{{{popular_vote6|}}}{{{kura6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote6|{{{kura6|}}}}}}}}
}}
}}
|-<!-- percentage 4, 5, 6 -->
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{percentage4|}}}{{{asilimia4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Asilimia
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage4|{{{asilimia4|}}}}}}
{{#if:{{{percentage5|}}}{{{asilimia5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage5|{{{asilimia5|}}}}}}}}
{{#if:{{{percentage6|}}}{{{asilimia6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage6|{{{asilimia6|}}}}}}}}
}}
}}
|-<!-- swing 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{swing4|}}}{{{mabadiliko4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mabadiliko
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing4|{{{mabadiliko4|}}}}}}
{{#if:{{{swing5|}}}{{{mabadiliko5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing5|{{{mabadiliko5|}}}}}}}}
{{#if:{{{swing6|}}}{{{mabadiliko6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing6|{{{mabadiliko6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- map -->
{{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}{{{map|}}}|
{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} style="text-align: center" colspan=4 {{!}} <hr />
{{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|[[file:{{{map_image|{{{picha_ya_ramani|}}}}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{{map_size}}}|300px}}|{{#if:{{{map_alt|}}}|alt={{{map_alt|}}}|}}]]|{{{map}}}}}
{{!}}-
{{#if:{{{map_caption|}}}{{{maelezo_ya_ramani|}}}|
{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan=4 style="text-align: center" {{!}} {{{map_caption|{{{maelezo_ya_ramani|}}}}}}
{{!}}-
}}
}}
{{#if:{{{title|}}}{{{cheo|}}}|
{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan=4 {{!}} <hr />
{{{!}} cellspacing="0" cellpadding="0" style="background:transparent; width:100%;"
{{!}} style="width:50%; text-align:left; text-size: 80%" {{!}}'''{{#if:{{{before_election|}}}{{{kabla_ya_uchaguzi|}}}{{{before_party|}}}{{{chama_kabla|}}}|{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|Aliye madarakani {{{title|{{{cheo|}}}}}}|{{{title|{{{cheo|}}}}}} kabla ya uchaguzi}}'''<br />
{{{before_election|{{{kabla_ya_uchaguzi|}}}}}}<br />
{{#if:{{{before_party|}}}{{{chama_kabla|}}}|{{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{before_party|{{{chama_kabla|}}}}}}|[[{{{before_party|{{{chama_kabla|}}}}}}|{{ {{{before_party|{{{chama_kabla|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{!}} style="width:50%; text-align:right; text-size: 80%" {{!}}{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||'''{{#if:{{{posttitle|}}}|{{{posttitle}}}|Aliyechaguliwa {{{title|{{{cheo|}}}}}}}}'''<br />
{{#if:{{{after_election|}}}{{{baada_ya_uchaguzi|}}}|{{{after_election|{{{baada_ya_uchaguzi|}}}}}}|}}{{#if:{{{after_election|}}}{{{baada_ya_uchaguzi|}}}{{{after_party|}}}{{{chama_baada|}}}||Itajulikana baadaye}}<br />
{{#if:{{{after_party|}}}{{{chama_baada|}}}|{{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{after_party|{{{chama_baada|}}}}}}|[[{{{after_party|{{{chama_baada|}}}}}}|{{ {{{after_party|{{{chama_baada|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{!}}} }}
|}</includeonly><noinclude>{{Documentation}}<!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! --></noinclude>
1bsnte6rdlld2ztnyzed4vav3p7cy1i
1593229
1593218
2026-08-29T14:05:03Z
Gayle157
73366
/* */
1593229
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{| class="infobox {{#if:{{{election_date|}}}{{{tarehe_ya_uchaguzi|}}}|vevent|}}" style="{{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px||width:{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}};}}}}}} font-size: 88%; line-height: 1.5em"
|+ class="summary" style="font-size: 125%; font-weight: bold" | {{{election_name|{{{jina_la_uchaguzi|{{PAGENAME}}}}}}}}
{{!}}-
{{!}} colspan=4 align=center {{!}} {{#if:{{{flag_image|}}}{{{picha_ya_bendera|}}}|[[File:{{{flag_image|{{{picha_ya_bendera|}}}}}}|50px|alt=|link=]]<hr />|{{#if:{{{country|}}}{{{nchi|}}}|{{#if:{{{flag_year|}}}{{{mwaka_wa_bendera|}}}|{{Flag icon|{{{country|{{{nchi|}}}}}}|variant={{{flag_year|{{{mwaka_wa_bendera|}}}}}}|size=50px}}|{{Flag icon|{{{country|{{{nchi|}}}}}}|size=50px}}}}<hr />}}}}
{{!}}-
{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan=4 {{!}}
{| cellspacing="0" cellpadding="0" style="background:transparent; width:100%;"
{{!}}style="width: 25%;" align="left" {{!}}{{#if:{{{previous_year|}}}{{{mwaka_uliopita|}}}|{{#ifexist:{{{previous_election|{{{uchaguzi_uliopita|}}}}}}|[[{{{previous_election|{{{uchaguzi_uliopita|}}}}}}|{{{previous_year|{{{mwaka_uliopita|}}}}}}]]|{{{previous_year|{{{mwaka_uliopita|}}}}}}}} ←<br
/>}}{{#ifexist:{{{previous_mps|{{{previous_MPs|{{{previous_members|}}}}}}}}}|[[{{{previous_mps|{{{previous_MPs|{{{previous_members|}}}}}}}}}|Wajumbe]]{{#if:{{{previous_year|}}}{{{mwaka_uliopita|}}}|| ←}}}}
{{!}}style="width: 50%;" align="center" {{!}}{{#if:{{{election_date|}}}{{{tarehe_ya_uchaguzi|}}}|'''{{{election_date|{{{tarehe_ya_uchaguzi|}}}}}}'''<br />}}{{#if:{{{elected_mps|}}}|{{{elected_mps}}}}}
{{!}}style="width: 25%;" align="right" {{!}}{{#if:{{{next_year|}}}{{{mwaka_ujao|}}}|→ {{#ifexist:{{{next_election|{{{uchaguzi_ujao|}}}}}}|[[{{{next_election|{{{uchaguzi_ujao|}}}}}}|{{{next_year|{{{mwaka_ujao|}}}}}}]]|{{{next_year|{{{mwaka_ujao|}}}}}}}}<br
/>}}{{#ifexist:{{{next_mps|{{{next_MPs|{{{next_members|}}}}}}}}}|{{#if:{{{next_year|}}}{{{mwaka_ujao|}}}||→ }}[[{{{next_mps|{{{next_MPs|{{{next_members|}}}}}}}}}|Wajumbe]]}}
|}
{{!}}-
{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan=4 {{!}}
{| style="background:transparent; width:100%;"
{{#if:{{{party1|}}}{{{chama1|}}}{{{color1|}}}{{{rangi1|}}}{{{colour1|}}}{{{leader1|}}}{{{kiongozi1|}}}|
{{!}} colspan=4 {{!}} <hr />
{{!}}-
}}
{{#if:{{{seats_for_election|}}}{{{viti_vya_uchaguzi|}}}|
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
! {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan = 4 style="text-align: center" {{!}} <small>{{{seats_for_election|{{{viti_vya_uchaguzi|}}}}}}</small>{{#if:{{{majority_seats|}}}{{{viti_vya_wingi|}}}|<br /><small>{{{majority_seats|{{{viti_vya_wingi|}}}}}} viti vinavyohitajika kwa wingi</small>}}
{{!}}-
{{#if:{{{opinion_polls|}}}{{{tafiti_za_maoni|}}}|
{{!}} colspan=4 style="text-align: center" {{!}} [[{{{opinion_polls|{{{tafiti_za_maoni|}}}}}}|Tafiti za maoni]]
{{!}}-
}}
| #default =
}}|
{{#if:{{{opinion_polls|}}}{{{tafiti_za_maoni|}}}|
{{!}} {{!}}{{!}} colspan=3 style="text-align: center" {{!}} [[{{{opinion_polls|{{{tafiti_za_maoni|}}}}}}|Tafiti za maoni]]
{{!}}-
}}}}
{{#if:{{{turnout|}}}{{{ujitokezaji|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Ujitokezaji
{{!}} colspan=3 style="text-align: center" {{!}} {{{turnout|{{{ujitokezaji|}}}}}}
{{!}}-
}}
{{#if:{{{party1|}}}{{{chama1|}}}|{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
! align="left" {{!}}
! style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}|parliamentary|Parliamentary=Chama cha kwanza|#default=Chama cha wengi}}
{{#if:{{{party2|}}}{{{chama2|}}}|! style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}|parliamentary|Parliamentary=Chama cha pili|#default=Chama cha wachache}} }}
{{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|
! style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}|parliamentary|Parliamentary=Chama cha tatu|#default=Chama cha tatu}} }}
{{!}}-
| #default =
}}}}}}{{#if:{{{party1|}}}{{{chama1|}}}{{{color1|}}}{{{rangi1|}}}{{{colour1|}}}|<!-- Images 1, 2, 3 -->
{{!}}
{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color1|}}}{{{rangi1|}}}{{{colour1|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color1|{{{rangi1|{{{colour1|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party1|{{{chama1|}}}}}}/meta/color|{{{{{party1|{{{chama1|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image1|}}}{{{picha1|}}}|{{{image1|{{{picha1|}}}}}}}}
{{#if:{{{party2|}}}{{{chama2|}}}{{{color2|}}}{{{rangi2|}}}{{{colour2|}}}|{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color2|}}}{{{rangi2|}}}{{{colour2|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color2|{{{rangi2|{{{colour2|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party2|{{{chama2|}}}}}}/meta/color|{{{{{party2|{{{chama2|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image2|}}}{{{picha2|}}}|{{{image2|{{{picha2|}}}}}}}}}}
{{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}{{{color3|}}}{{{rangi3|}}}{{{colour3|}}}|{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color3|}}}{{{rangi3|}}}{{{colour3|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color3|{{{rangi3|{{{colour3|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party3|{{{chama3|}}}}}}/meta/color|{{{{{party3|{{{chama3|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image3|}}}{{{picha3|}}}|{{{image3|{{{picha3|}}}}}} }} }}
{{!}}-
}}
{{#if:{{{nominee1|}}}{{{mgombea1|}}}{{{candidate1|}}}{{{mtaradhia1|}}}|<!-- Presidential nominee/candidate 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| presidential
| Presidential =
! width="75" style="text-align: left" {{!}}{{#if:{{{nominee1|}}}{{{mgombea1|}}}|Mgombea|Mtaradhia}}
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee1|{{{mgombea1|{{{candidate1|{{{mtaradhia1|}}}}}}}}}}}}{{#if:{{{nominee2|}}}{{{mgombea2|}}}{{{candidate2|}}}{{{mtaradhia2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee2|{{{mgombea2|{{{candidate2|{{{mtaradhia2|}}}}}}}}}}}} }}{{#if:{{{nominee3|}}}{{{mgombea3|}}}{{{candidate3|}}}{{{mtaradhia3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee3|{{{mgombea3|{{{candidate3|{{{mtaradhia3|}}}}}}}}}}}} }}
{{!}}-
| #default =
}}
}}
{{#if:{{{leader1|}}}{{{kiongozi1|}}}|<!-- Party leader 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
! width="75" style="text-align: left" {{!}} Kiongozi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader1|{{{kiongozi1|}}}}}}{{#if:{{{leader2|}}}{{{kiongozi2|}}}|{{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader2|{{{kiongozi2|}}}}}} }}{{#if:{{{leader3|}}}{{{kiongozi3|}}}|{{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader3|{{{kiongozi3|}}}}}} }}
{{!}}-
| #default =
}}
}}
{{#if:{{{party1|}}}{{{chama1|}}}|<!-- Party name 1, 2, 3 -->
! width="75" style="text-align: left" {{!}} Chama
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party1|{{{chama1|}}}}}}|[[{{{party1|{{{chama1|}}}}}}|{{ {{{party1|{{{chama1|}}}}}}/meta/shortname}}]]}}
{{#if:{{{party2|}}}{{{chama2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party2|{{{chama2|}}}}}}|[[{{{party2|{{{chama2|}}}}}}|{{ {{{party2|{{{chama2|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party3|{{{chama3|}}}}}}|[[{{{party3|{{{chama3|}}}}}}|{{ {{{party3|{{{chama3|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{!}}-
}}{{#if:{{{alliance1|}}}{{{muungano1|}}}|<!-- Alliance name 1, 2, 3 -->
! style="text-align: left" {{!}} Muungano
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance1|}}}{{{muungano1|}}}|{{{alliance1|{{{muungano1|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance1|{{{muungano1|}}}}}}|[[{{{alliance1|{{{muungano1|}}}}}}|{{ {{{alliance1|{{{muungano1|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{alliance2|}}}{{{muungano2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance2|}}}{{{muungano2|}}}|{{{alliance2|{{{muungano2|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance2|{{{muungano2|}}}}}}|[[{{{alliance2|{{{muungano2|}}}}}}|{{ {{{alliance2|{{{muungano2|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{#if:{{{alliance3|}}}{{{muungano3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance3|}}}{{{muungano3|}}}|{{{alliance3|{{{muungano3|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance3|{{{muungano3|}}}}}}|[[{{{alliance3|{{{muungano3|}}}}}}|{{ {{{alliance3|{{{muungano3|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{!}}-
}}
{{#if:{{{home_state1|}}}{{{jimbo_la_nyumbani1|}}}|<!-- Home state 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| presidential
| Presidential =
! style="text-align: left" {{!}} Jimbo la nyumbani
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state1|{{{jimbo_la_nyumbani1|}}}}}}{{#if:{{{home_state2|}}}{{{jimbo_la_nyumbani2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state2|{{{jimbo_la_nyumbani2|}}}}}} }}{{#if:{{{home_state3|}}}{{{jimbo_la_nyumbani3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state3|{{{jimbo_la_nyumbani3|}}}}}} }}
{{!}}-
| #default =
}}
}}
<!-- Running mate 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| presidential
| Presidential =
{{#if:{{{running_mate1|}}}{{{mgombea_mwenza1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mgombea mwenza
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate1|{{{mgombea_mwenza1|}}}}}}{{#if:{{{running_mate2|}}}{{{mgombea_mwenza2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate2|{{{mgombea_mwenza2|}}}}}}}}{{#if:{{{running_mate3|}}}{{{mgombea_mwenza3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate3|{{{mgombea_mwenza3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Electoral vote 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| presidential
| Presidential =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{electoral_vote1|}}}{{{kura_za_uchaguzi1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kura za uchaguzi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote1|{{{kura_za_uchaguzi1|}}}}}}{{#if:{{{electoral_vote2|}}}{{{kura_za_uchaguzi2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote2|{{{kura_za_uchaguzi2|}}}}}}}}{{#if:{{{electoral_vote3|}}}{{{kura_za_uchaguzi3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote3|{{{kura_za_uchaguzi3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- States carried 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| presidential
| Presidential =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{states_carried1|}}}{{{majimbo_aliyoshinda1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Majimbo aliyoshinda
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried1|{{{majimbo_aliyoshinda1|}}}}}}{{#if:{{{states_carried2|}}}{{{majimbo_aliyoshinda2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried2|{{{majimbo_aliyoshinda2|}}}}}}}}{{#if:{{{states_carried3|}}}{{{majimbo_aliyoshinda3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried3|{{{majimbo_aliyoshinda3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}|-<!-- Leader since 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leader_since1|}}}{{{kiongozi_tangu1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kiongozi tangu
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since1|{{{kiongozi_tangu1|}}}}}}{{#if:{{{leader_since2|}}}{{{kiongozi_tangu2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since2|{{{kiongozi_tangu2|}}}}}}}}{{#if:{{{leader_since3|}}}{{{kiongozi_tangu3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since3|{{{kiongozi_tangu3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Leader seat 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leaders_seat1|}}}{{{jimbo_la_kiongozi1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Jimbo la kiongozi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat1|{{{jimbo_la_kiongozi1|}}}}}}{{#if:{{{leaders_seat2|}}}{{{jimbo_la_kiongozi2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat2|{{{jimbo_la_kiongozi2|}}}}}}}}{{#if:{{{leaders_seat3|}}}{{{jimbo_la_kiongozi3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat3|{{{jimbo_la_kiongozi3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- last election 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{last_election1|}}}{{{uchaguzi_uliopita1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Uchaguzi uliopita
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election1|{{{uchaguzi_uliopita1|}}}}}}{{#if:{{{last_election2|}}}{{{uchaguzi_uliopita2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election2|{{{uchaguzi_uliopita2|}}}}}}}}{{#if:{{{last_election3|}}}{{{uchaguzi_uliopita3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election3|{{{uchaguzi_uliopita3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats before 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{seats_before1|}}}{{{viti_kabla1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} {{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|Viti vya sasa|Viti kabla}}
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before1|{{{viti_kabla1|}}}}}}{{#if:{{{seats_before2|}}}{{{viti_kabla2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before2|{{{viti_kabla2|}}}}}}}}{{#if:{{{seats_before3|}}}{{{viti_kabla3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before3|{{{viti_kabla3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats needed 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|
{{#if:{{{seats_needed1|}}}{{{viti_vinavyohitajika1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti vinavyohitajika
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed1|{{{viti_vinavyohitajika1|}}}}}}
{{#if:{{{seats_needed2|}}}{{{viti_vinavyohitajika2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed2|{{{viti_vinavyohitajika2|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats_needed3|}}}{{{viti_vinavyohitajika3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed3|{{{viti_vinavyohitajika3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seats1|}}}{{{viti1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti vilivyoshinda
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats1|{{{viti1|}}}}}}{{#if:{{{seats2|}}}{{{viti2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats2|{{{viti2|}}}}}}}}{{#if:{{{seats3|}}}{{{viti3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats3|{{{viti3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats after 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seats_after1|}}}{{{viti_baada1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti baada ya
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after1|{{{viti_baada1|}}}}}}{{#if:{{{seats_after2|}}}{{{viti_baada2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after2|{{{viti_baada2|}}}}}}}}{{#if:{{{seats_after3|}}}{{{viti_baada3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after3|{{{viti_baada3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seat change 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seat_change1|}}}{{{mabadiliko_ya_viti1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mabadiliko ya viti
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change1|{{{mabadiliko_ya_viti1|}}}}}}{{#if:{{{seat_change2|}}}{{{mabadiliko_ya_viti2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change2|{{{mabadiliko_ya_viti2|}}}}}}}}{{#if:{{{seat_change3|}}}{{{mabadiliko_ya_viti3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change3|{{{mabadiliko_ya_viti3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}|-<!-- popular vote 1, 2, 3 -->
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{popular_vote1|}}}{{{kura1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kura za wananchi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote1|{{{kura1|}}}}}}{{#if:{{{popular_vote2|}}}{{{kura2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote2|{{{kura2|}}}}}}}}{{#if:{{{popular_vote3|}}}{{{kura3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote3|{{{kura3|}}}}}}}
}}
}}
|-<!-- percentage 1, 2, 3 -->
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{percentage1|}}}{{{asilimia1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Asilimia
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage1|{{{asilimia1|}}}}}}{{#if:{{{percentage2|}}}{{{asilimia2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage2|{{{asilimia2|}}}}}}}}{{#if:{{{percentage3|}}}{{{asilimia3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage3|{{{asilimia3|}}}}}}}
}}
}}
|-<!-- swing 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{swing1|}}}{{{mabadiliko1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mabadiliko
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing1|{{{mabadiliko1|}}}}}}{{#if:{{{swing2|}}}{{{mabadiliko2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing2|{{{mabadiliko2|}}}}}}}}{{#if:{{{swing3|}}}{{{mabadiliko3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing3|{{{mabadiliko3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Blank field 1, 2, 3 -->
{{#if:{{{1blank|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} {{{1blank}}}
{{#if:{{{1data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{1data1}}}}}
{{#if:{{{1data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{1data2}}}}}
{{#if:{{{1data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{1data3}}}}}
}}
{{#if:{{{2blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{2blank}}}
{{#if:{{{2data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{2data1}}}}}
{{#if:{{{2data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{2data2}}}}}
{{#if:{{{2data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{2data3}}}}}
}}
{{#if:{{{3blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{3blank}}}
{{#if:{{{3data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{3data1}}}}}
{{#if:{{{3data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{3data2}}}}}
{{#if:{{{3data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{3data3}}}}}
}}
{{#if:{{{4blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{4blank}}}
{{#if:{{{4data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{4data1}}}}}
{{#if:{{{4data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{4data2}}}}}
{{#if:{{{4data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{4data3}}}}}
}}
{{#if:{{{5blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{5blank}}}
{{#if:{{{5data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{5data1}}}}}
{{#if:{{{5data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{5data2}}}}}
{{#if:{{{5data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{5data3}}}}}
}}
{{#if:{{{6blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{6blank}}}
{{#if:{{{6data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{6data1}}}}}
{{#if:{{{6data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{6data2}}}}}
{{#if:{{{6data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{6data3}}}}}
}}|-
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}{{{color4|}}}{{{rangi4|}}}{{{colour4|}}}{{{leader4|}}}{{{kiongozi4|}}}|
{{!}} colspan=4 {{!}} <hr />
{{!}}-
}}
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative = {{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}|
! align="left" {{!}}
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}|! style="text-align: center" {{!}} {{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|Chama cha nne|Chama cha tatu}} }}
{{#if:{{{party5|}}}{{{chama5|}}}|! style="text-align: center" {{!}} {{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|Chama cha tano|Chama cha nne}} }}
{{#if:{{{party6|}}}{{{chama6|}}}|! style="text-align: center" {{!}} {{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|Chama cha sita|Chama cha tano}} }}
}}
| #default =
}}}}
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}{{{color4|}}}{{{rangi4|}}}{{{colour4|}}}|<!-- Images 4, 5, 6 -->
{{!}}-
!
{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color4|}}}{{{rangi4|}}}{{{colour4|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color4|{{{rangi4|{{{colour4|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party4|{{{chama4|}}}}}}/meta/color|{{{{{party4|{{{chama4|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image4|}}}{{{picha4|}}}|{{{image4|{{{picha4|}}}}}}}}
{{#if:{{{party5|}}}{{{chama5|}}}{{{color5|}}}{{{rangi5|}}}{{{colour5|}}}|{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color5|}}}{{{rangi5|}}}{{{colour5|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color5|{{{rangi5|{{{colour5|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party5|{{{chama5|}}}}}}/meta/color|{{{{{party5|{{{chama5|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image5|}}}{{{picha5|}}}|{{{image5|{{{picha5|}}}}}}}}}}
{{#if:{{{party6|}}}{{{chama6|}}}{{{color6|}}}{{{rangi6|}}}{{{colour6|}}}|{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color6|}}}{{{rangi6|}}}{{{colour6|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color6|{{{rangi6|{{{colour6|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party6|{{{chama6|}}}}}}/meta/color|{{{{{party6|{{{chama6|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image6|}}}{{{picha6|}}}|{{{image6|{{{picha6|}}}}}}}}}}
}}
|-<!-- Presidential nominee/candidate 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| presidential
| Presidential =
{{#if:{{{nominee4|}}}{{{mgombea4|}}}{{{candidate4|}}}{{{mtaradhia4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} {{#if:{{{nominee4|}}}{{{mgombea4|}}}|Mgombea|Mtaradhia}}}}
{{#if:{{{nominee4|}}}{{{mgombea4|}}}{{{candidate4|}}}{{{mtaradhia4|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee4|{{{mgombea4|{{{candidate4|{{{mtaradhia4|}}}}}}}}}}}}}}
{{#if:{{{nominee5|}}}{{{mgombea5|}}}{{{candidate5|}}}{{{mtaradhia5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee5|{{{mgombea5|{{{candidate5|{{{mtaradhia5|}}}}}}}}}}}}}}
{{#if:{{{nominee6|}}}{{{mgombea6|}}}{{{candidate6|}}}{{{mtaradhia6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee6|{{{mgombea6|{{{candidate6|{{{mtaradhia6|}}}}}}}}}}}}}}
| #default =
}}
|-<!-- Party leader 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leader4|}}}{{{kiongozi4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kiongozi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader4|{{{kiongozi4|}}}}}}
{{#if:{{{leader5|}}}{{{kiongozi5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader5|{{{kiongozi5|}}}}}}}}
{{#if:{{{leader6|}}}{{{kiongozi6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader6|{{{kiongozi6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Party name 4, 5, 6 -->
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Chama
}}
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}|
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party4|{{{chama4|}}}}}}|[[{{{party4|{{{chama4|}}}}}}|{{ {{{party4|{{{chama4|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{party5|}}}{{{chama5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party5|{{{chama5|}}}}}}|[[{{{party5|{{{chama5|}}}}}}|{{ {{{party5|{{{chama5|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{party6|}}}{{{chama6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party6|{{{chama6|}}}}}}|[[{{{party6|{{{chama6|}}}}}}|{{ {{{party6|{{{chama6|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
|-{{#if:{{{alliance4|}}}{{{muungano4|}}}|<!-- Alliance name 4, 5, 6 -->
! style="text-align: left" {{!}} Muungano
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance4|}}}{{{muungano4|}}}|{{{alliance4|{{{muungano4|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance4|{{{muungano4|}}}}}}|[[{{{alliance4|{{{muungano4|}}}}}}|{{ {{{alliance4|{{{muungano4|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{alliance5|}}}{{{muungano5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance5|}}}{{{muungano5|}}}|{{{alliance5|{{{muungano5|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance5|{{{muungano5|}}}}}}|[[{{{alliance5|{{{muungano5|}}}}}}|{{ {{{alliance5|{{{muungano5|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{#if:{{{alliance6|}}}{{{muungano6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance6|}}}{{{muungano6|}}}|{{{alliance6|{{{muungano6|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance6|{{{muungano6|}}}}}}|[[{{{alliance6|{{{muungano6|}}}}}}|{{ {{{alliance6|{{{muungano6|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{!}}-
}}
<!-- Home state 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| presidential
| Presidential =
{{#if:{{{home_state4|}}}{{{jimbo_la_nyumbani4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Jimbo la nyumbani
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state4|{{{jimbo_la_nyumbani4|}}}}}}
{{#if:{{{home_state5|}}}{{{jimbo_la_nyumbani5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state5|{{{jimbo_la_nyumbani5|}}}}}}}}
{{#if:{{{home_state6|}}}{{{jimbo_la_nyumbani6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state6|{{{jimbo_la_nyumbani6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Running mate 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| presidential
| Presidential =
{{#if:{{{running_mate4|}}}{{{mgombea_mwenza4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mgombea mwenza
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate4|{{{mgombea_mwenza4|}}}}}}
{{#if:{{{running_mate5|}}}{{{mgombea_mwenza5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate5|{{{mgombea_mwenza5|}}}}}}}}
{{#if:{{{running_mate6|}}}{{{mgombea_mwenza6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate6|{{{mgombea_mwenza6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Electoral vote 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| presidential
| Presidential =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{electoral_vote4|}}}{{{kura_za_uchaguzi4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kura za uchaguzi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote4|{{{kura_za_uchaguzi4|}}}}}}
{{#if:{{{electoral_vote5|}}}{{{kura_za_uchaguzi5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote5|{{{kura_za_uchaguzi5|}}}}}}}}
{{#if:{{{electoral_vote6|}}}{{{kura_za_uchaguzi6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote6|{{{kura_za_uchaguzi6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- States carried 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| presidential
| Presidential =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{states_carried4|}}}{{{majimbo_aliyoshinda4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Majimbo aliyoshinda
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried4|{{{majimbo_aliyoshinda4|}}}}}}
{{#if:{{{states_carried5|}}}{{{majimbo_aliyoshinda5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried5|{{{majimbo_aliyoshinda5|}}}}}}}}
{{#if:{{{states_carried6|}}}{{{majimbo_aliyoshinda6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried6|{{{majimbo_aliyoshinda6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Leader since 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leader_since4|}}}{{{kiongozi_tangu4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kiongozi tangu
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since4|{{{kiongozi_tangu4|}}}}}}
{{#if:{{{leader_since5|}}}{{{kiongozi_tangu5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since5|{{{kiongozi_tangu5|}}}}}}}}
{{#if:{{{leader_since6|}}}{{{kiongozi_tangu6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since6|{{{kiongozi_tangu6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Leader seat 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leaders_seat4|}}}{{{jimbo_la_kiongozi4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Jimbo la kiongozi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat4|{{{jimbo_la_kiongozi4|}}}}}}
{{#if:{{{leaders_seat5|}}}{{{jimbo_la_kiongozi5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat5|{{{jimbo_la_kiongozi5|}}}}}}}}
{{#if:{{{leaders_seat6|}}}{{{jimbo_la_kiongozi6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat6|{{{jimbo_la_kiongozi6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- last election 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{last_election4|}}}{{{uchaguzi_uliopita4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Uchaguzi uliopita
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election4|{{{uchaguzi_uliopita4|}}}}}}
{{#if:{{{last_election5|}}}{{{uchaguzi_uliopita5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election5|{{{uchaguzi_uliopita5|}}}}}}}}
{{#if:{{{last_election6|}}}{{{uchaguzi_uliopita6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election6|{{{uchaguzi_uliopita6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats before 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{seats_before4|}}}{{{viti_kabla4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} {{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|Viti vya sasa|Viti kabla}}
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before4|{{{viti_kabla4|}}}}}}
{{#if:{{{seats_before5|}}}{{{viti_kabla5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before5|{{{viti_kabla5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats_before6|}}}{{{viti_kabla6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before6|{{{viti_kabla6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats needed 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|
{{#if:{{{seats_needed4|}}}{{{viti_vinavyohitajika4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti vinavyohitajika
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed4|{{{viti_vinavyohitajika4|}}}}}}
{{#if:{{{seats_needed5|}}}{{{viti_vinavyohitajika5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed5|{{{viti_vinavyohitajika5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats_needed6|}}}{{{viti_vinavyohitajika6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed6|{{{viti_vinavyohitajika6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seats4|}}}{{{viti4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti vilivyoshinda
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats4|{{{viti4|}}}}}}
{{#if:{{{seats5|}}}{{{viti5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats5|{{{viti5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats6|}}}{{{viti6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats6|{{{viti6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats after 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seats_after4|}}}{{{viti_baada4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti baada ya
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after4|{{{viti_baada4|}}}}}}
{{#if:{{{seats_after5|}}}{{{viti_baada5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after5|{{{viti_baada5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats_after6|}}}{{{viti_baada6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after6|{{{viti_baada6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seat change 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seat_change4|}}}{{{mabadiliko_ya_viti4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mabadiliko ya viti
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change4|{{{mabadiliko_ya_viti4|}}}}}}
{{#if:{{{seat_change5|}}}{{{mabadiliko_ya_viti5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change5|{{{mabadiliko_ya_viti5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seat_change6|}}}{{{mabadiliko_ya_viti6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change6|{{{mabadiliko_ya_viti6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- popular vote 4, 5, 6 -->
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{popular_vote4|}}}{{{kura4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kura za wananchi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote4|{{{kura4|}}}}}}
{{#if:{{{popular_vote5|}}}{{{kura5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote5|{{{kura5|}}}}}}}}
{{#if:{{{popular_vote6|}}}{{{kura6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote6|{{{kura6|}}}}}}}}
}}
}}
|-<!-- percentage 4, 5, 6 -->
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{percentage4|}}}{{{asilimia4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Asilimia
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage4|{{{asilimia4|}}}}}}
{{#if:{{{percentage5|}}}{{{asilimia5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage5|{{{asilimia5|}}}}}}}}
{{#if:{{{percentage6|}}}{{{asilimia6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage6|{{{asilimia6|}}}}}}}}
}}
}}
|-<!-- swing 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}{{{aina|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{swing4|}}}{{{mabadiliko4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mabadiliko
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing4|{{{mabadiliko4|}}}}}}
{{#if:{{{swing5|}}}{{{mabadiliko5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing5|{{{mabadiliko5|}}}}}}}}
{{#if:{{{swing6|}}}{{{mabadiliko6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing6|{{{mabadiliko6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}|-<!-- map -->
{{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}{{{map|}}}|
{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} style="text-align: center" colspan=4 {{!}} <hr />
{{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|[[file:{{{map_image|{{{picha_ya_ramani|}}}}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{{map_size}}}|300px}}|{{#if:{{{map_alt|}}}|alt={{{map_alt|}}}|}}]]|{{{map}}}}}
{{!}}-
{{#if:{{{map_caption|}}}{{{maelezo_ya_ramani|}}}|
{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan=4 style="text-align: center" {{!}} {{{map_caption|{{{maelezo_ya_ramani|}}}}}}
{{!}}-
}}
}}
{{#if:{{{title|}}}{{{cheo|}}}|
{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan=4 {{!}} <hr />
{{{!}} cellspacing="0" cellpadding="0" style="background:transparent; width:100%;"
{{!}} style="width:50%; text-align:left; text-size: 80%" {{!}}'''{{#if:{{{before_election|}}}{{{kabla_ya_uchaguzi|}}}{{{before_party|}}}{{{chama_kabla|}}}|{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|Aliye madarakani {{{title|{{{cheo|}}}}}}|{{{title|{{{cheo|}}}}}} kabla ya uchaguzi}}'''<br />
{{{before_election|{{{kabla_ya_uchaguzi|}}}}}}<br />
{{#if:{{{before_party|}}}{{{chama_kabla|}}}|{{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{before_party|{{{chama_kabla|}}}}}}|[[{{{before_party|{{{chama_kabla|}}}}}}|{{ {{{before_party|{{{chama_kabla|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{!}} style="width:50%; text-align:right; text-size: 80%" {{!}}{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||'''{{#if:{{{posttitle|}}}|{{{posttitle}}}|Aliyechaguliwa {{{title|{{{cheo|}}}}}}}}'''<br />
{{#if:{{{after_election|}}}{{{baada_ya_uchaguzi|}}}|{{{after_election|{{{baada_ya_uchaguzi|}}}}}}|}}{{#if:{{{after_election|}}}{{{baada_ya_uchaguzi|}}}{{{after_party|}}}{{{chama_baada|}}}||Itajulikana baadaye}}<br />
{{#if:{{{after_party|}}}{{{chama_baada|}}}|{{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{after_party|{{{chama_baada|}}}}}}|[[{{{after_party|{{{chama_baada|}}}}}}|{{ {{{after_party|{{{chama_baada|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{!}}} }}
|}</includeonly><noinclude>{{Documentation}}<!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! --></noinclude>
ih362dm52nb8ccouqgp1b52olfh18xv
1593235
1593229
2026-08-29T14:50:35Z
Gayle157
73366
/* */
1593235
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{| class="infobox {{#if:{{{election_date|}}}{{{tarehe_ya_uchaguzi|}}}|vevent|}}" style="{{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px||width:{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}};}}}}}} font-size: 88%; line-height: 1.5em"
|+ class="summary" style="font-size: 125%; font-weight: bold" | {{{election_name|{{{jina_la_uchaguzi|{{PAGENAME}}}}}}}}
{{!}}-
{{!}} colspan=4 align=center {{!}} {{#if:{{{flag_image|}}}{{{picha_ya_bendera|}}}|[[File:{{{flag_image|{{{picha_ya_bendera|}}}}}}|50px|alt=|link=]]<hr />|{{#if:{{{country|}}}{{{nchi|}}}|{{#if:{{{flag_year|}}}{{{mwaka_wa_bendera|}}}|{{Flag icon|{{{country|{{{nchi|}}}}}}|variant={{{flag_year|{{{mwaka_wa_bendera|}}}}}}|size=50px}}|{{Flag icon|{{{country|{{{nchi|}}}}}}|size=50px}}}}<hr />}}}}
{{!}}-
{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan=4 {{!}}
{| cellspacing="0" cellpadding="0" style="background:transparent; width:100%;"
{{!}}style="width: 25%;" align="left" {{!}}{{#if:{{{previous_year|}}}{{{mwaka_uliopita|}}}|{{#ifexist:{{{previous_election|{{{uchaguzi_uliopita|}}}}}}|[[{{{previous_election|{{{uchaguzi_uliopita|}}}}}}|{{{previous_year|{{{mwaka_uliopita|}}}}}}]]|{{{previous_year|{{{mwaka_uliopita|}}}}}}}} ←<br
/>}}{{#ifexist:{{{previous_mps|{{{previous_MPs|{{{previous_members|}}}}}}}}}|[[{{{previous_mps|{{{previous_MPs|{{{previous_members|}}}}}}}}}|Wajumbe]]{{#if:{{{previous_year|}}}{{{mwaka_uliopita|}}}|| ←}}}}
{{!}}style="width: 50%;" align="center" {{!}}{{#if:{{{election_date|}}}{{{tarehe_ya_uchaguzi|}}}|'''{{{election_date|{{{tarehe_ya_uchaguzi|}}}}}}'''<br />}}{{#if:{{{elected_mps|}}}|{{{elected_mps}}}}}
{{!}}style="width: 25%;" align="right" {{!}}{{#if:{{{next_year|}}}{{{mwaka_ujao|}}}|→ {{#ifexist:{{{next_election|{{{uchaguzi_ujao|}}}}}}|[[{{{next_election|{{{uchaguzi_ujao|}}}}}}|{{{next_year|{{{mwaka_ujao|}}}}}}]]|{{{next_year|{{{mwaka_ujao|}}}}}}}}<br
/>}}{{#ifexist:{{{next_mps|{{{next_MPs|{{{next_members|}}}}}}}}}|{{#if:{{{next_year|}}}{{{mwaka_ujao|}}}||→ }}[[{{{next_mps|{{{next_MPs|{{{next_members|}}}}}}}}}|Wajumbe]]}}
|}
{{!}}-
{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan=4 {{!}}
{| style="background:transparent; width:100%;"
{{#if:{{{party1|}}}{{{chama1|}}}{{{color1|}}}{{{rangi1|}}}{{{colour1|}}}{{{leader1|}}}{{{kiongozi1|}}}|
{{!}} colspan=4 {{!}} <hr />
{{!}}-
}}
{{#if:{{{seats_for_election|}}}{{{viti_vya_uchaguzi|}}}|
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
! {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan = 4 style="text-align: center" {{!}} <small>{{{seats_for_election|{{{viti_vya_uchaguzi|}}}}}}</small>{{#if:{{{majority_seats|}}}{{{viti_vya_wingi|}}}|<br /><small>{{{majority_seats|{{{viti_vya_wingi|}}}}}} viti vinavyohitajika kwa wingi</small>}}
{{!}}-
{{#if:{{{opinion_polls|}}}{{{tafiti_za_maoni|}}}|
{{!}} colspan=4 style="text-align: center" {{!}} [[{{{opinion_polls|{{{tafiti_za_maoni|}}}}}}|Tafiti za maoni]]
{{!}}-
}}
| #default =
}}|
{{#if:{{{opinion_polls|}}}{{{tafiti_za_maoni|}}}|
{{!}} {{!}}{{!}} colspan=3 style="text-align: center" {{!}} [[{{{opinion_polls|{{{tafiti_za_maoni|}}}}}}|Tafiti za maoni]]
{{!}}-
}}}}
{{#if:{{{turnout|}}}{{{ujitokezaji|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Ujitokezaji
{{!}} colspan=3 style="text-align: center" {{!}} {{{turnout|{{{ujitokezaji|}}}}}}
{{!}}-
}}
{{#if:{{{party1|}}}{{{chama1|}}}|{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
! align="left" {{!}}
! style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}|parliamentary|Parliamentary=Chama cha kwanza|#default=Chama cha wengi}}
{{#if:{{{party2|}}}{{{chama2|}}}|! style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}|parliamentary|Parliamentary=Chama cha pili|#default=Chama cha wachache}} }}
{{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|
! style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}|parliamentary|Parliamentary=Chama cha tatu|#default=Chama cha tatu}} }}
{{!}}-
| #default =
}}}}}}{{#if:{{{party1|}}}{{{chama1|}}}{{{color1|}}}{{{rangi1|}}}{{{colour1|}}}|<!-- Images 1, 2, 3 -->
{{!}}
{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color1|}}}{{{rangi1|}}}{{{colour1|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color1|{{{rangi1|{{{colour1|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party1|{{{chama1|}}}}}}/meta/color|{{{{{party1|{{{chama1|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image1|}}}{{{picha1|}}}|{{{image1|{{{picha1|}}}}}}}}
{{#if:{{{party2|}}}{{{chama2|}}}{{{color2|}}}{{{rangi2|}}}{{{colour2|}}}|{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color2|}}}{{{rangi2|}}}{{{colour2|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color2|{{{rangi2|{{{colour2|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party2|{{{chama2|}}}}}}/meta/color|{{{{{party2|{{{chama2|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image2|}}}{{{picha2|}}}|{{{image2|{{{picha2|}}}}}}}}}}
{{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}{{{color3|}}}{{{rangi3|}}}{{{colour3|}}}|{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color3|}}}{{{rangi3|}}}{{{colour3|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color3|{{{rangi3|{{{colour3|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party3|{{{chama3|}}}}}}/meta/color|{{{{{party3|{{{chama3|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image3|}}}{{{picha3|}}}|{{{image3|{{{picha3|}}}}}} }} }}
{{!}}-
}}
{{#if:{{{nominee1|}}}{{{mgombea1|}}}{{{candidate1|}}}{{{mtaradhia1|}}}|<!-- Presidential nominee/candidate 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
! width="75" style="text-align: left" {{!}}{{#if:{{{nominee1|}}}{{{mgombea1|}}}|Mgombea|Mtaradhia}}
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee1|{{{mgombea1|{{{candidate1|{{{mtaradhia1|}}}}}}}}}}}}{{#if:{{{nominee2|}}}{{{mgombea2|}}}{{{candidate2|}}}{{{mtaradhia2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee2|{{{mgombea2|{{{candidate2|{{{mtaradhia2|}}}}}}}}}}}} }}{{#if:{{{nominee3|}}}{{{mgombea3|}}}{{{candidate3|}}}{{{mtaradhia3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee3|{{{mgombea3|{{{candidate3|{{{mtaradhia3|}}}}}}}}}}}} }}
{{!}}-
| #default =
}}
}}
{{#if:{{{leader1|}}}{{{kiongozi1|}}}|<!-- Party leader 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
! width="75" style="text-align: left" {{!}} Kiongozi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader1|{{{kiongozi1|}}}}}}{{#if:{{{leader2|}}}{{{kiongozi2|}}}|{{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader2|{{{kiongozi2|}}}}}} }}{{#if:{{{leader3|}}}{{{kiongozi3|}}}|{{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader3|{{{kiongozi3|}}}}}} }}
{{!}}-
| #default =
}}
}}
{{#if:{{{party1|}}}{{{chama1|}}}|<!-- Party name 1, 2, 3 -->
! width="75" style="text-align: left" {{!}} Chama
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party1|{{{chama1|}}}}}}|[[{{{party1|{{{chama1|}}}}}}|{{ {{{party1|{{{chama1|}}}}}}/meta/shortname}}]]}}
{{#if:{{{party2|}}}{{{chama2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party2|{{{chama2|}}}}}}|[[{{{party2|{{{chama2|}}}}}}|{{ {{{party2|{{{chama2|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party3|{{{chama3|}}}}}}|[[{{{party3|{{{chama3|}}}}}}|{{ {{{party3|{{{chama3|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{!}}-
}}{{#if:{{{alliance1|}}}{{{muungano1|}}}|<!-- Alliance name 1, 2, 3 -->
! style="text-align: left" {{!}} Muungano
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance1|}}}{{{muungano1|}}}|{{{alliance1|{{{muungano1|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance1|{{{muungano1|}}}}}}|[[{{{alliance1|{{{muungano1|}}}}}}|{{ {{{alliance1|{{{muungano1|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{alliance2|}}}{{{muungano2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance2|}}}{{{muungano2|}}}|{{{alliance2|{{{muungano2|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance2|{{{muungano2|}}}}}}|[[{{{alliance2|{{{muungano2|}}}}}}|{{ {{{alliance2|{{{muungano2|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{#if:{{{alliance3|}}}{{{muungano3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance3|}}}{{{muungano3|}}}|{{{alliance3|{{{muungano3|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance3|{{{muungano3|}}}}}}|[[{{{alliance3|{{{muungano3|}}}}}}|{{ {{{alliance3|{{{muungano3|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{!}}-
}}
{{#if:{{{home_state1|}}}{{{jimbo_la_nyumbani1|}}}|<!-- Home state 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
! style="text-align: left" {{!}} Jimbo la nyumbani
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state1|{{{jimbo_la_nyumbani1|}}}}}}{{#if:{{{home_state2|}}}{{{jimbo_la_nyumbani2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state2|{{{jimbo_la_nyumbani2|}}}}}} }}{{#if:{{{home_state3|}}}{{{jimbo_la_nyumbani3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state3|{{{jimbo_la_nyumbani3|}}}}}} }}
{{!}}-
| #default =
}}
}}
<!-- Running mate 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
{{#if:{{{running_mate1|}}}{{{mgombea_mwenza1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mgombea mwenza
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate1|{{{mgombea_mwenza1|}}}}}}{{#if:{{{running_mate2|}}}{{{mgombea_mwenza2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate2|{{{mgombea_mwenza2|}}}}}}}}{{#if:{{{running_mate3|}}}{{{mgombea_mwenza3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate3|{{{mgombea_mwenza3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Electoral vote 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{electoral_vote1|}}}{{{kura_za_uchaguzi1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kura za uchaguzi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote1|{{{kura_za_uchaguzi1|}}}}}}{{#if:{{{electoral_vote2|}}}{{{kura_za_uchaguzi2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote2|{{{kura_za_uchaguzi2|}}}}}}}}{{#if:{{{electoral_vote3|}}}{{{kura_za_uchaguzi3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote3|{{{kura_za_uchaguzi3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- States carried 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{states_carried1|}}}{{{majimbo_aliyoshinda1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Majimbo aliyoshinda
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried1|{{{majimbo_aliyoshinda1|}}}}}}{{#if:{{{states_carried2|}}}{{{majimbo_aliyoshinda2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried2|{{{majimbo_aliyoshinda2|}}}}}}}}{{#if:{{{states_carried3|}}}{{{majimbo_aliyoshinda3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried3|{{{majimbo_aliyoshinda3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}|-<!-- Leader since 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leader_since1|}}}{{{kiongozi_tangu1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kiongozi tangu
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since1|{{{kiongozi_tangu1|}}}}}}{{#if:{{{leader_since2|}}}{{{kiongozi_tangu2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since2|{{{kiongozi_tangu2|}}}}}}}}{{#if:{{{leader_since3|}}}{{{kiongozi_tangu3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since3|{{{kiongozi_tangu3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Leader seat 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leaders_seat1|}}}{{{jimbo_la_kiongozi1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Jimbo la kiongozi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat1|{{{jimbo_la_kiongozi1|}}}}}}{{#if:{{{leaders_seat2|}}}{{{jimbo_la_kiongozi2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat2|{{{jimbo_la_kiongozi2|}}}}}}}}{{#if:{{{leaders_seat3|}}}{{{jimbo_la_kiongozi3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat3|{{{jimbo_la_kiongozi3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- last election 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{last_election1|}}}{{{uchaguzi_uliopita1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Uchaguzi uliopita
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election1|{{{uchaguzi_uliopita1|}}}}}}{{#if:{{{last_election2|}}}{{{uchaguzi_uliopita2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election2|{{{uchaguzi_uliopita2|}}}}}}}}{{#if:{{{last_election3|}}}{{{uchaguzi_uliopita3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election3|{{{uchaguzi_uliopita3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats before 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{seats_before1|}}}{{{viti_kabla1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} {{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|Viti vya sasa|Viti kabla}}
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before1|{{{viti_kabla1|}}}}}}{{#if:{{{seats_before2|}}}{{{viti_kabla2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before2|{{{viti_kabla2|}}}}}}}}{{#if:{{{seats_before3|}}}{{{viti_kabla3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before3|{{{viti_kabla3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats needed 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|
{{#if:{{{seats_needed1|}}}{{{viti_vinavyohitajika1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti vinavyohitajika
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed1|{{{viti_vinavyohitajika1|}}}}}}
{{#if:{{{seats_needed2|}}}{{{viti_vinavyohitajika2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed2|{{{viti_vinavyohitajika2|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats_needed3|}}}{{{viti_vinavyohitajika3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed3|{{{viti_vinavyohitajika3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seats1|}}}{{{viti1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti vilivyoshinda
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats1|{{{viti1|}}}}}}{{#if:{{{seats2|}}}{{{viti2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats2|{{{viti2|}}}}}}}}{{#if:{{{seats3|}}}{{{viti3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats3|{{{viti3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats after 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seats_after1|}}}{{{viti_baada1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti baada ya
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after1|{{{viti_baada1|}}}}}}{{#if:{{{seats_after2|}}}{{{viti_baada2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after2|{{{viti_baada2|}}}}}}}}{{#if:{{{seats_after3|}}}{{{viti_baada3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after3|{{{viti_baada3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seat change 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seat_change1|}}}{{{mabadiliko_ya_viti1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mabadiliko ya viti
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change1|{{{mabadiliko_ya_viti1|}}}}}}{{#if:{{{seat_change2|}}}{{{mabadiliko_ya_viti2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change2|{{{mabadiliko_ya_viti2|}}}}}}}}{{#if:{{{seat_change3|}}}{{{mabadiliko_ya_viti3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change3|{{{mabadiliko_ya_viti3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}|-<!-- popular vote 1, 2, 3 -->
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{popular_vote1|}}}{{{kura1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kura za wananchi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote1|{{{kura1|}}}}}}{{#if:{{{popular_vote2|}}}{{{kura2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote2|{{{kura2|}}}}}}}}{{#if:{{{popular_vote3|}}}{{{kura3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote3|{{{kura3|}}}}}}}
}}
}}
|-<!-- percentage 1, 2, 3 -->
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{percentage1|}}}{{{asilimia1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Asilimia
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage1|{{{asilimia1|}}}}}}{{#if:{{{percentage2|}}}{{{asilimia2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage2|{{{asilimia2|}}}}}}}}{{#if:{{{percentage3|}}}{{{asilimia3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage3|{{{asilimia3|}}}}}}}
}}
}}
|-<!-- swing 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{swing1|}}}{{{mabadiliko1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mabadiliko
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing1|{{{mabadiliko1|}}}}}}{{#if:{{{swing2|}}}{{{mabadiliko2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing2|{{{mabadiliko2|}}}}}}}}{{#if:{{{swing3|}}}{{{mabadiliko3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing3|{{{mabadiliko3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Blank field 1, 2, 3 -->
{{#if:{{{1blank|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} {{{1blank}}}
{{#if:{{{1data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{1data1}}}}}
{{#if:{{{1data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{1data2}}}}}
{{#if:{{{1data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{1data3}}}}}
}}
{{#if:{{{2blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{2blank}}}
{{#if:{{{2data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{2data1}}}}}
{{#if:{{{2data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{2data2}}}}}
{{#if:{{{2data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{2data3}}}}}
}}
{{#if:{{{3blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{3blank}}}
{{#if:{{{3data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{3data1}}}}}
{{#if:{{{3data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{3data2}}}}}
{{#if:{{{3data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{3data3}}}}}
}}
{{#if:{{{4blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{4blank}}}
{{#if:{{{4data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{4data1}}}}}
{{#if:{{{4data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{4data2}}}}}
{{#if:{{{4data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{4data3}}}}}
}}
{{#if:{{{5blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{5blank}}}
{{#if:{{{5data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{5data1}}}}}
{{#if:{{{5data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{5data2}}}}}
{{#if:{{{5data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{5data3}}}}}
}}
{{#if:{{{6blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{6blank}}}
{{#if:{{{6data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{6data1}}}}}
{{#if:{{{6data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{6data2}}}}}
{{#if:{{{6data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{6data3}}}}}
}}|-
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}{{{color4|}}}{{{rangi4|}}}{{{colour4|}}}{{{leader4|}}}{{{kiongozi4|}}}|
{{!}} colspan=4 {{!}} <hr />
{{!}}-
}}
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative = {{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}|
! align="left" {{!}}
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}|! style="text-align: center" {{!}} {{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|Chama cha nne|Chama cha tatu}} }}
{{#if:{{{party5|}}}{{{chama5|}}}|! style="text-align: center" {{!}} {{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|Chama cha tano|Chama cha nne}} }}
{{#if:{{{party6|}}}{{{chama6|}}}|! style="text-align: center" {{!}} {{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|Chama cha sita|Chama cha tano}} }}
}}
| #default =
}}}}
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}{{{color4|}}}{{{rangi4|}}}{{{colour4|}}}|<!-- Images 4, 5, 6 -->
{{!}}-
!
{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color4|}}}{{{rangi4|}}}{{{colour4|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color4|{{{rangi4|{{{colour4|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party4|{{{chama4|}}}}}}/meta/color|{{{{{party4|{{{chama4|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image4|}}}{{{picha4|}}}|{{{image4|{{{picha4|}}}}}}}}
{{#if:{{{party5|}}}{{{chama5|}}}{{{color5|}}}{{{rangi5|}}}{{{colour5|}}}|{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color5|}}}{{{rangi5|}}}{{{colour5|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color5|{{{rangi5|{{{colour5|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party5|{{{chama5|}}}}}}/meta/color|{{{{{party5|{{{chama5|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image5|}}}{{{picha5|}}}|{{{image5|{{{picha5|}}}}}}}}}}
{{#if:{{{party6|}}}{{{chama6|}}}{{{color6|}}}{{{rangi6|}}}{{{colour6|}}}|{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color6|}}}{{{rangi6|}}}{{{colour6|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color6|{{{rangi6|{{{colour6|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party6|{{{chama6|}}}}}}/meta/color|{{{{{party6|{{{chama6|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image6|}}}{{{picha6|}}}|{{{image6|{{{picha6|}}}}}}}}}}
}}
|-<!-- Presidential nominee/candidate 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
{{#if:{{{nominee4|}}}{{{mgombea4|}}}{{{candidate4|}}}{{{mtaradhia4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} {{#if:{{{nominee4|}}}{{{mgombea4|}}}|Mgombea|Mtaradhia}}}}
{{#if:{{{nominee4|}}}{{{mgombea4|}}}{{{candidate4|}}}{{{mtaradhia4|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee4|{{{mgombea4|{{{candidate4|{{{mtaradhia4|}}}}}}}}}}}}}}
{{#if:{{{nominee5|}}}{{{mgombea5|}}}{{{candidate5|}}}{{{mtaradhia5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee5|{{{mgombea5|{{{candidate5|{{{mtaradhia5|}}}}}}}}}}}}}}
{{#if:{{{nominee6|}}}{{{mgombea6|}}}{{{candidate6|}}}{{{mtaradhia6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee6|{{{mgombea6|{{{candidate6|{{{mtaradhia6|}}}}}}}}}}}}}}
| #default =
}}
|-<!-- Party leader 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leader4|}}}{{{kiongozi4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kiongozi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader4|{{{kiongozi4|}}}}}}
{{#if:{{{leader5|}}}{{{kiongozi5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader5|{{{kiongozi5|}}}}}}}}
{{#if:{{{leader6|}}}{{{kiongozi6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader6|{{{kiongozi6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Party name 4, 5, 6 -->
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Chama
}}
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}|
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party4|{{{chama4|}}}}}}|[[{{{party4|{{{chama4|}}}}}}|{{ {{{party4|{{{chama4|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{party5|}}}{{{chama5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party5|{{{chama5|}}}}}}|[[{{{party5|{{{chama5|}}}}}}|{{ {{{party5|{{{chama5|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{party6|}}}{{{chama6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party6|{{{chama6|}}}}}}|[[{{{party6|{{{chama6|}}}}}}|{{ {{{party6|{{{chama6|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
|-{{#if:{{{alliance4|}}}{{{muungano4|}}}|<!-- Alliance name 4, 5, 6 -->
! style="text-align: left" {{!}} Muungano
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance4|}}}{{{muungano4|}}}|{{{alliance4|{{{muungano4|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance4|{{{muungano4|}}}}}}|[[{{{alliance4|{{{muungano4|}}}}}}|{{ {{{alliance4|{{{muungano4|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{alliance5|}}}{{{muungano5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance5|}}}{{{muungano5|}}}|{{{alliance5|{{{muungano5|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance5|{{{muungano5|}}}}}}|[[{{{alliance5|{{{muungano5|}}}}}}|{{ {{{alliance5|{{{muungano5|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{#if:{{{alliance6|}}}{{{muungano6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance6|}}}{{{muungano6|}}}|{{{alliance6|{{{muungano6|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance6|{{{muungano6|}}}}}}|[[{{{alliance6|{{{muungano6|}}}}}}|{{ {{{alliance6|{{{muungano6|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{!}}-
}}
<!-- Home state 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
{{#if:{{{home_state4|}}}{{{jimbo_la_nyumbani4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Jimbo la nyumbani
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state4|{{{jimbo_la_nyumbani4|}}}}}}
{{#if:{{{home_state5|}}}{{{jimbo_la_nyumbani5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state5|{{{jimbo_la_nyumbani5|}}}}}}}}
{{#if:{{{home_state6|}}}{{{jimbo_la_nyumbani6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state6|{{{jimbo_la_nyumbani6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Running mate 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
{{#if:{{{running_mate4|}}}{{{mgombea_mwenza4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mgombea mwenza
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate4|{{{mgombea_mwenza4|}}}}}}
{{#if:{{{running_mate5|}}}{{{mgombea_mwenza5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate5|{{{mgombea_mwenza5|}}}}}}}}
{{#if:{{{running_mate6|}}}{{{mgombea_mwenza6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate6|{{{mgombea_mwenza6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Electoral vote 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{electoral_vote4|}}}{{{kura_za_uchaguzi4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kura za uchaguzi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote4|{{{kura_za_uchaguzi4|}}}}}}
{{#if:{{{electoral_vote5|}}}{{{kura_za_uchaguzi5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote5|{{{kura_za_uchaguzi5|}}}}}}}}
{{#if:{{{electoral_vote6|}}}{{{kura_za_uchaguzi6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote6|{{{kura_za_uchaguzi6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- States carried 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{states_carried4|}}}{{{majimbo_aliyoshinda4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Majimbo aliyoshinda
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried4|{{{majimbo_aliyoshinda4|}}}}}}
{{#if:{{{states_carried5|}}}{{{majimbo_aliyoshinda5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried5|{{{majimbo_aliyoshinda5|}}}}}}}}
{{#if:{{{states_carried6|}}}{{{majimbo_aliyoshinda6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried6|{{{majimbo_aliyoshinda6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Leader since 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leader_since4|}}}{{{kiongozi_tangu4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kiongozi tangu
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since4|{{{kiongozi_tangu4|}}}}}}
{{#if:{{{leader_since5|}}}{{{kiongozi_tangu5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since5|{{{kiongozi_tangu5|}}}}}}}}
{{#if:{{{leader_since6|}}}{{{kiongozi_tangu6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since6|{{{kiongozi_tangu6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Leader seat 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leaders_seat4|}}}{{{jimbo_la_kiongozi4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Jimbo la kiongozi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat4|{{{jimbo_la_kiongozi4|}}}}}}
{{#if:{{{leaders_seat5|}}}{{{jimbo_la_kiongozi5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat5|{{{jimbo_la_kiongozi5|}}}}}}}}
{{#if:{{{leaders_seat6|}}}{{{jimbo_la_kiongozi6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat6|{{{jimbo_la_kiongozi6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- last election 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{last_election4|}}}{{{uchaguzi_uliopita4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Uchaguzi uliopita
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election4|{{{uchaguzi_uliopita4|}}}}}}
{{#if:{{{last_election5|}}}{{{uchaguzi_uliopita5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election5|{{{uchaguzi_uliopita5|}}}}}}}}
{{#if:{{{last_election6|}}}{{{uchaguzi_uliopita6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election6|{{{uchaguzi_uliopita6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats before 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{seats_before4|}}}{{{viti_kabla4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} {{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|Viti vya sasa|Viti kabla}}
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before4|{{{viti_kabla4|}}}}}}
{{#if:{{{seats_before5|}}}{{{viti_kabla5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before5|{{{viti_kabla5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats_before6|}}}{{{viti_kabla6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before6|{{{viti_kabla6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats needed 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|
{{#if:{{{seats_needed4|}}}{{{viti_vinavyohitajika4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti vinavyohitajika
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed4|{{{viti_vinavyohitajika4|}}}}}}
{{#if:{{{seats_needed5|}}}{{{viti_vinavyohitajika5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed5|{{{viti_vinavyohitajika5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats_needed6|}}}{{{viti_vinavyohitajika6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed6|{{{viti_vinavyohitajika6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seats4|}}}{{{viti4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti vilivyoshinda
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats4|{{{viti4|}}}}}}
{{#if:{{{seats5|}}}{{{viti5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats5|{{{viti5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats6|}}}{{{viti6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats6|{{{viti6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats after 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seats_after4|}}}{{{viti_baada4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti baada ya
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after4|{{{viti_baada4|}}}}}}
{{#if:{{{seats_after5|}}}{{{viti_baada5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after5|{{{viti_baada5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats_after6|}}}{{{viti_baada6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after6|{{{viti_baada6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seat change 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seat_change4|}}}{{{mabadiliko_ya_viti4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mabadiliko ya viti
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change4|{{{mabadiliko_ya_viti4|}}}}}}
{{#if:{{{seat_change5|}}}{{{mabadiliko_ya_viti5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change5|{{{mabadiliko_ya_viti5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seat_change6|}}}{{{mabadiliko_ya_viti6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change6|{{{mabadiliko_ya_viti6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- popular vote 4, 5, 6 -->
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{popular_vote4|}}}{{{kura4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kura za wananchi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote4|{{{kura4|}}}}}}
{{#if:{{{popular_vote5|}}}{{{kura5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote5|{{{kura5|}}}}}}}}
{{#if:{{{popular_vote6|}}}{{{kura6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote6|{{{kura6|}}}}}}}}
}}
}}
|-<!-- percentage 4, 5, 6 -->
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{percentage4|}}}{{{asilimia4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Asilimia
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage4|{{{asilimia4|}}}}}}
{{#if:{{{percentage5|}}}{{{asilimia5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage5|{{{asilimia5|}}}}}}}}
{{#if:{{{percentage6|}}}{{{asilimia6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage6|{{{asilimia6|}}}}}}}}
}}
}}
|-<!-- swing 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{swing4|}}}{{{mabadiliko4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mabadiliko
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing4|{{{mabadiliko4|}}}}}}
{{#if:{{{swing5|}}}{{{mabadiliko5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing5|{{{mabadiliko5|}}}}}}}}
{{#if:{{{swing6|}}}{{{mabadiliko6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing6|{{{mabadiliko6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}|-<!-- map -->
{{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}{{{map|}}}|
{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} style="text-align: center" colspan=4 {{!}} <hr />
{{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|[[file:{{{map_image|{{{picha_ya_ramani|}}}}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{{map_size}}}|300px}}|{{#if:{{{map_alt|}}}|alt={{{map_alt|}}}|}}]]|{{{map}}}}}
{{!}}-
{{#if:{{{map_caption|}}}{{{maelezo_ya_ramani|}}}|
{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan=4 style="text-align: center" {{!}} {{{map_caption|{{{maelezo_ya_ramani|}}}}}}
{{!}}-
}}
}}
{{#if:{{{title|}}}{{{cheo|}}}|
{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan=4 {{!}} <hr />
{{{!}} cellspacing="0" cellpadding="0" style="background:transparent; width:100%;"
{{!}} style="width:50%; text-align:left; text-size: 80%" {{!}}'''{{#if:{{{before_election|}}}{{{kabla_ya_uchaguzi|}}}{{{before_party|}}}{{{chama_kabla|}}}|{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|Aliye madarakani {{{title|{{{cheo|}}}}}}|{{{title|{{{cheo|}}}}}} kabla ya uchaguzi}}'''<br />
{{{before_election|{{{kabla_ya_uchaguzi|}}}}}}<br />
{{#if:{{{before_party|}}}{{{chama_kabla|}}}|{{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{before_party|{{{chama_kabla|}}}}}}|[[{{{before_party|{{{chama_kabla|}}}}}}|{{ {{{before_party|{{{chama_kabla|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{!}} style="width:50%; text-align:right; text-size: 80%" {{!}}{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||'''{{#if:{{{posttitle|}}}|{{{posttitle}}}|Aliyechaguliwa {{{title|{{{cheo|}}}}}}}}'''<br />
{{#if:{{{after_election|}}}{{{baada_ya_uchaguzi|}}}|{{{after_election|{{{baada_ya_uchaguzi|}}}}}}|}}{{#if:{{{after_election|}}}{{{baada_ya_uchaguzi|}}}{{{after_party|}}}{{{chama_baada|}}}||Itajulikana baadaye}}<br />
{{#if:{{{after_party|}}}{{{chama_baada|}}}|{{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{after_party|{{{chama_baada|}}}}}}|[[{{{after_party|{{{chama_baada|}}}}}}|{{ {{{after_party|{{{chama_baada|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{!}}} }}
|}</includeonly><noinclude>{{Documentation}}<!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! --></noinclude>
ba0v5qbdrpoe7ivafc40fv8b60wyq0j
1593261
1593235
2026-08-29T17:20:23Z
Gayle157
73366
/* */
1593261
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{| class="infobox {{#if:{{{election_date|}}}{{{tarehe_ya_uchaguzi|}}}|vevent|}}" style="{{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px||width:{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}};}}}}}} font-size: 88%; line-height: 1.5em"
|+ class="summary" style="font-size: 125%; font-weight: bold" | {{{election_name|{{{jina_la_uchaguzi|{{PAGENAME}}}}}}}}{{!}}-
{{!}} colspan=4 align=center {{!}} {{#if:{{{flag_image|}}}{{{picha_ya_bendera|}}}|[[File:{{{flag_image|{{{picha_ya_bendera|}}}}}}|50px|alt=|link=]]<hr />|{{#if:{{{country|}}}{{{nchi|}}}|{{#if:{{{flag_year|}}}{{{mwaka_wa_bendera|}}}|{{Flag icon|{{{country|{{{nchi|}}}}}}|variant={{{flag_year|{{{mwaka_wa_bendera|}}}}}}|size=50px}}|{{Flag icon|{{{country|{{{nchi|}}}}}}|size=50px}}}}<hr />}}}}
{{!}}-
{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan=4 {{!}}
{| cellspacing="0" cellpadding="0" style="background:transparent; width:100%;"
{{!}}style="width: 25%;" align="left" {{!}}{{#if:{{{previous_year|}}}{{{mwaka_uliopita|}}}|{{#ifexist:{{{previous_election|{{{uchaguzi_uliopita|}}}}}}|[[{{{previous_election|{{{uchaguzi_uliopita|}}}}}}|{{{previous_year|{{{mwaka_uliopita|}}}}}}]]|{{{previous_year|{{{mwaka_uliopita|}}}}}}}} ←<br
/>}}{{#ifexist:{{{previous_mps|{{{previous_MPs|{{{previous_members|}}}}}}}}}|[[{{{previous_mps|{{{previous_MPs|{{{previous_members|}}}}}}}}}|Wajumbe]]{{#if:{{{previous_year|}}}{{{mwaka_uliopita|}}}|| ←}}}}
{{!}}style="width: 50%;" align="center" {{!}}{{#if:{{{election_date|}}}{{{tarehe_ya_uchaguzi|}}}|'''{{{election_date|{{{tarehe_ya_uchaguzi|}}}}}}'''<br />}}{{#if:{{{elected_mps|}}}|{{{elected_mps}}}}}
{{!}}style="width: 25%;" align="right" {{!}}{{#if:{{{next_year|}}}{{{mwaka_ujao|}}}|→ {{#ifexist:{{{next_election|{{{uchaguzi_ujao|}}}}}}|[[{{{next_election|{{{uchaguzi_ujao|}}}}}}|{{{next_year|{{{mwaka_ujao|}}}}}}]]|{{{next_year|{{{mwaka_ujao|}}}}}}}}<br
/>}}{{#ifexist:{{{next_mps|{{{next_MPs|{{{next_members|}}}}}}}}}|{{#if:{{{next_year|}}}{{{mwaka_ujao|}}}||→ }}[[{{{next_mps|{{{next_MPs|{{{next_members|}}}}}}}}}|Wajumbe]]}}
|}
{{!}}-
{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan=4 {{!}}
{| style="background:transparent; width:100%;"
{{#if:{{{party1|}}}{{{chama1|}}}{{{color1|}}}{{{rangi1|}}}{{{colour1|}}}{{{leader1|}}}{{{kiongozi1|}}}|
{{!}} colspan=4 {{!}} <hr />
{{!}}-
}}
{{#if:{{{seats_for_election|}}}{{{viti_vya_uchaguzi|}}}|
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
! {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan = 4 style="text-align: center" {{!}} <small>{{{seats_for_election|{{{viti_vya_uchaguzi|}}}}}}</small>{{#if:{{{majority_seats|}}}{{{viti_vya_wingi|}}}|<br /><small>{{{majority_seats|{{{viti_vya_wingi|}}}}}} viti vinavyohitajika kwa wingi</small>}}
{{!}}-
{{#if:{{{opinion_polls|}}}{{{tafiti_za_maoni|}}}|
{{!}} colspan=4 style="text-align: center" {{!}} [[{{{opinion_polls|{{{tafiti_za_maoni|}}}}}}|Tafiti za maoni]]
{{!}}-
}}
| #default =
}}|
{{#if:{{{opinion_polls|}}}{{{tafiti_za_maoni|}}}|
{{!}} {{!}}{{!}} colspan=3 style="text-align: center" {{!}} [[{{{opinion_polls|{{{tafiti_za_maoni|}}}}}}|Tafiti za maoni]]
{{!}}-
}}}}
{{#if:{{{turnout|}}}{{{ujitokezaji|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Ujitokezaji
{{!}} colspan=3 style="text-align: center" {{!}} {{{turnout|{{{ujitokezaji|}}}}}}
{{!}}-
}}
{{#if:{{{party1|}}}{{{chama1|}}}|{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
! align="left" {{!}}
! style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{type|}}}|parliamentary|Parliamentary=Chama cha kwanza|#default=Chama cha wengi}}
{{#if:{{{party2|}}}{{{chama2|}}}|! style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{type|}}}|parliamentary|Parliamentary=Chama cha pili|#default=Chama cha wachache}} }}
{{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|
! style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{type|}}}|parliamentary|Parliamentary=Chama cha tatu|#default=Chama cha tatu}} }}
{{!}}-
| #default =
}}}}}}{{#if:{{{party1|}}}{{{chama1|}}}{{{color1|}}}{{{rangi1|}}}{{{colour1|}}}|<!-- Images 1, 2, 3 -->
{{!}}
{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color1|}}}{{{rangi1|}}}{{{colour1|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color1|{{{rangi1|{{{colour1|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party1|{{{chama1|}}}}}}/meta/color|{{{{{party1|{{{chama1|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image1|}}}{{{picha1|}}}|{{{image1|{{{picha1|}}}}}}}}
{{#if:{{{party2|}}}{{{chama2|}}}{{{color2|}}}{{{rangi2|}}}{{{colour2|}}}|{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color2|}}}{{{rangi2|}}}{{{colour2|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color2|{{{rangi2|{{{colour2|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party2|{{{chama2|}}}}}}/meta/color|{{{{{party2|{{{chama2|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image2|}}}{{{picha2|}}}|{{{image2|{{{picha2|}}}}}}}}}}
{{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}{{{color3|}}}{{{rangi3|}}}{{{colour3|}}}|{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color3|}}}{{{rangi3|}}}{{{colour3|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color3|{{{rangi3|{{{colour3|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party3|{{{chama3|}}}}}}/meta/color|{{{{{party3|{{{chama3|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image3|}}}{{{picha3|}}}|{{{image3|{{{picha3|}}}}}} }} }}
{{!}}-
}}
{{#if:{{{nominee1|}}}{{{mgombea1|}}}{{{candidate1|}}}{{{mtaradhia1|}}}|<!-- Presidential nominee/candidate 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| presidential
| Presidential =
! width="75" style="text-align: left" {{!}}{{#if:{{{nominee1|}}}{{{mgombea1|}}}|Mgombea|Mtaradhia}}
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee1|{{{mgombea1|{{{candidate1|{{{mtaradhia1|}}}}}}}}}}}}{{#if:{{{nominee2|}}}{{{mgombea2|}}}{{{candidate2|}}}{{{mtaradhia2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee2|{{{mgombea2|{{{candidate2|{{{mtaradhia2|}}}}}}}}}}}} }}{{#if:{{{nominee3|}}}{{{mgombea3|}}}{{{candidate3|}}}{{{mtaradhia3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee3|{{{mgombea3|{{{candidate3|{{{mtaradhia3|}}}}}}}}}}}} }}
{{!}}-
| #default =
}}
}}
{{#if:{{{leader1|}}}{{{kiongozi1|}}}|<!-- Party leader 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
! width="75" style="text-align: left" {{!}} Kiongozi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader1|{{{kiongozi1|}}}}}}{{#if:{{{leader2|}}}{{{kiongozi2|}}}|{{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader2|{{{kiongozi2|}}}}}} }}{{#if:{{{leader3|}}}{{{kiongozi3|}}}|{{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader3|{{{kiongozi3|}}}}}} }}
{{!}}-
| #default =
}}
}}
{{#if:{{{party1|}}}{{{chama1|}}}|<!-- Party name 1, 2, 3 -->
! width="75" style="text-align: left" {{!}} Chama
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party1|{{{chama1|}}}}}}|[[{{{party1|{{{chama1|}}}}}}|{{ {{{party1|{{{chama1|}}}}}}/meta/shortname}}]]}}
{{#if:{{{party2|}}}{{{chama2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party2|{{{chama2|}}}}}}|[[{{{party2|{{{chama2|}}}}}}|{{ {{{party2|{{{chama2|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party3|{{{chama3|}}}}}}|[[{{{party3|{{{chama3|}}}}}}|{{ {{{party3|{{{chama3|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{!}}-
}}{{#if:{{{alliance1|}}}{{{muungano1|}}}|<!-- Alliance name 1, 2, 3 -->
! style="text-align: left" {{!}} Muungano
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance1|}}}{{{muungano1|}}}|{{{alliance1|{{{muungano1|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance1|{{{muungano1|}}}}}}|[[{{{alliance1|{{{muungano1|}}}}}}|{{ {{{alliance1|{{{muungano1|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{alliance2|}}}{{{muungano2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance2|}}}{{{muungano2|}}}|{{{alliance2|{{{muungano2|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance2|{{{muungano2|}}}}}}|[[{{{alliance2|{{{muungano2|}}}}}}|{{ {{{alliance2|{{{muungano2|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{#if:{{{alliance3|}}}{{{muungano3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance3|}}}{{{muungano3|}}}|{{{alliance3|{{{muungano3|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance3|{{{muungano3|}}}}}}|[[{{{alliance3|{{{muungano3|}}}}}}|{{ {{{alliance3|{{{muungano3|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{!}}-
}}
{{#if:{{{home_state1|}}}{{{jimbo_la_nyumbani1|}}}|<!-- Home state 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| presidential
| Presidential =
! style="text-align: left" {{!}} Jimbo la nyumbani
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state1|{{{jimbo_la_nyumbani1|}}}}}}{{#if:{{{home_state2|}}}{{{jimbo_la_nyumbani2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state2|{{{jimbo_la_nyumbani2|}}}}}} }}{{#if:{{{home_state3|}}}{{{jimbo_la_nyumbani3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state3|{{{jimbo_la_nyumbani3|}}}}}} }}
{{!}}-
| #default =
}}
}}
<!-- Running mate 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| presidential
| Presidential =
{{#if:{{{running_mate1|}}}{{{mgombea_mwenza1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mgombea mwenza
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate1|{{{mgombea_mwenza1|}}}}}}{{#if:{{{running_mate2|}}}{{{mgombea_mwenza2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate2|{{{mgombea_mwenza2|}}}}}}}}{{#if:{{{running_mate3|}}}{{{mgombea_mwenza3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate3|{{{mgombea_mwenza3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Electoral vote 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| presidential
| Presidential =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{electoral_vote1|}}}{{{kura_za_uchaguzi1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kura za uchaguzi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote1|{{{kura_za_uchaguzi1|}}}}}}{{#if:{{{electoral_vote2|}}}{{{kura_za_uchaguzi2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote2|{{{kura_za_uchaguzi2|}}}}}}}}{{#if:{{{electoral_vote3|}}}{{{kura_za_uchaguzi3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote3|{{{kura_za_uchaguzi3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- States carried 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| presidential
| Presidential =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{states_carried1|}}}{{{majimbo_aliyoshinda1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Majimbo aliyoshinda
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried1|{{{majimbo_aliyoshinda1|}}}}}}{{#if:{{{states_carried2|}}}{{{majimbo_aliyoshinda2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried2|{{{majimbo_aliyoshinda2|}}}}}}}}{{#if:{{{states_carried3|}}}{{{majimbo_aliyoshinda3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried3|{{{majimbo_aliyoshinda3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}|-<!-- Leader since 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leader_since1|}}}{{{kiongozi_tangu1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kiongozi tangu
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since1|{{{kiongozi_tangu1|}}}}}}{{#if:{{{leader_since2|}}}{{{kiongozi_tangu2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since2|{{{kiongozi_tangu2|}}}}}}}}{{#if:{{{leader_since3|}}}{{{kiongozi_tangu3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since3|{{{kiongozi_tangu3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Leader seat 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leaders_seat1|}}}{{{jimbo_la_kiongozi1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Jimbo la kiongozi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat1|{{{jimbo_la_kiongozi1|}}}}}}{{#if:{{{leaders_seat2|}}}{{{jimbo_la_kiongozi2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat2|{{{jimbo_la_kiongozi2|}}}}}}}}{{#if:{{{leaders_seat3|}}}{{{jimbo_la_kiongozi3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat3|{{{jimbo_la_kiongozi3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- last election 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{last_election1|}}}{{{uchaguzi_uliopita1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Uchaguzi uliopita
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election1|{{{uchaguzi_uliopita1|}}}}}}{{#if:{{{last_election2|}}}{{{uchaguzi_uliopita2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election2|{{{uchaguzi_uliopita2|}}}}}}}}{{#if:{{{last_election3|}}}{{{uchaguzi_uliopita3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election3|{{{uchaguzi_uliopita3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats before 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{seats_before1|}}}{{{viti_kabla1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} {{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|Viti vya sasa|Viti kabla}}
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before1|{{{viti_kabla1|}}}}}}{{#if:{{{seats_before2|}}}{{{viti_kabla2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before2|{{{viti_kabla2|}}}}}}}}{{#if:{{{seats_before3|}}}{{{viti_kabla3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before3|{{{viti_kabla3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats needed 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|
{{#if:{{{seats_needed1|}}}{{{viti_vinavyohitajika1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti vinavyohitajika
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed1|{{{viti_vinavyohitajika1|}}}}}}
{{#if:{{{seats_needed2|}}}{{{viti_vinavyohitajika2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed2|{{{viti_vinavyohitajika2|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats_needed3|}}}{{{viti_vinavyohitajika3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed3|{{{viti_vinavyohitajika3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seats1|}}}{{{viti1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti vilivyoshinda
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats1|{{{viti1|}}}}}}{{#if:{{{seats2|}}}{{{viti2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats2|{{{viti2|}}}}}}}}{{#if:{{{seats3|}}}{{{viti3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats3|{{{viti3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats after 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seats_after1|}}}{{{viti_baada1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti baada ya
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after1|{{{viti_baada1|}}}}}}{{#if:{{{seats_after2|}}}{{{viti_baada2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after2|{{{viti_baada2|}}}}}}}}{{#if:{{{seats_after3|}}}{{{viti_baada3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after3|{{{viti_baada3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seat change 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seat_change1|}}}{{{mabadiliko_ya_viti1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mabadiliko ya viti
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change1|{{{mabadiliko_ya_viti1|}}}}}}{{#if:{{{seat_change2|}}}{{{mabadiliko_ya_viti2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change2|{{{mabadiliko_ya_viti2|}}}}}}}}{{#if:{{{seat_change3|}}}{{{mabadiliko_ya_viti3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change3|{{{mabadiliko_ya_viti3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}|-<!-- popular vote 1, 2, 3 -->
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{popular_vote1|}}}{{{kura1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kura za wananchi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote1|{{{kura1|}}}}}}{{#if:{{{popular_vote2|}}}{{{kura2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote2|{{{kura2|}}}}}}}}{{#if:{{{popular_vote3|}}}{{{kura3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote3|{{{kura3|}}}}}}}
}}
}}
|-<!-- percentage 1, 2, 3 -->
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{percentage1|}}}{{{asilimia1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Asilimia
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage1|{{{asilimia1|}}}}}}{{#if:{{{percentage2|}}}{{{asilimia2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage2|{{{asilimia2|}}}}}}}}{{#if:{{{percentage3|}}}{{{asilimia3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage3|{{{asilimia3|}}}}}}}
}}
}}
|-<!-- swing 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{swing1|}}}{{{mabadiliko1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mabadiliko
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing1|{{{mabadiliko1|}}}}}}{{#if:{{{swing2|}}}{{{mabadiliko2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing2|{{{mabadiliko2|}}}}}}}}{{#if:{{{swing3|}}}{{{mabadiliko3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing3|{{{mabadiliko3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Blank field 1, 2, 3 -->
{{#if:{{{1blank|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} {{{1blank}}}
{{#if:{{{1data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{1data1}}}}}
{{#if:{{{1data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{1data2}}}}}
{{#if:{{{1data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{1data3}}}}}
}}
{{#if:{{{2blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{2blank}}}
{{#if:{{{2data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{2data1}}}}}
{{#if:{{{2data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{2data2}}}}}
{{#if:{{{2data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{2data3}}}}}
}}
{{#if:{{{3blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{3blank}}}
{{#if:{{{3data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{3data1}}}}}
{{#if:{{{3data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{3data2}}}}}
{{#if:{{{3data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{3data3}}}}}
}}
{{#if:{{{4blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{4blank}}}
{{#if:{{{4data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{4data1}}}}}
{{#if:{{{4data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{4data2}}}}}
{{#if:{{{4data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{4data3}}}}}
}}
{{#if:{{{5blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{5blank}}}
{{#if:{{{5data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{5data1}}}}}
{{#if:{{{5data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{5data2}}}}}
{{#if:{{{5data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{5data3}}}}}
}}
{{#if:{{{6blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{6blank}}}
{{#if:{{{6data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{6data1}}}}}
{{#if:{{{6data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{6data2}}}}}
{{#if:{{{6data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{6data3}}}}}
}}|-
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}{{{color4|}}}{{{rangi4|}}}{{{colour4|}}}{{{leader4|}}}{{{kiongozi4|}}}|
{{!}} colspan=4 {{!}} <hr />
{{!}}-
}}
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative = {{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}|
! align="left" {{!}}
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}|! style="text-align: center" {{!}} {{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|Chama cha nne|Chama cha tatu}} }}
{{#if:{{{party5|}}}{{{chama5|}}}|! style="text-align: center" {{!}} {{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|Chama cha tano|Chama cha nne}} }}
{{#if:{{{party6|}}}{{{chama6|}}}|! style="text-align: center" {{!}} {{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|Chama cha sita|Chama cha tano}} }}
}}
| #default =
}}}}
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}{{{color4|}}}{{{rangi4|}}}{{{colour4|}}}|<!-- Images 4, 5, 6 -->
{{!}}-
!
{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color4|}}}{{{rangi4|}}}{{{colour4|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color4|{{{rangi4|{{{colour4|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party4|{{{chama4|}}}}}}/meta/color|{{{{{party4|{{{chama4|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image4|}}}{{{picha4|}}}|{{{image4|{{{picha4|}}}}}}}}
{{#if:{{{party5|}}}{{{chama5|}}}{{{color5|}}}{{{rangi5|}}}{{{colour5|}}}|{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color5|}}}{{{rangi5|}}}{{{colour5|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color5|{{{rangi5|{{{colour5|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party5|{{{chama5|}}}}}}/meta/color|{{{{{party5|{{{chama5|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image5|}}}{{{picha5|}}}|{{{image5|{{{picha5|}}}}}}}}}}
{{#if:{{{party6|}}}{{{chama6|}}}{{{color6|}}}{{{rangi6|}}}{{{colour6|}}}|{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color6|}}}{{{rangi6|}}}{{{colour6|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color6|{{{rangi6|{{{colour6|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party6|{{{chama6|}}}}}}/meta/color|{{{{{party6|{{{chama6|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image6|}}}{{{picha6|}}}|{{{image6|{{{picha6|}}}}}}}}}}
}}
|-<!-- Presidential nominee/candidate 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| presidential
| Presidential =
{{#if:{{{nominee4|}}}{{{mgombea4|}}}{{{candidate4|}}}{{{mtaradhia4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} {{#if:{{{nominee4|}}}{{{mgombea4|}}}|Mgombea|Mtaradhia}}}}
{{#if:{{{nominee4|}}}{{{mgombea4|}}}{{{candidate4|}}}{{{mtaradhia4|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee4|{{{mgombea4|{{{candidate4|{{{mtaradhia4|}}}}}}}}}}}}}}
{{#if:{{{nominee5|}}}{{{mgombea5|}}}{{{candidate5|}}}{{{mtaradhia5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee5|{{{mgombea5|{{{candidate5|{{{mtaradhia5|}}}}}}}}}}}}}}
{{#if:{{{nominee6|}}}{{{mgombea6|}}}{{{candidate6|}}}{{{mtaradhia6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee6|{{{mgombea6|{{{candidate6|{{{mtaradhia6|}}}}}}}}}}}}}}
| #default =
}}
|-<!-- Party leader 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leader4|}}}{{{kiongozi4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kiongozi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader4|{{{kiongozi4|}}}}}}
{{#if:{{{leader5|}}}{{{kiongozi5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader5|{{{kiongozi5|}}}}}}}}
{{#if:{{{leader6|}}}{{{kiongozi6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader6|{{{kiongozi6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Party name 4, 5, 6 -->
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Chama
}}
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}|
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party4|{{{chama4|}}}}}}|[[{{{party4|{{{chama4|}}}}}}|{{ {{{party4|{{{chama4|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{party5|}}}{{{chama5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party5|{{{chama5|}}}}}}|[[{{{party5|{{{chama5|}}}}}}|{{ {{{party5|{{{chama5|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{party6|}}}{{{chama6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party6|{{{chama6|}}}}}}|[[{{{party6|{{{chama6|}}}}}}|{{ {{{party6|{{{chama6|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
|-{{#if:{{{alliance4|}}}{{{muungano4|}}}|<!-- Alliance name 4, 5, 6 -->
! style="text-align: left" {{!}} Muungano
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance4|}}}{{{muungano4|}}}|{{{alliance4|{{{muungano4|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance4|{{{muungano4|}}}}}}|[[{{{alliance4|{{{muungano4|}}}}}}|{{ {{{alliance4|{{{muungano4|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{alliance5|}}}{{{muungano5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance5|}}}{{{muungano5|}}}|{{{alliance5|{{{muungano5|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance5|{{{muungano5|}}}}}}|[[{{{alliance5|{{{muungano5|}}}}}}|{{ {{{alliance5|{{{muungano5|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{#if:{{{alliance6|}}}{{{muungano6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance6|}}}{{{muungano6|}}}|{{{alliance6|{{{muungano6|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance6|{{{muungano6|}}}}}}|[[{{{alliance6|{{{muungano6|}}}}}}|{{ {{{alliance6|{{{muungano6|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{!}}-
}}
<!-- Home state 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| presidential
| Presidential =
{{#if:{{{home_state4|}}}{{{jimbo_la_nyumbani4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Jimbo la nyumbani
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state4|{{{jimbo_la_nyumbani4|}}}}}}
{{#if:{{{home_state5|}}}{{{jimbo_la_nyumbani5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state5|{{{jimbo_la_nyumbani5|}}}}}}}}
{{#if:{{{home_state6|}}}{{{jimbo_la_nyumbani6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state6|{{{jimbo_la_nyumbani6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Running mate 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| presidential
| Presidential =
{{#if:{{{running_mate4|}}}{{{mgombea_mwenza4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mgombea mwenza
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate4|{{{mgombea_mwenza4|}}}}}}
{{#if:{{{running_mate5|}}}{{{mgombea_mwenza5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate5|{{{mgombea_mwenza5|}}}}}}}}
{{#if:{{{running_mate6|}}}{{{mgombea_mwenza6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate6|{{{mgombea_mwenza6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Electoral vote 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| presidential
| Presidential =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{electoral_vote4|}}}{{{kura_za_uchaguzi4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kura za uchaguzi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote4|{{{kura_za_uchaguzi4|}}}}}}
{{#if:{{{electoral_vote5|}}}{{{kura_za_uchaguzi5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote5|{{{kura_za_uchaguzi5|}}}}}}}}
{{#if:{{{electoral_vote6|}}}{{{kura_za_uchaguzi6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote6|{{{kura_za_uchaguzi6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- States carried 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| presidential
| Presidential =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{states_carried4|}}}{{{majimbo_aliyoshinda4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Majimbo aliyoshinda
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried4|{{{majimbo_aliyoshinda4|}}}}}}
{{#if:{{{states_carried5|}}}{{{majimbo_aliyoshinda5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried5|{{{majimbo_aliyoshinda5|}}}}}}}}
{{#if:{{{states_carried6|}}}{{{majimbo_aliyoshinda6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried6|{{{majimbo_aliyoshinda6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Leader since 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leader_since4|}}}{{{kiongozi_tangu4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kiongozi tangu
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since4|{{{kiongozi_tangu4|}}}}}}
{{#if:{{{leader_since5|}}}{{{kiongozi_tangu5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since5|{{{kiongozi_tangu5|}}}}}}}}
{{#if:{{{leader_since6|}}}{{{kiongozi_tangu6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since6|{{{kiongozi_tangu6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Leader seat 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leaders_seat4|}}}{{{jimbo_la_kiongozi4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Jimbo la kiongozi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat4|{{{jimbo_la_kiongozi4|}}}}}}
{{#if:{{{leaders_seat5|}}}{{{jimbo_la_kiongozi5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat5|{{{jimbo_la_kiongozi5|}}}}}}}}
{{#if:{{{leaders_seat6|}}}{{{jimbo_la_kiongozi6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat6|{{{jimbo_la_kiongozi6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- last election 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{last_election4|}}}{{{uchaguzi_uliopita4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Uchaguzi uliopita
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election4|{{{uchaguzi_uliopita4|}}}}}}
{{#if:{{{last_election5|}}}{{{uchaguzi_uliopita5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election5|{{{uchaguzi_uliopita5|}}}}}}}}
{{#if:{{{last_election6|}}}{{{uchaguzi_uliopita6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election6|{{{uchaguzi_uliopita6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats before 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{seats_before4|}}}{{{viti_kabla4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} {{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|Viti vya sasa|Viti kabla}}
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before4|{{{viti_kabla4|}}}}}}
{{#if:{{{seats_before5|}}}{{{viti_kabla5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before5|{{{viti_kabla5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats_before6|}}}{{{viti_kabla6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before6|{{{viti_kabla6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats needed 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|
{{#if:{{{seats_needed4|}}}{{{viti_vinavyohitajika4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti vinavyohitajika
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed4|{{{viti_vinavyohitajika4|}}}}}}
{{#if:{{{seats_needed5|}}}{{{viti_vinavyohitajika5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed5|{{{viti_vinavyohitajika5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats_needed6|}}}{{{viti_vinavyohitajika6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed6|{{{viti_vinavyohitajika6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seats4|}}}{{{viti4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti vilivyoshinda
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats4|{{{viti4|}}}}}}
{{#if:{{{seats5|}}}{{{viti5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats5|{{{viti5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats6|}}}{{{viti6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats6|{{{viti6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats after 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seats_after4|}}}{{{viti_baada4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti baada ya
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after4|{{{viti_baada4|}}}}}}
{{#if:{{{seats_after5|}}}{{{viti_baada5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after5|{{{viti_baada5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats_after6|}}}{{{viti_baada6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after6|{{{viti_baada6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seat change 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seat_change4|}}}{{{mabadiliko_ya_viti4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mabadiliko ya viti
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change4|{{{mabadiliko_ya_viti4|}}}}}}
{{#if:{{{seat_change5|}}}{{{mabadiliko_ya_viti5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change5|{{{mabadiliko_ya_viti5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seat_change6|}}}{{{mabadiliko_ya_viti6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change6|{{{mabadiliko_ya_viti6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- popular vote 4, 5, 6 -->
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{popular_vote4|}}}{{{kura4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kura za wananchi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote4|{{{kura4|}}}}}}
{{#if:{{{popular_vote5|}}}{{{kura5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote5|{{{kura5|}}}}}}}}
{{#if:{{{popular_vote6|}}}{{{kura6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote6|{{{kura6|}}}}}}}}
}}
}}
|-<!-- percentage 4, 5, 6 -->
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{percentage4|}}}{{{asilimia4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Asilimia
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage4|{{{asilimia4|}}}}}}
{{#if:{{{percentage5|}}}{{{asilimia5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage5|{{{asilimia5|}}}}}}}}
{{#if:{{{percentage6|}}}{{{asilimia6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage6|{{{asilimia6|}}}}}}}}
}}
}}
|-<!-- swing 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{swing4|}}}{{{mabadiliko4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mabadiliko
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing4|{{{mabadiliko4|}}}}}}
{{#if:{{{swing5|}}}{{{mabadiliko5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing5|{{{mabadiliko5|}}}}}}}}
{{#if:{{{swing6|}}}{{{mabadiliko6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing6|{{{mabadiliko6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}|-<!-- map -->
{{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}{{{map|}}}|
{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} style="text-align: center" colspan=4 {{!}} <hr />
{{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|[[file:{{{map_image|{{{picha_ya_ramani|}}}}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{{map_size}}}|300px}}|{{#if:{{{map_alt|}}}|alt={{{map_alt|}}}|}}]]|{{{map}}}}}
{{!}}-
{{#if:{{{map_caption|}}}{{{maelezo_ya_ramani|}}}|
{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan=4 style="text-align: center" {{!}} {{{map_caption|{{{maelezo_ya_ramani|}}}}}}
{{!}}-
}}
}}
{{#if:{{{title|}}}{{{cheo|}}}|
{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan=4 {{!}} <hr />
{{{!}} cellspacing="0" cellpadding="0" style="background:transparent; width:100%;"
{{!}} style="width:50%; text-align:left; text-size: 80%" {{!}}'''{{#if:{{{before_election|}}}{{{kabla_ya_uchaguzi|}}}{{{before_party|}}}{{{chama_kabla|}}}|{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|Aliye madarakani {{{title|{{{cheo|}}}}}}|{{{title|{{{cheo|}}}}}} kabla ya uchaguzi}}'''<br />
{{{before_election|{{{kabla_ya_uchaguzi|}}}}}}<br />
{{#if:{{{before_party|}}}{{{chama_kabla|}}}|{{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{before_party|{{{chama_kabla|}}}}}}|[[{{{before_party|{{{chama_kabla|}}}}}}|{{ {{{before_party|{{{chama_kabla|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{!}} style="width:50%; text-align:right; text-size: 80%" {{!}}{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||'''{{#if:{{{posttitle|}}}|{{{posttitle}}}|Aliyechaguliwa {{{title|{{{cheo|}}}}}}}}'''<br />
{{#if:{{{after_election|}}}{{{baada_ya_uchaguzi|}}}|{{{after_election|{{{baada_ya_uchaguzi|}}}}}}|}}{{#if:{{{after_election|}}}{{{baada_ya_uchaguzi|}}}{{{after_party|}}}{{{chama_baada|}}}||Itajulikana baadaye}}<br />
{{#if:{{{after_party|}}}{{{chama_baada|}}}|{{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{after_party|{{{chama_baada|}}}}}}|[[{{{after_party|{{{chama_baada|}}}}}}|{{ {{{after_party|{{{chama_baada|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{!}}} }}
|}</includeonly><noinclude>{{Documentation}}<!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! --></noinclude>
1uegu79a5xcmvcsrq7nmg4vwkkebva4
1593264
1593261
2026-08-29T17:26:47Z
Gayle157
73366
/* */
1593264
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{| class="infobox {{#if:{{{election_date|}}}{{{tarehe_ya_uchaguzi|}}}|vevent|}}" style="{{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px||width:{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}};}}}}}} font-size: 88%; line-height: 1.5em"
|+ class="summary" style="font-size: 125%; font-weight: bold" | {{{election_name|{{{jina_la_uchaguzi|{{PAGENAME}}}}}}}}{{!}}-{{!}} colspan=4 align=center {{!}} {{#if:{{{flag_image|}}}{{{picha_ya_bendera|}}}|[[File:{{{flag_image|{{{picha_ya_bendera|}}}}}}|50px|alt=|link=]]<hr />|{{#if:{{{country|}}}{{{nchi|}}}|{{#if:{{{flag_year|}}}{{{mwaka_wa_bendera|}}}|{{Flag icon|{{{country|{{{nchi|}}}}}}|variant={{{flag_year|{{{mwaka_wa_bendera|}}}}}}|size=50px}}|{{Flag icon|{{{country|{{{nchi|}}}}}}|size=50px}}}}<hr />}}}}
{{!}}-
{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan=4 {{!}}
{| cellspacing="0" cellpadding="0" style="background:transparent; width:100%;"
{{!}}style="width: 25%;" align="left" {{!}}{{#if:{{{previous_year|}}}{{{mwaka_uliopita|}}}|{{#ifexist:{{{previous_election|{{{uchaguzi_uliopita|}}}}}}|[[{{{previous_election|{{{uchaguzi_uliopita|}}}}}}|{{{previous_year|{{{mwaka_uliopita|}}}}}}]]|{{{previous_year|{{{mwaka_uliopita|}}}}}}}} ←<br
/>}}{{#ifexist:{{{previous_mps|{{{previous_MPs|{{{previous_members|}}}}}}}}}|[[{{{previous_mps|{{{previous_MPs|{{{previous_members|}}}}}}}}}|Wajumbe]]{{#if:{{{previous_year|}}}{{{mwaka_uliopita|}}}|| ←}}}}
{{!}}style="width: 50%;" align="center" {{!}}{{#if:{{{election_date|}}}{{{tarehe_ya_uchaguzi|}}}|'''{{{election_date|{{{tarehe_ya_uchaguzi|}}}}}}'''<br />}}{{#if:{{{elected_mps|}}}|{{{elected_mps}}}}}
{{!}}style="width: 25%;" align="right" {{!}}{{#if:{{{next_year|}}}{{{mwaka_ujao|}}}|→ {{#ifexist:{{{next_election|{{{uchaguzi_ujao|}}}}}}|[[{{{next_election|{{{uchaguzi_ujao|}}}}}}|{{{next_year|{{{mwaka_ujao|}}}}}}]]|{{{next_year|{{{mwaka_ujao|}}}}}}}}<br
/>}}{{#ifexist:{{{next_mps|{{{next_MPs|{{{next_members|}}}}}}}}}|{{#if:{{{next_year|}}}{{{mwaka_ujao|}}}||→ }}[[{{{next_mps|{{{next_MPs|{{{next_members|}}}}}}}}}|Wajumbe]]}}
|}
{{!}}-
{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan=4 {{!}}
{| style="background:transparent; width:100%;"
{{#if:{{{party1|}}}{{{chama1|}}}{{{color1|}}}{{{rangi1|}}}{{{colour1|}}}{{{leader1|}}}{{{kiongozi1|}}}|
{{!}} colspan=4 {{!}} <hr />
{{!}}-
}}
{{#if:{{{seats_for_election|}}}{{{viti_vya_uchaguzi|}}}|
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
! {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan = 4 style="text-align: center" {{!}} <small>{{{seats_for_election|{{{viti_vya_uchaguzi|}}}}}}</small>{{#if:{{{majority_seats|}}}{{{viti_vya_wingi|}}}|<br /><small>{{{majority_seats|{{{viti_vya_wingi|}}}}}} viti vinavyohitajika kwa wingi</small>}}
{{!}}-
{{#if:{{{opinion_polls|}}}{{{tafiti_za_maoni|}}}|
{{!}} colspan=4 style="text-align: center" {{!}} [[{{{opinion_polls|{{{tafiti_za_maoni|}}}}}}|Tafiti za maoni]]
{{!}}-
}}
| #default =
}}|
{{#if:{{{opinion_polls|}}}{{{tafiti_za_maoni|}}}|
{{!}} {{!}}{{!}} colspan=3 style="text-align: center" {{!}} [[{{{opinion_polls|{{{tafiti_za_maoni|}}}}}}|Tafiti za maoni]]
{{!}}-
}}}}
{{#if:{{{turnout|}}}{{{ujitokezaji|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Ujitokezaji
{{!}} colspan=3 style="text-align: center" {{!}} {{{turnout|{{{ujitokezaji|}}}}}}
{{!}}-
}}
{{#if:{{{party1|}}}{{{chama1|}}}|{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
! align="left" {{!}}
! style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}|parliamentary|Parliamentary=Chama cha kwanza|#default=Chama cha wengi}}
{{#if:{{{party2|}}}{{{chama2|}}}|! style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}|parliamentary|Parliamentary=Chama cha pili|#default=Chama cha wachache}} }}
{{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|
! style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}|parliamentary|Parliamentary=Chama cha tatu|#default=Chama cha tatu}} }}
{{!}}-
| #default =
}}}}}}{{#if:{{{party1|}}}{{{chama1|}}}{{{color1|}}}{{{rangi1|}}}{{{colour1|}}}|<!-- Images 1, 2, 3 -->
{{!}}
{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color1|}}}{{{rangi1|}}}{{{colour1|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color1|{{{rangi1|{{{colour1|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party1|{{{chama1|}}}}}}/meta/color|{{{{{party1|{{{chama1|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image1|}}}{{{picha1|}}}|{{{image1|{{{picha1|}}}}}}}}
{{#if:{{{party2|}}}{{{chama2|}}}{{{color2|}}}{{{rangi2|}}}{{{colour2|}}}|{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color2|}}}{{{rangi2|}}}{{{colour2|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color2|{{{rangi2|{{{colour2|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party2|{{{chama2|}}}}}}/meta/color|{{{{{party2|{{{chama2|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image2|}}}{{{picha2|}}}|{{{image2|{{{picha2|}}}}}}}}}}
{{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}{{{color3|}}}{{{rangi3|}}}{{{colour3|}}}|{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color3|}}}{{{rangi3|}}}{{{colour3|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color3|{{{rangi3|{{{colour3|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party3|{{{chama3|}}}}}}/meta/color|{{{{{party3|{{{chama3|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image3|}}}{{{picha3|}}}|{{{image3|{{{picha3|}}}}}} }} }}
{{!}}-
}}
{{#if:{{{nominee1|}}}{{{mgombea1|}}}{{{candidate1|}}}{{{mtaradhia1|}}}|<!-- Presidential nominee/candidate 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
! width="75" style="text-align: left" {{!}}{{#if:{{{nominee1|}}}{{{mgombea1|}}}|Mgombea|Mtaradhia}}
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee1|{{{mgombea1|{{{candidate1|{{{mtaradhia1|}}}}}}}}}}}}{{#if:{{{nominee2|}}}{{{mgombea2|}}}{{{candidate2|}}}{{{mtaradhia2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee2|{{{mgombea2|{{{candidate2|{{{mtaradhia2|}}}}}}}}}}}} }}{{#if:{{{nominee3|}}}{{{mgombea3|}}}{{{candidate3|}}}{{{mtaradhia3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee3|{{{mgombea3|{{{candidate3|{{{mtaradhia3|}}}}}}}}}}}} }}
{{!}}-
| #default =
}}
}}
{{#if:{{{leader1|}}}{{{kiongozi1|}}}|<!-- Party leader 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
! width="75" style="text-align: left" {{!}} Kiongozi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader1|{{{kiongozi1|}}}}}}{{#if:{{{leader2|}}}{{{kiongozi2|}}}|{{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader2|{{{kiongozi2|}}}}}} }}{{#if:{{{leader3|}}}{{{kiongozi3|}}}|{{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader3|{{{kiongozi3|}}}}}} }}
{{!}}-
| #default =
}}
}}
{{#if:{{{party1|}}}{{{chama1|}}}|<!-- Party name 1, 2, 3 -->
! width="75" style="text-align: left" {{!}} Chama
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party1|{{{chama1|}}}}}}|[[{{{party1|{{{chama1|}}}}}}|{{ {{{party1|{{{chama1|}}}}}}/meta/shortname}}]]}}
{{#if:{{{party2|}}}{{{chama2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party2|{{{chama2|}}}}}}|[[{{{party2|{{{chama2|}}}}}}|{{ {{{party2|{{{chama2|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party3|{{{chama3|}}}}}}|[[{{{party3|{{{chama3|}}}}}}|{{ {{{party3|{{{chama3|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{!}}-
}}{{#if:{{{alliance1|}}}{{{muungano1|}}}|<!-- Alliance name 1, 2, 3 -->
! style="text-align: left" {{!}} Muungano
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance1|}}}{{{muungano1|}}}|{{{alliance1|{{{muungano1|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance1|{{{muungano1|}}}}}}|[[{{{alliance1|{{{muungano1|}}}}}}|{{ {{{alliance1|{{{muungano1|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{alliance2|}}}{{{muungano2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance2|}}}{{{muungano2|}}}|{{{alliance2|{{{muungano2|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance2|{{{muungano2|}}}}}}|[[{{{alliance2|{{{muungano2|}}}}}}|{{ {{{alliance2|{{{muungano2|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{#if:{{{alliance3|}}}{{{muungano3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance3|}}}{{{muungano3|}}}|{{{alliance3|{{{muungano3|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance3|{{{muungano3|}}}}}}|[[{{{alliance3|{{{muungano3|}}}}}}|{{ {{{alliance3|{{{muungano3|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{!}}-
}}
{{#if:{{{home_state1|}}}{{{jimbo_la_nyumbani1|}}}|<!-- Home state 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
! style="text-align: left" {{!}} Jimbo la nyumbani
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state1|{{{jimbo_la_nyumbani1|}}}}}}{{#if:{{{home_state2|}}}{{{jimbo_la_nyumbani2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state2|{{{jimbo_la_nyumbani2|}}}}}} }}{{#if:{{{home_state3|}}}{{{jimbo_la_nyumbani3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state3|{{{jimbo_la_nyumbani3|}}}}}} }}
{{!}}-
| #default =
}}
}}
<!-- Running mate 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
{{#if:{{{running_mate1|}}}{{{mgombea_mwenza1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mgombea mwenza
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate1|{{{mgombea_mwenza1|}}}}}}{{#if:{{{running_mate2|}}}{{{mgombea_mwenza2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate2|{{{mgombea_mwenza2|}}}}}}}}{{#if:{{{running_mate3|}}}{{{mgombea_mwenza3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate3|{{{mgombea_mwenza3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Electoral vote 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{electoral_vote1|}}}{{{kura_za_uchaguzi1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kura za uchaguzi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote1|{{{kura_za_uchaguzi1|}}}}}}{{#if:{{{electoral_vote2|}}}{{{kura_za_uchaguzi2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote2|{{{kura_za_uchaguzi2|}}}}}}}}{{#if:{{{electoral_vote3|}}}{{{kura_za_uchaguzi3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote3|{{{kura_za_uchaguzi3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- States carried 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{states_carried1|}}}{{{majimbo_aliyoshinda1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Majimbo aliyoshinda
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried1|{{{majimbo_aliyoshinda1|}}}}}}{{#if:{{{states_carried2|}}}{{{majimbo_aliyoshinda2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried2|{{{majimbo_aliyoshinda2|}}}}}}}}{{#if:{{{states_carried3|}}}{{{majimbo_aliyoshinda3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried3|{{{majimbo_aliyoshinda3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}|-<!-- Leader since 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leader_since1|}}}{{{kiongozi_tangu1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kiongozi tangu
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since1|{{{kiongozi_tangu1|}}}}}}{{#if:{{{leader_since2|}}}{{{kiongozi_tangu2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since2|{{{kiongozi_tangu2|}}}}}}}}{{#if:{{{leader_since3|}}}{{{kiongozi_tangu3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since3|{{{kiongozi_tangu3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Leader seat 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leaders_seat1|}}}{{{jimbo_la_kiongozi1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Jimbo la kiongozi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat1|{{{jimbo_la_kiongozi1|}}}}}}{{#if:{{{leaders_seat2|}}}{{{jimbo_la_kiongozi2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat2|{{{jimbo_la_kiongozi2|}}}}}}}}{{#if:{{{leaders_seat3|}}}{{{jimbo_la_kiongozi3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat3|{{{jimbo_la_kiongozi3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- last election 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{last_election1|}}}{{{uchaguzi_uliopita1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Uchaguzi uliopita
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election1|{{{uchaguzi_uliopita1|}}}}}}{{#if:{{{last_election2|}}}{{{uchaguzi_uliopita2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election2|{{{uchaguzi_uliopita2|}}}}}}}}{{#if:{{{last_election3|}}}{{{uchaguzi_uliopita3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election3|{{{uchaguzi_uliopita3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats before 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{seats_before1|}}}{{{viti_kabla1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} {{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|Viti vya sasa|Viti kabla}}
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before1|{{{viti_kabla1|}}}}}}{{#if:{{{seats_before2|}}}{{{viti_kabla2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before2|{{{viti_kabla2|}}}}}}}}{{#if:{{{seats_before3|}}}{{{viti_kabla3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before3|{{{viti_kabla3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats needed 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|
{{#if:{{{seats_needed1|}}}{{{viti_vinavyohitajika1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti vinavyohitajika
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed1|{{{viti_vinavyohitajika1|}}}}}}
{{#if:{{{seats_needed2|}}}{{{viti_vinavyohitajika2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed2|{{{viti_vinavyohitajika2|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats_needed3|}}}{{{viti_vinavyohitajika3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed3|{{{viti_vinavyohitajika3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seats1|}}}{{{viti1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti vilivyoshinda
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats1|{{{viti1|}}}}}}{{#if:{{{seats2|}}}{{{viti2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats2|{{{viti2|}}}}}}}}{{#if:{{{seats3|}}}{{{viti3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats3|{{{viti3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats after 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seats_after1|}}}{{{viti_baada1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti baada ya
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after1|{{{viti_baada1|}}}}}}{{#if:{{{seats_after2|}}}{{{viti_baada2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after2|{{{viti_baada2|}}}}}}}}{{#if:{{{seats_after3|}}}{{{viti_baada3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after3|{{{viti_baada3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seat change 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seat_change1|}}}{{{mabadiliko_ya_viti1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mabadiliko ya viti
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change1|{{{mabadiliko_ya_viti1|}}}}}}{{#if:{{{seat_change2|}}}{{{mabadiliko_ya_viti2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change2|{{{mabadiliko_ya_viti2|}}}}}}}}{{#if:{{{seat_change3|}}}{{{mabadiliko_ya_viti3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change3|{{{mabadiliko_ya_viti3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}|-<!-- popular vote 1, 2, 3 -->
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{popular_vote1|}}}{{{kura1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kura za wananchi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote1|{{{kura1|}}}}}}{{#if:{{{popular_vote2|}}}{{{kura2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote2|{{{kura2|}}}}}}}}{{#if:{{{popular_vote3|}}}{{{kura3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote3|{{{kura3|}}}}}}}
}}
}}
|-<!-- percentage 1, 2, 3 -->
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{percentage1|}}}{{{asilimia1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Asilimia
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage1|{{{asilimia1|}}}}}}{{#if:{{{percentage2|}}}{{{asilimia2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage2|{{{asilimia2|}}}}}}}}{{#if:{{{percentage3|}}}{{{asilimia3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage3|{{{asilimia3|}}}}}}}
}}
}}
|-<!-- swing 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{swing1|}}}{{{mabadiliko1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mabadiliko
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing1|{{{mabadiliko1|}}}}}}{{#if:{{{swing2|}}}{{{mabadiliko2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing2|{{{mabadiliko2|}}}}}}}}{{#if:{{{swing3|}}}{{{mabadiliko3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing3|{{{mabadiliko3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Blank field 1, 2, 3 -->
{{#if:{{{1blank|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} {{{1blank}}}
{{#if:{{{1data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{1data1}}}}}
{{#if:{{{1data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{1data2}}}}}
{{#if:{{{1data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{1data3}}}}}
}}
{{#if:{{{2blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{2blank}}}
{{#if:{{{2data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{2data1}}}}}
{{#if:{{{2data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{2data2}}}}}
{{#if:{{{2data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{2data3}}}}}
}}
{{#if:{{{3blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{3blank}}}
{{#if:{{{3data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{3data1}}}}}
{{#if:{{{3data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{3data2}}}}}
{{#if:{{{3data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{3data3}}}}}
}}
{{#if:{{{4blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{4blank}}}
{{#if:{{{4data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{4data1}}}}}
{{#if:{{{4data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{4data2}}}}}
{{#if:{{{4data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{4data3}}}}}
}}
{{#if:{{{5blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{5blank}}}
{{#if:{{{5data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{5data1}}}}}
{{#if:{{{5data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{5data2}}}}}
{{#if:{{{5data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{5data3}}}}}
}}
{{#if:{{{6blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{6blank}}}
{{#if:{{{6data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{6data1}}}}}
{{#if:{{{6data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{6data2}}}}}
{{#if:{{{6data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{6data3}}}}}
}}|-
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}{{{color4|}}}{{{rangi4|}}}{{{colour4|}}}{{{leader4|}}}{{{kiongozi4|}}}|
{{!}} colspan=4 {{!}} <hr />
{{!}}-
}}
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative = {{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}|
! align="left" {{!}}
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}|! style="text-align: center" {{!}} {{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|Chama cha nne|Chama cha tatu}} }}
{{#if:{{{party5|}}}{{{chama5|}}}|! style="text-align: center" {{!}} {{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|Chama cha tano|Chama cha nne}} }}
{{#if:{{{party6|}}}{{{chama6|}}}|! style="text-align: center" {{!}} {{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|Chama cha sita|Chama cha tano}} }}
}}
| #default =
}}}}
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}{{{color4|}}}{{{rangi4|}}}{{{colour4|}}}|<!-- Images 4, 5, 6 -->
{{!}}-
!
{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color4|}}}{{{rangi4|}}}{{{colour4|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color4|{{{rangi4|{{{colour4|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party4|{{{chama4|}}}}}}/meta/color|{{{{{party4|{{{chama4|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image4|}}}{{{picha4|}}}|{{{image4|{{{picha4|}}}}}}}}
{{#if:{{{party5|}}}{{{chama5|}}}{{{color5|}}}{{{rangi5|}}}{{{colour5|}}}|{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color5|}}}{{{rangi5|}}}{{{colour5|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color5|{{{rangi5|{{{colour5|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party5|{{{chama5|}}}}}}/meta/color|{{{{{party5|{{{chama5|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image5|}}}{{{picha5|}}}|{{{image5|{{{picha5|}}}}}}}}}}
{{#if:{{{party6|}}}{{{chama6|}}}{{{color6|}}}{{{rangi6|}}}{{{colour6|}}}|{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color6|}}}{{{rangi6|}}}{{{colour6|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color6|{{{rangi6|{{{colour6|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party6|{{{chama6|}}}}}}/meta/color|{{{{{party6|{{{chama6|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image6|}}}{{{picha6|}}}|{{{image6|{{{picha6|}}}}}}}}}}
}}
|-<!-- Presidential nominee/candidate 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
{{#if:{{{nominee4|}}}{{{mgombea4|}}}{{{candidate4|}}}{{{mtaradhia4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} {{#if:{{{nominee4|}}}{{{mgombea4|}}}|Mgombea|Mtaradhia}}}}
{{#if:{{{nominee4|}}}{{{mgombea4|}}}{{{candidate4|}}}{{{mtaradhia4|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee4|{{{mgombea4|{{{candidate4|{{{mtaradhia4|}}}}}}}}}}}}}}
{{#if:{{{nominee5|}}}{{{mgombea5|}}}{{{candidate5|}}}{{{mtaradhia5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee5|{{{mgombea5|{{{candidate5|{{{mtaradhia5|}}}}}}}}}}}}}}
{{#if:{{{nominee6|}}}{{{mgombea6|}}}{{{candidate6|}}}{{{mtaradhia6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee6|{{{mgombea6|{{{candidate6|{{{mtaradhia6|}}}}}}}}}}}}}}
| #default =
}}
|-<!-- Party leader 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leader4|}}}{{{kiongozi4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kiongozi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader4|{{{kiongozi4|}}}}}}
{{#if:{{{leader5|}}}{{{kiongozi5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader5|{{{kiongozi5|}}}}}}}}
{{#if:{{{leader6|}}}{{{kiongozi6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader6|{{{kiongozi6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Party name 4, 5, 6 -->
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Chama
}}
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}|
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party4|{{{chama4|}}}}}}|[[{{{party4|{{{chama4|}}}}}}|{{ {{{party4|{{{chama4|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{party5|}}}{{{chama5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party5|{{{chama5|}}}}}}|[[{{{party5|{{{chama5|}}}}}}|{{ {{{party5|{{{chama5|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{party6|}}}{{{chama6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party6|{{{chama6|}}}}}}|[[{{{party6|{{{chama6|}}}}}}|{{ {{{party6|{{{chama6|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
|-{{#if:{{{alliance4|}}}{{{muungano4|}}}|<!-- Alliance name 4, 5, 6 -->
! style="text-align: left" {{!}} Muungano
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance4|}}}{{{muungano4|}}}|{{{alliance4|{{{muungano4|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance4|{{{muungano4|}}}}}}|[[{{{alliance4|{{{muungano4|}}}}}}|{{ {{{alliance4|{{{muungano4|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{alliance5|}}}{{{muungano5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance5|}}}{{{muungano5|}}}|{{{alliance5|{{{muungano5|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance5|{{{muungano5|}}}}}}|[[{{{alliance5|{{{muungano5|}}}}}}|{{ {{{alliance5|{{{muungano5|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{#if:{{{alliance6|}}}{{{muungano6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance6|}}}{{{muungano6|}}}|{{{alliance6|{{{muungano6|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance6|{{{muungano6|}}}}}}|[[{{{alliance6|{{{muungano6|}}}}}}|{{ {{{alliance6|{{{muungano6|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{!}}-
}}
<!-- Home state 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
{{#if:{{{home_state4|}}}{{{jimbo_la_nyumbani4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Jimbo la nyumbani
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state4|{{{jimbo_la_nyumbani4|}}}}}}
{{#if:{{{home_state5|}}}{{{jimbo_la_nyumbani5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state5|{{{jimbo_la_nyumbani5|}}}}}}}}
{{#if:{{{home_state6|}}}{{{jimbo_la_nyumbani6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state6|{{{jimbo_la_nyumbani6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Running mate 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
{{#if:{{{running_mate4|}}}{{{mgombea_mwenza4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mgombea mwenza
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate4|{{{mgombea_mwenza4|}}}}}}
{{#if:{{{running_mate5|}}}{{{mgombea_mwenza5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate5|{{{mgombea_mwenza5|}}}}}}}}
{{#if:{{{running_mate6|}}}{{{mgombea_mwenza6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate6|{{{mgombea_mwenza6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Electoral vote 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{electoral_vote4|}}}{{{kura_za_uchaguzi4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kura za uchaguzi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote4|{{{kura_za_uchaguzi4|}}}}}}
{{#if:{{{electoral_vote5|}}}{{{kura_za_uchaguzi5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote5|{{{kura_za_uchaguzi5|}}}}}}}}
{{#if:{{{electoral_vote6|}}}{{{kura_za_uchaguzi6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote6|{{{kura_za_uchaguzi6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- States carried 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{states_carried4|}}}{{{majimbo_aliyoshinda4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Majimbo aliyoshinda
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried4|{{{majimbo_aliyoshinda4|}}}}}}
{{#if:{{{states_carried5|}}}{{{majimbo_aliyoshinda5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried5|{{{majimbo_aliyoshinda5|}}}}}}}}
{{#if:{{{states_carried6|}}}{{{majimbo_aliyoshinda6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried6|{{{majimbo_aliyoshinda6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Leader since 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leader_since4|}}}{{{kiongozi_tangu4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kiongozi tangu
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since4|{{{kiongozi_tangu4|}}}}}}
{{#if:{{{leader_since5|}}}{{{kiongozi_tangu5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since5|{{{kiongozi_tangu5|}}}}}}}}
{{#if:{{{leader_since6|}}}{{{kiongozi_tangu6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since6|{{{kiongozi_tangu6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Leader seat 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leaders_seat4|}}}{{{jimbo_la_kiongozi4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Jimbo la kiongozi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat4|{{{jimbo_la_kiongozi4|}}}}}}
{{#if:{{{leaders_seat5|}}}{{{jimbo_la_kiongozi5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat5|{{{jimbo_la_kiongozi5|}}}}}}}}
{{#if:{{{leaders_seat6|}}}{{{jimbo_la_kiongozi6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat6|{{{jimbo_la_kiongozi6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- last election 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{last_election4|}}}{{{uchaguzi_uliopita4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Uchaguzi uliopita
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election4|{{{uchaguzi_uliopita4|}}}}}}
{{#if:{{{last_election5|}}}{{{uchaguzi_uliopita5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election5|{{{uchaguzi_uliopita5|}}}}}}}}
{{#if:{{{last_election6|}}}{{{uchaguzi_uliopita6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election6|{{{uchaguzi_uliopita6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats before 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{seats_before4|}}}{{{viti_kabla4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} {{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|Viti vya sasa|Viti kabla}}
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before4|{{{viti_kabla4|}}}}}}
{{#if:{{{seats_before5|}}}{{{viti_kabla5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before5|{{{viti_kabla5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats_before6|}}}{{{viti_kabla6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before6|{{{viti_kabla6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats needed 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|
{{#if:{{{seats_needed4|}}}{{{viti_vinavyohitajika4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti vinavyohitajika
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed4|{{{viti_vinavyohitajika4|}}}}}}
{{#if:{{{seats_needed5|}}}{{{viti_vinavyohitajika5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed5|{{{viti_vinavyohitajika5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats_needed6|}}}{{{viti_vinavyohitajika6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed6|{{{viti_vinavyohitajika6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seats4|}}}{{{viti4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti vilivyoshinda
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats4|{{{viti4|}}}}}}
{{#if:{{{seats5|}}}{{{viti5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats5|{{{viti5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats6|}}}{{{viti6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats6|{{{viti6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats after 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seats_after4|}}}{{{viti_baada4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti baada ya
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after4|{{{viti_baada4|}}}}}}
{{#if:{{{seats_after5|}}}{{{viti_baada5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after5|{{{viti_baada5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats_after6|}}}{{{viti_baada6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after6|{{{viti_baada6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seat change 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seat_change4|}}}{{{mabadiliko_ya_viti4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mabadiliko ya viti
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change4|{{{mabadiliko_ya_viti4|}}}}}}
{{#if:{{{seat_change5|}}}{{{mabadiliko_ya_viti5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change5|{{{mabadiliko_ya_viti5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seat_change6|}}}{{{mabadiliko_ya_viti6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change6|{{{mabadiliko_ya_viti6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- popular vote 4, 5, 6 -->
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{popular_vote4|}}}{{{kura4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kura za wananchi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote4|{{{kura4|}}}}}}
{{#if:{{{popular_vote5|}}}{{{kura5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote5|{{{kura5|}}}}}}}}
{{#if:{{{popular_vote6|}}}{{{kura6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote6|{{{kura6|}}}}}}}}
}}
}}
|-<!-- percentage 4, 5, 6 -->
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{percentage4|}}}{{{asilimia4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Asilimia
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage4|{{{asilimia4|}}}}}}
{{#if:{{{percentage5|}}}{{{asilimia5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage5|{{{asilimia5|}}}}}}}}
{{#if:{{{percentage6|}}}{{{asilimia6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage6|{{{asilimia6|}}}}}}}}
}}
}}
|-<!-- swing 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{swing4|}}}{{{mabadiliko4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mabadiliko
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing4|{{{mabadiliko4|}}}}}}
{{#if:{{{swing5|}}}{{{mabadiliko5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing5|{{{mabadiliko5|}}}}}}}}
{{#if:{{{swing6|}}}{{{mabadiliko6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing6|{{{mabadiliko6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}|-<!-- map -->
{{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}{{{map|}}}|
{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} style="text-align: center" colspan=4 {{!}} <hr />
{{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|[[file:{{{map_image|{{{picha_ya_ramani|}}}}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{{map_size}}}|300px}}|{{#if:{{{map_alt|}}}|alt={{{map_alt|}}}|}}]]|{{{map}}}}}
{{!}}-
{{#if:{{{map_caption|}}}{{{maelezo_ya_ramani|}}}|
{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan=4 style="text-align: center" {{!}} {{{map_caption|{{{maelezo_ya_ramani|}}}}}}
{{!}}-
}}
}}
{{#if:{{{title|}}}{{{cheo|}}}|
{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan=4 {{!}} <hr />
{| cellspacing="0" cellpadding="0" style="background:transparent; width:100%;"
{{!}} style="width:50%; text-align:left; text-size: 80%" {{!}}'''{{#if:{{{before_election|}}}{{{kabla_ya_uchaguzi|}}}{{{before_party|}}}{{{chama_kabla|}}}|{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|Aliye madarakani {{{title|{{{cheo|}}}}}}|{{{title|{{{cheo|}}}}}} kabla ya uchaguzi}}'''<br />
{{{before_election|{{{kabla_ya_uchaguzi|}}}}}}<br />
{{#if:{{{before_party|}}}{{{chama_kabla|}}}|{{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{before_party|{{{chama_kabla|}}}}}}|[[{{{before_party|{{{chama_kabla|}}}}}}|{{ {{{before_party|{{{chama_kabla|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{!}} style="width:50%; text-align:right; text-size: 80%" {{!}}{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||'''{{#if:{{{posttitle|}}}|{{{posttitle}}}|Aliyechaguliwa {{{title|{{{cheo|}}}}}}}}'''<br />
{{#if:{{{after_election|}}}{{{baada_ya_uchaguzi|}}}|{{{after_election|{{{baada_ya_uchaguzi|}}}}}}|}}{{#if:{{{after_election|}}}{{{baada_ya_uchaguzi|}}}{{{after_party|}}}{{{chama_baada|}}}||Itajulikana baadaye}}<br />
{{#if:{{{after_party|}}}{{{chama_baada|}}}|{{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{after_party|{{{chama_baada|}}}}}}|[[{{{after_party|{{{chama_baada|}}}}}}|{{ {{{after_party|{{{chama_baada|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{!}}} }}
|}</includeonly><noinclude>{{Documentation}}<!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! --></noinclude>
mo3zj4lre1h100zzvtrcsgr5qetramv
1593270
1593264
2026-08-29T17:35:36Z
Gayle157
73366
/* */
1593270
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{| class="infobox {{#if:{{{election_date|}}}{{{tarehe_ya_uchaguzi|}}}|vevent|}}" style="{{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px||width:{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}};}}}}}} font-size: 88%; line-height: 1.5em"
|+ class="summary" style="font-size: 125%; font-weight: bold" | {{{election_name|{{{jina_la_uchaguzi|{{PAGENAME}}}}}}}}{{!}}-
{{!}} colspan=4 align=center {{!}} {{#if:{{{flag_image|}}}{{{picha_ya_bendera|}}}|[[File:{{{flag_image|{{{picha_ya_bendera|}}}}}}|50px|alt=|link=]]<hr />|{{#if:{{{country|}}}{{{nchi|}}}|{{#if:{{{flag_year|}}}{{{mwaka_wa_bendera|}}}|{{Flag icon|{{{country|{{{nchi|}}}}}}|variant={{{flag_year|{{{mwaka_wa_bendera|}}}}}}|size=50px}}|{{Flag icon|{{{country|{{{nchi|}}}}}}|size=50px}}}}<hr />}}}}
{{!}}-
{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan=4 {{!}}
{| cellspacing="0" cellpadding="0" style="background:transparent; width:100%;"
{{!}}style="width: 25%;" align="left" {{!}}{{#if:{{{previous_year|}}}{{{mwaka_uliopita|}}}|{{#ifexist:{{{previous_election|{{{uchaguzi_uliopita|}}}}}}|[[{{{previous_election|{{{uchaguzi_uliopita|}}}}}}|{{{previous_year|{{{mwaka_uliopita|}}}}}}]]|{{{previous_year|{{{mwaka_uliopita|}}}}}}}} ←<br
/>}}{{#ifexist:{{{previous_mps|{{{previous_MPs|{{{previous_members|}}}}}}}}}|[[{{{previous_mps|{{{previous_MPs|{{{previous_members|}}}}}}}}}|Wajumbe]]{{#if:{{{previous_year|}}}{{{mwaka_uliopita|}}}|| ←}}}}
{{!}}style="width: 50%;" align="center" {{!}}{{#if:{{{election_date|}}}{{{tarehe_ya_uchaguzi|}}}|'''{{{election_date|{{{tarehe_ya_uchaguzi|}}}}}}'''<br />}}{{#if:{{{elected_mps|}}}|{{{elected_mps}}}}}
{{!}}style="width: 25%;" align="right" {{!}}{{#if:{{{next_year|}}}{{{mwaka_ujao|}}}|→ {{#ifexist:{{{next_election|{{{uchaguzi_ujao|}}}}}}|[[{{{next_election|{{{uchaguzi_ujao|}}}}}}|{{{next_year|{{{mwaka_ujao|}}}}}}]]|{{{next_year|{{{mwaka_ujao|}}}}}}}}<br
/>}}{{#ifexist:{{{next_mps|{{{next_MPs|{{{next_members|}}}}}}}}}|{{#if:{{{next_year|}}}{{{mwaka_ujao|}}}||→ }}[[{{{next_mps|{{{next_MPs|{{{next_members|}}}}}}}}}|Wajumbe]]}}
|}
{{!}}-
{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan=4 {{!}}
{| style="background:transparent; width:100%;"
{{#if:{{{party1|}}}{{{chama1|}}}{{{color1|}}}{{{rangi1|}}}{{{colour1|}}}{{{leader1|}}}{{{kiongozi1|}}}|
{{!}} colspan=4 {{!}} <hr />
{{!}}-
}}
{{#if:{{{seats_for_election|}}}{{{viti_vya_uchaguzi|}}}|
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
! {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan = 4 style="text-align: center" {{!}} <small>{{{seats_for_election|{{{viti_vya_uchaguzi|}}}}}}</small>{{#if:{{{majority_seats|}}}{{{viti_vya_wingi|}}}|<br /><small>{{{majority_seats|{{{viti_vya_wingi|}}}}}} viti vinavyohitajika kwa wingi</small>}}
{{!}}-
{{#if:{{{opinion_polls|}}}{{{tafiti_za_maoni|}}}|
{{!}} colspan=4 style="text-align: center" {{!}} [[{{{opinion_polls|{{{tafiti_za_maoni|}}}}}}|Tafiti za maoni]]
{{!}}-
}}
| #default =
}}|
{{#if:{{{opinion_polls|}}}{{{tafiti_za_maoni|}}}|
{{!}} {{!}}{{!}} colspan=3 style="text-align: center" {{!}} [[{{{opinion_polls|{{{tafiti_za_maoni|}}}}}}|Tafiti za maoni]]
{{!}}-
}}}}
{{#if:{{{turnout|}}}{{{ujitokezaji|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Ujitokezaji
{{!}} colspan=3 style="text-align: center" {{!}} {{{turnout|{{{ujitokezaji|}}}}}}
{{!}}-
}}
{{#if:{{{party1|}}}{{{chama1|}}}|{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
! align="left" {{!}}
! style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{type|}}}|parliamentary|Parliamentary=Chama cha kwanza|#default=Chama cha wengi}}
{{#if:{{{party2|}}}{{{chama2|}}}|! style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{type|}}}|parliamentary|Parliamentary=Chama cha pili|#default=Chama cha wachache}} }}
{{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|
! style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{type|}}}|parliamentary|Parliamentary=Chama cha tatu|#default=Chama cha tatu}} }}
{{!}}-
| #default =
}}}}}}{{#if:{{{party1|}}}{{{chama1|}}}{{{color1|}}}{{{rangi1|}}}{{{colour1|}}}|<!-- Images 1, 2, 3 -->
{{!}}
{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color1|}}}{{{rangi1|}}}{{{colour1|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color1|{{{rangi1|{{{colour1|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party1|{{{chama1|}}}}}}/meta/color|{{{{{party1|{{{chama1|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image1|}}}{{{picha1|}}}|{{{image1|{{{picha1|}}}}}}}}
{{#if:{{{party2|}}}{{{chama2|}}}{{{color2|}}}{{{rangi2|}}}{{{colour2|}}}|{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color2|}}}{{{rangi2|}}}{{{colour2|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color2|{{{rangi2|{{{colour2|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party2|{{{chama2|}}}}}}/meta/color|{{{{{party2|{{{chama2|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image2|}}}{{{picha2|}}}|{{{image2|{{{picha2|}}}}}}}}}}
{{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}{{{color3|}}}{{{rangi3|}}}{{{colour3|}}}|{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color3|}}}{{{rangi3|}}}{{{colour3|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color3|{{{rangi3|{{{colour3|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party3|{{{chama3|}}}}}}/meta/color|{{{{{party3|{{{chama3|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image3|}}}{{{picha3|}}}|{{{image3|{{{picha3|}}}}}} }} }}
{{!}}-
}}
{{#if:{{{nominee1|}}}{{{mgombea1|}}}{{{candidate1|}}}{{{mtaradhia1|}}}|<!-- Presidential nominee/candidate 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| presidential
| Presidential =
! width="75" style="text-align: left" {{!}}{{#if:{{{nominee1|}}}{{{mgombea1|}}}|Mgombea|Mtaradhia}}
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee1|{{{mgombea1|{{{candidate1|{{{mtaradhia1|}}}}}}}}}}}}{{#if:{{{nominee2|}}}{{{mgombea2|}}}{{{candidate2|}}}{{{mtaradhia2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee2|{{{mgombea2|{{{candidate2|{{{mtaradhia2|}}}}}}}}}}}} }}{{#if:{{{nominee3|}}}{{{mgombea3|}}}{{{candidate3|}}}{{{mtaradhia3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee3|{{{mgombea3|{{{candidate3|{{{mtaradhia3|}}}}}}}}}}}} }}
{{!}}-
| #default =
}}
}}
{{#if:{{{leader1|}}}{{{kiongozi1|}}}|<!-- Party leader 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
! width="75" style="text-align: left" {{!}} Kiongozi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader1|{{{kiongozi1|}}}}}}{{#if:{{{leader2|}}}{{{kiongozi2|}}}|{{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader2|{{{kiongozi2|}}}}}} }}{{#if:{{{leader3|}}}{{{kiongozi3|}}}|{{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader3|{{{kiongozi3|}}}}}} }}
{{!}}-
| #default =
}}
}}
{{#if:{{{party1|}}}{{{chama1|}}}|<!-- Party name 1, 2, 3 -->
! width="75" style="text-align: left" {{!}} Chama
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party1|{{{chama1|}}}}}}|[[{{{party1|{{{chama1|}}}}}}|{{ {{{party1|{{{chama1|}}}}}}/meta/shortname}}]]}}
{{#if:{{{party2|}}}{{{chama2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party2|{{{chama2|}}}}}}|[[{{{party2|{{{chama2|}}}}}}|{{ {{{party2|{{{chama2|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party3|{{{chama3|}}}}}}|[[{{{party3|{{{chama3|}}}}}}|{{ {{{party3|{{{chama3|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{!}}-
}}{{#if:{{{alliance1|}}}{{{muungano1|}}}|<!-- Alliance name 1, 2, 3 -->
! style="text-align: left" {{!}} Muungano
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance1|}}}{{{muungano1|}}}|{{{alliance1|{{{muungano1|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance1|{{{muungano1|}}}}}}|[[{{{alliance1|{{{muungano1|}}}}}}|{{ {{{alliance1|{{{muungano1|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{alliance2|}}}{{{muungano2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance2|}}}{{{muungano2|}}}|{{{alliance2|{{{muungano2|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance2|{{{muungano2|}}}}}}|[[{{{alliance2|{{{muungano2|}}}}}}|{{ {{{alliance2|{{{muungano2|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{#if:{{{alliance3|}}}{{{muungano3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance3|}}}{{{muungano3|}}}|{{{alliance3|{{{muungano3|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance3|{{{muungano3|}}}}}}|[[{{{alliance3|{{{muungano3|}}}}}}|{{ {{{alliance3|{{{muungano3|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{!}}-
}}
{{#if:{{{home_state1|}}}{{{jimbo_la_nyumbani1|}}}|<!-- Home state 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| presidential
| Presidential =
! style="text-align: left" {{!}} Jimbo la nyumbani
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state1|{{{jimbo_la_nyumbani1|}}}}}}{{#if:{{{home_state2|}}}{{{jimbo_la_nyumbani2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state2|{{{jimbo_la_nyumbani2|}}}}}} }}{{#if:{{{home_state3|}}}{{{jimbo_la_nyumbani3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state3|{{{jimbo_la_nyumbani3|}}}}}} }}
{{!}}-
| #default =
}}
}}
<!-- Running mate 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| presidential
| Presidential =
{{#if:{{{running_mate1|}}}{{{mgombea_mwenza1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mgombea mwenza
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate1|{{{mgombea_mwenza1|}}}}}}{{#if:{{{running_mate2|}}}{{{mgombea_mwenza2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate2|{{{mgombea_mwenza2|}}}}}}}}{{#if:{{{running_mate3|}}}{{{mgombea_mwenza3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate3|{{{mgombea_mwenza3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Electoral vote 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| presidential
| Presidential =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{electoral_vote1|}}}{{{kura_za_uchaguzi1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kura za uchaguzi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote1|{{{kura_za_uchaguzi1|}}}}}}{{#if:{{{electoral_vote2|}}}{{{kura_za_uchaguzi2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote2|{{{kura_za_uchaguzi2|}}}}}}}}{{#if:{{{electoral_vote3|}}}{{{kura_za_uchaguzi3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote3|{{{kura_za_uchaguzi3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- States carried 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| presidential
| Presidential =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{states_carried1|}}}{{{majimbo_aliyoshinda1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Majimbo aliyoshinda
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried1|{{{majimbo_aliyoshinda1|}}}}}}{{#if:{{{states_carried2|}}}{{{majimbo_aliyoshinda2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried2|{{{majimbo_aliyoshinda2|}}}}}}}}{{#if:{{{states_carried3|}}}{{{majimbo_aliyoshinda3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried3|{{{majimbo_aliyoshinda3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}|-<!-- Leader since 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leader_since1|}}}{{{kiongozi_tangu1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kiongozi tangu
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since1|{{{kiongozi_tangu1|}}}}}}{{#if:{{{leader_since2|}}}{{{kiongozi_tangu2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since2|{{{kiongozi_tangu2|}}}}}}}}{{#if:{{{leader_since3|}}}{{{kiongozi_tangu3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since3|{{{kiongozi_tangu3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Leader seat 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leaders_seat1|}}}{{{jimbo_la_kiongozi1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Jimbo la kiongozi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat1|{{{jimbo_la_kiongozi1|}}}}}}{{#if:{{{leaders_seat2|}}}{{{jimbo_la_kiongozi2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat2|{{{jimbo_la_kiongozi2|}}}}}}}}{{#if:{{{leaders_seat3|}}}{{{jimbo_la_kiongozi3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat3|{{{jimbo_la_kiongozi3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- last election 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{last_election1|}}}{{{uchaguzi_uliopita1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Uchaguzi uliopita
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election1|{{{uchaguzi_uliopita1|}}}}}}{{#if:{{{last_election2|}}}{{{uchaguzi_uliopita2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election2|{{{uchaguzi_uliopita2|}}}}}}}}{{#if:{{{last_election3|}}}{{{uchaguzi_uliopita3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election3|{{{uchaguzi_uliopita3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats before 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{seats_before1|}}}{{{viti_kabla1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} {{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|Viti vya sasa|Viti kabla}}
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before1|{{{viti_kabla1|}}}}}}{{#if:{{{seats_before2|}}}{{{viti_kabla2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before2|{{{viti_kabla2|}}}}}}}}{{#if:{{{seats_before3|}}}{{{viti_kabla3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before3|{{{viti_kabla3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats needed 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|
{{#if:{{{seats_needed1|}}}{{{viti_vinavyohitajika1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti vinavyohitajika
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed1|{{{viti_vinavyohitajika1|}}}}}}
{{#if:{{{seats_needed2|}}}{{{viti_vinavyohitajika2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed2|{{{viti_vinavyohitajika2|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats_needed3|}}}{{{viti_vinavyohitajika3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed3|{{{viti_vinavyohitajika3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seats1|}}}{{{viti1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti vilivyoshinda
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats1|{{{viti1|}}}}}}{{#if:{{{seats2|}}}{{{viti2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats2|{{{viti2|}}}}}}}}{{#if:{{{seats3|}}}{{{viti3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats3|{{{viti3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats after 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seats_after1|}}}{{{viti_baada1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti baada ya
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after1|{{{viti_baada1|}}}}}}{{#if:{{{seats_after2|}}}{{{viti_baada2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after2|{{{viti_baada2|}}}}}}}}{{#if:{{{seats_after3|}}}{{{viti_baada3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after3|{{{viti_baada3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seat change 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seat_change1|}}}{{{mabadiliko_ya_viti1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mabadiliko ya viti
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change1|{{{mabadiliko_ya_viti1|}}}}}}{{#if:{{{seat_change2|}}}{{{mabadiliko_ya_viti2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change2|{{{mabadiliko_ya_viti2|}}}}}}}}{{#if:{{{seat_change3|}}}{{{mabadiliko_ya_viti3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change3|{{{mabadiliko_ya_viti3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- popular vote 1, 2, 3 -->
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{popular_vote1|}}}{{{kura1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kura za wananchi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote1|{{{kura1|}}}}}}{{#if:{{{popular_vote2|}}}{{{kura2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote2|{{{kura2|}}}}}}}}{{#if:{{{popular_vote3|}}}{{{kura3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote3|{{{kura3|}}}}}}}
}}
}}
|-<!-- percentage 1, 2, 3 -->
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{percentage1|}}}{{{asilimia1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Asilimia
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage1|{{{asilimia1|}}}}}}{{#if:{{{percentage2|}}}{{{asilimia2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage2|{{{asilimia2|}}}}}}}}{{#if:{{{percentage3|}}}{{{asilimia3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage3|{{{asilimia3|}}}}}}}
}}
}}
|-<!-- swing 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{swing1|}}}{{{mabadiliko1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mabadiliko
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing1|{{{mabadiliko1|}}}}}}{{#if:{{{swing2|}}}{{{mabadiliko2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing2|{{{mabadiliko2|}}}}}}}}{{#if:{{{swing3|}}}{{{mabadiliko3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing3|{{{mabadiliko3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Blank field 1, 2, 3 -->
{{#if:{{{1blank|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} {{{1blank}}}
{{#if:{{{1data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{1data1}}}}}
{{#if:{{{1data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{1data2}}}}}
{{#if:{{{1data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{1data3}}}}}
}}
{{#if:{{{2blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{2blank}}}
{{#if:{{{2data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{2data1}}}}}
{{#if:{{{2data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{2data2}}}}}
{{#if:{{{2data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{2data3}}}}}
}}
{{#if:{{{3blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{3blank}}}
{{#if:{{{3data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{3data1}}}}}
{{#if:{{{3data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{3data2}}}}}
{{#if:{{{3data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{3data3}}}}}
}}
{{#if:{{{4blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{4blank}}}
{{#if:{{{4data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{4data1}}}}}
{{#if:{{{4data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{4data2}}}}}
{{#if:{{{4data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{4data3}}}}}
}}
{{#if:{{{5blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{5blank}}}
{{#if:{{{5data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{5data1}}}}}
{{#if:{{{5data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{5data2}}}}}
{{#if:{{{5data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{5data3}}}}}
}}
{{#if:{{{6blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{6blank}}}
{{#if:{{{6data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{6data1}}}}}
{{#if:{{{6data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{6data2}}}}}
{{#if:{{{6data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{6data3}}}}}
}}|-
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}{{{color4|}}}{{{rangi4|}}}{{{colour4|}}}{{{leader4|}}}{{{kiongozi4|}}}|
{{!}} colspan=4 {{!}} <hr />
{{!}}-
}}
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative = {{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}|
! align="left" {{!}}
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}|! style="text-align: center" {{!}} {{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|Chama cha nne|Chama cha tatu}} }}
{{#if:{{{party5|}}}{{{chama5|}}}|! style="text-align: center" {{!}} {{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|Chama cha tano|Chama cha nne}} }}
{{#if:{{{party6|}}}{{{chama6|}}}|! style="text-align: center" {{!}} {{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|Chama cha sita|Chama cha tano}} }}
}}
| #default =
}}}}
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}{{{color4|}}}{{{rangi4|}}}{{{colour4|}}}|<!-- Images 4, 5, 6 -->
{{!}}-
!
{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color4|}}}{{{rangi4|}}}{{{colour4|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color4|{{{rangi4|{{{colour4|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party4|{{{chama4|}}}}}}/meta/color|{{{{{party4|{{{chama4|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image4|}}}{{{picha4|}}}|{{{image4|{{{picha4|}}}}}}}}
{{#if:{{{party5|}}}{{{chama5|}}}{{{color5|}}}{{{rangi5|}}}{{{colour5|}}}|{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color5|}}}{{{rangi5|}}}{{{colour5|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color5|{{{rangi5|{{{colour5|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party5|{{{chama5|}}}}}}/meta/color|{{{{{party5|{{{chama5|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image5|}}}{{{picha5|}}}|{{{image5|{{{picha5|}}}}}}}}}}
{{#if:{{{party6|}}}{{{chama6|}}}{{{color6|}}}{{{rangi6|}}}{{{colour6|}}}|{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color6|}}}{{{rangi6|}}}{{{colour6|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color6|{{{rangi6|{{{colour6|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party6|{{{chama6|}}}}}}/meta/color|{{{{{party6|{{{chama6|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image6|}}}{{{picha6|}}}|{{{image6|{{{picha6|}}}}}}}}}}
}}
|-<!-- Presidential nominee/candidate 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| presidential
| Presidential =
{{#if:{{{nominee4|}}}{{{mgombea4|}}}{{{candidate4|}}}{{{mtaradhia4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} {{#if:{{{nominee4|}}}{{{mgombea4|}}}|Mgombea|Mtaradhia}}}}
{{#if:{{{nominee4|}}}{{{mgombea4|}}}{{{candidate4|}}}{{{mtaradhia4|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee4|{{{mgombea4|{{{candidate4|{{{mtaradhia4|}}}}}}}}}}}}}}
{{#if:{{{nominee5|}}}{{{mgombea5|}}}{{{candidate5|}}}{{{mtaradhia5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee5|{{{mgombea5|{{{candidate5|{{{mtaradhia5|}}}}}}}}}}}}}}
{{#if:{{{nominee6|}}}{{{mgombea6|}}}{{{candidate6|}}}{{{mtaradhia6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee6|{{{mgombea6|{{{candidate6|{{{mtaradhia6|}}}}}}}}}}}}}}
| #default =
}}
|-<!-- Party leader 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leader4|}}}{{{kiongozi4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kiongozi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader4|{{{kiongozi4|}}}}}}
{{#if:{{{leader5|}}}{{{kiongozi5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader5|{{{kiongozi5|}}}}}}}}
{{#if:{{{leader6|}}}{{{kiongozi6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader6|{{{kiongozi6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Party name 4, 5, 6 -->
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Chama
}}
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}|
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party4|{{{chama4|}}}}}}|[[{{{party4|{{{chama4|}}}}}}|{{ {{{party4|{{{chama4|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{party5|}}}{{{chama5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party5|{{{chama5|}}}}}}|[[{{{party5|{{{chama5|}}}}}}|{{ {{{party5|{{{chama5|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{party6|}}}{{{chama6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party6|{{{chama6|}}}}}}|[[{{{party6|{{{chama6|}}}}}}|{{ {{{party6|{{{chama6|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
|-{{#if:{{{alliance4|}}}{{{muungano4|}}}|<!-- Alliance name 4, 5, 6 -->
! style="text-align: left" {{!}} Muungano
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance4|}}}{{{muungano4|}}}|{{{alliance4|{{{muungano4|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance4|{{{muungano4|}}}}}}|[[{{{alliance4|{{{muungano4|}}}}}}|{{ {{{alliance4|{{{muungano4|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{alliance5|}}}{{{muungano5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance5|}}}{{{muungano5|}}}|{{{alliance5|{{{muungano5|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance5|{{{muungano5|}}}}}}|[[{{{alliance5|{{{muungano5|}}}}}}|{{ {{{alliance5|{{{muungano5|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{#if:{{{alliance6|}}}{{{muungano6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance6|}}}{{{muungano6|}}}|{{{alliance6|{{{muungano6|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance6|{{{muungano6|}}}}}}|[[{{{alliance6|{{{muungano6|}}}}}}|{{ {{{alliance6|{{{muungano6|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{!}}-
}}
<!-- Home state 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| presidential
| Presidential =
{{#if:{{{home_state4|}}}{{{jimbo_la_nyumbani4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Jimbo la nyumbani
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state4|{{{jimbo_la_nyumbani4|}}}}}}
{{#if:{{{home_state5|}}}{{{jimbo_la_nyumbani5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state5|{{{jimbo_la_nyumbani5|}}}}}}}}
{{#if:{{{home_state6|}}}{{{jimbo_la_nyumbani6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state6|{{{jimbo_la_nyumbani6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Running mate 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| presidential
| Presidential =
{{#if:{{{running_mate4|}}}{{{mgombea_mwenza4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mgombea mwenza
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate4|{{{mgombea_mwenza4|}}}}}}
{{#if:{{{running_mate5|}}}{{{mgombea_mwenza5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate5|{{{mgombea_mwenza5|}}}}}}}}
{{#if:{{{running_mate6|}}}{{{mgombea_mwenza6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate6|{{{mgombea_mwenza6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Electoral vote 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| presidential
| Presidential =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{electoral_vote4|}}}{{{kura_za_uchaguzi4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kura za uchaguzi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote4|{{{kura_za_uchaguzi4|}}}}}}
{{#if:{{{electoral_vote5|}}}{{{kura_za_uchaguzi5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote5|{{{kura_za_uchaguzi5|}}}}}}}}
{{#if:{{{electoral_vote6|}}}{{{kura_za_uchaguzi6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote6|{{{kura_za_uchaguzi6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- States carried 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| presidential
| Presidential =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{states_carried4|}}}{{{majimbo_aliyoshinda4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Majimbo aliyoshinda
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried4|{{{majimbo_aliyoshinda4|}}}}}}
{{#if:{{{states_carried5|}}}{{{majimbo_aliyoshinda5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried5|{{{majimbo_aliyoshinda5|}}}}}}}}
{{#if:{{{states_carried6|}}}{{{majimbo_aliyoshinda6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried6|{{{majimbo_aliyoshinda6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Leader since 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leader_since4|}}}{{{kiongozi_tangu4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kiongozi tangu
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since4|{{{kiongozi_tangu4|}}}}}}
{{#if:{{{leader_since5|}}}{{{kiongozi_tangu5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since5|{{{kiongozi_tangu5|}}}}}}}}
{{#if:{{{leader_since6|}}}{{{kiongozi_tangu6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since6|{{{kiongozi_tangu6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Leader seat 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leaders_seat4|}}}{{{jimbo_la_kiongozi4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Jimbo la kiongozi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat4|{{{jimbo_la_kiongozi4|}}}}}}
{{#if:{{{leaders_seat5|}}}{{{jimbo_la_kiongozi5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat5|{{{jimbo_la_kiongozi5|}}}}}}}}
{{#if:{{{leaders_seat6|}}}{{{jimbo_la_kiongozi6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat6|{{{jimbo_la_kiongozi6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- last election 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{last_election4|}}}{{{uchaguzi_uliopita4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Uchaguzi uliopita
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election4|{{{uchaguzi_uliopita4|}}}}}}
{{#if:{{{last_election5|}}}{{{uchaguzi_uliopita5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election5|{{{uchaguzi_uliopita5|}}}}}}}}
{{#if:{{{last_election6|}}}{{{uchaguzi_uliopita6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election6|{{{uchaguzi_uliopita6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats before 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{seats_before4|}}}{{{viti_kabla4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} {{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|Viti vya sasa|Viti kabla}}
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before4|{{{viti_kabla4|}}}}}}
{{#if:{{{seats_before5|}}}{{{viti_kabla5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before5|{{{viti_kabla5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats_before6|}}}{{{viti_kabla6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before6|{{{viti_kabla6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats needed 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|
{{#if:{{{seats_needed4|}}}{{{viti_vinavyohitajika4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti vinavyohitajika
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed4|{{{viti_vinavyohitajika4|}}}}}}
{{#if:{{{seats_needed5|}}}{{{viti_vinavyohitajika5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed5|{{{viti_vinavyohitajika5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats_needed6|}}}{{{viti_vinavyohitajika6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed6|{{{viti_vinavyohitajika6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seats4|}}}{{{viti4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti vilivyoshinda
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats4|{{{viti4|}}}}}}
{{#if:{{{seats5|}}}{{{viti5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats5|{{{viti5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats6|}}}{{{viti6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats6|{{{viti6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats after 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seats_after4|}}}{{{viti_baada4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti baada ya
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after4|{{{viti_baada4|}}}}}}
{{#if:{{{seats_after5|}}}{{{viti_baada5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after5|{{{viti_baada5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats_after6|}}}{{{viti_baada6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after6|{{{viti_baada6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seat change 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seat_change4|}}}{{{mabadiliko_ya_viti4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mabadiliko ya viti
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change4|{{{mabadiliko_ya_viti4|}}}}}}
{{#if:{{{seat_change5|}}}{{{mabadiliko_ya_viti5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change5|{{{mabadiliko_ya_viti5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seat_change6|}}}{{{mabadiliko_ya_viti6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change6|{{{mabadiliko_ya_viti6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- popular vote 4, 5, 6 -->
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{popular_vote4|}}}{{{kura4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kura za wananchi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote4|{{{kura4|}}}}}}
{{#if:{{{popular_vote5|}}}{{{kura5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote5|{{{kura5|}}}}}}}}
{{#if:{{{popular_vote6|}}}{{{kura6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote6|{{{kura6|}}}}}}}}
}}
}}
|-<!-- percentage 4, 5, 6 -->
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{percentage4|}}}{{{asilimia4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Asilimia
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage4|{{{asilimia4|}}}}}}
{{#if:{{{percentage5|}}}{{{asilimia5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage5|{{{asilimia5|}}}}}}}}
{{#if:{{{percentage6|}}}{{{asilimia6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage6|{{{asilimia6|}}}}}}}}
}}
}}
|-<!-- swing 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{swing4|}}}{{{mabadiliko4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mabadiliko
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing4|{{{mabadiliko4|}}}}}}
{{#if:{{{swing5|}}}{{{mabadiliko5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing5|{{{mabadiliko5|}}}}}}}}
{{#if:{{{swing6|}}}{{{mabadiliko6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing6|{{{mabadiliko6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- map -->
{{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}{{{map|}}}|
{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} style="text-align: center" colspan=4 {{!}} <hr />
{{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|[[file:{{{map_image|{{{picha_ya_ramani|}}}}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{{map_size}}}|300px}}|{{#if:{{{map_alt|}}}|alt={{{map_alt|}}}|}}]]|{{{map}}}}}
{{!}}-
{{#if:{{{map_caption|}}}{{{maelezo_ya_ramani|}}}|
{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan=4 style="text-align: center" {{!}} {{{map_caption|{{{maelezo_ya_ramani|}}}}}}
{{!}}-
}}
}}
{{#if:{{{title|}}}{{{cheo|}}}|
{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan=4 {{!}} <hr />
{| cellspacing="0" cellpadding="0" style="background:transparent; width:100%;"
{{!}} style="width:50%; text-align:left; text-size: 80%" {{!}}'''{{#if:{{{before_election|}}}{{{kabla_ya_uchaguzi|}}}{{{before_party|}}}{{{chama_kabla|}}}|{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|Aliye madarakani {{{title|{{{cheo|}}}}}}|{{{title|{{{cheo|}}}}}} kabla ya uchaguzi}}'''<br />
{{{before_election|{{{kabla_ya_uchaguzi|}}}}}}<br />
{{#if:{{{before_party|}}}{{{chama_kabla|}}}|{{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{before_party|{{{chama_kabla|}}}}}}|[[{{{before_party|{{{chama_kabla|}}}}}}|{{ {{{before_party|{{{chama_kabla|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{!}} style="width:50%; text-align:right; text-size: 80%" {{!}}{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||'''{{#if:{{{posttitle|}}}|{{{posttitle}}}|Aliyechaguliwa {{{title|{{{cheo|}}}}}}}}'''<br />
{{#if:{{{after_election|}}}{{{baada_ya_uchaguzi|}}}|{{{after_election|{{{baada_ya_uchaguzi|}}}}}}|}}{{#if:{{{after_election|}}}{{{baada_ya_uchaguzi|}}}{{{after_party|}}}{{{chama_baada|}}}||Itajulikana baadaye}}<br />
{{#if:{{{after_party|}}}{{{chama_baada|}}}|{{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{after_party|{{{chama_baada|}}}}}}|[[{{{after_party|{{{chama_baada|}}}}}}|{{ {{{after_party|{{{chama_baada|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
|}
|}</includeonly><noinclude>{{Documentation}}
a88ic6kw6491094hvvvnq1nl0kxwzyc
1593273
1593270
2026-08-29T17:37:59Z
Gayle157
73366
/* */
1593273
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{| class="infobox {{#if:{{{election_date|}}}{{{tarehe_ya_uchaguzi|}}}|vevent|}}" style="{{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px||width:{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}};}}}}}} font-size: 88%; line-height: 1.5em"
|+ class="summary" style="font-size: 125%; font-weight: bold" | {{{election_name|{{{jina_la_uchaguzi|{{PAGENAME}}}}}}}}{{!}}-
{{!}} colspan=4 align=center {{!}} {{#if:{{{flag_image|}}}{{{picha_ya_bendera|}}}|[[File:{{{flag_image|{{{picha_ya_bendera|}}}}}}|50px|alt=|link=]]<hr />|{{#if:{{{country|}}}{{{nchi|}}}|{{#if:{{{flag_year|}}}{{{mwaka_wa_bendera|}}}|{{Flag icon|{{{country|{{{nchi|}}}}}}|variant={{{flag_year|{{{mwaka_wa_bendera|}}}}}}|size=50px}}|{{Flag icon|{{{country|{{{nchi|}}}}}}|size=50px}}}}<hr />}}}}
{{!}}-
{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan=4 {{!}}
{| cellspacing="0" cellpadding="0" style="background:transparent; width:100%;"
{{!}}style="width: 25%;" align="left" {{!}}{{#if:{{{previous_year|}}}{{{mwaka_uliopita|}}}|{{#ifexist:{{{previous_election|{{{uchaguzi_uliopita|}}}}}}|[[{{{previous_election|{{{uchaguzi_uliopita|}}}}}}|{{{previous_year|{{{mwaka_uliopita|}}}}}}]]|{{{previous_year|{{{mwaka_uliopita|}}}}}}}} ←<br
/>}}{{#ifexist:{{{previous_mps|{{{previous_MPs|{{{previous_members|}}}}}}}}}|[[{{{previous_mps|{{{previous_MPs|{{{previous_members|}}}}}}}}}|Wajumbe]]{{#if:{{{previous_year|}}}{{{mwaka_uliopita|}}}|| ←}}}}
{{!}}style="width: 50%;" align="center" {{!}}{{#if:{{{election_date|}}}{{{tarehe_ya_uchaguzi|}}}|'''{{{election_date|{{{tarehe_ya_uchaguzi|}}}}}}'''<br />}}{{#if:{{{elected_mps|}}}|{{{elected_mps}}}}}
{{!}}style="width: 25%;" align="right" {{!}}{{#if:{{{next_year|}}}{{{mwaka_ujao|}}}|→ {{#ifexist:{{{next_election|{{{uchaguzi_ujao|}}}}}}|[[{{{next_election|{{{uchaguzi_ujao|}}}}}}|{{{next_year|{{{mwaka_ujao|}}}}}}]]|{{{next_year|{{{mwaka_ujao|}}}}}}}}<br
/>}}{{#ifexist:{{{next_mps|{{{next_MPs|{{{next_members|}}}}}}}}}|{{#if:{{{next_year|}}}{{{mwaka_ujao|}}}||→ }}[[{{{next_mps|{{{next_MPs|{{{next_members|}}}}}}}}}|Wajumbe]]}}
|}
{{!}}-
{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan=4 {{!}}
{| style="background:transparent; width:100%;"
{{#if:{{{party1|}}}{{{chama1|}}}{{{color1|}}}{{{rangi1|}}}{{{colour1|}}}{{{leader1|}}}{{{kiongozi1|}}}|
{{!}} colspan=4 {{!}} <hr />
{{!}}-
}}
{{#if:{{{seats_for_election|}}}{{{viti_vya_uchaguzi|}}}|
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
! {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan = 4 style="text-align: center" {{!}} <small>{{{seats_for_election|{{{viti_vya_uchaguzi|}}}}}}</small>{{#if:{{{majority_seats|}}}{{{viti_vya_wingi|}}}|<br /><small>{{{majority_seats|{{{viti_vya_wingi|}}}}}} viti vinavyohitajika kwa wingi</small>}}
{{!}}-
{{#if:{{{opinion_polls|}}}{{{tafiti_za_maoni|}}}|
{{!}} colspan=4 style="text-align: center" {{!}} [[{{{opinion_polls|{{{tafiti_za_maoni|}}}}}}|Tafiti za maoni]]
{{!}}-
}}
| #default =
}}|
{{#if:{{{opinion_polls|}}}{{{tafiti_za_maoni|}}}|
{{!}} {{!}}{{!}} colspan=3 style="text-align: center" {{!}} [[{{{opinion_polls|{{{tafiti_za_maoni|}}}}}}|Tafiti za maoni]]
{{!}}-
}}}}
{{#if:{{{turnout|}}}{{{ujitokezaji|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Ujitokezaji
{{!}} colspan=3 style="text-align: center" {{!}} {{{turnout|{{{ujitokezaji|}}}}}}
{{!}}-
}}
{{#if:{{{party1|}}}{{{chama1|}}}|{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
! align="left" {{!}}
! style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}|parliamentary|Parliamentary=Chama cha kwanza|#default=Chama cha wengi}}
{{#if:{{{party2|}}}{{{chama2|}}}|! style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}|parliamentary|Parliamentary=Chama cha pili|#default=Chama cha wachache}} }}
{{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|
! style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}|parliamentary|Parliamentary=Chama cha tatu|#default=Chama cha tatu}} }}
{{!}}-
| #default =
}}}}}}{{#if:{{{party1|}}}{{{chama1|}}}{{{color1|}}}{{{rangi1|}}}{{{colour1|}}}|<!-- Images 1, 2, 3 -->
{{!}}
{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color1|}}}{{{rangi1|}}}{{{colour1|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color1|{{{rangi1|{{{colour1|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party1|{{{chama1|}}}}}}/meta/color|{{{{{party1|{{{chama1|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image1|}}}{{{picha1|}}}|{{{image1|{{{picha1|}}}}}}}}
{{#if:{{{party2|}}}{{{chama2|}}}{{{color2|}}}{{{rangi2|}}}{{{colour2|}}}|{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color2|}}}{{{rangi2|}}}{{{colour2|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color2|{{{rangi2|{{{colour2|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party2|{{{chama2|}}}}}}/meta/color|{{{{{party2|{{{chama2|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image2|}}}{{{picha2|}}}|{{{image2|{{{picha2|}}}}}}}}}}
{{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}{{{color3|}}}{{{rangi3|}}}{{{colour3|}}}|{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color3|}}}{{{rangi3|}}}{{{colour3|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color3|{{{rangi3|{{{colour3|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party3|{{{chama3|}}}}}}/meta/color|{{{{{party3|{{{chama3|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image3|}}}{{{picha3|}}}|{{{image3|{{{picha3|}}}}}} }} }}
{{!}}-
}}
{{#if:{{{nominee1|}}}{{{mgombea1|}}}{{{candidate1|}}}{{{mtaradhia1|}}}|<!-- Presidential nominee/candidate 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
! width="75" style="text-align: left" {{!}}{{#if:{{{nominee1|}}}{{{mgombea1|}}}|Mgombea|Mtaradhia}}
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee1|{{{mgombea1|{{{candidate1|{{{mtaradhia1|}}}}}}}}}}}}{{#if:{{{nominee2|}}}{{{mgombea2|}}}{{{candidate2|}}}{{{mtaradhia2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee2|{{{mgombea2|{{{candidate2|{{{mtaradhia2|}}}}}}}}}}}} }}{{#if:{{{nominee3|}}}{{{mgombea3|}}}{{{candidate3|}}}{{{mtaradhia3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee3|{{{mgombea3|{{{candidate3|{{{mtaradhia3|}}}}}}}}}}}} }}
{{!}}-
| #default =
}}
}}
{{#if:{{{leader1|}}}{{{kiongozi1|}}}|<!-- Party leader 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
! width="75" style="text-align: left" {{!}} Kiongozi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader1|{{{kiongozi1|}}}}}}{{#if:{{{leader2|}}}{{{kiongozi2|}}}|{{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader2|{{{kiongozi2|}}}}}} }}{{#if:{{{leader3|}}}{{{kiongozi3|}}}|{{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader3|{{{kiongozi3|}}}}}} }}
{{!}}-
| #default =
}}
}}
{{#if:{{{party1|}}}{{{chama1|}}}|<!-- Party name 1, 2, 3 -->
! width="75" style="text-align: left" {{!}} Chama
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party1|{{{chama1|}}}}}}|[[{{{party1|{{{chama1|}}}}}}|{{ {{{party1|{{{chama1|}}}}}}/meta/shortname}}]]}}
{{#if:{{{party2|}}}{{{chama2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party2|{{{chama2|}}}}}}|[[{{{party2|{{{chama2|}}}}}}|{{ {{{party2|{{{chama2|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party3|{{{chama3|}}}}}}|[[{{{party3|{{{chama3|}}}}}}|{{ {{{party3|{{{chama3|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{!}}-
}}{{#if:{{{alliance1|}}}{{{muungano1|}}}|<!-- Alliance name 1, 2, 3 -->
! style="text-align: left" {{!}} Muungano
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance1|}}}{{{muungano1|}}}|{{{alliance1|{{{muungano1|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance1|{{{muungano1|}}}}}}|[[{{{alliance1|{{{muungano1|}}}}}}|{{ {{{alliance1|{{{muungano1|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{alliance2|}}}{{{muungano2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance2|}}}{{{muungano2|}}}|{{{alliance2|{{{muungano2|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance2|{{{muungano2|}}}}}}|[[{{{alliance2|{{{muungano2|}}}}}}|{{ {{{alliance2|{{{muungano2|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{#if:{{{alliance3|}}}{{{muungano3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance3|}}}{{{muungano3|}}}|{{{alliance3|{{{muungano3|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance3|{{{muungano3|}}}}}}|[[{{{alliance3|{{{muungano3|}}}}}}|{{ {{{alliance3|{{{muungano3|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{!}}-
}}
{{#if:{{{home_state1|}}}{{{jimbo_la_nyumbani1|}}}|<!-- Home state 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
! style="text-align: left" {{!}} Jimbo la nyumbani
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state1|{{{jimbo_la_nyumbani1|}}}}}}{{#if:{{{home_state2|}}}{{{jimbo_la_nyumbani2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state2|{{{jimbo_la_nyumbani2|}}}}}} }}{{#if:{{{home_state3|}}}{{{jimbo_la_nyumbani3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state3|{{{jimbo_la_nyumbani3|}}}}}} }}
{{!}}-
| #default =
}}
}}
<!-- Running mate 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
{{#if:{{{running_mate1|}}}{{{mgombea_mwenza1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mgombea mwenza
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate1|{{{mgombea_mwenza1|}}}}}}{{#if:{{{running_mate2|}}}{{{mgombea_mwenza2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate2|{{{mgombea_mwenza2|}}}}}}}}{{#if:{{{running_mate3|}}}{{{mgombea_mwenza3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate3|{{{mgombea_mwenza3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Electoral vote 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{electoral_vote1|}}}{{{kura_za_uchaguzi1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kura za uchaguzi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote1|{{{kura_za_uchaguzi1|}}}}}}{{#if:{{{electoral_vote2|}}}{{{kura_za_uchaguzi2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote2|{{{kura_za_uchaguzi2|}}}}}}}}{{#if:{{{electoral_vote3|}}}{{{kura_za_uchaguzi3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote3|{{{kura_za_uchaguzi3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- States carried 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{states_carried1|}}}{{{majimbo_aliyoshinda1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Majimbo aliyoshinda
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried1|{{{majimbo_aliyoshinda1|}}}}}}{{#if:{{{states_carried2|}}}{{{majimbo_aliyoshinda2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried2|{{{majimbo_aliyoshinda2|}}}}}}}}{{#if:{{{states_carried3|}}}{{{majimbo_aliyoshinda3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried3|{{{majimbo_aliyoshinda3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}|-<!-- Leader since 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leader_since1|}}}{{{kiongozi_tangu1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kiongozi tangu
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since1|{{{kiongozi_tangu1|}}}}}}{{#if:{{{leader_since2|}}}{{{kiongozi_tangu2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since2|{{{kiongozi_tangu2|}}}}}}}}{{#if:{{{leader_since3|}}}{{{kiongozi_tangu3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since3|{{{kiongozi_tangu3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Leader seat 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leaders_seat1|}}}{{{jimbo_la_kiongozi1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Jimbo la kiongozi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat1|{{{jimbo_la_kiongozi1|}}}}}}{{#if:{{{leaders_seat2|}}}{{{jimbo_la_kiongozi2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat2|{{{jimbo_la_kiongozi2|}}}}}}}}{{#if:{{{leaders_seat3|}}}{{{jimbo_la_kiongozi3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat3|{{{jimbo_la_kiongozi3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- last election 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{last_election1|}}}{{{uchaguzi_uliopita1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Uchaguzi uliopita
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election1|{{{uchaguzi_uliopita1|}}}}}}{{#if:{{{last_election2|}}}{{{uchaguzi_uliopita2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election2|{{{uchaguzi_uliopita2|}}}}}}}}{{#if:{{{last_election3|}}}{{{uchaguzi_uliopita3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election3|{{{uchaguzi_uliopita3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats before 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{seats_before1|}}}{{{viti_kabla1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} {{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|Viti vya sasa|Viti kabla}}
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before1|{{{viti_kabla1|}}}}}}{{#if:{{{seats_before2|}}}{{{viti_kabla2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before2|{{{viti_kabla2|}}}}}}}}{{#if:{{{seats_before3|}}}{{{viti_kabla3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before3|{{{viti_kabla3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats needed 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|
{{#if:{{{seats_needed1|}}}{{{viti_vinavyohitajika1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti vinavyohitajika
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed1|{{{viti_vinavyohitajika1|}}}}}}
{{#if:{{{seats_needed2|}}}{{{viti_vinavyohitajika2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed2|{{{viti_vinavyohitajika2|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats_needed3|}}}{{{viti_vinavyohitajika3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed3|{{{viti_vinavyohitajika3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seats1|}}}{{{viti1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti vilivyoshinda
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats1|{{{viti1|}}}}}}{{#if:{{{seats2|}}}{{{viti2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats2|{{{viti2|}}}}}}}}{{#if:{{{seats3|}}}{{{viti3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats3|{{{viti3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats after 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seats_after1|}}}{{{viti_baada1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti baada ya
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after1|{{{viti_baada1|}}}}}}{{#if:{{{seats_after2|}}}{{{viti_baada2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after2|{{{viti_baada2|}}}}}}}}{{#if:{{{seats_after3|}}}{{{viti_baada3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after3|{{{viti_baada3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seat change 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seat_change1|}}}{{{mabadiliko_ya_viti1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mabadiliko ya viti
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change1|{{{mabadiliko_ya_viti1|}}}}}}{{#if:{{{seat_change2|}}}{{{mabadiliko_ya_viti2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change2|{{{mabadiliko_ya_viti2|}}}}}}}}{{#if:{{{seat_change3|}}}{{{mabadiliko_ya_viti3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change3|{{{mabadiliko_ya_viti3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}|-<!-- popular vote 1, 2, 3 -->
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{popular_vote1|}}}{{{kura1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kura za wananchi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote1|{{{kura1|}}}}}}{{#if:{{{popular_vote2|}}}{{{kura2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote2|{{{kura2|}}}}}}}}{{#if:{{{popular_vote3|}}}{{{kura3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote3|{{{kura3|}}}}}}}
}}
}}
|-<!-- percentage 1, 2, 3 -->
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{percentage1|}}}{{{asilimia1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Asilimia
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage1|{{{asilimia1|}}}}}}{{#if:{{{percentage2|}}}{{{asilimia2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage2|{{{asilimia2|}}}}}}}}{{#if:{{{percentage3|}}}{{{asilimia3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage3|{{{asilimia3|}}}}}}}
}}
}}
|-<!-- swing 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{swing1|}}}{{{mabadiliko1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mabadiliko
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing1|{{{mabadiliko1|}}}}}}{{#if:{{{swing2|}}}{{{mabadiliko2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing2|{{{mabadiliko2|}}}}}}}}{{#if:{{{swing3|}}}{{{mabadiliko3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing3|{{{mabadiliko3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Blank field 1, 2, 3 -->
{{#if:{{{1blank|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} {{{1blank}}}
{{#if:{{{1data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{1data1}}}}}
{{#if:{{{1data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{1data2}}}}}
{{#if:{{{1data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{1data3}}}}}
}}
{{#if:{{{2blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{2blank}}}
{{#if:{{{2data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{2data1}}}}}
{{#if:{{{2data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{2data2}}}}}
{{#if:{{{2data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{2data3}}}}}
}}
{{#if:{{{3blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{3blank}}}
{{#if:{{{3data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{3data1}}}}}
{{#if:{{{3data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{3data2}}}}}
{{#if:{{{3data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{3data3}}}}}
}}
{{#if:{{{4blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{4blank}}}
{{#if:{{{4data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{4data1}}}}}
{{#if:{{{4data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{4data2}}}}}
{{#if:{{{4data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{4data3}}}}}
}}
{{#if:{{{5blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{5blank}}}
{{#if:{{{5data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{5data1}}}}}
{{#if:{{{5data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{5data2}}}}}
{{#if:{{{5data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{5data3}}}}}
}}
{{#if:{{{6blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{6blank}}}
{{#if:{{{6data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{6data1}}}}}
{{#if:{{{6data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{6data2}}}}}
{{#if:{{{6data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{6data3}}}}}
}}|-
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}{{{color4|}}}{{{rangi4|}}}{{{colour4|}}}{{{leader4|}}}{{{kiongozi4|}}}|
{{!}} colspan=4 {{!}} <hr />
{{!}}-
}}
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative = {{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}|
! align="left" {{!}}
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}|! style="text-align: center" {{!}} {{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|Chama cha nne|Chama cha tatu}} }}
{{#if:{{{party5|}}}{{{chama5|}}}|! style="text-align: center" {{!}} {{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|Chama cha tano|Chama cha nne}} }}
{{#if:{{{party6|}}}{{{chama6|}}}|! style="text-align: center" {{!}} {{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|Chama cha sita|Chama cha tano}} }}
}}
| #default =
}}}}
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}{{{color4|}}}{{{rangi4|}}}{{{colour4|}}}|<!-- Images 4, 5, 6 -->
{{!}}-
!
{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color4|}}}{{{rangi4|}}}{{{colour4|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color4|{{{rangi4|{{{colour4|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party4|{{{chama4|}}}}}}/meta/color|{{{{{party4|{{{chama4|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image4|}}}{{{picha4|}}}|{{{image4|{{{picha4|}}}}}}}}
{{#if:{{{party5|}}}{{{chama5|}}}{{{color5|}}}{{{rangi5|}}}{{{colour5|}}}|{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color5|}}}{{{rangi5|}}}{{{colour5|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color5|{{{rangi5|{{{colour5|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party5|{{{chama5|}}}}}}/meta/color|{{{{{party5|{{{chama5|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image5|}}}{{{picha5|}}}|{{{image5|{{{picha5|}}}}}}}}}}
{{#if:{{{party6|}}}{{{chama6|}}}{{{color6|}}}{{{rangi6|}}}{{{colour6|}}}|{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color6|}}}{{{rangi6|}}}{{{colour6|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color6|{{{rangi6|{{{colour6|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party6|{{{chama6|}}}}}}/meta/color|{{{{{party6|{{{chama6|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image6|}}}{{{picha6|}}}|{{{image6|{{{picha6|}}}}}}}}}}
}}
|-<!-- Presidential nominee/candidate 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
{{#if:{{{nominee4|}}}{{{mgombea4|}}}{{{candidate4|}}}{{{mtaradhia4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} {{#if:{{{nominee4|}}}{{{mgombea4|}}}|Mgombea|Mtaradhia}}}}
{{#if:{{{nominee4|}}}{{{mgombea4|}}}{{{candidate4|}}}{{{mtaradhia4|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee4|{{{mgombea4|{{{candidate4|{{{mtaradhia4|}}}}}}}}}}}}}}
{{#if:{{{nominee5|}}}{{{mgombea5|}}}{{{candidate5|}}}{{{mtaradhia5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee5|{{{mgombea5|{{{candidate5|{{{mtaradhia5|}}}}}}}}}}}}}}
{{#if:{{{nominee6|}}}{{{mgombea6|}}}{{{candidate6|}}}{{{mtaradhia6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee6|{{{mgombea6|{{{candidate6|{{{mtaradhia6|}}}}}}}}}}}}}}
| #default =
}}
|-<!-- Party leader 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leader4|}}}{{{kiongozi4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kiongozi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader4|{{{kiongozi4|}}}}}}
{{#if:{{{leader5|}}}{{{kiongozi5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader5|{{{kiongozi5|}}}}}}}}
{{#if:{{{leader6|}}}{{{kiongozi6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader6|{{{kiongozi6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Party name 4, 5, 6 -->
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Chama
}}
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}|
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party4|{{{chama4|}}}}}}|[[{{{party4|{{{chama4|}}}}}}|{{ {{{party4|{{{chama4|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{party5|}}}{{{chama5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party5|{{{chama5|}}}}}}|[[{{{party5|{{{chama5|}}}}}}|{{ {{{party5|{{{chama5|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{party6|}}}{{{chama6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party6|{{{chama6|}}}}}}|[[{{{party6|{{{chama6|}}}}}}|{{ {{{party6|{{{chama6|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
|-{{#if:{{{alliance4|}}}{{{muungano4|}}}|<!-- Alliance name 4, 5, 6 -->
! style="text-align: left" {{!}} Muungano
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance4|}}}{{{muungano4|}}}|{{{alliance4|{{{muungano4|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance4|{{{muungano4|}}}}}}|[[{{{alliance4|{{{muungano4|}}}}}}|{{ {{{alliance4|{{{muungano4|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{alliance5|}}}{{{muungano5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance5|}}}{{{muungano5|}}}|{{{alliance5|{{{muungano5|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance5|{{{muungano5|}}}}}}|[[{{{alliance5|{{{muungano5|}}}}}}|{{ {{{alliance5|{{{muungano5|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{#if:{{{alliance6|}}}{{{muungano6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance6|}}}{{{muungano6|}}}|{{{alliance6|{{{muungano6|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance6|{{{muungano6|}}}}}}|[[{{{alliance6|{{{muungano6|}}}}}}|{{ {{{alliance6|{{{muungano6|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{!}}-
}}
<!-- Home state 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
{{#if:{{{home_state4|}}}{{{jimbo_la_nyumbani4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Jimbo la nyumbani
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state4|{{{jimbo_la_nyumbani4|}}}}}}
{{#if:{{{home_state5|}}}{{{jimbo_la_nyumbani5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state5|{{{jimbo_la_nyumbani5|}}}}}}}}
{{#if:{{{home_state6|}}}{{{jimbo_la_nyumbani6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state6|{{{jimbo_la_nyumbani6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Running mate 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
{{#if:{{{running_mate4|}}}{{{mgombea_mwenza4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mgombea mwenza
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate4|{{{mgombea_mwenza4|}}}}}}
{{#if:{{{running_mate5|}}}{{{mgombea_mwenza5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate5|{{{mgombea_mwenza5|}}}}}}}}
{{#if:{{{running_mate6|}}}{{{mgombea_mwenza6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate6|{{{mgombea_mwenza6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Electoral vote 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{electoral_vote4|}}}{{{kura_za_uchaguzi4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kura za uchaguzi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote4|{{{kura_za_uchaguzi4|}}}}}}
{{#if:{{{electoral_vote5|}}}{{{kura_za_uchaguzi5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote5|{{{kura_za_uchaguzi5|}}}}}}}}
{{#if:{{{electoral_vote6|}}}{{{kura_za_uchaguzi6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote6|{{{kura_za_uchaguzi6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- States carried 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{states_carried4|}}}{{{majimbo_aliyoshinda4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Majimbo aliyoshinda
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried4|{{{majimbo_aliyoshinda4|}}}}}}
{{#if:{{{states_carried5|}}}{{{majimbo_aliyoshinda5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried5|{{{majimbo_aliyoshinda5|}}}}}}}}
{{#if:{{{states_carried6|}}}{{{majimbo_aliyoshinda6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried6|{{{majimbo_aliyoshinda6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Leader since 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leader_since4|}}}{{{kiongozi_tangu4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kiongozi tangu
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since4|{{{kiongozi_tangu4|}}}}}}
{{#if:{{{leader_since5|}}}{{{kiongozi_tangu5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since5|{{{kiongozi_tangu5|}}}}}}}}
{{#if:{{{leader_since6|}}}{{{kiongozi_tangu6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since6|{{{kiongozi_tangu6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Leader seat 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leaders_seat4|}}}{{{jimbo_la_kiongozi4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Jimbo la kiongozi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat4|{{{jimbo_la_kiongozi4|}}}}}}
{{#if:{{{leaders_seat5|}}}{{{jimbo_la_kiongozi5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat5|{{{jimbo_la_kiongozi5|}}}}}}}}
{{#if:{{{leaders_seat6|}}}{{{jimbo_la_kiongozi6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat6|{{{jimbo_la_kiongozi6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- last election 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{last_election4|}}}{{{uchaguzi_uliopita4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Uchaguzi uliopita
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election4|{{{uchaguzi_uliopita4|}}}}}}
{{#if:{{{last_election5|}}}{{{uchaguzi_uliopita5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election5|{{{uchaguzi_uliopita5|}}}}}}}}
{{#if:{{{last_election6|}}}{{{uchaguzi_uliopita6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election6|{{{uchaguzi_uliopita6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats before 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{seats_before4|}}}{{{viti_kabla4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} {{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|Viti vya sasa|Viti kabla}}
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before4|{{{viti_kabla4|}}}}}}
{{#if:{{{seats_before5|}}}{{{viti_kabla5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before5|{{{viti_kabla5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats_before6|}}}{{{viti_kabla6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before6|{{{viti_kabla6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats needed 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|
{{#if:{{{seats_needed4|}}}{{{viti_vinavyohitajika4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti vinavyohitajika
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed4|{{{viti_vinavyohitajika4|}}}}}}
{{#if:{{{seats_needed5|}}}{{{viti_vinavyohitajika5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed5|{{{viti_vinavyohitajika5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats_needed6|}}}{{{viti_vinavyohitajika6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed6|{{{viti_vinavyohitajika6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seats4|}}}{{{viti4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti vilivyoshinda
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats4|{{{viti4|}}}}}}
{{#if:{{{seats5|}}}{{{viti5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats5|{{{viti5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats6|}}}{{{viti6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats6|{{{viti6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats after 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seats_after4|}}}{{{viti_baada4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti baada ya
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after4|{{{viti_baada4|}}}}}}
{{#if:{{{seats_after5|}}}{{{viti_baada5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after5|{{{viti_baada5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats_after6|}}}{{{viti_baada6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after6|{{{viti_baada6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seat change 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seat_change4|}}}{{{mabadiliko_ya_viti4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mabadiliko ya viti
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change4|{{{mabadiliko_ya_viti4|}}}}}}
{{#if:{{{seat_change5|}}}{{{mabadiliko_ya_viti5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change5|{{{mabadiliko_ya_viti5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seat_change6|}}}{{{mabadiliko_ya_viti6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change6|{{{mabadiliko_ya_viti6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- popular vote 4, 5, 6 -->
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{popular_vote4|}}}{{{kura4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kura za wananchi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote4|{{{kura4|}}}}}}
{{#if:{{{popular_vote5|}}}{{{kura5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote5|{{{kura5|}}}}}}}}
{{#if:{{{popular_vote6|}}}{{{kura6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote6|{{{kura6|}}}}}}}}
}}
}}
|-<!-- percentage 4, 5, 6 -->
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{percentage4|}}}{{{asilimia4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Asilimia
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage4|{{{asilimia4|}}}}}}
{{#if:{{{percentage5|}}}{{{asilimia5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage5|{{{asilimia5|}}}}}}}}
{{#if:{{{percentage6|}}}{{{asilimia6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage6|{{{asilimia6|}}}}}}}}
}}
}}
|-<!-- swing 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{swing4|}}}{{{mabadiliko4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mabadiliko
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing4|{{{mabadiliko4|}}}}}}
{{#if:{{{swing5|}}}{{{mabadiliko5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing5|{{{mabadiliko5|}}}}}}}}
{{#if:{{{swing6|}}}{{{mabadiliko6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing6|{{{mabadiliko6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}|-<!-- map -->
{{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}{{{map|}}}|
{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} style="text-align: center" colspan=4 {{!}} <hr />
{{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|[[file:{{{map_image|{{{picha_ya_ramani|}}}}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{{map_size}}}|300px}}|{{#if:{{{map_alt|}}}|alt={{{map_alt|}}}|}}]]|{{{map}}}}}
{{!}}-
{{#if:{{{map_caption|}}}{{{maelezo_ya_ramani|}}}|
{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan=4 style="text-align: center" {{!}} {{{map_caption|{{{maelezo_ya_ramani|}}}}}}
{{!}}-
}}
}}
{{#if:{{{title|}}}{{{cheo|}}}|
{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan=4 {{!}} <hr />
{| cellspacing="0" cellpadding="0" style="background:transparent; width:100%;"
{{!}} style="width:50%; text-align:left; text-size: 80%" {{!}}'''{{#if:{{{before_election|}}}{{{kabla_ya_uchaguzi|}}}{{{before_party|}}}{{{chama_kabla|}}}|{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|Aliye madarakani {{{title|{{{cheo|}}}}}}|{{{title|{{{cheo|}}}}}} kabla ya uchaguzi}}'''<br />
{{{before_election|{{{kabla_ya_uchaguzi|}}}}}}<br />
{{#if:{{{before_party|}}}{{{chama_kabla|}}}|{{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{before_party|{{{chama_kabla|}}}}}}|[[{{{before_party|{{{chama_kabla|}}}}}}|{{ {{{before_party|{{{chama_kabla|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{!}} style="width:50%; text-align:right; text-size: 80%" {{!}}{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||'''{{#if:{{{posttitle|}}}|{{{posttitle}}}|Aliyechaguliwa {{{title|{{{cheo|}}}}}}}}'''<br />
{{#if:{{{after_election|}}}{{{baada_ya_uchaguzi|}}}|{{{after_election|{{{baada_ya_uchaguzi|}}}}}}|}}{{#if:{{{after_election|}}}{{{baada_ya_uchaguzi|}}}{{{after_party|}}}{{{chama_baada|}}}||Itajulikana baadaye}}<br />
{{#if:{{{after_party|}}}{{{chama_baada|}}}|{{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{after_party|{{{chama_baada|}}}}}}|[[{{{after_party|{{{chama_baada|}}}}}}|{{ {{{after_party|{{{chama_baada|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{!}}} }}
|}</includeonly><noinclude>{{Documentation}}<!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! --></noinclude>
7m27o3tzgj0q01pzo0aiyt0i2e9izqa
1593275
1593273
2026-08-29T17:48:11Z
Gayle157
73366
/* */
1593275
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{| class="infobox {{#if:{{{election_date|}}}{{{tarehe_ya_uchaguzi|}}}|vevent|}}" style="{{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px||width:{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}};}}}}}} font-size: 88%; line-height: 1.5em"
|+ class="summary" style="font-size: 125%; font-weight: bold" | {{{election_name|{{{jina_la_uchaguzi|{{PAGENAME}}}}}}}}{{!}}-{{!}} colspan=4 align=center {{!}} {{#if:{{{flag_image|}}}{{{picha_ya_bendera|}}}|[[File:{{{flag_image|{{{picha_ya_bendera|}}}}}}|50px|alt=|link=]]<hr />|{{#if:{{{country|}}}{{{nchi|}}}|{{#if:{{{flag_year|}}}{{{mwaka_wa_bendera|}}}|{{Flag icon|{{{country|{{{nchi|}}}}}}|variant={{{flag_year|{{{mwaka_wa_bendera|}}}}}}|size=50px}}|{{Flag icon|{{{country|{{{nchi|}}}}}}|size=50px}}}}<hr />}}}}
{{!}}-{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan=4 {{!}}
{| cellspacing="0" cellpadding="0" style="background:transparent; width:100%;"
{{!}}style="width: 25%;" align="left" {{!}}{{#if:{{{previous_year|}}}{{{mwaka_uliopita|}}}|{{#ifexist:{{{previous_election|{{{uchaguzi_uliopita|}}}}}}|[[{{{previous_election|{{{uchaguzi_uliopita|}}}}}}|{{{previous_year|{{{mwaka_uliopita|}}}}}}]]|{{{previous_year|{{{mwaka_uliopita|}}}}}}}} ←<br
/>}}{{#ifexist:{{{previous_mps|{{{previous_MPs|{{{previous_members|}}}}}}}}}|[[{{{previous_mps|{{{previous_MPs|{{{previous_members|}}}}}}}}}|Wajumbe]]{{#if:{{{previous_year|}}}{{{mwaka_uliopita|}}}|| ←}}}}
{{!}}style="width: 50%;" align="center" {{!}}{{#if:{{{election_date|}}}{{{tarehe_ya_uchaguzi|}}}|'''{{{election_date|{{{tarehe_ya_uchaguzi|}}}}}}'''<br />}}{{#if:{{{elected_mps|}}}|{{{elected_mps}}}}}
{{!}}style="width: 25%;" align="right" {{!}}{{#if:{{{next_year|}}}{{{mwaka_ujao|}}}|→ {{#ifexist:{{{next_election|{{{uchaguzi_ujao|}}}}}}|[[{{{next_election|{{{uchaguzi_ujao|}}}}}}|{{{next_year|{{{mwaka_ujao|}}}}}}]]|{{{next_year|{{{mwaka_ujao|}}}}}}}}<br
/>}}{{#ifexist:{{{next_mps|{{{next_MPs|{{{next_members|}}}}}}}}}|{{#if:{{{next_year|}}}{{{mwaka_ujao|}}}||→ }}[[{{{next_mps|{{{next_MPs|{{{next_members|}}}}}}}}}|Wajumbe]]}}
|}
{{!}}-
{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan=4 {{!}}
{| style="background:transparent; width:100%;"
{{#if:{{{party1|}}}{{{chama1|}}}{{{color1|}}}{{{rangi1|}}}{{{colour1|}}}{{{leader1|}}}{{{kiongozi1|}}}|
{{!}} colspan=4 {{!}} <hr />
{{!}}-
}}
{{#if:{{{seats_for_election|}}}{{{viti_vya_uchaguzi|}}}|
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
! {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan = 4 style="text-align: center" {{!}} <small>{{{seats_for_election|{{{viti_vya_uchaguzi|}}}}}}</small>{{#if:{{{majority_seats|}}}{{{viti_vya_wingi|}}}|<br /><small>{{{majority_seats|{{{viti_vya_wingi|}}}}}} viti vinavyohitajika kwa wingi</small>}}
{{!}}-
{{#if:{{{opinion_polls|}}}{{{tafiti_za_maoni|}}}|
{{!}} colspan=4 style="text-align: center" {{!}} [[{{{opinion_polls|{{{tafiti_za_maoni|}}}}}}|Tafiti za maoni]]
{{!}}-
}}
| #default =
}}|
{{#if:{{{opinion_polls|}}}{{{tafiti_za_maoni|}}}|
{{!}} {{!}}{{!}} colspan=3 style="text-align: center" {{!}} [[{{{opinion_polls|{{{tafiti_za_maoni|}}}}}}|Tafiti za maoni]]
{{!}}-
}}}}
{{#if:{{{turnout|}}}{{{ujitokezaji|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Ujitokezaji
{{!}} colspan=3 style="text-align: center" {{!}} {{{turnout|{{{ujitokezaji|}}}}}}
{{!}}-
}}
{{#if:{{{party1|}}}{{{chama1|}}}|{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
! align="left" {{!}}
! style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}}|parliamentary|Parliamentary=Chama cha kwanza|#default=Chama cha wengi}}
{{#if:{{{party2|}}}{{{chama2|}}}|! style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}}|parliamentary|Parliamentary=Chama cha pili|#default=Chama cha wachache}} }}
{{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|
! style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}}|parliamentary|Parliamentary=Chama cha tatu|#default=Chama cha tatu}} }}
{{!}}-
| #default =
}}}}}}{{#if:{{{party1|}}}{{{chama1|}}}{{{color1|}}}{{{rangi1|}}}{{{colour1|}}}|<!-- Images 1, 2, 3 -->
{{!}}
{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color1|}}}{{{rangi1|}}}{{{colour1|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color1|{{{rangi1|{{{colour1|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party1|{{{chama1|}}}}}}/meta/color|{{{{{party1|{{{chama1|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image1|}}}{{{picha1|}}}|{{{image1|{{{picha1|}}}}}}}}
{{#if:{{{party2|}}}{{{chama2|}}}{{{color2|}}}{{{rangi2|}}}{{{colour2|}}}|{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color2|}}}{{{rangi2|}}}{{{colour2|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color2|{{{rangi2|{{{colour2|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party2|{{{chama2|}}}}}}/meta/color|{{{{{party2|{{{chama2|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image2|}}}{{{picha2|}}}|{{{image2|{{{picha2|}}}}}}}}}}
{{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}{{{color3|}}}{{{rangi3|}}}{{{colour3|}}}|{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color3|}}}{{{rangi3|}}}{{{colour3|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color3|{{{rangi3|{{{colour3|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party3|{{{chama3|}}}}}}/meta/color|{{{{{party3|{{{chama3|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image3|}}}{{{picha3|}}}|{{{image3|{{{picha3|}}}}}} }} }}
{{!}}-
}}
{{#if:{{{nominee1|}}}{{{mgombea1|}}}{{{candidate1|}}}{{{mtaradhia1|}}}|<!-- Presidential nominee/candidate 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
! width="75" style="text-align: left" {{!}}{{#if:{{{nominee1|}}}{{{mgombea1|}}}|Mgombea|Mtaradhia}}
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee1|{{{mgombea1|{{{candidate1|{{{mtaradhia1|}}}}}}}}}}}}{{#if:{{{nominee2|}}}{{{mgombea2|}}}{{{candidate2|}}}{{{mtaradhia2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee2|{{{mgombea2|{{{candidate2|{{{mtaradhia2|}}}}}}}}}}}} }}{{#if:{{{nominee3|}}}{{{mgombea3|}}}{{{candidate3|}}}{{{mtaradhia3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee3|{{{mgombea3|{{{candidate3|{{{mtaradhia3|}}}}}}}}}}}} }}
{{!}}-
| #default =
}}
}}
{{#if:{{{leader1|}}}{{{kiongozi1|}}}|<!-- Party leader 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
! width="75" style="text-align: left" {{!}} Kiongozi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader1|{{{kiongozi1|}}}}}}{{#if:{{{leader2|}}}{{{kiongozi2|}}}|{{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader2|{{{kiongozi2|}}}}}} }}{{#if:{{{leader3|}}}{{{kiongozi3|}}}|{{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader3|{{{kiongozi3|}}}}}} }}
{{!}}-
| #default =
}}
}}
{{#if:{{{party1|}}}{{{chama1|}}}|<!-- Party name 1, 2, 3 -->
! width="75" style="text-align: left" {{!}} Chama
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party1|{{{chama1|}}}}}}|[[{{{party1|{{{chama1|}}}}}}|{{ {{{party1|{{{chama1|}}}}}}/meta/shortname}}]]}}
{{#if:{{{party2|}}}{{{chama2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party2|{{{chama2|}}}}}}|[[{{{party2|{{{chama2|}}}}}}|{{ {{{party2|{{{chama2|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party3|{{{chama3|}}}}}}|[[{{{party3|{{{chama3|}}}}}}|{{ {{{party3|{{{chama3|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{!}}-
}}{{#if:{{{alliance1|}}}{{{muungano1|}}}|<!-- Alliance name 1, 2, 3 -->
! style="text-align: left" {{!}} Muungano
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance1|}}}{{{muungano1|}}}|{{{alliance1|{{{muungano1|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance1|{{{muungano1|}}}}}}|[[{{{alliance1|{{{muungano1|}}}}}}|{{ {{{alliance1|{{{muungano1|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{alliance2|}}}{{{muungano2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance2|}}}{{{muungano2|}}}|{{{alliance2|{{{muungano2|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance2|{{{muungano2|}}}}}}|[[{{{alliance2|{{{muungano2|}}}}}}|{{ {{{alliance2|{{{muungano2|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{#if:{{{alliance3|}}}{{{muungano3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance3|}}}{{{muungano3|}}}|{{{alliance3|{{{muungano3|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance3|{{{muungano3|}}}}}}|[[{{{alliance3|{{{muungano3|}}}}}}|{{ {{{alliance3|{{{muungano3|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{!}}-
}}
{{#if:{{{home_state1|}}}{{{jimbo_la_nyumbani1|}}}|<!-- Home state 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
! style="text-align: left" {{!}} Jimbo la nyumbani
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state1|{{{jimbo_la_nyumbani1|}}}}}}{{#if:{{{home_state2|}}}{{{jimbo_la_nyumbani2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state2|{{{jimbo_la_nyumbani2|}}}}}} }}{{#if:{{{home_state3|}}}{{{jimbo_la_nyumbani3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state3|{{{jimbo_la_nyumbani3|}}}}}} }}
{{!}}-
| #default =
}}
}}
<!-- Running mate 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
{{#if:{{{running_mate1|}}}{{{mgombea_mwenza1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mgombea mwenza
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate1|{{{mgombea_mwenza1|}}}}}}{{#if:{{{running_mate2|}}}{{{mgombea_mwenza2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate2|{{{mgombea_mwenza2|}}}}}}}}{{#if:{{{running_mate3|}}}{{{mgombea_mwenza3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate3|{{{mgombea_mwenza3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Electoral vote 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{electoral_vote1|}}}{{{kura_za_uchaguzi1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kura za uchaguzi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote1|{{{kura_za_uchaguzi1|}}}}}}{{#if:{{{electoral_vote2|}}}{{{kura_za_uchaguzi2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote2|{{{kura_za_uchaguzi2|}}}}}}}}{{#if:{{{electoral_vote3|}}}{{{kura_za_uchaguzi3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote3|{{{kura_za_uchaguzi3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- States carried 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{states_carried1|}}}{{{majimbo_aliyoshinda1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Majimbo aliyoshinda
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried1|{{{majimbo_aliyoshinda1|}}}}}}{{#if:{{{states_carried2|}}}{{{majimbo_aliyoshinda2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried2|{{{majimbo_aliyoshinda2|}}}}}}}}{{#if:{{{states_carried3|}}}{{{majimbo_aliyoshinda3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried3|{{{majimbo_aliyoshinda3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}|-<!-- Leader since 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leader_since1|}}}{{{kiongozi_tangu1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kiongozi tangu
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since1|{{{kiongozi_tangu1|}}}}}}{{#if:{{{leader_since2|}}}{{{kiongozi_tangu2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since2|{{{kiongozi_tangu2|}}}}}}}}{{#if:{{{leader_since3|}}}{{{kiongozi_tangu3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since3|{{{kiongozi_tangu3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Leader seat 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leaders_seat1|}}}{{{jimbo_la_kiongozi1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Jimbo la kiongozi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat1|{{{jimbo_la_kiongozi1|}}}}}}{{#if:{{{leaders_seat2|}}}{{{jimbo_la_kiongozi2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat2|{{{jimbo_la_kiongozi2|}}}}}}}}{{#if:{{{leaders_seat3|}}}{{{jimbo_la_kiongozi3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat3|{{{jimbo_la_kiongozi3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- last election 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{last_election1|}}}{{{uchaguzi_uliopita1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Uchaguzi uliopita
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election1|{{{uchaguzi_uliopita1|}}}}}}{{#if:{{{last_election2|}}}{{{uchaguzi_uliopita2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election2|{{{uchaguzi_uliopita2|}}}}}}}}{{#if:{{{last_election3|}}}{{{uchaguzi_uliopita3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election3|{{{uchaguzi_uliopita3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats before 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{seats_before1|}}}{{{viti_kabla1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} {{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|Viti vya sasa|Viti kabla}}
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before1|{{{viti_kabla1|}}}}}}{{#if:{{{seats_before2|}}}{{{viti_kabla2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before2|{{{viti_kabla2|}}}}}}}}{{#if:{{{seats_before3|}}}{{{viti_kabla3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before3|{{{viti_kabla3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats needed 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|
{{#if:{{{seats_needed1|}}}{{{viti_vinavyohitajika1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti vinavyohitajika
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed1|{{{viti_vinavyohitajika1|}}}}}}
{{#if:{{{seats_needed2|}}}{{{viti_vinavyohitajika2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed2|{{{viti_vinavyohitajika2|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats_needed3|}}}{{{viti_vinavyohitajika3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed3|{{{viti_vinavyohitajika3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seats1|}}}{{{viti1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti vilivyoshinda
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats1|{{{viti1|}}}}}}{{#if:{{{seats2|}}}{{{viti2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats2|{{{viti2|}}}}}}}}{{#if:{{{seats3|}}}{{{viti3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats3|{{{viti3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats after 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seats_after1|}}}{{{viti_baada1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti baada ya
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after1|{{{viti_baada1|}}}}}}{{#if:{{{seats_after2|}}}{{{viti_baada2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after2|{{{viti_baada2|}}}}}}}}{{#if:{{{seats_after3|}}}{{{viti_baada3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after3|{{{viti_baada3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seat change 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seat_change1|}}}{{{mabadiliko_ya_viti1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mabadiliko ya viti
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change1|{{{mabadiliko_ya_viti1|}}}}}}{{#if:{{{seat_change2|}}}{{{mabadiliko_ya_viti2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change2|{{{mabadiliko_ya_viti2|}}}}}}}}{{#if:{{{seat_change3|}}}{{{mabadiliko_ya_viti3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change3|{{{mabadiliko_ya_viti3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}|-<!-- popular vote 1, 2, 3 -->
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{popular_vote1|}}}{{{kura1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kura za wananchi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote1|{{{kura1|}}}}}}{{#if:{{{popular_vote2|}}}{{{kura2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote2|{{{kura2|}}}}}}}}{{#if:{{{popular_vote3|}}}{{{kura3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote3|{{{kura3|}}}}}}}
}}
}}
|-<!-- percentage 1, 2, 3 -->
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{percentage1|}}}{{{asilimia1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Asilimia
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage1|{{{asilimia1|}}}}}}{{#if:{{{percentage2|}}}{{{asilimia2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage2|{{{asilimia2|}}}}}}}}{{#if:{{{percentage3|}}}{{{asilimia3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage3|{{{asilimia3|}}}}}}}
}}
}}
|-<!-- swing 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{swing1|}}}{{{mabadiliko1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mabadiliko
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing1|{{{mabadiliko1|}}}}}}{{#if:{{{swing2|}}}{{{mabadiliko2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing2|{{{mabadiliko2|}}}}}}}}{{#if:{{{swing3|}}}{{{mabadiliko3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing3|{{{mabadiliko3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Blank field 1, 2, 3 -->
{{#if:{{{1blank|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} {{{1blank}}}
{{#if:{{{1data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{1data1}}}}}
{{#if:{{{1data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{1data2}}}}}
{{#if:{{{1data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{1data3}}}}}
}}
{{#if:{{{2blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{2blank}}}
{{#if:{{{2data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{2data1}}}}}
{{#if:{{{2data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{2data2}}}}}
{{#if:{{{2data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{2data3}}}}}
}}
{{#if:{{{3blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{3blank}}}
{{#if:{{{3data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{3data1}}}}}
{{#if:{{{3data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{3data2}}}}}
{{#if:{{{3data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{3data3}}}}}
}}
{{#if:{{{4blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{4blank}}}
{{#if:{{{4data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{4data1}}}}}
{{#if:{{{4data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{4data2}}}}}
{{#if:{{{4data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{4data3}}}}}
}}
{{#if:{{{5blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{5blank}}}
{{#if:{{{5data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{5data1}}}}}
{{#if:{{{5data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{5data2}}}}}
{{#if:{{{5data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{5data3}}}}}
}}
{{#if:{{{6blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{6blank}}}
{{#if:{{{6data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{6data1}}}}}
{{#if:{{{6data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{6data2}}}}}
{{#if:{{{6data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{6data3}}}}}
}}|-
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}{{{color4|}}}{{{rangi4|}}}{{{colour4|}}}{{{leader4|}}}{{{kiongozi4|}}}|
{{!}} colspan=4 {{!}} <hr />
{{!}}-
}}
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative = {{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}|
! align="left" {{!}}
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}|! style="text-align: center" {{!}} {{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|Chama cha nne|Chama cha tatu}} }}
{{#if:{{{party5|}}}{{{chama5|}}}|! style="text-align: center" {{!}} {{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|Chama cha tano|Chama cha nne}} }}
{{#if:{{{party6|}}}{{{chama6|}}}|! style="text-align: center" {{!}} {{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|Chama cha sita|Chama cha tano}} }}
}}
| #default =
}}}}
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}{{{color4|}}}{{{rangi4|}}}{{{colour4|}}}|<!-- Images 4, 5, 6 -->
{{!}}-
!
{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color4|}}}{{{rangi4|}}}{{{colour4|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color4|{{{rangi4|{{{colour4|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party4|{{{chama4|}}}}}}/meta/color|{{{{{party4|{{{chama4|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image4|}}}{{{picha4|}}}|{{{image4|{{{picha4|}}}}}}}}
{{#if:{{{party5|}}}{{{chama5|}}}{{{color5|}}}{{{rangi5|}}}{{{colour5|}}}|{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color5|}}}{{{rangi5|}}}{{{colour5|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color5|{{{rangi5|{{{colour5|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party5|{{{chama5|}}}}}}/meta/color|{{{{{party5|{{{chama5|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image5|}}}{{{picha5|}}}|{{{image5|{{{picha5|}}}}}}}}}}
{{#if:{{{party6|}}}{{{chama6|}}}{{{color6|}}}{{{rangi6|}}}{{{colour6|}}}|{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color6|}}}{{{rangi6|}}}{{{colour6|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color6|{{{rangi6|{{{colour6|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party6|{{{chama6|}}}}}}/meta/color|{{{{{party6|{{{chama6|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image6|}}}{{{picha6|}}}|{{{image6|{{{picha6|}}}}}}}}}}
}}
|-<!-- Presidential nominee/candidate 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
{{#if:{{{nominee4|}}}{{{mgombea4|}}}{{{candidate4|}}}{{{mtaradhia4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} {{#if:{{{nominee4|}}}{{{mgombea4|}}}|Mgombea|Mtaradhia}}}}
{{#if:{{{nominee4|}}}{{{mgombea4|}}}{{{candidate4|}}}{{{mtaradhia4|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee4|{{{mgombea4|{{{candidate4|{{{mtaradhia4|}}}}}}}}}}}}}}
{{#if:{{{nominee5|}}}{{{mgombea5|}}}{{{candidate5|}}}{{{mtaradhia5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee5|{{{mgombea5|{{{candidate5|{{{mtaradhia5|}}}}}}}}}}}}}}
{{#if:{{{nominee6|}}}{{{mgombea6|}}}{{{candidate6|}}}{{{mtaradhia6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee6|{{{mgombea6|{{{candidate6|{{{mtaradhia6|}}}}}}}}}}}}}}
| #default =
}}
|-<!-- Party leader 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leader4|}}}{{{kiongozi4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kiongozi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader4|{{{kiongozi4|}}}}}}
{{#if:{{{leader5|}}}{{{kiongozi5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader5|{{{kiongozi5|}}}}}}}}
{{#if:{{{leader6|}}}{{{kiongozi6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader6|{{{kiongozi6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Party name 4, 5, 6 -->
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Chama
}}
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}|
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party4|{{{chama4|}}}}}}|[[{{{party4|{{{chama4|}}}}}}|{{ {{{party4|{{{chama4|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{party5|}}}{{{chama5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party5|{{{chama5|}}}}}}|[[{{{party5|{{{chama5|}}}}}}|{{ {{{party5|{{{chama5|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{party6|}}}{{{chama6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party6|{{{chama6|}}}}}}|[[{{{party6|{{{chama6|}}}}}}|{{ {{{party6|{{{chama6|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
|-{{#if:{{{alliance4|}}}{{{muungano4|}}}|<!-- Alliance name 4, 5, 6 -->
! style="text-align: left" {{!}} Muungano
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance4|}}}{{{muungano4|}}}|{{{alliance4|{{{muungano4|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance4|{{{muungano4|}}}}}}|[[{{{alliance4|{{{muungano4|}}}}}}|{{ {{{alliance4|{{{muungano4|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{alliance5|}}}{{{muungano5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance5|}}}{{{muungano5|}}}|{{{alliance5|{{{muungano5|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance5|{{{muungano5|}}}}}}|[[{{{alliance5|{{{muungano5|}}}}}}|{{ {{{alliance5|{{{muungano5|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{#if:{{{alliance6|}}}{{{muungano6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance6|}}}{{{muungano6|}}}|{{{alliance6|{{{muungano6|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance6|{{{muungano6|}}}}}}|[[{{{alliance6|{{{muungano6|}}}}}}|{{ {{{alliance6|{{{muungano6|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{!}}-
}}
<!-- Home state 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
{{#if:{{{home_state4|}}}{{{jimbo_la_nyumbani4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Jimbo la nyumbani
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state4|{{{jimbo_la_nyumbani4|}}}}}}
{{#if:{{{home_state5|}}}{{{jimbo_la_nyumbani5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state5|{{{jimbo_la_nyumbani5|}}}}}}}}
{{#if:{{{home_state6|}}}{{{jimbo_la_nyumbani6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state6|{{{jimbo_la_nyumbani6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Running mate 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
{{#if:{{{running_mate4|}}}{{{mgombea_mwenza4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mgombea mwenza
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate4|{{{mgombea_mwenza4|}}}}}}
{{#if:{{{running_mate5|}}}{{{mgombea_mwenza5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate5|{{{mgombea_mwenza5|}}}}}}}}
{{#if:{{{running_mate6|}}}{{{mgombea_mwenza6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate6|{{{mgombea_mwenza6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Electoral vote 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{electoral_vote4|}}}{{{kura_za_uchaguzi4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kura za uchaguzi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote4|{{{kura_za_uchaguzi4|}}}}}}
{{#if:{{{electoral_vote5|}}}{{{kura_za_uchaguzi5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote5|{{{kura_za_uchaguzi5|}}}}}}}}
{{#if:{{{electoral_vote6|}}}{{{kura_za_uchaguzi6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote6|{{{kura_za_uchaguzi6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- States carried 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{states_carried4|}}}{{{majimbo_aliyoshinda4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Majimbo aliyoshinda
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried4|{{{majimbo_aliyoshinda4|}}}}}}
{{#if:{{{states_carried5|}}}{{{majimbo_aliyoshinda5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried5|{{{majimbo_aliyoshinda5|}}}}}}}}
{{#if:{{{states_carried6|}}}{{{majimbo_aliyoshinda6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried6|{{{majimbo_aliyoshinda6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Leader since 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leader_since4|}}}{{{kiongozi_tangu4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kiongozi tangu
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since4|{{{kiongozi_tangu4|}}}}}}
{{#if:{{{leader_since5|}}}{{{kiongozi_tangu5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since5|{{{kiongozi_tangu5|}}}}}}}}
{{#if:{{{leader_since6|}}}{{{kiongozi_tangu6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since6|{{{kiongozi_tangu6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Leader seat 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leaders_seat4|}}}{{{jimbo_la_kiongozi4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Jimbo la kiongozi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat4|{{{jimbo_la_kiongozi4|}}}}}}
{{#if:{{{leaders_seat5|}}}{{{jimbo_la_kiongozi5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat5|{{{jimbo_la_kiongozi5|}}}}}}}}
{{#if:{{{leaders_seat6|}}}{{{jimbo_la_kiongozi6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat6|{{{jimbo_la_kiongozi6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- last election 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{last_election4|}}}{{{uchaguzi_uliopita4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Uchaguzi uliopita
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election4|{{{uchaguzi_uliopita4|}}}}}}
{{#if:{{{last_election5|}}}{{{uchaguzi_uliopita5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election5|{{{uchaguzi_uliopita5|}}}}}}}}
{{#if:{{{last_election6|}}}{{{uchaguzi_uliopita6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election6|{{{uchaguzi_uliopita6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats before 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{seats_before4|}}}{{{viti_kabla4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} {{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|Viti vya sasa|Viti kabla}}
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before4|{{{viti_kabla4|}}}}}}
{{#if:{{{seats_before5|}}}{{{viti_kabla5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before5|{{{viti_kabla5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats_before6|}}}{{{viti_kabla6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before6|{{{viti_kabla6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats needed 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|
{{#if:{{{seats_needed4|}}}{{{viti_vinavyohitajika4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti vinavyohitajika
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed4|{{{viti_vinavyohitajika4|}}}}}}
{{#if:{{{seats_needed5|}}}{{{viti_vinavyohitajika5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed5|{{{viti_vinavyohitajika5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats_needed6|}}}{{{viti_vinavyohitajika6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed6|{{{viti_vinavyohitajika6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seats4|}}}{{{viti4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti vilivyoshinda
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats4|{{{viti4|}}}}}}
{{#if:{{{seats5|}}}{{{viti5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats5|{{{viti5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats6|}}}{{{viti6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats6|{{{viti6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats after 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seats_after4|}}}{{{viti_baada4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti baada ya
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after4|{{{viti_baada4|}}}}}}
{{#if:{{{seats_after5|}}}{{{viti_baada5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after5|{{{viti_baada5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats_after6|}}}{{{viti_baada6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after6|{{{viti_baada6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seat change 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seat_change4|}}}{{{mabadiliko_ya_viti4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mabadiliko ya viti
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change4|{{{mabadiliko_ya_viti4|}}}}}}
{{#if:{{{seat_change5|}}}{{{mabadiliko_ya_viti5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change5|{{{mabadiliko_ya_viti5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seat_change6|}}}{{{mabadiliko_ya_viti6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change6|{{{mabadiliko_ya_viti6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- popular vote 4, 5, 6 -->
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{popular_vote4|}}}{{{kura4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kura za wananchi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote4|{{{kura4|}}}}}}
{{#if:{{{popular_vote5|}}}{{{kura5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote5|{{{kura5|}}}}}}}}
{{#if:{{{popular_vote6|}}}{{{kura6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote6|{{{kura6|}}}}}}}}
}}
}}
|-<!-- percentage 4, 5, 6 -->
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{percentage4|}}}{{{asilimia4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Asilimia
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage4|{{{asilimia4|}}}}}}
{{#if:{{{percentage5|}}}{{{asilimia5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage5|{{{asilimia5|}}}}}}}}
{{#if:{{{percentage6|}}}{{{asilimia6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage6|{{{asilimia6|}}}}}}}}
}}
}}
|-<!-- swing 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{swing4|}}}{{{mabadiliko4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mabadiliko
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing4|{{{mabadiliko4|}}}}}}
{{#if:{{{swing5|}}}{{{mabadiliko5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing5|{{{mabadiliko5|}}}}}}}}
{{#if:{{{swing6|}}}{{{mabadiliko6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing6|{{{mabadiliko6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}|-<!-- map -->
{{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}{{{map|}}}|
{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} style="text-align: center" colspan=4 {{!}} <hr />
{{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|[[file:{{{map_image|{{{picha_ya_ramani|}}}}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{{map_size}}}|300px}}|{{#if:{{{map_alt|}}}|alt={{{map_alt|}}}|}}]]|{{{map}}}}}
{{!}}-
{{#if:{{{map_caption|}}}{{{maelezo_ya_ramani|}}}|
{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan=4 style="text-align: center" {{!}} {{{map_caption|{{{maelezo_ya_ramani|}}}}}}
{{!}}-
}}
}}
{{#if:{{{title|}}}{{{cheo|}}}|
{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan=4 {{!}} <hr />
{| cellspacing="0" cellpadding="0" style="background:transparent; width:100%;"
{{!}} style="width:50%; text-align:left; text-size: 80%" {{!}}'''{{#if:{{{before_election|}}}{{{kabla_ya_uchaguzi|}}}{{{before_party|}}}{{{chama_kabla|}}}|{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|Aliye madarakani {{{title|{{{cheo|}}}}}}|{{{title|{{{cheo|}}}}}} kabla ya uchaguzi}}'''<br />
{{{before_election|{{{kabla_ya_uchaguzi|}}}}}}<br />
{{#if:{{{before_party|}}}{{{chama_kabla|}}}|{{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{before_party|{{{chama_kabla|}}}}}}|[[{{{before_party|{{{chama_kabla|}}}}}}|{{ {{{before_party|{{{chama_kabla|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{!}} style="width:50%; text-align:right; text-size: 80%" {{!}}{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||'''{{#if:{{{posttitle|}}}|{{{posttitle}}}|Aliyechaguliwa {{{title|{{{cheo|}}}}}}}}'''<br />
{{#if:{{{after_election|}}}{{{baada_ya_uchaguzi|}}}|{{{after_election|{{{baada_ya_uchaguzi|}}}}}}|}}{{#if:{{{after_election|}}}{{{baada_ya_uchaguzi|}}}{{{after_party|}}}{{{chama_baada|}}}||Itajulikana baadaye}}<br />
{{#if:{{{after_party|}}}{{{chama_baada|}}}|{{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{after_party|{{{chama_baada|}}}}}}|[[{{{after_party|{{{chama_baada|}}}}}}|{{ {{{after_party|{{{chama_baada|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{!}}} }}
|}</includeonly><noinclude>{{Documentation}}<!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! --></noinclude>
cbx1w3ttk95av3g6jk8n18xn94wecti
1593276
1593275
2026-08-29T17:55:44Z
Gayle157
73366
/* */
1593276
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{| class="infobox {{#if:{{{election_date|}}}{{{tarehe_ya_uchaguzi|}}}|vevent|}}" style="{{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px||width:{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}};}}}}}} font-size: 88%; line-height: 1.5em"
|+ class="summary" style="font-size: 125%; font-weight: bold" | {{{election_name|{{{jina_la_uchaguzi|{{PAGENAME}}}}}}}}{{!}}-{{!}} colspan=4 align=center {{!}} {{#if:{{{flag_image|}}}{{{picha_ya_bendera|}}}|[[File:{{{flag_image|{{{picha_ya_bendera|}}}}}}|50px|alt=|link=]]<hr />|{{#if:{{{country|}}}{{{nchi|}}}|{{#if:{{{flag_year|}}}{{{mwaka_wa_bendera|}}}|{{Flag icon|{{{country|{{{nchi|}}}}}}|variant={{{flag_year|{{{mwaka_wa_bendera|}}}}}}|size=50px}}|{{Flag icon|{{{country|{{{nchi|}}}}}}|size=50px}}}}<hr />}}}}
{{!}}-{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan=4 {{!}}
{| cellspacing="0" cellpadding="0" style="background:transparent; width:100%;"
{{!}}style="width: 25%;" align="left" {{!}}{{#if:{{{previous_year|}}}{{{mwaka_uliopita|}}}|{{#ifexist:{{{previous_election|{{{uchaguzi_uliopita|}}}}}}|[[{{{previous_election|{{{uchaguzi_uliopita|}}}}}}|{{{previous_year|{{{mwaka_uliopita|}}}}}}]]|{{{previous_year|{{{mwaka_uliopita|}}}}}}}} ←<br
/>}}{{#ifexist:{{{previous_mps|{{{previous_MPs|{{{previous_members|}}}}}}}}}|[[{{{previous_mps|{{{previous_MPs|{{{previous_members|}}}}}}}}}|Wajumbe]]{{#if:{{{previous_year|}}}{{{mwaka_uliopita|}}}|| ←}}}}
{{!}}style="width: 50%;" align="center" {{!}}{{#if:{{{election_date|}}}{{{tarehe_ya_uchaguzi|}}}|'''{{{election_date|{{{tarehe_ya_uchaguzi|}}}}}}'''<br />}}{{#if:{{{elected_mps|}}}|{{{elected_mps}}}}}
{{!}}style="width: 25%;" align="right" {{!}}{{#if:{{{next_year|}}}{{{mwaka_ujao|}}}|→ {{#ifexist:{{{next_election|{{{uchaguzi_ujao|}}}}}}|[[{{{next_election|{{{uchaguzi_ujao|}}}}}}|{{{next_year|{{{mwaka_ujao|}}}}}}]]|{{{next_year|{{{mwaka_ujao|}}}}}}}}<br
/>}}{{#ifexist:{{{next_mps|{{{next_MPs|{{{next_members|}}}}}}}}}|{{#if:{{{next_year|}}}{{{mwaka_ujao|}}}||→ }}[[{{{next_mps|{{{next_MPs|{{{next_members|}}}}}}}}}|Wajumbe]]}}
|}
{{!}}-
{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan=4 {{!}}
{| style="background:transparent; width:100%;"
{{#if:{{{party1|}}}{{{chama1|}}}{{{color1|}}}{{{rangi1|}}}{{{colour1|}}}{{{leader1|}}}{{{kiongozi1|}}}|
{{!}} colspan=4 {{!}} <hr />
{{!}}-
}}
{{#if:{{{seats_for_election|}}}{{{viti_vya_uchaguzi|}}}|
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
! {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan = 4 style="text-align: center" {{!}} <small>{{{seats_for_election|{{{viti_vya_uchaguzi|}}}}}}</small>{{#if:{{{majority_seats|}}}{{{viti_vya_wingi|}}}|<br /><small>{{{majority_seats|{{{viti_vya_wingi|}}}}}} viti vinavyohitajika kwa wingi</small>}}
{{!}}-
{{#if:{{{opinion_polls|}}}{{{tafiti_za_maoni|}}}|
{{!}} colspan=4 style="text-align: center" {{!}} [[{{{opinion_polls|{{{tafiti_za_maoni|}}}}}}|Tafiti za maoni]]
{{!}}-
}}
| #default =
}}|
{{#if:{{{opinion_polls|}}}{{{tafiti_za_maoni|}}}|
{{!}} {{!}}{{!}} colspan=3 style="text-align: center" {{!}} [[{{{opinion_polls|{{{tafiti_za_maoni|}}}}}}|Tafiti za maoni]]
{{!}}-
}}}}
{{#if:{{{turnout|}}}{{{ujitokezaji|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Ujitokezaji
{{!}} colspan=3 style="text-align: center" {{!}} {{{turnout|{{{ujitokezaji|}}}}}}
{{!}}-
}}
{{#if:{{{party1|}}}{{{chama1|}}}|{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
! align="left" {{!}}
! style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}|parliamentary|Parliamentary=Chama cha kwanza|#default=Chama cha wengi}}
{{#if:{{{party2|}}}{{{chama2|}}}|! style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}|parliamentary|Parliamentary=Chama cha pili|#default=Chama cha wachache}} }}
{{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|
! style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}|parliamentary|Parliamentary=Chama cha tatu|#default=Chama cha tatu}} }}
{{!}}-
| #default =
}}}}}}{{#if:{{{party1|}}}{{{chama1|}}}{{{color1|}}}{{{rangi1|}}}{{{colour1|}}}|<!-- Images 1, 2, 3 -->
{{!}}
{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color1|}}}{{{rangi1|}}}{{{colour1|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color1|{{{rangi1|{{{colour1|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party1|{{{chama1|}}}}}}/meta/color|{{{{{party1|{{{chama1|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image1|}}}{{{picha1|}}}|{{{image1|{{{picha1|}}}}}}}}
{{#if:{{{party2|}}}{{{chama2|}}}{{{color2|}}}{{{rangi2|}}}{{{colour2|}}}|{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color2|}}}{{{rangi2|}}}{{{colour2|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color2|{{{rangi2|{{{colour2|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party2|{{{chama2|}}}}}}/meta/color|{{{{{party2|{{{chama2|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image2|}}}{{{picha2|}}}|{{{image2|{{{picha2|}}}}}}}}}}
{{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}{{{color3|}}}{{{rangi3|}}}{{{colour3|}}}|{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color3|}}}{{{rangi3|}}}{{{colour3|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color3|{{{rangi3|{{{colour3|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party3|{{{chama3|}}}}}}/meta/color|{{{{{party3|{{{chama3|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image3|}}}{{{picha3|}}}|{{{image3|{{{picha3|}}}}}} }} }}
{{!}}-
}}
{{#if:{{{nominee1|}}}{{{mgombea1|}}}{{{candidate1|}}}{{{mtaradhia1|}}}|<!-- Presidential nominee/candidate 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
! width="75" style="text-align: left" {{!}}{{#if:{{{nominee1|}}}{{{mgombea1|}}}|Mgombea|Mtaradhia}}
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee1|{{{mgombea1|{{{candidate1|{{{mtaradhia1|}}}}}}}}}}}}{{#if:{{{nominee2|}}}{{{mgombea2|}}}{{{candidate2|}}}{{{mtaradhia2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee2|{{{mgombea2|{{{candidate2|{{{mtaradhia2|}}}}}}}}}}}} }}{{#if:{{{nominee3|}}}{{{mgombea3|}}}{{{candidate3|}}}{{{mtaradhia3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee3|{{{mgombea3|{{{candidate3|{{{mtaradhia3|}}}}}}}}}}}} }}
{{!}}-
| #default =
}}
}}
{{#if:{{{leader1|}}}{{{kiongozi1|}}}|<!-- Party leader 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
! width="75" style="text-align: left" {{!}} Kiongozi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader1|{{{kiongozi1|}}}}}}{{#if:{{{leader2|}}}{{{kiongozi2|}}}|{{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader2|{{{kiongozi2|}}}}}} }}{{#if:{{{leader3|}}}{{{kiongozi3|}}}|{{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader3|{{{kiongozi3|}}}}}} }}
{{!}}-
| #default =
}}
}}
{{#if:{{{party1|}}}{{{chama1|}}}|<!-- Party name 1, 2, 3 -->
! width="75" style="text-align: left" {{!}} Chama
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party1|{{{chama1|}}}}}}|[[{{{party1|{{{chama1|}}}}}}|{{ {{{party1|{{{chama1|}}}}}}/meta/shortname}}]]}}
{{#if:{{{party2|}}}{{{chama2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party2|{{{chama2|}}}}}}|[[{{{party2|{{{chama2|}}}}}}|{{ {{{party2|{{{chama2|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party3|{{{chama3|}}}}}}|[[{{{party3|{{{chama3|}}}}}}|{{ {{{party3|{{{chama3|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{!}}-
}}{{#if:{{{alliance1|}}}{{{muungano1|}}}|<!-- Alliance name 1, 2, 3 -->
! style="text-align: left" {{!}} Muungano
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance1|}}}{{{muungano1|}}}|{{{alliance1|{{{muungano1|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance1|{{{muungano1|}}}}}}|[[{{{alliance1|{{{muungano1|}}}}}}|{{ {{{alliance1|{{{muungano1|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{alliance2|}}}{{{muungano2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance2|}}}{{{muungano2|}}}|{{{alliance2|{{{muungano2|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance2|{{{muungano2|}}}}}}|[[{{{alliance2|{{{muungano2|}}}}}}|{{ {{{alliance2|{{{muungano2|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{#if:{{{alliance3|}}}{{{muungano3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance3|}}}{{{muungano3|}}}|{{{alliance3|{{{muungano3|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance3|{{{muungano3|}}}}}}|[[{{{alliance3|{{{muungano3|}}}}}}|{{ {{{alliance3|{{{muungano3|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{!}}-
}}
{{#if:{{{home_state1|}}}{{{jimbo_la_nyumbani1|}}}|<!-- Home state 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
! style="text-align: left" {{!}} Jimbo la nyumbani
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state1|{{{jimbo_la_nyumbani1|}}}}}}{{#if:{{{home_state2|}}}{{{jimbo_la_nyumbani2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state2|{{{jimbo_la_nyumbani2|}}}}}} }}{{#if:{{{home_state3|}}}{{{jimbo_la_nyumbani3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state3|{{{jimbo_la_nyumbani3|}}}}}} }}
{{!}}-
| #default =
}}
}}
<!-- Running mate 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
{{#if:{{{running_mate1|}}}{{{mgombea_mwenza1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mgombea mwenza
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate1|{{{mgombea_mwenza1|}}}}}}{{#if:{{{running_mate2|}}}{{{mgombea_mwenza2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate2|{{{mgombea_mwenza2|}}}}}}}}{{#if:{{{running_mate3|}}}{{{mgombea_mwenza3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate3|{{{mgombea_mwenza3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Electoral vote 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{electoral_vote1|}}}{{{kura_za_uchaguzi1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kura za uchaguzi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote1|{{{kura_za_uchaguzi1|}}}}}}{{#if:{{{electoral_vote2|}}}{{{kura_za_uchaguzi2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote2|{{{kura_za_uchaguzi2|}}}}}}}}{{#if:{{{electoral_vote3|}}}{{{kura_za_uchaguzi3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote3|{{{kura_za_uchaguzi3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- States carried 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{states_carried1|}}}{{{majimbo_aliyoshinda1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Majimbo aliyoshinda
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried1|{{{majimbo_aliyoshinda1|}}}}}}{{#if:{{{states_carried2|}}}{{{majimbo_aliyoshinda2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried2|{{{majimbo_aliyoshinda2|}}}}}}}}{{#if:{{{states_carried3|}}}{{{majimbo_aliyoshinda3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried3|{{{majimbo_aliyoshinda3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}|-<!-- Leader since 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leader_since1|}}}{{{kiongozi_tangu1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kiongozi tangu
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since1|{{{kiongozi_tangu1|}}}}}}{{#if:{{{leader_since2|}}}{{{kiongozi_tangu2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since2|{{{kiongozi_tangu2|}}}}}}}}{{#if:{{{leader_since3|}}}{{{kiongozi_tangu3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since3|{{{kiongozi_tangu3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Leader seat 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leaders_seat1|}}}{{{jimbo_la_kiongozi1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Jimbo la kiongozi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat1|{{{jimbo_la_kiongozi1|}}}}}}{{#if:{{{leaders_seat2|}}}{{{jimbo_la_kiongozi2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat2|{{{jimbo_la_kiongozi2|}}}}}}}}{{#if:{{{leaders_seat3|}}}{{{jimbo_la_kiongozi3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat3|{{{jimbo_la_kiongozi3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- last election 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{last_election1|}}}{{{uchaguzi_uliopita1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Uchaguzi uliopita
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election1|{{{uchaguzi_uliopita1|}}}}}}{{#if:{{{last_election2|}}}{{{uchaguzi_uliopita2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election2|{{{uchaguzi_uliopita2|}}}}}}}}{{#if:{{{last_election3|}}}{{{uchaguzi_uliopita3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election3|{{{uchaguzi_uliopita3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats before 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{seats_before1|}}}{{{viti_kabla1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} {{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|Viti vya sasa|Viti kabla}}
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before1|{{{viti_kabla1|}}}}}}{{#if:{{{seats_before2|}}}{{{viti_kabla2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before2|{{{viti_kabla2|}}}}}}}}{{#if:{{{seats_before3|}}}{{{viti_kabla3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before3|{{{viti_kabla3|}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats needed 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|
{{#if:{{{seats_needed1|}}}{{{viti_vinavyohitajika1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti vinavyohitajika
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed1|{{{viti_vinavyohitajika1|}}}}}}
{{#if:{{{seats_needed2|}}}{{{viti_vinavyohitajika2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed2|{{{viti_vinavyohitajika2|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats_needed3|}}}{{{viti_vinavyohitajika3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed3|{{{viti_vinavyohitajika3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seats1|}}}{{{viti1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti vilivyoshinda
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats1|{{{viti1|}}}}}}{{#if:{{{seats2|}}}{{{viti2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats2|{{{viti2|}}}}}}}}{{#if:{{{seats3|}}}{{{viti3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats3|{{{viti3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats after 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seats_after1|}}}{{{viti_baada1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti baada ya
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after1|{{{viti_baada1|}}}}}}{{#if:{{{seats_after2|}}}{{{viti_baada2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after2|{{{viti_baada2|}}}}}}}}{{#if:{{{seats_after3|}}}{{{viti_baada3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after3|{{{viti_baada3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seat change 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seat_change1|}}}{{{mabadiliko_ya_viti1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mabadiliko ya viti
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change1|{{{mabadiliko_ya_viti1|}}}}}}{{#if:{{{seat_change2|}}}{{{mabadiliko_ya_viti2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change2|{{{mabadiliko_ya_viti2|}}}}}}}}{{#if:{{{seat_change3|}}}{{{mabadiliko_ya_viti3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change3|{{{mabadiliko_ya_viti3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}|-<!-- popular vote 1, 2, 3 -->
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{popular_vote1|}}}{{{kura1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kura za wananchi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote1|{{{kura1|}}}}}}{{#if:{{{popular_vote2|}}}{{{kura2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote2|{{{kura2|}}}}}}}}{{#if:{{{popular_vote3|}}}{{{kura3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote3|{{{kura3|}}}}}}}
}}
}}
|-<!-- percentage 1, 2, 3 -->
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{percentage1|}}}{{{asilimia1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Asilimia
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage1|{{{asilimia1|}}}}}}{{#if:{{{percentage2|}}}{{{asilimia2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage2|{{{asilimia2|}}}}}}}}{{#if:{{{percentage3|}}}{{{asilimia3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage3|{{{asilimia3|}}}}}}}
}}
}}
|-<!-- swing 1, 2, 3 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{swing1|}}}{{{mabadiliko1|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mabadiliko
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing1|{{{mabadiliko1|}}}}}}{{#if:{{{swing2|}}}{{{mabadiliko2|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing2|{{{mabadiliko2|}}}}}}}}{{#if:{{{swing3|}}}{{{mabadiliko3|}}}| {{!!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing3|{{{mabadiliko3|}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Blank field 1, 2, 3 -->
{{#if:{{{1blank|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} {{{1blank}}}
{{#if:{{{1data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{1data1}}}}}
{{#if:{{{1data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{1data2}}}}}
{{#if:{{{1data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{1data3}}}}}
}}
{{#if:{{{2blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{2blank}}}
{{#if:{{{2data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{2data1}}}}}
{{#if:{{{2data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{2data2}}}}}
{{#if:{{{2data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{2data3}}}}}
}}
{{#if:{{{3blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{3blank}}}
{{#if:{{{3data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{3data1}}}}}
{{#if:{{{3data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{3data2}}}}}
{{#if:{{{3data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{3data3}}}}}
}}
{{#if:{{{4blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{4blank}}}
{{#if:{{{4data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{4data1}}}}}
{{#if:{{{4data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{4data2}}}}}
{{#if:{{{4data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{4data3}}}}}
}}
{{#if:{{{5blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{5blank}}}
{{#if:{{{5data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{5data1}}}}}
{{#if:{{{5data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{5data2}}}}}
{{#if:{{{5data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{5data3}}}}}
}}
{{#if:{{{6blank|}}}|
{{!}}-
! style="text-align: left" {{!}} {{{6blank}}}
{{#if:{{{6data1|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{6data1}}}}}
{{#if:{{{6data2|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{6data2}}}}}
{{#if:{{{6data3|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{6data3}}}}}
}}|-
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}{{{color4|}}}{{{rangi4|}}}{{{colour4|}}}{{{leader4|}}}{{{kiongozi4|}}}|
{{!}} colspan=4 {{!}} <hr />
{{!}}-
}}
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative = {{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}|
! align="left" {{!}}
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}|! style="text-align: center" {{!}} {{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|Chama cha nne|Chama cha tatu}} }}
{{#if:{{{party5|}}}{{{chama5|}}}|! style="text-align: center" {{!}} {{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|Chama cha tano|Chama cha nne}} }}
{{#if:{{{party6|}}}{{{chama6|}}}|! style="text-align: center" {{!}} {{#if:{{{party3|}}}{{{chama3|}}}|Chama cha sita|Chama cha tano}} }}
}}
| #default =
}}}}
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}{{{color4|}}}{{{rangi4|}}}{{{colour4|}}}|<!-- Images 4, 5, 6 -->
{{!}}-
!
{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color4|}}}{{{rangi4|}}}{{{colour4|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color4|{{{rangi4|{{{colour4|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party4|{{{chama4|}}}}}}/meta/color|{{{{{party4|{{{chama4|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image4|}}}{{{picha4|}}}|{{{image4|{{{picha4|}}}}}}}}
{{#if:{{{party5|}}}{{{chama5|}}}{{{color5|}}}{{{rangi5|}}}{{{colour5|}}}|{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color5|}}}{{{rangi5|}}}{{{colour5|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color5|{{{rangi5|{{{colour5|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party5|{{{chama5|}}}}}}/meta/color|{{{{{party5|{{{chama5|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image5|}}}{{{picha5|}}}|{{{image5|{{{picha5|}}}}}}}}}}
{{#if:{{{party6|}}}{{{chama6|}}}{{{color6|}}}{{{rangi6|}}}{{{colour6|}}}|{{!}} style="text-align: center; border-bottom: 6px solid {{#if:{{{color6|}}}{{{rangi6|}}}{{{colour6|}}}|<nowiki>#</nowiki>{{{color6|{{{rangi6|{{{colour6|}}}}}}}}}|{{#ifeq: {{{party_color|}}}|no|-|{{#ifexist: Template:{{{party6|{{{chama6|}}}}}}/meta/color|{{{{{party6|{{{chama6|}}}}}}/meta/color}}|-}}}}}}"{{!}} {{#if:{{{image6|}}}{{{picha6|}}}|{{{image6|{{{picha6|}}}}}}}}}}
}}
|-<!-- Presidential nominee/candidate 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
{{#if:{{{nominee4|}}}{{{mgombea4|}}}{{{candidate4|}}}{{{mtaradhia4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} {{#if:{{{nominee4|}}}{{{mgombea4|}}}|Mgombea|Mtaradhia}}}}
{{#if:{{{nominee4|}}}{{{mgombea4|}}}{{{candidate4|}}}{{{mtaradhia4|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee4|{{{mgombea4|{{{candidate4|{{{mtaradhia4|}}}}}}}}}}}}}}
{{#if:{{{nominee5|}}}{{{mgombea5|}}}{{{candidate5|}}}{{{mtaradhia5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee5|{{{mgombea5|{{{candidate5|{{{mtaradhia5|}}}}}}}}}}}}}}
{{#if:{{{nominee6|}}}{{{mgombea6|}}}{{{candidate6|}}}{{{mtaradhia6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{nominee6|{{{mgombea6|{{{candidate6|{{{mtaradhia6|}}}}}}}}}}}}}}
| #default =
}}
|-<!-- Party leader 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leader4|}}}{{{kiongozi4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kiongozi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader4|{{{kiongozi4|}}}}}}
{{#if:{{{leader5|}}}{{{kiongozi5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader5|{{{kiongozi5|}}}}}}}}
{{#if:{{{leader6|}}}{{{kiongozi6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader6|{{{kiongozi6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Party name 4, 5, 6 -->
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Chama
}}
{{#if:{{{party4|}}}{{{chama4|}}}|
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party4|{{{chama4|}}}}}}|[[{{{party4|{{{chama4|}}}}}}|{{ {{{party4|{{{chama4|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{party5|}}}{{{chama5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party5|{{{chama5|}}}}}}|[[{{{party5|{{{chama5|}}}}}}|{{ {{{party5|{{{chama5|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{party6|}}}{{{chama6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{party6|{{{chama6|}}}}}}|[[{{{party6|{{{chama6|}}}}}}|{{ {{{party6|{{{chama6|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
|-{{#if:{{{alliance4|}}}{{{muungano4|}}}|<!-- Alliance name 4, 5, 6 -->
! style="text-align: left" {{!}} Muungano
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance4|}}}{{{muungano4|}}}|{{{alliance4|{{{muungano4|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance4|{{{muungano4|}}}}}}|[[{{{alliance4|{{{muungano4|}}}}}}|{{ {{{alliance4|{{{muungano4|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }}
{{#if:{{{alliance5|}}}{{{muungano5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance5|}}}{{{muungano5|}}}|{{{alliance5|{{{muungano5|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance5|{{{muungano5|}}}}}}|[[{{{alliance5|{{{muungano5|}}}}}}|{{ {{{alliance5|{{{muungano5|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{#if:{{{alliance6|}}}{{{muungano6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{#switch:{{{alliance_name|}}}| no={{#if:{{{alliance6|}}}{{{muungano6|}}}|{{{alliance6|{{{muungano6|}}}}}} }}| #default= {{#ifeq: {{{alliance_name}}}|no|{{{alliance6|{{{muungano6|}}}}}}|[[{{{alliance6|{{{muungano6|}}}}}}|{{ {{{alliance6|{{{muungano6|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{!}}-
}}
<!-- Home state 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
{{#if:{{{home_state4|}}}{{{jimbo_la_nyumbani4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Jimbo la nyumbani
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state4|{{{jimbo_la_nyumbani4|}}}}}}
{{#if:{{{home_state5|}}}{{{jimbo_la_nyumbani5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state5|{{{jimbo_la_nyumbani5|}}}}}}}}
{{#if:{{{home_state6|}}}{{{jimbo_la_nyumbani6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{home_state6|{{{jimbo_la_nyumbani6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Running mate 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
{{#if:{{{running_mate4|}}}{{{mgombea_mwenza4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mgombea mwenza
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate4|{{{mgombea_mwenza4|}}}}}}
{{#if:{{{running_mate5|}}}{{{mgombea_mwenza5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate5|{{{mgombea_mwenza5|}}}}}}}}
{{#if:{{{running_mate6|}}}{{{mgombea_mwenza6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{running_mate6|{{{mgombea_mwenza6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Electoral vote 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{electoral_vote4|}}}{{{kura_za_uchaguzi4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kura za uchaguzi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote4|{{{kura_za_uchaguzi4|}}}}}}
{{#if:{{{electoral_vote5|}}}{{{kura_za_uchaguzi5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote5|{{{kura_za_uchaguzi5|}}}}}}}}
{{#if:{{{electoral_vote6|}}}{{{kura_za_uchaguzi6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{electoral_vote6|{{{kura_za_uchaguzi6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- States carried 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| presidential
| Presidential =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{states_carried4|}}}{{{majimbo_aliyoshinda4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Majimbo aliyoshinda
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried4|{{{majimbo_aliyoshinda4|}}}}}}
{{#if:{{{states_carried5|}}}{{{majimbo_aliyoshinda5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried5|{{{majimbo_aliyoshinda5|}}}}}}}}
{{#if:{{{states_carried6|}}}{{{majimbo_aliyoshinda6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{states_carried6|{{{majimbo_aliyoshinda6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Leader since 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leader_since4|}}}{{{kiongozi_tangu4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kiongozi tangu
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since4|{{{kiongozi_tangu4|}}}}}}
{{#if:{{{leader_since5|}}}{{{kiongozi_tangu5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since5|{{{kiongozi_tangu5|}}}}}}}}
{{#if:{{{leader_since6|}}}{{{kiongozi_tangu6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leader_since6|{{{kiongozi_tangu6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- Leader seat 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{leaders_seat4|}}}{{{jimbo_la_kiongozi4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Jimbo la kiongozi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat4|{{{jimbo_la_kiongozi4|}}}}}}
{{#if:{{{leaders_seat5|}}}{{{jimbo_la_kiongozi5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat5|{{{jimbo_la_kiongozi5|}}}}}}}}
{{#if:{{{leaders_seat6|}}}{{{jimbo_la_kiongozi6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{leaders_seat6|{{{jimbo_la_kiongozi6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- last election 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{last_election4|}}}{{{uchaguzi_uliopita4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Uchaguzi uliopita
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election4|{{{uchaguzi_uliopita4|}}}}}}
{{#if:{{{last_election5|}}}{{{uchaguzi_uliopita5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election5|{{{uchaguzi_uliopita5|}}}}}}}}
{{#if:{{{last_election6|}}}{{{uchaguzi_uliopita6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{last_election6|{{{uchaguzi_uliopita6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats before 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#if:{{{seats_before4|}}}{{{viti_kabla4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} {{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|Viti vya sasa|Viti kabla}}
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before4|{{{viti_kabla4|}}}}}}
{{#if:{{{seats_before5|}}}{{{viti_kabla5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before5|{{{viti_kabla5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats_before6|}}}{{{viti_kabla6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_before6|{{{viti_kabla6|}}}}}}}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats needed 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|
{{#if:{{{seats_needed4|}}}{{{viti_vinavyohitajika4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti vinavyohitajika
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed4|{{{viti_vinavyohitajika4|}}}}}}
{{#if:{{{seats_needed5|}}}{{{viti_vinavyohitajika5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed5|{{{viti_vinavyohitajika5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats_needed6|}}}{{{viti_vinavyohitajika6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_needed6|{{{viti_vinavyohitajika6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seats4|}}}{{{viti4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti vilivyoshinda
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats4|{{{viti4|}}}}}}
{{#if:{{{seats5|}}}{{{viti5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats5|{{{viti5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats6|}}}{{{viti6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats6|{{{viti6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seats after 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seats_after4|}}}{{{viti_baada4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Viti baada ya
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after4|{{{viti_baada4|}}}}}}
{{#if:{{{seats_after5|}}}{{{viti_baada5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after5|{{{viti_baada5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seats_after6|}}}{{{viti_baada6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seats_after6|{{{viti_baada6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- seat change 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{seat_change4|}}}{{{mabadiliko_ya_viti4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mabadiliko ya viti
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change4|{{{mabadiliko_ya_viti4|}}}}}}
{{#if:{{{seat_change5|}}}{{{mabadiliko_ya_viti5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change5|{{{mabadiliko_ya_viti5|}}}}}}}}
{{#if:{{{seat_change6|}}}{{{mabadiliko_ya_viti6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{seat_change6|{{{mabadiliko_ya_viti6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}
|-<!-- popular vote 4, 5, 6 -->
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{popular_vote4|}}}{{{kura4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Kura za wananchi
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote4|{{{kura4|}}}}}}
{{#if:{{{popular_vote5|}}}{{{kura5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote5|{{{kura5|}}}}}}}}
{{#if:{{{popular_vote6|}}}{{{kura6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{popular_vote6|{{{kura6|}}}}}}}}
}}
}}
|-<!-- percentage 4, 5, 6 -->
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{percentage4|}}}{{{asilimia4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Asilimia
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage4|{{{asilimia4|}}}}}}
{{#if:{{{percentage5|}}}{{{asilimia5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage5|{{{asilimia5|}}}}}}}}
{{#if:{{{percentage6|}}}{{{asilimia6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{percentage6|{{{asilimia6|}}}}}}}}
}}
}}
|-<!-- swing 4, 5, 6 -->
{{#switch:{{{type|{{{aina|}}}}}}
| parliamentary
| Parliamentary
| legislative
| Legislative =
{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||
{{#if:{{{swing4|}}}{{{mabadiliko4|}}}|
! style="text-align: left" {{!}} Mabadiliko
{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing4|{{{mabadiliko4|}}}}}}
{{#if:{{{swing5|}}}{{{mabadiliko5|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing5|{{{mabadiliko5|}}}}}}}}
{{#if:{{{swing6|}}}{{{mabadiliko6|}}}|{{!}} width="70" style="text-align: center" {{!}} {{{swing6|{{{mabadiliko6|}}}}}}}}
}}
}}
| #default =
}}|-<!-- map -->
{{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}{{{map|}}}|
{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} style="text-align: center" colspan=4 {{!}} <hr />
{{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|[[file:{{{map_image|{{{picha_ya_ramani|}}}}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{{map_size}}}|300px}}|{{#if:{{{map_alt|}}}|alt={{{map_alt|}}}|}}]]|{{{map}}}}}
{{!}}-
{{#if:{{{map_caption|}}}{{{maelezo_ya_ramani|}}}|
{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan=4 style="text-align: center" {{!}} {{{map_caption|{{{maelezo_ya_ramani|}}}}}}
{{!}}-
}}
}}
{{#if:{{{title|}}}{{{cheo|}}}|
{{!}} {{#if:{{{map_image|}}}{{{picha_ya_ramani|}}}|{{#if:{{{map_size|}}}|{{#ifeq:{{Str rightc|{{{map_size}}}|2}}|px|width="{{Str number/trim|{{{map_size}}}}}"}}|width="300"}}}} colspan=4 {{!}} <hr />
{| cellspacing="0" cellpadding="0" style="background:transparent; width:100%;"
{{!}} style="width:50%; text-align:left; text-size: 80%" {{!}}'''{{#if:{{{before_election|}}}{{{kabla_ya_uchaguzi|}}}{{{before_party|}}}{{{chama_kabla|}}}|{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes|Aliye madarakani {{{title|{{{cheo|}}}}}}|{{{title|{{{cheo|}}}}}} kabla ya uchaguzi}}'''<br />
{{{before_election|{{{kabla_ya_uchaguzi|}}}}}}<br />
{{#if:{{{before_party|}}}{{{chama_kabla|}}}|{{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{before_party|{{{chama_kabla|}}}}}}|[[{{{before_party|{{{chama_kabla|}}}}}}|{{ {{{before_party|{{{chama_kabla|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{!}} style="width:50%; text-align:right; text-size: 80%" {{!}}{{#ifeq:{{{ongoing|}}}{{{inaendelea|}}}|yes||'''{{#if:{{{posttitle|}}}|{{{posttitle}}}|Aliyechaguliwa {{{title|{{{cheo|}}}}}}}}'''<br />
{{#if:{{{after_election|}}}{{{baada_ya_uchaguzi|}}}|{{{after_election|{{{baada_ya_uchaguzi|}}}}}}|}}{{#if:{{{after_election|}}}{{{baada_ya_uchaguzi|}}}{{{after_party|}}}{{{chama_baada|}}}||Itajulikana baadaye}}<br />
{{#if:{{{after_party|}}}{{{chama_baada|}}}|{{#ifeq: {{{party_name}}}|no|{{{after_party|{{{chama_baada|}}}}}}|[[{{{after_party|{{{chama_baada|}}}}}}|{{ {{{after_party|{{{chama_baada|}}}}}}/meta/shortname}}]]}} }} }}
{{!}}} }}
|}</includeonly><noinclude>{{Documentation}}<!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! --></noinclude>
fxa8dahzaciru8oqf2vz3msnno20d49
1593278
1593276
2026-08-29T18:12:45Z
Gayle157
73366
/* */
1593278
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{#invoke:infobox|infoboxTemplate
| templatestyles = Infobox election/styles.css
| child templatestyles = Screen reader-only/styles.css<!-- for /row template -->
| child = {{if empty|{{{child|}}}|{{{embed|}}}}}
| bodyclass = ib-election infobox-table {{#if:{{{election_date|}}}|vevent|}}
| bodystyle = {{#if:<!-- -->{{{map_image|}}}{{{map|}}}{{{map2_image|}}}{{{map2|}}}{{{map3_image|}}}{{{map3|}}}{{{map4_image|}}}{{{map4|}}}<!--
-->|width:{{#invoke:Math|min
| 1=300
| 2={{#invoke:Math|max
| 1 = {{#if:{{{map_image|}}}{{{map|}}}|{{#invoke:string|replace|{{#invoke:if empty|main|{{{map_size|}}}|300}}|px%s*$||plain=false}}}}
| 2 = {{#if:{{{map2_image|}}}{{{map2|}}}|{{#invoke:string|replace|{{#invoke:if empty|main|{{{map2_size|}}}|300}}|px%s*$||plain=false}}}}
| 3 = {{#if:{{{map3_image|}}}{{{map3|}}}|{{#invoke:string|replace|{{#invoke:if empty|main|{{{map3_size|}}}|300}}|px%s*$||plain=false}}}}
| 4 = {{#if:{{{map4_image|}}}{{{map4|}}}|{{#invoke:string|replace|{{#invoke:if empty|main|{{{map4_size|}}}|300}}|px%s*$||plain=false}}}}
}}}}px}}
| titleclass = summary
| title = {{#ifeq:{{if empty|{{{child|}}}|{{{embed|}}}}}|yes|{{#if:{{{election_name|}}}|<div style="background-color:#ddd; color:inherit; font-size:120%; font-weight:bold">{{{election_name}}}</div>}}|{{if empty|{{{election_name|}}}|{{PAGENAME}}}}}}
| subheader1 = {{#if:{{{flag_image|}}}
|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{flag_image|}}}|size=50px|alt=|link=}}<hr />
|{{#ifexist:Template:Country data {{#invoke:if empty|main|{{{country|}}}|¬}}|{{#invoke:flag|deco|{{{country}}}|variant={{{flag_year|}}}|size=50px|noredlink={{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}}||yes}}|frameonly=true}}<hr />}}
}}
| subheader2 = {{#if:{{{previous_year|}}}{{{election_date|}}}{{{next_year|}}}|
{{succession links|leftstyle=width:20%;|centerstyle = width:60%;|rightstyle=width:20%;
| left ={{#if:{{{previous_year|}}}|{{#ifexist:{{{previous_election|}}}|[[{{{previous_election}}}|{{{previous_year}}}]]|{{{previous_year}}}}}}}
| center = {{#if:{{{election_date|}}}|'''{{{election_date}}}'''}}
| right = {{#if:{{{next_year|}}}|{{#ifexist:{{{next_election|}}}|[[{{{next_election}}}|{{{next_year}}}]]|{{{next_year}}}}}}}
}}
}}
| subheader3 = {{#if:{{{previous_seat_year|}}}{{{seat_class|}}}{{{next_seat_year|}}}|
{{succession links|leftstyle=width:35%; text-align:center;|centerstyle = width:30%;|rightstyle=width:35%; text-align:center;
| left ={{#if:{{{previous_seat_year|}}}|{{#ifexist:{{{previous_seat_election|}}}|[[{{{previous_seat_election}}}|{{{previous_seat_year}}}]]|{{{previous_seat_year}}}}}}}
| center = {{#if:{{{seat_class|}}}|'''{{{seat_class}}}'''}}
| right = {{#if:{{{next_seat_year|}}}|{{#ifexist:{{{next_seat_election|}}}|[[{{{next_seat_election}}}|{{{next_seat_year}}}]]|{{{next_seat_year}}}}}}}
}}
}}
| subheader4 =
{{#if:{{{outgoing_members|}}}{{{previous_mps|}}}{{{elected_members|}}}{{{elected_mps|}}}|
{{succession links|leftstyle=width:40%; text-align:center;|rightstyle=width:40%; text-align:center;
| left = {{#if:{{{outgoing_members|}}}{{{previous_mps|}}}|{{#ifexist:{{if empty|{{{outgoing_members|}}}|{{{previous_mps|}}}}}|[[{{if empty|{{{outgoing_members|}}}|{{{previous_mps|}}}}}|Wajumbe wanaoondoka]]|{{if empty|{{{outgoing_members|}}}|{{{previous_mps|}}}}}}}}}
| right = {{#if:{{{elected_members|}}}{{{elected_mps|}}}|{{#ifexist:{{if empty|{{{elected_members|}}}|{{{elected_mps|}}}}}|[[{{if empty|{{{elected_members|}}}|{{{elected_mps|}}}}}|Wajumbe waliochaguliwa]]|{{if empty|{{{elected_members|}}}|{{{elected_mps|}}}}}}}|}}
}}
}}
| header1 =
{{#switch:{{lc:{{{type|}}}}}
| primary
| presidential = {{#if:{{{votes_for_election|}}}|<hr />{{{votes_for_election}}}{{#if:{{{needed_votes|}}}|<br />{{{needed_votes}}} kura zinazohitajika kushinda}}
}}
| parliamentary
| legislative
| by-election = {{#if:{{{seats_for_election|}}}|<hr />{{{seats_for_election}}}{{#if:{{{majority_seats|}}}|<br />{{{majority_seats}}} viti vinavyohitajika kwa wingi}}
}}
| #default =
}}
| data2 = {{#if:{{{opinion_polls|}}}| [[{{{opinion_polls}}}|Tafiti za maoni]] }}
| label3 = Waliojiandikisha
| data3 = {{{registered|}}}
| label4 = Ujitokezaji
| data4 = {{{turnout|}}}
| label5 = Kura zilizohesabiwa
| data5 = {{#if:{{{votes_counted|}}}|<div class="center" style="width:auto;margin-left:auto;margin-right:auto;">{{Percentage bar|{{{votes_counted}}}|{{{votes_counted}}}%|1BCE0E}}</div>hadi '''{{{last_update}}} {{{time_zone}}}''' }}
| label6 = Inaripotiwa
| data6 = {{#if:{{{reporting|}}}|<div class="center" style="width:auto;margin-left:auto;margin-right:auto;">{{Percentage bar|{{{reporting}}}|{{{reporting}}}%|1BCE0E}}</div>hadi '''{{{last_update}}} {{{time_zone}}}''' }}
| label7 = Zilizotangazwa
| data7 = {{#if:{{{declared|}}}|<div class="center" style="width:auto;margin-left:auto;margin-right:auto;">{{Percentage bar|{{{declared}}}|{{{declared}}}%|1BCE0E}}</div>hadi '''{{{last_update}}} {{{time_zone}}}''' }}
| data10 = <nowiki />
{{(!}} style="background:transparent; color: inherit; width:100%;"
{{!}}-
{{#invoke:Infobox election|row
| row = 1<!-- Kwa utatuzi -->
| type = {{{type|}}}
| divider = <!-- hakuna -->
| filler = {{{filler|}}}
| col3 = {{#if:{{{color3|}}}{{{colour3|}}}{{{image3|}}}{{{nominee3|}}}{{{candidate3|}}}{{{leader3|}}}{{{party3|}}}{{{alliance3|}}}{{{home_state3|}}}{{{running_mate3|}}}{{{electoral_vote3|}}}{{{delegate_count3|}}}{{{states_carried3|}}}{{{leader_since3|}}}{{{leaders_seat3|}}}{{{last_election3|}}}{{{seats_before3|}}}{{{seats_needed3|}}}{{{seats3|}}}{{{seats_after3|}}}{{{seat_change3|}}}{{{popular_vote3|}}}{{{percentage3|}}}{{{swing3|}}}{{{1data3|}}}{{{2data3|}}}{{{3data3|}}}{{{4data3|}}}{{{5data3|}}}{{{6data3|}}}|yes}}
| ongoing = {{if empty|{{{ongoing|}}}|no}}
| final_round_label = {{{final_round_label|}}}
| header1 = {{#switch:{{{type|}}}|parliamentary|Parliamentary=Chama cha kwanza|#default=Chama cha wengi}}
| header2 = {{#switch:{{{type|}}}|parliamentary|Parliamentary=Chama cha pili|#default=Chama cha wachache}}
| header3 = {{#switch:{{{type|}}}|parliamentary|Parliamentary=Chama cha tatu|#default=Chama cha tatu}}
| party_color = {{#invoke:if empty|main| {{{party_colour|}}} | {{{party_color|}}} | yes }}
| color1 = {{#invoke:if empty|main| {{{color1|}}} | {{{colour1|}}} }}
| color2 = {{#invoke:if empty|main| {{{color2|}}} | {{{colour2|}}} }}
| color3 = {{#invoke:if empty|main| {{{color3|}}} | {{{colour3|}}} }}
| image_size = {{if empty|{{{image_size|}}}|150x150px}}
| image_upright = {{{image_upright|}}}
| image1 = {{{image1|}}}
| image1_size = {{{image1_size|}}}
| image1_upright = {{{image1_upright|}}}
| image2 = {{{image2|}}}
| image2_size = {{{image2_size|}}}
| image2_upright = {{{image2_upright|}}}
| image3 = {{{image3|}}}
| image3_size = {{{image3_size|}}}
| image3_upright = {{{image3_upright|}}}
| pageimage1 = {{{pageimage1|}}}
| pageimage2 = {{{pageimage2|}}}
| pageimage3 = {{{pageimage3|}}}
| nominee1 = {{{nominee1|}}}
| nominee2 = {{{nominee2|}}}
| nominee3 = {{{nominee3|}}}
| candidate1 = {{{candidate1|}}}
| candidate2 = {{{candidate2|}}}
| candidate3 = {{{candidate3|}}}
| leader1 = {{{leader1|}}}
| leader2 = {{{leader2|}}}
| leader3 = {{{leader3|}}}
| party_label = {{if empty|{{{party_label|}}}|Chama}}
| party1_name = {{if empty|{{{party1_name|}}}|{{{party_name|}}}}}
| party2_name = {{if empty|{{{party2_name|}}}|{{{party_name|}}}}}
| party3_name = {{if empty|{{{party3_name|}}}|{{{party_name|}}}}}
| party1 = {{{party1|}}}
| party2 = {{{party2|}}}
| party3 = {{{party3|}}}
| alliance1_name = {{if empty|{{{alliance1_name|}}}|{{{alliance_name|}}}}}
| alliance2_name = {{if empty|{{{alliance2_name|}}}|{{{alliance_name|}}}}}
| alliance3_name = {{if empty|{{{alliance3_name|}}}|{{{alliance_name|}}}}}
| alliance1 = {{{alliance1|}}}
| alliance2 = {{{alliance2|}}}
| alliance3 = {{{alliance3|}}}
| home_state1 = {{{home_state1|}}}
| home_state2 = {{{home_state2|}}}
| home_state3 = {{{home_state3|}}}
| running_mate1 = {{{running_mate1|}}}
| running_mate2 = {{{running_mate2|}}}
| running_mate3 = {{{running_mate3|}}}
| college_voted = {{{college_voted|}}}
| electoral_vote1 = {{{electoral_vote1|}}}
| electoral_vote2 = {{{electoral_vote2|}}}
| electoral_vote3 = {{{electoral_vote3|}}}
| delegate_count1 = {{{delegate_count1|}}}
| delegate_count2 = {{{delegate_count2|}}}
| delegate_count3 = {{{delegate_count3|}}}
| states_carried1 = {{{states_carried1|}}}
| states_carried2 = {{{states_carried2|}}}
| states_carried3 = {{{states_carried3|}}}
| leader_since1 = {{{leader_since1|}}}
| leader_since2 = {{{leader_since2|}}}
| leader_since3 = {{{leader_since3|}}}
| leaders_seat1 = {{{leaders_seat1|}}}
| leaders_seat2 = {{{leaders_seat2|}}}
| leaders_seat3 = {{{leaders_seat3|}}}
| last_election1 = {{{last_election1|}}}
| last_election2 = {{{last_election2|}}}
| last_election3 = {{{last_election3|}}}
| seats_before1 = {{{seats_before1|}}}
| seats_before2 = {{{seats_before2|}}}
| seats_before3 = {{{seats_before3|}}}
| seats_needed1 = {{{seats_needed1|}}}
| seats_needed2 = {{{seats_needed2|}}}
| seats_needed3 = {{{seats_needed3|}}}
| seats1 = {{{seats1|}}}
| seats2 = {{{seats2|}}}
| seats3 = {{{seats3|}}}
| seats_after1 = {{{seats_after1|}}}
| seats_after2 = {{{seats_after2|}}}
| seats_after3 = {{{seats_after3|}}}
| seat_change1 = {{{seat_change1|}}}
| seat_change2 = {{{seat_change2|}}}
| seat_change3 = {{{seat_change3|}}}
| vote_type = {{if empty|{{{vote_type|}}}|Popular}}
| popular_vote1 = {{{popular_vote1|}}}
| popular_vote2 = {{{popular_vote2|}}}
| popular_vote3 = {{{popular_vote3|}}}
| percentage1 = {{{percentage1|}}}
| percentage2 = {{{percentage2|}}}
| percentage3 = {{{percentage3|}}}
| first_round1 = {{{first_round1|}}}
| first_round2 = {{{first_round2|}}}
| first_round3 = {{{first_round3|}}}
| final_round1 = {{{final_round1|}}}
| final_round2 = {{{final_round2|}}}
| final_round3 = {{{final_round3|}}}
| counties_won1 = {{{counties_won1|}}}
| counties_won2 = {{{counties_won2|}}}
| counties_won3 = {{{counties_won3|}}}
| counties_threshold1 = {{{counties_threshold1|}}}
| counties_threshold2 = {{{counties_threshold2|}}}
| counties_threshold3 = {{{counties_threshold3|}}}
| swing1 = {{{swing1|}}}
| swing2 = {{{swing2|}}}
| swing3 = {{{swing3|}}}
| opinion_polls = {{{opinion_polls|}}}
| 1blank = {{{1blank|}}}| 1data1 = {{{1data1|}}}| 1data2 = {{{1data2|}}}| 1data3 = {{{1data3|}}}
| 2blank = {{{2blank|}}}| 2data1 = {{{2data1|}}}| 2data2 = {{{2data2|}}}| 2data3 = {{{2data3|}}}
| 3blank = {{{3blank|}}}| 3data1 = {{{3data1|}}}| 3data2 = {{{3data2|}}}| 3data3 = {{{3data3|}}}
| 4blank = {{{4blank|}}}| 4data1 = {{{4data1|}}}| 4data2 = {{{4data2|}}}| 4data3 = {{{4data3|}}}
| 5blank = {{{5blank|}}}| 5data1 = {{{5data1|}}}| 5data2 = {{{5data2|}}}| 5data3 = {{{5data3|}}}
| 6blank = {{{6blank|}}}| 6data1 = {{{6data1|}}}| 6data2 = {{{6data2|}}}| 6data3 = {{{6data3|}}}
}}
{{!}}-
{{#invoke:Infobox election|row
| row = 2<!-- Kwa utatuzi -->
| type = {{{type|}}}
| divider = <hr />
| col3 = {{#if:{{{color6|}}}{{{colour6|}}}{{{image6|}}}{{{nominee6|}}}{{{candidate6|}}}{{{leader6|}}}{{{party6|}}}{{{alliance6|}}}{{{home_state6|}}}{{{running_mate6|}}}{{{electoral_vote6|}}}{{{delegate_count6|}}}{{{states_carried6|}}}{{{leader_since6|}}}{{{leaders_seat6|}}}{{{last_election6|}}}{{{seats_before6|}}}{{{seats_needed6|}}}{{{seats6|}}}{{{seats_after6|}}}{{{seat_change6|}}}{{{popular_vote6|}}}{{{percentage6|}}}{{{swing6|}}}{{{1data6|}}}{{{2data6|}}}{{{3data6|}}}{{{4data6|}}}{{{5data6|}}}{{{6data6|}}}|yes}}
| ongoing = {{if empty|{{{ongoing|}}}|no}}
| final_round_label = {{{final_round_label|}}}
| header1 = {{#if:{{{party3|}}}|Chama cha nne|Chama cha tatu}}
| header2 = {{#if:{{{party3|}}}|Chama cha tano|Chama cha nne}}
| header3 = {{#if:{{{party3|}}}|Chama cha sita|Chama cha tano}}
| party_color = {{#invoke:if empty|main| {{{party_colour|}}} | {{{party_color|}}} | yes }}
| color1 = {{#invoke:if empty|main| {{{color4|}}} | {{{colour4|}}} }}
| color2 = {{#invoke:if empty|main| {{{color5|}}} | {{{colour5|}}} }}
| color3 = {{#invoke:if empty|main| {{{color6|}}} | {{{colour6|}}} }}
| image_size = {{if empty|{{{image_size|}}}|150x150px}}
| image_upright = {{{image_upright|}}}
| image1 = {{{image4|}}}
| image1_size = {{{image4_size|}}}
| image1_upright = {{{image4_upright|}}}
| image2 = {{{image5|}}}
| image2_size = {{{image5_size|}}}
| image2_upright = {{{image5_upright|}}}
| image3 = {{{image6|}}}
| image3_size = {{{image6_size|}}}
| image3_upright = {{{image6_upright|}}}
| pageimage1 = {{{pageimage4|}}}
| pageimage2 = {{{pageimage5|}}}
| pageimage3 = {{{pageimage6|}}}
| nominee1 = {{{nominee4|}}}
| nominee2 = {{{nominee5|}}}
| nominee3 = {{{nominee6|}}}
| candidate1 = {{{candidate4|}}}
| candidate2 = {{{candidate5|}}}
| candidate3 = {{{candidate6|}}}
| leader1 = {{{leader4|}}}
| leader2 = {{{leader5|}}}
| leader3 = {{{leader6|}}}
| party_label = {{if empty|{{{party_label|}}}|Chama}}
| party1_name = {{if empty|{{{party4_name|}}}|{{{party_name|}}}}}
| party2_name = {{if empty|{{{party5_name|}}}|{{{party_name|}}}}}
| party3_name = {{if empty|{{{party6_name|}}}|{{{party_name|}}}}}
| party1 = {{{party4|}}}
| party2 = {{{party5|}}}
| party3 = {{{party6|}}}
| alliance1_name = {{if empty|{{{alliance4_name|}}}|{{{alliance_name|}}}}}
| alliance2_name = {{if empty|{{{alliance5_name|}}}|{{{alliance_name|}}}}}
| alliance3_name = {{if empty|{{{alliance6_name|}}}|{{{alliance_name|}}}}}
| alliance1 = {{{alliance4|}}}
| alliance2 = {{{alliance5|}}}
| alliance3 = {{{alliance6|}}}
| home_state1 = {{{home_state4|}}}
| home_state2 = {{{home_state5|}}}
| home_state3 = {{{home_state6|}}}
| running_mate1 = {{{running_mate4|}}}
| running_mate2 = {{{running_mate5|}}}
| running_mate3 = {{{running_mate6|}}}
| college_voted = {{{college_voted|}}}
| electoral_vote1 = {{{electoral_vote4|}}}
| electoral_vote2 = {{{electoral_vote5|}}}
| electoral_vote3 = {{{electoral_vote6|}}}
| delegate_count1 = {{{delegate_count4|}}}
| delegate_count2 = {{{delegate_count5|}}}
| delegate_count3 = {{{delegate_count6|}}}
| states_carried1 = {{{states_carried4|}}}
| states_carried2 = {{{states_carried5|}}}
| states_carried3 = {{{states_carried6|}}}
| leader_since1 = {{{leader_since4|}}}
| leader_since2 = {{{leader_since5|}}}
| leader_since3 = {{{leader_since6|}}}
| leaders_seat1 = {{{leaders_seat4|}}}
| leaders_seat2 = {{{leaders_seat5|}}}
| leaders_seat3 = {{{leaders_seat6|}}}
| last_election1 = {{{last_election4|}}}
| last_election2 = {{{last_election5|}}}
| last_election3 = {{{last_election6|}}}
| seats_before1 = {{{seats_before4|}}}
| seats_before2 = {{{seats_before5|}}}
| seats_before3 = {{{seats_before6|}}}
| seats_needed1 = {{{seats_needed4|}}}
| seats_needed2 = {{{seats_needed5|}}}
| seats_needed3 = {{{seats_needed6|}}}
| seats1 = {{{seats4|}}}
| seats2 = {{{seats5|}}}
| seats3 = {{{seats6|}}}
| seats_after1 = {{{seats_after4|}}}
| seats_after2 = {{{seats_after5|}}}
| seats_after3 = {{{seats_after6|}}}
| seat_change1 = {{{seat_change4|}}}
| seat_change2 = {{{seat_change5|}}}
| seat_change3 = {{{seat_change6|}}}
| vote_type = {{if empty|{{{vote_type|}}}|Popular}}
| popular_vote1 = {{{popular_vote4|}}}
| popular_vote2 = {{{popular_vote5|}}}
| popular_vote3 = {{{popular_vote6|}}}
| percentage1 = {{{percentage4|}}}
| percentage2 = {{{percentage5|}}}
| percentage3 = {{{percentage6|}}}
| first_round1 = {{{first_round4|}}}
| first_round2 = {{{first_round5|}}}
| first_round3 = {{{first_round6|}}}
| final_round1 = {{{final_round4|}}}
| final_round2 = {{{final_round5|}}}
| final_round3 = {{{final_round6|}}}
| swing1 = {{{swing4|}}}
| swing2 = {{{swing5|}}}
| swing3 = {{{swing6|}}}
| opinion_polls = {{{opinion_polls|}}}
| 1blank = {{{1blank|}}}| 1data1 = {{{1data4|}}}| 1data2 = {{{1data5|}}}| 1data3 = {{{1data6|}}}
| 2blank = {{{2blank|}}}| 2data1 = {{{2data4|}}}| 2data2 = {{{2data5|}}}| 2data3 = {{{2data6|}}}
| 3blank = {{{3blank|}}}| 3data1 = {{{3data4|}}}| 3data2 = {{{3data5|}}}| 3data3 = {{{3data6|}}}
| 4blank = {{{4blank|}}}| 4data1 = {{{4data4|}}}| 4data2 = {{{4data5|}}}| 4data3 = {{{4data6|}}}
| 5blank = {{{5blank|}}}| 5data1 = {{{5data4|}}}| 5data2 = {{{5data5|}}}| 5data3 = {{{5data6|}}}
| 6blank = {{{6blank|}}}| 6data1 = {{{6data4|}}}| 6data2 = {{{6data5|}}}| 6data3 = {{{6data6|}}}
}}
{{!}}-
{{#invoke:Infobox election|row
| row = 3<!-- Kwa utatuzi -->
| type = {{{type|}}}
| divider = <hr />
| ongoing = {{if empty|{{{ongoing|}}}|no}}
| final_round_label = {{{final_round_label|}}}
| col3 = {{#if:{{{color9|}}}{{{colour9|}}}{{{image9|}}}{{{nominee9|}}}{{{candidate9|}}}{{{leader9|}}}{{{party9|}}}{{{alliance9|}}}{{{home_state9|}}}{{{running_mate9|}}}{{{electoral_vote9|}}}{{{delegate_count9|}}}{{{states_carried9|}}}{{{leader_since9|}}}{{{leaders_seat9|}}}{{{last_election9|}}}{{{seats_before9|}}}{{{seats_needed9|}}}{{{seats9|}}}{{{seats_after9|}}}{{{seat_change9|}}}{{{popular_vote9|}}}{{{percentage9|}}}{{{counties_won9|}}}{{{counties_threshold9|}}}{{{swing9|}}}{{{1data9|}}}{{{2data9|}}}{{{3data9|}}}{{{4data9|}}}{{{5data9|}}}{{{6data9|}}}|yes}}
| header1 = {{#switch:{{#expr:{{#if:{{{party3|}}}|1|0}}+{{#if:{{{party6|}}}|1|0}}}}|0=Chama cha tano|1=Chama cha sita|2=Chama cha saba}}
| header2 = {{#switch:{{#expr:{{#if:{{{party3|}}}|1|0}}+{{#if:{{{party6|}}}|1|0}}}}|0=Chama cha sita|1=Chama cha saba|2=Chama cha nane}}
| header3 = {{#switch:{{#expr:{{#if:{{{party3|}}}|1|0}}+{{#if:{{{party6|}}}|1|0}}}}|0=Chama cha saba|1=Chama cha nane|2=Chama cha tisa}}
| party_color = {{#invoke:if empty|main| {{{party_colour|}}} | {{{party_color|}}} | yes }}
| color1 = {{#invoke:if empty|main| {{{color7|}}} | {{{colour7|}}} }}
| color2 = {{#invoke:if empty|main| {{{color8|}}} | {{{colour8|}}} }}
| color3 = {{#invoke:if empty|main| {{{color9|}}} | {{{colour9|}}} }}
| image_size = {{if empty|{{{image_size|}}}|150x150px}}
| image_upright = {{{image_upright|}}}
| image1 = {{{image7|}}}
| image1_size = {{{image7_size|}}}
| image1_upright = {{{image7_upright|}}}
| image2 = {{{image8|}}}
| image2_size = {{{image8_size|}}}
| image2_upright = {{{image8_upright|}}}
| image3 = {{{image9|}}}
| image3_size = {{{image9_size|}}}
| image3_upright = {{{image9_upright|}}}
| pageimage1 = {{{pageimage7|}}}
| pageimage2 = {{{pageimage8|}}}
| pageimage3 = {{{pageimage9|}}}
| nominee1 = {{{nominee7|}}}
| nominee2 = {{{nominee8|}}}
| nominee3 = {{{nominee9|}}}
| candidate1 = {{{candidate7|}}}
| candidate2 = {{{candidate8|}}}
| candidate3 = {{{candidate9|}}}
| leader1 = {{{leader7|}}}
| leader2 = {{{leader8|}}}
| leader3 = {{{leader9|}}}
| party_label = {{if empty|{{{party_label|}}}|Chama}}
| party1_name = {{if empty|{{{party7_name|}}}|{{{party_name|}}}}}
| party2_name = {{if empty|{{{party8_name|}}}|{{{party_name|}}}}}
| party3_name = {{if empty|{{{party9_name|}}}|{{{party_name|}}}}}
| party1 = {{{party7|}}}
| party2 = {{{party8|}}}
| party3 = {{{party9|}}}
| alliance1_name = {{if empty|{{{alliance7_name|}}}|{{{alliance_name|}}}}}
| alliance2_name = {{if empty|{{{alliance8_name|}}}|{{{alliance_name|}}}}}
| alliance3_name = {{if empty|{{{alliance9_name|}}}|{{{alliance_name|}}}}}
| alliance1 = {{{alliance7|}}}
| alliance2 = {{{alliance8|}}}
| alliance3 = {{{alliance9|}}}
| home_state1 = {{{home_state7|}}}
| home_state2 = {{{home_state8|}}}
| home_state3 = {{{home_state9|}}}
| running_mate1 = {{{running_mate7|}}}
| running_mate2 = {{{running_mate8|}}}
| running_mate3 = {{{running_mate9|}}}
| college_voted = {{{college_voted|}}}
| electoral_vote1 = {{{electoral_vote7|}}}
| electoral_vote2 = {{{electoral_vote8|}}}
| electoral_vote3 = {{{electoral_vote9|}}}
| delegate_count1 = {{{delegate_count7|}}}
| delegate_count2 = {{{delegate_count8|}}}
| delegate_count3 = {{{delegate_count9|}}}
| states_carried1 = {{{states_carried7|}}}
| states_carried2 = {{{states_carried8|}}}
| states_carried3 = {{{states_carried9|}}}
| leader_since1 = {{{leader_since7|}}}
| leader_since2 = {{{leader_since8|}}}
| leader_since3 = {{{leader_since9|}}}
| leaders_seat1 = {{{leaders_seat7|}}}
| leaders_seat2 = {{{leaders_seat8|}}}
| leaders_seat3 = {{{leaders_seat9|}}}
| last_election1 = {{{last_election7|}}}
| last_election2 = {{{last_election8|}}}
| last_election3 = {{{last_election9|}}}
| seats_before1 = {{{seats_before7|}}}
| seats_before2 = {{{seats_before8|}}}
| seats_before3 = {{{seats_before9|}}}
| seats_needed1 = {{{seats_needed7|}}}
| seats_needed2 = {{{seats_needed8|}}}
| seats_needed3 = {{{seats_needed9|}}}
| seats1 = {{{seats7|}}}
| seats2 = {{{seats8|}}}
| seats3 = {{{seats9|}}}
| seats_after1 = {{{seats_after7|}}}
| seats_after2 = {{{seats_after8|}}}
| seats_after3 = {{{seats_after9|}}}
| seat_change1 = {{{seat_change7|}}}
| seat_change2 = {{{seat_change8|}}}
| seat_change3 = {{{seat_change9|}}}
| vote_type = {{if empty|{{{vote_type|}}}|Popular}}
| popular_vote1 = {{{popular_vote7|}}}
| popular_vote2 = {{{popular_vote8|}}}
| popular_vote3 = {{{popular_vote9|}}}
| percentage1 = {{{percentage7|}}}
| percentage2 = {{{percentage8|}}}
| percentage3 = {{{percentage9|}}}
| first_round1 = {{{first_round7|}}}
| first_round2 = {{{first_round8|}}}
| first_round3 = {{{first_round9|}}}
| final_round1 = {{{final_round7|}}}
| final_round2 = {{{final_round8|}}}
| final_round3 = {{{final_round9|}}}
| swing1 = {{{swing7|}}}
| swing2 = {{{swing8|}}}
| swing3 = {{{swing9|}}}
| opinion_polls = {{{opinion_polls|}}}
| 1blank = {{{1blank|}}}| 1data1 = {{{1data7|}}}| 1data2 = {{{1data8|}}}| 1data3 = {{{1data9|}}}
| 2blank = {{{2blank|}}}| 2data1 = {{{2data7|}}}| 2data2 = {{{2data8|}}}| 2data3 = {{{2data9|}}}
| 3blank = {{{3blank|}}}| 3data1 = {{{3data7|}}}| 3data2 = {{{3data8|}}}| 3data3 = {{{3data9|}}}
| 4blank = {{{4blank|}}}| 4data1 = {{{4data7|}}}| 4data2 = {{{4data8|}}}| 4data3 = {{{4data9|}}}
| 5blank = {{{5blank|}}}| 5data1 = {{{5data7|}}}| 5data2 = {{{5data8|}}}| 5data3 = {{{5data9|}}}
| 6blank = {{{6blank|}}}| 6data1 = {{{6data7|}}}| 6data2 = {{{6data8|}}}| 6data3 = {{{6data9|}}}
}}
{{!)}}
| data11 =
{{#if:{{{map_image|}}}{{{map|}}}|<hr />{{#if:{{{map_image|}}}
|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map_image}}}|size={{#invoke:Math|min|1={{#invoke:string|replace|{{{map_size|}}}|px%s*$||plain=false}}|2=300}}px|sizedefault=300px|alt={{{map_alt|}}}}}
|{{{map}}}
}}{{#if:{{{map_caption|}}}|<div>{{{map_caption|}}}</div>}}
}}
| data12 =
{{#if:{{{map2_image|}}}{{{map2|}}}|<hr />{{#if:{{{map2_image|}}}
|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map2_image}}}|size={{#invoke:Math|min|1={{#invoke:string|replace|{{{map2_size|}}}|px%s*$||plain=false}}|2=300}}px|sizedefault=300px|alt={{{map2_alt|}}}}}
|{{{map2}}}
}}{{#if:{{{map2_caption|}}}|<div>{{{map2_caption|}}}</div>}}
}}
|data13 =
{{#if:{{{map3_image|}}}{{{map3|}}}|<hr />{{#if:{{{map3_image|}}}
|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map3_image}}}|size={{#invoke:Math|min|1={{#invoke:string|replace|{{{map3_size|}}}|px%s*$||plain=false}}|2=300}}px|sizedefault=300px|alt={{{map3_alt|}}}}}
|{{{map3}}}
}}{{#if:{{{map3_caption|}}}|<div>{{{map3_caption|}}}</div>}}
}}
|data14 =
{{#if:{{{map4_image|}}}{{{map4|}}}|<hr />{{#if:{{{map4_image|}}}
|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map4_image}}}|size={{#invoke:Math|min|1={{#invoke:string|replace|{{{map4_size|}}}|px%s*$||plain=false}}|2=300}}px|sizedefault=300px|alt={{{map4_alt|}}}}}
|{{{map4}}}
}}{{#if:{{{map4_caption|}}}|<div>{{{map4_caption|}}}</div>}}
}}
| data15 = {{#if:{{{title|}}}|<hr />
{{{!}} role="presentation" cellspacing="0" cellpadding="0" style="background:transparent; color: inherit; width:100%;"
{{!}} style="width:50%; text-align:left;" {{!}}{{#if:{{{before_election|}}}{{{before_party|}}}|'''{{#ifeq:{{{type}}}|primary|Previous {{{title}}}|{{#ifeq:{{if empty|{{{ongoing|}}}|no}}|yes|Incumbent {{#ifeq:{{lc:{{{title}}}}}|u.s. senator|[[List of United States senators from {{#ifeq:{{{country}}}|Georgia (U.S. state)|Georgia|{{{country}}}}}|U.S. senator]]|{{{title}}}}}|{{#ifeq:{{lc:{{{title}}}}}|u.s. senator|[[List of United States senators from {{#ifeq:{{{country}}}|Georgia (U.S. state)|Georgia|{{{country}}}}}|U.S. senator]]|{{{title}}}}} before election}}}}'''<br />
{{{before_election}}}<br />
{{#if:{{{before_party|}}}|{{#invoke:Infobox election|shortname|link={{if empty|{{{before_party_link|}}}|{{{party_name}}}}}|name={{{before_party}}}}} }} }}
{{!}} style="width:50%; text-align:right;" {{!}} {{#ifeq:{{if empty|{{{ongoing|}}}|no}}|yes|{{#ifeq:{{{type}}}|primary|{{#if:{{{after_election|}}}|'''Presumptive {{if empty|{{{posttitle|}}}|{{{title}}}}}'''|}}|}} |'''{{#if:{{{posttitle|}}}|{{{posttitle}}}|{{#ifeq:{{{type}}}|primary||Elected}} {{#ifeq:{{{title|}}}|Mayor|mayor|{{{title}}}}}}}'''}} <br />
{{#ifeq:{{if empty|{{{ongoing|}}}|no}}|yes|{{#ifeq:{{{type}}}|primary|{{if empty|{{{after_election|}}}|}}}}}}
{{#ifeq:{{if empty|{{{ongoing|}}}|no}}|yes||{{if empty|{{{after_election|}}}|}}{{#if:{{{after_election|}}}{{{after_party|}}}||TBD}}<br />
{{#if:{{{after_party|}}}|{{#invoke:Infobox election|shortname|link={{if empty|{{{after_party_link|}}}|{{{party_name|}}}}}|name={{{after_party}}}}}}} }}
{{!}}} }}
|name = {{#if:{{{template_name|}}}|{{{template_name}}}}}
| data16 = {{{module|}}}
}}</includeonly><noinclude>{{documentation}}<!-- Add categories to the /doc subpage, not here! --></noinclude>{{#if:{{{electoral_vote1|}}}|{{Main other|[[Category:Elections using electoral votes]]}}}}<!-- temporary tracking of elections using an electoral college -->{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox election with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox election]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| regexp1 = [%d]blank | regexp2 = [%d]data[%d] | after_election | after_party | after_party_link | regexp3 = alliance[%d]_name | alliance_name | regexp4 = alliance[%d] | before_election | before_party | before_party_link | regexp5 = candidate[%d] | child | college_voted | regexp6 = colou?r[%d] | counties_threshold1 | counties_threshold2 | counties_threshold3 | counties_threshold9 | counties_won1 | counties_won2 | counties_won3 | counties_won9 | country | declared | regexp7 = delegate_count[%d] | elected_members | elected_mps | election_date | election_name | regexp8 = electoral_vote[%d] | embed | filler | final_round_label | flag_image | flag_year | regexp9 = home_state[%d] | image_size | image_upright | regexp10 = image[%d] | regexp11 = image[%d]_size | regexp12 = image[%d]_upright | regexp13 = last_election[%d] | last_update | regexp14 = leader_since[%d] | regexp15 = leader[%d] | regexp16 = leaders_seat[%d] | majority_seats | map | map_alt | map_caption | map_image | map_size | map2 | map2_alt | map2_caption | map2_image | map2_size | map3 | map3_alt | map3_caption | map3_image | map3_size | map4 | map4_alt | map4_caption | map4_image | map4_size | module | needed_votes | next_election | next_seat_election | next_seat_year | next_year | regexp17 = nominee[%d] | ongoing | opinion_polls | outgoing_members | party_color | party_colour | party_label | regexp18 = party[%d]_name | party_name | regexp19 = party[%d] | regexp20 = percentage[%d] | regexp21 = popular_vote[%d] | posttitle | previous_election | previous_mps | previous_seat_election | previous_seat_year | previous_year | registered | reporting | regexp22 = running_mate[%d] | regexp23 = seat_change[%d] | regexp24 = seats_after[%d] | regexp25 = seats_before[%d] | seats_for_election | regexp26 = seats_needed[%d] | regexp27 = seats[%d] | regexp28 = states_carried[%d] | regexp29 = swing[%d] | seat_class | template_name | time_zone | title | turnout | type | vote_type | votes_counted | votes_for_election | regexp30 = first_round[%d] | regexp31 = final_round[%d] }}{{#invoke:Check for conflicting parameters|check
| template = [[Template:Infobox election]]
| cat = {{main other|Category:Pages using infobox election with conflicting parameters}}
| child; embed
| outgoing_members; previous_mps
| elected_members; elected_mps
| party1_name; party_name
| alliance1_name; alliance_name
}}
koiwed10p6jf455bk4v0e79j2wmbpqn
1593365
1593278
2026-08-30T04:26:45Z
Gayle157
73366
/* */
1593365
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{#invoke:infobox|infoboxTemplate
| templatestyles = Infobox election/styles.css
| child templatestyles = Screen reader-only/styles.css<!-- for /row template -->
| child = {{if empty|{{{child|}}}|{{{embed|}}}}}| bodyclass = ib-election infobox-table {{#if:{{{election_date|}}}|vevent|}}
| bodystyle = {{#if:<!--
-->{{{map_image|}}}{{{map|}}}{{{map2_image|}}}{{{map2|}}}{{{map3_image|}}}{{{map3|}}}{{{map4_image|}}}{{{map4|}}}<!--
-->|width:{{#invoke:Math|min
| 1=300
| 2={{#invoke:Math|max
| 1 = {{#if:{{{map_image|}}}{{{map|}}}|{{#invoke:string|replace|{{#invoke:if empty|main|{{{map_size|}}}|300}}|px%s*$||plain=false}}}}
| 2 = {{#if:{{{map2_image|}}}{{{map2|}}}|{{#invoke:string|replace|{{#invoke:if empty|main|{{{map2_size|}}}|300}}|px%s*$||plain=false}}}}
| 3 = {{#if:{{{map3_image|}}}{{{map3|}}}|{{#invoke:string|replace|{{#invoke:if empty|main|{{{map3_size|}}}|300}}|px%s*$||plain=false}}}}
| 4 = {{#if:{{{map4_image|}}}{{{map4|}}}|{{#invoke:string|replace|{{#invoke:if empty|main|{{{map4_size|}}}|300}}|px%s*$||plain=false}}}}
}}}}px}}
| titleclass = summary
| title = {{#ifeq:{{if empty|{{{child|}}}|{{{embed|}}}}}|yes|{{#if:{{{election_name|}}}|<div style="background-color:#ddd; color:inherit; font-size:120%; font-weight:bold">{{{election_name}}}</div>}}|{{if empty|{{{election_name|}}}|{{PAGENAME}}}}}}
| subheader1 = {{#if:{{{flag_image|}}}
|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{flag_image|}}}|size=50px|alt=|link=}}<hr />
|{{#ifexist:Template:Country data {{#invoke:if empty|main|{{{country|}}}|¬}}|{{#invoke:flag|deco|{{{country}}}|variant={{{flag_year|}}}|size=50px|noredlink={{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}}||yes}}|frameonly=true}}<hr />}}
}}
| subheader2 = {{#if:{{{previous_year|}}}{{{election_date|}}}{{{next_year|}}}|
{{succession links|leftstyle=width:20%;|centerstyle = width:60%;|rightstyle=width:20%;
| left ={{#if:{{{previous_year|}}}|{{#ifexist:{{{previous_election|}}}|[[{{{previous_election}}}|{{{previous_year}}}]]|{{{previous_year}}}}}}}
| center = {{#if:{{{election_date|}}}|'''{{{election_date}}}'''}}
| right = {{#if:{{{next_year|}}}|{{#ifexist:{{{next_election|}}}|[[{{{next_election}}}|{{{next_year}}}]]|{{{next_year}}}}}}}
}}
}}
| subheader3 = {{#if:{{{previous_seat_year|}}}{{{seat_class|}}}{{{next_seat_year|}}}|
{{succession links|leftstyle=width:35%; text-align:center;|centerstyle = width:30%;|rightstyle=width:35%; text-align:center;
| left ={{#if:{{{previous_seat_year|}}}|{{#ifexist:{{{previous_seat_election|}}}|[[{{{previous_seat_election}}}|{{{previous_seat_year}}}]]|{{{previous_seat_year}}}}}}}
| center = {{#if:{{{seat_class|}}}|'''{{{seat_class}}}'''}}
| right = {{#if:{{{next_seat_year|}}}|{{#ifexist:{{{next_seat_election|}}}|[[{{{next_seat_election}}}|{{{next_seat_year}}}]]|{{{next_seat_year}}}}}}}
}}
}}
| subheader4 =
{{#if:{{{outgoing_members|}}}{{{previous_mps|}}}{{{elected_members|}}}{{{elected_mps|}}}|
{{succession links|leftstyle=width:40%; text-align:center;|rightstyle=width:40%; text-align:center;
| left = {{#if:{{{outgoing_members|}}}{{{previous_mps|}}}|{{#ifexist:{{if empty|{{{outgoing_members|}}}|{{{previous_mps|}}}}}|[[{{if empty|{{{outgoing_members|}}}|{{{previous_mps|}}}}}|Wajumbe wanaoondoka]]|{{if empty|{{{outgoing_members|}}}|{{{previous_mps|}}}}}}}}}
| right = {{#if:{{{elected_members|}}}{{{elected_mps|}}}|{{#ifexist:{{if empty|{{{elected_members|}}}|{{{elected_mps|}}}}}|[[{{if empty|{{{elected_members|}}}|{{{elected_mps|}}}}}|Wajumbe waliochaguliwa]]|{{if empty|{{{elected_members|}}}|{{{elected_mps|}}}}}}}|}}
}}
}}
| header1 =
{{#switch:{{lc:{{{type|}}}}}
| primary
| presidential = {{#if:{{{votes_for_election|}}}|<hr />{{{votes_for_election}}}{{#if:{{{needed_votes|}}}|<br />{{{needed_votes}}} kura zinazohitajika kushinda}}
}}
| parliamentary
| legislative
| by-election = {{#if:{{{seats_for_election|}}}|<hr />{{{seats_for_election}}}{{#if:{{{majority_seats|}}}|<br />{{{majority_seats}}} viti vinavyohitajika kwa wingi}}
}}
| #default =
}}
| data2 = {{#if:{{{opinion_polls|}}}| [[{{{opinion_polls}}}|Tafiti za maoni]] }}
| label3 = Waliojiandikisha
| data3 = {{{registered|}}}
| label4 = Ujitokezaji
| data4 = {{{turnout|}}}
| label5 = Kura zilizohesabiwa
| data5 = {{#if:{{{votes_counted|}}}|<div class="center" style="width:auto;margin-left:auto;margin-right:auto;">{{Percentage bar|{{{votes_counted}}}|{{{votes_counted}}}%|1BCE0E}}</div>hadi '''{{{last_update}}} {{{time_zone}}}''' }}
| label6 = Inaripotiwa
| data6 = {{#if:{{{reporting|}}}|<div class="center" style="width:auto;margin-left:auto;margin-right:auto;">{{Percentage bar|{{{reporting}}}|{{{reporting}}}%|1BCE0E}}</div>hadi '''{{{last_update}}} {{{time_zone}}}''' }}
| label7 = Zilizotangazwa
| data7 = {{#if:{{{declared|}}}|<div class="center" style="width:auto;margin-left:auto;margin-right:auto;">{{Percentage bar|{{{declared}}}|{{{declared}}}%|1BCE0E}}</div>hadi '''{{{last_update}}} {{{time_zone}}}''' }}
| data10 = <nowiki />
{{(!}} style="background:transparent; color: inherit; width:100%;"
{{!}}-
{{#invoke:Infobox election|row
| row = 1<!-- Kwa utatuzi -->
| type = {{{type|}}}
| divider = <!-- hakuna -->
| filler = {{{filler|}}}
| col3 = {{#if:{{{color3|}}}{{{colour3|}}}{{{image3|}}}{{{nominee3|}}}{{{candidate3|}}}{{{leader3|}}}{{{party3|}}}{{{alliance3|}}}{{{home_state3|}}}{{{running_mate3|}}}{{{electoral_vote3|}}}{{{delegate_count3|}}}{{{states_carried3|}}}{{{leader_since3|}}}{{{leaders_seat3|}}}{{{last_election3|}}}{{{seats_before3|}}}{{{seats_needed3|}}}{{{seats3|}}}{{{seats_after3|}}}{{{seat_change3|}}}{{{popular_vote3|}}}{{{percentage3|}}}{{{swing3|}}}{{{1data3|}}}{{{2data3|}}}{{{3data3|}}}{{{4data3|}}}{{{5data3|}}}{{{6data3|}}}|yes}}
| ongoing = {{if empty|{{{ongoing|}}}|no}}
| final_round_label = {{{final_round_label|}}}
| header1 = {{#switch:{{{type|}}}|parliamentary|Parliamentary=Chama cha kwanza|#default=Chama cha wengi}}
| header2 = {{#switch:{{{type|}}}|parliamentary|Parliamentary=Chama cha pili|#default=Chama cha wachache}}
| header3 = {{#switch:{{{type|}}}|parliamentary|Parliamentary=Chama cha tatu|#default=Chama cha tatu}}
| party_color = {{#invoke:if empty|main| {{{party_colour|}}} | {{{party_color|}}} | yes }}
| color1 = {{#invoke:if empty|main| {{{color1|}}} | {{{colour1|}}} }}
| color2 = {{#invoke:if empty|main| {{{color2|}}} | {{{colour2|}}} }}
| color3 = {{#invoke:if empty|main| {{{color3|}}} | {{{colour3|}}} }}
| image_size = {{if empty|{{{image_size|}}}|150x150px}}
| image_upright = {{{image_upright|}}}
| image1 = {{{image1|}}}
| image1_size = {{{image1_size|}}}
| image1_upright = {{{image1_upright|}}}
| image2 = {{{image2|}}}
| image2_size = {{{image2_size|}}}
| image2_upright = {{{image2_upright|}}}
| image3 = {{{image3|}}}
| image3_size = {{{image3_size|}}}
| image3_upright = {{{image3_upright|}}}
| pageimage1 = {{{pageimage1|}}}
| pageimage2 = {{{pageimage2|}}}
| pageimage3 = {{{pageimage3|}}}
| nominee1 = {{{nominee1|}}}
| nominee2 = {{{nominee2|}}}
| nominee3 = {{{nominee3|}}}
| candidate1 = {{{candidate1|}}}
| candidate2 = {{{candidate2|}}}
| candidate3 = {{{candidate3|}}}
| leader1 = {{{leader1|}}}
| leader2 = {{{leader2|}}}
| leader3 = {{{leader3|}}}
| party_label = {{if empty|{{{party_label|}}}|Chama}}
| party1_name = {{if empty|{{{party1_name|}}}|{{{party_name|}}}}}
| party2_name = {{if empty|{{{party2_name|}}}|{{{party_name|}}}}}
| party3_name = {{if empty|{{{party3_name|}}}|{{{party_name|}}}}}
| party1 = {{{party1|}}}
| party2 = {{{party2|}}}
| party3 = {{{party3|}}}
| alliance1_name = {{if empty|{{{alliance1_name|}}}|{{{alliance_name|}}}}}
| alliance2_name = {{if empty|{{{alliance2_name|}}}|{{{alliance_name|}}}}}
| alliance3_name = {{if empty|{{{alliance3_name|}}}|{{{alliance_name|}}}}}
| alliance1 = {{{alliance1|}}}
| alliance2 = {{{alliance2|}}}
| alliance3 = {{{alliance3|}}}
| home_state1 = {{{home_state1|}}}
| home_state2 = {{{home_state2|}}}
| home_state3 = {{{home_state3|}}}
| running_mate1 = {{{running_mate1|}}}
| running_mate2 = {{{running_mate2|}}}
| running_mate3 = {{{running_mate3|}}}
| college_voted = {{{college_voted|}}}
| electoral_vote1 = {{{electoral_vote1|}}}
| electoral_vote2 = {{{electoral_vote2|}}}
| electoral_vote3 = {{{electoral_vote3|}}}
| delegate_count1 = {{{delegate_count1|}}}
| delegate_count2 = {{{delegate_count2|}}}
| delegate_count3 = {{{delegate_count3|}}}
| states_carried1 = {{{states_carried1|}}}
| states_carried2 = {{{states_carried2|}}}
| states_carried3 = {{{states_carried3|}}}
| leader_since1 = {{{leader_since1|}}}
| leader_since2 = {{{leader_since2|}}}
| leader_since3 = {{{leader_since3|}}}
| leaders_seat1 = {{{leaders_seat1|}}}
| leaders_seat2 = {{{leaders_seat2|}}}
| leaders_seat3 = {{{leaders_seat3|}}}
| last_election1 = {{{last_election1|}}}
| last_election2 = {{{last_election2|}}}
| last_election3 = {{{last_election3|}}}
| seats_before1 = {{{seats_before1|}}}
| seats_before2 = {{{seats_before2|}}}
| seats_before3 = {{{seats_before3|}}}
| seats_needed1 = {{{seats_needed1|}}}
| seats_needed2 = {{{seats_needed2|}}}
| seats_needed3 = {{{seats_needed3|}}}
| seats1 = {{{seats1|}}}
| seats2 = {{{seats2|}}}
| seats3 = {{{seats3|}}}
| seats_after1 = {{{seats_after1|}}}
| seats_after2 = {{{seats_after2|}}}
| seats_after3 = {{{seats_after3|}}}
| seat_change1 = {{{seat_change1|}}}
| seat_change2 = {{{seat_change2|}}}
| seat_change3 = {{{seat_change3|}}}
| vote_type = {{if empty|{{{vote_type|}}}|Kura za wananchi}}
| popular_vote1 = {{{popular_vote1|}}}
| popular_vote2 = {{{popular_vote2|}}}
| popular_vote3 = {{{popular_vote3|}}}
| percentage1 = {{{percentage1|}}}
| percentage2 = {{{percentage2|}}}
| percentage3 = {{{percentage3|}}}
| first_round1 = {{{first_round1|}}}
| first_round2 = {{{first_round2|}}}
| first_round3 = {{{first_round3|}}}
| final_round1 = {{{final_round1|}}}
| final_round2 = {{{final_round2|}}}
| final_round3 = {{{final_round3|}}}
| counties_won1 = {{{counties_won1|}}}
| counties_won2 = {{{counties_won2|}}}
| counties_won3 = {{{counties_won3|}}}
| counties_threshold1 = {{{counties_threshold1|}}}
| counties_threshold2 = {{{counties_threshold2|}}}
| counties_threshold3 = {{{counties_threshold3|}}}
| swing1 = {{{swing1|}}}
| swing2 = {{{swing2|}}}
| swing3 = {{{swing3|}}}
| opinion_polls = {{{opinion_polls|}}}
| 1blank = {{{1blank|}}}| 1data1 = {{{1data1|}}}| 1data2 = {{{1data2|}}}| 1data3 = {{{1data3|}}}
| 2blank = {{{2blank|}}}| 2data1 = {{{2data1|}}}| 2data2 = {{{2data2|}}}| 2data3 = {{{2data3|}}}
| 3blank = {{{3blank|}}}| 3data1 = {{{3data1|}}}| 3data2 = {{{3data2|}}}| 3data3 = {{{3data3|}}}
| 4blank = {{{4blank|}}}| 4data1 = {{{4data1|}}}| 4data2 = {{{4data2|}}}| 4data3 = {{{4data3|}}}
| 5blank = {{{5blank|}}}| 5data1 = {{{5data1|}}}| 5data2 = {{{5data2|}}}| 5data3 = {{{5data3|}}}
| 6blank = {{{6blank|}}}| 6data1 = {{{6data1|}}}| 6data2 = {{{6data2|}}}| 6data3 = {{{6data3|}}}
}}
{{!}}-
{{#invoke:Infobox election|row
| row = 2<!-- Kwa utatuzi -->
| type = {{{type|}}}
| divider = <hr />
| col3 = {{#if:{{{color6|}}}{{{colour6|}}}{{{image6|}}}{{{nominee6|}}}{{{candidate6|}}}{{{leader6|}}}{{{party6|}}}{{{alliance6|}}}{{{home_state6|}}}{{{running_mate6|}}}{{{electoral_vote6|}}}{{{delegate_count6|}}}{{{states_carried6|}}}{{{leader_since6|}}}{{{leaders_seat6|}}}{{{last_election6|}}}{{{seats_before6|}}}{{{seats_needed6|}}}{{{seats6|}}}{{{seats_after6|}}}{{{seat_change6|}}}{{{popular_vote6|}}}{{{percentage6|}}}{{{swing6|}}}{{{1data6|}}}{{{2data6|}}}{{{3data6|}}}{{{4data6|}}}{{{5data6|}}}{{{6data6|}}}|yes}}
| ongoing = {{if empty|{{{ongoing|}}}|no}}
| final_round_label = {{{final_round_label|}}}
| header1 = {{#if:{{{party3|}}}|Chama cha nne|Chama cha tatu}}
| header2 = {{#if:{{{party3|}}}|Chama cha tano|Chama cha nne}}
| header3 = {{#if:{{{party3|}}}|Chama cha sita|Chama cha tano}}
| party_color = {{#invoke:if empty|main| {{{party_colour|}}} | {{{party_color|}}} | yes }}
| color1 = {{#invoke:if empty|main| {{{color4|}}} | {{{colour4|}}} }}
| color2 = {{#invoke:if empty|main| {{{color5|}}} | {{{colour5|}}} }}
| color3 = {{#invoke:if empty|main| {{{color6|}}} | {{{colour6|}}} }}
| image_size = {{if empty|{{{image_size|}}}|150x150px}}
| image_upright = {{{image_upright|}}}
| image1 = {{{image4|}}}
| image1_size = {{{image4_size|}}}
| image1_upright = {{{image4_upright|}}}
| image2 = {{{image5|}}}
| image2_size = {{{image5_size|}}}
| image2_upright = {{{image5_upright|}}}
| image3 = {{{image6|}}}
| image3_size = {{{image6_size|}}}
| image3_upright = {{{image6_upright|}}}
| pageimage1 = {{{pageimage4|}}}
| pageimage2 = {{{pageimage5|}}}
| pageimage3 = {{{pageimage6|}}}
| nominee1 = {{{nominee4|}}}
| nominee2 = {{{nominee5|}}}
| nominee3 = {{{nominee6|}}}
| candidate1 = {{{candidate4|}}}
| candidate2 = {{{candidate5|}}}
| candidate3 = {{{candidate6|}}}
| leader1 = {{{leader4|}}}
| leader2 = {{{leader5|}}}
| leader3 = {{{leader6|}}}
| party_label = {{if empty|{{{party_label|}}}|Chama}}
| party1_name = {{if empty|{{{party4_name|}}}|{{{party_name|}}}}}
| party2_name = {{if empty|{{{party5_name|}}}|{{{party_name|}}}}}
| party3_name = {{if empty|{{{party6_name|}}}|{{{party_name|}}}}}
| party1 = {{{party4|}}}
| party2 = {{{party5|}}}
| party3 = {{{party6|}}}
| alliance1_name = {{if empty|{{{alliance4_name|}}}|{{{alliance_name|}}}}}
| alliance2_name = {{if empty|{{{alliance5_name|}}}|{{{alliance_name|}}}}}
| alliance3_name = {{if empty|{{{alliance6_name|}}}|{{{alliance_name|}}}}}
| alliance1 = {{{alliance4|}}}
| alliance2 = {{{alliance5|}}}
| alliance3 = {{{alliance6|}}}
| home_state1 = {{{home_state4|}}}
| home_state2 = {{{home_state5|}}}
| home_state3 = {{{home_state6|}}}
| running_mate1 = {{{running_mate4|}}}
| running_mate2 = {{{running_mate5|}}}
| running_mate3 = {{{running_mate6|}}}
| college_voted = {{{college_voted|}}}
| electoral_vote1 = {{{electoral_vote4|}}}
| electoral_vote2 = {{{electoral_vote5|}}}
| electoral_vote3 = {{{electoral_vote6|}}}
| delegate_count1 = {{{delegate_count4|}}}
| delegate_count2 = {{{delegate_count5|}}}
| delegate_count3 = {{{delegate_count6|}}}
| states_carried1 = {{{states_carried4|}}}
| states_carried2 = {{{states_carried5|}}}
| states_carried3 = {{{states_carried6|}}}
| leader_since1 = {{{leader_since4|}}}
| leader_since2 = {{{leader_since5|}}}
| leader_since3 = {{{leader_since6|}}}
| leaders_seat1 = {{{leaders_seat4|}}}
| leaders_seat2 = {{{leaders_seat5|}}}
| leaders_seat3 = {{{leaders_seat6|}}}
| last_election1 = {{{last_election4|}}}
| last_election2 = {{{last_election5|}}}
| last_election3 = {{{last_election6|}}}
| seats_before1 = {{{seats_before4|}}}
| seats_before2 = {{{seats_before5|}}}
| seats_before3 = {{{seats_before6|}}}
| seats_needed1 = {{{seats_needed4|}}}
| seats_needed2 = {{{seats_needed5|}}}
| seats_needed3 = {{{seats_needed6|}}}
| seats1 = {{{seats4|}}}
| seats2 = {{{seats5|}}}
| seats3 = {{{seats6|}}}
| seats_after1 = {{{seats_after4|}}}
| seats_after2 = {{{seats_after5|}}}
| seats_after3 = {{{seats_after6|}}}
| seat_change1 = {{{seat_change4|}}}
| seat_change2 = {{{seat_change5|}}}
| seat_change3 = {{{seat_change6|}}}
| vote_type = {{if empty|{{{vote_type|}}}|Kura za wananchi}}
| popular_vote1 = {{{popular_vote4|}}}
| popular_vote2 = {{{popular_vote5|}}}
| popular_vote3 = {{{popular_vote6|}}}
| percentage1 = {{{percentage4|}}}
| percentage2 = {{{percentage5|}}}
| percentage3 = {{{percentage6|}}}
| first_round1 = {{{first_round4|}}}
| first_round2 = {{{first_round5|}}}
| first_round3 = {{{first_round6|}}}
| final_round1 = {{{final_round4|}}}
| final_round2 = {{{final_round5|}}}
| final_round3 = {{{final_round6|}}}
| swing1 = {{{swing4|}}}
| swing2 = {{{swing5|}}}
| swing3 = {{{swing6|}}}
| opinion_polls = {{{opinion_polls|}}}
| 1blank = {{{1blank|}}}| 1data1 = {{{1data4|}}}| 1data2 = {{{1data5|}}}| 1data3 = {{{1data6|}}}
| 2blank = {{{2blank|}}}| 2data1 = {{{2data4|}}}| 2data2 = {{{2data5|}}}| 2data3 = {{{2data6|}}}
| 3blank = {{{3blank|}}}| 3data1 = {{{3data4|}}}| 3data2 = {{{3data5|}}}| 3data3 = {{{3data6|}}}
| 4blank = {{{4blank|}}}| 4data1 = {{{4data4|}}}| 4data2 = {{{4data5|}}}| 4data3 = {{{4data6|}}}
| 5blank = {{{5blank|}}}| 5data1 = {{{5data4|}}}| 5data2 = {{{5data5|}}}| 5data3 = {{{5data6|}}}
| 6blank = {{{6blank|}}}| 6data1 = {{{6data4|}}}| 6data2 = {{{6data5|}}}| 6data3 = {{{6data6|}}}
}}
{{!}}-
{{#invoke:Infobox election|row
| row = 3<!-- Kwa utatuzi -->
| type = {{{type|}}}
| divider = <hr />
| ongoing = {{if empty|{{{ongoing|}}}|no}}
| final_round_label = {{{final_round_label|}}}
| col3 = {{#if:{{{color9|}}}{{{colour9|}}}{{{image9|}}}{{{nominee9|}}}{{{candidate9|}}}{{{leader9|}}}{{{party9|}}}{{{alliance9|}}}{{{home_state9|}}}{{{running_mate9|}}}{{{electoral_vote9|}}}{{{delegate_count9|}}}{{{states_carried9|}}}{{{leader_since9|}}}{{{leaders_seat9|}}}{{{last_election9|}}}{{{seats_before9|}}}{{{seats_needed9|}}}{{{seats9|}}}{{{seats_after9|}}}{{{seat_change9|}}}{{{popular_vote9|}}}{{{percentage9|}}}{{{counties_won9|}}}{{{counties_threshold9|}}}{{{swing9|}}}{{{1data9|}}}{{{2data9|}}}{{{3data9|}}}{{{4data9|}}}{{{5data9|}}}{{{6data9|}}}|yes}}
| header1 = {{#switch:{{#expr:{{#if:{{{party3|}}}|1|0}}+{{#if:{{{party6|}}}|1|0}}}}|0=Chama cha tano|1=Chama cha sita|2=Chama cha saba}}
| header2 = {{#switch:{{#expr:{{#if:{{{party3|}}}|1|0}}+{{#if:{{{party6|}}}|1|0}}}}|0=Chama cha sita|1=Chama cha saba|2=Chama cha nane}}
| header3 = {{#switch:{{#expr:{{#if:{{{party3|}}}|1|0}}+{{#if:{{{party6|}}}|1|0}}}}|0=Chama cha saba|1=Chama cha nane|2=Chama cha tisa}}
| party_color = {{#invoke:if empty|main| {{{party_colour|}}} | {{{party_color|}}} | yes }}
| color1 = {{#invoke:if empty|main| {{{color7|}}} | {{{colour7|}}} }}
| color2 = {{#invoke:if empty|main| {{{color8|}}} | {{{colour8|}}} }}
| color3 = {{#invoke:if empty|main| {{{color9|}}} | {{{colour9|}}} }}
| image_size = {{if empty|{{{image_size|}}}|150x150px}}
| image_upright = {{{image_upright|}}}
| image1 = {{{image7|}}}
| image1_size = {{{image7_size|}}}
| image1_upright = {{{image7_upright|}}}
| image2 = {{{image8|}}}
| image2_size = {{{image8_size|}}}
| image2_upright = {{{image8_upright|}}}
| image3 = {{{image9|}}}
| image3_size = {{{image9_size|}}}
| image3_upright = {{{image9_upright|}}}
| pageimage1 = {{{pageimage7|}}}
| pageimage2 = {{{pageimage8|}}}
| pageimage3 = {{{pageimage9|}}}
| nominee1 = {{{nominee7|}}}
| nominee2 = {{{nominee8|}}}
| nominee3 = {{{nominee9|}}}
| candidate1 = {{{candidate7|}}}
| candidate2 = {{{candidate8|}}}
| candidate3 = {{{candidate9|}}}
| leader1 = {{{leader7|}}}
| leader2 = {{{leader8|}}}
| leader3 = {{{leader9|}}}
| party_label = {{if empty|{{{party_label|}}}|Chama}}
| party1_name = {{if empty|{{{party7_name|}}}|{{{party_name|}}}}}
| party2_name = {{if empty|{{{party8_name|}}}|{{{party_name|}}}}}
| party3_name = {{if empty|{{{party9_name|}}}|{{{party_name|}}}}}
| party1 = {{{party7|}}}
| party2 = {{{party8|}}}
| party3 = {{{party9|}}}
| alliance1_name = {{if empty|{{{alliance7_name|}}}|{{{alliance_name|}}}}}
| alliance2_name = {{if empty|{{{alliance8_name|}}}|{{{alliance_name|}}}}}
| alliance3_name = {{if empty|{{{alliance9_name|}}}|{{{alliance_name|}}}}}
| alliance1 = {{{alliance7|}}}
| alliance2 = {{{alliance8|}}}
| alliance3 = {{{alliance9|}}}
| home_state1 = {{{home_state7|}}}
| home_state2 = {{{home_state8|}}}
| home_state3 = {{{home_state9|}}}
| running_mate1 = {{{running_mate7|}}}
| running_mate2 = {{{running_mate8|}}}
| running_mate3 = {{{running_mate9|}}}
| college_voted = {{{college_voted|}}}
| electoral_vote1 = {{{electoral_vote7|}}}
| electoral_vote2 = {{{electoral_vote8|}}}
| electoral_vote3 = {{{electoral_vote9|}}}
| delegate_count1 = {{{delegate_count7|}}}
| delegate_count2 = {{{delegate_count8|}}}
| delegate_count3 = {{{delegate_count9|}}}
| states_carried1 = {{{states_carried7|}}}
| states_carried2 = {{{states_carried8|}}}
| states_carried3 = {{{states_carried9|}}}
| leader_since1 = {{{leader_since7|}}}
| leader_since2 = {{{leader_since8|}}}
| leader_since3 = {{{leader_since9|}}}
| leaders_seat1 = {{{leaders_seat7|}}}
| leaders_seat2 = {{{leaders_seat8|}}}
| leaders_seat3 = {{{leaders_seat9|}}}
| last_election1 = {{{last_election7|}}}
| last_election2 = {{{last_election8|}}}
| last_election3 = {{{last_election9|}}}
| seats_before1 = {{{seats_before7|}}}
| seats_before2 = {{{seats_before8|}}}
| seats_before3 = {{{seats_before9|}}}
| seats_needed1 = {{{seats_needed7|}}}
| seats_needed2 = {{{seats_needed8|}}}
| seats_needed3 = {{{seats_needed9|}}}
| seats1 = {{{seats7|}}}
| seats2 = {{{seats8|}}}
| seats3 = {{{seats9|}}}
| seats_after1 = {{{seats_after7|}}}
| seats_after2 = {{{seats_after8|}}}
| seats_after3 = {{{seats_after9|}}}
| seat_change1 = {{{seat_change7|}}}
| seat_change2 = {{{seat_change8|}}}
| seat_change3 = {{{seat_change9|}}}
| vote_type = {{if empty|{{{vote_type|}}}|Kura za wananchi}}
| popular_vote1 = {{{popular_vote7|}}}
| popular_vote2 = {{{popular_vote8|}}}
| popular_vote3 = {{{popular_vote9|}}}
| percentage1 = {{{percentage7|}}}
| percentage2 = {{{percentage8|}}}
| percentage3 = {{{percentage9|}}}
| first_round1 = {{{first_round7|}}}
| first_round2 = {{{first_round8|}}}
| first_round3 = {{{first_round9|}}}
| final_round1 = {{{final_round7|}}}
| final_round2 = {{{final_round8|}}}
| final_round3 = {{{final_round9|}}}
| swing1 = {{{swing7|}}}
| swing2 = {{{swing8|}}}
| swing3 = {{{swing9|}}}
| opinion_polls = {{{opinion_polls|}}}
| 1blank = {{{1blank|}}}| 1data1 = {{{1data7|}}}| 1data2 = {{{1data8|}}}| 1data3 = {{{1data9|}}}
| 2blank = {{{2blank|}}}| 2data1 = {{{2data7|}}}| 2data2 = {{{2data8|}}}| 2data3 = {{{2data9|}}}
| 3blank = {{{3blank|}}}| 3data1 = {{{3data7|}}}| 3data2 = {{{3data8|}}}| 3data3 = {{{3data9|}}}
| 4blank = {{{4blank|}}}| 4data1 = {{{4data7|}}}| 4data2 = {{{4data8|}}}| 4data3 = {{{4data9|}}}
| 5blank = {{{5blank|}}}| 5data1 = {{{5data7|}}}| 5data2 = {{{5data8|}}}| 5data3 = {{{5data9|}}}
| 6blank = {{{6blank|}}}| 6data1 = {{{6data7|}}}| 6data2 = {{{6data8|}}}| 6data3 = {{{6data9|}}}
}}
{{!)}}
| data11 =
{{#if:{{{map_image|}}}{{{map|}}}|<hr />{{#if:{{{map_image|}}}
|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map_image}}}|size={{#invoke:Math|min|1={{#invoke:string|replace|{{{map_size|}}}|px%s*$||plain=false}}|2=300}}px|sizedefault=300px|alt={{{map_alt|}}}}}
|{{{map}}}
}}{{#if:{{{map_caption|}}}|<div>{{{map_caption|}}}</div>}}
}}
| data12 =
{{#if:{{{map2_image|}}}{{{map2|}}}|<hr />{{#if:{{{map2_image|}}}
|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map2_image}}}|size={{#invoke:Math|min|1={{#invoke:string|replace|{{{map2_size|}}}|px%s*$||plain=false}}|2=300}}px|sizedefault=300px|alt={{{map2_alt|}}}}}
|{{{map2}}}
}}{{#if:{{{map2_caption|}}}|<div>{{{map2_caption|}}}</div>}}
}}
|data13 =
{{#if:{{{map3_image|}}}{{{map3|}}}|<hr />{{#if:{{{map3_image|}}}
|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map3_image}}}|size={{#invoke:Math|min|1={{#invoke:string|replace|{{{map3_size|}}}|px%s*$||plain=false}}|2=300}}px|sizedefault=300px|alt={{{map3_alt|}}}}}
|{{{map3}}}
}}{{#if:{{{map3_caption|}}}|<div>{{{map3_caption|}}}</div>}}
}}
|data14 =
{{#if:{{{map4_image|}}}{{{map4|}}}|<hr />{{#if:{{{map4_image|}}}
|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map4_image}}}|size={{#invoke:Math|min|1={{#invoke:string|replace|{{{map4_size|}}}|px%s*$||plain=false}}|2=300}}px|sizedefault=300px|alt={{{map4_alt|}}}}}
|{{{map4}}}
}}{{#if:{{{map4_caption|}}}|<div>{{{map4_caption|}}}</div>}}
}}
| data15 = {{#if:{{{title|}}}|<hr />
{{{!}} role="presentation" cellspacing="0" cellpadding="0" style="background:transparent; color: inherit; width:100%;"
{{!}} style="width:50%; text-align:left;" {{!}}{{#if:{{{before_election|}}}{{{before_party|}}}|'''{{#ifeq:{{{type}}}|primary|Previous {{{title}}}|{{#ifeq:{{if empty|{{{ongoing|}}}|no}}|yes|Aliye madarakani {{#ifeq:{{lc:{{{title}}}}}|u.s. senator|[[List of United States senators from {{#ifeq:{{{country}}}|Georgia (U.S. state)|Georgia|{{{country}}}}}|U.S. senator]]|{{{title}}}}}|{{#ifeq:{{lc:{{{title}}}}}|u.s. senator|[[List of United States senators from {{#ifeq:{{{country}}}|Georgia (U.S. state)|Georgia|{{{country}}}}}|U.S. senator]]|{{{title}}}}} kabla ya uchaguzi}}}}'''<br />
{{{before_election}}}<br />
{{#if:{{{before_party|}}}|{{#invoke:Infobox election|shortname|link={{if empty|{{{before_party_link|}}}|{{{party_name}}}}}|name={{{before_party}}}}} }} }}
{{!}} style="width:50%; text-align:right;" {{!}} {{#ifeq:{{if empty|{{{ongoing|}}}|no}}|yes|{{#ifeq:{{{type}}}|primary|{{#if:{{{after_election|}}}|'''Anayetarajiwa {{if empty|{{{posttitle|}}}|{{{title}}}}}'''|}}|}} |'''{{#if:{{{posttitle|}}}|{{{posttitle}}}|{{#ifeq:{{{type}}}|primary||Aliyechaguliwa}} {{#ifeq:{{{title|}}}|Mayor|mayor|{{{title}}}}}}}'''}} <br />
{{#ifeq:{{if empty|{{{ongoing|}}}|no}}|yes|{{#ifeq:{{{type}}}|primary|{{if empty|{{{after_election|}}}|}}}}}}
{{#ifeq:{{if empty|{{{ongoing|}}}|no}}|yes||{{if empty|{{{after_election|}}}|}}{{#if:{{{after_election|}}}{{{after_party|}}}||Itajulikana baadaye}}<br />
{{#if:{{{after_party|}}}|{{#invoke:Infobox election|shortname|link={{if empty|{{{after_party_link|}}}|{{{party_name|}}}}}|name={{{after_party}}}}}}} }}
{{!}}} }}
|name = {{#if:{{{template_name|}}}|{{{template_name}}}}}
| data16 = {{{module|}}}
}}</includeonly><noinclude>{{documentation}}<!-- Add categories to the /doc subpage, not here! --></noinclude>{{#if:{{{electoral_vote1|}}}|{{Main other|[[Category:Elections using electoral votes]]}}}}<!-- temporary tracking of elections using an electoral college -->{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox election with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox election]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| regexp1 = [%d]blank | regexp2 = [%d]data[%d] | after_election | after_party | after_party_link | regexp3 = alliance[%d]_name | alliance_name | regexp4 = alliance[%d] | before_election | before_party | before_party_link | regexp5 = candidate[%d] | child | college_voted | regexp6 = colou?r[%d] | counties_threshold1 | counties_threshold2 | counties_threshold3 | counties_threshold9 | counties_won1 | counties_won2 | counties_won3 | counties_won9 | country | declared | regexp7 = delegate_count[%d] | elected_members | elected_mps | election_date | election_name | regexp8 = electoral_vote[%d] | embed | filler | final_round_label | flag_image | flag_year | regexp9 = home_state[%d] | image_size | image_upright | regexp10 = image[%d] | regexp11 = image[%d]_size | regexp12 = image[%d]_upright | regexp13 = last_election[%d] | last_update | regexp14 = leader_since[%d] | regexp15 = leader[%d] | regexp16 = leaders_seat[%d] | majority_seats | map | map_alt | map_caption | map_image | map_size | map2 | map2_alt | map2_caption | map2_image | map2_size | map3 | map3_alt | map3_caption | map3_image | map3_size | map4 | map4_alt | map4_caption | map4_image | map4_size | module | needed_votes | next_election | next_seat_election | next_seat_year | next_year | regexp17 = nominee[%d] | ongoing | opinion_polls | outgoing_members | party_color | party_colour | party_label | regexp18 = party[%d]_name | party_name | regexp19 = party[%d] | regexp20 = percentage[%d] | regexp21 = popular_vote[%d] | posttitle | previous_election | previous_mps | previous_seat_election | previous_seat_year | previous_year | registered | reporting | regexp22 = running_mate[%d] | regexp23 = seat_change[%d] | regexp24 = seats_after[%d] | regexp25 = seats_before[%d] | seats_for_election | regexp26 = seats_needed[%d] | regexp27 = seats[%d] | regexp28 = states_carried[%d] | regexp29 = swing[%d] | seat_class | template_name | time_zone | title | turnout | type | vote_type | votes_counted | votes_for_election | regexp30 = first_round[%d] | regexp31 = final_round[%d] }}{{#invoke:Check for conflicting parameters|check
| template = [[Template:Infobox election]]
| cat = {{main other|Category:Pages using infobox election with conflicting parameters}}
| child; embed
| outgoing_members; previous_mps
| elected_members; elected_mps
| party1_name; party_name
| alliance1_name; alliance_name
}}
of9l9vuj30psc4g3lq1s3w2z0xhuxbs
1593368
1593365
2026-08-30T04:34:55Z
Gayle157
73366
Gayle157 alihamisha ukurasa wa [[Kigezo:Infobox election]] hadi [[Kigezo:Jedwali la uchaguzi]]: Swahili version
1593365
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{#invoke:infobox|infoboxTemplate
| templatestyles = Infobox election/styles.css
| child templatestyles = Screen reader-only/styles.css<!-- for /row template -->
| child = {{if empty|{{{child|}}}|{{{embed|}}}}}| bodyclass = ib-election infobox-table {{#if:{{{election_date|}}}|vevent|}}
| bodystyle = {{#if:<!--
-->{{{map_image|}}}{{{map|}}}{{{map2_image|}}}{{{map2|}}}{{{map3_image|}}}{{{map3|}}}{{{map4_image|}}}{{{map4|}}}<!--
-->|width:{{#invoke:Math|min
| 1=300
| 2={{#invoke:Math|max
| 1 = {{#if:{{{map_image|}}}{{{map|}}}|{{#invoke:string|replace|{{#invoke:if empty|main|{{{map_size|}}}|300}}|px%s*$||plain=false}}}}
| 2 = {{#if:{{{map2_image|}}}{{{map2|}}}|{{#invoke:string|replace|{{#invoke:if empty|main|{{{map2_size|}}}|300}}|px%s*$||plain=false}}}}
| 3 = {{#if:{{{map3_image|}}}{{{map3|}}}|{{#invoke:string|replace|{{#invoke:if empty|main|{{{map3_size|}}}|300}}|px%s*$||plain=false}}}}
| 4 = {{#if:{{{map4_image|}}}{{{map4|}}}|{{#invoke:string|replace|{{#invoke:if empty|main|{{{map4_size|}}}|300}}|px%s*$||plain=false}}}}
}}}}px}}
| titleclass = summary
| title = {{#ifeq:{{if empty|{{{child|}}}|{{{embed|}}}}}|yes|{{#if:{{{election_name|}}}|<div style="background-color:#ddd; color:inherit; font-size:120%; font-weight:bold">{{{election_name}}}</div>}}|{{if empty|{{{election_name|}}}|{{PAGENAME}}}}}}
| subheader1 = {{#if:{{{flag_image|}}}
|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{flag_image|}}}|size=50px|alt=|link=}}<hr />
|{{#ifexist:Template:Country data {{#invoke:if empty|main|{{{country|}}}|¬}}|{{#invoke:flag|deco|{{{country}}}|variant={{{flag_year|}}}|size=50px|noredlink={{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}}||yes}}|frameonly=true}}<hr />}}
}}
| subheader2 = {{#if:{{{previous_year|}}}{{{election_date|}}}{{{next_year|}}}|
{{succession links|leftstyle=width:20%;|centerstyle = width:60%;|rightstyle=width:20%;
| left ={{#if:{{{previous_year|}}}|{{#ifexist:{{{previous_election|}}}|[[{{{previous_election}}}|{{{previous_year}}}]]|{{{previous_year}}}}}}}
| center = {{#if:{{{election_date|}}}|'''{{{election_date}}}'''}}
| right = {{#if:{{{next_year|}}}|{{#ifexist:{{{next_election|}}}|[[{{{next_election}}}|{{{next_year}}}]]|{{{next_year}}}}}}}
}}
}}
| subheader3 = {{#if:{{{previous_seat_year|}}}{{{seat_class|}}}{{{next_seat_year|}}}|
{{succession links|leftstyle=width:35%; text-align:center;|centerstyle = width:30%;|rightstyle=width:35%; text-align:center;
| left ={{#if:{{{previous_seat_year|}}}|{{#ifexist:{{{previous_seat_election|}}}|[[{{{previous_seat_election}}}|{{{previous_seat_year}}}]]|{{{previous_seat_year}}}}}}}
| center = {{#if:{{{seat_class|}}}|'''{{{seat_class}}}'''}}
| right = {{#if:{{{next_seat_year|}}}|{{#ifexist:{{{next_seat_election|}}}|[[{{{next_seat_election}}}|{{{next_seat_year}}}]]|{{{next_seat_year}}}}}}}
}}
}}
| subheader4 =
{{#if:{{{outgoing_members|}}}{{{previous_mps|}}}{{{elected_members|}}}{{{elected_mps|}}}|
{{succession links|leftstyle=width:40%; text-align:center;|rightstyle=width:40%; text-align:center;
| left = {{#if:{{{outgoing_members|}}}{{{previous_mps|}}}|{{#ifexist:{{if empty|{{{outgoing_members|}}}|{{{previous_mps|}}}}}|[[{{if empty|{{{outgoing_members|}}}|{{{previous_mps|}}}}}|Wajumbe wanaoondoka]]|{{if empty|{{{outgoing_members|}}}|{{{previous_mps|}}}}}}}}}
| right = {{#if:{{{elected_members|}}}{{{elected_mps|}}}|{{#ifexist:{{if empty|{{{elected_members|}}}|{{{elected_mps|}}}}}|[[{{if empty|{{{elected_members|}}}|{{{elected_mps|}}}}}|Wajumbe waliochaguliwa]]|{{if empty|{{{elected_members|}}}|{{{elected_mps|}}}}}}}|}}
}}
}}
| header1 =
{{#switch:{{lc:{{{type|}}}}}
| primary
| presidential = {{#if:{{{votes_for_election|}}}|<hr />{{{votes_for_election}}}{{#if:{{{needed_votes|}}}|<br />{{{needed_votes}}} kura zinazohitajika kushinda}}
}}
| parliamentary
| legislative
| by-election = {{#if:{{{seats_for_election|}}}|<hr />{{{seats_for_election}}}{{#if:{{{majority_seats|}}}|<br />{{{majority_seats}}} viti vinavyohitajika kwa wingi}}
}}
| #default =
}}
| data2 = {{#if:{{{opinion_polls|}}}| [[{{{opinion_polls}}}|Tafiti za maoni]] }}
| label3 = Waliojiandikisha
| data3 = {{{registered|}}}
| label4 = Ujitokezaji
| data4 = {{{turnout|}}}
| label5 = Kura zilizohesabiwa
| data5 = {{#if:{{{votes_counted|}}}|<div class="center" style="width:auto;margin-left:auto;margin-right:auto;">{{Percentage bar|{{{votes_counted}}}|{{{votes_counted}}}%|1BCE0E}}</div>hadi '''{{{last_update}}} {{{time_zone}}}''' }}
| label6 = Inaripotiwa
| data6 = {{#if:{{{reporting|}}}|<div class="center" style="width:auto;margin-left:auto;margin-right:auto;">{{Percentage bar|{{{reporting}}}|{{{reporting}}}%|1BCE0E}}</div>hadi '''{{{last_update}}} {{{time_zone}}}''' }}
| label7 = Zilizotangazwa
| data7 = {{#if:{{{declared|}}}|<div class="center" style="width:auto;margin-left:auto;margin-right:auto;">{{Percentage bar|{{{declared}}}|{{{declared}}}%|1BCE0E}}</div>hadi '''{{{last_update}}} {{{time_zone}}}''' }}
| data10 = <nowiki />
{{(!}} style="background:transparent; color: inherit; width:100%;"
{{!}}-
{{#invoke:Infobox election|row
| row = 1<!-- Kwa utatuzi -->
| type = {{{type|}}}
| divider = <!-- hakuna -->
| filler = {{{filler|}}}
| col3 = {{#if:{{{color3|}}}{{{colour3|}}}{{{image3|}}}{{{nominee3|}}}{{{candidate3|}}}{{{leader3|}}}{{{party3|}}}{{{alliance3|}}}{{{home_state3|}}}{{{running_mate3|}}}{{{electoral_vote3|}}}{{{delegate_count3|}}}{{{states_carried3|}}}{{{leader_since3|}}}{{{leaders_seat3|}}}{{{last_election3|}}}{{{seats_before3|}}}{{{seats_needed3|}}}{{{seats3|}}}{{{seats_after3|}}}{{{seat_change3|}}}{{{popular_vote3|}}}{{{percentage3|}}}{{{swing3|}}}{{{1data3|}}}{{{2data3|}}}{{{3data3|}}}{{{4data3|}}}{{{5data3|}}}{{{6data3|}}}|yes}}
| ongoing = {{if empty|{{{ongoing|}}}|no}}
| final_round_label = {{{final_round_label|}}}
| header1 = {{#switch:{{{type|}}}|parliamentary|Parliamentary=Chama cha kwanza|#default=Chama cha wengi}}
| header2 = {{#switch:{{{type|}}}|parliamentary|Parliamentary=Chama cha pili|#default=Chama cha wachache}}
| header3 = {{#switch:{{{type|}}}|parliamentary|Parliamentary=Chama cha tatu|#default=Chama cha tatu}}
| party_color = {{#invoke:if empty|main| {{{party_colour|}}} | {{{party_color|}}} | yes }}
| color1 = {{#invoke:if empty|main| {{{color1|}}} | {{{colour1|}}} }}
| color2 = {{#invoke:if empty|main| {{{color2|}}} | {{{colour2|}}} }}
| color3 = {{#invoke:if empty|main| {{{color3|}}} | {{{colour3|}}} }}
| image_size = {{if empty|{{{image_size|}}}|150x150px}}
| image_upright = {{{image_upright|}}}
| image1 = {{{image1|}}}
| image1_size = {{{image1_size|}}}
| image1_upright = {{{image1_upright|}}}
| image2 = {{{image2|}}}
| image2_size = {{{image2_size|}}}
| image2_upright = {{{image2_upright|}}}
| image3 = {{{image3|}}}
| image3_size = {{{image3_size|}}}
| image3_upright = {{{image3_upright|}}}
| pageimage1 = {{{pageimage1|}}}
| pageimage2 = {{{pageimage2|}}}
| pageimage3 = {{{pageimage3|}}}
| nominee1 = {{{nominee1|}}}
| nominee2 = {{{nominee2|}}}
| nominee3 = {{{nominee3|}}}
| candidate1 = {{{candidate1|}}}
| candidate2 = {{{candidate2|}}}
| candidate3 = {{{candidate3|}}}
| leader1 = {{{leader1|}}}
| leader2 = {{{leader2|}}}
| leader3 = {{{leader3|}}}
| party_label = {{if empty|{{{party_label|}}}|Chama}}
| party1_name = {{if empty|{{{party1_name|}}}|{{{party_name|}}}}}
| party2_name = {{if empty|{{{party2_name|}}}|{{{party_name|}}}}}
| party3_name = {{if empty|{{{party3_name|}}}|{{{party_name|}}}}}
| party1 = {{{party1|}}}
| party2 = {{{party2|}}}
| party3 = {{{party3|}}}
| alliance1_name = {{if empty|{{{alliance1_name|}}}|{{{alliance_name|}}}}}
| alliance2_name = {{if empty|{{{alliance2_name|}}}|{{{alliance_name|}}}}}
| alliance3_name = {{if empty|{{{alliance3_name|}}}|{{{alliance_name|}}}}}
| alliance1 = {{{alliance1|}}}
| alliance2 = {{{alliance2|}}}
| alliance3 = {{{alliance3|}}}
| home_state1 = {{{home_state1|}}}
| home_state2 = {{{home_state2|}}}
| home_state3 = {{{home_state3|}}}
| running_mate1 = {{{running_mate1|}}}
| running_mate2 = {{{running_mate2|}}}
| running_mate3 = {{{running_mate3|}}}
| college_voted = {{{college_voted|}}}
| electoral_vote1 = {{{electoral_vote1|}}}
| electoral_vote2 = {{{electoral_vote2|}}}
| electoral_vote3 = {{{electoral_vote3|}}}
| delegate_count1 = {{{delegate_count1|}}}
| delegate_count2 = {{{delegate_count2|}}}
| delegate_count3 = {{{delegate_count3|}}}
| states_carried1 = {{{states_carried1|}}}
| states_carried2 = {{{states_carried2|}}}
| states_carried3 = {{{states_carried3|}}}
| leader_since1 = {{{leader_since1|}}}
| leader_since2 = {{{leader_since2|}}}
| leader_since3 = {{{leader_since3|}}}
| leaders_seat1 = {{{leaders_seat1|}}}
| leaders_seat2 = {{{leaders_seat2|}}}
| leaders_seat3 = {{{leaders_seat3|}}}
| last_election1 = {{{last_election1|}}}
| last_election2 = {{{last_election2|}}}
| last_election3 = {{{last_election3|}}}
| seats_before1 = {{{seats_before1|}}}
| seats_before2 = {{{seats_before2|}}}
| seats_before3 = {{{seats_before3|}}}
| seats_needed1 = {{{seats_needed1|}}}
| seats_needed2 = {{{seats_needed2|}}}
| seats_needed3 = {{{seats_needed3|}}}
| seats1 = {{{seats1|}}}
| seats2 = {{{seats2|}}}
| seats3 = {{{seats3|}}}
| seats_after1 = {{{seats_after1|}}}
| seats_after2 = {{{seats_after2|}}}
| seats_after3 = {{{seats_after3|}}}
| seat_change1 = {{{seat_change1|}}}
| seat_change2 = {{{seat_change2|}}}
| seat_change3 = {{{seat_change3|}}}
| vote_type = {{if empty|{{{vote_type|}}}|Kura za wananchi}}
| popular_vote1 = {{{popular_vote1|}}}
| popular_vote2 = {{{popular_vote2|}}}
| popular_vote3 = {{{popular_vote3|}}}
| percentage1 = {{{percentage1|}}}
| percentage2 = {{{percentage2|}}}
| percentage3 = {{{percentage3|}}}
| first_round1 = {{{first_round1|}}}
| first_round2 = {{{first_round2|}}}
| first_round3 = {{{first_round3|}}}
| final_round1 = {{{final_round1|}}}
| final_round2 = {{{final_round2|}}}
| final_round3 = {{{final_round3|}}}
| counties_won1 = {{{counties_won1|}}}
| counties_won2 = {{{counties_won2|}}}
| counties_won3 = {{{counties_won3|}}}
| counties_threshold1 = {{{counties_threshold1|}}}
| counties_threshold2 = {{{counties_threshold2|}}}
| counties_threshold3 = {{{counties_threshold3|}}}
| swing1 = {{{swing1|}}}
| swing2 = {{{swing2|}}}
| swing3 = {{{swing3|}}}
| opinion_polls = {{{opinion_polls|}}}
| 1blank = {{{1blank|}}}| 1data1 = {{{1data1|}}}| 1data2 = {{{1data2|}}}| 1data3 = {{{1data3|}}}
| 2blank = {{{2blank|}}}| 2data1 = {{{2data1|}}}| 2data2 = {{{2data2|}}}| 2data3 = {{{2data3|}}}
| 3blank = {{{3blank|}}}| 3data1 = {{{3data1|}}}| 3data2 = {{{3data2|}}}| 3data3 = {{{3data3|}}}
| 4blank = {{{4blank|}}}| 4data1 = {{{4data1|}}}| 4data2 = {{{4data2|}}}| 4data3 = {{{4data3|}}}
| 5blank = {{{5blank|}}}| 5data1 = {{{5data1|}}}| 5data2 = {{{5data2|}}}| 5data3 = {{{5data3|}}}
| 6blank = {{{6blank|}}}| 6data1 = {{{6data1|}}}| 6data2 = {{{6data2|}}}| 6data3 = {{{6data3|}}}
}}
{{!}}-
{{#invoke:Infobox election|row
| row = 2<!-- Kwa utatuzi -->
| type = {{{type|}}}
| divider = <hr />
| col3 = {{#if:{{{color6|}}}{{{colour6|}}}{{{image6|}}}{{{nominee6|}}}{{{candidate6|}}}{{{leader6|}}}{{{party6|}}}{{{alliance6|}}}{{{home_state6|}}}{{{running_mate6|}}}{{{electoral_vote6|}}}{{{delegate_count6|}}}{{{states_carried6|}}}{{{leader_since6|}}}{{{leaders_seat6|}}}{{{last_election6|}}}{{{seats_before6|}}}{{{seats_needed6|}}}{{{seats6|}}}{{{seats_after6|}}}{{{seat_change6|}}}{{{popular_vote6|}}}{{{percentage6|}}}{{{swing6|}}}{{{1data6|}}}{{{2data6|}}}{{{3data6|}}}{{{4data6|}}}{{{5data6|}}}{{{6data6|}}}|yes}}
| ongoing = {{if empty|{{{ongoing|}}}|no}}
| final_round_label = {{{final_round_label|}}}
| header1 = {{#if:{{{party3|}}}|Chama cha nne|Chama cha tatu}}
| header2 = {{#if:{{{party3|}}}|Chama cha tano|Chama cha nne}}
| header3 = {{#if:{{{party3|}}}|Chama cha sita|Chama cha tano}}
| party_color = {{#invoke:if empty|main| {{{party_colour|}}} | {{{party_color|}}} | yes }}
| color1 = {{#invoke:if empty|main| {{{color4|}}} | {{{colour4|}}} }}
| color2 = {{#invoke:if empty|main| {{{color5|}}} | {{{colour5|}}} }}
| color3 = {{#invoke:if empty|main| {{{color6|}}} | {{{colour6|}}} }}
| image_size = {{if empty|{{{image_size|}}}|150x150px}}
| image_upright = {{{image_upright|}}}
| image1 = {{{image4|}}}
| image1_size = {{{image4_size|}}}
| image1_upright = {{{image4_upright|}}}
| image2 = {{{image5|}}}
| image2_size = {{{image5_size|}}}
| image2_upright = {{{image5_upright|}}}
| image3 = {{{image6|}}}
| image3_size = {{{image6_size|}}}
| image3_upright = {{{image6_upright|}}}
| pageimage1 = {{{pageimage4|}}}
| pageimage2 = {{{pageimage5|}}}
| pageimage3 = {{{pageimage6|}}}
| nominee1 = {{{nominee4|}}}
| nominee2 = {{{nominee5|}}}
| nominee3 = {{{nominee6|}}}
| candidate1 = {{{candidate4|}}}
| candidate2 = {{{candidate5|}}}
| candidate3 = {{{candidate6|}}}
| leader1 = {{{leader4|}}}
| leader2 = {{{leader5|}}}
| leader3 = {{{leader6|}}}
| party_label = {{if empty|{{{party_label|}}}|Chama}}
| party1_name = {{if empty|{{{party4_name|}}}|{{{party_name|}}}}}
| party2_name = {{if empty|{{{party5_name|}}}|{{{party_name|}}}}}
| party3_name = {{if empty|{{{party6_name|}}}|{{{party_name|}}}}}
| party1 = {{{party4|}}}
| party2 = {{{party5|}}}
| party3 = {{{party6|}}}
| alliance1_name = {{if empty|{{{alliance4_name|}}}|{{{alliance_name|}}}}}
| alliance2_name = {{if empty|{{{alliance5_name|}}}|{{{alliance_name|}}}}}
| alliance3_name = {{if empty|{{{alliance6_name|}}}|{{{alliance_name|}}}}}
| alliance1 = {{{alliance4|}}}
| alliance2 = {{{alliance5|}}}
| alliance3 = {{{alliance6|}}}
| home_state1 = {{{home_state4|}}}
| home_state2 = {{{home_state5|}}}
| home_state3 = {{{home_state6|}}}
| running_mate1 = {{{running_mate4|}}}
| running_mate2 = {{{running_mate5|}}}
| running_mate3 = {{{running_mate6|}}}
| college_voted = {{{college_voted|}}}
| electoral_vote1 = {{{electoral_vote4|}}}
| electoral_vote2 = {{{electoral_vote5|}}}
| electoral_vote3 = {{{electoral_vote6|}}}
| delegate_count1 = {{{delegate_count4|}}}
| delegate_count2 = {{{delegate_count5|}}}
| delegate_count3 = {{{delegate_count6|}}}
| states_carried1 = {{{states_carried4|}}}
| states_carried2 = {{{states_carried5|}}}
| states_carried3 = {{{states_carried6|}}}
| leader_since1 = {{{leader_since4|}}}
| leader_since2 = {{{leader_since5|}}}
| leader_since3 = {{{leader_since6|}}}
| leaders_seat1 = {{{leaders_seat4|}}}
| leaders_seat2 = {{{leaders_seat5|}}}
| leaders_seat3 = {{{leaders_seat6|}}}
| last_election1 = {{{last_election4|}}}
| last_election2 = {{{last_election5|}}}
| last_election3 = {{{last_election6|}}}
| seats_before1 = {{{seats_before4|}}}
| seats_before2 = {{{seats_before5|}}}
| seats_before3 = {{{seats_before6|}}}
| seats_needed1 = {{{seats_needed4|}}}
| seats_needed2 = {{{seats_needed5|}}}
| seats_needed3 = {{{seats_needed6|}}}
| seats1 = {{{seats4|}}}
| seats2 = {{{seats5|}}}
| seats3 = {{{seats6|}}}
| seats_after1 = {{{seats_after4|}}}
| seats_after2 = {{{seats_after5|}}}
| seats_after3 = {{{seats_after6|}}}
| seat_change1 = {{{seat_change4|}}}
| seat_change2 = {{{seat_change5|}}}
| seat_change3 = {{{seat_change6|}}}
| vote_type = {{if empty|{{{vote_type|}}}|Kura za wananchi}}
| popular_vote1 = {{{popular_vote4|}}}
| popular_vote2 = {{{popular_vote5|}}}
| popular_vote3 = {{{popular_vote6|}}}
| percentage1 = {{{percentage4|}}}
| percentage2 = {{{percentage5|}}}
| percentage3 = {{{percentage6|}}}
| first_round1 = {{{first_round4|}}}
| first_round2 = {{{first_round5|}}}
| first_round3 = {{{first_round6|}}}
| final_round1 = {{{final_round4|}}}
| final_round2 = {{{final_round5|}}}
| final_round3 = {{{final_round6|}}}
| swing1 = {{{swing4|}}}
| swing2 = {{{swing5|}}}
| swing3 = {{{swing6|}}}
| opinion_polls = {{{opinion_polls|}}}
| 1blank = {{{1blank|}}}| 1data1 = {{{1data4|}}}| 1data2 = {{{1data5|}}}| 1data3 = {{{1data6|}}}
| 2blank = {{{2blank|}}}| 2data1 = {{{2data4|}}}| 2data2 = {{{2data5|}}}| 2data3 = {{{2data6|}}}
| 3blank = {{{3blank|}}}| 3data1 = {{{3data4|}}}| 3data2 = {{{3data5|}}}| 3data3 = {{{3data6|}}}
| 4blank = {{{4blank|}}}| 4data1 = {{{4data4|}}}| 4data2 = {{{4data5|}}}| 4data3 = {{{4data6|}}}
| 5blank = {{{5blank|}}}| 5data1 = {{{5data4|}}}| 5data2 = {{{5data5|}}}| 5data3 = {{{5data6|}}}
| 6blank = {{{6blank|}}}| 6data1 = {{{6data4|}}}| 6data2 = {{{6data5|}}}| 6data3 = {{{6data6|}}}
}}
{{!}}-
{{#invoke:Infobox election|row
| row = 3<!-- Kwa utatuzi -->
| type = {{{type|}}}
| divider = <hr />
| ongoing = {{if empty|{{{ongoing|}}}|no}}
| final_round_label = {{{final_round_label|}}}
| col3 = {{#if:{{{color9|}}}{{{colour9|}}}{{{image9|}}}{{{nominee9|}}}{{{candidate9|}}}{{{leader9|}}}{{{party9|}}}{{{alliance9|}}}{{{home_state9|}}}{{{running_mate9|}}}{{{electoral_vote9|}}}{{{delegate_count9|}}}{{{states_carried9|}}}{{{leader_since9|}}}{{{leaders_seat9|}}}{{{last_election9|}}}{{{seats_before9|}}}{{{seats_needed9|}}}{{{seats9|}}}{{{seats_after9|}}}{{{seat_change9|}}}{{{popular_vote9|}}}{{{percentage9|}}}{{{counties_won9|}}}{{{counties_threshold9|}}}{{{swing9|}}}{{{1data9|}}}{{{2data9|}}}{{{3data9|}}}{{{4data9|}}}{{{5data9|}}}{{{6data9|}}}|yes}}
| header1 = {{#switch:{{#expr:{{#if:{{{party3|}}}|1|0}}+{{#if:{{{party6|}}}|1|0}}}}|0=Chama cha tano|1=Chama cha sita|2=Chama cha saba}}
| header2 = {{#switch:{{#expr:{{#if:{{{party3|}}}|1|0}}+{{#if:{{{party6|}}}|1|0}}}}|0=Chama cha sita|1=Chama cha saba|2=Chama cha nane}}
| header3 = {{#switch:{{#expr:{{#if:{{{party3|}}}|1|0}}+{{#if:{{{party6|}}}|1|0}}}}|0=Chama cha saba|1=Chama cha nane|2=Chama cha tisa}}
| party_color = {{#invoke:if empty|main| {{{party_colour|}}} | {{{party_color|}}} | yes }}
| color1 = {{#invoke:if empty|main| {{{color7|}}} | {{{colour7|}}} }}
| color2 = {{#invoke:if empty|main| {{{color8|}}} | {{{colour8|}}} }}
| color3 = {{#invoke:if empty|main| {{{color9|}}} | {{{colour9|}}} }}
| image_size = {{if empty|{{{image_size|}}}|150x150px}}
| image_upright = {{{image_upright|}}}
| image1 = {{{image7|}}}
| image1_size = {{{image7_size|}}}
| image1_upright = {{{image7_upright|}}}
| image2 = {{{image8|}}}
| image2_size = {{{image8_size|}}}
| image2_upright = {{{image8_upright|}}}
| image3 = {{{image9|}}}
| image3_size = {{{image9_size|}}}
| image3_upright = {{{image9_upright|}}}
| pageimage1 = {{{pageimage7|}}}
| pageimage2 = {{{pageimage8|}}}
| pageimage3 = {{{pageimage9|}}}
| nominee1 = {{{nominee7|}}}
| nominee2 = {{{nominee8|}}}
| nominee3 = {{{nominee9|}}}
| candidate1 = {{{candidate7|}}}
| candidate2 = {{{candidate8|}}}
| candidate3 = {{{candidate9|}}}
| leader1 = {{{leader7|}}}
| leader2 = {{{leader8|}}}
| leader3 = {{{leader9|}}}
| party_label = {{if empty|{{{party_label|}}}|Chama}}
| party1_name = {{if empty|{{{party7_name|}}}|{{{party_name|}}}}}
| party2_name = {{if empty|{{{party8_name|}}}|{{{party_name|}}}}}
| party3_name = {{if empty|{{{party9_name|}}}|{{{party_name|}}}}}
| party1 = {{{party7|}}}
| party2 = {{{party8|}}}
| party3 = {{{party9|}}}
| alliance1_name = {{if empty|{{{alliance7_name|}}}|{{{alliance_name|}}}}}
| alliance2_name = {{if empty|{{{alliance8_name|}}}|{{{alliance_name|}}}}}
| alliance3_name = {{if empty|{{{alliance9_name|}}}|{{{alliance_name|}}}}}
| alliance1 = {{{alliance7|}}}
| alliance2 = {{{alliance8|}}}
| alliance3 = {{{alliance9|}}}
| home_state1 = {{{home_state7|}}}
| home_state2 = {{{home_state8|}}}
| home_state3 = {{{home_state9|}}}
| running_mate1 = {{{running_mate7|}}}
| running_mate2 = {{{running_mate8|}}}
| running_mate3 = {{{running_mate9|}}}
| college_voted = {{{college_voted|}}}
| electoral_vote1 = {{{electoral_vote7|}}}
| electoral_vote2 = {{{electoral_vote8|}}}
| electoral_vote3 = {{{electoral_vote9|}}}
| delegate_count1 = {{{delegate_count7|}}}
| delegate_count2 = {{{delegate_count8|}}}
| delegate_count3 = {{{delegate_count9|}}}
| states_carried1 = {{{states_carried7|}}}
| states_carried2 = {{{states_carried8|}}}
| states_carried3 = {{{states_carried9|}}}
| leader_since1 = {{{leader_since7|}}}
| leader_since2 = {{{leader_since8|}}}
| leader_since3 = {{{leader_since9|}}}
| leaders_seat1 = {{{leaders_seat7|}}}
| leaders_seat2 = {{{leaders_seat8|}}}
| leaders_seat3 = {{{leaders_seat9|}}}
| last_election1 = {{{last_election7|}}}
| last_election2 = {{{last_election8|}}}
| last_election3 = {{{last_election9|}}}
| seats_before1 = {{{seats_before7|}}}
| seats_before2 = {{{seats_before8|}}}
| seats_before3 = {{{seats_before9|}}}
| seats_needed1 = {{{seats_needed7|}}}
| seats_needed2 = {{{seats_needed8|}}}
| seats_needed3 = {{{seats_needed9|}}}
| seats1 = {{{seats7|}}}
| seats2 = {{{seats8|}}}
| seats3 = {{{seats9|}}}
| seats_after1 = {{{seats_after7|}}}
| seats_after2 = {{{seats_after8|}}}
| seats_after3 = {{{seats_after9|}}}
| seat_change1 = {{{seat_change7|}}}
| seat_change2 = {{{seat_change8|}}}
| seat_change3 = {{{seat_change9|}}}
| vote_type = {{if empty|{{{vote_type|}}}|Kura za wananchi}}
| popular_vote1 = {{{popular_vote7|}}}
| popular_vote2 = {{{popular_vote8|}}}
| popular_vote3 = {{{popular_vote9|}}}
| percentage1 = {{{percentage7|}}}
| percentage2 = {{{percentage8|}}}
| percentage3 = {{{percentage9|}}}
| first_round1 = {{{first_round7|}}}
| first_round2 = {{{first_round8|}}}
| first_round3 = {{{first_round9|}}}
| final_round1 = {{{final_round7|}}}
| final_round2 = {{{final_round8|}}}
| final_round3 = {{{final_round9|}}}
| swing1 = {{{swing7|}}}
| swing2 = {{{swing8|}}}
| swing3 = {{{swing9|}}}
| opinion_polls = {{{opinion_polls|}}}
| 1blank = {{{1blank|}}}| 1data1 = {{{1data7|}}}| 1data2 = {{{1data8|}}}| 1data3 = {{{1data9|}}}
| 2blank = {{{2blank|}}}| 2data1 = {{{2data7|}}}| 2data2 = {{{2data8|}}}| 2data3 = {{{2data9|}}}
| 3blank = {{{3blank|}}}| 3data1 = {{{3data7|}}}| 3data2 = {{{3data8|}}}| 3data3 = {{{3data9|}}}
| 4blank = {{{4blank|}}}| 4data1 = {{{4data7|}}}| 4data2 = {{{4data8|}}}| 4data3 = {{{4data9|}}}
| 5blank = {{{5blank|}}}| 5data1 = {{{5data7|}}}| 5data2 = {{{5data8|}}}| 5data3 = {{{5data9|}}}
| 6blank = {{{6blank|}}}| 6data1 = {{{6data7|}}}| 6data2 = {{{6data8|}}}| 6data3 = {{{6data9|}}}
}}
{{!)}}
| data11 =
{{#if:{{{map_image|}}}{{{map|}}}|<hr />{{#if:{{{map_image|}}}
|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map_image}}}|size={{#invoke:Math|min|1={{#invoke:string|replace|{{{map_size|}}}|px%s*$||plain=false}}|2=300}}px|sizedefault=300px|alt={{{map_alt|}}}}}
|{{{map}}}
}}{{#if:{{{map_caption|}}}|<div>{{{map_caption|}}}</div>}}
}}
| data12 =
{{#if:{{{map2_image|}}}{{{map2|}}}|<hr />{{#if:{{{map2_image|}}}
|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map2_image}}}|size={{#invoke:Math|min|1={{#invoke:string|replace|{{{map2_size|}}}|px%s*$||plain=false}}|2=300}}px|sizedefault=300px|alt={{{map2_alt|}}}}}
|{{{map2}}}
}}{{#if:{{{map2_caption|}}}|<div>{{{map2_caption|}}}</div>}}
}}
|data13 =
{{#if:{{{map3_image|}}}{{{map3|}}}|<hr />{{#if:{{{map3_image|}}}
|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map3_image}}}|size={{#invoke:Math|min|1={{#invoke:string|replace|{{{map3_size|}}}|px%s*$||plain=false}}|2=300}}px|sizedefault=300px|alt={{{map3_alt|}}}}}
|{{{map3}}}
}}{{#if:{{{map3_caption|}}}|<div>{{{map3_caption|}}}</div>}}
}}
|data14 =
{{#if:{{{map4_image|}}}{{{map4|}}}|<hr />{{#if:{{{map4_image|}}}
|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map4_image}}}|size={{#invoke:Math|min|1={{#invoke:string|replace|{{{map4_size|}}}|px%s*$||plain=false}}|2=300}}px|sizedefault=300px|alt={{{map4_alt|}}}}}
|{{{map4}}}
}}{{#if:{{{map4_caption|}}}|<div>{{{map4_caption|}}}</div>}}
}}
| data15 = {{#if:{{{title|}}}|<hr />
{{{!}} role="presentation" cellspacing="0" cellpadding="0" style="background:transparent; color: inherit; width:100%;"
{{!}} style="width:50%; text-align:left;" {{!}}{{#if:{{{before_election|}}}{{{before_party|}}}|'''{{#ifeq:{{{type}}}|primary|Previous {{{title}}}|{{#ifeq:{{if empty|{{{ongoing|}}}|no}}|yes|Aliye madarakani {{#ifeq:{{lc:{{{title}}}}}|u.s. senator|[[List of United States senators from {{#ifeq:{{{country}}}|Georgia (U.S. state)|Georgia|{{{country}}}}}|U.S. senator]]|{{{title}}}}}|{{#ifeq:{{lc:{{{title}}}}}|u.s. senator|[[List of United States senators from {{#ifeq:{{{country}}}|Georgia (U.S. state)|Georgia|{{{country}}}}}|U.S. senator]]|{{{title}}}}} kabla ya uchaguzi}}}}'''<br />
{{{before_election}}}<br />
{{#if:{{{before_party|}}}|{{#invoke:Infobox election|shortname|link={{if empty|{{{before_party_link|}}}|{{{party_name}}}}}|name={{{before_party}}}}} }} }}
{{!}} style="width:50%; text-align:right;" {{!}} {{#ifeq:{{if empty|{{{ongoing|}}}|no}}|yes|{{#ifeq:{{{type}}}|primary|{{#if:{{{after_election|}}}|'''Anayetarajiwa {{if empty|{{{posttitle|}}}|{{{title}}}}}'''|}}|}} |'''{{#if:{{{posttitle|}}}|{{{posttitle}}}|{{#ifeq:{{{type}}}|primary||Aliyechaguliwa}} {{#ifeq:{{{title|}}}|Mayor|mayor|{{{title}}}}}}}'''}} <br />
{{#ifeq:{{if empty|{{{ongoing|}}}|no}}|yes|{{#ifeq:{{{type}}}|primary|{{if empty|{{{after_election|}}}|}}}}}}
{{#ifeq:{{if empty|{{{ongoing|}}}|no}}|yes||{{if empty|{{{after_election|}}}|}}{{#if:{{{after_election|}}}{{{after_party|}}}||Itajulikana baadaye}}<br />
{{#if:{{{after_party|}}}|{{#invoke:Infobox election|shortname|link={{if empty|{{{after_party_link|}}}|{{{party_name|}}}}}|name={{{after_party}}}}}}} }}
{{!}}} }}
|name = {{#if:{{{template_name|}}}|{{{template_name}}}}}
| data16 = {{{module|}}}
}}</includeonly><noinclude>{{documentation}}<!-- Add categories to the /doc subpage, not here! --></noinclude>{{#if:{{{electoral_vote1|}}}|{{Main other|[[Category:Elections using electoral votes]]}}}}<!-- temporary tracking of elections using an electoral college -->{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox election with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox election]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| regexp1 = [%d]blank | regexp2 = [%d]data[%d] | after_election | after_party | after_party_link | regexp3 = alliance[%d]_name | alliance_name | regexp4 = alliance[%d] | before_election | before_party | before_party_link | regexp5 = candidate[%d] | child | college_voted | regexp6 = colou?r[%d] | counties_threshold1 | counties_threshold2 | counties_threshold3 | counties_threshold9 | counties_won1 | counties_won2 | counties_won3 | counties_won9 | country | declared | regexp7 = delegate_count[%d] | elected_members | elected_mps | election_date | election_name | regexp8 = electoral_vote[%d] | embed | filler | final_round_label | flag_image | flag_year | regexp9 = home_state[%d] | image_size | image_upright | regexp10 = image[%d] | regexp11 = image[%d]_size | regexp12 = image[%d]_upright | regexp13 = last_election[%d] | last_update | regexp14 = leader_since[%d] | regexp15 = leader[%d] | regexp16 = leaders_seat[%d] | majority_seats | map | map_alt | map_caption | map_image | map_size | map2 | map2_alt | map2_caption | map2_image | map2_size | map3 | map3_alt | map3_caption | map3_image | map3_size | map4 | map4_alt | map4_caption | map4_image | map4_size | module | needed_votes | next_election | next_seat_election | next_seat_year | next_year | regexp17 = nominee[%d] | ongoing | opinion_polls | outgoing_members | party_color | party_colour | party_label | regexp18 = party[%d]_name | party_name | regexp19 = party[%d] | regexp20 = percentage[%d] | regexp21 = popular_vote[%d] | posttitle | previous_election | previous_mps | previous_seat_election | previous_seat_year | previous_year | registered | reporting | regexp22 = running_mate[%d] | regexp23 = seat_change[%d] | regexp24 = seats_after[%d] | regexp25 = seats_before[%d] | seats_for_election | regexp26 = seats_needed[%d] | regexp27 = seats[%d] | regexp28 = states_carried[%d] | regexp29 = swing[%d] | seat_class | template_name | time_zone | title | turnout | type | vote_type | votes_counted | votes_for_election | regexp30 = first_round[%d] | regexp31 = final_round[%d] }}{{#invoke:Check for conflicting parameters|check
| template = [[Template:Infobox election]]
| cat = {{main other|Category:Pages using infobox election with conflicting parameters}}
| child; embed
| outgoing_members; previous_mps
| elected_members; elected_mps
| party1_name; party_name
| alliance1_name; alliance_name
}}
of9l9vuj30psc4g3lq1s3w2z0xhuxbs
Anna Tibaijuka
0
69683
1593471
1593049
2026-08-30T11:58:31Z
Riccardo Riccioni
452
Masahihisho aliyefanya [[Special:Contributions/~2026-46835-10|~2026-46835-10]] ([[User talk:~2026-46835-10|Majadiliano]]) yalirejeshwa hadi sahihisho la mwisho na [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]]
1493398
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
|honorific-prefix = Profesa
|name = Anna Tibaijuka
|honorific-suffix = [[Mbunge]]
|image = Anna Tibaijuka - World Economic Forum on Africa 2010.jpg
|imagesize =
|alt =
|caption =
|order =
|office = [[Wizara ya Ardhi, Nyumba na Maendeleo ya Makazi|Waziri wa Ardhi, Nyumba na Makazi]]
|term_start = 28 Novemba 2010
|term_end = 23 Disemba 2014
|president = [[Jakaya Kikwete]]
|predecessor = [[John Zefania Chiligati]]
|successor =
|order2 =
|office2 = Mkurugenzi Mtendaji wa UN–HABITAT
|term_start2 = Machi 2006
|term_end2 = 2010
|president2 =
|predecessor2 =
|successor2 = [[Joan Clos i Matheu]]
|order3 =
|office3 = Mbunge <br> kwa [[Muleba Kusini]]
|term_start3 = Novemba 2010
|term_end3 = November 2020
|predecessor3 = Wilson Masilingi
|successor3 = Oscar Ishengoma Kikoyo
|majority3 = Unopposed
|birth_date = {{birth date and age|1950|10|12|df=y}}
|birth_place = Kagabiro, [[Muleba]], Tanganyika
|birthname =
|nationality = M[[tanzania]]
|party = [[Chama cha Mapinduzi|CCM]]
|spouse =
|relations =
|children = 4
|residence =
|alma_mater = [[Chuo Kikuu cha Sokoine cha Kilimo (SUA)|Chuo Kikuu cha Sokoine cha Kilimo]]<br> [[Chuo Kikuu cha Sayansi ya Kilimo]], [[Uppsala]], [[Uswidi]]
|occupation =
|profession =
|religion =
|website = {{URL|annatibaijuka.org}}
|footnotes =
|blank1 = Awards
|data1 = Gothenburg Award
}}
'''Anna Kajumulo Tibaijuka''' (alizaliwa Kagabiro, [[12 Oktoba]] [[1950]]) ni [[mtaalamu]] wa [[uchumi]] wa [[kilimo]], pia [[Siasa|mwanasiasa]] wa [[Tanzania]] katika [[Chama cha Mapinduzi|CCM]] ambaye alikuwa [[Mbunge]] wa jimbo la [[Muleba]] Kusini tangu [[mwaka]] [[2010]] hadi [[2020]]. Aliwahi kuwa [[Wizara ya Ardhi, Nyumba na Maendeleo ya Makazi|Waziri wa Ardhi, Nyumba na Maendeleo ya Makazi]].<ref>[http://www.parliament.go.tz/administrations/77 Tovuti ya Bunge la Tanzania] {{Wayback|url=http://www.parliament.go.tz/administrations/77 |date=20170611070437 }}, iliangaliwa Juni 2017</ref>
==Familia na masomo==
Alizaliwa karibu na [[Muleba]], Tanzania katika [[familia]] ya [[Mkulima|wakulima]] wadogo.
Miaka [[1958]]-[[1961]] alisoma [[shule ya msingi]] Kaigara akaendelea kwenye shule ya kati ya Wasichana ya Kashozi - Kamukukubwa halafu shule ya [[sekondari]] ya wasichana Rugambwa, Bukoba, [[1966]] – [[1969]]. Kutoka hapo alipokewa Form V ya Marian Girls, Morogoro.
Baada ya huduma kwenye [[Jeshi la Kujenga Taifa]] akajiunga na [[Chuo Kikuu cha Dar es Salaam]], Kitivo cha Kilimo, Morogoro [[1972]] - [[1975]] hadi digrii ya kwanza. Akaajiriwa kama Mhadhiri Mzaidizi kwenye Idara ya Uchumi. Mwaka huohuo akafunga [[ndoa]] na Wilson Kamuhabwa Tibaijuka, aliyekuwa kwa wakati huo afisa katika [[ubalozi]] wa Tanzania nchini Uswidi. Alizaa naye watoto wanne, Muganyizi ([[1976]]), Kemilembe ([[1979]]), Kagemulo ([[1986]]) na Kankiza ([[1991]]). Wakati wa kukaa Uswidi alisoma hadi digrii ya pili kwenye Chuo Kikuu cha Kilimo, [[Uppsala]].
== Kazi ==
Mwaka [[1979]] familia ilirudi Tanzania na Anna Tibaijuka alianza kufundisha kwenye Chuo Kikuu cha Dar es Salaam, Kitengo cha Utafiti wa Uchumi. 1981 alifadhiliwa kurudi [[Uswidi]] na kufuata kozi ya [[PhD]] aliyomaliza 1983. Akarudi Dar es Salaam akafundisha tena uchumi.
Mwaka 1998 aliteuliwa kujiunga na ofisi kuu ya Shirika la Umoja wa Mataifa la Biashara na Maendeleo ([[UNCTAD]]) mjini [[Geneva]] alikoongoza idara ya nchi maskini. Baada ya miaka miwili huko Geneva aliombwa na [[Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa]] Kofi Annan kuongoza Kituo cha Makazi Duniani (UN-Habitat Centre). Alifanya mabadiliko na matengenezo katika kazi ya kituo hii hadi Mkutano Mkuu wa Umoja wa Mataifa uliamua kupandisha hadhi ya kituo kuwa "United Nations Human Settlements Programme" (UN-HABITAT) yenye makao makuu huko [[Nairobi]]. Tibaijuka alichaguliwa kuwa [[mkurugenzi]] mtendaji wa kitengo hiki kipya mwaka [[2002]] akapewa cheo cha Katibu Mkuu Msaidizi na hapo alikuwa mwanamke Mwafrika wa kwanza aliyefika ngazi hii katika historia ya UM hadi leo (2017).
== Mwanasiasa wa Tanzania ==
[[File:Anna_Tibaijuka_207-DP-8416A-Sec0376_(cropped).jpg|thumb|{{PAGENAME}} mnamo mwaka wa 2002.]]
Mwaka 2010 alirudi Tanzania baada ya kumaliza kipindi chake cha pili cha kuongoza UN-HABITAT. Alishiriki katika [[uchaguzi]] mkuu akachaguliwa mbunge wa Muleba Kusini kwa niaba ya [[Cambridge, Massachusetts|CCM]].
Baada ya uchaguzi aliingia katika serikali ya [[Mizengo Pinda]] akiwa Waziri wa Ardhi, Nyumba na Maendeleo ya Makazi. Mwezi wa Desemba [[2014]] rais [[Jakaya Kikwete]] alimwachisha Tibaijuka kutoka wizara yake kwa sababu aliwahi kupokea pesa kutoka James Rugemalira wa VIP Engineering and Marketing (VIPEM) aliyehusika katika kashfa ya rushwa ya Tegeta escrow.<ref>http://www.bbc.com/news/world-africa-30585980</ref> Alikosolewa kwa kupokea milioni 1 ya USD kwenye akaunti yake ya binafsi.
Tibaijuka alijaribu kujitetea kuwa pesa ilikuwa msaada kwa ajili ya taasisi ya Joha Trust inayogharimia shule ya wasichana ya Barbro Johansson na ya kwamba pesa ilipitia tu katika akaunti yake ya binafsi.<ref>[http://www.tanzaniatoday.co.tz/news/siwezi-kujiuzulu-kwa-fedha-ya-tegeta-escrow---prof-tibaijuka Tibaijuka press conference 18 Dec 2014] {{Wayback|url=http://www.tanzaniatoday.co.tz/news/siwezi-kujiuzulu-kwa-fedha-ya-tegeta-escrow---prof-tibaijuka |date=20170221011337 }}, report on michuzi blog</ref>
Mwaka [[2015]] alipendelewa tema kugombea ubunge wa Muleba Kusini kwa [[kura ya maoni]] ya asilimia 63% za wana CCM wa jimbo.<ref>[http://www.annatibaijuka.org/?p=1835 Prof Anna K.Tibaijuka ashinda kwa kishindo kura za maoni za chama cha Mapinduzi jimbo la Muleba Kusini] {{Wayback|url=http://www.annatibaijuka.org/?p=1835 |date=20170221010021 }}, taarifa kwenye tovuti yake mwenyewe</ref><ref>[http://allafrica.com/stories/201508040619.html Tanzania: Kagasheki, Tibaijuka Outshine Opponents in Preferential Elections]. report by Tanzania Daily News on 4 August 2015, as per allafrica.com newssite, lookup in February 2017</ref> Akashinda uchaguzi akarudi bunge la Tanzania.<ref>{{Cite web |url=http://www.annatibaijuka.org/?p=2040 |title=Prof Anna Tibaijuka defends her seat as MP of Muleba south constituency in Tanzania Parliament in the 2015 Tanzania Election |accessdate=2017-02-23 |archivedate=2017-02-21
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170221005851/http://www.annatibaijuka.org/?p=2040 }}</ref>
== Marejeo ==
{{Marejeo}}
== Viungo vya nje ==
{{commonscat}}
*[http://www.annatibaijuka.org/?cat=43 Personal Homepage] {{Wayback|url=http://www.annatibaijuka.org/?cat=43 |date=20200125165218 }}
*[https://web.archive.org/web/20060614185524/http://www.unhabitat.org/director/ed_biography.asp Official UN Biography]
*[https://web.archive.org/web/20060614185541/http://www.unhabitat.org/documents/ZimbabweReport.pdf Report of the Special Envoy of the Secretary-General on Operation Murambatsvina]
*[http://www.unhabitat.org/director/ed_biography.asp Official UN Biography] {{Wayback|url=http://www.unhabitat.org/director/ed_biography.asp |date=20060614185524 }}
*[http://www.unhabitat.org/documents/ZimbabweReport.pdf Ripoti ya Mjumbe Maalum wa Katibu Mkuu juu ya Oparesheni Murambatsvina] {{Wayback|url=http://www.unhabitat.org/documents/ZimbabweReport.pdf |date=20060614185541 }}
{{Mbegu-mwanasiasa-Tanzania}}
{{DEFAULTSORT:Tibaijuka, Anna}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1950]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Tanzania]]
[[Jamii:Chuo Kikuu cha Dar es Salaam]]
[[Jamii:Wanasiasa wanawake Tanzania]]
eetxotmofiny4he9yyc5negug8zoq6i
Module:Check for unknown parameters
828
82705
1593324
970138
2026-08-29T19:33:57Z
Gayle157
73366
Minor fix
1593324
Scribunto
text/plain
-- This module may be used to compare the arguments passed to the parent
-- with a list of arguments, returning a specified result if an argument is
-- not on the list
require ('strict');
local p = {}
local pushpin_map_params = {
'coordinates',
'pushpin_caption',
'pushpin_relief',
'pushpin_label',
'pushpin_label_position',
'pushpin_label_size',
'pushpin_map',
'pushpin_mark',
'pushpin_mark_size',
'pushpin_alt',
'pushpin_background',
'pushpin_map_size'
}
local mapframe_params = {
'coord',
'coordinates',
'id',
'qid',
'mapframe',
'mapframe-area_km2',
'mapframe-area_mi2',
'mapframe-caption',
'mapframe-coord',
'mapframe-coordinates',
'mapframe-custom',
'mapframe-frame-coord',
'mapframe-frame-coordinates',
'mapframe-frame-height',
'mapframe-frame-width',
'mapframe-geomask',
'mapframe-geomask-fill',
'mapframe-geomask-fill-opacity',
'mapframe-geomask-stroke-color',
'mapframe-geomask-stroke-colour',
'mapframe-geomask-stroke-width',
'mapframe-height',
'mapframe-id',
'mapframe-length_km',
'mapframe-length_mi',
'mapframe-line',
'mapframe-line-stroke-color',
'mapframe-line-stroke-colour',
'mapframe-marker',
'mapframe-marker-color',
'mapframe-marker-colour',
'mapframe-point',
'mapframe-population',
'mapframe-shape',
'mapframe-shape-fill',
'mapframe-shape-fill-opacity',
'mapframe-shape-stroke-color',
'mapframe-shape-stroke-colour',
'mapframe-stroke-color',
'mapframe-stroke-colour',
'mapframe-stroke-width',
'mapframe-switcher',
'mapframe-type',
'mapframe-width',
'mapframe-wikidata',
'mapframe-zoom'
}
local function trim(s)
return s:match('^%s*(.-)%s*$')
end
local function isnotempty(s)
return s and s:match('%S')
end
local function clean(text)
-- Return text cleaned for display and truncated if too long.
-- Strip markers are replaced with dummy text representing the original wikitext.
local pos, truncated
local function truncate(text)
if truncated then
return ''
end
if mw.ustring.len(text) > 25 then
truncated = true
text = mw.ustring.sub(text, 1, 25) .. '...'
end
return mw.text.nowiki(text)
end
local parts = {}
for before, tag, remainder in text:gmatch('([^\127]*)\127[^\127]*%-(%l+)%-[^\127]*\127()') do
pos = remainder
table.insert(parts, truncate(before) .. '<' .. tag .. '>...</' .. tag .. '>')
end
table.insert(parts, truncate(text:sub(pos or 1)))
return table.concat(parts)
end
function p._check(args, pargs)
if type(args) ~= "table" or type(pargs) ~= "table" then
-- TODO: error handling
return
end
-- create the list of known args, regular expressions, and the return string
local knownargs = {}
if isnotempty(args['mapframe_args']) then
for _, v in ipairs(mapframe_params) do
knownargs[v] = 1
end
end
if isnotempty(args['pushpin_map_args']) then
for _, v in ipairs(pushpin_map_params) do
knownargs[v] = 1
end
end
local regexps = {}
for k, v in pairs(args) do
if type(k) == 'number' then
v = trim(v)
knownargs[v] = 1
elseif k:find('^regexp[1-9][0-9]*$') then
table.insert(regexps, '^' .. v .. '$')
end
end
-- loop over the parent args, and make sure they are on the list
local ignoreblank = isnotempty(args['ignoreblank'])
local showblankpos = isnotempty(args['showblankpositional'])
local values = {}
for k, v in pairs(pargs) do
if type(k) == 'string' and knownargs[k] == nil then
local knownflag = false
for _, regexp in ipairs(regexps) do
if mw.ustring.match(k, regexp) then
knownflag = true
break
end
end
if not knownflag and ( not ignoreblank or isnotempty(v) ) then
table.insert(values, clean(k))
end
elseif type(k) == 'number' and knownargs[tostring(k)] == nil then
local knownflag = false
for _, regexp in ipairs(regexps) do
if mw.ustring.match(tostring(k), regexp) then
knownflag = true
break
end
end
if not knownflag and ( showblankpos or isnotempty(v) ) then
table.insert(values, k .. ' = ' .. clean(v))
end
end
end
-- add results to the output tables
local res = {}
if #values > 0 then
local unknown_text = args['unknown'] or 'Found _VALUE_, '
if mw.getCurrentFrame():preprocess( "{{REVISIONID}}" ) == "" then
local preview_text = args['preview']
if isnotempty(preview_text) then
preview_text = require('Module:If preview')._warning({preview_text})
elseif preview_text == nil then
preview_text = unknown_text
end
unknown_text = preview_text
end
for _, v in pairs(values) do
-- Fix odd bug for | = which gets stripped to the empty string and
-- breaks category links
if v == '' then v = ' ' end
-- avoid error with v = 'example%2' ("invalid capture index")
local r = unknown_text:gsub('_VALUE_', {_VALUE_ = v})
table.insert(res, r)
end
end
return table.concat(res)
end
function p.check(frame)
local args = frame.args
local pargs = frame:getParent().args
return p._check(args, pargs)
end
return p
kohqf9fxewyce9gq1kljbz0180u8sl1
Uchaguzi Mkuu wa Tanzania, 2020
0
129955
1593236
1527694
2026-08-29T14:53:15Z
Gayle157
73366
/* */
1593236
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox election
| nchi = Tanzania
| uchaguzi_uliopita = 2020 Tanzanian general election
| mwaka_uliopita = 2020
| tarehe_ya_uchaguzi = 29 Oktoba 2025
| uchaguzi_ujao = 2030 Tanzanian general election
| mwaka_ujao = 2030
| registered = 37,647,235
| ujitokezaji =
| module = {{Infobox election
| embed = yes
| jina_la_uchaguzi = Uchaguzi wa Rais
| aina = presidential
| picha1 = International leaders sign joint statement at COP26 (51649202102) (Suluhu crop).jpg
| mgombea1 = '''[[Samia Suluhu Hassan]]'''
| chama1 = Chama Cha Mapinduzi
| mgombea_mwenza1 = '''[[Emmanuel Nchimbi]]'''
| kura1 = '''31,913,866'''
| asilimia1 = '''97.66%'''
| picha2 = 3x4.svg
| mgombea2 = Mwalim Salum Juma
| chama2 = Chama cha Ukombozi wa Umma
| mgombea_mwenza2 = Devotha Mathew Minja
| kura2 = 213,414
| asilimia2 = 0.65%
| cheo = Rais
| kabla_ya_uchaguzi = [[Samia Suluhu Hassan]]
| chama_kabla = Chama Cha Mapinduzi
| baada_ya_uchaguzi = [[Samia Suluhu Hassan]]
| chama_baada = Chama Cha Mapinduzi
}}}}
'''Uchaguzi Mkuu wa Tanzania, 2020''' ulifanyika [[tarehe]] [[28 Oktoba]]. Wapiga kura walimchagua [[Rais wa Tanzania|Rais]], [[mbunge|wabunge]] na [[Diwani|Madiwani]].<ref>https://www.vaticannews.va/sw/world/news/2020-07/tume-taifa-uchaguzi-nec-uchaguzi-mkuu-tarehe-28-oktoba-2020.html</ref>
==Matokeo ya Uchaguzi wa Rais==
Kufuatana na tangazo la Tume la Uchaguzi la 30 Oktoba matokeo yalikuwa kama yafuatayo<ref>[https://www.thecitizen.co.tz/news/Magufuli-wins-Tanzania-s-presidency-for-the-second-term/1840340-5637358-3ahqjq/index.html Tanzania Election 2020: Magufuli wins Tanzania’s presidency for a second term], Citizen 30 Oktoba 2020</ref>:
Wapiga kura walioandikishwa walikuwa 29,754,699. Waliopiga kura walikuwa 15,091,950 (% 50.72), wasiopiga kura walikuwa 14,662,749 (% 49.28).
Jumla ya kura zilizopigwa zilikuwa 15,091,950. Kura 261,755 ziliharibika. Jumla ya kura halali ilikuwa 14,830,195.
*Magufuli alipata kura 12,516,252 (sawa na % 84.40 za kura halali)
*Lissu alipata kura 1,933,271 (sawa na % 13.04 za kura halali)
*Wagombea wengine kwa jumla walipata kura 380,672 (sawa na % 2.57 za kura halali)
==Wagombea Urais==
{| class=wikitable
!colspan=2|Mgombea
!Mgombea Mwenza
!Chama
|-
| style="background-color:purple"|
| Bernard Kamillius Membe || Omar Fakih Hamad <ref>https://www.nec.go.tz/pages/general-elections</ref>|| [[Alliance for Change and Transparency]] (ACT)
|-
| style="background-color:#FF3333"|
| [[Tundu Lissu]] || [[Salum Mwalimu Juma]] || [[Chama cha Demokrasia na Maendeleo]] (CHADEMA)
|-
| style="background-color:#32CD32"|
| Twalib Ibrahim Kadege || Ramadhan Ali Abdallah || [[United People's Democratic Party]] (UPDP)
|-
| style="background-color:black"|
| Hashim Rungwe Spunda || Mohammed Massoud Rashid || [[Chama cha Ukombozi wa Umma]] (CHAUMMA)
|-
| style="background-color:red"|
| Leopord Lucas Mahona || Khamis Ali Hassan || [[National Reconstruction Alliance]] (NRA)
|-
| style="background-color:#228B22"|
| [[John Magufuli]] || [[Samia Suluhu]] || [[Chama Cha Mapinduzi]]
|-
| style="background-color:navy"|
| Queen Cuthbert Sendiga || Khamis Juma Shoka || [[Alliance for Democratic Change]] (ADC)
|-
| style="background-color:yellow"|
|width="180px"|Muttamwega Bhatt Mgaywa || Satia Mussa Bebwa || [[Sauti ya Umma]] (SAU)
|-
| style="background-color:brown"|
| Cecilia Augustino Mwanga || Tabu Mussa Juma || [[Demokrasia Makini]]
|-
| style="background-color:violet"|
| Yeremia Kulwa Maganja || Khamis Haji Ambar || [[National Convention for Construction and Reform Mageuzi]] (NCCR Mageuzi)
|-
| style="background-color:red"|
| Prof. Ibrahim Haruna Lipumba || Hamida Huweishil Abdalla || [[Civic United Front]] (CUF)
|-
| style="background-color:yellow"|
| Philipo John Fumbo || Zaina Juma Khamis || [[The Democratic Party]] (DP)
|-
| style="background-color:black"|
| Seif Maalim Seif || Rashid Ligania Rai || [[Alliance for Tanzania Farmers Party]] (AFP)
|-
| style="background-color:white"|
| Khalfan Mohammed Mazrui || Mashavu Alawi Haji || [[The Union for Multiparty Democracy]] (UMD)
|-
|}
==Yaliyofuata==
Baada ya Tume ya Uchaguzi ya Taifa kumaliza kutangaza matokeo, vyama vikuu vya upinzani viliungana kukataa matokeo hayo na kudai uchaguzi huru na wa haki chini ya tume huru vikataja kasoro nyingi za mchakato mzima wa uchaguzi<ref>{{cite web|title=Observers say Tanzania's presidential vote is already flawed|url=https://apnews.com/article/virus-outbreak-john-magufuli-tanzania-elections-nairobi-33bce46190d61be88f839f2f98e42945|first=Tom|last=Odula|publisher=[[Associated Press]]|date=24 October 2020|accessdate=24 October 2020}}</ref>
<ref name=":1">{{Rejea tovuti|last=|first=|date=2020-10-29|title=Tanzania opposition loses key seats in vote marred by fraud claim|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/10/29/tanzania-opposition-loses-key-seats-in-vote-marred-by-fraud-claim|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-10-30|website=Al Jazeera|language=en}}</ref> <ref>{{cite web|title=Observers say Tanzania's presidential vote is already flawed|url=https://apnews.com/article/virus-outbreak-john-magufuli-tanzania-elections-nairobi-33bce46190d61be88f839f2f98e42945|first=Tom|last=Odula|publisher=[[Associated Press]]|date=24 October 2020|accessdate=24 October 2020}}</ref>
Upande wake Tanzania Communication Regulatory Authority (TCRA) ulizuia mitandao ya kijamii mbalimbali ili kupunguza mawasiliano hasa kutokana na mauaji yaliyotokea [[Zanzibar]].<ref name=":1" />
Nchi na taasisi mbalimbali zimeonyesha wasiwasi mkubwa kuhusu uchaguzi na matokeo yake <ref>https://www.thecitizen.co.tz/news/Tanzania-electoral-watch-panel-condemns-arrest-of-opposition-/1840340-5638084-5khvflz/index.html</ref>,
<ref>https://www.thecitizen.co.tz/news/US-State-Department-calls-for-investigation-into-poll/1840340-5638052-12tmoowz/index.html</ref>,
<ref>https://www.thecitizen.co.tz/news/Common-Wealth-ready-to-help--urges-Tanzania-to-investigate-polls/1840340-5638060-6r88cw/index.html</ref><ref>https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2020/11/02/tanzania-declaration-by-the-high-representative-on-behalf-of-the-eu-on-the-elections-in-tanzania/</ref>.
Tarehe [[10 Novemba]] 2020, Kamishna Mkuu wa [[Umoja wa Mataifa]] kwa [[Haki za binadamu|Haki za Binadamu]] alitoa tamko kuhusu hali tete ya nchi<ref>https://www.ohchr.org/en/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=26489&LangID=E</ref> ambalo lilijibiwa mapema na [[serikali]] ya Tanzania<ref>{{Rejea tovuti |url=https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/tanzania-government-reacts-to-un-concern-over-rights-3018302 |title=Nakala iliyohifadhiwa |accessdate=2020-11-11 |archivedate=2020-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201111131628/https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/tanzania-government-reacts-to-un-concern-over-rights-3018302 }}</ref>.
Uchaguzi wa 2020 huhesabiwa kuwa ndiyo mbaya kupita yote. Uligubikwa na hila na mbinu chafu. Mbowe alitoa rai yake juu ya uchaguzi huo kwa kusema, <nowiki>''Kilochofanyika si uchaguzi ni unyang'anyi wa demokrasia uliofanywa na ZEC (Tume ya Uchaguzi Zanzibar) na NEC (Tume ya Taifa ya Uchaguzi) .''</nowiki><ref>{{Rejea tovuti|title=Matokeo ya uchaguzi Tanzania 2020: Kauli ya vyama vya upinzani|url=https://www.bbc.com/swahili/habari-54762954|work=BBC News Swahili|date=2020-10-31|accessdate=2023-05-12|language=sw}}</ref>
==Marejeo==
{{reflist}}
{{Tanzanian elections}}
[[Category:Uchaguzi nchini Tanzania]]
[[Category:2020]]
q4guv6wtwcj1s8s7cbdk983xq5q5fio
1593237
1593236
2026-08-29T14:53:48Z
Gayle157
73366
/* */
1593237
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox election
| nchi = Tanzania
| uchaguzi_uliopita = 2020 Tanzanian general election
| mwaka_uliopita = 2020
| tarehe_ya_uchaguzi = 29 Oktoba 2025
| uchaguzi_ujao = 2030 Tanzanian general election
| mwaka_ujao = 2030
| registered = 37,647,235
| ujitokezaji =
| module = {{Infobox election
| embed = yes
| jina_la_uchaguzi = Uchaguzi wa Rais
| aina = presidential
| picha1 = International leaders sign joint statement at COP26 (51649202102) (Suluhu crop).jpg
| mgombea1 = '''[[Samia Suluhu Hassan]]'''
| chama1 = Chama Cha Mapinduzi
| mgombea_mwenza1 = '''[[Emmanuel Nchimbi]]'''
| kura1 = '''31,913,866'''
| asilimia1 = '''97.66%'''
| picha2 = 3x4.svg
| mgombea2 = Mwalim Salum Juma
| chama2 = Chama cha Ukombozi wa Umma
| mgombea_mwenza2 = Devotha Mathew Minja
| kura2 = 213,414
| asilimia2 = 0.65%
| cheo = Rais
| kabla_ya_uchaguzi = [[Samia Suluhu Hassan]]
| chama_kabla = Chama Cha Mapinduzi
| baada_ya_uchaguzi = [[Samia Suluhu Hassan]]
| chama_baada = Chama Cha Mapinduzi
}}
'''Uchaguzi Mkuu wa Tanzania, 2020''' ulifanyika [[tarehe]] [[28 Oktoba]]. Wapiga kura walimchagua [[Rais wa Tanzania|Rais]], [[mbunge|wabunge]] na [[Diwani|Madiwani]].<ref>https://www.vaticannews.va/sw/world/news/2020-07/tume-taifa-uchaguzi-nec-uchaguzi-mkuu-tarehe-28-oktoba-2020.html</ref>
==Matokeo ya Uchaguzi wa Rais==
Kufuatana na tangazo la Tume la Uchaguzi la 30 Oktoba matokeo yalikuwa kama yafuatayo<ref>[https://www.thecitizen.co.tz/news/Magufuli-wins-Tanzania-s-presidency-for-the-second-term/1840340-5637358-3ahqjq/index.html Tanzania Election 2020: Magufuli wins Tanzania’s presidency for a second term], Citizen 30 Oktoba 2020</ref>:
Wapiga kura walioandikishwa walikuwa 29,754,699. Waliopiga kura walikuwa 15,091,950 (% 50.72), wasiopiga kura walikuwa 14,662,749 (% 49.28).
Jumla ya kura zilizopigwa zilikuwa 15,091,950. Kura 261,755 ziliharibika. Jumla ya kura halali ilikuwa 14,830,195.
*Magufuli alipata kura 12,516,252 (sawa na % 84.40 za kura halali)
*Lissu alipata kura 1,933,271 (sawa na % 13.04 za kura halali)
*Wagombea wengine kwa jumla walipata kura 380,672 (sawa na % 2.57 za kura halali)
==Wagombea Urais==
{| class=wikitable
!colspan=2|Mgombea
!Mgombea Mwenza
!Chama
|-
| style="background-color:purple"|
| Bernard Kamillius Membe || Omar Fakih Hamad <ref>https://www.nec.go.tz/pages/general-elections</ref>|| [[Alliance for Change and Transparency]] (ACT)
|-
| style="background-color:#FF3333"|
| [[Tundu Lissu]] || [[Salum Mwalimu Juma]] || [[Chama cha Demokrasia na Maendeleo]] (CHADEMA)
|-
| style="background-color:#32CD32"|
| Twalib Ibrahim Kadege || Ramadhan Ali Abdallah || [[United People's Democratic Party]] (UPDP)
|-
| style="background-color:black"|
| Hashim Rungwe Spunda || Mohammed Massoud Rashid || [[Chama cha Ukombozi wa Umma]] (CHAUMMA)
|-
| style="background-color:red"|
| Leopord Lucas Mahona || Khamis Ali Hassan || [[National Reconstruction Alliance]] (NRA)
|-
| style="background-color:#228B22"|
| [[John Magufuli]] || [[Samia Suluhu]] || [[Chama Cha Mapinduzi]]
|-
| style="background-color:navy"|
| Queen Cuthbert Sendiga || Khamis Juma Shoka || [[Alliance for Democratic Change]] (ADC)
|-
| style="background-color:yellow"|
|width="180px"|Muttamwega Bhatt Mgaywa || Satia Mussa Bebwa || [[Sauti ya Umma]] (SAU)
|-
| style="background-color:brown"|
| Cecilia Augustino Mwanga || Tabu Mussa Juma || [[Demokrasia Makini]]
|-
| style="background-color:violet"|
| Yeremia Kulwa Maganja || Khamis Haji Ambar || [[National Convention for Construction and Reform Mageuzi]] (NCCR Mageuzi)
|-
| style="background-color:red"|
| Prof. Ibrahim Haruna Lipumba || Hamida Huweishil Abdalla || [[Civic United Front]] (CUF)
|-
| style="background-color:yellow"|
| Philipo John Fumbo || Zaina Juma Khamis || [[The Democratic Party]] (DP)
|-
| style="background-color:black"|
| Seif Maalim Seif || Rashid Ligania Rai || [[Alliance for Tanzania Farmers Party]] (AFP)
|-
| style="background-color:white"|
| Khalfan Mohammed Mazrui || Mashavu Alawi Haji || [[The Union for Multiparty Democracy]] (UMD)
|-
|}
==Yaliyofuata==
Baada ya Tume ya Uchaguzi ya Taifa kumaliza kutangaza matokeo, vyama vikuu vya upinzani viliungana kukataa matokeo hayo na kudai uchaguzi huru na wa haki chini ya tume huru vikataja kasoro nyingi za mchakato mzima wa uchaguzi<ref>{{cite web|title=Observers say Tanzania's presidential vote is already flawed|url=https://apnews.com/article/virus-outbreak-john-magufuli-tanzania-elections-nairobi-33bce46190d61be88f839f2f98e42945|first=Tom|last=Odula|publisher=[[Associated Press]]|date=24 October 2020|accessdate=24 October 2020}}</ref>
<ref name=":1">{{Rejea tovuti|last=|first=|date=2020-10-29|title=Tanzania opposition loses key seats in vote marred by fraud claim|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/10/29/tanzania-opposition-loses-key-seats-in-vote-marred-by-fraud-claim|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-10-30|website=Al Jazeera|language=en}}</ref> <ref>{{cite web|title=Observers say Tanzania's presidential vote is already flawed|url=https://apnews.com/article/virus-outbreak-john-magufuli-tanzania-elections-nairobi-33bce46190d61be88f839f2f98e42945|first=Tom|last=Odula|publisher=[[Associated Press]]|date=24 October 2020|accessdate=24 October 2020}}</ref>
Upande wake Tanzania Communication Regulatory Authority (TCRA) ulizuia mitandao ya kijamii mbalimbali ili kupunguza mawasiliano hasa kutokana na mauaji yaliyotokea [[Zanzibar]].<ref name=":1" />
Nchi na taasisi mbalimbali zimeonyesha wasiwasi mkubwa kuhusu uchaguzi na matokeo yake <ref>https://www.thecitizen.co.tz/news/Tanzania-electoral-watch-panel-condemns-arrest-of-opposition-/1840340-5638084-5khvflz/index.html</ref>,
<ref>https://www.thecitizen.co.tz/news/US-State-Department-calls-for-investigation-into-poll/1840340-5638052-12tmoowz/index.html</ref>,
<ref>https://www.thecitizen.co.tz/news/Common-Wealth-ready-to-help--urges-Tanzania-to-investigate-polls/1840340-5638060-6r88cw/index.html</ref><ref>https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2020/11/02/tanzania-declaration-by-the-high-representative-on-behalf-of-the-eu-on-the-elections-in-tanzania/</ref>.
Tarehe [[10 Novemba]] 2020, Kamishna Mkuu wa [[Umoja wa Mataifa]] kwa [[Haki za binadamu|Haki za Binadamu]] alitoa tamko kuhusu hali tete ya nchi<ref>https://www.ohchr.org/en/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=26489&LangID=E</ref> ambalo lilijibiwa mapema na [[serikali]] ya Tanzania<ref>{{Rejea tovuti |url=https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/tanzania-government-reacts-to-un-concern-over-rights-3018302 |title=Nakala iliyohifadhiwa |accessdate=2020-11-11 |archivedate=2020-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201111131628/https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/tanzania-government-reacts-to-un-concern-over-rights-3018302 }}</ref>.
Uchaguzi wa 2020 huhesabiwa kuwa ndiyo mbaya kupita yote. Uligubikwa na hila na mbinu chafu. Mbowe alitoa rai yake juu ya uchaguzi huo kwa kusema, <nowiki>''Kilochofanyika si uchaguzi ni unyang'anyi wa demokrasia uliofanywa na ZEC (Tume ya Uchaguzi Zanzibar) na NEC (Tume ya Taifa ya Uchaguzi) .''</nowiki><ref>{{Rejea tovuti|title=Matokeo ya uchaguzi Tanzania 2020: Kauli ya vyama vya upinzani|url=https://www.bbc.com/swahili/habari-54762954|work=BBC News Swahili|date=2020-10-31|accessdate=2023-05-12|language=sw}}</ref>
==Marejeo==
{{reflist}}
{{Tanzanian elections}}
[[Category:Uchaguzi nchini Tanzania]]
[[Category:2020]]
sunltfvqu9ctdewe7qf71z6wi0cbdyj
1593255
1593237
2026-08-29T17:07:07Z
Gayle157
73366
Tengua pitio [[Special:Diff/1593237|1593237]] lililoandikwa na [[Special:Contributions/Gayle157|Gayle157]] ([[User talk:Gayle157|Majadiliano]])
1593255
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox election
| nchi = Tanzania
| uchaguzi_uliopita = 2020 Tanzanian general election
| mwaka_uliopita = 2020
| tarehe_ya_uchaguzi = 29 Oktoba 2025
| uchaguzi_ujao = 2030 Tanzanian general election
| mwaka_ujao = 2030
| registered = 37,647,235
| ujitokezaji =
| module = {{Infobox election
| embed = yes
| jina_la_uchaguzi = Uchaguzi wa Rais
| aina = presidential
| picha1 = International leaders sign joint statement at COP26 (51649202102) (Suluhu crop).jpg
| mgombea1 = '''[[Samia Suluhu Hassan]]'''
| chama1 = Chama Cha Mapinduzi
| mgombea_mwenza1 = '''[[Emmanuel Nchimbi]]'''
| kura1 = '''31,913,866'''
| asilimia1 = '''97.66%'''
| picha2 = 3x4.svg
| mgombea2 = Mwalim Salum Juma
| chama2 = Chama cha Ukombozi wa Umma
| mgombea_mwenza2 = Devotha Mathew Minja
| kura2 = 213,414
| asilimia2 = 0.65%
| cheo = Rais
| kabla_ya_uchaguzi = [[Samia Suluhu Hassan]]
| chama_kabla = Chama Cha Mapinduzi
| baada_ya_uchaguzi = [[Samia Suluhu Hassan]]
| chama_baada = Chama Cha Mapinduzi
}}}}
'''Uchaguzi Mkuu wa Tanzania, 2020''' ulifanyika [[tarehe]] [[28 Oktoba]]. Wapiga kura walimchagua [[Rais wa Tanzania|Rais]], [[mbunge|wabunge]] na [[Diwani|Madiwani]].<ref>https://www.vaticannews.va/sw/world/news/2020-07/tume-taifa-uchaguzi-nec-uchaguzi-mkuu-tarehe-28-oktoba-2020.html</ref>
==Matokeo ya Uchaguzi wa Rais==
Kufuatana na tangazo la Tume la Uchaguzi la 30 Oktoba matokeo yalikuwa kama yafuatayo<ref>[https://www.thecitizen.co.tz/news/Magufuli-wins-Tanzania-s-presidency-for-the-second-term/1840340-5637358-3ahqjq/index.html Tanzania Election 2020: Magufuli wins Tanzania’s presidency for a second term], Citizen 30 Oktoba 2020</ref>:
Wapiga kura walioandikishwa walikuwa 29,754,699. Waliopiga kura walikuwa 15,091,950 (% 50.72), wasiopiga kura walikuwa 14,662,749 (% 49.28).
Jumla ya kura zilizopigwa zilikuwa 15,091,950. Kura 261,755 ziliharibika. Jumla ya kura halali ilikuwa 14,830,195.
*Magufuli alipata kura 12,516,252 (sawa na % 84.40 za kura halali)
*Lissu alipata kura 1,933,271 (sawa na % 13.04 za kura halali)
*Wagombea wengine kwa jumla walipata kura 380,672 (sawa na % 2.57 za kura halali)
==Wagombea Urais==
{| class=wikitable
!colspan=2|Mgombea
!Mgombea Mwenza
!Chama
|-
| style="background-color:purple"|
| Bernard Kamillius Membe || Omar Fakih Hamad <ref>https://www.nec.go.tz/pages/general-elections</ref>|| [[Alliance for Change and Transparency]] (ACT)
|-
| style="background-color:#FF3333"|
| [[Tundu Lissu]] || [[Salum Mwalimu Juma]] || [[Chama cha Demokrasia na Maendeleo]] (CHADEMA)
|-
| style="background-color:#32CD32"|
| Twalib Ibrahim Kadege || Ramadhan Ali Abdallah || [[United People's Democratic Party]] (UPDP)
|-
| style="background-color:black"|
| Hashim Rungwe Spunda || Mohammed Massoud Rashid || [[Chama cha Ukombozi wa Umma]] (CHAUMMA)
|-
| style="background-color:red"|
| Leopord Lucas Mahona || Khamis Ali Hassan || [[National Reconstruction Alliance]] (NRA)
|-
| style="background-color:#228B22"|
| [[John Magufuli]] || [[Samia Suluhu]] || [[Chama Cha Mapinduzi]]
|-
| style="background-color:navy"|
| Queen Cuthbert Sendiga || Khamis Juma Shoka || [[Alliance for Democratic Change]] (ADC)
|-
| style="background-color:yellow"|
|width="180px"|Muttamwega Bhatt Mgaywa || Satia Mussa Bebwa || [[Sauti ya Umma]] (SAU)
|-
| style="background-color:brown"|
| Cecilia Augustino Mwanga || Tabu Mussa Juma || [[Demokrasia Makini]]
|-
| style="background-color:violet"|
| Yeremia Kulwa Maganja || Khamis Haji Ambar || [[National Convention for Construction and Reform Mageuzi]] (NCCR Mageuzi)
|-
| style="background-color:red"|
| Prof. Ibrahim Haruna Lipumba || Hamida Huweishil Abdalla || [[Civic United Front]] (CUF)
|-
| style="background-color:yellow"|
| Philipo John Fumbo || Zaina Juma Khamis || [[The Democratic Party]] (DP)
|-
| style="background-color:black"|
| Seif Maalim Seif || Rashid Ligania Rai || [[Alliance for Tanzania Farmers Party]] (AFP)
|-
| style="background-color:white"|
| Khalfan Mohammed Mazrui || Mashavu Alawi Haji || [[The Union for Multiparty Democracy]] (UMD)
|-
|}
==Yaliyofuata==
Baada ya Tume ya Uchaguzi ya Taifa kumaliza kutangaza matokeo, vyama vikuu vya upinzani viliungana kukataa matokeo hayo na kudai uchaguzi huru na wa haki chini ya tume huru vikataja kasoro nyingi za mchakato mzima wa uchaguzi<ref>{{cite web|title=Observers say Tanzania's presidential vote is already flawed|url=https://apnews.com/article/virus-outbreak-john-magufuli-tanzania-elections-nairobi-33bce46190d61be88f839f2f98e42945|first=Tom|last=Odula|publisher=[[Associated Press]]|date=24 October 2020|accessdate=24 October 2020}}</ref>
<ref name=":1">{{Rejea tovuti|last=|first=|date=2020-10-29|title=Tanzania opposition loses key seats in vote marred by fraud claim|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/10/29/tanzania-opposition-loses-key-seats-in-vote-marred-by-fraud-claim|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-10-30|website=Al Jazeera|language=en}}</ref> <ref>{{cite web|title=Observers say Tanzania's presidential vote is already flawed|url=https://apnews.com/article/virus-outbreak-john-magufuli-tanzania-elections-nairobi-33bce46190d61be88f839f2f98e42945|first=Tom|last=Odula|publisher=[[Associated Press]]|date=24 October 2020|accessdate=24 October 2020}}</ref>
Upande wake Tanzania Communication Regulatory Authority (TCRA) ulizuia mitandao ya kijamii mbalimbali ili kupunguza mawasiliano hasa kutokana na mauaji yaliyotokea [[Zanzibar]].<ref name=":1" />
Nchi na taasisi mbalimbali zimeonyesha wasiwasi mkubwa kuhusu uchaguzi na matokeo yake <ref>https://www.thecitizen.co.tz/news/Tanzania-electoral-watch-panel-condemns-arrest-of-opposition-/1840340-5638084-5khvflz/index.html</ref>,
<ref>https://www.thecitizen.co.tz/news/US-State-Department-calls-for-investigation-into-poll/1840340-5638052-12tmoowz/index.html</ref>,
<ref>https://www.thecitizen.co.tz/news/Common-Wealth-ready-to-help--urges-Tanzania-to-investigate-polls/1840340-5638060-6r88cw/index.html</ref><ref>https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2020/11/02/tanzania-declaration-by-the-high-representative-on-behalf-of-the-eu-on-the-elections-in-tanzania/</ref>.
Tarehe [[10 Novemba]] 2020, Kamishna Mkuu wa [[Umoja wa Mataifa]] kwa [[Haki za binadamu|Haki za Binadamu]] alitoa tamko kuhusu hali tete ya nchi<ref>https://www.ohchr.org/en/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=26489&LangID=E</ref> ambalo lilijibiwa mapema na [[serikali]] ya Tanzania<ref>{{Rejea tovuti |url=https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/tanzania-government-reacts-to-un-concern-over-rights-3018302 |title=Nakala iliyohifadhiwa |accessdate=2020-11-11 |archivedate=2020-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201111131628/https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/tanzania-government-reacts-to-un-concern-over-rights-3018302 }}</ref>.
Uchaguzi wa 2020 huhesabiwa kuwa ndiyo mbaya kupita yote. Uligubikwa na hila na mbinu chafu. Mbowe alitoa rai yake juu ya uchaguzi huo kwa kusema, <nowiki>''Kilochofanyika si uchaguzi ni unyang'anyi wa demokrasia uliofanywa na ZEC (Tume ya Uchaguzi Zanzibar) na NEC (Tume ya Taifa ya Uchaguzi) .''</nowiki><ref>{{Rejea tovuti|title=Matokeo ya uchaguzi Tanzania 2020: Kauli ya vyama vya upinzani|url=https://www.bbc.com/swahili/habari-54762954|work=BBC News Swahili|date=2020-10-31|accessdate=2023-05-12|language=sw}}</ref>
==Marejeo==
{{reflist}}
{{Tanzanian elections}}
[[Category:Uchaguzi nchini Tanzania]]
[[Category:2020]]
q4guv6wtwcj1s8s7cbdk983xq5q5fio
1593372
1593255
2026-08-30T04:50:34Z
Gayle157
73366
/* */ Jedwali
1593372
wikitext
text/x-wiki
{{Jedwali la uchaguzi
| country = Tanzania
| previous_election = 2015 Tanzanian general election
| previous_year = 2015
| previous_mps =
| election_date = 28 October 2020
| next_election = 2025 Tanzanian general election
| next_year = 2025
| module = {{Infobox election
| embed = yes
| election_name = Uchaguzi Mkuu wa Tanzania, 2020
| type = presidential
| registered = 29,754,699
| image1 = John Magufuli 2015.png
| nominee1 = '''[[John Magufuli]]'''
| party1 = Chama Cha Mapinduzi
| running_mate1 = '''[[Samia Suluhu]]'''
| popular_vote1 = '''12,516,252'''
| percentage1 = '''84.40%'''
| image2 = Tundu A. M. Lissu.jpg
| nominee2 = [[Tundu Lissu]]
| party2 = Chadema
| running_mate2 = Salim Mwalimu
| popular_vote2 = 1,933,271
| percentage2 = 13.04%
| title = President
| before_election = [[John Magufuli]]
| before_party = Chama Cha Mapinduzi
| after_election = [[John Magufuli]]
| after_party = Chama Cha Mapinduzi
}}}}
'''Uchaguzi Mkuu wa Tanzania, 2020''' ulifanyika [[tarehe]] [[28 Oktoba]]. Wapiga kura walimchagua [[Rais wa Tanzania|Rais]], [[mbunge|wabunge]] na [[Diwani|Madiwani]].<ref>https://www.vaticannews.va/sw/world/news/2020-07/tume-taifa-uchaguzi-nec-uchaguzi-mkuu-tarehe-28-oktoba-2020.html</ref>
==Matokeo ya Uchaguzi wa Rais==
Kufuatana na tangazo la Tume la Uchaguzi la 30 Oktoba matokeo yalikuwa kama yafuatayo<ref>[https://www.thecitizen.co.tz/news/Magufuli-wins-Tanzania-s-presidency-for-the-second-term/1840340-5637358-3ahqjq/index.html Tanzania Election 2020: Magufuli wins Tanzania’s presidency for a second term], Citizen 30 Oktoba 2020</ref>:
Wapiga kura walioandikishwa walikuwa 29,754,699. Waliopiga kura walikuwa 15,091,950 (% 50.72), wasiopiga kura walikuwa 14,662,749 (% 49.28).
Jumla ya kura zilizopigwa zilikuwa 15,091,950. Kura 261,755 ziliharibika. Jumla ya kura halali ilikuwa 14,830,195.
*Magufuli alipata kura 12,516,252 (sawa na % 84.40 za kura halali)
*Lissu alipata kura 1,933,271 (sawa na % 13.04 za kura halali)
*Wagombea wengine kwa jumla walipata kura 380,672 (sawa na % 2.57 za kura halali)
==Wagombea Urais==
{| class=wikitable
!colspan=2|Mgombea
!Mgombea Mwenza
!Chama
|-
| style="background-color:purple"|
| Bernard Kamillius Membe || Omar Fakih Hamad <ref>https://www.nec.go.tz/pages/general-elections</ref>|| [[Alliance for Change and Transparency]] (ACT)
|-
| style="background-color:#FF3333"|
| [[Tundu Lissu]] || [[Salum Mwalimu Juma]] || [[Chama cha Demokrasia na Maendeleo]] (CHADEMA)
|-
| style="background-color:#32CD32"|
| Twalib Ibrahim Kadege || Ramadhan Ali Abdallah || [[United People's Democratic Party]] (UPDP)
|-
| style="background-color:black"|
| Hashim Rungwe Spunda || Mohammed Massoud Rashid || [[Chama cha Ukombozi wa Umma]] (CHAUMMA)
|-
| style="background-color:red"|
| Leopord Lucas Mahona || Khamis Ali Hassan || [[National Reconstruction Alliance]] (NRA)
|-
| style="background-color:#228B22"|
| [[John Magufuli]] || [[Samia Suluhu]] || [[Chama Cha Mapinduzi]]
|-
| style="background-color:navy"|
| Queen Cuthbert Sendiga || Khamis Juma Shoka || [[Alliance for Democratic Change]] (ADC)
|-
| style="background-color:yellow"|
|width="180px"|Muttamwega Bhatt Mgaywa || Satia Mussa Bebwa || [[Sauti ya Umma]] (SAU)
|-
| style="background-color:brown"|
| Cecilia Augustino Mwanga || Tabu Mussa Juma || [[Demokrasia Makini]]
|-
| style="background-color:violet"|
| Yeremia Kulwa Maganja || Khamis Haji Ambar || [[National Convention for Construction and Reform Mageuzi]] (NCCR Mageuzi)
|-
| style="background-color:red"|
| Prof. Ibrahim Haruna Lipumba || Hamida Huweishil Abdalla || [[Civic United Front]] (CUF)
|-
| style="background-color:yellow"|
| Philipo John Fumbo || Zaina Juma Khamis || [[The Democratic Party]] (DP)
|-
| style="background-color:black"|
| Seif Maalim Seif || Rashid Ligania Rai || [[Alliance for Tanzania Farmers Party]] (AFP)
|-
| style="background-color:white"|
| Khalfan Mohammed Mazrui || Mashavu Alawi Haji || [[The Union for Multiparty Democracy]] (UMD)
|-
|}
==Yaliyofuata==
Baada ya Tume ya Uchaguzi ya Taifa kumaliza kutangaza matokeo, vyama vikuu vya upinzani viliungana kukataa matokeo hayo na kudai uchaguzi huru na wa haki chini ya tume huru vikataja kasoro nyingi za mchakato mzima wa uchaguzi<ref>{{cite web|title=Observers say Tanzania's presidential vote is already flawed|url=https://apnews.com/article/virus-outbreak-john-magufuli-tanzania-elections-nairobi-33bce46190d61be88f839f2f98e42945|first=Tom|last=Odula|publisher=[[Associated Press]]|date=24 October 2020|accessdate=24 October 2020}}</ref>
<ref name=":1">{{Rejea tovuti|last=|first=|date=2020-10-29|title=Tanzania opposition loses key seats in vote marred by fraud claim|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/10/29/tanzania-opposition-loses-key-seats-in-vote-marred-by-fraud-claim|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-10-30|website=Al Jazeera|language=en}}</ref> <ref>{{cite web|title=Observers say Tanzania's presidential vote is already flawed|url=https://apnews.com/article/virus-outbreak-john-magufuli-tanzania-elections-nairobi-33bce46190d61be88f839f2f98e42945|first=Tom|last=Odula|publisher=[[Associated Press]]|date=24 October 2020|accessdate=24 October 2020}}</ref>
Upande wake Tanzania Communication Regulatory Authority (TCRA) ulizuia mitandao ya kijamii mbalimbali ili kupunguza mawasiliano hasa kutokana na mauaji yaliyotokea [[Zanzibar]].<ref name=":1" />
Nchi na taasisi mbalimbali zimeonyesha wasiwasi mkubwa kuhusu uchaguzi na matokeo yake <ref>https://www.thecitizen.co.tz/news/Tanzania-electoral-watch-panel-condemns-arrest-of-opposition-/1840340-5638084-5khvflz/index.html</ref>,
<ref>https://www.thecitizen.co.tz/news/US-State-Department-calls-for-investigation-into-poll/1840340-5638052-12tmoowz/index.html</ref>,
<ref>https://www.thecitizen.co.tz/news/Common-Wealth-ready-to-help--urges-Tanzania-to-investigate-polls/1840340-5638060-6r88cw/index.html</ref><ref>https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2020/11/02/tanzania-declaration-by-the-high-representative-on-behalf-of-the-eu-on-the-elections-in-tanzania/</ref>.
Tarehe [[10 Novemba]] 2020, Kamishna Mkuu wa [[Umoja wa Mataifa]] kwa [[Haki za binadamu|Haki za Binadamu]] alitoa tamko kuhusu hali tete ya nchi<ref>https://www.ohchr.org/en/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=26489&LangID=E</ref> ambalo lilijibiwa mapema na [[serikali]] ya Tanzania<ref>{{Rejea tovuti |url=https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/tanzania-government-reacts-to-un-concern-over-rights-3018302 |title=Nakala iliyohifadhiwa |accessdate=2020-11-11 |archivedate=2020-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201111131628/https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/tanzania-government-reacts-to-un-concern-over-rights-3018302 }}</ref>.
Uchaguzi wa 2020 huhesabiwa kuwa ndiyo mbaya kupita yote. Uligubikwa na hila na mbinu chafu. Mbowe alitoa rai yake juu ya uchaguzi huo kwa kusema, <nowiki>''Kilochofanyika si uchaguzi ni unyang'anyi wa demokrasia uliofanywa na ZEC (Tume ya Uchaguzi Zanzibar) na NEC (Tume ya Taifa ya Uchaguzi) .''</nowiki><ref>{{Rejea tovuti|title=Matokeo ya uchaguzi Tanzania 2020: Kauli ya vyama vya upinzani|url=https://www.bbc.com/swahili/habari-54762954|work=BBC News Swahili|date=2020-10-31|accessdate=2023-05-12|language=sw}}</ref>
==Marejeo==
{{reflist}}
{{Tanzanian elections}}
[[Category:Uchaguzi nchini Tanzania]]
[[Category:2020]]
7k8rdsbtuxb2em8jnqv2323m50fqscu
1593374
1593372
2026-08-30T04:55:48Z
Gayle157
73366
/* */
1593374
wikitext
text/x-wiki
{{Jedwali la uchaguzi
| country = Tanzania
| previous_election = 2015 Tanzanian general election
| previous_year = 2015
| previous_mps =
| election_date = 28 October 2020
| next_election = Uchaguzi Mkuu wa Tanzania, 2025
| next_year = 2025
| module = {{Infobox election
| embed = yes
| election_name = Uchaguzi Mkuu wa Tanzania, 2020
| type = presidential
| registered = 29,754,699
| image1 = John Magufuli 2015.png
| nominee1 = '''[[John Magufuli]]'''
| party1 = Chama Cha Mapinduzi
| running_mate1 = '''[[Samia Suluhu]]'''
| popular_vote1 = '''12,516,252'''
| percentage1 = '''84.40%'''
| image2 = Tundu A. M. Lissu.jpg
| nominee2 = [[Tundu Lissu]]
| party2 = Chadema
| running_mate2 = Salim Mwalimu
| popular_vote2 = 1,933,271
| percentage2 = 13.04%
| title = President
| before_election = [[John Magufuli]]
| before_party = Chama Cha Mapinduzi
| after_election = [[John Magufuli]]
| after_party = Chama Cha Mapinduzi
}}}}
'''Uchaguzi Mkuu wa Tanzania, 2020''' ulifanyika [[tarehe]] [[28 Oktoba]]. Wapiga kura walimchagua [[Rais wa Tanzania|Rais]], [[mbunge|wabunge]] na [[Diwani|Madiwani]].<ref>https://www.vaticannews.va/sw/world/news/2020-07/tume-taifa-uchaguzi-nec-uchaguzi-mkuu-tarehe-28-oktoba-2020.html</ref>
==Matokeo ya Uchaguzi wa Rais==
Kufuatana na tangazo la Tume la Uchaguzi la 30 Oktoba matokeo yalikuwa kama yafuatayo<ref>[https://www.thecitizen.co.tz/news/Magufuli-wins-Tanzania-s-presidency-for-the-second-term/1840340-5637358-3ahqjq/index.html Tanzania Election 2020: Magufuli wins Tanzania’s presidency for a second term], Citizen 30 Oktoba 2020</ref>:
Wapiga kura walioandikishwa walikuwa 29,754,699. Waliopiga kura walikuwa 15,091,950 (% 50.72), wasiopiga kura walikuwa 14,662,749 (% 49.28).
Jumla ya kura zilizopigwa zilikuwa 15,091,950. Kura 261,755 ziliharibika. Jumla ya kura halali ilikuwa 14,830,195.
*Magufuli alipata kura 12,516,252 (sawa na % 84.40 za kura halali)
*Lissu alipata kura 1,933,271 (sawa na % 13.04 za kura halali)
*Wagombea wengine kwa jumla walipata kura 380,672 (sawa na % 2.57 za kura halali)
==Wagombea Urais==
{| class=wikitable
!colspan=2|Mgombea
!Mgombea Mwenza
!Chama
|-
| style="background-color:purple"|
| Bernard Kamillius Membe || Omar Fakih Hamad <ref>https://www.nec.go.tz/pages/general-elections</ref>|| [[Alliance for Change and Transparency]] (ACT)
|-
| style="background-color:#FF3333"|
| [[Tundu Lissu]] || [[Salum Mwalimu Juma]] || [[Chama cha Demokrasia na Maendeleo]] (CHADEMA)
|-
| style="background-color:#32CD32"|
| Twalib Ibrahim Kadege || Ramadhan Ali Abdallah || [[United People's Democratic Party]] (UPDP)
|-
| style="background-color:black"|
| Hashim Rungwe Spunda || Mohammed Massoud Rashid || [[Chama cha Ukombozi wa Umma]] (CHAUMMA)
|-
| style="background-color:red"|
| Leopord Lucas Mahona || Khamis Ali Hassan || [[National Reconstruction Alliance]] (NRA)
|-
| style="background-color:#228B22"|
| [[John Magufuli]] || [[Samia Suluhu]] || [[Chama Cha Mapinduzi]]
|-
| style="background-color:navy"|
| Queen Cuthbert Sendiga || Khamis Juma Shoka || [[Alliance for Democratic Change]] (ADC)
|-
| style="background-color:yellow"|
|width="180px"|Muttamwega Bhatt Mgaywa || Satia Mussa Bebwa || [[Sauti ya Umma]] (SAU)
|-
| style="background-color:brown"|
| Cecilia Augustino Mwanga || Tabu Mussa Juma || [[Demokrasia Makini]]
|-
| style="background-color:violet"|
| Yeremia Kulwa Maganja || Khamis Haji Ambar || [[National Convention for Construction and Reform Mageuzi]] (NCCR Mageuzi)
|-
| style="background-color:red"|
| Prof. Ibrahim Haruna Lipumba || Hamida Huweishil Abdalla || [[Civic United Front]] (CUF)
|-
| style="background-color:yellow"|
| Philipo John Fumbo || Zaina Juma Khamis || [[The Democratic Party]] (DP)
|-
| style="background-color:black"|
| Seif Maalim Seif || Rashid Ligania Rai || [[Alliance for Tanzania Farmers Party]] (AFP)
|-
| style="background-color:white"|
| Khalfan Mohammed Mazrui || Mashavu Alawi Haji || [[The Union for Multiparty Democracy]] (UMD)
|-
|}
==Yaliyofuata==
Baada ya Tume ya Uchaguzi ya Taifa kumaliza kutangaza matokeo, vyama vikuu vya upinzani viliungana kukataa matokeo hayo na kudai uchaguzi huru na wa haki chini ya tume huru vikataja kasoro nyingi za mchakato mzima wa uchaguzi<ref>{{cite web|title=Observers say Tanzania's presidential vote is already flawed|url=https://apnews.com/article/virus-outbreak-john-magufuli-tanzania-elections-nairobi-33bce46190d61be88f839f2f98e42945|first=Tom|last=Odula|publisher=[[Associated Press]]|date=24 October 2020|accessdate=24 October 2020}}</ref>
<ref name=":1">{{Rejea tovuti|last=|first=|date=2020-10-29|title=Tanzania opposition loses key seats in vote marred by fraud claim|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/10/29/tanzania-opposition-loses-key-seats-in-vote-marred-by-fraud-claim|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-10-30|website=Al Jazeera|language=en}}</ref> <ref>{{cite web|title=Observers say Tanzania's presidential vote is already flawed|url=https://apnews.com/article/virus-outbreak-john-magufuli-tanzania-elections-nairobi-33bce46190d61be88f839f2f98e42945|first=Tom|last=Odula|publisher=[[Associated Press]]|date=24 October 2020|accessdate=24 October 2020}}</ref>
Upande wake Tanzania Communication Regulatory Authority (TCRA) ulizuia mitandao ya kijamii mbalimbali ili kupunguza mawasiliano hasa kutokana na mauaji yaliyotokea [[Zanzibar]].<ref name=":1" />
Nchi na taasisi mbalimbali zimeonyesha wasiwasi mkubwa kuhusu uchaguzi na matokeo yake <ref>https://www.thecitizen.co.tz/news/Tanzania-electoral-watch-panel-condemns-arrest-of-opposition-/1840340-5638084-5khvflz/index.html</ref>,
<ref>https://www.thecitizen.co.tz/news/US-State-Department-calls-for-investigation-into-poll/1840340-5638052-12tmoowz/index.html</ref>,
<ref>https://www.thecitizen.co.tz/news/Common-Wealth-ready-to-help--urges-Tanzania-to-investigate-polls/1840340-5638060-6r88cw/index.html</ref><ref>https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2020/11/02/tanzania-declaration-by-the-high-representative-on-behalf-of-the-eu-on-the-elections-in-tanzania/</ref>.
Tarehe [[10 Novemba]] 2020, Kamishna Mkuu wa [[Umoja wa Mataifa]] kwa [[Haki za binadamu|Haki za Binadamu]] alitoa tamko kuhusu hali tete ya nchi<ref>https://www.ohchr.org/en/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=26489&LangID=E</ref> ambalo lilijibiwa mapema na [[serikali]] ya Tanzania<ref>{{Rejea tovuti |url=https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/tanzania-government-reacts-to-un-concern-over-rights-3018302 |title=Nakala iliyohifadhiwa |accessdate=2020-11-11 |archivedate=2020-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201111131628/https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/tanzania-government-reacts-to-un-concern-over-rights-3018302 }}</ref>.
Uchaguzi wa 2020 huhesabiwa kuwa ndiyo mbaya kupita yote. Uligubikwa na hila na mbinu chafu. Mbowe alitoa rai yake juu ya uchaguzi huo kwa kusema, <nowiki>''Kilochofanyika si uchaguzi ni unyang'anyi wa demokrasia uliofanywa na ZEC (Tume ya Uchaguzi Zanzibar) na NEC (Tume ya Taifa ya Uchaguzi) .''</nowiki><ref>{{Rejea tovuti|title=Matokeo ya uchaguzi Tanzania 2020: Kauli ya vyama vya upinzani|url=https://www.bbc.com/swahili/habari-54762954|work=BBC News Swahili|date=2020-10-31|accessdate=2023-05-12|language=sw}}</ref>
==Marejeo==
{{reflist}}
{{Tanzanian elections}}
[[Category:Uchaguzi nchini Tanzania]]
[[Category:2020]]
fx95ktkzxki7nq2kg3fsgzns8oncv88
1593376
1593374
2026-08-30T05:02:58Z
Gayle157
73366
/* */
1593376
wikitext
text/x-wiki
{{Jedwali la uchaguzi
| country = Tanzania
| previous_election = 2015 Tanzanian general election
| previous_year = 2015
| previous_mps =
| election_date = 28 October 2020
| next_election = Uchaguzi Mkuu wa Tanzania, 2025
| next_year = 2025
| module = {{Infobox election
| embed = yes
| election_name = Uchaguzi Mkuu wa Tanzania, 2020
| type = presidential
| registered = 29,754,699
| image1 = John Magufuli 2015.png
| nominee1 = '''[[John Magufuli]]'''
| party1 = Chama Cha Mapinduzi
| running_mate1 = '''[[Samia Suluhu]]'''
| popular_vote1 = '''12,516,252'''
| percentage1 = '''84.40%'''
| image2 = Tundu A. M. Lissu.jpg
| nominee2 = [[Tundu Lissu]]
| party2 = Chadema
| running_mate2 = Salim Mwalimu
| popular_vote2 = 1,933,271
| percentage2 = 13.04%
| title = Rais
| before_election = [[John Magufuli]]
| before_party = Chama Cha Mapinduzi
| after_election = [[John Magufuli]]
| after_party = Chama Cha Mapinduzi
}}}}
'''Uchaguzi Mkuu wa Tanzania, 2020''' ulifanyika [[tarehe]] [[28 Oktoba]]. Wapiga kura walimchagua [[Rais wa Tanzania|Rais]], [[mbunge|wabunge]] na [[Diwani|Madiwani]].<ref>https://www.vaticannews.va/sw/world/news/2020-07/tume-taifa-uchaguzi-nec-uchaguzi-mkuu-tarehe-28-oktoba-2020.html</ref>
==Matokeo ya Uchaguzi wa Rais==
Kufuatana na tangazo la Tume la Uchaguzi la 30 Oktoba matokeo yalikuwa kama yafuatayo<ref>[https://www.thecitizen.co.tz/news/Magufuli-wins-Tanzania-s-presidency-for-the-second-term/1840340-5637358-3ahqjq/index.html Tanzania Election 2020: Magufuli wins Tanzania’s presidency for a second term], Citizen 30 Oktoba 2020</ref>:
Wapiga kura walioandikishwa walikuwa 29,754,699. Waliopiga kura walikuwa 15,091,950 (% 50.72), wasiopiga kura walikuwa 14,662,749 (% 49.28).
Jumla ya kura zilizopigwa zilikuwa 15,091,950. Kura 261,755 ziliharibika. Jumla ya kura halali ilikuwa 14,830,195.
*Magufuli alipata kura 12,516,252 (sawa na % 84.40 za kura halali)
*Lissu alipata kura 1,933,271 (sawa na % 13.04 za kura halali)
*Wagombea wengine kwa jumla walipata kura 380,672 (sawa na % 2.57 za kura halali)
==Wagombea Urais==
{| class=wikitable
!colspan=2|Mgombea
!Mgombea Mwenza
!Chama
|-
| style="background-color:purple"|
| Bernard Kamillius Membe || Omar Fakih Hamad <ref>https://www.nec.go.tz/pages/general-elections</ref>|| [[Alliance for Change and Transparency]] (ACT)
|-
| style="background-color:#FF3333"|
| [[Tundu Lissu]] || [[Salum Mwalimu Juma]] || [[Chama cha Demokrasia na Maendeleo]] (CHADEMA)
|-
| style="background-color:#32CD32"|
| Twalib Ibrahim Kadege || Ramadhan Ali Abdallah || [[United People's Democratic Party]] (UPDP)
|-
| style="background-color:black"|
| Hashim Rungwe Spunda || Mohammed Massoud Rashid || [[Chama cha Ukombozi wa Umma]] (CHAUMMA)
|-
| style="background-color:red"|
| Leopord Lucas Mahona || Khamis Ali Hassan || [[National Reconstruction Alliance]] (NRA)
|-
| style="background-color:#228B22"|
| [[John Magufuli]] || [[Samia Suluhu]] || [[Chama Cha Mapinduzi]]
|-
| style="background-color:navy"|
| Queen Cuthbert Sendiga || Khamis Juma Shoka || [[Alliance for Democratic Change]] (ADC)
|-
| style="background-color:yellow"|
|width="180px"|Muttamwega Bhatt Mgaywa || Satia Mussa Bebwa || [[Sauti ya Umma]] (SAU)
|-
| style="background-color:brown"|
| Cecilia Augustino Mwanga || Tabu Mussa Juma || [[Demokrasia Makini]]
|-
| style="background-color:violet"|
| Yeremia Kulwa Maganja || Khamis Haji Ambar || [[National Convention for Construction and Reform Mageuzi]] (NCCR Mageuzi)
|-
| style="background-color:red"|
| Prof. Ibrahim Haruna Lipumba || Hamida Huweishil Abdalla || [[Civic United Front]] (CUF)
|-
| style="background-color:yellow"|
| Philipo John Fumbo || Zaina Juma Khamis || [[The Democratic Party]] (DP)
|-
| style="background-color:black"|
| Seif Maalim Seif || Rashid Ligania Rai || [[Alliance for Tanzania Farmers Party]] (AFP)
|-
| style="background-color:white"|
| Khalfan Mohammed Mazrui || Mashavu Alawi Haji || [[The Union for Multiparty Democracy]] (UMD)
|-
|}
==Yaliyofuata==
Baada ya Tume ya Uchaguzi ya Taifa kumaliza kutangaza matokeo, vyama vikuu vya upinzani viliungana kukataa matokeo hayo na kudai uchaguzi huru na wa haki chini ya tume huru vikataja kasoro nyingi za mchakato mzima wa uchaguzi<ref>{{cite web|title=Observers say Tanzania's presidential vote is already flawed|url=https://apnews.com/article/virus-outbreak-john-magufuli-tanzania-elections-nairobi-33bce46190d61be88f839f2f98e42945|first=Tom|last=Odula|publisher=[[Associated Press]]|date=24 October 2020|accessdate=24 October 2020}}</ref>
<ref name=":1">{{Rejea tovuti|last=|first=|date=2020-10-29|title=Tanzania opposition loses key seats in vote marred by fraud claim|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/10/29/tanzania-opposition-loses-key-seats-in-vote-marred-by-fraud-claim|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-10-30|website=Al Jazeera|language=en}}</ref> <ref>{{cite web|title=Observers say Tanzania's presidential vote is already flawed|url=https://apnews.com/article/virus-outbreak-john-magufuli-tanzania-elections-nairobi-33bce46190d61be88f839f2f98e42945|first=Tom|last=Odula|publisher=[[Associated Press]]|date=24 October 2020|accessdate=24 October 2020}}</ref>
Upande wake Tanzania Communication Regulatory Authority (TCRA) ulizuia mitandao ya kijamii mbalimbali ili kupunguza mawasiliano hasa kutokana na mauaji yaliyotokea [[Zanzibar]].<ref name=":1" />
Nchi na taasisi mbalimbali zimeonyesha wasiwasi mkubwa kuhusu uchaguzi na matokeo yake <ref>https://www.thecitizen.co.tz/news/Tanzania-electoral-watch-panel-condemns-arrest-of-opposition-/1840340-5638084-5khvflz/index.html</ref>,
<ref>https://www.thecitizen.co.tz/news/US-State-Department-calls-for-investigation-into-poll/1840340-5638052-12tmoowz/index.html</ref>,
<ref>https://www.thecitizen.co.tz/news/Common-Wealth-ready-to-help--urges-Tanzania-to-investigate-polls/1840340-5638060-6r88cw/index.html</ref><ref>https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2020/11/02/tanzania-declaration-by-the-high-representative-on-behalf-of-the-eu-on-the-elections-in-tanzania/</ref>.
Tarehe [[10 Novemba]] 2020, Kamishna Mkuu wa [[Umoja wa Mataifa]] kwa [[Haki za binadamu|Haki za Binadamu]] alitoa tamko kuhusu hali tete ya nchi<ref>https://www.ohchr.org/en/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=26489&LangID=E</ref> ambalo lilijibiwa mapema na [[serikali]] ya Tanzania<ref>{{Rejea tovuti |url=https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/tanzania-government-reacts-to-un-concern-over-rights-3018302 |title=Nakala iliyohifadhiwa |accessdate=2020-11-11 |archivedate=2020-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201111131628/https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/tanzania-government-reacts-to-un-concern-over-rights-3018302 }}</ref>.
Uchaguzi wa 2020 huhesabiwa kuwa ndiyo mbaya kupita yote. Uligubikwa na hila na mbinu chafu. Mbowe alitoa rai yake juu ya uchaguzi huo kwa kusema, <nowiki>''Kilochofanyika si uchaguzi ni unyang'anyi wa demokrasia uliofanywa na ZEC (Tume ya Uchaguzi Zanzibar) na NEC (Tume ya Taifa ya Uchaguzi) .''</nowiki><ref>{{Rejea tovuti|title=Matokeo ya uchaguzi Tanzania 2020: Kauli ya vyama vya upinzani|url=https://www.bbc.com/swahili/habari-54762954|work=BBC News Swahili|date=2020-10-31|accessdate=2023-05-12|language=sw}}</ref>
==Marejeo==
{{reflist}}
{{Tanzanian elections}}
[[Category:Uchaguzi nchini Tanzania]]
[[Category:2020]]
2gg5zn98ln389qb5ou3m6t9k9zujo9u
Module:String
828
134251
1593382
1433952
2026-08-30T05:36:42Z
Gayle157
73366
1593382
Scribunto
text/plain
--[[
This module is intended to provide access to basic string functions.
Most of the functions provided here can be invoked with named parameters,
unnamed parameters, or a mixture. If named parameters are used, Mediawiki will
automatically remove any leading or trailing whitespace from the parameter.
Depending on the intended use, it may be advantageous to either preserve or
remove such whitespace.
Global options
ignore_errors: If set to 'true' or 1, any error condition will result in
an empty string being returned rather than an error message.
error_category: If an error occurs, specifies the name of a category to
include with the error message. The default category is
[Category:Errors reported by Module String].
no_category: If set to 'true' or 1, no category will be added if an error
is generated.
Unit tests for this module are available at Module:String/tests.
]]
local str = {}
--[[
len
This function returns the length of the target string.
Usage:
{{#invoke:String|len|target_string|}}
OR
{{#invoke:String|len|s=target_string}}
Parameters
s: The string whose length to report
If invoked using named parameters, Mediawiki will automatically remove any leading or
trailing whitespace from the target string.
]]
function str.len( frame )
local new_args = str._getParameters( frame.args, {'s'} )
local s = new_args['s'] or ''
return mw.ustring.len( s )
end
--[[
sub
This function returns a substring of the target string at specified indices.
Usage:
{{#invoke:String|sub|target_string|start_index|end_index}}
OR
{{#invoke:String|sub|s=target_string|i=start_index|j=end_index}}
Parameters
s: The string to return a subset of
i: The first index of the substring to return, defaults to 1.
j: The last index of the string to return, defaults to the last character.
The first character of the string is assigned an index of 1. If either i or j
is a negative value, it is interpreted the same as selecting a character by
counting from the end of the string. Hence, a value of -1 is the same as
selecting the last character of the string.
If the requested indices are out of range for the given string, an error is
reported.
]]
function str.sub( frame )
local new_args = str._getParameters( frame.args, { 's', 'i', 'j' } )
local s = new_args['s'] or ''
local i = tonumber( new_args['i'] ) or 1
local j = tonumber( new_args['j'] ) or -1
local len = mw.ustring.len( s )
-- Convert negatives for range checking
if i < 0 then
i = len + i + 1
end
if j < 0 then
j = len + j + 1
end
if i > len or j > len or i < 1 or j < 1 then
return str._error( 'String subset index out of range' )
end
if j < i then
return str._error( 'String subset indices out of order' )
end
return mw.ustring.sub( s, i, j )
end
--[[
This function implements that features of {{str sub old}} and is kept in order
to maintain these older templates.
]]
function str.sublength( frame )
local i = tonumber( frame.args.i ) or 0
local len = tonumber( frame.args.len )
return mw.ustring.sub( frame.args.s, i + 1, len and ( i + len ) )
end
--[[
_match
This function returns a substring from the source string that matches a
specified pattern. It is exported for use in other modules
Usage:
strmatch = require("Module:String")._match
sresult = strmatch( s, pattern, start, match, plain, nomatch )
Parameters
s: The string to search
pattern: The pattern or string to find within the string
start: The index within the source string to start the search. The first
character of the string has index 1. Defaults to 1.
match: In some cases it may be possible to make multiple matches on a single
string. This specifies which match to return, where the first match is
match= 1. If a negative number is specified then a match is returned
counting from the last match. Hence match = -1 is the same as requesting
the last match. Defaults to 1.
plain: A flag indicating that the pattern should be understood as plain
text. Defaults to false.
nomatch: If no match is found, output the "nomatch" value rather than an error.
For information on constructing Lua patterns, a form of [regular expression], see:
* http://www.lua.org/manual/5.1/manual.html#5.4.1
* http://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Patterns
* http://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Ustring_patterns
]]
-- This sub-routine is exported for use in other modules
function str._match( s, pattern, start, match_index, plain_flag, nomatch )
if s == '' then
return str._error( 'Target string is empty' )
end
if pattern == '' then
return str._error( 'Pattern string is empty' )
end
start = tonumber(start) or 1
if math.abs(start) < 1 or math.abs(start) > mw.ustring.len( s ) then
return str._error( 'Requested start is out of range' )
end
if match_index == 0 then
return str._error( 'Match index is out of range' )
end
if plain_flag then
pattern = str._escapePattern( pattern )
end
local result
if match_index == 1 then
-- Find first match is simple case
result = mw.ustring.match( s, pattern, start )
else
if start > 1 then
s = mw.ustring.sub( s, start )
end
local iterator = mw.ustring.gmatch(s, pattern)
if match_index > 0 then
-- Forward search
for w in iterator do
match_index = match_index - 1
if match_index == 0 then
result = w
break
end
end
else
-- Reverse search
local result_table = {}
local count = 1
for w in iterator do
result_table[count] = w
count = count + 1
end
result = result_table[ count + match_index ]
end
end
if result == nil then
if nomatch == nil then
return str._error( 'Match not found' )
else
return nomatch
end
else
return result
end
end
--[[
match
This function returns a substring from the source string that matches a
specified pattern.
Usage:
{{#invoke:String|match|source_string|pattern_string|start_index|match_number|plain_flag|nomatch_output}}
OR
{{#invoke:String|match|s=source_string|pattern=pattern_string|start=start_index
|match=match_number|plain=plain_flag|nomatch=nomatch_output}}
Parameters
s: The string to search
pattern: The pattern or string to find within the string
start: The index within the source string to start the search. The first
character of the string has index 1. Defaults to 1.
match: In some cases it may be possible to make multiple matches on a single
string. This specifies which match to return, where the first match is
match= 1. If a negative number is specified then a match is returned
counting from the last match. Hence match = -1 is the same as requesting
the last match. Defaults to 1.
plain: A flag indicating that the pattern should be understood as plain
text. Defaults to false.
nomatch: If no match is found, output the "nomatch" value rather than an error.
If invoked using named parameters, Mediawiki will automatically remove any leading or
trailing whitespace from each string. In some circumstances this is desirable, in
other cases one may want to preserve the whitespace.
If the match_number or start_index are out of range for the string being queried, then
this function generates an error. An error is also generated if no match is found.
If one adds the parameter ignore_errors=true, then the error will be suppressed and
an empty string will be returned on any failure.
For information on constructing Lua patterns, a form of [regular expression], see:
* http://www.lua.org/manual/5.1/manual.html#5.4.1
* http://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Patterns
* http://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Ustring_patterns
]]
-- This is the entry point for #invoke:String|match
function str.match( frame )
local new_args = str._getParameters( frame.args, {'s', 'pattern', 'start', 'match', 'plain', 'nomatch'} )
local s = new_args['s'] or ''
local start = tonumber( new_args['start'] ) or 1
local plain_flag = str._getBoolean( new_args['plain'] or false )
local pattern = new_args['pattern'] or ''
local match_index = math.floor( tonumber(new_args['match']) or 1 )
local nomatch = new_args['nomatch']
return str._match( s, pattern, start, match_index, plain_flag, nomatch )
end
--[[
pos
This function returns a single character from the target string at position pos.
Usage:
{{#invoke:String|pos|target_string|index_value}}
OR
{{#invoke:String|pos|target=target_string|pos=index_value}}
Parameters
target: The string to search
pos: The index for the character to return
If invoked using named parameters, Mediawiki will automatically remove any leading or
trailing whitespace from the target string. In some circumstances this is desirable, in
other cases one may want to preserve the whitespace.
The first character has an index value of 1.
If one requests a negative value, this function will select a character by counting backwards
from the end of the string. In other words pos = -1 is the same as asking for the last character.
A requested value of zero, or a value greater than the length of the string returns an error.
]]
function str.pos( frame )
local new_args = str._getParameters( frame.args, {'target', 'pos'} )
local target_str = new_args['target'] or ''
local pos = tonumber( new_args['pos'] ) or 0
if pos == 0 or math.abs(pos) > mw.ustring.len( target_str ) then
return str._error( 'String index out of range' )
end
return mw.ustring.sub( target_str, pos, pos )
end
--[[
str_find
This function duplicates the behavior of {{str_find}}, including all of its quirks.
This is provided in order to support existing templates, but is NOT RECOMMENDED for
new code and templates. New code is recommended to use the "find" function instead.
Returns the first index in "source" that is a match to "target". Indexing is 1-based,
and the function returns -1 if the "target" string is not present in "source".
Important Note: If the "target" string is empty / missing, this function returns a
value of "1", which is generally unexpected behavior, and must be accounted for
separatetly.
]]
function str.str_find( frame )
local new_args = str._getParameters( frame.args, {'source', 'target'} )
local source_str = new_args['source'] or ''
local target_str = new_args['target'] or ''
if target_str == '' then
return 1
end
local start = mw.ustring.find( source_str, target_str, 1, true )
if start == nil then
start = -1
end
return start
end
--[[
find
This function allows one to search for a target string or pattern within another
string.
Usage:
{{#invoke:String|find|source_str|target_string|start_index|plain_flag}}
OR
{{#invoke:String|find|source=source_str|target=target_str|start=start_index|plain=plain_flag}}
Parameters
source: The string to search
target: The string or pattern to find within source
start: The index within the source string to start the search, defaults to 1
plain: Boolean flag indicating that target should be understood as plain
text and not as a Lua style regular expression, defaults to true
If invoked using named parameters, Mediawiki will automatically remove any leading or
trailing whitespace from the parameter. In some circumstances this is desirable, in
other cases one may want to preserve the whitespace.
This function returns the first index >= "start" where "target" can be found
within "source". Indices are 1-based. If "target" is not found, then this
function returns 0. If either "source" or "target" are missing / empty, this
function also returns 0.
This function should be safe for UTF-8 strings.
]]
function str.find( frame )
local new_args = str._getParameters( frame.args, {'source', 'target', 'start', 'plain' } )
local source_str = new_args['source'] or ''
local pattern = new_args['target'] or ''
local start_pos = tonumber(new_args['start']) or 1
local plain = new_args['plain'] or true
if source_str == '' or pattern == '' then
return 0
end
plain = str._getBoolean( plain )
local start = mw.ustring.find( source_str, pattern, start_pos, plain )
if start == nil then
start = 0
end
return start
end
--[[
replace
This function allows one to replace a target string or pattern within another
string.
Usage:
{{#invoke:String|replace|source_str|pattern_string|replace_string|replacement_count|plain_flag}}
OR
{{#invoke:String|replace|source=source_string|pattern=pattern_string|replace=replace_string|
count=replacement_count|plain=plain_flag}}
Parameters
source: The string to search
pattern: The string or pattern to find within source
replace: The replacement text
count: The number of occurences to replace, defaults to all.
plain: Boolean flag indicating that pattern should be understood as plain
text and not as a Lua style regular expression, defaults to true
]]
function str.replace( frame )
local new_args = str._getParameters( frame.args, {'source', 'pattern', 'replace', 'count', 'plain' } )
local source_str = new_args['source'] or ''
local pattern = new_args['pattern'] or ''
local replace = new_args['replace'] or ''
local count = tonumber( new_args['count'] )
local plain = new_args['plain'] or true
if source_str == '' or pattern == '' then
return source_str
end
plain = str._getBoolean( plain )
if plain then
pattern = str._escapePattern( pattern )
replace = string.gsub( replace, "%%", "%%%%" ) --Only need to escape replacement sequences.
end
local result
if count ~= nil then
result = mw.ustring.gsub( source_str, pattern, replace, count )
else
result = mw.ustring.gsub( source_str, pattern, replace )
end
return result
end
--[[
simple function to pipe string.rep to templates.
]]
function str.rep( frame )
local repetitions = tonumber( frame.args[2] )
if not repetitions then
return str._error( 'function rep expects a number as second parameter, received "' .. ( frame.args[2] or '' ) .. '"' )
end
return string.rep( frame.args[1] or '', repetitions )
end
--[[
escapePattern
This function escapes special characters from a Lua string pattern. See [1]
for details on how patterns work.
[1] https://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Patterns
Usage:
{{#invoke:String|escapePattern|pattern_string}}
Parameters
pattern_string: The pattern string to escape.
]]
function str.escapePattern( frame )
local pattern_str = frame.args[1]
if not pattern_str then
return str._error( 'No pattern string specified' )
end
local result = str._escapePattern( pattern_str )
return result
end
--[[
count
This function counts the number of occurrences of one string in another.
]]
function str.count(frame)
local args = str._getParameters(frame.args, {'source', 'pattern', 'plain'})
local source = args.source or ''
local pattern = args.pattern or ''
local plain = str._getBoolean(args.plain or true)
if plain then
pattern = str._escapePattern(pattern)
end
local _, count = mw.ustring.gsub(source, pattern, '')
return count
end
--[[
endswith
This function determines whether a string ends with another string.
]]
function str.endswith(frame)
local args = str._getParameters(frame.args, {'source', 'pattern'})
local source = args.source or ''
local pattern = args.pattern or ''
if pattern == '' then
-- All strings end with the empty string.
return "yes"
end
if mw.ustring.sub(source, -mw.ustring.len(pattern), -1) == pattern then
return "yes"
else
return ""
end
end
--[[
join
Join all non empty arguments together; the first argument is the separator.
Usage:
{{#invoke:String|join|sep|one|two|three}}
]]
function str.join(frame)
local args = {}
local sep
for _, v in ipairs( frame.args ) do
if sep then
if v ~= '' then
table.insert(args, v)
end
else
sep = v
end
end
return table.concat( args, sep or '' )
end
-- findpagetext returns the position of a piece of text in a page
-- First positional parameter or |text is the search text
-- Optional parameter |title is the page title, defaults to current page
-- Optional parameter |plain is either true for plain search (default) or false for Lua pattern search
-- Optional parameter |nomatch is the return value when no match is found; default is nil
function str._findpagetext(args)
-- process parameters
local nomatch = args.nomatch or ""
if nomatch == "" then nomatch = nil end
--
local text = mw.text.trim(args[1] or args.text or "")
if text == "" then return nil end
--
local title = args.title or ""
local titleobj
if title == "" then
titleobj = mw.title.getCurrentTitle()
else
titleobj = mw.title.new(title)
end
--
local plain = args.plain or ""
if plain:sub(1, 1) == "f" then plain = false else plain = true end
-- get the page content and look for 'text' - return position or nomatch
local content = titleobj and titleobj:getContent()
return content and mw.ustring.find(content, text, 1, plain) or nomatch
end
function str.findpagetext(frame)
local args = frame.args
local pargs = frame:getParent().args
for k, v in pairs(pargs) do
args[k] = v
end
if not (args[1] or args.text) then return nil end
-- just the first value
return (str._findpagetext(args))
end
--[[
Helper function that populates the argument list given that user may need to use a mix of
named and unnamed parameters. This is relevant because named parameters are not
identical to unnamed parameters due to string trimming, and when dealing with strings
we sometimes want to either preserve or remove that whitespace depending on the application.
]]
function str._getParameters( frame_args, arg_list )
local new_args = {}
local index = 1
local value
for _, arg in ipairs( arg_list ) do
value = frame_args[arg]
if value == nil then
value = frame_args[index]
index = index + 1
end
new_args[arg] = value
end
return new_args
end
--[[
Helper function to handle error messages.
]]
function str._error( error_str )
local frame = mw.getCurrentFrame()
local error_category = frame.args.error_category or 'Errors reported by Module String'
local ignore_errors = frame.args.ignore_errors or false
local no_category = frame.args.no_category or false
if str._getBoolean(ignore_errors) then
return ''
end
local error_str = '<strong class="error">String Module Error: ' .. error_str .. '</strong>'
if error_category ~= '' and not str._getBoolean( no_category ) then
error_str = '[[Category:' .. error_category .. ']]' .. error_str
end
return error_str
end
--[[
Helper Function to interpret boolean strings
]]
function str._getBoolean( boolean_str )
local boolean_value
if type( boolean_str ) == 'string' then
boolean_str = boolean_str:lower()
if boolean_str == 'false' or boolean_str == 'no' or boolean_str == '0'
or boolean_str == '' then
boolean_value = false
else
boolean_value = true
end
elseif type( boolean_str ) == 'boolean' then
boolean_value = boolean_str
else
error( 'No boolean value found' )
end
return boolean_value
end
--[[
Helper function that escapes all pattern characters so that they will be treated
as plain text.
]]
function str._escapePattern( pattern_str )
return ( string.gsub( pattern_str, "[%(%)%.%%%+%-%*%?%[%^%$%]]", "%%%0" ) )
end
return string
8p05aekfryyn6lkbu5vt5mi03ikc5wu
1593384
1593382
2026-08-30T05:41:33Z
Gayle157
73366
Minor fix
1593384
Scribunto
text/plain
--[[
This module is intended to provide access to basic string functions.
Most of the functions provided here can be invoked with named parameters,
unnamed parameters, or a mixture. If named parameters are used, Mediawiki will
automatically remove any leading or trailing whitespace from the parameter.
Depending on the intended use, it may be advantageous to either preserve or
remove such whitespace.
Global options
ignore_errors: If set to 'true' or 1, any error condition will result in
an empty string being returned rather than an error message.
error_category: If an error occurs, specifies the name of a category to
include with the error message. The default category is
[Category:Errors reported by Module String].
no_category: If set to 'true' or 1, no category will be added if an error
is generated.
Unit tests for this module are available at Module:String/tests.
]]
local str = {}
--[[
len
This function returns the length of the target string.
Usage:
{{#invoke:String|len|target_string|}}
OR
{{#invoke:String|len|s=target_string}}
Parameters
s: The string whose length to report
If invoked using named parameters, Mediawiki will automatically remove any leading or
trailing whitespace from the target string.
]]
function str.len( frame )
local new_args = str._getParameters( frame.args, {'s'} )
local s = new_args['s'] or ''
return mw.ustring.len( s )
end
--[[
sub
This function returns a substring of the target string at specified indices.
Usage:
{{#invoke:String|sub|target_string|start_index|end_index}}
OR
{{#invoke:String|sub|s=target_string|i=start_index|j=end_index}}
Parameters
s: The string to return a subset of
i: The first index of the substring to return, defaults to 1.
j: The last index of the string to return, defaults to the last character.
The first character of the string is assigned an index of 1. If either i or j
is a negative value, it is interpreted the same as selecting a character by
counting from the end of the string. Hence, a value of -1 is the same as
selecting the last character of the string.
If the requested indices are out of range for the given string, an error is
reported.
]]
function str.sub( frame )
local new_args = str._getParameters( frame.args, { 's', 'i', 'j' } )
local s = new_args['s'] or ''
local i = tonumber( new_args['i'] ) or 1
local j = tonumber( new_args['j'] ) or -1
local len = mw.ustring.len( s )
-- Convert negatives for range checking
if i < 0 then
i = len + i + 1
end
if j < 0 then
j = len + j + 1
end
if i > len or j > len or i < 1 or j < 1 then
return str._error( 'String subset index out of range' )
end
if j < i then
return str._error( 'String subset indices out of order' )
end
return mw.ustring.sub( s, i, j )
end
--[[
This function implements that features of {{str sub old}} and is kept in order
to maintain these older templates.
]]
function str.sublength( frame )
local i = tonumber( frame.args.i ) or 0
local len = tonumber( frame.args.len )
return mw.ustring.sub( frame.args.s, i + 1, len and ( i + len ) )
end
--[[
_match
This function returns a substring from the source string that matches a
specified pattern. It is exported for use in other modules
Usage:
strmatch = require("Module:String")._match
sresult = strmatch( s, pattern, start, match, plain, nomatch )
Parameters
s: The string to search
pattern: The pattern or string to find within the string
start: The index within the source string to start the search. The first
character of the string has index 1. Defaults to 1.
match: In some cases it may be possible to make multiple matches on a single
string. This specifies which match to return, where the first match is
match= 1. If a negative number is specified then a match is returned
counting from the last match. Hence match = -1 is the same as requesting
the last match. Defaults to 1.
plain: A flag indicating that the pattern should be understood as plain
text. Defaults to false.
nomatch: If no match is found, output the "nomatch" value rather than an error.
For information on constructing Lua patterns, a form of [regular expression], see:
* http://www.lua.org/manual/5.1/manual.html#5.4.1
* http://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Patterns
* http://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Ustring_patterns
]]
-- This sub-routine is exported for use in other modules
function str._match( s, pattern, start, match_index, plain_flag, nomatch )
if s == '' then
return str._error( 'Target string is empty' )
end
if pattern == '' then
return str._error( 'Pattern string is empty' )
end
start = tonumber(start) or 1
if math.abs(start) < 1 or math.abs(start) > mw.ustring.len( s ) then
return str._error( 'Requested start is out of range' )
end
if match_index == 0 then
return str._error( 'Match index is out of range' )
end
if plain_flag then
pattern = str._escapePattern( pattern )
end
local result
if match_index == 1 then
-- Find first match is simple case
result = mw.ustring.match( s, pattern, start )
else
if start > 1 then
s = mw.ustring.sub( s, start )
end
local iterator = mw.ustring.gmatch(s, pattern)
if match_index > 0 then
-- Forward search
for w in iterator do
match_index = match_index - 1
if match_index == 0 then
result = w
break
end
end
else
-- Reverse search
local result_table = {}
local count = 1
for w in iterator do
result_table[count] = w
count = count + 1
end
result = result_table[ count + match_index ]
end
end
if result == nil then
if nomatch == nil then
return str._error( 'Match not found' )
else
return nomatch
end
else
return result
end
end
--[[
match
This function returns a substring from the source string that matches a
specified pattern.
Usage:
{{#invoke:String|match|source_string|pattern_string|start_index|match_number|plain_flag|nomatch_output}}
OR
{{#invoke:String|match|s=source_string|pattern=pattern_string|start=start_index
|match=match_number|plain=plain_flag|nomatch=nomatch_output}}
Parameters
s: The string to search
pattern: The pattern or string to find within the string
start: The index within the source string to start the search. The first
character of the string has index 1. Defaults to 1.
match: In some cases it may be possible to make multiple matches on a single
string. This specifies which match to return, where the first match is
match= 1. If a negative number is specified then a match is returned
counting from the last match. Hence match = -1 is the same as requesting
the last match. Defaults to 1.
plain: A flag indicating that the pattern should be understood as plain
text. Defaults to false.
nomatch: If no match is found, output the "nomatch" value rather than an error.
If invoked using named parameters, Mediawiki will automatically remove any leading or
trailing whitespace from each string. In some circumstances this is desirable, in
other cases one may want to preserve the whitespace.
If the match_number or start_index are out of range for the string being queried, then
this function generates an error. An error is also generated if no match is found.
If one adds the parameter ignore_errors=true, then the error will be suppressed and
an empty string will be returned on any failure.
For information on constructing Lua patterns, a form of [regular expression], see:
* http://www.lua.org/manual/5.1/manual.html#5.4.1
* http://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Patterns
* http://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Ustring_patterns
]]
-- This is the entry point for #invoke:String|match
function str.match( frame )
local new_args = str._getParameters( frame.args, {'s', 'pattern', 'start', 'match', 'plain', 'nomatch'} )
local s = new_args['s'] or ''
local start = tonumber( new_args['start'] ) or 1
local plain_flag = str._getBoolean( new_args['plain'] or false )
local pattern = new_args['pattern'] or ''
local match_index = math.floor( tonumber(new_args['match']) or 1 )
local nomatch = new_args['nomatch']
return str._match( s, pattern, start, match_index, plain_flag, nomatch )
end
--[[
pos
This function returns a single character from the target string at position pos.
Usage:
{{#invoke:String|pos|target_string|index_value}}
OR
{{#invoke:String|pos|target=target_string|pos=index_value}}
Parameters
target: The string to search
pos: The index for the character to return
If invoked using named parameters, Mediawiki will automatically remove any leading or
trailing whitespace from the target string. In some circumstances this is desirable, in
other cases one may want to preserve the whitespace.
The first character has an index value of 1.
If one requests a negative value, this function will select a character by counting backwards
from the end of the string. In other words pos = -1 is the same as asking for the last character.
A requested value of zero, or a value greater than the length of the string returns an error.
]]
function str.pos( frame )
local new_args = str._getParameters( frame.args, {'target', 'pos'} )
local target_str = new_args['target'] or ''
local pos = tonumber( new_args['pos'] ) or 0
if pos == 0 or math.abs(pos) > mw.ustring.len( target_str ) then
return str._error( 'String index out of range' )
end
return mw.ustring.sub( target_str, pos, pos )
end
--[[
str_find
This function duplicates the behavior of {{str_find}}, including all of its quirks.
This is provided in order to support existing templates, but is NOT RECOMMENDED for
new code and templates. New code is recommended to use the "find" function instead.
Returns the first index in "source" that is a match to "target". Indexing is 1-based,
and the function returns -1 if the "target" string is not present in "source".
Important Note: If the "target" string is empty / missing, this function returns a
value of "1", which is generally unexpected behavior, and must be accounted for
separatetly.
]]
function str.str_find( frame )
local new_args = str._getParameters( frame.args, {'source', 'target'} )
local source_str = new_args['source'] or ''
local target_str = new_args['target'] or ''
if target_str == '' then
return 1
end
local start = mw.ustring.find( source_str, target_str, 1, true )
if start == nil then
start = -1
end
return start
end
--[[
find
This function allows one to search for a target string or pattern within another
string.
Usage:
{{#invoke:String|find|source_str|target_string|start_index|plain_flag}}
OR
{{#invoke:String|find|source=source_str|target=target_str|start=start_index|plain=plain_flag}}
Parameters
source: The string to search
target: The string or pattern to find within source
start: The index within the source string to start the search, defaults to 1
plain: Boolean flag indicating that target should be understood as plain
text and not as a Lua style regular expression, defaults to true
If invoked using named parameters, Mediawiki will automatically remove any leading or
trailing whitespace from the parameter. In some circumstances this is desirable, in
other cases one may want to preserve the whitespace.
This function returns the first index >= "start" where "target" can be found
within "source". Indices are 1-based. If "target" is not found, then this
function returns 0. If either "source" or "target" are missing / empty, this
function also returns 0.
This function should be safe for UTF-8 strings.
]]
function str.find( frame )
local new_args = str._getParameters( frame.args, {'source', 'target', 'start', 'plain' } )
local source_str = new_args['source'] or ''
local pattern = new_args['target'] or ''
local start_pos = tonumber(new_args['start']) or 1
local plain = new_args['plain'] or true
if source_str == '' or pattern == '' then
return 0
end
plain = str._getBoolean( plain )
local start = mw.ustring.find( source_str, pattern, start_pos, plain )
if start == nil then
start = 0
end
return start
end
--[[
replace
This function allows one to replace a target string or pattern within another
string.
Usage:
{{#invoke:String|replace|source_str|pattern_string|replace_string|replacement_count|plain_flag}}
OR
{{#invoke:String|replace|source=source_string|pattern=pattern_string|replace=replace_string|
count=replacement_count|plain=plain_flag}}
Parameters
source: The string to search
pattern: The string or pattern to find within source
replace: The replacement text
count: The number of occurences to replace, defaults to all.
plain: Boolean flag indicating that pattern should be understood as plain
text and not as a Lua style regular expression, defaults to true
]]
function str.replace( frame )
local new_args = str._getParameters( frame.args, {'source', 'pattern', 'replace', 'count', 'plain' } )
local source_str = new_args['source'] or ''
local pattern = new_args['pattern'] or ''
local replace = new_args['replace'] or ''
local count = tonumber( new_args['count'] )
local plain = new_args['plain'] or true
if source_str == '' or pattern == '' then
return source_str
end
plain = str._getBoolean( plain )
if plain then
pattern = str._escapePattern( pattern )
replace = string.gsub( replace, "%%", "%%%%" ) --Only need to escape replacement sequences.
end
local result
if count ~= nil then
result = mw.ustring.gsub( source_str, pattern, replace, count )
else
result = mw.ustring.gsub( source_str, pattern, replace )
end
return result
end
--[[
simple function to pipe string.rep to templates.
]]
function str.rep( frame )
local repetitions = tonumber( frame.args[2] )
if not repetitions then
return str._error( 'function rep expects a number as second parameter, received "' .. ( frame.args[2] or '' ) .. '"' )
end
return string.rep( frame.args[1] or '', repetitions )
end
--[[
escapePattern
This function escapes special characters from a Lua string pattern. See [1]
for details on how patterns work.
[1] https://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Patterns
Usage:
{{#invoke:String|escapePattern|pattern_string}}
Parameters
pattern_string: The pattern string to escape.
]]
function str.escapePattern( frame )
local pattern_str = frame.args[1]
if not pattern_str then
return str._error( 'No pattern string specified' )
end
local result = str._escapePattern( pattern_str )
return result
end
--[[
count
This function counts the number of occurrences of one string in another.
]]
function str.count(frame)
local args = str._getParameters(frame.args, {'source', 'pattern', 'plain'})
local source = args.source or ''
local pattern = args.pattern or ''
local plain = str._getBoolean(args.plain or true)
if plain then
pattern = str._escapePattern(pattern)
end
local _, count = mw.ustring.gsub(source, pattern, '')
return count
end
--[[
endswith
This function determines whether a string ends with another string.
]]
function str.endswith(frame)
local args = str._getParameters(frame.args, {'source', 'pattern'})
local source = args.source or ''
local pattern = args.pattern or ''
if pattern == '' then
-- All strings end with the empty string.
return "yes"
end
if mw.ustring.sub(source, -mw.ustring.len(pattern), -1) == pattern then
return "yes"
else
return ""
end
end
--[[
join
Join all non empty arguments together; the first argument is the separator.
Usage:
{{#invoke:String|join|sep|one|two|three}}
]]
function str.join(frame)
local args = {}
local sep
for _, v in ipairs( frame.args ) do
if sep then
if v ~= '' then
table.insert(args, v)
end
else
sep = v
end
end
return table.concat( args, sep or '' )
end
-- findpagetext returns the position of a piece of text in a page
-- First positional parameter or |text is the search text
-- Optional parameter |title is the page title, defaults to current page
-- Optional parameter |plain is either true for plain search (default) or false for Lua pattern search
-- Optional parameter |nomatch is the return value when no match is found; default is nil
function str._findpagetext(args)
-- process parameters
local nomatch = args.nomatch or ""
if nomatch == "" then nomatch = nil end
--
local text = mw.text.trim(args[1] or args.text or "")
if text == "" then return nil end
--
local title = args.title or ""
local titleobj
if title == "" then
titleobj = mw.title.getCurrentTitle()
else
titleobj = mw.title.new(title)
end
--
local plain = args.plain or ""
if plain:sub(1, 1) == "f" then plain = false else plain = true end
-- get the page content and look for 'text' - return position or nomatch
local content = titleobj and titleobj:getContent()
return content and mw.ustring.find(content, text, 1, plain) or nomatch
end
function str.findpagetext(frame)
local args = frame.args
local pargs = frame:getParent().args
for k, v in pairs(pargs) do
args[k] = v
end
if not (args[1] or args.text) then return nil end
-- just the first value
return (str._findpagetext(args))
end
--[[
Helper function that populates the argument list given that user may need to use a mix of
named and unnamed parameters. This is relevant because named parameters are not
identical to unnamed parameters due to string trimming, and when dealing with strings
we sometimes want to either preserve or remove that whitespace depending on the application.
]]
function str._getParameters( frame_args, arg_list )
local new_args = {}
local index = 1
local value
for _, arg in ipairs( arg_list ) do
value = frame_args[arg]
if value == nil then
value = frame_args[index]
index = index + 1
end
new_args[arg] = value
end
return new_args
end
--[[
Helper function to handle error messages.
]]
function str._error( error_str )
local frame = mw.getCurrentFrame()
local error_category = frame.args.error_category or 'Errors reported by Module String'
local ignore_errors = frame.args.ignore_errors or false
local no_category = frame.args.no_category or false
if str._getBoolean(ignore_errors) then
return ''
end
local error_str = '<strong class="error">String Module Error: ' .. error_str .. '</strong>'
if error_category ~= '' and not str._getBoolean( no_category ) then
error_str = '[[Category:' .. error_category .. ']]' .. error_str
end
return error_str
end
--[[
Helper Function to interpret boolean strings
]]
function str._getBoolean( boolean_str )
local boolean_value
if type( boolean_str ) == 'string' then
boolean_str = boolean_str:lower()
if boolean_str == 'false' or boolean_str == 'no' or boolean_str == '0'
or boolean_str == '' then
boolean_value = false
else
boolean_value = true
end
elseif type( boolean_str ) == 'boolean' then
boolean_value = boolean_str
else
error( 'No boolean value found' )
end
return boolean_value
end
--[[
Helper function that escapes all pattern characters so that they will be treated
as plain text.
]]
function str._escapePattern( pattern_str )
return ( string.gsub( pattern_str, "[%(%)%.%%%+%-%*%?%[%^%$%]]", "%%%0" ) )
end
return str
j3b8d4sejqnvazpfl0gk0yfaa503gli
Majadiliano ya mtumiaji:Kelvin kevoo
3
137933
1593412
1593003
2026-08-30T07:54:57Z
Gayle157
73366
/* Utoaji mimba */ Jibu
1593412
wikitext
text/x-wiki
'''Diego Tinotenda Chikombeka''' (amezaliwa Februari 5, 1998), anajulikana kitaalamu kama Diego Tryno ni mwanamuziki wa kisasa wa mjini wa [[Zimbabwe na mwanamuziki]] wa [[hip-hop]]. Anajulikana pia nchini kwa majina ya jukwaani ikiwa ni pamoja na "Mr. Coffee Please" na "The Future Billionaire".
== Maisha ya awali ==
Diego alizaliwa [[Mutare]], Zimbabwe katika Hospitali ya Wilaya ya [[Sakubva]].<ref> name =newsguard>{{Cite web | url=http://newsguard.co.zw/2019/12/02/manicaland-artiste-defies-odds/ |title = Msanii wa Manicaland amekaidi odds|date = 2019-12-02}}</ref> Alikuwa mtoto wa kwanza kuzaliwa na mama yake Fungisai Kanjera na baba yake Christopher Chikombwe. Alipokuwa akisoma shule ya msingi, alihamia [[Zvishavane] kwa muda na kurejea Mutare kumalizia elimu yake ya msingi. Alisomea Shule ya Upili ya Chikanga kabla ya kuhamia [[Harare]], na kumaliza shule ya upili katika Shule ya Upili ya Living Waters.<ref name=storify>{{Cite web | url=https://www.storifynews.com/the-curious-tale-of-the-southern-african-star-diego-and-his-industry/ |title = Hadithi ya Kustaajabisha ya nyota wa Kusini mwa Afrika Diego na wake sekta | Storify News|tarehe = 2019-11-21}}</ref> Wakati wa masomo yake, Tryno alifanya mazoezi ya muziki faraghani, kwa kuwa wazazi wake hawakuvumilia uamuzi wake wa kutafuta muziki.<ref> name=newsday2>{{Cite web|url =https://www.newsday.co.zw/2019/10/diego-known-abroad-stranger-at-home/|title = Diego: Anajulikana nje ya nchi, mgeni nyumbani|tarehe = 2019-10-17}}</ref>
== Kazi ya muziki ==
Aliwahi kufanya muziki wa [[Zimdancehall]] kwa jina Ricky D kabla ya kuhamia hip-hop.<ref name="newsguard" /> Tryno alirekodi wimbo wake wa kwanza wa hip-hop mwaka wa 2014 unaoitwa "Go Diego Go" na akashinda yake ya kwanza. tuzo ya kikanda katika Tuzo za Muziki za Zambezi mwaka huo huo.<ref> name=newsday1>{{Cite web|url = https://www.newsday.co.zw/2019/08/wanamuziki-wapigana-dhidi-graft|title = Mwanamuziki fight against graft|date = 26 August 2019}}</ref> Mnamo 2015 alifanya show yake ya kwanza ya moja kwa moja katika Summer Jam ikifuatiwa na ziara ya ngoma ya "I wanna see you".<ref name="Bulawayo24" /> Anafanya muziki nchini [[Lugha ya Kiingereza|Kiingereza]], [[Lugha ya Kishona|Shona]], na [[Lugha ya Kindebele cha Kaskazini|Ndebele]] na wimbo wake wa kwanza wa Kishona ulikuwa mwaka wa 2015 aliposhiriki katika wimbo na mwimbaji TC.<ref>{ {Taja mtandao | url=https://zimmagazine.com/10-things-you-didnt-know-about-diego-tryno-zimmagazine/ |title = Mambo 10 ambayo hukujua kuhusu Diego Tryno-Zimmagazine|tarehe = 2019-09- 17}}</ref><ref name="newsguard" /> Tryno amefanya kazi na watayarishaji wa kikanda na kimataifa katika utayarishaji wa muziki wake. Mtayarishaji mmoja mashuhuri alikuwa Dry AFM kutoka Botswana ambaye alichangia katika uchanganyaji wa wimbo wake Yolo.<ref>{{Cite web|url=https://www.lounge263.co.zw/diegotryno/|title=Diego Tryno Dates Botswana Producer |last=Lounge263|date=2016-10-20|website=Lounge263 Mag|language=en-US|access-date=2019-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/ 20190722005012/https://www.lounge263.co.zw/diegotryno/|archive-date=2019-07-22|url-status=dead}}</ref>
=== 2018 ===
Mnamo Oktoba 2018, Tryno alitoa albamu yake ya kwanza ''Lazarus (Age Volume 1)'' ambayo ilikuwa mchango wa kwanza wa mradi wake wa ''All Generations Entwined''.<ref>{{Cite web|url = https://blownaija .com/e-news-diego-tryno-and-all-generations-entwined-volumes-1-5-age-vol-1-5/|title = [E-Habari] Diego Tryno na Vizazi Vyote Juzuu 1- 5 (Umri Vol 1-5)|last = Blow|first = Baba|date = 15 Septemba 2019|tovuti = Blow Naija|language = en|access-date = 15 Novemba 2019}}</ref> Albamu ilitolewa mnamo ushirikiano na albamu ya msanii wa Hip-hop wa Zimbabwe Ti Gonzi "Best Mero" siku hiyo hiyo na ukumbi na wimbo wa kwanza uliaminika kimakosa kuwa Albamu ya Injili.<ref name="Hallelujahmag">{{cite web|url=https:/ /hallelujahmag.com/2019/12/05/kitambulisho-cha-wanamuziki-vipofu-kwa-aina-kwa-uinjilisti-sababu-kesi-ya-diego-tryno/|title=Wanamuziki wasioona utambulisho wa aina kwa ajili ya uinjilisti|kazi =Hallelujahmag|date=2019-12-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hmetro.co.zw/i-sing-hipu-hopu-not -hip-hop-ti-gonzi/|title=Naimba hipu hopu si hip hop – Ti Gonzi|last=H-Metro|website=H-Metro|language=en-GB|access-date=2019-07-21 }}</ref> Albamu ya kwanza ya Tryno ilisambazwa sana kwenye vituo vya redio vikiwemo Star Fm, ZiFm, Hevoi Fm huko Masvingo na SA's Metro Fm.<ref>{{Cite web | url=https://globenews24.online/ahadi-zilizovunjika-zinatishia-kazi-ya-wasanii/ | title=Ahadi zilizovunjwa zinatishia kazi ya msanii | Globenews24}}</ref> Baada ya albamu yake ya kwanza, Tryno alijaribu kuchanganya muziki wa kisasa wa mjini, sungura, injili, na asili ya Zimbabwe.<ref name="oyosnews">{{cite web|url=http://oyos.news /tengeneza-njia-kwa-new-hip-hop-influencers-diego-tryno-on-an-anti-graft-note|title = Wape njia washawishi wapya wa Hip-hop- Diego Tryno juu ya kupinga ufisadi kumbuka - OyOsNews - Habari zako zote za Zim Mtu Mashuhuri|last = Codingest|tarehe = 11 Novemba 2019|tovuti = OyOsNews|language = en|tarehe ya ufikiaji = 15 Novemba 2019}}</ref> Oktoba 30, 2018, Diego alitoa toleo lake la kwanza video "Mabvuta" moja kwa moja kwenye ZiFm Stereo na Zimbabwe [[ZBC TV]].
=== 2019 ===
Mnamo mwaka wa 2019 Tryno alitoa wimbo wake ''Cooler Box'' ambao uliingia kwenye chati za redio za Zimbabwe na aliahidi kuachia albamu yake ya pili ''Stories (Age Vol 2)'' ambayo alishindwa kuitoa katika tarehe aliyoahidi na ikavutia. maoni hasi kutoka kwa mashabiki wake.<ref>https://www.thehararetimes.com/zim-hip-hop-artist-diego-tryno-delays-album-release-manager-blames-power-cuts/</ref> Desemba 2019 alikanusha uvumi kuhusu ziara nchini Kenya na akaghairi ziara nyingine zozote za uvumi.<ref>{{Cite web |url=https://koenzagh.com/2019/12/17/diego-tryno-cancels-xmas-tour- inaondoa tetesi/ |title=Nakala iliyohifadhiwa |access-date=2019-12-21 |archive-date=2019-12-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191221165821/https: //koenzagh.com/2019/12/17/diego-tryno-cancels-xmas-tour-clears-rumours/ |url-status=dead }}</ref>
== Video ==
{| class="wikitable"
|+
!Mwaka
!Kichwa
!Mkurugenzi
!Kumb
|-
|2018
|Mabvuta
|Media Empire
|
|-
|2019
|Sungai ft Dj Monte
|Denford Mkasi
|
|}
==Marejeleo==
{{reflist|30em}}
== Viungo vya nje ==
* [https://www.afro.video/en/artist/diego-tryno/ Video]
* [https://www.youtube.com/watch?v=6FKTP34EKFU Wasifu]
* [https://www.youtube.com/watch?v=Mahojiano ya Zrsbl9UXGcw kwenye Star FM]
* [https://www.youtube.com/watch?v=DEfrfvZJq88 Mahojiano kwenye Hevoi FM]
[[Kitengo: Waliozaliwa 1998]]
[[Jamii:Watu wanaoishi]]
==Kuhusu Vyanzo==
Salamu, nakukumbusha kuwa, makala zote unazoandaa hakikisha zinakuwa na vyanzo na muundo unaoelewaka, makala yeyote kutoka katika Wikipedia ya Kiingeeza kama haina chanzo, basi usiweke katika Wikipidia ya Kiswahili, pitia makala zako kama za leo na uzifanyie marekebisho kabla ya kuendelea na makala nyingine,,Amani sana '''[[Mtumiaji:Idd ninga|Idd ninga]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Idd ninga|majadiliano]])''' 11:12, 14 Septemba 2022 (UTC)
::Ndugu, hatuhitaji makala za Kiswenglish! Ukitumia mashine kutafsiri kutoka Kiingereza, sahihisha vizuri hadi ieleweke! Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 13:36, 14 Septemba 2022 (UTC)
== Fwatilia Masahihisho ==
Ndugu @[[Mtumiaji:Kelvin kevoo|Kelvin kevoo]] Hongera kwa juhudi zako za Uhariri katika wikipedia ya kiswahili. Hata ivyo ninakuomba kupitia ukurasa wa mabadiliko ya hivi karibuni ili kuona namna makala zako zinavyosahihishwa na wahariri wengine na ujifunze ili usirudie makosa yaleyele kila mara. Asante '''[[Mtumiaji:Justine Msechu|Justine Msechu]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Justine Msechu|majadiliano]])''' 13:13, 30 Agosti 2025 (UTC)
:Narudia na kusisitiza ulichoambiwa tayari hapa juu. Mbona unarudiarudia makosa yale? Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 13:29, 5 Agosti 2026 (UTC)
::Nimeona nafuu kidogo, lakini bado hujaelewa kwamba ukiweka mabano kando ya namba yoyote, kiungo kitahusu mwaka. Kwa mfano, <nowiki>[[14]]</nowiki> si kiungo cha namba kumi na nne, bali cha mwaka 14 BK. Pia, katika mabano ya kwanza karibu na kichwa hakuna haja ya kuandika <nowiki>[[tarehe]]</nowiki>. Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 08:57, 6 Agosti 2026 (UTC)
:::Ndugu, endelea kufuatilia masahihisho. Kwa mfano, [[Nico Elvedi]], katika jamii usiandike tu nchi yake, bali <nowiki>[[jamii:wachezaji mpira wa Uswisi
]]</nowiki>. Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 11:17, 14 Agosti 2026 (UTC)
==Utoaji mimba==
Ndugu, unakubali kweli kwamba kutoa mimba ni haki? Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 11:13, 29 Agosti 2026 (UTC)
:@[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]]
:Whether one personally considers abortion a right or not is a personal position and is not what determines Wikipedia's content. The relevant issue is what reliable sources say and how the subject is presented in a neutral manner. If the article states that a particular organisation considers access to safe abortion a women's right, that should be attributed to the organisation; an editor's personal religious or moral view should not determine whether that sourced viewpoint is mentioned. Wikipedia is supposed to describe significant viewpoints rather than adopt an editor's position on them. [[Mtumiaji:Gayle157|<div style="font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 07:54, 30 Agosti 2026 (UTC)
dur0k6gay97v00pj0iitu1fphu4ct4s
Michael Mgimwa
0
166592
1593418
1580673
2026-08-30T09:28:05Z
Michael V Mgimwa
90991
/* */
1593418
wikitext
text/x-wiki
'''Michael Victor Mgimwa''' (alizaliwa [[Dar es Salaam]], [[17 Mei]] [[1993]]) ni [[mchezaji]] wa [[mpira wa miguu]] kutoka nchini [[Tanzania]].
Alianza kucheza mpira akiwa [[shule ya msingi]] huko [[Iringa (mji)|Iringa]]. Shule hiyo iliitwa Star Internation School. Baadaye akatambuliwa na skauti kutoka Uingereza. Akapata fursa ya kushiriki na Bolto Wanders FC. Chini ya ulezi wa taasisi ya ulezi ya TFF pale Karume.
Alipomaliza elimu ya sekondari pale Jitegemee, akaanza rasmi kujihusisha na mpira mazima. Timu yake ya kwanza kucheza kama mchezaji wa kulipwa ni Moro United na timu ya pili kujiunga ni Mtibwa Sugar FC.<ref>{{Rejea tovuti|title=Michael Victor Mgimwa Mtibwa Sugar FC Atacante Listado de Jugadores Jugadores Futbol-Talentos.es|url=http://www.futbol-talentos.es/Michael_Victor_Mgimwa-3_7-109201-3.html|work=www.futbol-talentos.es|accessdate=2023-03-24|author=Oezguer Karatag}}</ref> Ambapo alishiriki kwenye ligi ya Tanzania msimu wa 2011 — 2012.<ref>{{Rejea tovuti|title=Michael Victor Mgomwa Aombewa ITC THAILAND|url=http://kwaneemafm.blogspot.com/2012/02/michael-victor-mgimwa-aombewa-itc.html|accessdate=2023-03-24|language=en|author=Anonymous}}</ref>
na pia alikua mfungaji bora wa mashindano ya Uhai Cup goli 20 . [[Tanzania|Timu]] yake ya tatu ikawa Roi Et United ya nchini Thailandi. Wakati huo ilikuwa daraja la pili. Ilikuwa kati ya 2012—2014. Akaipigania hadi kufikia daraja la kwanza.
Baadaye akajiunga na timu ya Surat Than FC iliyopo kusini mwa Thailandi. Ilikuwa ligi ya tatu ambapo alishinda magoli kadhaa yaliyoleta heshima kwa timu. Hiyo ilikuwa kati ya 2014.<ref>{{Rejea tovuti|title=Simba SC katika mazoezi UDSM jana, angalia vifaa vipya|url=https://www.binzubeiry.co.tz/2014/07/simba-sc-katika-mazoezi-udsm-jana.html|work=Bin Zubeiry Sports - online|accessdate=2023-03-24|archive-date=2023-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20230324141438/https://www.binzubeiry.co.tz/2014/07/simba-sc-katika-mazoezi-udsm-jana.html|url-status=dead}}</ref>
Mwaka 2015 alirudi Tanzania kushiriki kwenye ligi kuu akaja kuichezea klabu ya Afrika Sport FC ya jijini Tanga kati ya 2015—2016.<ref>{{Rejea tovuti|title=Kilowoko: TFF yazuia wachezaji hawa baada ya kupitia mapingamizi yai.|url=http://kilowoko.blogspot.com/2015/12/tff-yazuia-wachezaji-hawa-baada-ya.html|work=Kilowoko|date=2015-12-24|accessdate=2023-03-24|author=Unknown}}</ref> Akarudi tena Thailandi 2017 kwa minajili ya kujiunga na Nan FC napia Ameche za katika klabu ya Pow FC ya Thailandi 2024-2025 kwasasa anasimamia YouTube channel inayoitwa MeFOOTBALLER TV na MeTRAVELLER TV
==Marejeo==
{{marejeo}}
{{mbegu-cheza-mpira}}
{{BD|1993|}}
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Tanzania]]
[[Jamii:watu kutoka Dar es Salaam]]
1ghtkvgs5hzm2kavoj1r0wtay3e1hm5
Majadiliano ya mtumiaji:Simon sakumba
3
186952
1593118
1353813
2026-08-29T12:39:56Z
Riccardo Riccioni
452
1593118
wikitext
text/x-wiki
{{karibu}} '''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 13:53, 29 Septemba 2024 (UTC)
==Utoaji mimba==
Ndugu, unakubali kweli kwamba kutoa mimba ni haki? Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 11:04, 29 Agosti 2026 (UTC)
mamhu3vhrdrylfkkmd4hekksto34ubh
Mtumiaji:FurahaKamili3/ukurasa wa majaribio
2
191247
1593238
1592700
2026-08-29T15:41:36Z
FurahaKamili3
68209
1593238
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Seat_of_the_House_of_Justice.jpg|kulia|thumb|300x300px|[[Nyumba ya Haki ya Ulimwengu]] huko [[Haifa]], [[Israeli]], ndicho chombo cha juu kabisa cha Wabaháʼí]]Dini ya Kibaháʼí ni dini iliyoanzishwa katika karne ya 19 inayofundisha umoja wa Mungu, umoja wa dini, na umoja wa binadamu. Ilianzishwa na [[Baháʼu'lláh]], na ilienea kwanza nchini Iran na katika baadhi ya maeneo ya [[Mashariki ya Kati]], ambako imekabiliwa na mateso ya kudumu tangu mwanzo wake.{{sfn|Affolter|2005}} Wafuasi wa dini hii huitwa Wabaháʼí, na leo wameenea katika nchi na maeneo mengi duniani'''.'''
Kwa mujibu wa Dini ya Kibaháʼí, dini zote kuu za ulimwengu zina chanzo kimoja cha kiungu. Katika nyakati tofauti za historia, Mungu amewatuma wajumbe mbalimbali kuwaletea wanadamu mwongozo unaolingana na mahitaji ya wakati wao. Wabaháʼí humtambua [[Baháʼu'lláh]] kuwa Mdhihirishaji wa Mungu kwa wakati huu, ambaye ujumbe wake unalenga kuunganisha wanadamu wote. Katika maandiko yake, anaeleza kwamba "dunia yote ni nchi moja na Binadamu ni raia wake."
== Imani ya Kibahá'í ==
Mafundisho ya [[Bahaʼullah|Baháʼu'lláh]] ndiyo msingi wa imani ya Kibaháʼí. Kiini cha mafundisho hayo ni kanuni tatu: umoja wa Mungu, umoja wa dini, na umoja wa binadamu. Wabaháʼí wanaamini kwamba Mungu hufunua mapenzi yake kwa wanadamu hatua kwa hatua kupitia wadhihirishaji wake. Kupitia ufunuo huo, tabia ya mwanadamu na maisha ya jamii hubadilishwa, na sifa za kiroho na kimaadili hukuzwa. Kwa sababu hiyo, dini hueleweka kuwa mchakato wa ufunuo uendeleao, unaoleta mwendelezo, mpangilio, na umoja katika historia ya binadamu.{{sfn|Smith|2008|p=108–109}}
=== Mungu ===
Kulingana na maandiko ya Kibaháʼí, Mungu hufafanuliwa kuwa mmoja, wa milele, ajuaye yote, aliyepo kila mahali, asiyoharibika, na mwenye nguvu zote ambaye ni Muumba wa vitu vyote katika ulimwengu.{{sfn|Smith|2008|p=106}} Kuwepo kwa Mungu huchukuliwa kuwa kwa milele, bila mwanzo wala mwisho. Ingawa Mungu yuko nje ya ufikivu wa moja kwa moja wa mwanadamu, bado anafahamu uumbaji wake na ana mapenzi na kusudi ambalo hulieleza kwa wanadamu kupitia Wajumbe wake wanaoitwa Wadhihirishaji wa Mungu.{{sfn|Smith|2008|p=106–107, 111–112}} Dhana ya Mungu katika imani ya Kibaháʼí ni ya "asili isiyojulikana" ambayo ndiyo chanzo cha uwepo wote na inayotambulika kupitia ufahamu wa sifa za kibinadamu. [nukuu inahitajika] Kwa maana nyingine, mafundisho ya Kibaháʼí kuhusu Mungu pia yana mwelekeo wa kuona ishara za Mungu katika vitu vyote, lakini yanafundisha kwamba uhalisi wa Mungu uko juu ya ulimwengu wa kimwili.
Mafundisho ya Kibaháʼí yanasema kwamba Mungu ni mkuu kiasi kwamba mwanadamu hawezi kumwelewa kikamilifu, na kwa msingi huo mwanadamu hawezi kujijengea mwenyewe taswira kamili na sahihi ya Mungu. Kwa hiyo, kumjua Mungu kunawezekana tu kupitia kwa Wadhihirishaji wake, na ufahamu wa kusudi lake na mapenzi yake hupatikana pia kupitia kwao tu.{{sfn|Cole|1982}} Katika Dini ya Kibaháʼí, Mungu mara nyingi hurejelewa kwa vyeo na sifa zake (kwa mfano, Mwenye nguvu zote, au Mwenye upendo kwa wote), na kuna msisitizo mkubwa juu ya umoja wa Mungu mmoja. Mafundisho ya Kibaháʼí yanaeleza kwamba sifa hizi hazitumiki kwa Mungu kwa namna ya moja kwa moja, bali hutumiwa kutafsiri uungu kwa lugha ya kibinadamu na kuwasaidia watu kuelekeza fikra zao kwenye sifa zake katika kumwabudu Mungu ili kukuza uwezo wao katika njia yao ya kiroho.{{sfn|Hatcher|2005}} Kulingana na mafundisho ya Kibaháʼí, kusudi la mwanadamu ni kujifunza kumjua na kumpenda Mungu kwa njia kama vile sala, tafakari, na kuwatumikia wengine.{{sfn|Hatcher|2005}}
=== Dini ===
Kutokana na dhana ya Kibaháʼí ya ufunuo uendeleao, Dini zote kuu za ulimwengu ni halali, ambazo waasisi na wahusika wake wakuu huonwa kuwa Wadhihirishaji wa Mungu.{{sfn|Hartz|2009|p=14}} Historia ya dini hufasiriwa kama mfululizo wa vipindi, ambapo kila Mdhihirishaji huleta ufunuo ulio mpana zaidi na ulioendelea zaidi, unaowasilishwa kama maandiko matakatifu na kupitishwa katika historia kwa kutegemewa kwa viwango tofauti, lakini angalau ukiwa wa kweli katika kiini chake,{{sfn|Stockman|2013|p=40–42}} na unaofaa kwa wakati na mahali ulipofunuliwa.{{sfn|Daume|Watson|1992}} Mafundisho maalumu ya kijamii ya kidini (kwa mfano, mwelekeo wa sala, au vizuizi vya chakula) yanaweza kufutwa na Mdhihirishaji anayefuata ili hitaji linalofaa zaidi kwa wakati na mahali liweze kuwekwa. Kinyume chake, kanuni fulani za jumla (kwa mfano, udugu, au hisani) huonwa kuwa za ulimwengu wote na thabiti. Katika Dini ya Kibaháʼí, mchakato huu wa ufunuo endelevu hautakoma; hata hivyo, huonwa kuwa wa mzunguko.
=== Agano ===
Wabaháʼí wanatilia mkazo sana umoja, na Baháʼu'lláh aliweka wazi sheria za kuifanya jumuiya ibaki pamoja na kutatua kutokukubaliana. Ndani ya mfumo huu hakuna mfuasi yeyote binafsi anayeweza kupendekeza tafsiri 'iliyovuviwa' au 'yenye mamlaka' ya maandiko, na watu binafsi hukubali kuunga mkono mstari wa mamlaka uliowekwa katika maandiko ya Kibaháʼí.{{sfn|Hartz|2009|p=20}} Utaratibu huu umeifanya jumuiya ya Wabaháʼí kubaki yenye umoja na umezuia mpasuko wowote mkubwa. Nyumba ya Haki ya Ulimwengu ndiyo mamlaka ya mwisho ya kutatua kutokukubaliana kokote miongoni mwa Wabaháʼí, na majaribio kadhaa ya kuleta mgawanyiko{{sfn|Stockman|2020|p=36–37}} aidha yametoweka au yamebaki kuwa madogo sana. Wafuasi wa migawanyiko hiyo huchukuliwa kuwa wavunja agano na huepukwa.{{sfn|Smith|2008|p=173}}
=== Kanuni za Kijamii ===
Wakati [[ʻAbdu'l-Bahá]] aliposafiri kwa mara ya kwanza kwenda Ulaya na Marekani mwaka 1911–1912, alitoa hotuba za hadhara ambazo zilifafanua kanuni za msingi za Dini ya Kibaháʼí.{{sfn|Smith|2008|p=52–53}} Hizi zilijumuisha mafundisho kuhusu usawa wa wanaume na wanawake, umoja wa mbari ya binadamu, haja ya amani ya ulimwengu, na mawazo mengine yaliyochuliwa endelevu ya mwanzoni mwa karne ya 20. Dhana ya umoja wa binadamu, ambayo Wabaháʼí wanaiona kama ukweli wa kale, ni mahali ambapo mawazo mengi yameanzia. Usawa wa mbari ya binadamu na Uondoaji wa utajiri kupita kiasi na umaskini uliokithiri kwa mfano, ni matokeo ya umoja huo.{{sfn|Stockman|2013|p=9}} Matokeo mengine ya dhana hiyo ni haja ya shirikisho la dunia lililoungana, na baadhi ya mapendekezo ya kivitendo ya kuhimiza utekelezaji wake ni pamoja na lugha moja ya ulimwengu wote, mfumo sanifu wa uchumi na vipimo, elimu ya lazima kwa wote, na kuanzishwa kwa mahakama ya kimataifa ya usuluhishi kwa ajili ya kutatua migogoro baina ya mataifa. Kuhusiana na jitihada za amani ya ulimwengu, Baháʼu'lláh alieleza mpango wa mfumo wa pamoja wa usalama wa dunia nzima.{{sfn|Smith|2000|p=266–267}}
Nyinginezo ya kanuni za Kibahai za kijamii huzungukia umoja wa kiroho. Dini huchukuliwa kuwa inayoendelea kutoka zama moja hadi nyingine, lakini ili kutambua Ufunuo mpya, mtu anapaswa kujitenga na tamaduni na ukweli uchunguzwe kwa kujitegemea. Wabaháʼí hufundishwa kuiona dini kama chanzo cha umoja, na kuona chuki ya kidini kuwa ya uharibifu. Sayansi pia huonwa kuwa yenye upatano na dini ya kweli.{{sfn|Iranica-The Faith|1988}} Ingawa Baháʼu'lláh na ʻAbdu'l-Bahá waliita kuwepo kwa dunia iliyoungana iliyo huru kutokana na vita, pia wanatarajia kwamba kwa muda mrefu, amani ya kudumu (Amani Kuu Kabisa) itaanzishwa na kwamba "ufisadi mkubwa" utasafishwa. Ni muhimu kwamba watu wa dunia waungane chini ya imani ya ulimwengu mzima, wakiwa na sifa za kiroho na maadili ili kukamilisha ustaarabu wa kimwili.{{sfn|Smith|2000|p=266–267}}
== '''Historia''' ==
Mwanzo wa [[Baháʼí|Dini ya Kibaháʼí]] uanzia katika dini ya [[Báb]] na harakati ya Shaykhi iliyotangulia mara moja kabla yake. Báb alikuwa mfanyabiashara ambaye alianza kuhubiri mwaka wa 1844 kwamba yeye ni mjumbe aliyeleta ufunuo mpya wa Mungu, lakini alikataliwa na wengi wa makasisi wa Kiislamu nchini Iran, na akauawa hadharani kwa kosa la uzushi.{{sfn|Hartz|2009|p=11}} Báb alifundisha kwamba Mungu angeleta mjumbe mpya hivi karibuni, na Wabaháʼí humtambua [[Baháʼu'lláh]] kuwa ndiye mjumbe huyo.{{sfn|A.V.|2017}} Ingawa anatambulika kuwa mjumbe wa Mungu kwa haki yake, Báb ameunganishwa kwa karibu sana na teolojia na historia ya Kibaháʼí kiasi kwamba Wabaháʼí huadhimisha kuzaliwa kwake, kifo chake, na kujitangaza kwake kama siku takatifu, na humhesabu kuwa mmoja wa wakuu wa tatu wa Imani (pamoja na Baháʼu'lláh na [[ʻAbdu'l-Bahá]]). Masimulizi ya kihistoria ya harakati ya Kibábí (''The Dawn-Breakers'') huchukuliwa kuwa mojawapo ya vitabu vitatu ambavyo kila Mbaháʼí anapaswa "kuvimudu" na kuvisoma "tena na tena".<ref>From a letter written on behalf of Shoghi Effendi to an individual believer dated 9 June 1932</ref>
Mnamo mwaka wa 1892, wakati wa kifo cha Baháʼu'lláh, jamii ya Wabaháʼí ilikuwa bado imejikita hasa nchini Iran na katika Milki ya Ottoman, na wakati huo ilikuwa na wafuasi katika nchi 13 za Asia na Afrika.{{sfn|Taherzadeh|1987|p=125}} Chini ya uongozi wa mwanawe, [[ʻAbdu'l-Bahá]], dini hiyo ilijikita Ulaya na Amerika, na kuimarika nchini Iran, ambako bado inakabiliwa na mateso makali.{{sfn|Affolter|2005}} Kifo cha ʻAbdu'l-Bahá mwaka wa 1921 kinaashiria mwisho wa kipindi kinachoitwa "Zama za Ushujaa" cha Dini ya Kibaháʼí.{{sfn|Smith|2008|p=56}}
=== Báb ===
{{Main|Bab}}
Jioni ya tarehe 22 Mei 1844, Siyyid Ali-Muhammad wa [[Shiraz]] alijitangaza kwa ulimwengu na akachukua cheo cha "Báb" (الباب), chenye maana ya "lango", akidai kuwa ndiye [[Mahdi]] anayengojewa katika [[Uislamu wa Kishia]].{{sfn|Affolter|2005}} Hivyo wafuasi wake walijulikana kama Wabábí. Kadiri mafundisho ya Báb yalivyoenea, ambayo [[makasisi]] wa Kiislamu waliyaona kuwa ni kufuru, wafuasi wake walikabiliwa na mateso na dhuluma zilizoongezeka.{{sfn|Daume|Watson|1992}} Migogoro iliongezeka hadi kufikia kuzingirwa kijeshi katika maeneo kadhaa na majeshi ya Shah. Báb mwenyewe alifungwa gerezani na hatimaye akauawa mwaka wa 1850.{{sfn|MacEoin|2009|p=414}}
Wabahá’í humwona [[Báb]] kama mtangulizi wa [[Baháʼí|Dini ya Kibaháʼí]], kwa kuwa maandiko ya Báb yaliwasilisha dhana ya "Yule ambaye Mungu atamdhihirisha", mtu wa kimasiya ambaye kuja kwake, kulingana na Wabaháʼí, kulitangazwa katika maandiko yote makuu ya dini za ulimwengu.{{sfn|Daume|Watson|1992}} Na [[Baháʼu'lláh]] mwanzilishi wa Dini ya Kibahai hudai ndiye huyo. Kaburi la Báb, lililoko kwenye Mlima Carmel [[Haifa]], [[Israeli]], ni mahali muhimu pa hija kwa Wabaháʼí. Mabaki ya Báb yaliletwa kwa siri kutoka Iran hadi Nchi Takatifu na hatimaye yakazikwa katika kaburi lililojengwa kwa ajili yake mahali palipoainishwa mahsusi na Baháʼu'lláh.{{sfn|Hartz|2009|p=75–76}} Maandiko ya Báb yanachukuliwa na Wabaháʼí kuwa maandiko matakatifu ya dini, ingawa yamebadilishwa na sheria na mafundisho ya Baháʼu'lláh.{{sfn|Smith|2008|p=101}} Maandiko makuu ya Báb yaliyotafsiriwa kwa Kiingereza yamekusanywa katika kitabu kiitwacho ''Selections from the Writings of the Báb'' (1976), ambacho kina takribani maandiko 135 kutoka maandiko ya Báb.{{sfn|Smith|2008|p=102}}
=== Bahá'u'lláh ===
{{Main|Bahaʼullah
}}
Mírzá Husayn ʻAlí Núrí alikuwa miongoni mwa wafuasi wa kwanza wa Báb, na baadaye alichukua cheo cha Bahá'u'lláh. Mnamo Agosti 1852,{{sfn|Warburg|2006|p=145}} Baadhi ya Wabábí walifanya jaribio ambalo halikufanikiwa la kumuua Shah, Násiri'd-Dín Sháh Qájár. Shah alijibu kwa kuamuru mauaji na, katika baadhi ya matukio, kuwatesa karibu Wabábí 50 mjini Tehran.{{sfn|Warburg|2006|p=146}} Zaidi ya hayo umwagaji damu ulienea kote nchini, na mamia waliripotiwa kuuwawa kwenye magazeti katika kipindi cha hadi Oktoba, na maelfu zaidi waliuwawa hadi mwisho wa Desemba.<ref>{{*}}{{Cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/10893156/hundreds_of_babis_executed_babibahai/|title=Persia – The Journal de Constantinople|date=3 Nov 1852|newspaper=The Guardian|access-date=Sep 6, 2022|location=London, UK|page=2|via=Newspapers.com}} {{*}}{{Cite news|url=http://www.newspapers.com/clip/871886/hundreds_of_babis_killed_following/|title=Persia|date=17 November 1852|newspaper=The Sun|access-date=Sep 6, 2022|location=Baltimore, MD|page=1|via=Newspapers.com}} {{*}}{{Cite news|url=http://www.britishnewspaperarchive.co.uk/search/results?basicsearch=%22babs%20was%20awful%2C%20and%20that%2020%2C000%20or%2030%2C000%22&phrasesearch=%22babs%20was%20awful%2C%20and%20that%2020%2C000%20or%2030%2C000%22&sortorder=score&o=date&d=asc|title=Turkey|date=20 December 1852|newspaper=London Standard|access-date=Sep 6, 2022|location=London, UK|page=3|via=BritishNewspaperArchive.co.uk}}{{subscription required}}</ref> Bahá'u'lláh hakuhusika katika jaribio hilo la mauaji, lakini alifungwa katika gereza la Siyah-Chal huko Tehran hadi kuachiliwa kwake kulipopangwa miezi minne baadaye baada ya balozi wa Urusi kuingilia jambo hilo, mara tu baada ya hapo alifukuzwa kutoka Iran na kusafiri hadi Baghdad, kisha sehemu ya Milki ya Ottoman, ambapo alijiunga na Wabábí wengine katika uhamisho.{{sfn|Warburg|2006|p=146–147}}
{{sfn|Hutter|2005|p=737–740}} Huko Baghdad, uongozi wake uliamsha upya wafuasi wa Báb waliokuwa wakiteswa nchini Iran, hivyo mamlaka ya Irani ikaomba aondolewe, jambo lililosababisha kuamishwa kwake kwenda Constantinople (sasa [[Istanbul]]) na Sultani wa Ottoman. Mnamo 1863, wakati wa kufukuzwa kwake kutoka Baghdad, Bahá'u'lláh kwa mara ya kwanza alitangaza mbele ya familia yake na wafuasi wake dai lake la kuwa Mdhihirishaji wa Mungu, jambo ambalo alisema alikuwa amelifahamu miaka kadhaa kabla akiwa katika gereza la Siyah-Chal huko Tehran. Alikaa Konstantinople kwa muda usiofika miezi minne. Mamlaka ya Ottoman walimgeuka kwa sababu ya uchongezi uliyofanywa na balozi wa Persia, ambapo Serikali ya Sultani iliamuru kuhamishwa kwake kwenda Adrianople (sasa [[Edirne]]), ambapo Bahá'u'lláh alijibu kwa barua yenye onyo kali. Huko Adrianople walimweka chini ya kifungo cha nyumbani ambako alikaa kwa miaka minne, hadi amri ya kifalme ya mwaka 1868 ilipowahamisha Wababi wote kwenda ama [[Cyprus]] au 'Akká.
'Akka, ambao wakati huo ulikuwa katika jimbo la Ottoman la Syria na leo uko katika dola ya Israeli, ulikuwa mji wenye kuta na lango la nchi kavu pamoja na lango la baharini, ambapo wageni wote walikaguliwa. Hivyo ilikuwa rahisi sana kuwazuia mahujaji wa Kiajemi waliokuwa wakisafiri kwenda kwa Bahá'u'lláh, hasa kwa kuwa Wafuasi wa Mirza Yahya walikuwa wamefungwa mjini humo pia, walikuwa wakitoa taarifa mara moja kuhusu Mbaháʼí yeyote aliyefaulu kuwapita walinzi wa langoni. 'Akka ilitumiwa na serikali ya Ottoman kama mahali pa kifungo kwa wafungwa wa kisiasa. Hali za mji huo zilikuwa mbaya sana kiafya kiasi kwamba iliaminika kwamba wale ambao hawakuwa wamezoea hali hizo wangekufa upesi.<ref name=":0">{{Cite book|title=The world of the Bahá'í Faith|last=Stockman|first=Robert|date=2022|publisher=Routledge|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Abingdon, Oxon ; New York|pages=325}}</ref>
Ilikuwa katika koloni la Ottoman la ʻAkká au karibu nayo (Katika eneo la Israel ya sasa), Baháʼu'lláh alitumia sehemu iliyobaki ya maisha yake. Mwanzoni baada ya kifungo kikali na chenye masharti magumu, aliruhusiwa kuishi katika nyumba karibu na ʻAkká, ingawa bado alikuwa mfungwa rasmi wa mji huo.{{sfn|Iranica-Baha'-Allah|1988}} Alifariki mwaka wa 1892. Wabaháʼí huchukulia mahali pake pa kupumzika huko Bahjí kuwa Qiblih wanakoelekea kila siku wanaposali.{{sfn|Smith|2008|p=20–21, 28}}
Aliandika zaidi ya maandiko 18,000 katika [[Kiarabu]] na [[Kifarsi]] wakati wa uhai wake, ambayo asilimia 8 tu ndiyo yametafsiriwa kwa [[Lugha ya Kiingereza|Kiingereza]].{{sfn|Stockman|2013|p=2}} Katika kipindi chake huko Adrianople, alianza kutangaza utume wake kama mjumbe wa Mungu katika barua alizowaandikia watawala wa kidini na wa kidunia, wakiwemo [[Papa Pius IX]], [[Napoleon III]] na [[Malkia Victoria]].{{sfn|Berry|2004}}
=== ʻAbdu'l-Bahá ===
{{Main|ʻAbdu'l-Bahá}}
Abbás Effendi alikuwa mwana mkubwa wa kiume wa Bahá'u'lláh, anayejulikana kwa cheo cha ʻAbdu'l-Bahá ("Mtumishi wa Bahá"). Baba yake aliacha wosia uliomteua ʻAbdu'l-Bahá kuwa kitovu cha agano la jamii ya Wabaháʼí.{{sfn|Hartz|2009|p=73–76}} ʻAbdu'l-Bahá alishiriki na baba yake kipindi kirefu cha uhamisho na kifungo, ambacho kiliendelea hadi kuachiliwa kwa ʻAbdu'l-Bahá mwaka wa 1908 kutokana na Mapinduzi ya Waturuki Vijana. Baada ya kuachiliwa kwake, aliishi maisha ya kusafiri, akitoa hotuba, akifundisha, akielezea kanuni za Dini ya Kibahai na huku akiendeleza mawasiliano kwa barua na jumuiya za waumini na watu binafsi.{{sfn|Hutter|2005|p=737–740}}
Tangu mwanzo wa maisha yake, ʻAbdu'l-Bahá alishiriki magumu ya baba yake kutokana na mateso ya Wabábí nchini Iran na baadaye wakati wa uhamisho wao kutoka Tehran kwenda Baghdad, Istanbul, Edirne na ‘Akká. Alikuwa mshirika wa karibu wa Baháʼu'lláh, msimamizi mkuu na mwakilishi wa kuaminika wa mambo ya nje katika Milki ya Ottoman. Kwa Wabaháʼí, ʻAbdu'l-Bahá ni "Mwalimu", kama alivyoitwa na baba yake, na ndiye mfano bora wa mafundisho ya Kibaháʼí.<ref>{{Cite book|title=The world of the Bahá'í Faith|last=Stockman|first=Robert|date=2022|publisher=Routledge|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Abingdon, Oxon ; New York|pages=71}}</ref>
Kufikia mwaka wa 2020, kuna zaidi ya nyaraka 38,000 zilizopo zinazojumuisha maneno ya [[ʻAbdu'l-Bahá]].{{sfn|Yazdani|2022}} Ni sehemu kidogo tu ya nyaraka hizi ambayo imetafsiriwa kwa [[Lugha ya Kiingereza|Kiingereza]]. Miongoni mwa maandiko yake maarufu ni ''Siri ya Ustaarabu Mtakatifu'', ''Baadhi ya Maswali Yaliyojibiwa'', ''Waraka kwa Auguste-Henri Forel'', ''Nyaraka za Mpango Mtakatifu'', na ''Waraka kwa Hague''.{{sfn|Yazdani|2022}} Zaidi ya hayo, wakati wa safari zake za Magharibi, maandishi ya hotuba zake nyingi yalichapishwa katika matoleo mbalimbali kama vile ''Hekima ya Abdu'l-Bahá'' .
=== Shoghi Effendi ===
{{Main|Shoghi Effendi
}}
Kitáb-i-Aqdas cha Baháʼu'lláh na Wasia na Agano la ʻAbdu'l-Bahá ni nyaraka za msingi za utawala wa Kibaháʼí. Baháʼu'lláh aliamuru kuanzishwa kwa Nyumba ya Haki ya Ulimwengu inayochaguliwa, na ʻAbdu'l-Bahá alianzisha ulinzi wa kurithi unaoteuliwa na akafafanua uhusiano kati ya Asasi hizo mbili.{{sfn|Smith|2008|p=55–57}} Katika wasia wake ʻAbdu'l-Bahá alimteua mjukuu wake mkubwa, Shoghi Effendi, kuwa Mlinzi wa Dini ya Kibaháʼí. Shoghi Effendi alitumikia kama mkuu wa dini hiyo kwa miaka 36.{{sfn|Smith|2008|p=55}}
[[Picha:Shoghi_Effendi2.jpg|thumb|Shoghi Effendi, mjukuu wa ʻAbdu'l-Bahá]]
Katika maisha yake yote, Shoghi Effendi alitafsiri maandiko ya Kibaháʼí; aliendeleza mipango ya kimataifa kwa ajili ya kupanua jumuiya ya Kibaháʼí; aliendeleza Makao Makuu ya Kibahai ya Ulimwengu; aliendeleza mawasiliano mapana na jumuiya na watu binafsi duniani kote; na alijenga muundo wa kiutawala wa dini, akiitayarisha jumuiya kwa ajili ya uchaguzi wa Nyumba ya Haki ya Ulimwengu.{{sfn|Hutter|2005|p=737–740}}
Mnamo mwaka wa 1937, Shoghi Effendi alianza Mpango wa Miaka Saba kwa Wabaháʼí wa Amerika Kaskazini, ukifuatiwa na mpango wa pili mwaka wa 1946. Mwaka wa 1953, alizindua mpango wa kwanza wa kimataifa, Mpango wa Miaka Kumi. Mpango huu ulijumuisha malengo makubwa sana ya kupanua jumuiya na asasi za Kibaháʼí, kutafsiri maandiko ya Kibaháʼí katika lugha nyingi mpya, na kuwapeleka watangulizi wa Kibaháʼí katika nchi ambazo hapo awali hazikuwa zimefikiwa.{{sfn|Smith|2008|p=64}} Alitangaza katika barua wakati wa Mpango wa Miaka Kumi kwamba ungefuatiwa na mipango mingine chini ya uongozi wa Nyumba ya Haki ya Ulimwengu, ambayo ilichaguliwa mwaka wa 1963 mwishoni mwa Mpango huwo.
Shoghi Effendi aliacha alama kubwa juu ya jumuiya ya Wabaháʼí ambayo hadi leo inaendelea kuwa na athari ya kina. Ufafanuzi wake wa maandiko ya Kibaháʼí unachukuliwa kuwa wa mamlaka, hivyo ni wa msingi kwa uelewa wa teolojia na sheria ya Kibaháʼí, pamoja na mafundisho ya kijamii ya Kibaháʼí. Maandishi yake kuhusu utawala wa Kibaháʼí yanaendelea kuwa chanzo muhimu cha mwongozo kuhusu jinsi asasi za Kibaháʼí zinavyopaswa kufanya kazi.<ref name=":0" />
Shoghi Effendi alifariki dunia bila kutarajiwa tarehe 4 Novemba 1957 huko London, Uingereza, baada ya ugonjwa wa muda mfupi, katika hali ambayo haikuruhusu kuteuliwa kwa mrithi.{{sfn|Smith|2008|p=58–69}}
=== Nyumba ya Haki ya Ulimwengu ===
{{Main|Nyumba ya Haki ya Ulimwengu
}}
Tangu mwaka wa 1963, Nyumba ya Haki ya Ulimwengu imekuwa asasi ya juu kabisa iliyochaguliwa ya Dini ya Kibaháʼí. Majukumu ya jumla ya asasi hii ya kimungu yamefafanuliwa kupitia maandiko ya Baháʼu'lláh na kufafanuliwa zaidi katika maandiko ya ʻAbdu'l-Bahá na Shoghi Effendi. Majukumu haya yanajumuisha ufundishaji na elimu, kutekeleza sheria za Kibaháʼí, kushughulikia masuala ya kijamii, na kuwajali wanyonge na maskini.{{sfn|Iranica-Bayt-al-'adl|1989}}
[[Picha:Seat_of_the_House_of_Justice.jpg|kushoto|thumb|Makao ya Nyumba ya Haki ya Ulimwengu huko Haifa]]
Kuanzia na Mpango wa Miaka Tisa ulioanza mwaka wa 1964, Nyumba ya Haki ya Ulimwengu imekuwa ikielekeza kazi ya jamii ya Wabaháʼí kupitia mfululizo wa mipango ya kimataifa ya miaka kadhaa.{{sfn|Smith|Momen|1989}} Kuanzia na Mpango wa Miaka Tisa ulioanza mwaka wa 1964, uongozi wa Kibaháʼí ulitafuta si tu kuendeleza upanuzi wa dini, bali pia "kuwaimarisha" waumini wapya, yaani kuongeza maarifa yao kuhusu mafundisho ya Kibaháʼí.{{sfn|Fozdar|2015}} Katika muktadha huu, katika miaka ya 1970, Taasisi ya Ruhi ilianzishwa na Wabaháʼí nchini Kolombia ili kutoa kozi fupi ya nini Wabaháʼí wana amini, zenye urefu wa siku za mwisho wa juma hadi siku tisa.{{sfn|Fozdar|2015}} Taasisi inayohusiana nayo, Ruhi Foundation, ambayo lengo lake lilikuwa kuwaimarisha Wabaháʼí wapya kimpangilio, ilisajiliwa mwaka wa 1992, na tangu mwanzoni mwa miaka ya 1990 kozi za Taasisi ya Ruhi zimekuwa njia kuu ya kuongeza uelewa wa mafundisho ya Kibaháʼí duniani kote.{{sfn|Fozdar|2015}} Kufikia mwaka wa 2013 kulikuwa na zaidi ya taasisi za mafunzo 300 za Kibaháʼí duniani kote na watu 100,000 walikuwa wakishiriki katika kozi hizo. Kozi za Taasisi ya Ruhi hufundisha jamii jinsi ya kuandaa, miongoni mwa shughuli nyingine, madarasa ya elimu ya kiroho kwa watoto na vijana. Kwa jamii ya Kibaháʼí ya wakati huu, Nyumba ya Haki ya Ulimwengu pia imehimiza ushiriki katika shughuli za kijamii na kushiriki katika mijadala iliyoenea ya jamii.{{sfn|Stockman|2013|p=203}}
Kila mwaka, tarehe 21 mwezi wa Aprili, Nyumba ya Haki ya Ulimwengu hutuma ujumbe wa 'Ridván' kwa jamuiya ya Wabaháʼí ulimwenguni kote, ambao huwafahamisha Wabaháʼí kuhusu maendeleo ya sasa na kutoa mwongozo zaidi kwa mwaka unaofuata.{{efn|Ujumbe wote wa Ridván unaweza kupatikana katika [http://www.bahai.org/library/authoritative-texts/the-universal-house-of-justice/messages Bahai.org].}}
Katika ngazi ya mahali, kanda na kitaifa, Wabaháʼí huchagua wajumbe wa mabaraza ya kiroho yenye watu tisa, ambayo huendesha shughuli za dini. Pia kuna watu walioteuliwa wanaofanya kazi katika ngazi mbalimbali, ikiwemo ngazi ya mahali na ya kimataifa, ambao hutekeleza kazi ya kueneza mafundisho na kuilinda jamii. Watu hao hawafanyi kazi kama makasisi au mapadri, kwa kuwa Dini ya Kibaháʼí haina tabaka la ukuhani.{{sfn|Daume|Watson|1992}}{{sfn|Smith|2008|p=160}} Nyumba ya Haki ya Ulimwengu ndiyo chombo cha juu kabisa cha uongozi wa Dini ya Kibaháʼí, na wajumbe wake tisa huchaguliwa kila baada ya miaka mitano na wajumbe wa Mabaraza yote ya Kiroho ya Kitaifa.{{sfn|Warburg|2001|p=20}} Mbaháʼí yeyote mwanaume mwenye umri wa miaka 21 au zaidi anastahili kuchaguliwa kuwa mjumbe wa Nyumba ya Haki ya Ulimwengu; nyadhifa zote nyingine ziko wazi kwa Wabaháʼí wanaume na wanawake.{{sfn|Smith|2008|p=205}}
Katika mojawapo ya nyaraka zake Baháʼu'lláh anaandika kwamba "kusudi la msingi la kuhuisha imani kwa Mungu na kwa dini yake ni kulinda maslahi ya wanadamu, kukuza umoja wa jamii ya binadamu, na kuendeleza roho ya upendo na udugu miongoni mwa watu." Kupitia agano lake, Baháʼu'lláh alithibitisha kwamba wajumbe wa jamii ya Wabaháʼí daima watakuwa na kituo cha mamlaka kisichokosea, jambo linalohakikisha umoja wa kudumu na unaoendelea wa jamii. Nyumba ya Haki ya Ulimwengu sasa ndiyo kituo hicho cha mamlaka, chenye wajibu wa kushughulikia masuala yanayohusiana na kutekeleza utaratibu wa dunia uliotabiriwa na Baháʼu'lláh. Hivyo basi, miongoni mwa mamlaka na majukumu yake mengine mengi, hutatua matatizo yanayohitaji ufafanuzi au ambayo yanaweza kuwa chanzo cha mizozo, husimamia maendeleo ya Hoja na usimamizi wa mambo yake, huweka sheria na kanuni zinazohitajika kwa maendeleo endelevu ya jamii, na hutoa mfululizo endelevu wa mwongozo unaotia moyo na kuandaa jitihada za Wabaháʼí na washirika wao katika kukuza umoja wa wanadamu.<ref name=":0" />
== Mafundisho na kanuni ==
Kanuni kuu za Dini ya Kibaháʼí ni -
* Mungu ni mmoja
* Dini zote zina chanzo kimoja<ref name=":0" />
* Umoja wa Binadamu
* Amani ya ulimwengu
* Haki kwa wote
* Usawa wa wanawake na wanaume
* Elimu ya lazima kwa wote<ref name=":0" />
* Upatano wa sayansi na dini
* Uondoaji wa umasikini na utajiri uliopitiliza
* Suluhisho la kiroho kwa matatizo ya kimwili<ref name=":0" />
Mifano kadhaa ya mafundisho ya Bahá'u'lláh kuhusu mwenendo wa mtu binafsi ni yafuatayo, ambayo ni ya lazima au yanahimizwa kwa wafuasi wake:
* Wabaháʼí wenye umri wa zaidi ya miaka 15 wanapaswa kusoma katika faragha sala moja ya lazima kila siku, kwa kutumia maneno na vitendo maalum vilivyoainishwa.{{sfn|Schaefer|2002|p=334}}
* Mbali na sala ya lazima ya kila siku, Wabaháʼí wanapaswa kusali kila siku na kufanya tafakari pamoja na kusoma maandiko matakatifu.{{sfn|Smith|2008|p=161–162}}
* Wabaháʼí watu wazima, isipokuwa kwa baadhi ya msamaha, wanapaswa kufunga mfungo wa siku kumi na tisa kila mwaka katika mwezi wa Machi.{{sfn|Schaefer|2002|p=339–340}}
* Kuna masharti maalum ya maziko ya Kibaháʼí, yakiwemo sala maalum inayopaswa kusomwa wakati wa mazishi. Kutilia manukato au dawa mwili wa marehemu na kuchoma maiti kunakataliwa.{{sfn|Iranica-Burial|2020}}
=== Makatazo ===
Yafuatayo ni baadhi ya matendo ya mwenendo binafsi ambayo yamekatazwa au yamehimizwa kuepukwa katika mafundisho ya Baháʼu'lláh:
* Uchongezi na usengenyaji vimekatazwa na kulaaniwa.{{sfn|Schaefer|2002|p=330–332}}
* Kunywa na kuuza pombe ni marufuku.{{sfn|Schaefer|2002|p=323}}
* Kujamiiana kunaruhusiwa kati ya mume na mke pekee, na kwa hiyo, ngono kabla ya ndoa na ngono nje ya ndoa zote zimekatazwa.{{sfn|Schaefer|2002|p=326}}
* Kushiriki katika siasa za vyama ni marufuku.{{sfn|McMullen|2015|p=69, 136, 149, 253–254, 269}}
* Kuombaomba kama kazi ni marufuku.{{sfn|Smith|2008|p=154–155}}
Utekelezaji wa sheria za kibinafsi, kama vile sala au kufunga, ni wajibu wa mtu binafsi pekee.{{sfn|Schaefer|2002|p=339}} Hata hivyo, kuna nyakati ambapo Mbaháʼí anaweza kuondolewa kiutawala kutoka katika jumuiya kwa kupuuza sheria hadharani, au kwa uasherati wa kupindukia. Kuondolewa huko kunasimamiwa na Baraza la Kiroho la Kitaifa na hakuhusishi kutengwa kabisa.{{sfn|Schaefer|2002|p=348–349}}
=== Ndoa ===
Katika Dini ya Kibaháʼí, kusudi la ndoa kimsingi ni kukuza upatano wa kiroho, urafiki na umoja kati ya mwanamume mmoja na mwanamke mmoja, na kutoa mazingira thabiti na yenye upendo kwa malezi ya watoto.{{sfn|Smith|2008|p=164–165}} Mafundisho ya Kibaháʼí kuhusu ndoa huiita kuwa ni ngome ya ustawi na wokovu na huweka ndoa na familia kama msingi wa muundo wa jamii ya wanadamu.{{sfn|Smith|2008|p=164}} Baháʼu'lláh alisifu sana ndoa, alikataza talaka, na alidai usafi nje ya ndoa; Baháʼu'lláh alifundisha kwamba mume na mke wanapaswa kujitahidi kuboresha maisha ya kiroho ya kila mmoja.{{sfn|Momen|2022}} Ndoa za baina ya makabila na baina ya rangi pia zimesifiwa sana katika maandiko yote ya Kibaháʼí.{{sfn|Smith|2008|p=164}}
[[Picha:BahaiTempleWilmette.jpg|thumb|Nyumba ya Ibada ya Kibaháʼí nchini Marekani]]
Wabaháʼí wanaotamani kufunga ndoa wanashauriwa kupata ufahamu wa kina kuhusu tabia ya mwingine kabla ya kuamua kuoana.{{sfn|Smith|2008|p=164}} Mara watu wanapoamua kuoana, wanapaswa kupata idhini ya wazazi wa pande zote mbili, iwe ni Wabaháʼí au la. Sherehe ya ndoa ya Kibaháʼí ni rahisi; sehemu pekee ya lazima ya ndoa ni kusoma viapo vya ndoa vilivyowekwa na Baháʼu'lláh, ambavyo husomwa na bwana harusi na bibi harusi mbele ya mashahidi wawili.{{sfn|Smith|2008|p=164}} Viapo hivyo ni "Sote, hakika, tutatii mapenzi ya Mungu."{{sfn|Smith|2008|p=164}}
=== Nyumba za Ibada ===
Katika jumuiya nyingi, mikutano ya ibada ya Kibaháʼí hufanyika majumbani au katika vituo vya Wabaháʼí (Baha'i Senta). Hata hivyo, katika baadhi ya maeneo, Nyumba za Ibada za Kibaháʼí—zinazojulikana pia kama mahekalu ya Kibaháʼí—zimejengwa mahsusi kwa kusudi hilo.{{sfn|Afnan|2022}} Nyumba za Ibada za Kibaháʼí ni mahali ambapo Wabaháʼí na wasio Wabaháʼí wanaweza kuonesha ibada kwa Mungu.{{sfn|Warburg|2006|p=492}} Pia zinajulikana kama Mashriqu'l-Adhkár (kwa Kiarabu "Mahali pa Mapambazuko pa Ukumbusho wa Mungu").{{sfn|Hassall|2012}} Ndani yake, ni maandiko matakatifu ya Dini ya Kibaháʼí na ya dini nyingine tu yanayoweza kusomwa au kuimbwa, na maandiko na sala zilizowekwa kwa ajili ya muziki zinaweza kuimbwa na waimbaji, lakini hakuna ala za muziki zinazoweza kupigwa ndani.{{sfn|Iranica-Bahai-temples|1988}} Zaidi ya hayo, hakuna hotuba inayoweza kutolewa, na hakuna sherehe ya kiibada inayoweza kufanywa.{{sfn|Iranica-Bahai-temples|1988}} Nyumba zote za Ibada za Kibaháʼí zina umbo la pande tisa, pamoja na njia tisa za kuingia na kutoka nje na bustani tisa zinazozizunguka.{{sfn|Iranica-Mašreq al-Aḏkār|2010}} Kwa sasa kuna Nyumba nane za Ibada za Kibaháʼí za "kibara" na baadhi ya Nyumba za Ibada za Kibaháʼí za mahali ambazo zimekamilika au zinaendelea kujengwa. Maandiko ya Kibaháʼí pia yanaonesha kwamba Nyumba za Ibada za Kibaháʼí zitazungukwa na taasisi za shughuli za kibinadamu, kisayansi na kielimu{{sfn|Hassall|2012}} ingawa hadi sasa hakuna iliyojengwa kwa kiwango hicho.
=== Maendeleo ya kijamii na kiuchumi ===
Tangu kuanzishwa kwake Dini ya Kibaháʼí imekuwa ikishiriki katika maendeleo ya kijamii na kiuchumi, ikianzia kwa kuwa na mazungumzo zaidi kuhusu uhuru wa wanawake.{{sfn|Momen|1994b|ps=: Section 9: Social and economic development}} Elimu ya wanawake imekuzwa kama kipaumbele.{{sfn|Kingdon|1997}} Na ushiriki huo umepewa mwonekano wa vitendo kwa kujenga shule, vyama vya ushirika vya kilimo, na kliniki.{{sfn|Momen|1994b|ps=: Section 9: Social and economic development}}
Dini iliingia katika hatua mpya ya shughuli wakati ujumbe ulipotolewa kutoka kwa '''Nyumba ya Haki ya Ulimwengu''' tarehe 20 Oktoba 1983. Wabaháʼí walihimizwa kutafuta njia zinazolingana na mafundisho ya Kibaháʼí ambazo zingewawezesha kushiriki katika maendeleo ya kijamii na kiuchumi ya jumuiya wanamoishi. Mwaka 1979 kulikuwa na miradi 129 ya maendeleo ya kijamii na kiuchumi ya Kibaháʼí iliyotambuliwa rasmi duniani kote. Kufikia mwaka 1987, idadi ya miradi ya maendeleo iliyotambuliwa rasmi ilikuwa imeongezeka hadi 1482.{{sfn|Smith|Momen|1989}}
Mipango ya sasa ya utekelezaji wa kijamii inajumuisha shughuli katika nyanja kama afya, usafi, elimu, usawa wa kijinsia, sanaa na vyombo vya habari, kilimo na mazingira.{{sfn|Baháʼí Office of Social and Economic Development|2018}} Miradi hiyo inajumuisha shule, kuanzia shule za mafunzo za vijijini hadi shule kubwa za sekondari na baadhi ya vyuo vikuu.{{sfn|Momen|2007}} Kufikia mwaka wa 2017, Ofisi ya Kibaháʼí ya Maendeleo ya Kijamii na Kiuchumi ilikadiria kuwa kulikuwa na miradi midogo 40,000, miradi endelevu 1,400, na mashirika 135 yaliyochochewa na Baháʼí.{{sfn|Baháʼí Office of Social and Economic Development|2018}}
Zaidi ya hayo, Wabaháʼí kote ulimwenguni wanachangia katika kujenga utaratibu huu mpya wa dunia kupitia juhudi mbalimbali. Mpango huu wa kimataifa umejengwa juu ya dhana ya mwanadamu na jamii iliyo ya kiroho kwa asili, na unakusudia kukuza uwezo wa mwanadamu ili kuchochea maendeleo ya kiroho na ya kimwili.
Kwa lengo la kuchangia ustawi wa wanadamu, Wabaháʼí hushiriki katika shughuli zifuatazo:
# Mikusanyiko ya sala za pamoja
# Elimu ya maadili kwa watoto
# Programu za uwezeshaji Kiroho za vijana chipukizi
# Vikundi vya Mafunzo kwa vijana na watu wazima
=== Umoja wa Mataifa ===
Baháʼu'lláh aliandika juu ya haja ya kuwepo kwa utaratibu wa dunia unaowezesha mataifa kuishi kwa amani na ushirikiano. Kwa sababu hiyo, Jumuiya ya Kimataifa ya Wabaháʼí imeunga mkono juhudi za kuimarisha mahusiano ya kimataifa kupitia taasisi kama Shirika la Mataifa na [[Umoja wa Mataifa]], ingawa pia imeeleza baadhi ya tahadhari kuhusu muundo na mipaka ya taasisi hizo katika hali yake ya sasa.{{sfn|Momen|2007}} Jumuiya ya Kimataifa ya Wabaháʼí ni wakala uliopo Haifa chini ya uongozi wa Nyumba ya Haki ya Ulimwengu, na una hadhi ya ushauri na mashirika yafuatayo:{{sfn|McMullen|2000|p=39}}
* Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Watoto (UNICEF)
* Mfuko wa Maendeleo wa Umoja wa Mataifa kwa Wanawake (UNIFEM)
* Baraza la Kiuchumi na Kijamii la Umoja wa Mataifa (ECOSOC)
* Mpango wa Mazingira wa Umoja wa Mataifa (UNEP)
* [[Shirika la Afya Duniani]] (WHO)
Jumuiya ya Kimataifa ya Baháʼí ina ofisi katika [[Umoja wa Mataifa]] huko New York na Geneva na ina uwakilishi katika tume za kikanda za Umoja wa Mataifa na ofisi nyingine huko Addis Ababa, Bangkok, Nairobi, Roma, Santiago na Vienna.{{sfn|Baháʼí International Community|2000}} Katika miaka ya hivi karibuni, ofisi ya mazingira na ofisi ya maendeleo ya wanawake zilianzishwa kama sehemu ya ofisi yake ya Umoja wa Mataifa. Dini ya Kibaháʼí pia imeendesha programu za maendeleo za pamoja na mashirika mbalimbali mengine ya Umoja wa Mataifa. Katika Jukwaa la Milenia la Umoja wa Mataifa la mwaka 2000, Mbaháʼí mmoja alialikwa kama mmoja wa wasemaji pekee wasio wa kiserikali wakati wa mkutano wa kilele huo.{{sfn|Baháʼí World News Service|2000}}
== Mateso na ukandamizaji ==
Katika baadhi ya nchi zenye Waislamu walio wengi, Wabaháʼí wanaendelea kuteswa, kwa kuwa viongozi wao hawaikubali Dini ya Kibaháʼí kama dini huru, bali kama kuiacha Uislamu. Ukandamizaji mkali zaidi umetokea nchini Iran, ambako kati ya mwaka 1978 na 1998 zaidi ya Wabaháʼí 200 waliuawa.{{sfn|International Federation of Human Rights|2003}} Haki za Wabaháʼí zimewekewa vikwazo, kwa kiwango kikubwa au kidogo, pia katika nchi nyingine nyingi zikiwemo Misri, Afghanistan, pamoja na Iraq{{sfn|International Religious Freedom Report|2013|loc=[https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2013&dlid=222291 Iraq]}}, Moroko{{sfn|International Religious Freedom Report|2013|loc=[https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2013&dlid=222305 Morocco]}}, Yemen na nchi kadhaa za Afrika kusini mwa Jangwa la Sahara.{{sfn|Smith|Momen|1989}}
Mateso ya kudumu zaidi dhidi ya Wabahá’í yametokea nchini Iran, mahali pa kuzaliwa kwa dini hii.{{sfn|Hartz|2009|p=125–127}} Wakati Báb mtukufu alipoanza kuvutia idadi kubwa ya wafuasi, makasisi wa Kiislamu...
Kwa kusema hivyo, walitarajia kuzuia harakati hiyo isisambae kwa kudai kwamba wafuasi wake walikuwa maadui wa Mungu. Maelekezo haya ya kidini pia yalisababisha makundi ya watu kuwashambulia Wabábí na baadhi yao kuuawa hadharani.{{sfn|Affolter|2005}} Mwanzoni mwa karne ya ishirini, mbali na ukandamizaji uliowalenga Wabaháʼí mmoja mmoja, kampeni zilizoelekezwa kutoka ngazi ya kati zenye kulenga jamii nzima ya Wabaháʼí na taasisi zake zilianza.{{sfn|Iran Human Rights Documentation Center|2006}} Mwaka 1903 huko Yazd, katika tukio moja, zaidi ya Wabaháʼí 100 waliuawa.{{sfn|Nash|1982}} Shule za Wabaháʼí, kama vile shule za wavulana na wasichana za Tarbiyat huko Tehran, zilifungwa katika miaka ya 1930 na 1940, ndoa za Kibaháʼí hazikutambuliwa, na maandiko ya Kibaháʼí yalidhibitiwa.{{sfn|Iran Human Rights Documentation Center|2006}}
Wakati wa utawala wa Mohammad Reza Pahlavi, nchini Iran kampeni ya mateso dhidi ya Wabaháʼí ilianzishwa ili kugeuza umakini kutoka kwa matatizo ya kiuchumi na harakati ya utaifa iliyokuwa ikikua.{{efn|Linalopatana na hili ni wazo kwamba serikali ilihamasisha kampeni hiyo ili kugeuza umakini kutoka kwa matatizo makubwa zaidi, yakiwemo matatizo makali ya kiuchumi. Zaidi ya hili kulikuwepo ugumu ambao utawala ulikuwa nao katika kuhimili harakati ya utaifa iliyokuwa imemuunga mkono Musaddiq.{{sfn|Akhavi|1980|p=76–78}}}} Kampeni iliyoidhinishwa na kuratibiwa dhidi ya Wabaháʼí (ili kuchochea hisia za umma dhidi ya Wabaháʼí) ilianza mwaka 1955 na ilijumuisha kusambazwa kwa propaganda dhidi ya Wabaháʼí katika vituo vya redio vya kitaifa na magazeti rasmi.{{sfn|Iran Human Rights Documentation Center|2006}} Wakati wa kampeni hiyo, iliyoanzishwa na mullah Muhammad Taqi Falsafi, kituo cha Wabaháʼí mjini Tehran kilibomolewa kwa amri ya gavana wa kijeshi wa Tehran, Jenerali Teymur Bakhtiar.{{sfn|''The New York Times''|1955}} Mwishoni mwa miaka ya 1970 utawala wa Shah uliendelea kupoteza uhalali wake kutokana na ukosoaji wa kudumu kwamba ulikuwa unaunga mkono Magharibi. Kadiri harakati dhidi ya Shah zilivyopata nguvu na uungwaji mkono, propaganda za kimapinduzi zilienezwa zikidai kwamba baadhi ya washauri wa Shah walikuwa Wabaháʼí.{{sfn|Abrahamian|1982|p=432}} Wabaháʼí walichorwa kama vitisho vya kiuchumi na kama waungaji mkono wa Israeli na Magharibi, na uhasama wa kijamii dhidi ya Wabaháʼí ukaongezeka.{{sfn|Iran Human Rights Documentation Center|2006}}
Tangu [[Mapinduzi ya Kiislamu ya Iran|Mapinduzi ya Kiislamu]] ya mwaka 1979, Wabaháʼí wa Iran wamekuwa wakivunjiwa nyumba zao mara kwa mara, wakizuiwa kuhudhuria vyuo vikuu au kushika kazi za serikali, na mamia yao wamehukumiwa vifungo gerezani kwa sababu ya imani yao ya kidini, na katika miaka ya karibuni pia kwa kushiriki katika madarasa ya duru za masomo. {{sfn|International Federation of Human Rights|2003}} Makaburi ya Wabaháʼí yamenajisiwa na mali zimechukuliwa na wakati mwingine kubomolewa, yakiwemo nyumba ya baba wa [[Baháʼu'lláh]], [[Mírzá Buzurg]].{{sfn|Affolter|2005}} Nyumba ya [[Báb]] huko [[Shiraz]], mojawapo ya maeneo matatu ambayo Wabaháʼí hufanya hija, imeharibiwa mara mbili.{{sfn|Affolter|2005}}{{sfn|Netherlands Institute of Human Rights|2006}} Mnamo Mei 2018, mamlaka za Iran zilimfukuza mwanafunzi mmoja kijana mwanamke kutoka chuo kikuu cha Isfahan kwa sababu alikuwa Mbaháʼí.{{sfn|Center for Human Rights in Iran|2018}} Mnamo Machi 2018, wanafunzi wengine wawili Wabaháʼí walifukuzwa kutoka vyuo vikuu katika miji ya Zanjan na Gilan kwa sababu ya dini yao.
Tarehe 14 Mei 2008, wajumbe wa chombo kisicho rasmi kilichoitwa "Yaran", ambacho kilikuwa kinasimamia mahitaji ya jumuiya ya Wabaháʼí nchini Iran, walikamatwa na kupelekwa katika gereza la Evin.{{sfn|CNN|2008}}{{sfn|Iran Human Rights Documentation Center|2008b}} Kesi ya mahakama ya Yaran iliahirishwa mara nyingi, lakini hatimaye ilikuwa ikiendelea tarehe 12 Januari 2010.{{sfn|CNN|2010a}} Waangalizi wengine hawakuruhusiwa kuhudhuria mahakamani. Hata mawakili wa utetezi, ambao kwa miaka miwili walikuwa na fursa ndogo sana ya kuwasiliana na washtakiwa, walipata ugumu kuingia katika chumba cha mahakama. Mwenyekiti wa Tume ya Marekani kuhusu Uhuru wa Kidini wa Kimataifa alisema kwamba ilionekana serikali ilikuwa tayari imeamua matokeo ya kesi hiyo na ilikuwa inakiuka sheria ya kimataifa ya haki za binadamu{{sfn|CNN|2010a}} Vikao vya baadaye vilifanyika tarehe 7 Februari 2010, 12 Aprili 2010, na 12 Juni 2010. Tarehe 11 Agosti 2010 ilijulikana kuwa hukumu ya mahakama ilikuwa kifungo cha miaka 20 kwa kila mmoja wa wafungwa saba, ambayo baadaye ilipunguzwa hadi miaka kumi.{{sfn|CNN|2010b}} Baada ya hukumu hiyo, walihamishwa kwenda gereza la Gohardasht.{{sfn|AFP|2011a}} Mnamo Machi 2011, hukumu zilirejeshwa kwenye miaka 20 ya awali{{sfn|AFP|2011b}}. Tarehe 3 Januari 2010, maafisa wa Iran waliwashikilia wajumbe wengine kumi wa wachache wa Kibaháʼí, miongoni mwao ikidaiwa alikuwa Leva Khanjani, mjukuu wa Jamaloddin Khanjani, mmoja wa viongozi saba wa Wabaháʼí waliofungwa tangu mwaka 2008, na mwezi Februari, walimkamata mwanawe, Niki Khanjani.{{sfn|The Jerusalem Post|2010}}
Serikali ya Iran inadai kwamba Dini ya Kibaháʼí si dini, bali ni shirika la kisiasa, na kwa hiyo inakataa kuitambua kama dini ya wachache.{{sfn|Kravetz|1982|p=237}} Hata hivyo, serikali haijawahi kutoa ushahidi thabiti unaounga mkono tabia hii ya jamii ya Wabaháʼí.{{sfn|Iran Human Rights Documentation Center|2008|p=5}} Serikali ya Iran pia inaishutumu Dini ya Kibaháʼí kwa kuhusishwa na Uzayuni. Inaonekana kwamba shutuma hizi dhidi ya Wabaháʼí hazina msingi katika ukweli wa kihistoria{{sfn|Simpson|Shubart|1995|p=223}}{{sfn|Tavakoli-Targhi|2008|p=200}}, na baadhi ya watu wamehoji kwamba zilibuniwa na serikali ya Iran ili kuwatumia Wabaháʼí kama "mbuzi wa kafara".{{sfn|Freedman|2009}} Mwaka 2019, serikali ya Iran ilifanya isiwezekane kwa Wabaháʼí kujisajili kisheria na dola ya Iran. Maombi ya vitambulisho vya kitaifa nchini Iran sasa hayajumuishi tena chaguo la "dini nyingine", jambo linalomaanisha kwamba Dini ya Kibaháʼí haitatambuliwa kwa vitendo na dola.<ref>{{Cite web|url=https://www.dw.com/en/iran-id-card-rule-highlights-plight-of-bahai/a-52149974|title=ID card law in Iran highlights plight of Baháʼí – DW – 01/25/2020|website=dw.com}}</ref>
=== '''Nyumba za Ibada za Wabahá’í''' ===
"Hekalu la Kibahá'í la Ibada (maarufu kwa jina la Lotus Temple)" lipo Kalkaji, Nehru Place, New Delhi. Katika ulimwengu wa dini ya Kibahá'í, kwa jumla katika maeneo Nane Nyumba za Ibada (Hekalu) za Kibaháʼí zimejengwa.
# Samoa ya Magharibi
# Sydney - Australia
# Kampala - Uganda
# Panama City - Panama
# Frankfurt - Ujerumani
# Wilmette - Marekani
# New Delhi - India
# Santiago - Chile
== Maelezo ==
{{reflist}}
==Marejeleo==
=== Vitabu ===
{{refbegin|24em|indent=yes}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/iranbetweentwore00abra_0|title=Iran Kati ya Mapinduzi Mawili|last=Abrahamian|first=Ervand|publisher=Princeton Book Company Publishers|year=1982|isbn=0-691-10134-5|url-access=registration}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/atozofbahaifaith0000adam|title=The A to Z of the Baháʼí Faith|last=Adamson|first=Hugh C.|date=2009|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-0-8108-6853-3|series=The A to Z Guide Series, No. 70|place=Plymouth, UK|url-access=registration}}
*{{Cite book|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Afnan|first=Elham|date=2022|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=479–487|chapter=Sura ya 39: Maisha ya ibada|doi=10.4324/9780429027772-45|s2cid=244700641}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/religionpolitics0000akha|title=Dini na Siasa katika Iran ya Kisasa: Mahusiano ya Makleri na Dola katika Kipindi cha Pahlavi|last=Akhavi|first=Shahrough|publisher=State University of New York Press|year=1980|isbn=0-87395-408-4|location=Albany, NY|pages=76–78|url-access=registration}}
*{{Cite book|title=Closed Doors: Iran's Campaign to Deny Higher Education to Baháʼís|author=Baháʼí International Community|date=2005|chapter=Historia ya Juhudi za Elimu za Wabaháʼí nchini Iran|access-date=10 May 2008|chapter-url=http://denial.bahai.org/003.php|archive-url=https://web.archive.org/web/20091205194849/http://denial.bahai.org/003.php|archive-date=5 December 2009|url-status=dead}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/newbelieverssurv00barr|title=Waumini Wapya: uchunguzi wa madhehebu, makundi ya kidini, na dini mbadala|last=Barrett|first=David V.|date=2001|publisher=Cassell & Co|isbn=1-84403-040-7|location=London|ol=3999281M|url-access=registration}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/1988britannicabo0000daum|title=1988 Britannica Book of the Year|publisher=Encyclopædia Britannica|year=1988|isbn=0-85229-486-7|editor-last1=Daume|editor-first1=Daphne|place=Chicago|chapter=Dini (&) Imani ya Bahá'í|editor-last2=Watson|editor-first2=Louise}}
*{{Cite book|title=Britannica Book of the Year|publisher=Encyclopædia Britannica|year=1992|editor-last1=Daume|editor-first1=Daphne|place=Chicago|chapter=Imani ya Baháʼí|editor-last2=Watson|editor-first2=Louise}}
*{{Cite book|url=http://reference.bahai.org/en/t/se/GPB/gpb-9.html#gr26|title=God Passes By|last=Effendi|first=Shoghi|date=1944|publisher=Baháʼí Publishing Trust|isbn=0-87743-020-9|place=Wilmette, IL|publication-date=1979|url=https://archive.org/details/introductiontone0000unse|title=Mapokeo ya Asia|date=2006|publisher=[[Greenwood Publishing Group|Greenwood Press]]|isbn=978-0-275-98712-1|editor-last1=Gallagher|editor-first1=Eugene V.|series=Introduction to New and Alternative Religions in America|volume=4|location=Westport, Connecticut • London|chapter=Wabaháʼí wa Marekani|editor-last2=Ashcraft|editor-first2=W. Michael|url-access=registration}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/bahaifaithinamer0000garl|title=Dini ya Baháʼí Marekani|last=Garlington|first=William|date=2008|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-0-7425-6234-9|edition=Paperback|location=Lanham, Maryland|url-access=registration}}
*{{Cite book|title=Kitabu cha Mwongozo cha Dini Mpya na Uzalishaji wa Utamaduni|author-last=Hassall|author-first=Graham|publisher=[[Brill Publishers|Brill]]|year=2012|isbn=978-90-04-22187-1|editor1-last=Cusack|editor1-first=Carol|series=Brill Handbooks on Contemporary Religion|volume=4|location=[[Leiden]]|pages=599–632|chapter=Nyumba ya Ibada ya Bahá’í: Ujanibishaji na Umbo la Kiujumla|doi=10.1163/9789004226487_025|issn=1874-6691|editor2-last=Norman|editor2-first=Alex}}
*{{Cite book|url=https://www.routledge.com/The-World-of-the-Bahai-Faith/Stockman/p/book/9781138367722#|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Hassal|first=Graham|date=2022|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=581–590|chapter=Sura ya 47: Asia ya Kaskazini-Mashariki}}
*{{Cite book|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Hassall|first=Graham|date=2022|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=591–602|chapter=Sura ya 48: Oceania|doi=10.4324/9780429027772-55|s2cid=244697166}}
*{{Cite book|url=https://bahai-library.com/hatcher_martin_global_religion|title=The Baháʼí Faith: The Emerging Global Religion|last1=Hatcher|first1=W.S.|last2=Martin|first2=J.D.|publisher=Harper & Row|year=1998|isbn=0-06-065441-4|location=New York}}
*{{Cite book|url=https://bahai-library.com/hartz_bahai_faith|title=World Religions: Baháʼí Faith|last=Hartz|first=Paula|date=2009|publisher=Chelsea House Publishers|isbn=978-1-60413-104-8|edition=3rd|location=New York, NY}}
*{{Cite book|title=Dini za Ulimwengu kwa Takwimu: Utangulizi wa Demografia ya Kimataifa ya Dini|last1=Johnson|first1=Todd M.|last2=Grim|first2=Brian J.|date=26 March 2013|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-118-55576-7|pages=59–62|chapter=Idadi za Watu wa Dini Duniani, 1910–2010|doi=10.1002/9781118555767.ch1|chapter-url={{Google books|CkFVF8nFiqkC |page=59 |plainurl=yes}}}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/iranonox0000krav|title=Irano nox|last=Kravetz|first=Marc|publisher=Grasset|year=1982|isbn=2-246-24851-5|location=Paris|page=237|language=fr|url-access=registration}}
*{{Cite book|title=The Messiah of Shiraz: Studies in Early and Middle Babism|last=MacEoin|first=Denis|date=2009|publisher=Brill|isbn=978-90-04-17035-3|doi=10.1163/ej.9789004170353.i-740|url=https://archive.org/details/bahaireligiousco0000mcmu|title=Baháʼí: Uundaji wa Kidini wa Utambulisho wa Kiujuma wa Dunia|last=McMullen|first=Michael D.|publisher=[[Rutgers University Press]]|year=2000|isbn=0-8135-2836-4|location=Atlanta, GA|url-access=registration}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/bahaisofamericag0000mcmu|title=Wabaháʼí wa Marekani: Ukuaji wa Harakati ya Kidini|last=McMullen|first=Mike|date=2015|publisher=NYU Press|isbn=978-1-4798-5152-2|url-access=registration}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/worldsreligionsn0000unse|title=New Lion Handbook: The World's Religions|last=Momen|first=Moojan|publisher=Lion Hudson Plc|year=2007|isbn=978-0-7459-5266-6|editor-last=Partridge|editor-first=Christopher H.|edition=3rd|place=Oxford, UK|contribution=Imani ya Baháʼí|url-access=registration}}
*{{Cite book|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Momen|first=Wendi|date=2022|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=371–383|chapter=Sura ya 31: Ndoa na maisha ya kifamilia|doi=10.4324/9780429027772-36|s2cid=244697438}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/iranssecretpogro0000nash|title=Mauaji ya siri ya Iran: Njama ya kuwaangamiza Wabahaʼi|last=Nash|first=Geoffrey|publisher=Neville Spearman Limited|year=1982|isbn=0-85435-005-5|location=Sudbury, Suffolk|url-access=registration}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/isbn_9780521770736|title=Makundi Madogo ya Kidini nchini Iran|last=Sanasarian|first=Eliz|publisher=Cambridge University Press|year=2000|isbn=0-521-77073-4|location=Cambridge, UK|pages=52–53|url-access=registration}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/2004worldalmanacbook00newy|title=World Almanac and Book of Facts|publisher=World Almanac Books|year=2004|isbn=0-88687-910-8|editor-last=Park|editor-first=Ken|location=New York|url-access=registration}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/liftingveillifei0000simp_g2v6|title=Kuinua Pazia|last1=Simpson|first1=John|last2=Shubart|first2=Tira|publisher=Hodder & Stoughton General Division|year=1995|isbn=0-340-62814-6|location=London|page=223|url-access=registration}}
*{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=z7zdDFTzNr0C|title=Utangulizi wa Dini ya Baháʼí|last=Smith|first=Peter|publisher=Cambridge University Press|year=2008|isbn=978-0-521-86251-6|location=Cambridge}}
*{{Cite book|url=https://www.routledge.com/The-World-of-the-Bahai-Faith/Stockman/p/book/9781138367722#|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Smith|first=Peter|date=2022a|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=501–512|chapter=Sura ya 41: Historia ya Imani za Kibábí na Kibahá’í|doi=10.4324/9780429027772-48|s2cid=244705793}}
*{{Cite book|url=https://www.routledge.com/The-World-of-the-Bahai-Faith/Stockman/p/book/9781138367722#|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Smith|first=Peter|date=2022b|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=614–621|chapter=Sura ya 50: Asia ya Kusini-Mashariki|title=Dini na Utalii: Njia panda, Maeneo ya Kufikia, na Mikutano|url=https://archive.org/details/religiontourismc0000stau|last=Stausberg|first=Michael|date=2011|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-0-415-54931-8|location=Oxfordshire, UK|title=Baháʼí Faith: A Guide For The Perplexed|last=Stockman|first=Robert|date=2013|publisher=Bloomsbury Academic|isbn=978-1-4411-8781-9|location=New York, NY|title=Imani ya Bahá'í, Vurugu, na Kutokuwa na Vurugu|last=Stockman|first=Robert H.|date=July 2020|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-108-61344-6|editor1=James R. Lewis|series=Cambridge Elements; Religion and Violence|location=Cambridge, UK|doi=10.1017/9781108613446|oclc=1173507653|editor2=Margo Kitts|s2cid=225389995}}
*{{Cite book|url=https://www.routledge.com/The-World-of-the-Bahai-Faith/Stockman/p/book/9781138367722#|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Stockman|first=Robert|date=2022a|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=557–568|chapter=Sura ya 45: Amerika ya Kusini na Karibiani|url=https://www.routledge.com/The-World-of-the-Bahai-Faith/Stockman/p/book/9781138367722#|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Stockman|first=Robert|date=2022b|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=569–580|chapter=Sura ya 46: Amerika ya Kaskazini|url=http://www.peyman.info/cl/Baha%27i/Others/ROB/V4/p118-144Ch08.html#p125|title=The Revelation of Baháʼu'lláh, Volume 4: Mazra'ih & Bahji 1877–92|last=Taherzadeh|first=Adib|publisher=George Ronald|year=1987|isbn=0-85398-270-8|location=Oxford, UK|page=125|title=Wabahá'i wa Iran: Tafiti za kijamii-kihistoria|last=Tavakoli-Targhi|first=Mohamad|publisher=Routledge|year=2008|isbn=978-0-203-00280-3|editor-last1=Brookshaw|editor-first1=Dominic P.|location=New York|chapter=Upinzani dhidi ya Baháʼí na Uislamisti nchini Iran|editor2-last=Fazel|editor2-first=Seena B.}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/religioushumanri0000unse|title=Haki za binadamu za kidini katika mtazamo wa kimataifa: mitazamo ya kidini|last=Van der Vyer|first=J.D.|publisher=Martinus Nijhoff Publishers|year=1996|isbn=90-411-0176-4|page=449|url-access=registration}}
*{{Cite book|title=Baháʼí|last=Warburg|first=Margit|date=2001|publisher=Signature Books|editor-last=Introvigne|series=Studies in Contemporary Religions|location=US|title=Citizens of the world: a history and sociology of the Bahaʹis from a globalisation perspective|last=Warburg|first=Margit|date=2006|publisher=Brill|isbn=978-90-474-0746-1|location=Leiden|oclc=234309958|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Yazdani|first=Mina|date=2022|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=88–104|chapter=Sura ya 7: Maandishi na Matamshi ya ʻAbdu'l-Bahá|doi=10.4324/9780429027772-9|s2cid=244689327}}
{{refend}}
=== Hazina ya Maarifa ya Ulimwengu ===
{{refbegin|30em|indent=yes}}
*'''Iranica'''
**{{Cite encyclopedia|author=Waandishi Wengi|title=Bahaism|encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]]|date=15 December 1988|volume=III|issue=4–5|pages=438–475|url=https://www.iranicaonline.org/articles/bahaism-index|access-date=11 January 2021|ref={{sfnref|Iranica-Bahaism|1988}}}}
**{{Cite encyclopedia|last=Cole|first=Juan|date=15 December 1988|publication-date=23 August 2011|encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]]|article=BAHAISM i. The Faith|volume=III|issue=4|pages=438–446|article-url=http://www.iranicaonline.org/articles/bahaism-i|access-date=30 December 2012|ref={{sfnref|Iranica-The Faith|1988}}}}
**{{Cite encyclopedia|last=Cole|first=Juan|date=15 December 1988|publication-date=23 August 2011|encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]]|article=BAHĀʾ-ALLĀH|volume=III|issue=4|pages=422–429|article-url=https://iranicaonline.org/articles/baha-allah|access-date=30 December 2012|ref={{sfnref|Iranica-Baha'-Allah|1988}}}}
**{{Cite encyclopedia|last=MacEoin|first=Denis|date=15 December 1988|publication-date=23 August 2011|encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]]|article=BAHAISM iii. Bahai and Babi Schisms|volume=III|issue=4–5|article-url=http://www.iranicaonline.org/articles/bahaism-iii|pages=447–449|issn=2330-4804|ref={{sfnref|Iranica-Bahai and Babi Schisms|1988}}}}
**{{Cite encyclopedia|last=Momen|first=Moojan|date=1989|article=BAYT-AL-ʿADL (House of Justice)|article-url=https://iranicaonline.org/articles/bayt-al-adl-house-of-justice-a-bahai-administrative-institution|encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]]|volume=IV|issue=1|pages=12–14|issn=2330-4804|ref={{sfnref|Iranica-Bayt-al-'adl|1989}}}}
**{{Cite encyclopedia|last=Momen|first=Moojan|year=2010|article=Mašreq al-Aḏkār|article-url=https://www.iranicaonline.org/articles/mashreq-adkar|encyclopedia=Encyclopædia Iranica|ref={{sfnref|Iranica-Mašreq al-Aḏkār|2010}}}}
**{{cite encyclopedia|last=Negahban|first=Ezzatollah|year=2020|article=BURIAL i. Pre-Historic Burial Sites|encyclopedia=Encyclopaedia Iranica|volume=IV|issue=5|article-url=https://iranicaonline.org/articles/burial-i|access-date=August 24, 2023|ref={{sfnref|Iranica-Burial|2020}}}}</ref>
**{{Cite encyclopedia|last1=Rafati|first1=V.|last2=Sahba|first2=F.|year=1988|article=BAHAISM ix. Bahai temples|article-url=https://iranicaonline.org/articles/bahaism-ix|encyclopedia=Encyclopædia Iranica|volume=III|issue=5|pages=465–467|ref={{sfnref|Iranica-Bahai-temples|1988}}}}
*{{Cite encyclopedia|editor-last=Barrett|editor-first=David B.|date=1982|title=Wafuasi wa dini zote duniani|encyclopedia=[[World Christian Encyclopedia]]: Utafiti linganishi wa makanisa na dini katika ulimwengu wa kisasa|edition=1st|publisher=Oxford University Press|location=Nairobi|ref={{sfnref|World Christian Encyclopedia|1982}}}}
*{{Cite encyclopedia|last1=Barrett|first1=David B.|last2=Kurian|first2=George T.|last3=Johnson|first3=Todd M.|year=2001|title=Muhtasari wa Dunia|encyclopedia=[[World Christian Encyclopedia]]: Utafiti linganishi wa makanisa na dini katika ulimwengu wa kisasa|edition=2nd|publisher=Oxford University Press|location=New York|ref={{sfnref|World Christian Encyclopedia|2001}}}}
*{{Cite encyclopedia|editor-last=Clarke|editor-first=Peter B.|date=2006|title=Baháʼí|encyclopedia=Encyclopedia of New Religious Movements|publisher=Routledge|location=London and New York|isbn=978-0-415-26707-6|pages=56}}
*{{Cite encyclopedia|last=Hutter|first=Manfred|year=2005|contribution=Bahā'īs|editor-last=Jones|editor-first=Lindsay|encyclopedia=Encyclopedia of Religion|edition=2nd|publisher=Macmillan Reference US|volume=2|place=Detroit, MI|isbn=0-02-865733-0|pages=[https://archive.org/details/encyclopediaofre0000unse_v8f2/page/737 737–740]|url=https://archive.org/details/encyclopediaofre0000unse_v8f2/page/737}}
*{{Cite encyclopedia|last=Momen|first=Moojan|date=1994a|title=Turkmenistan|encyclopedia=draft "A Short Encyclopedia of the Baháʼí Faith"|url=https://www.momen.org/relstud/turkmnst.htm|access-date=Jul 28, 2022}}
*{{Cite encyclopedia|last=Momen|first=Moojan|date=1994b|title=Iran: Historia ya Dini ya Kibaháʼí|encyclopedia=draft "A Short Encyclopedia of the Baháʼí Faith"|publisher=Baháʼí Library Online|url=http://bahai-library.com/momen_encyclopedia_iran#9.%20Social%20and%20economic%20development|access-date=16 October 2009}}
*{{Cite encyclopedia|last=Momen|first=Moojan|title=Baháʼí|date=2011|chapter=Bahaʼi|encyclopedia=Encyclopedia of Global Religion|editor1=Juergensmeyer|editor2=Roof|publisher=Sage Publications|isbn=978-0-7619-2729-7|doi=10.4135/9781412997898.n61}}
*{{Cite encyclopedia|last=Smith|first=Peter|year=2000|title=A Concise Encyclopedia of the Baháʼí Faith|publisher=Oneworld Publications|location=Oxford, UK|isbn=1-85168-184-1|url=https://books.google.com/books?id=Yhy9DwAAQBAJ}}
{{refend}}
=== Majarida ===
{{refbegin|24em|indent=yes}}
*{{Cite journal|last=Affolter|first=Friedrich W.|date=Januari 2005|title=Kivuli cha Mauaji ya Kimbari ya Kiitikadi: Wabaháʼí wa Iran|url=http://www.altoona.psu.edu/journals/war-crimes/articles/V1/v1n1a3.pdf|journal=War Crimes, Genocide, & Crimes Against Humanity|volume=1|issue=1|pages=75–114|archive-url=https://web.archive.org/web/20120722083412/http://www.altoona.psu.edu/journals/war-crimes/articles/V1/v1n1a3.pdf|archive-date=22 July 2012|access-date=31 May 2006}}
*{{Cite journal|last=Berry|first=Adam|date=2004|title=DINI YA KIBAHÁ'Í NA UHUSIANO WAKE NA UISLAMU, UKRISTO, NA UYAHUDI: HISTORIA FUPI|url=https://www.jstor.org/stable/41887188|journal=International Social Science Review|volume=79|issue=3/4|pages=137–151|issn=0278-2308|jstor=41887188}}
*{{Cite journal|last=Cole|first=Juan|year=1982|title=Dhana ya Mdhihirisho katika Maandishi ya Kibaháʼí|url=http://bahai-library.com/cole_concept_manifestation|journal=Journal of Bahá'í Studies|volume=9|pages=1–38}}
*{{Cite journal|last1=Fozdar|first1=Farida|date=2015|title=Imani ya Kibahá'í: Uchunguzi Kifani wa Utandawazi, Uhamaji na Urasimishaji wa Haiba ya Kiroho|journal=Journal for the Academic Study of Religion|volume=28|issue=3|pages=274–292|doi=10.1558/jasr.v28i3.28431 | issn=2047-704X}}
*{{Cite journal|last=Hatcher|first=John S.|year=2005|title=Kumfunua Hurí wa Upendo|journal=Journal of Bahá'í Studies|volume=15|issue=1|pages=1–38|doi=10.31581/jbs-15.1-4.1(2005)|doi-access=free}}
*{{Cite journal|last=Kingdon|first=Geeta Gandhi|year=1997|title=Elimu ya wanawake na maendeleo ya kijamii na kiuchumi|url=http://bahai-library.com/kingdon_education_women_development|journal=Baháʼí Studies Review|volume=7|issue=1}}
*{{Cite journal|last=Schaefer|first=Udo|date=2002|title=Utangulizi wa Sheria ya Kibahá'í: Misingi ya Kifundisho, Kanuni na Miundo|journal=Journal of Law and Religion|volume=18|issue=2|pages=307–72|doi=10.2307/1602268|jstor=1602268|s2cid=154511808}}
*{{Cite journal|last1=Smith|first1=Peter|year=2016|title=Upanuzi wa Kibábí–Kibahá'í na "Mafanikio ya Kijiutamaduni na Kijiografia"|journal=Journal of Religious History|volume=40|issue=2|pages=225–236|doi=10.1111/1467-9809.12280}}
*{{Cite journal|last1=Smith|first1=Peter|last2=Momen|first2=Moojan|year=1989|title=Imani ya Kibahá'í 1957–1988: Tathmini ya Maendeleo ya Kisasa|url=http://bahai-library.com/momen_smith_developments_1957-1988|journal=Religion|volume=19|issue=1|pages=63–91|doi=10.1016/0048-721X(89)90077-8|author=Universal House of Justice|date=Septemba 2002|title=Idadi na Uainishaji wa Maandishi na Nyaraka Matakatifu|url=http://bahai-library.com/uhj_numbers_sacred_writings|journal=Lights of Irfan|location=Wilmette, IL|publisher=Irfan Colloquia|volume=10|pages=349–350|access-date=20 March 2007}}
{{refend}}
{{refend}}
=== Vyombo vya habari vipya ===
{{refbegin|24em|indent=yes}}
*{{Cite news|url=https://www.economist.com/blogs/economist-explains/2017/04/economist-explains-7|title=The Economist yaeleza: Dini ya Baháʼí|author=A.V.|date=20 April 2017|newspaper=[[The Economist]]|access-date=23 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170501161938/https://www.economist.com/blogs/economist-explains/2017/04/economist-explains-7|archive-date=2017-05-01|url-access=subscription|url-status=live}}
*{{Cite news|title=Familia zaogopa kwa ajili ya Wabaháʼí waliofungwa jela nchini Iran|date=16 February 2011|agency=AFP|ref={{sfnRef|AFP|2011a}}}}
*{{Cite news|title=Marekani 'yasikitishwa' na taarifa kuhusu Wabaháʼí kutoka Iran|date=31 March 2011|agency=AFP|ref={{sfnRef|AFP|2011b}}}}
*{{Cite news|url=http://www.bahai.com/thebahais/pg14.htm|title=Kuna Wabaháʼí wangapi?|author=Baháʼí World News Service|date=1992|magazine=The Baháʼís|archive-url=https://web.archive.org/web/20150717184758/https://bahai.com/thebahais/pg14.htm|archive-date=17 July 2015|publisher=Baháʼí International Community|page=14}}
*{{Cite news|url=https://news.bahai.org/story/62/|title=Mwakilishi wa Wabaháʼí katika Umoja wa Mataifa awahutubia viongozi wa dunia katika Mkutano wa Kilele wa Milenia|author=Baháʼí World News Service|date=8 September 2000|access-date=21 October 2021}}
*{{Cite news|url=http://news.bahai.org/story/707|title=Misri yabadilisha rasmi sheria za vitambulisho vya taifa|author=Baháʼí World News Service|date=17 April 2009|access-date=16 June 2009|publisher=Baháʼí International Community|ref={{sfnRef|Baháʼí World News Service|2009a}}}}
*{{Cite news|url=http://news.bahai.org/story/726|title=Vitambulisho vya kwanza vyatolewa kwa Wabaháʼí wa Misri kwa kutumia "alama ya mstari" badala ya dini|author=Baháʼí World News Service|date=14 August 2009|access-date=16 August 2009|ref={{sfnRef|Baháʼí World News Service|2009b}}}}
*{{Cite news|url=http://news.bahai.org/story/1163|title=Wimbi la kutisha la kukamatwa nchini Yemen lazua hofu|author=Baháʼí World News Service|date=21 April 2017}}
*{{Cite news|url=http://www.cnn.com/2008/WORLD/meast/05/16/iran.bahais/|title=Kukamatwa kwa Wabaháʼí nchini Iran kwalaaniwa|date=16 May 2008|access-date=4 February 2018|agency=CNN|ref={{sfnRef|CNN|2008}}}}
*{{Cite news|url=http://www.cnn.com/2010/WORLD/meast/01/12/Iran.bahai.trial/|title=Kesi ya viongozi wa Wabaháʼí nchini Iran yaanza kusikilizwa|date=12 January 2010a|access-date=4 February 2018|agency=CNN|ref={{sfnRef|CNN|2010a}}}}
*{{Cite news|url=http://edition.cnn.com/2010/WORLD/meast/09/16/iran.bahai.sentences/index.html|title=Adhabu za viongozi wa Wabaháʼí nchini Iran zaripotiwa kupunguzwa|date=16 September 2010b|access-date=25 September 2013|agency=CNN|ref={{sfnRef|CNN|2010b}}}}
*{{Cite news|url=http://www.rferl.org/content/A_Trial_In_Tehran_Their_Only_Crime__Their_Faith/2006448.html|title=Kesi huko Tehran: 'Hatia' yao pekee – Imani yao|last=Djavadi|first=Abbas|date=8 April 2010|work=Radio Free Europe/Radio Liberty}}
*{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2009/06/27/us/27religion.html|title=Kwa Wabaháʼí, ukandamizaji si habari mpya|last=Freedman|first=Samuel G.|date=26 June 2009|newspaper=[[The New York Times]]|url=https://nyti.ms/2zT84eS|title=Iran yabomoa kuba la Hekalu la Wabaháʼí|date=24 May 1955|newspaper=The New York Times|ref={{sfnRef|''The New York Times''|1955}}}}
*{{Cite news|url=http://latimesblogs.latimes.com/babylonbeyond/2010/08/iran-court-sentences-leaders-of-bahai-faith-to-20-years-in-prison.html|title=Mahakama yawahukumu viongozi wa dini ya Baháʼí kifungo cha miaka 20 jela|last=Siegal|first=Daniel|date=11 August 2010|newspaper=Los Angeles Times}}
*{{Cite news|url=http://www.jpost.com/Breaking-News/Iran-detains-5-more-Bahai|title=Iran yawashikilia Wabaháʼí wengine 5 zaidi|author=<!-- Staff writer -->|date=14 February 2010|newspaper=The Jerusalem Post|access-date=25 September 2013|ref={{sfnRef|The Jerusalem Post|2010}}}}
*{{Cite news|url=http://www.rferl.org/content/Iran_Bahai_Leaders_Scheduled_In_Court_On_Election_Anniversary/2061066.html|title=Viongozi wa Wabaháʼí nchini Iran wapangiwa kufikishwa mahakamani katika kumbukumbu ya uchaguzi|author=<!-- Staff writer -->|date=3 June 2010|work=Radio Free Europe/Radio Liberty|ref={{sfnRef|Radio Free Europe|2010}}}}
*{{Cite news|url=http://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1945379_1944604_1944622,00.html|title=Kuipiga marufuku Dini ya Baháʼí|last=Sullivan|first=Amy|date=8 December 2009|newspaper=Time|access-date=23 February 2012}}
*{{Cite news|url=http://news.kodoom.com/en/iran-politics/date-set-for-second-court-session/story/699231/|title=Tarehe yapangwa kwa kikao cha pili cha mahakama kwa Wabaháʼí saba nchini Iran|author=Washington TV|date=20 January 2010|access-date=21 January 2010}}
{{refend}}
{{refend}}
=== Nyingine ===
{{refbegin|24em|indent=yes}}
*{{Cite web|url=http://www.thearda.com/QL2010/QuickList_40.asp|title=Mataifa yenye Wabaháʼí wengi zaidi (2010)|author=Association of Religion Data Archives|year=2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20220427001103/https://www.thearda.com/QL2010/QuickList_40.asp|archive-date=April 27, 2022|access-date=14 August 2022}}
*{{Cite web|url=http://www.bahai.org/documents/osed/betterment-world.pdf?a28125bc|title=Kwa Uboreshaji wa Ulimwengu: Mtazamo wa Jumuiya ya Wabaháʼí ya Ulimwengu kuhusu Maendeleo ya Kijamii na Kiuchumi|author=Baháʼí Office of Social and Economic Development|date=2018|access-date=3 May 2018}}
*{{Cite press release|publisher=Baháʼí International Community|date=6 June 2000|title=Historia ya Ushirikiano Hai na Umoja wa Mataifa|url=http://www.bic.org/statements/bahai-international-community-history-active-cooperation-united-nations|access-date=25 September 2013|ref={{sfnRef|Baháʼí International Community|2000}}}}
*{{Cite speech|last=Bigelow|first=Kit|date=16 November 2005|access-date=29 December 2006|title=Kit Bigelow, Mkurugenzi wa Masuala ya Nje, Baraza la Kiroho la Kitaifa la Wabaháʼí wa Marekani|event=Congressional Human Rights Caucus, House of Representatives|url=http://lantos.house.gov/HoR/CA12/Human+Rights+Caucus/Briefing+Testimonies/11-17-05+Testimony+of+Kit+Bigelow+Egypt+Briefing.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20061227195313/http://lantos.house.gov/HoR/CA12/Human%2BRights%2BCaucus/Briefing%2BTestimonies/11-17-05%2BTestimony%2Bof%2BKit%2BBigelow%2BEgypt%2BBriefing.htm|archive-date=27 December 2006|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061227195313/http://lantos.house.gov/HoR/CA12/Human+Rights+Caucus/Briefing+Testimonies/11-17-05+Testimony+of+Kit+Bigelow+Egypt+Briefing.htm |date=27 Desemba 2006 }}
*{{Cite web|url=https://iranhumanrights.org/2018/07/woman-expelled-from-iranian-university-just-before-obtaining-degree-because-shes-bahai/|title=Mwanamke Afukuzwa Kutoka Chuo Kikuu cha Iran Kabla Tu ya Kupata Shahada kwa Sababu Yeye ni Mbaháʼí|date=29 July 2018|website=Center for Human Rights in Iran|access-date=23 August 2018|ref={{sfnRef|Center for Human Rights in Iran|2018}}}}
*{{Cite book|url=http://www.dictionary.com/browse/bahai|title=Dictionary.com Unabridged|publisher=Random House, Inc.|year=2017|edition=4th|contribution=Baháʼí|ref={{sfnRef|Dictionary.com|2017}}}}
*{{Cite web|url=http://www.fidh.org/IMG/pdf/ir0108a.pdf|title=Ubaguzi dhidi ya Wachache wa Kidini nchini Iran|author=International Federation of Human Rights|date=August 2003|publisher=FIDH|location=Paris|archive-url=https://web.archive.org/web/20061031221624/http://www.fidh.org/IMG/pdf/ir0108a.pdf|archive-date=31 October 2006|access-date=20 October 2006|url-status=live}}
*{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm#wrapper|title=Ripoti ya Uhuru wa Dini wa Kimataifa ya mwaka 2013|author=Bureau of Democracy, Human Rights and Labor|date=2013|publisher=[[United States Department of State]]|access-date=24 April 2015|ref={{sfnRef|International Religious Freedom Report|2013}}}}
*{{Cite report|editor-last=Hackett|editor-first=Conrad|editor-last2=Grim|editor-first2=Brian J.|title=Mazingira ya Kidini ya Ulimwengu: Ripoti juu ya Ukubwa na Mgawanyo wa Makundi Makuu ya Dini Duniani kufikia mwaka 2010|pages=53–56 <!-- many other pages report various specific examples across many religions -->|publisher=Pew Research Center’s Forum on Religion & Public Life|via=Boston College|date=Dec 2012|url=https://www.bc.edu/content/dam/files/centers/jesinst/pdf/Grim-globalReligion-full.pdf|access-date=Aug 16, 2022|ref={{sfnRef|Pew Global Religious Landscape|2012}}}}
*{{Cite report|publisher=Iran Human Rights Documentation Center|date=December 2006|title=Imani Iliyonyimwa: Mateso dhidi ya Wabaháʼí wa Iran|access-date=1 May 2007|url=http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/Reports/A-Faith-Denied_Dec06.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090618202441/http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/Reports/A-Faith-Denied_Dec06.pdf|archive-date=2009-06-18|ref={{sfnRef|Iran Human Rights Documentation Center|2006}}}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100902191009/http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/PressReleases/2008/Press-05-15-08.pdf |date=2 Septemba 2010 }}
*{{Cite press release|publisher=Iran Human Rights Documentation Center|date=15 May 2008b|title=IHRDC Yalaani Kukamatwa kwa Wabaháʼí Wanaoongoza|url=http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/PressReleases/2008/Press-05-15-08.pdf|access-date=17 May 2008|ref={{sfnRef|Iran Human Rights Documentation Center|2008b}}|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100902191009/http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/PressReleases/2008/Press-05-15-08.pdf|archive-date=2 September 2010|archivedate=2 Septemba 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100902191009/http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/PressReleases/2008/Press-05-15-08.pdf}}
*{{Cite report|publisher=Iran Human Rights Documentation Center|date=November 2008|title=Uhalifu dhidi ya Ubinadamu: Mashambulizi ya Jamhuri ya Kiislamu dhidi ya Wabaháʼí|location=New Haven, CN|ref={{sfnRef|Iran Human Rights Documentation Center|2008}}|url=http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/Reports/Crimes-against-Humanity_Nov08.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20100902192809/http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/Reports/Crimes-against-Humanity_Nov08.pdf|archive-date=2 September 2010}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100902192809/http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/Reports/Crimes-against-Humanity_Nov08.pdf |date=2 Septemba 2010 }}
*{{Cite web|url=http://www.unhchr.ch/huricane/huricane.nsf/view01/5E72D6B7B624AABBC125713700572D09?opendocument|title=Mwandishi Maalum kuhusu Uhuru wa Dini au Imani ana wasiwasi kuhusu jinsi wafuasi wa Dini ya Baháʼí nchini Iran wanavyotendewa|last=Jahangir|first=Asma|date=20 March 2006|publisher=United Nations|archive-url=https://web.archive.org/web/20060426122357/http://www.unhchr.ch/huricane/huricane.nsf/view01/5E72D6B7B624AABBC125713700572D09?opendocument|archive-date=26 April 2006|access-date=1 June 2006|url-status=live}}
*{{Cite thesis|last=Lundberg|first=Zaid|date=2005|type=Master of Arts thesis|title=Ufunuo wa Mwisho katika Dini ya Bahá'í: Dhana ya Ufunuo wa Maendeleo|chapter=Dhana ya Ufunuo wa Maendeleo|chapter-url=http://bahai-library.com/lundberg_bahai_apocalypticism|access-date=1 May 2007|publisher=Department of History of Religion at the Faculty of Theology, Lund University, Sweden}}
*{{Cite web|url=http://sim.law.uu.nl/SIM/CaseLaw/uncom.nsf/0/e7b8824bdd987268c1256fa8004a8753?OpenDocument|title=Iran, Jamhuri ya Kiislamu ya|author=Netherlands Institute of Human Rights|date=8 March 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060502110349/http://sim.law.uu.nl/SIM/CaseLaw/uncom.nsf/0/e7b8824bdd987268c1256fa8004a8753?OpenDocument|archive-date=2 May 2006|access-date=31 May 2006|url-status=dead}}
{{refend}}
[[Jamii:Bahai]]
b0l0jkcdqwglw6horbbqzkqyshngm2o
1593239
1593238
2026-08-29T15:49:39Z
FurahaKamili3
68209
/* Umoja wa Mataifa */
1593239
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Seat_of_the_House_of_Justice.jpg|kulia|thumb|300x300px|[[Nyumba ya Haki ya Ulimwengu]] huko [[Haifa]], [[Israeli]], ndicho chombo cha juu kabisa cha Wabaháʼí]]Dini ya Kibaháʼí ni dini iliyoanzishwa katika karne ya 19 inayofundisha umoja wa Mungu, umoja wa dini, na umoja wa binadamu. Ilianzishwa na [[Baháʼu'lláh]], na ilienea kwanza nchini Iran na katika baadhi ya maeneo ya [[Mashariki ya Kati]], ambako imekabiliwa na mateso ya kudumu tangu mwanzo wake.{{sfn|Affolter|2005}} Wafuasi wa dini hii huitwa Wabaháʼí, na leo wameenea katika nchi na maeneo mengi duniani'''.'''
Kwa mujibu wa Dini ya Kibaháʼí, dini zote kuu za ulimwengu zina chanzo kimoja cha kiungu. Katika nyakati tofauti za historia, Mungu amewatuma wajumbe mbalimbali kuwaletea wanadamu mwongozo unaolingana na mahitaji ya wakati wao. Wabaháʼí humtambua [[Baháʼu'lláh]] kuwa Mdhihirishaji wa Mungu kwa wakati huu, ambaye ujumbe wake unalenga kuunganisha wanadamu wote. Katika maandiko yake, anaeleza kwamba "dunia yote ni nchi moja na Binadamu ni raia wake."
== Imani ya Kibahá'í ==
Mafundisho ya [[Bahaʼullah|Baháʼu'lláh]] ndiyo msingi wa imani ya Kibaháʼí. Kiini cha mafundisho hayo ni kanuni tatu: umoja wa Mungu, umoja wa dini, na umoja wa binadamu. Wabaháʼí wanaamini kwamba Mungu hufunua mapenzi yake kwa wanadamu hatua kwa hatua kupitia wadhihirishaji wake. Kupitia ufunuo huo, tabia ya mwanadamu na maisha ya jamii hubadilishwa, na sifa za kiroho na kimaadili hukuzwa. Kwa sababu hiyo, dini hueleweka kuwa mchakato wa ufunuo uendeleao, unaoleta mwendelezo, mpangilio, na umoja katika historia ya binadamu.{{sfn|Smith|2008|p=108–109}}
=== Mungu ===
Kulingana na maandiko ya Kibaháʼí, Mungu hufafanuliwa kuwa mmoja, wa milele, ajuaye yote, aliyepo kila mahali, asiyoharibika, na mwenye nguvu zote ambaye ni Muumba wa vitu vyote katika ulimwengu.{{sfn|Smith|2008|p=106}} Kuwepo kwa Mungu huchukuliwa kuwa kwa milele, bila mwanzo wala mwisho. Ingawa Mungu yuko nje ya ufikivu wa moja kwa moja wa mwanadamu, bado anafahamu uumbaji wake na ana mapenzi na kusudi ambalo hulieleza kwa wanadamu kupitia Wajumbe wake wanaoitwa Wadhihirishaji wa Mungu.{{sfn|Smith|2008|p=106–107, 111–112}} Dhana ya Mungu katika imani ya Kibaháʼí ni ya "asili isiyojulikana" ambayo ndiyo chanzo cha uwepo wote na inayotambulika kupitia ufahamu wa sifa za kibinadamu. [nukuu inahitajika] Kwa maana nyingine, mafundisho ya Kibaháʼí kuhusu Mungu pia yana mwelekeo wa kuona ishara za Mungu katika vitu vyote, lakini yanafundisha kwamba uhalisi wa Mungu uko juu ya ulimwengu wa kimwili.
Mafundisho ya Kibaháʼí yanasema kwamba Mungu ni mkuu kiasi kwamba mwanadamu hawezi kumwelewa kikamilifu, na kwa msingi huo mwanadamu hawezi kujijengea mwenyewe taswira kamili na sahihi ya Mungu. Kwa hiyo, kumjua Mungu kunawezekana tu kupitia kwa Wadhihirishaji wake, na ufahamu wa kusudi lake na mapenzi yake hupatikana pia kupitia kwao tu.{{sfn|Cole|1982}} Katika Dini ya Kibaháʼí, Mungu mara nyingi hurejelewa kwa vyeo na sifa zake (kwa mfano, Mwenye nguvu zote, au Mwenye upendo kwa wote), na kuna msisitizo mkubwa juu ya umoja wa Mungu mmoja. Mafundisho ya Kibaháʼí yanaeleza kwamba sifa hizi hazitumiki kwa Mungu kwa namna ya moja kwa moja, bali hutumiwa kutafsiri uungu kwa lugha ya kibinadamu na kuwasaidia watu kuelekeza fikra zao kwenye sifa zake katika kumwabudu Mungu ili kukuza uwezo wao katika njia yao ya kiroho.{{sfn|Hatcher|2005}} Kulingana na mafundisho ya Kibaháʼí, kusudi la mwanadamu ni kujifunza kumjua na kumpenda Mungu kwa njia kama vile sala, tafakari, na kuwatumikia wengine.{{sfn|Hatcher|2005}}
=== Dini ===
Kutokana na dhana ya Kibaháʼí ya ufunuo uendeleao, Dini zote kuu za ulimwengu ni halali, ambazo waasisi na wahusika wake wakuu huonwa kuwa Wadhihirishaji wa Mungu.{{sfn|Hartz|2009|p=14}} Historia ya dini hufasiriwa kama mfululizo wa vipindi, ambapo kila Mdhihirishaji huleta ufunuo ulio mpana zaidi na ulioendelea zaidi, unaowasilishwa kama maandiko matakatifu na kupitishwa katika historia kwa kutegemewa kwa viwango tofauti, lakini angalau ukiwa wa kweli katika kiini chake,{{sfn|Stockman|2013|p=40–42}} na unaofaa kwa wakati na mahali ulipofunuliwa.{{sfn|Daume|Watson|1992}} Mafundisho maalumu ya kijamii ya kidini (kwa mfano, mwelekeo wa sala, au vizuizi vya chakula) yanaweza kufutwa na Mdhihirishaji anayefuata ili hitaji linalofaa zaidi kwa wakati na mahali liweze kuwekwa. Kinyume chake, kanuni fulani za jumla (kwa mfano, udugu, au hisani) huonwa kuwa za ulimwengu wote na thabiti. Katika Dini ya Kibaháʼí, mchakato huu wa ufunuo endelevu hautakoma; hata hivyo, huonwa kuwa wa mzunguko.
=== Agano ===
Wabaháʼí wanatilia mkazo sana umoja, na Baháʼu'lláh aliweka wazi sheria za kuifanya jumuiya ibaki pamoja na kutatua kutokukubaliana. Ndani ya mfumo huu hakuna mfuasi yeyote binafsi anayeweza kupendekeza tafsiri 'iliyovuviwa' au 'yenye mamlaka' ya maandiko, na watu binafsi hukubali kuunga mkono mstari wa mamlaka uliowekwa katika maandiko ya Kibaháʼí.{{sfn|Hartz|2009|p=20}} Utaratibu huu umeifanya jumuiya ya Wabaháʼí kubaki yenye umoja na umezuia mpasuko wowote mkubwa. Nyumba ya Haki ya Ulimwengu ndiyo mamlaka ya mwisho ya kutatua kutokukubaliana kokote miongoni mwa Wabaháʼí, na majaribio kadhaa ya kuleta mgawanyiko{{sfn|Stockman|2020|p=36–37}} aidha yametoweka au yamebaki kuwa madogo sana. Wafuasi wa migawanyiko hiyo huchukuliwa kuwa wavunja agano na huepukwa.{{sfn|Smith|2008|p=173}}
=== Kanuni za Kijamii ===
Wakati [[ʻAbdu'l-Bahá]] aliposafiri kwa mara ya kwanza kwenda Ulaya na Marekani mwaka 1911–1912, alitoa hotuba za hadhara ambazo zilifafanua kanuni za msingi za Dini ya Kibaháʼí.{{sfn|Smith|2008|p=52–53}} Hizi zilijumuisha mafundisho kuhusu usawa wa wanaume na wanawake, umoja wa mbari ya binadamu, haja ya amani ya ulimwengu, na mawazo mengine yaliyochuliwa endelevu ya mwanzoni mwa karne ya 20. Dhana ya umoja wa binadamu, ambayo Wabaháʼí wanaiona kama ukweli wa kale, ni mahali ambapo mawazo mengi yameanzia. Usawa wa mbari ya binadamu na Uondoaji wa utajiri kupita kiasi na umaskini uliokithiri kwa mfano, ni matokeo ya umoja huo.{{sfn|Stockman|2013|p=9}} Matokeo mengine ya dhana hiyo ni haja ya shirikisho la dunia lililoungana, na baadhi ya mapendekezo ya kivitendo ya kuhimiza utekelezaji wake ni pamoja na lugha moja ya ulimwengu wote, mfumo sanifu wa uchumi na vipimo, elimu ya lazima kwa wote, na kuanzishwa kwa mahakama ya kimataifa ya usuluhishi kwa ajili ya kutatua migogoro baina ya mataifa. Kuhusiana na jitihada za amani ya ulimwengu, Baháʼu'lláh alieleza mpango wa mfumo wa pamoja wa usalama wa dunia nzima.{{sfn|Smith|2000|p=266–267}}
Nyinginezo ya kanuni za Kibahai za kijamii huzungukia umoja wa kiroho. Dini huchukuliwa kuwa inayoendelea kutoka zama moja hadi nyingine, lakini ili kutambua Ufunuo mpya, mtu anapaswa kujitenga na tamaduni na ukweli uchunguzwe kwa kujitegemea. Wabaháʼí hufundishwa kuiona dini kama chanzo cha umoja, na kuona chuki ya kidini kuwa ya uharibifu. Sayansi pia huonwa kuwa yenye upatano na dini ya kweli.{{sfn|Iranica-The Faith|1988}} Ingawa Baháʼu'lláh na ʻAbdu'l-Bahá waliita kuwepo kwa dunia iliyoungana iliyo huru kutokana na vita, pia wanatarajia kwamba kwa muda mrefu, amani ya kudumu (Amani Kuu Kabisa) itaanzishwa na kwamba "ufisadi mkubwa" utasafishwa. Ni muhimu kwamba watu wa dunia waungane chini ya imani ya ulimwengu mzima, wakiwa na sifa za kiroho na maadili ili kukamilisha ustaarabu wa kimwili.{{sfn|Smith|2000|p=266–267}}
== '''Historia''' ==
Mwanzo wa [[Baháʼí|Dini ya Kibaháʼí]] uanzia katika dini ya [[Báb]] na harakati ya Shaykhi iliyotangulia mara moja kabla yake. Báb alikuwa mfanyabiashara ambaye alianza kuhubiri mwaka wa 1844 kwamba yeye ni mjumbe aliyeleta ufunuo mpya wa Mungu, lakini alikataliwa na wengi wa makasisi wa Kiislamu nchini Iran, na akauawa hadharani kwa kosa la uzushi.{{sfn|Hartz|2009|p=11}} Báb alifundisha kwamba Mungu angeleta mjumbe mpya hivi karibuni, na Wabaháʼí humtambua [[Baháʼu'lláh]] kuwa ndiye mjumbe huyo.{{sfn|A.V.|2017}} Ingawa anatambulika kuwa mjumbe wa Mungu kwa haki yake, Báb ameunganishwa kwa karibu sana na teolojia na historia ya Kibaháʼí kiasi kwamba Wabaháʼí huadhimisha kuzaliwa kwake, kifo chake, na kujitangaza kwake kama siku takatifu, na humhesabu kuwa mmoja wa wakuu wa tatu wa Imani (pamoja na Baháʼu'lláh na [[ʻAbdu'l-Bahá]]). Masimulizi ya kihistoria ya harakati ya Kibábí (''The Dawn-Breakers'') huchukuliwa kuwa mojawapo ya vitabu vitatu ambavyo kila Mbaháʼí anapaswa "kuvimudu" na kuvisoma "tena na tena".<ref>From a letter written on behalf of Shoghi Effendi to an individual believer dated 9 June 1932</ref>
Mnamo mwaka wa 1892, wakati wa kifo cha Baháʼu'lláh, jamii ya Wabaháʼí ilikuwa bado imejikita hasa nchini Iran na katika Milki ya Ottoman, na wakati huo ilikuwa na wafuasi katika nchi 13 za Asia na Afrika.{{sfn|Taherzadeh|1987|p=125}} Chini ya uongozi wa mwanawe, [[ʻAbdu'l-Bahá]], dini hiyo ilijikita Ulaya na Amerika, na kuimarika nchini Iran, ambako bado inakabiliwa na mateso makali.{{sfn|Affolter|2005}} Kifo cha ʻAbdu'l-Bahá mwaka wa 1921 kinaashiria mwisho wa kipindi kinachoitwa "Zama za Ushujaa" cha Dini ya Kibaháʼí.{{sfn|Smith|2008|p=56}}
=== Báb ===
{{Main|Bab}}
Jioni ya tarehe 22 Mei 1844, Siyyid Ali-Muhammad wa [[Shiraz]] alijitangaza kwa ulimwengu na akachukua cheo cha "Báb" (الباب), chenye maana ya "lango", akidai kuwa ndiye [[Mahdi]] anayengojewa katika [[Uislamu wa Kishia]].{{sfn|Affolter|2005}} Hivyo wafuasi wake walijulikana kama Wabábí. Kadiri mafundisho ya Báb yalivyoenea, ambayo [[makasisi]] wa Kiislamu waliyaona kuwa ni kufuru, wafuasi wake walikabiliwa na mateso na dhuluma zilizoongezeka.{{sfn|Daume|Watson|1992}} Migogoro iliongezeka hadi kufikia kuzingirwa kijeshi katika maeneo kadhaa na majeshi ya Shah. Báb mwenyewe alifungwa gerezani na hatimaye akauawa mwaka wa 1850.{{sfn|MacEoin|2009|p=414}}
Wabahá’í humwona [[Báb]] kama mtangulizi wa [[Baháʼí|Dini ya Kibaháʼí]], kwa kuwa maandiko ya Báb yaliwasilisha dhana ya "Yule ambaye Mungu atamdhihirisha", mtu wa kimasiya ambaye kuja kwake, kulingana na Wabaháʼí, kulitangazwa katika maandiko yote makuu ya dini za ulimwengu.{{sfn|Daume|Watson|1992}} Na [[Baháʼu'lláh]] mwanzilishi wa Dini ya Kibahai hudai ndiye huyo. Kaburi la Báb, lililoko kwenye Mlima Carmel [[Haifa]], [[Israeli]], ni mahali muhimu pa hija kwa Wabaháʼí. Mabaki ya Báb yaliletwa kwa siri kutoka Iran hadi Nchi Takatifu na hatimaye yakazikwa katika kaburi lililojengwa kwa ajili yake mahali palipoainishwa mahsusi na Baháʼu'lláh.{{sfn|Hartz|2009|p=75–76}} Maandiko ya Báb yanachukuliwa na Wabaháʼí kuwa maandiko matakatifu ya dini, ingawa yamebadilishwa na sheria na mafundisho ya Baháʼu'lláh.{{sfn|Smith|2008|p=101}} Maandiko makuu ya Báb yaliyotafsiriwa kwa Kiingereza yamekusanywa katika kitabu kiitwacho ''Selections from the Writings of the Báb'' (1976), ambacho kina takribani maandiko 135 kutoka maandiko ya Báb.{{sfn|Smith|2008|p=102}}
=== Bahá'u'lláh ===
{{Main|Bahaʼullah
}}
Mírzá Husayn ʻAlí Núrí alikuwa miongoni mwa wafuasi wa kwanza wa Báb, na baadaye alichukua cheo cha Bahá'u'lláh. Mnamo Agosti 1852,{{sfn|Warburg|2006|p=145}} Baadhi ya Wabábí walifanya jaribio ambalo halikufanikiwa la kumuua Shah, Násiri'd-Dín Sháh Qájár. Shah alijibu kwa kuamuru mauaji na, katika baadhi ya matukio, kuwatesa karibu Wabábí 50 mjini Tehran.{{sfn|Warburg|2006|p=146}} Zaidi ya hayo umwagaji damu ulienea kote nchini, na mamia waliripotiwa kuuwawa kwenye magazeti katika kipindi cha hadi Oktoba, na maelfu zaidi waliuwawa hadi mwisho wa Desemba.<ref>{{*}}{{Cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/10893156/hundreds_of_babis_executed_babibahai/|title=Persia – The Journal de Constantinople|date=3 Nov 1852|newspaper=The Guardian|access-date=Sep 6, 2022|location=London, UK|page=2|via=Newspapers.com}} {{*}}{{Cite news|url=http://www.newspapers.com/clip/871886/hundreds_of_babis_killed_following/|title=Persia|date=17 November 1852|newspaper=The Sun|access-date=Sep 6, 2022|location=Baltimore, MD|page=1|via=Newspapers.com}} {{*}}{{Cite news|url=http://www.britishnewspaperarchive.co.uk/search/results?basicsearch=%22babs%20was%20awful%2C%20and%20that%2020%2C000%20or%2030%2C000%22&phrasesearch=%22babs%20was%20awful%2C%20and%20that%2020%2C000%20or%2030%2C000%22&sortorder=score&o=date&d=asc|title=Turkey|date=20 December 1852|newspaper=London Standard|access-date=Sep 6, 2022|location=London, UK|page=3|via=BritishNewspaperArchive.co.uk}}{{subscription required}}</ref> Bahá'u'lláh hakuhusika katika jaribio hilo la mauaji, lakini alifungwa katika gereza la Siyah-Chal huko Tehran hadi kuachiliwa kwake kulipopangwa miezi minne baadaye baada ya balozi wa Urusi kuingilia jambo hilo, mara tu baada ya hapo alifukuzwa kutoka Iran na kusafiri hadi Baghdad, kisha sehemu ya Milki ya Ottoman, ambapo alijiunga na Wabábí wengine katika uhamisho.{{sfn|Warburg|2006|p=146–147}}
{{sfn|Hutter|2005|p=737–740}} Huko Baghdad, uongozi wake uliamsha upya wafuasi wa Báb waliokuwa wakiteswa nchini Iran, hivyo mamlaka ya Irani ikaomba aondolewe, jambo lililosababisha kuamishwa kwake kwenda Constantinople (sasa [[Istanbul]]) na Sultani wa Ottoman. Mnamo 1863, wakati wa kufukuzwa kwake kutoka Baghdad, Bahá'u'lláh kwa mara ya kwanza alitangaza mbele ya familia yake na wafuasi wake dai lake la kuwa Mdhihirishaji wa Mungu, jambo ambalo alisema alikuwa amelifahamu miaka kadhaa kabla akiwa katika gereza la Siyah-Chal huko Tehran. Alikaa Konstantinople kwa muda usiofika miezi minne. Mamlaka ya Ottoman walimgeuka kwa sababu ya uchongezi uliyofanywa na balozi wa Persia, ambapo Serikali ya Sultani iliamuru kuhamishwa kwake kwenda Adrianople (sasa [[Edirne]]), ambapo Bahá'u'lláh alijibu kwa barua yenye onyo kali. Huko Adrianople walimweka chini ya kifungo cha nyumbani ambako alikaa kwa miaka minne, hadi amri ya kifalme ya mwaka 1868 ilipowahamisha Wababi wote kwenda ama [[Cyprus]] au 'Akká.
'Akka, ambao wakati huo ulikuwa katika jimbo la Ottoman la Syria na leo uko katika dola ya Israeli, ulikuwa mji wenye kuta na lango la nchi kavu pamoja na lango la baharini, ambapo wageni wote walikaguliwa. Hivyo ilikuwa rahisi sana kuwazuia mahujaji wa Kiajemi waliokuwa wakisafiri kwenda kwa Bahá'u'lláh, hasa kwa kuwa Wafuasi wa Mirza Yahya walikuwa wamefungwa mjini humo pia, walikuwa wakitoa taarifa mara moja kuhusu Mbaháʼí yeyote aliyefaulu kuwapita walinzi wa langoni. 'Akka ilitumiwa na serikali ya Ottoman kama mahali pa kifungo kwa wafungwa wa kisiasa. Hali za mji huo zilikuwa mbaya sana kiafya kiasi kwamba iliaminika kwamba wale ambao hawakuwa wamezoea hali hizo wangekufa upesi.<ref name=":0">{{Cite book|title=The world of the Bahá'í Faith|last=Stockman|first=Robert|date=2022|publisher=Routledge|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Abingdon, Oxon ; New York|pages=325}}</ref>
Ilikuwa katika koloni la Ottoman la ʻAkká au karibu nayo (Katika eneo la Israel ya sasa), Baháʼu'lláh alitumia sehemu iliyobaki ya maisha yake. Mwanzoni baada ya kifungo kikali na chenye masharti magumu, aliruhusiwa kuishi katika nyumba karibu na ʻAkká, ingawa bado alikuwa mfungwa rasmi wa mji huo.{{sfn|Iranica-Baha'-Allah|1988}} Alifariki mwaka wa 1892. Wabaháʼí huchukulia mahali pake pa kupumzika huko Bahjí kuwa Qiblih wanakoelekea kila siku wanaposali.{{sfn|Smith|2008|p=20–21, 28}}
Aliandika zaidi ya maandiko 18,000 katika [[Kiarabu]] na [[Kifarsi]] wakati wa uhai wake, ambayo asilimia 8 tu ndiyo yametafsiriwa kwa [[Lugha ya Kiingereza|Kiingereza]].{{sfn|Stockman|2013|p=2}} Katika kipindi chake huko Adrianople, alianza kutangaza utume wake kama mjumbe wa Mungu katika barua alizowaandikia watawala wa kidini na wa kidunia, wakiwemo [[Papa Pius IX]], [[Napoleon III]] na [[Malkia Victoria]].{{sfn|Berry|2004}}
=== ʻAbdu'l-Bahá ===
{{Main|ʻAbdu'l-Bahá}}
Abbás Effendi alikuwa mwana mkubwa wa kiume wa Bahá'u'lláh, anayejulikana kwa cheo cha ʻAbdu'l-Bahá ("Mtumishi wa Bahá"). Baba yake aliacha wosia uliomteua ʻAbdu'l-Bahá kuwa kitovu cha agano la jamii ya Wabaháʼí.{{sfn|Hartz|2009|p=73–76}} ʻAbdu'l-Bahá alishiriki na baba yake kipindi kirefu cha uhamisho na kifungo, ambacho kiliendelea hadi kuachiliwa kwa ʻAbdu'l-Bahá mwaka wa 1908 kutokana na Mapinduzi ya Waturuki Vijana. Baada ya kuachiliwa kwake, aliishi maisha ya kusafiri, akitoa hotuba, akifundisha, akielezea kanuni za Dini ya Kibahai na huku akiendeleza mawasiliano kwa barua na jumuiya za waumini na watu binafsi.{{sfn|Hutter|2005|p=737–740}}
Tangu mwanzo wa maisha yake, ʻAbdu'l-Bahá alishiriki magumu ya baba yake kutokana na mateso ya Wabábí nchini Iran na baadaye wakati wa uhamisho wao kutoka Tehran kwenda Baghdad, Istanbul, Edirne na ‘Akká. Alikuwa mshirika wa karibu wa Baháʼu'lláh, msimamizi mkuu na mwakilishi wa kuaminika wa mambo ya nje katika Milki ya Ottoman. Kwa Wabaháʼí, ʻAbdu'l-Bahá ni "Mwalimu", kama alivyoitwa na baba yake, na ndiye mfano bora wa mafundisho ya Kibaháʼí.<ref>{{Cite book|title=The world of the Bahá'í Faith|last=Stockman|first=Robert|date=2022|publisher=Routledge|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Abingdon, Oxon ; New York|pages=71}}</ref>
Kufikia mwaka wa 2020, kuna zaidi ya nyaraka 38,000 zilizopo zinazojumuisha maneno ya [[ʻAbdu'l-Bahá]].{{sfn|Yazdani|2022}} Ni sehemu kidogo tu ya nyaraka hizi ambayo imetafsiriwa kwa [[Lugha ya Kiingereza|Kiingereza]]. Miongoni mwa maandiko yake maarufu ni ''Siri ya Ustaarabu Mtakatifu'', ''Baadhi ya Maswali Yaliyojibiwa'', ''Waraka kwa Auguste-Henri Forel'', ''Nyaraka za Mpango Mtakatifu'', na ''Waraka kwa Hague''.{{sfn|Yazdani|2022}} Zaidi ya hayo, wakati wa safari zake za Magharibi, maandishi ya hotuba zake nyingi yalichapishwa katika matoleo mbalimbali kama vile ''Hekima ya Abdu'l-Bahá'' .
=== Shoghi Effendi ===
{{Main|Shoghi Effendi
}}
Kitáb-i-Aqdas cha Baháʼu'lláh na Wasia na Agano la ʻAbdu'l-Bahá ni nyaraka za msingi za utawala wa Kibaháʼí. Baháʼu'lláh aliamuru kuanzishwa kwa Nyumba ya Haki ya Ulimwengu inayochaguliwa, na ʻAbdu'l-Bahá alianzisha ulinzi wa kurithi unaoteuliwa na akafafanua uhusiano kati ya Asasi hizo mbili.{{sfn|Smith|2008|p=55–57}} Katika wasia wake ʻAbdu'l-Bahá alimteua mjukuu wake mkubwa, Shoghi Effendi, kuwa Mlinzi wa Dini ya Kibaháʼí. Shoghi Effendi alitumikia kama mkuu wa dini hiyo kwa miaka 36.{{sfn|Smith|2008|p=55}}
[[Picha:Shoghi_Effendi2.jpg|thumb|Shoghi Effendi, mjukuu wa ʻAbdu'l-Bahá]]
Katika maisha yake yote, Shoghi Effendi alitafsiri maandiko ya Kibaháʼí; aliendeleza mipango ya kimataifa kwa ajili ya kupanua jumuiya ya Kibaháʼí; aliendeleza Makao Makuu ya Kibahai ya Ulimwengu; aliendeleza mawasiliano mapana na jumuiya na watu binafsi duniani kote; na alijenga muundo wa kiutawala wa dini, akiitayarisha jumuiya kwa ajili ya uchaguzi wa Nyumba ya Haki ya Ulimwengu.{{sfn|Hutter|2005|p=737–740}}
Mnamo mwaka wa 1937, Shoghi Effendi alianza Mpango wa Miaka Saba kwa Wabaháʼí wa Amerika Kaskazini, ukifuatiwa na mpango wa pili mwaka wa 1946. Mwaka wa 1953, alizindua mpango wa kwanza wa kimataifa, Mpango wa Miaka Kumi. Mpango huu ulijumuisha malengo makubwa sana ya kupanua jumuiya na asasi za Kibaháʼí, kutafsiri maandiko ya Kibaháʼí katika lugha nyingi mpya, na kuwapeleka watangulizi wa Kibaháʼí katika nchi ambazo hapo awali hazikuwa zimefikiwa.{{sfn|Smith|2008|p=64}} Alitangaza katika barua wakati wa Mpango wa Miaka Kumi kwamba ungefuatiwa na mipango mingine chini ya uongozi wa Nyumba ya Haki ya Ulimwengu, ambayo ilichaguliwa mwaka wa 1963 mwishoni mwa Mpango huwo.
Shoghi Effendi aliacha alama kubwa juu ya jumuiya ya Wabaháʼí ambayo hadi leo inaendelea kuwa na athari ya kina. Ufafanuzi wake wa maandiko ya Kibaháʼí unachukuliwa kuwa wa mamlaka, hivyo ni wa msingi kwa uelewa wa teolojia na sheria ya Kibaháʼí, pamoja na mafundisho ya kijamii ya Kibaháʼí. Maandishi yake kuhusu utawala wa Kibaháʼí yanaendelea kuwa chanzo muhimu cha mwongozo kuhusu jinsi asasi za Kibaháʼí zinavyopaswa kufanya kazi.<ref name=":0" />
Shoghi Effendi alifariki dunia bila kutarajiwa tarehe 4 Novemba 1957 huko London, Uingereza, baada ya ugonjwa wa muda mfupi, katika hali ambayo haikuruhusu kuteuliwa kwa mrithi.{{sfn|Smith|2008|p=58–69}}
=== Nyumba ya Haki ya Ulimwengu ===
{{Main|Nyumba ya Haki ya Ulimwengu
}}
Tangu mwaka wa 1963, Nyumba ya Haki ya Ulimwengu imekuwa asasi ya juu kabisa iliyochaguliwa ya Dini ya Kibaháʼí. Majukumu ya jumla ya asasi hii ya kimungu yamefafanuliwa kupitia maandiko ya Baháʼu'lláh na kufafanuliwa zaidi katika maandiko ya ʻAbdu'l-Bahá na Shoghi Effendi. Majukumu haya yanajumuisha ufundishaji na elimu, kutekeleza sheria za Kibaháʼí, kushughulikia masuala ya kijamii, na kuwajali wanyonge na maskini.{{sfn|Iranica-Bayt-al-'adl|1989}}
[[Picha:Seat_of_the_House_of_Justice.jpg|kushoto|thumb|Makao ya Nyumba ya Haki ya Ulimwengu huko Haifa]]
Kuanzia na Mpango wa Miaka Tisa ulioanza mwaka wa 1964, Nyumba ya Haki ya Ulimwengu imekuwa ikielekeza kazi ya jamii ya Wabaháʼí kupitia mfululizo wa mipango ya kimataifa ya miaka kadhaa.{{sfn|Smith|Momen|1989}} Kuanzia na Mpango wa Miaka Tisa ulioanza mwaka wa 1964, uongozi wa Kibaháʼí ulitafuta si tu kuendeleza upanuzi wa dini, bali pia "kuwaimarisha" waumini wapya, yaani kuongeza maarifa yao kuhusu mafundisho ya Kibaháʼí.{{sfn|Fozdar|2015}} Katika muktadha huu, katika miaka ya 1970, Taasisi ya Ruhi ilianzishwa na Wabaháʼí nchini Kolombia ili kutoa kozi fupi ya nini Wabaháʼí wana amini, zenye urefu wa siku za mwisho wa juma hadi siku tisa.{{sfn|Fozdar|2015}} Taasisi inayohusiana nayo, Ruhi Foundation, ambayo lengo lake lilikuwa kuwaimarisha Wabaháʼí wapya kimpangilio, ilisajiliwa mwaka wa 1992, na tangu mwanzoni mwa miaka ya 1990 kozi za Taasisi ya Ruhi zimekuwa njia kuu ya kuongeza uelewa wa mafundisho ya Kibaháʼí duniani kote.{{sfn|Fozdar|2015}} Kufikia mwaka wa 2013 kulikuwa na zaidi ya taasisi za mafunzo 300 za Kibaháʼí duniani kote na watu 100,000 walikuwa wakishiriki katika kozi hizo. Kozi za Taasisi ya Ruhi hufundisha jamii jinsi ya kuandaa, miongoni mwa shughuli nyingine, madarasa ya elimu ya kiroho kwa watoto na vijana. Kwa jamii ya Kibaháʼí ya wakati huu, Nyumba ya Haki ya Ulimwengu pia imehimiza ushiriki katika shughuli za kijamii na kushiriki katika mijadala iliyoenea ya jamii.{{sfn|Stockman|2013|p=203}}
Kila mwaka, tarehe 21 mwezi wa Aprili, Nyumba ya Haki ya Ulimwengu hutuma ujumbe wa 'Ridván' kwa jamuiya ya Wabaháʼí ulimwenguni kote, ambao huwafahamisha Wabaháʼí kuhusu maendeleo ya sasa na kutoa mwongozo zaidi kwa mwaka unaofuata.{{efn|Ujumbe wote wa Ridván unaweza kupatikana katika [http://www.bahai.org/library/authoritative-texts/the-universal-house-of-justice/messages Bahai.org].}}
Katika ngazi ya mahali, kanda na kitaifa, Wabaháʼí huchagua wajumbe wa mabaraza ya kiroho yenye watu tisa, ambayo huendesha shughuli za dini. Pia kuna watu walioteuliwa wanaofanya kazi katika ngazi mbalimbali, ikiwemo ngazi ya mahali na ya kimataifa, ambao hutekeleza kazi ya kueneza mafundisho na kuilinda jamii. Watu hao hawafanyi kazi kama makasisi au mapadri, kwa kuwa Dini ya Kibaháʼí haina tabaka la ukuhani.{{sfn|Daume|Watson|1992}}{{sfn|Smith|2008|p=160}} Nyumba ya Haki ya Ulimwengu ndiyo chombo cha juu kabisa cha uongozi wa Dini ya Kibaháʼí, na wajumbe wake tisa huchaguliwa kila baada ya miaka mitano na wajumbe wa Mabaraza yote ya Kiroho ya Kitaifa.{{sfn|Warburg|2001|p=20}} Mbaháʼí yeyote mwanaume mwenye umri wa miaka 21 au zaidi anastahili kuchaguliwa kuwa mjumbe wa Nyumba ya Haki ya Ulimwengu; nyadhifa zote nyingine ziko wazi kwa Wabaháʼí wanaume na wanawake.{{sfn|Smith|2008|p=205}}
Katika mojawapo ya nyaraka zake Baháʼu'lláh anaandika kwamba "kusudi la msingi la kuhuisha imani kwa Mungu na kwa dini yake ni kulinda maslahi ya wanadamu, kukuza umoja wa jamii ya binadamu, na kuendeleza roho ya upendo na udugu miongoni mwa watu." Kupitia agano lake, Baháʼu'lláh alithibitisha kwamba wajumbe wa jamii ya Wabaháʼí daima watakuwa na kituo cha mamlaka kisichokosea, jambo linalohakikisha umoja wa kudumu na unaoendelea wa jamii. Nyumba ya Haki ya Ulimwengu sasa ndiyo kituo hicho cha mamlaka, chenye wajibu wa kushughulikia masuala yanayohusiana na kutekeleza utaratibu wa dunia uliotabiriwa na Baháʼu'lláh. Hivyo basi, miongoni mwa mamlaka na majukumu yake mengine mengi, hutatua matatizo yanayohitaji ufafanuzi au ambayo yanaweza kuwa chanzo cha mizozo, husimamia maendeleo ya Hoja na usimamizi wa mambo yake, huweka sheria na kanuni zinazohitajika kwa maendeleo endelevu ya jamii, na hutoa mfululizo endelevu wa mwongozo unaotia moyo na kuandaa jitihada za Wabaháʼí na washirika wao katika kukuza umoja wa wanadamu.<ref name=":0" />
== Mafundisho na kanuni ==
Kanuni kuu za Dini ya Kibaháʼí ni -
* Mungu ni mmoja
* Dini zote zina chanzo kimoja<ref name=":0" />
* Umoja wa Binadamu
* Amani ya ulimwengu
* Haki kwa wote
* Usawa wa wanawake na wanaume
* Elimu ya lazima kwa wote<ref name=":0" />
* Upatano wa sayansi na dini
* Uondoaji wa umasikini na utajiri uliopitiliza
* Suluhisho la kiroho kwa matatizo ya kimwili<ref name=":0" />
Mifano kadhaa ya mafundisho ya Bahá'u'lláh kuhusu mwenendo wa mtu binafsi ni yafuatayo, ambayo ni ya lazima au yanahimizwa kwa wafuasi wake:
* Wabaháʼí wenye umri wa zaidi ya miaka 15 wanapaswa kusoma katika faragha sala moja ya lazima kila siku, kwa kutumia maneno na vitendo maalum vilivyoainishwa.{{sfn|Schaefer|2002|p=334}}
* Mbali na sala ya lazima ya kila siku, Wabaháʼí wanapaswa kusali kila siku na kufanya tafakari pamoja na kusoma maandiko matakatifu.{{sfn|Smith|2008|p=161–162}}
* Wabaháʼí watu wazima, isipokuwa kwa baadhi ya msamaha, wanapaswa kufunga mfungo wa siku kumi na tisa kila mwaka katika mwezi wa Machi.{{sfn|Schaefer|2002|p=339–340}}
* Kuna masharti maalum ya maziko ya Kibaháʼí, yakiwemo sala maalum inayopaswa kusomwa wakati wa mazishi. Kutilia manukato au dawa mwili wa marehemu na kuchoma maiti kunakataliwa.{{sfn|Iranica-Burial|2020}}
=== Makatazo ===
Yafuatayo ni baadhi ya matendo ya mwenendo binafsi ambayo yamekatazwa au yamehimizwa kuepukwa katika mafundisho ya Baháʼu'lláh:
* Uchongezi na usengenyaji vimekatazwa na kulaaniwa.{{sfn|Schaefer|2002|p=330–332}}
* Kunywa na kuuza pombe ni marufuku.{{sfn|Schaefer|2002|p=323}}
* Kujamiiana kunaruhusiwa kati ya mume na mke pekee, na kwa hiyo, ngono kabla ya ndoa na ngono nje ya ndoa zote zimekatazwa.{{sfn|Schaefer|2002|p=326}}
* Kushiriki katika siasa za vyama ni marufuku.{{sfn|McMullen|2015|p=69, 136, 149, 253–254, 269}}
* Kuombaomba kama kazi ni marufuku.{{sfn|Smith|2008|p=154–155}}
Utekelezaji wa sheria za kibinafsi, kama vile sala au kufunga, ni wajibu wa mtu binafsi pekee.{{sfn|Schaefer|2002|p=339}} Hata hivyo, kuna nyakati ambapo Mbaháʼí anaweza kuondolewa kiutawala kutoka katika jumuiya kwa kupuuza sheria hadharani, au kwa uasherati wa kupindukia. Kuondolewa huko kunasimamiwa na Baraza la Kiroho la Kitaifa na hakuhusishi kutengwa kabisa.{{sfn|Schaefer|2002|p=348–349}}
=== Ndoa ===
Katika Dini ya Kibaháʼí, kusudi la ndoa kimsingi ni kukuza upatano wa kiroho, urafiki na umoja kati ya mwanamume mmoja na mwanamke mmoja, na kutoa mazingira thabiti na yenye upendo kwa malezi ya watoto.{{sfn|Smith|2008|p=164–165}} Mafundisho ya Kibaháʼí kuhusu ndoa huiita kuwa ni ngome ya ustawi na wokovu na huweka ndoa na familia kama msingi wa muundo wa jamii ya wanadamu.{{sfn|Smith|2008|p=164}} Baháʼu'lláh alisifu sana ndoa, alikataza talaka, na alidai usafi nje ya ndoa; Baháʼu'lláh alifundisha kwamba mume na mke wanapaswa kujitahidi kuboresha maisha ya kiroho ya kila mmoja.{{sfn|Momen|2022}} Ndoa za baina ya makabila na baina ya rangi pia zimesifiwa sana katika maandiko yote ya Kibaháʼí.{{sfn|Smith|2008|p=164}}
[[Picha:BahaiTempleWilmette.jpg|thumb|Nyumba ya Ibada ya Kibaháʼí nchini Marekani]]
Wabaháʼí wanaotamani kufunga ndoa wanashauriwa kupata ufahamu wa kina kuhusu tabia ya mwingine kabla ya kuamua kuoana.{{sfn|Smith|2008|p=164}} Mara watu wanapoamua kuoana, wanapaswa kupata idhini ya wazazi wa pande zote mbili, iwe ni Wabaháʼí au la. Sherehe ya ndoa ya Kibaháʼí ni rahisi; sehemu pekee ya lazima ya ndoa ni kusoma viapo vya ndoa vilivyowekwa na Baháʼu'lláh, ambavyo husomwa na bwana harusi na bibi harusi mbele ya mashahidi wawili.{{sfn|Smith|2008|p=164}} Viapo hivyo ni "Sote, hakika, tutatii mapenzi ya Mungu."{{sfn|Smith|2008|p=164}}
=== Nyumba za Ibada ===
Katika jumuiya nyingi, mikutano ya ibada ya Kibaháʼí hufanyika majumbani au katika vituo vya Wabaháʼí (Baha'i Senta). Hata hivyo, katika baadhi ya maeneo, Nyumba za Ibada za Kibaháʼí—zinazojulikana pia kama mahekalu ya Kibaháʼí—zimejengwa mahsusi kwa kusudi hilo.{{sfn|Afnan|2022}} Nyumba za Ibada za Kibaháʼí ni mahali ambapo Wabaháʼí na wasio Wabaháʼí wanaweza kuonesha ibada kwa Mungu.{{sfn|Warburg|2006|p=492}} Pia zinajulikana kama Mashriqu'l-Adhkár (kwa Kiarabu "Mahali pa Mapambazuko pa Ukumbusho wa Mungu").{{sfn|Hassall|2012}} Ndani yake, ni maandiko matakatifu ya Dini ya Kibaháʼí na ya dini nyingine tu yanayoweza kusomwa au kuimbwa, na maandiko na sala zilizowekwa kwa ajili ya muziki zinaweza kuimbwa na waimbaji, lakini hakuna ala za muziki zinazoweza kupigwa ndani.{{sfn|Iranica-Bahai-temples|1988}} Zaidi ya hayo, hakuna hotuba inayoweza kutolewa, na hakuna sherehe ya kiibada inayoweza kufanywa.{{sfn|Iranica-Bahai-temples|1988}} Nyumba zote za Ibada za Kibaháʼí zina umbo la pande tisa, pamoja na njia tisa za kuingia na kutoka nje na bustani tisa zinazozizunguka.{{sfn|Iranica-Mašreq al-Aḏkār|2010}} Kwa sasa kuna Nyumba nane za Ibada za Kibaháʼí za "kibara" na baadhi ya Nyumba za Ibada za Kibaháʼí za mahali ambazo zimekamilika au zinaendelea kujengwa. Maandiko ya Kibaháʼí pia yanaonesha kwamba Nyumba za Ibada za Kibaháʼí zitazungukwa na taasisi za shughuli za kibinadamu, kisayansi na kielimu{{sfn|Hassall|2012}} ingawa hadi sasa hakuna iliyojengwa kwa kiwango hicho.
=== Maendeleo ya kijamii na kiuchumi ===
Tangu kuanzishwa kwake Dini ya Kibaháʼí imekuwa ikishiriki katika maendeleo ya kijamii na kiuchumi, ikianzia kwa kuwa na mazungumzo zaidi kuhusu uhuru wa wanawake.{{sfn|Momen|1994b|ps=: Section 9: Social and economic development}} Elimu ya wanawake imekuzwa kama kipaumbele.{{sfn|Kingdon|1997}} Na ushiriki huo umepewa mwonekano wa vitendo kwa kujenga shule, vyama vya ushirika vya kilimo, na kliniki.{{sfn|Momen|1994b|ps=: Section 9: Social and economic development}}
Dini iliingia katika hatua mpya ya shughuli wakati ujumbe ulipotolewa kutoka kwa '''Nyumba ya Haki ya Ulimwengu''' tarehe 20 Oktoba 1983. Wabaháʼí walihimizwa kutafuta njia zinazolingana na mafundisho ya Kibaháʼí ambazo zingewawezesha kushiriki katika maendeleo ya kijamii na kiuchumi ya jumuiya wanamoishi. Mwaka 1979 kulikuwa na miradi 129 ya maendeleo ya kijamii na kiuchumi ya Kibaháʼí iliyotambuliwa rasmi duniani kote. Kufikia mwaka 1987, idadi ya miradi ya maendeleo iliyotambuliwa rasmi ilikuwa imeongezeka hadi 1482.{{sfn|Smith|Momen|1989}}
Mipango ya sasa ya utekelezaji wa kijamii inajumuisha shughuli katika nyanja kama afya, usafi, elimu, usawa wa kijinsia, sanaa na vyombo vya habari, kilimo na mazingira.{{sfn|Baháʼí Office of Social and Economic Development|2018}} Miradi hiyo inajumuisha shule, kuanzia shule za mafunzo za vijijini hadi shule kubwa za sekondari na baadhi ya vyuo vikuu.{{sfn|Momen|2007}} Kufikia mwaka wa 2017, Ofisi ya Kibaháʼí ya Maendeleo ya Kijamii na Kiuchumi ilikadiria kuwa kulikuwa na miradi midogo 40,000, miradi endelevu 1,400, na mashirika 135 yaliyochochewa na Baháʼí.{{sfn|Baháʼí Office of Social and Economic Development|2018}}
Zaidi ya hayo, Wabaháʼí kote ulimwenguni wanachangia katika kujenga utaratibu huu mpya wa dunia kupitia juhudi mbalimbali. Mpango huu wa kimataifa umejengwa juu ya dhana ya mwanadamu na jamii iliyo ya kiroho kwa asili, na unakusudia kukuza uwezo wa mwanadamu ili kuchochea maendeleo ya kiroho na ya kimwili.
Kwa lengo la kuchangia ustawi wa wanadamu, Wabaháʼí hushiriki katika shughuli zifuatazo:
# Mikusanyiko ya sala za pamoja
# Elimu ya maadili kwa watoto
# Programu za uwezeshaji Kiroho za vijana chipukizi
# Vikundi vya Mafunzo kwa vijana na watu wazima
=== Umoja wa Mataifa ===
Baháʼu'lláh aliandika juu ya haja ya kuwepo kwa utaratibu wa dunia unaowezesha mataifa kuishi kwa amani na ushirikiano. Kwa sababu hiyo, Jumuiya ya Kimataifa ya Wabaháʼí imeunga mkono juhudi za kuimarisha mahusiano ya kimataifa kupitia taasisi kama Shirika la Mataifa na [[Umoja wa Mataifa]], ingawa pia imeeleza baadhi ya tahadhari kuhusu muundo na mipaka ya taasisi hizo katika hali yake ya sasa.{{sfn|Momen|2007}} Jumuiya ya Kimataifa ya Wabaháʼí ni wakala uliopo Haifa chini ya uongozi wa Nyumba ya Haki ya Ulimwengu, na una hadhi ya ushauri na mashirika yafuatayo:{{sfn|McMullen|2000|p=39}}
* Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Watoto (UNICEF)
* Mfuko wa Maendeleo wa Umoja wa Mataifa kwa Wanawake (UNIFEM)
* Baraza la Kiuchumi na Kijamii la Umoja wa Mataifa (ECOSOC)
* Mpango wa Mazingira wa Umoja wa Mataifa (UNEP)
* [[Shirika la Afya Duniani]] (WHO)
Jumuiya ya Kimataifa ya Kibaháʼí ina ofisi katika [[Umoja wa Mataifa]] huko New York na Geneva na ina uwakilishi katika tume za kikanda za Umoja wa Mataifa na ofisi nyingine huko Addis Ababa, Bangkok, Nairobi, Roma, Santiago na Vienna.{{sfn|Baháʼí International Community|2000}} Katika miaka ya hivi karibuni, ofisi ya mazingira na ofisi ya maendeleo ya wanawake zilianzishwa kama sehemu ya ofisi yake ya Umoja wa Mataifa. Dini ya Kibaháʼí pia imeendesha programu za maendeleo za pamoja na mashirika mbalimbali mengine ya Umoja wa Mataifa. Katika Jukwaa la Milenia la Umoja wa Mataifa la mwaka 2000, Mbaháʼí mmoja alialikwa kama mmoja wa wasemaji pekee wasio wa kiserikali wakati wa mkutano wa kilele huo.{{sfn|Baháʼí World News Service|2000}}
== Mateso na ukandamizaji ==
Katika baadhi ya nchi zenye Waislamu walio wengi, Wabaháʼí wanaendelea kuteswa, kwa kuwa viongozi wao hawaikubali Dini ya Kibaháʼí kama dini huru, bali kama kuiacha Uislamu. Ukandamizaji mkali zaidi umetokea nchini Iran, ambako kati ya mwaka 1978 na 1998 zaidi ya Wabaháʼí 200 waliuawa.{{sfn|International Federation of Human Rights|2003}} Haki za Wabaháʼí zimewekewa vikwazo, kwa kiwango kikubwa au kidogo, pia katika nchi nyingine nyingi zikiwemo Misri, Afghanistan, pamoja na Iraq{{sfn|International Religious Freedom Report|2013|loc=[https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2013&dlid=222291 Iraq]}}, Moroko{{sfn|International Religious Freedom Report|2013|loc=[https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2013&dlid=222305 Morocco]}}, Yemen na nchi kadhaa za Afrika kusini mwa Jangwa la Sahara.{{sfn|Smith|Momen|1989}}
Mateso ya kudumu zaidi dhidi ya Wabahá’í yametokea nchini Iran, mahali pa kuzaliwa kwa dini hii.{{sfn|Hartz|2009|p=125–127}} Wakati Báb mtukufu alipoanza kuvutia idadi kubwa ya wafuasi, makasisi wa Kiislamu...
Kwa kusema hivyo, walitarajia kuzuia harakati hiyo isisambae kwa kudai kwamba wafuasi wake walikuwa maadui wa Mungu. Maelekezo haya ya kidini pia yalisababisha makundi ya watu kuwashambulia Wabábí na baadhi yao kuuawa hadharani.{{sfn|Affolter|2005}} Mwanzoni mwa karne ya ishirini, mbali na ukandamizaji uliowalenga Wabaháʼí mmoja mmoja, kampeni zilizoelekezwa kutoka ngazi ya kati zenye kulenga jamii nzima ya Wabaháʼí na taasisi zake zilianza.{{sfn|Iran Human Rights Documentation Center|2006}} Mwaka 1903 huko Yazd, katika tukio moja, zaidi ya Wabaháʼí 100 waliuawa.{{sfn|Nash|1982}} Shule za Wabaháʼí, kama vile shule za wavulana na wasichana za Tarbiyat huko Tehran, zilifungwa katika miaka ya 1930 na 1940, ndoa za Kibaháʼí hazikutambuliwa, na maandiko ya Kibaháʼí yalidhibitiwa.{{sfn|Iran Human Rights Documentation Center|2006}}
Wakati wa utawala wa Mohammad Reza Pahlavi, nchini Iran kampeni ya mateso dhidi ya Wabaháʼí ilianzishwa ili kugeuza umakini kutoka kwa matatizo ya kiuchumi na harakati ya utaifa iliyokuwa ikikua.{{efn|Linalopatana na hili ni wazo kwamba serikali ilihamasisha kampeni hiyo ili kugeuza umakini kutoka kwa matatizo makubwa zaidi, yakiwemo matatizo makali ya kiuchumi. Zaidi ya hili kulikuwepo ugumu ambao utawala ulikuwa nao katika kuhimili harakati ya utaifa iliyokuwa imemuunga mkono Musaddiq.{{sfn|Akhavi|1980|p=76–78}}}} Kampeni iliyoidhinishwa na kuratibiwa dhidi ya Wabaháʼí (ili kuchochea hisia za umma dhidi ya Wabaháʼí) ilianza mwaka 1955 na ilijumuisha kusambazwa kwa propaganda dhidi ya Wabaháʼí katika vituo vya redio vya kitaifa na magazeti rasmi.{{sfn|Iran Human Rights Documentation Center|2006}} Wakati wa kampeni hiyo, iliyoanzishwa na mullah Muhammad Taqi Falsafi, kituo cha Wabaháʼí mjini Tehran kilibomolewa kwa amri ya gavana wa kijeshi wa Tehran, Jenerali Teymur Bakhtiar.{{sfn|''The New York Times''|1955}} Mwishoni mwa miaka ya 1970 utawala wa Shah uliendelea kupoteza uhalali wake kutokana na ukosoaji wa kudumu kwamba ulikuwa unaunga mkono Magharibi. Kadiri harakati dhidi ya Shah zilivyopata nguvu na uungwaji mkono, propaganda za kimapinduzi zilienezwa zikidai kwamba baadhi ya washauri wa Shah walikuwa Wabaháʼí.{{sfn|Abrahamian|1982|p=432}} Wabaháʼí walichorwa kama vitisho vya kiuchumi na kama waungaji mkono wa Israeli na Magharibi, na uhasama wa kijamii dhidi ya Wabaháʼí ukaongezeka.{{sfn|Iran Human Rights Documentation Center|2006}}
Tangu [[Mapinduzi ya Kiislamu ya Iran|Mapinduzi ya Kiislamu]] ya mwaka 1979, Wabaháʼí wa Iran wamekuwa wakivunjiwa nyumba zao mara kwa mara, wakizuiwa kuhudhuria vyuo vikuu au kushika kazi za serikali, na mamia yao wamehukumiwa vifungo gerezani kwa sababu ya imani yao ya kidini, na katika miaka ya karibuni pia kwa kushiriki katika madarasa ya duru za masomo. {{sfn|International Federation of Human Rights|2003}} Makaburi ya Wabaháʼí yamenajisiwa na mali zimechukuliwa na wakati mwingine kubomolewa, yakiwemo nyumba ya baba wa [[Baháʼu'lláh]], [[Mírzá Buzurg]].{{sfn|Affolter|2005}} Nyumba ya [[Báb]] huko [[Shiraz]], mojawapo ya maeneo matatu ambayo Wabaháʼí hufanya hija, imeharibiwa mara mbili.{{sfn|Affolter|2005}}{{sfn|Netherlands Institute of Human Rights|2006}} Mnamo Mei 2018, mamlaka za Iran zilimfukuza mwanafunzi mmoja kijana mwanamke kutoka chuo kikuu cha Isfahan kwa sababu alikuwa Mbaháʼí.{{sfn|Center for Human Rights in Iran|2018}} Mnamo Machi 2018, wanafunzi wengine wawili Wabaháʼí walifukuzwa kutoka vyuo vikuu katika miji ya Zanjan na Gilan kwa sababu ya dini yao.
Tarehe 14 Mei 2008, wajumbe wa chombo kisicho rasmi kilichoitwa "Yaran", ambacho kilikuwa kinasimamia mahitaji ya jumuiya ya Wabaháʼí nchini Iran, walikamatwa na kupelekwa katika gereza la Evin.{{sfn|CNN|2008}}{{sfn|Iran Human Rights Documentation Center|2008b}} Kesi ya mahakama ya Yaran iliahirishwa mara nyingi, lakini hatimaye ilikuwa ikiendelea tarehe 12 Januari 2010.{{sfn|CNN|2010a}} Waangalizi wengine hawakuruhusiwa kuhudhuria mahakamani. Hata mawakili wa utetezi, ambao kwa miaka miwili walikuwa na fursa ndogo sana ya kuwasiliana na washtakiwa, walipata ugumu kuingia katika chumba cha mahakama. Mwenyekiti wa Tume ya Marekani kuhusu Uhuru wa Kidini wa Kimataifa alisema kwamba ilionekana serikali ilikuwa tayari imeamua matokeo ya kesi hiyo na ilikuwa inakiuka sheria ya kimataifa ya haki za binadamu{{sfn|CNN|2010a}} Vikao vya baadaye vilifanyika tarehe 7 Februari 2010, 12 Aprili 2010, na 12 Juni 2010. Tarehe 11 Agosti 2010 ilijulikana kuwa hukumu ya mahakama ilikuwa kifungo cha miaka 20 kwa kila mmoja wa wafungwa saba, ambayo baadaye ilipunguzwa hadi miaka kumi.{{sfn|CNN|2010b}} Baada ya hukumu hiyo, walihamishwa kwenda gereza la Gohardasht.{{sfn|AFP|2011a}} Mnamo Machi 2011, hukumu zilirejeshwa kwenye miaka 20 ya awali{{sfn|AFP|2011b}}. Tarehe 3 Januari 2010, maafisa wa Iran waliwashikilia wajumbe wengine kumi wa wachache wa Kibaháʼí, miongoni mwao ikidaiwa alikuwa Leva Khanjani, mjukuu wa Jamaloddin Khanjani, mmoja wa viongozi saba wa Wabaháʼí waliofungwa tangu mwaka 2008, na mwezi Februari, walimkamata mwanawe, Niki Khanjani.{{sfn|The Jerusalem Post|2010}}
Serikali ya Iran inadai kwamba Dini ya Kibaháʼí si dini, bali ni shirika la kisiasa, na kwa hiyo inakataa kuitambua kama dini ya wachache.{{sfn|Kravetz|1982|p=237}} Hata hivyo, serikali haijawahi kutoa ushahidi thabiti unaounga mkono tabia hii ya jamii ya Wabaháʼí.{{sfn|Iran Human Rights Documentation Center|2008|p=5}} Serikali ya Iran pia inaishutumu Dini ya Kibaháʼí kwa kuhusishwa na Uzayuni. Inaonekana kwamba shutuma hizi dhidi ya Wabaháʼí hazina msingi katika ukweli wa kihistoria{{sfn|Simpson|Shubart|1995|p=223}}{{sfn|Tavakoli-Targhi|2008|p=200}}, na baadhi ya watu wamehoji kwamba zilibuniwa na serikali ya Iran ili kuwatumia Wabaháʼí kama "mbuzi wa kafara".{{sfn|Freedman|2009}} Mwaka 2019, serikali ya Iran ilifanya isiwezekane kwa Wabaháʼí kujisajili kisheria na dola ya Iran. Maombi ya vitambulisho vya kitaifa nchini Iran sasa hayajumuishi tena chaguo la "dini nyingine", jambo linalomaanisha kwamba Dini ya Kibaháʼí haitatambuliwa kwa vitendo na dola.<ref>{{Cite web|url=https://www.dw.com/en/iran-id-card-rule-highlights-plight-of-bahai/a-52149974|title=ID card law in Iran highlights plight of Baháʼí – DW – 01/25/2020|website=dw.com}}</ref>
=== '''Nyumba za Ibada za Wabahá’í''' ===
"Hekalu la Kibahá'í la Ibada (maarufu kwa jina la Lotus Temple)" lipo Kalkaji, Nehru Place, New Delhi. Katika ulimwengu wa dini ya Kibahá'í, kwa jumla katika maeneo Nane Nyumba za Ibada (Hekalu) za Kibaháʼí zimejengwa.
# Samoa ya Magharibi
# Sydney - Australia
# Kampala - Uganda
# Panama City - Panama
# Frankfurt - Ujerumani
# Wilmette - Marekani
# New Delhi - India
# Santiago - Chile
== Maelezo ==
{{reflist}}
==Marejeleo==
=== Vitabu ===
{{refbegin|24em|indent=yes}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/iranbetweentwore00abra_0|title=Iran Kati ya Mapinduzi Mawili|last=Abrahamian|first=Ervand|publisher=Princeton Book Company Publishers|year=1982|isbn=0-691-10134-5|url-access=registration}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/atozofbahaifaith0000adam|title=The A to Z of the Baháʼí Faith|last=Adamson|first=Hugh C.|date=2009|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-0-8108-6853-3|series=The A to Z Guide Series, No. 70|place=Plymouth, UK|url-access=registration}}
*{{Cite book|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Afnan|first=Elham|date=2022|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=479–487|chapter=Sura ya 39: Maisha ya ibada|doi=10.4324/9780429027772-45|s2cid=244700641}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/religionpolitics0000akha|title=Dini na Siasa katika Iran ya Kisasa: Mahusiano ya Makleri na Dola katika Kipindi cha Pahlavi|last=Akhavi|first=Shahrough|publisher=State University of New York Press|year=1980|isbn=0-87395-408-4|location=Albany, NY|pages=76–78|url-access=registration}}
*{{Cite book|title=Closed Doors: Iran's Campaign to Deny Higher Education to Baháʼís|author=Baháʼí International Community|date=2005|chapter=Historia ya Juhudi za Elimu za Wabaháʼí nchini Iran|access-date=10 May 2008|chapter-url=http://denial.bahai.org/003.php|archive-url=https://web.archive.org/web/20091205194849/http://denial.bahai.org/003.php|archive-date=5 December 2009|url-status=dead}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/newbelieverssurv00barr|title=Waumini Wapya: uchunguzi wa madhehebu, makundi ya kidini, na dini mbadala|last=Barrett|first=David V.|date=2001|publisher=Cassell & Co|isbn=1-84403-040-7|location=London|ol=3999281M|url-access=registration}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/1988britannicabo0000daum|title=1988 Britannica Book of the Year|publisher=Encyclopædia Britannica|year=1988|isbn=0-85229-486-7|editor-last1=Daume|editor-first1=Daphne|place=Chicago|chapter=Dini (&) Imani ya Bahá'í|editor-last2=Watson|editor-first2=Louise}}
*{{Cite book|title=Britannica Book of the Year|publisher=Encyclopædia Britannica|year=1992|editor-last1=Daume|editor-first1=Daphne|place=Chicago|chapter=Imani ya Baháʼí|editor-last2=Watson|editor-first2=Louise}}
*{{Cite book|url=http://reference.bahai.org/en/t/se/GPB/gpb-9.html#gr26|title=God Passes By|last=Effendi|first=Shoghi|date=1944|publisher=Baháʼí Publishing Trust|isbn=0-87743-020-9|place=Wilmette, IL|publication-date=1979|url=https://archive.org/details/introductiontone0000unse|title=Mapokeo ya Asia|date=2006|publisher=[[Greenwood Publishing Group|Greenwood Press]]|isbn=978-0-275-98712-1|editor-last1=Gallagher|editor-first1=Eugene V.|series=Introduction to New and Alternative Religions in America|volume=4|location=Westport, Connecticut • London|chapter=Wabaháʼí wa Marekani|editor-last2=Ashcraft|editor-first2=W. Michael|url-access=registration}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/bahaifaithinamer0000garl|title=Dini ya Baháʼí Marekani|last=Garlington|first=William|date=2008|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-0-7425-6234-9|edition=Paperback|location=Lanham, Maryland|url-access=registration}}
*{{Cite book|title=Kitabu cha Mwongozo cha Dini Mpya na Uzalishaji wa Utamaduni|author-last=Hassall|author-first=Graham|publisher=[[Brill Publishers|Brill]]|year=2012|isbn=978-90-04-22187-1|editor1-last=Cusack|editor1-first=Carol|series=Brill Handbooks on Contemporary Religion|volume=4|location=[[Leiden]]|pages=599–632|chapter=Nyumba ya Ibada ya Bahá’í: Ujanibishaji na Umbo la Kiujumla|doi=10.1163/9789004226487_025|issn=1874-6691|editor2-last=Norman|editor2-first=Alex}}
*{{Cite book|url=https://www.routledge.com/The-World-of-the-Bahai-Faith/Stockman/p/book/9781138367722#|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Hassal|first=Graham|date=2022|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=581–590|chapter=Sura ya 47: Asia ya Kaskazini-Mashariki}}
*{{Cite book|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Hassall|first=Graham|date=2022|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=591–602|chapter=Sura ya 48: Oceania|doi=10.4324/9780429027772-55|s2cid=244697166}}
*{{Cite book|url=https://bahai-library.com/hatcher_martin_global_religion|title=The Baháʼí Faith: The Emerging Global Religion|last1=Hatcher|first1=W.S.|last2=Martin|first2=J.D.|publisher=Harper & Row|year=1998|isbn=0-06-065441-4|location=New York}}
*{{Cite book|url=https://bahai-library.com/hartz_bahai_faith|title=World Religions: Baháʼí Faith|last=Hartz|first=Paula|date=2009|publisher=Chelsea House Publishers|isbn=978-1-60413-104-8|edition=3rd|location=New York, NY}}
*{{Cite book|title=Dini za Ulimwengu kwa Takwimu: Utangulizi wa Demografia ya Kimataifa ya Dini|last1=Johnson|first1=Todd M.|last2=Grim|first2=Brian J.|date=26 March 2013|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-118-55576-7|pages=59–62|chapter=Idadi za Watu wa Dini Duniani, 1910–2010|doi=10.1002/9781118555767.ch1|chapter-url={{Google books|CkFVF8nFiqkC |page=59 |plainurl=yes}}}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/iranonox0000krav|title=Irano nox|last=Kravetz|first=Marc|publisher=Grasset|year=1982|isbn=2-246-24851-5|location=Paris|page=237|language=fr|url-access=registration}}
*{{Cite book|title=The Messiah of Shiraz: Studies in Early and Middle Babism|last=MacEoin|first=Denis|date=2009|publisher=Brill|isbn=978-90-04-17035-3|doi=10.1163/ej.9789004170353.i-740|url=https://archive.org/details/bahaireligiousco0000mcmu|title=Baháʼí: Uundaji wa Kidini wa Utambulisho wa Kiujuma wa Dunia|last=McMullen|first=Michael D.|publisher=[[Rutgers University Press]]|year=2000|isbn=0-8135-2836-4|location=Atlanta, GA|url-access=registration}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/bahaisofamericag0000mcmu|title=Wabaháʼí wa Marekani: Ukuaji wa Harakati ya Kidini|last=McMullen|first=Mike|date=2015|publisher=NYU Press|isbn=978-1-4798-5152-2|url-access=registration}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/worldsreligionsn0000unse|title=New Lion Handbook: The World's Religions|last=Momen|first=Moojan|publisher=Lion Hudson Plc|year=2007|isbn=978-0-7459-5266-6|editor-last=Partridge|editor-first=Christopher H.|edition=3rd|place=Oxford, UK|contribution=Imani ya Baháʼí|url-access=registration}}
*{{Cite book|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Momen|first=Wendi|date=2022|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=371–383|chapter=Sura ya 31: Ndoa na maisha ya kifamilia|doi=10.4324/9780429027772-36|s2cid=244697438}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/iranssecretpogro0000nash|title=Mauaji ya siri ya Iran: Njama ya kuwaangamiza Wabahaʼi|last=Nash|first=Geoffrey|publisher=Neville Spearman Limited|year=1982|isbn=0-85435-005-5|location=Sudbury, Suffolk|url-access=registration}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/isbn_9780521770736|title=Makundi Madogo ya Kidini nchini Iran|last=Sanasarian|first=Eliz|publisher=Cambridge University Press|year=2000|isbn=0-521-77073-4|location=Cambridge, UK|pages=52–53|url-access=registration}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/2004worldalmanacbook00newy|title=World Almanac and Book of Facts|publisher=World Almanac Books|year=2004|isbn=0-88687-910-8|editor-last=Park|editor-first=Ken|location=New York|url-access=registration}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/liftingveillifei0000simp_g2v6|title=Kuinua Pazia|last1=Simpson|first1=John|last2=Shubart|first2=Tira|publisher=Hodder & Stoughton General Division|year=1995|isbn=0-340-62814-6|location=London|page=223|url-access=registration}}
*{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=z7zdDFTzNr0C|title=Utangulizi wa Dini ya Baháʼí|last=Smith|first=Peter|publisher=Cambridge University Press|year=2008|isbn=978-0-521-86251-6|location=Cambridge}}
*{{Cite book|url=https://www.routledge.com/The-World-of-the-Bahai-Faith/Stockman/p/book/9781138367722#|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Smith|first=Peter|date=2022a|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=501–512|chapter=Sura ya 41: Historia ya Imani za Kibábí na Kibahá’í|doi=10.4324/9780429027772-48|s2cid=244705793}}
*{{Cite book|url=https://www.routledge.com/The-World-of-the-Bahai-Faith/Stockman/p/book/9781138367722#|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Smith|first=Peter|date=2022b|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=614–621|chapter=Sura ya 50: Asia ya Kusini-Mashariki|title=Dini na Utalii: Njia panda, Maeneo ya Kufikia, na Mikutano|url=https://archive.org/details/religiontourismc0000stau|last=Stausberg|first=Michael|date=2011|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-0-415-54931-8|location=Oxfordshire, UK|title=Baháʼí Faith: A Guide For The Perplexed|last=Stockman|first=Robert|date=2013|publisher=Bloomsbury Academic|isbn=978-1-4411-8781-9|location=New York, NY|title=Imani ya Bahá'í, Vurugu, na Kutokuwa na Vurugu|last=Stockman|first=Robert H.|date=July 2020|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-108-61344-6|editor1=James R. Lewis|series=Cambridge Elements; Religion and Violence|location=Cambridge, UK|doi=10.1017/9781108613446|oclc=1173507653|editor2=Margo Kitts|s2cid=225389995}}
*{{Cite book|url=https://www.routledge.com/The-World-of-the-Bahai-Faith/Stockman/p/book/9781138367722#|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Stockman|first=Robert|date=2022a|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=557–568|chapter=Sura ya 45: Amerika ya Kusini na Karibiani|url=https://www.routledge.com/The-World-of-the-Bahai-Faith/Stockman/p/book/9781138367722#|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Stockman|first=Robert|date=2022b|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=569–580|chapter=Sura ya 46: Amerika ya Kaskazini|url=http://www.peyman.info/cl/Baha%27i/Others/ROB/V4/p118-144Ch08.html#p125|title=The Revelation of Baháʼu'lláh, Volume 4: Mazra'ih & Bahji 1877–92|last=Taherzadeh|first=Adib|publisher=George Ronald|year=1987|isbn=0-85398-270-8|location=Oxford, UK|page=125|title=Wabahá'i wa Iran: Tafiti za kijamii-kihistoria|last=Tavakoli-Targhi|first=Mohamad|publisher=Routledge|year=2008|isbn=978-0-203-00280-3|editor-last1=Brookshaw|editor-first1=Dominic P.|location=New York|chapter=Upinzani dhidi ya Baháʼí na Uislamisti nchini Iran|editor2-last=Fazel|editor2-first=Seena B.}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/religioushumanri0000unse|title=Haki za binadamu za kidini katika mtazamo wa kimataifa: mitazamo ya kidini|last=Van der Vyer|first=J.D.|publisher=Martinus Nijhoff Publishers|year=1996|isbn=90-411-0176-4|page=449|url-access=registration}}
*{{Cite book|title=Baháʼí|last=Warburg|first=Margit|date=2001|publisher=Signature Books|editor-last=Introvigne|series=Studies in Contemporary Religions|location=US|title=Citizens of the world: a history and sociology of the Bahaʹis from a globalisation perspective|last=Warburg|first=Margit|date=2006|publisher=Brill|isbn=978-90-474-0746-1|location=Leiden|oclc=234309958|title=Dunia ya Imani ya Bahá'í|last=Yazdani|first=Mina|date=2022|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-36772-2|editor-last=Stockman|editor-first=Robert H.|location=Oxfordshire, UK|pages=88–104|chapter=Sura ya 7: Maandishi na Matamshi ya ʻAbdu'l-Bahá|doi=10.4324/9780429027772-9|s2cid=244689327}}
{{refend}}
=== Hazina ya Maarifa ya Ulimwengu ===
{{refbegin|30em|indent=yes}}
*'''Iranica'''
**{{Cite encyclopedia|author=Waandishi Wengi|title=Bahaism|encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]]|date=15 December 1988|volume=III|issue=4–5|pages=438–475|url=https://www.iranicaonline.org/articles/bahaism-index|access-date=11 January 2021|ref={{sfnref|Iranica-Bahaism|1988}}}}
**{{Cite encyclopedia|last=Cole|first=Juan|date=15 December 1988|publication-date=23 August 2011|encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]]|article=BAHAISM i. The Faith|volume=III|issue=4|pages=438–446|article-url=http://www.iranicaonline.org/articles/bahaism-i|access-date=30 December 2012|ref={{sfnref|Iranica-The Faith|1988}}}}
**{{Cite encyclopedia|last=Cole|first=Juan|date=15 December 1988|publication-date=23 August 2011|encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]]|article=BAHĀʾ-ALLĀH|volume=III|issue=4|pages=422–429|article-url=https://iranicaonline.org/articles/baha-allah|access-date=30 December 2012|ref={{sfnref|Iranica-Baha'-Allah|1988}}}}
**{{Cite encyclopedia|last=MacEoin|first=Denis|date=15 December 1988|publication-date=23 August 2011|encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]]|article=BAHAISM iii. Bahai and Babi Schisms|volume=III|issue=4–5|article-url=http://www.iranicaonline.org/articles/bahaism-iii|pages=447–449|issn=2330-4804|ref={{sfnref|Iranica-Bahai and Babi Schisms|1988}}}}
**{{Cite encyclopedia|last=Momen|first=Moojan|date=1989|article=BAYT-AL-ʿADL (House of Justice)|article-url=https://iranicaonline.org/articles/bayt-al-adl-house-of-justice-a-bahai-administrative-institution|encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]]|volume=IV|issue=1|pages=12–14|issn=2330-4804|ref={{sfnref|Iranica-Bayt-al-'adl|1989}}}}
**{{Cite encyclopedia|last=Momen|first=Moojan|year=2010|article=Mašreq al-Aḏkār|article-url=https://www.iranicaonline.org/articles/mashreq-adkar|encyclopedia=Encyclopædia Iranica|ref={{sfnref|Iranica-Mašreq al-Aḏkār|2010}}}}
**{{cite encyclopedia|last=Negahban|first=Ezzatollah|year=2020|article=BURIAL i. Pre-Historic Burial Sites|encyclopedia=Encyclopaedia Iranica|volume=IV|issue=5|article-url=https://iranicaonline.org/articles/burial-i|access-date=August 24, 2023|ref={{sfnref|Iranica-Burial|2020}}}}</ref>
**{{Cite encyclopedia|last1=Rafati|first1=V.|last2=Sahba|first2=F.|year=1988|article=BAHAISM ix. Bahai temples|article-url=https://iranicaonline.org/articles/bahaism-ix|encyclopedia=Encyclopædia Iranica|volume=III|issue=5|pages=465–467|ref={{sfnref|Iranica-Bahai-temples|1988}}}}
*{{Cite encyclopedia|editor-last=Barrett|editor-first=David B.|date=1982|title=Wafuasi wa dini zote duniani|encyclopedia=[[World Christian Encyclopedia]]: Utafiti linganishi wa makanisa na dini katika ulimwengu wa kisasa|edition=1st|publisher=Oxford University Press|location=Nairobi|ref={{sfnref|World Christian Encyclopedia|1982}}}}
*{{Cite encyclopedia|last1=Barrett|first1=David B.|last2=Kurian|first2=George T.|last3=Johnson|first3=Todd M.|year=2001|title=Muhtasari wa Dunia|encyclopedia=[[World Christian Encyclopedia]]: Utafiti linganishi wa makanisa na dini katika ulimwengu wa kisasa|edition=2nd|publisher=Oxford University Press|location=New York|ref={{sfnref|World Christian Encyclopedia|2001}}}}
*{{Cite encyclopedia|editor-last=Clarke|editor-first=Peter B.|date=2006|title=Baháʼí|encyclopedia=Encyclopedia of New Religious Movements|publisher=Routledge|location=London and New York|isbn=978-0-415-26707-6|pages=56}}
*{{Cite encyclopedia|last=Hutter|first=Manfred|year=2005|contribution=Bahā'īs|editor-last=Jones|editor-first=Lindsay|encyclopedia=Encyclopedia of Religion|edition=2nd|publisher=Macmillan Reference US|volume=2|place=Detroit, MI|isbn=0-02-865733-0|pages=[https://archive.org/details/encyclopediaofre0000unse_v8f2/page/737 737–740]|url=https://archive.org/details/encyclopediaofre0000unse_v8f2/page/737}}
*{{Cite encyclopedia|last=Momen|first=Moojan|date=1994a|title=Turkmenistan|encyclopedia=draft "A Short Encyclopedia of the Baháʼí Faith"|url=https://www.momen.org/relstud/turkmnst.htm|access-date=Jul 28, 2022}}
*{{Cite encyclopedia|last=Momen|first=Moojan|date=1994b|title=Iran: Historia ya Dini ya Kibaháʼí|encyclopedia=draft "A Short Encyclopedia of the Baháʼí Faith"|publisher=Baháʼí Library Online|url=http://bahai-library.com/momen_encyclopedia_iran#9.%20Social%20and%20economic%20development|access-date=16 October 2009}}
*{{Cite encyclopedia|last=Momen|first=Moojan|title=Baháʼí|date=2011|chapter=Bahaʼi|encyclopedia=Encyclopedia of Global Religion|editor1=Juergensmeyer|editor2=Roof|publisher=Sage Publications|isbn=978-0-7619-2729-7|doi=10.4135/9781412997898.n61}}
*{{Cite encyclopedia|last=Smith|first=Peter|year=2000|title=A Concise Encyclopedia of the Baháʼí Faith|publisher=Oneworld Publications|location=Oxford, UK|isbn=1-85168-184-1|url=https://books.google.com/books?id=Yhy9DwAAQBAJ}}
{{refend}}
=== Majarida ===
{{refbegin|24em|indent=yes}}
*{{Cite journal|last=Affolter|first=Friedrich W.|date=Januari 2005|title=Kivuli cha Mauaji ya Kimbari ya Kiitikadi: Wabaháʼí wa Iran|url=http://www.altoona.psu.edu/journals/war-crimes/articles/V1/v1n1a3.pdf|journal=War Crimes, Genocide, & Crimes Against Humanity|volume=1|issue=1|pages=75–114|archive-url=https://web.archive.org/web/20120722083412/http://www.altoona.psu.edu/journals/war-crimes/articles/V1/v1n1a3.pdf|archive-date=22 July 2012|access-date=31 May 2006}}
*{{Cite journal|last=Berry|first=Adam|date=2004|title=DINI YA KIBAHÁ'Í NA UHUSIANO WAKE NA UISLAMU, UKRISTO, NA UYAHUDI: HISTORIA FUPI|url=https://www.jstor.org/stable/41887188|journal=International Social Science Review|volume=79|issue=3/4|pages=137–151|issn=0278-2308|jstor=41887188}}
*{{Cite journal|last=Cole|first=Juan|year=1982|title=Dhana ya Mdhihirisho katika Maandishi ya Kibaháʼí|url=http://bahai-library.com/cole_concept_manifestation|journal=Journal of Bahá'í Studies|volume=9|pages=1–38}}
*{{Cite journal|last1=Fozdar|first1=Farida|date=2015|title=Imani ya Kibahá'í: Uchunguzi Kifani wa Utandawazi, Uhamaji na Urasimishaji wa Haiba ya Kiroho|journal=Journal for the Academic Study of Religion|volume=28|issue=3|pages=274–292|doi=10.1558/jasr.v28i3.28431 | issn=2047-704X}}
*{{Cite journal|last=Hatcher|first=John S.|year=2005|title=Kumfunua Hurí wa Upendo|journal=Journal of Bahá'í Studies|volume=15|issue=1|pages=1–38|doi=10.31581/jbs-15.1-4.1(2005)|doi-access=free}}
*{{Cite journal|last=Kingdon|first=Geeta Gandhi|year=1997|title=Elimu ya wanawake na maendeleo ya kijamii na kiuchumi|url=http://bahai-library.com/kingdon_education_women_development|journal=Baháʼí Studies Review|volume=7|issue=1}}
*{{Cite journal|last=Schaefer|first=Udo|date=2002|title=Utangulizi wa Sheria ya Kibahá'í: Misingi ya Kifundisho, Kanuni na Miundo|journal=Journal of Law and Religion|volume=18|issue=2|pages=307–72|doi=10.2307/1602268|jstor=1602268|s2cid=154511808}}
*{{Cite journal|last1=Smith|first1=Peter|year=2016|title=Upanuzi wa Kibábí–Kibahá'í na "Mafanikio ya Kijiutamaduni na Kijiografia"|journal=Journal of Religious History|volume=40|issue=2|pages=225–236|doi=10.1111/1467-9809.12280}}
*{{Cite journal|last1=Smith|first1=Peter|last2=Momen|first2=Moojan|year=1989|title=Imani ya Kibahá'í 1957–1988: Tathmini ya Maendeleo ya Kisasa|url=http://bahai-library.com/momen_smith_developments_1957-1988|journal=Religion|volume=19|issue=1|pages=63–91|doi=10.1016/0048-721X(89)90077-8|author=Universal House of Justice|date=Septemba 2002|title=Idadi na Uainishaji wa Maandishi na Nyaraka Matakatifu|url=http://bahai-library.com/uhj_numbers_sacred_writings|journal=Lights of Irfan|location=Wilmette, IL|publisher=Irfan Colloquia|volume=10|pages=349–350|access-date=20 March 2007}}
{{refend}}
{{refend}}
=== Vyombo vya habari vipya ===
{{refbegin|24em|indent=yes}}
*{{Cite news|url=https://www.economist.com/blogs/economist-explains/2017/04/economist-explains-7|title=The Economist yaeleza: Dini ya Baháʼí|author=A.V.|date=20 April 2017|newspaper=[[The Economist]]|access-date=23 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170501161938/https://www.economist.com/blogs/economist-explains/2017/04/economist-explains-7|archive-date=2017-05-01|url-access=subscription|url-status=live}}
*{{Cite news|title=Familia zaogopa kwa ajili ya Wabaháʼí waliofungwa jela nchini Iran|date=16 February 2011|agency=AFP|ref={{sfnRef|AFP|2011a}}}}
*{{Cite news|title=Marekani 'yasikitishwa' na taarifa kuhusu Wabaháʼí kutoka Iran|date=31 March 2011|agency=AFP|ref={{sfnRef|AFP|2011b}}}}
*{{Cite news|url=http://www.bahai.com/thebahais/pg14.htm|title=Kuna Wabaháʼí wangapi?|author=Baháʼí World News Service|date=1992|magazine=The Baháʼís|archive-url=https://web.archive.org/web/20150717184758/https://bahai.com/thebahais/pg14.htm|archive-date=17 July 2015|publisher=Baháʼí International Community|page=14}}
*{{Cite news|url=https://news.bahai.org/story/62/|title=Mwakilishi wa Wabaháʼí katika Umoja wa Mataifa awahutubia viongozi wa dunia katika Mkutano wa Kilele wa Milenia|author=Baháʼí World News Service|date=8 September 2000|access-date=21 October 2021}}
*{{Cite news|url=http://news.bahai.org/story/707|title=Misri yabadilisha rasmi sheria za vitambulisho vya taifa|author=Baháʼí World News Service|date=17 April 2009|access-date=16 June 2009|publisher=Baháʼí International Community|ref={{sfnRef|Baháʼí World News Service|2009a}}}}
*{{Cite news|url=http://news.bahai.org/story/726|title=Vitambulisho vya kwanza vyatolewa kwa Wabaháʼí wa Misri kwa kutumia "alama ya mstari" badala ya dini|author=Baháʼí World News Service|date=14 August 2009|access-date=16 August 2009|ref={{sfnRef|Baháʼí World News Service|2009b}}}}
*{{Cite news|url=http://news.bahai.org/story/1163|title=Wimbi la kutisha la kukamatwa nchini Yemen lazua hofu|author=Baháʼí World News Service|date=21 April 2017}}
*{{Cite news|url=http://www.cnn.com/2008/WORLD/meast/05/16/iran.bahais/|title=Kukamatwa kwa Wabaháʼí nchini Iran kwalaaniwa|date=16 May 2008|access-date=4 February 2018|agency=CNN|ref={{sfnRef|CNN|2008}}}}
*{{Cite news|url=http://www.cnn.com/2010/WORLD/meast/01/12/Iran.bahai.trial/|title=Kesi ya viongozi wa Wabaháʼí nchini Iran yaanza kusikilizwa|date=12 January 2010a|access-date=4 February 2018|agency=CNN|ref={{sfnRef|CNN|2010a}}}}
*{{Cite news|url=http://edition.cnn.com/2010/WORLD/meast/09/16/iran.bahai.sentences/index.html|title=Adhabu za viongozi wa Wabaháʼí nchini Iran zaripotiwa kupunguzwa|date=16 September 2010b|access-date=25 September 2013|agency=CNN|ref={{sfnRef|CNN|2010b}}}}
*{{Cite news|url=http://www.rferl.org/content/A_Trial_In_Tehran_Their_Only_Crime__Their_Faith/2006448.html|title=Kesi huko Tehran: 'Hatia' yao pekee – Imani yao|last=Djavadi|first=Abbas|date=8 April 2010|work=Radio Free Europe/Radio Liberty}}
*{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2009/06/27/us/27religion.html|title=Kwa Wabaháʼí, ukandamizaji si habari mpya|last=Freedman|first=Samuel G.|date=26 June 2009|newspaper=[[The New York Times]]|url=https://nyti.ms/2zT84eS|title=Iran yabomoa kuba la Hekalu la Wabaháʼí|date=24 May 1955|newspaper=The New York Times|ref={{sfnRef|''The New York Times''|1955}}}}
*{{Cite news|url=http://latimesblogs.latimes.com/babylonbeyond/2010/08/iran-court-sentences-leaders-of-bahai-faith-to-20-years-in-prison.html|title=Mahakama yawahukumu viongozi wa dini ya Baháʼí kifungo cha miaka 20 jela|last=Siegal|first=Daniel|date=11 August 2010|newspaper=Los Angeles Times}}
*{{Cite news|url=http://www.jpost.com/Breaking-News/Iran-detains-5-more-Bahai|title=Iran yawashikilia Wabaháʼí wengine 5 zaidi|author=<!-- Staff writer -->|date=14 February 2010|newspaper=The Jerusalem Post|access-date=25 September 2013|ref={{sfnRef|The Jerusalem Post|2010}}}}
*{{Cite news|url=http://www.rferl.org/content/Iran_Bahai_Leaders_Scheduled_In_Court_On_Election_Anniversary/2061066.html|title=Viongozi wa Wabaháʼí nchini Iran wapangiwa kufikishwa mahakamani katika kumbukumbu ya uchaguzi|author=<!-- Staff writer -->|date=3 June 2010|work=Radio Free Europe/Radio Liberty|ref={{sfnRef|Radio Free Europe|2010}}}}
*{{Cite news|url=http://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1945379_1944604_1944622,00.html|title=Kuipiga marufuku Dini ya Baháʼí|last=Sullivan|first=Amy|date=8 December 2009|newspaper=Time|access-date=23 February 2012}}
*{{Cite news|url=http://news.kodoom.com/en/iran-politics/date-set-for-second-court-session/story/699231/|title=Tarehe yapangwa kwa kikao cha pili cha mahakama kwa Wabaháʼí saba nchini Iran|author=Washington TV|date=20 January 2010|access-date=21 January 2010}}
{{refend}}
{{refend}}
=== Nyingine ===
{{refbegin|24em|indent=yes}}
*{{Cite web|url=http://www.thearda.com/QL2010/QuickList_40.asp|title=Mataifa yenye Wabaháʼí wengi zaidi (2010)|author=Association of Religion Data Archives|year=2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20220427001103/https://www.thearda.com/QL2010/QuickList_40.asp|archive-date=April 27, 2022|access-date=14 August 2022}}
*{{Cite web|url=http://www.bahai.org/documents/osed/betterment-world.pdf?a28125bc|title=Kwa Uboreshaji wa Ulimwengu: Mtazamo wa Jumuiya ya Wabaháʼí ya Ulimwengu kuhusu Maendeleo ya Kijamii na Kiuchumi|author=Baháʼí Office of Social and Economic Development|date=2018|access-date=3 May 2018}}
*{{Cite press release|publisher=Baháʼí International Community|date=6 June 2000|title=Historia ya Ushirikiano Hai na Umoja wa Mataifa|url=http://www.bic.org/statements/bahai-international-community-history-active-cooperation-united-nations|access-date=25 September 2013|ref={{sfnRef|Baháʼí International Community|2000}}}}
*{{Cite speech|last=Bigelow|first=Kit|date=16 November 2005|access-date=29 December 2006|title=Kit Bigelow, Mkurugenzi wa Masuala ya Nje, Baraza la Kiroho la Kitaifa la Wabaháʼí wa Marekani|event=Congressional Human Rights Caucus, House of Representatives|url=http://lantos.house.gov/HoR/CA12/Human+Rights+Caucus/Briefing+Testimonies/11-17-05+Testimony+of+Kit+Bigelow+Egypt+Briefing.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20061227195313/http://lantos.house.gov/HoR/CA12/Human%2BRights%2BCaucus/Briefing%2BTestimonies/11-17-05%2BTestimony%2Bof%2BKit%2BBigelow%2BEgypt%2BBriefing.htm|archive-date=27 December 2006|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061227195313/http://lantos.house.gov/HoR/CA12/Human+Rights+Caucus/Briefing+Testimonies/11-17-05+Testimony+of+Kit+Bigelow+Egypt+Briefing.htm |date=27 Desemba 2006 }}
*{{Cite web|url=https://iranhumanrights.org/2018/07/woman-expelled-from-iranian-university-just-before-obtaining-degree-because-shes-bahai/|title=Mwanamke Afukuzwa Kutoka Chuo Kikuu cha Iran Kabla Tu ya Kupata Shahada kwa Sababu Yeye ni Mbaháʼí|date=29 July 2018|website=Center for Human Rights in Iran|access-date=23 August 2018|ref={{sfnRef|Center for Human Rights in Iran|2018}}}}
*{{Cite book|url=http://www.dictionary.com/browse/bahai|title=Dictionary.com Unabridged|publisher=Random House, Inc.|year=2017|edition=4th|contribution=Baháʼí|ref={{sfnRef|Dictionary.com|2017}}}}
*{{Cite web|url=http://www.fidh.org/IMG/pdf/ir0108a.pdf|title=Ubaguzi dhidi ya Wachache wa Kidini nchini Iran|author=International Federation of Human Rights|date=August 2003|publisher=FIDH|location=Paris|archive-url=https://web.archive.org/web/20061031221624/http://www.fidh.org/IMG/pdf/ir0108a.pdf|archive-date=31 October 2006|access-date=20 October 2006|url-status=live}}
*{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm#wrapper|title=Ripoti ya Uhuru wa Dini wa Kimataifa ya mwaka 2013|author=Bureau of Democracy, Human Rights and Labor|date=2013|publisher=[[United States Department of State]]|access-date=24 April 2015|ref={{sfnRef|International Religious Freedom Report|2013}}}}
*{{Cite report|editor-last=Hackett|editor-first=Conrad|editor-last2=Grim|editor-first2=Brian J.|title=Mazingira ya Kidini ya Ulimwengu: Ripoti juu ya Ukubwa na Mgawanyo wa Makundi Makuu ya Dini Duniani kufikia mwaka 2010|pages=53–56 <!-- many other pages report various specific examples across many religions -->|publisher=Pew Research Center’s Forum on Religion & Public Life|via=Boston College|date=Dec 2012|url=https://www.bc.edu/content/dam/files/centers/jesinst/pdf/Grim-globalReligion-full.pdf|access-date=Aug 16, 2022|ref={{sfnRef|Pew Global Religious Landscape|2012}}}}
*{{Cite report|publisher=Iran Human Rights Documentation Center|date=December 2006|title=Imani Iliyonyimwa: Mateso dhidi ya Wabaháʼí wa Iran|access-date=1 May 2007|url=http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/Reports/A-Faith-Denied_Dec06.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090618202441/http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/Reports/A-Faith-Denied_Dec06.pdf|archive-date=2009-06-18|ref={{sfnRef|Iran Human Rights Documentation Center|2006}}}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100902191009/http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/PressReleases/2008/Press-05-15-08.pdf |date=2 Septemba 2010 }}
*{{Cite press release|publisher=Iran Human Rights Documentation Center|date=15 May 2008b|title=IHRDC Yalaani Kukamatwa kwa Wabaháʼí Wanaoongoza|url=http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/PressReleases/2008/Press-05-15-08.pdf|access-date=17 May 2008|ref={{sfnRef|Iran Human Rights Documentation Center|2008b}}|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100902191009/http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/PressReleases/2008/Press-05-15-08.pdf|archive-date=2 September 2010|archivedate=2 Septemba 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100902191009/http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/PressReleases/2008/Press-05-15-08.pdf}}
*{{Cite report|publisher=Iran Human Rights Documentation Center|date=November 2008|title=Uhalifu dhidi ya Ubinadamu: Mashambulizi ya Jamhuri ya Kiislamu dhidi ya Wabaháʼí|location=New Haven, CN|ref={{sfnRef|Iran Human Rights Documentation Center|2008}}|url=http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/Reports/Crimes-against-Humanity_Nov08.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20100902192809/http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/Reports/Crimes-against-Humanity_Nov08.pdf|archive-date=2 September 2010}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100902192809/http://www.iranhrdc.org/httpdocs/English/pdfs/Reports/Crimes-against-Humanity_Nov08.pdf |date=2 Septemba 2010 }}
*{{Cite web|url=http://www.unhchr.ch/huricane/huricane.nsf/view01/5E72D6B7B624AABBC125713700572D09?opendocument|title=Mwandishi Maalum kuhusu Uhuru wa Dini au Imani ana wasiwasi kuhusu jinsi wafuasi wa Dini ya Baháʼí nchini Iran wanavyotendewa|last=Jahangir|first=Asma|date=20 March 2006|publisher=United Nations|archive-url=https://web.archive.org/web/20060426122357/http://www.unhchr.ch/huricane/huricane.nsf/view01/5E72D6B7B624AABBC125713700572D09?opendocument|archive-date=26 April 2006|access-date=1 June 2006|url-status=live}}
*{{Cite thesis|last=Lundberg|first=Zaid|date=2005|type=Master of Arts thesis|title=Ufunuo wa Mwisho katika Dini ya Bahá'í: Dhana ya Ufunuo wa Maendeleo|chapter=Dhana ya Ufunuo wa Maendeleo|chapter-url=http://bahai-library.com/lundberg_bahai_apocalypticism|access-date=1 May 2007|publisher=Department of History of Religion at the Faculty of Theology, Lund University, Sweden}}
*{{Cite web|url=http://sim.law.uu.nl/SIM/CaseLaw/uncom.nsf/0/e7b8824bdd987268c1256fa8004a8753?OpenDocument|title=Iran, Jamhuri ya Kiislamu ya|author=Netherlands Institute of Human Rights|date=8 March 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060502110349/http://sim.law.uu.nl/SIM/CaseLaw/uncom.nsf/0/e7b8824bdd987268c1256fa8004a8753?OpenDocument|archive-date=2 May 2006|access-date=31 May 2006|url-status=dead}}
{{refend}}
[[Jamii:Bahai]]
ru4giyyc4wyoc7qzmwntsy1omuroj12
Module:If preview
828
205379
1593327
1410880
2026-08-29T19:42:53Z
Gayle157
73366
Minor fix
1593327
Scribunto
text/plain
local p = {}
local getArgs = require("Module:Arguments").getArgs
local yn = require("Module:Yesno")
local cfg = mw.loadData('Module:If preview/configuration')
--[[
main
This function returns either the first argument or second argument passed to
this module, depending on whether the page is being previewed.
]]
function p.main(frame)
local args = getArgs(frame)
if cfg.preview then
return args[1] or ''
else
return args[2] or ''
end
end
--[[
pmain
This function returns either the first argument or second argument passed to
this module's parent (i.e. template using this module), depending on whether it
is being previewed.
]]
function p.pmain(frame)
return p.main(frame:getParent())
end
local function warning_text(warning)
return mw.ustring.format(
cfg.warning_infrastructure,
cfg.templatestyles,
warning
)
end
function p._warning(args)
local warning = args[1] and args[1]:match('^%s*(.-)%s*$') or ''
if warning == '' then
return warning_text(cfg.missing_warning)
end
if not cfg.preview then return '' end
if yn(args['consolewarning']) then mw.addWarning(args[1] or cfg.missing_warning) end
return warning_text(warning)
end
--[[
warning
This function returns a "preview warning", which is the first argument marked
up with HTML and some supporting text, depending on whether the page is being previewed.
]]
-- function p.warning(frame)
-- mw.addWarning(frame.args[1] or cfg.missing_warning)
-- return p._warning(frame.args)
-- end
--[[
warning, but for pass-through templates like {{preview warning}}
]]
function p.pwarning(frame)
local args = getArgs(frame)
return p._warning(args)
end
--[[
Does both mw.addWarning and preview warning
]]
function p.warn(text)
if text == nil or text == "" then return "" end
mw.addWarning(text)
return p._warning({text})
end
--[[
Console warning
]]
function p.consoleWarning(frame)
local args = getArgs(frame)
mw.addWarning(args[1] or cfg.missing_warning)
return ''
end
return p
9xxiwh6yksz0t17svyd7nlq7rj3f5rk
Module:If preview/configuration
828
205380
1593329
1410866
2026-08-29T19:48:17Z
Gayle157
73366
1593329
Scribunto
text/plain
--[[
We perform the actual check for whether this is a preview here since
preprocessing is relatively expensive.
]]
local frame = mw.getCurrentFrame()
local function is_preview()
local revision_id = frame:preprocess('{{REVISIONID}}')
-- {{REVISIONID}} is usually the empty string when previewed.
-- I don't know why we're checking for nil but hey, maybe someday things
-- would have broken
return revision_id == nil or revision_id == ''
end
local function templatestyles()
return frame:extensionTag{
name = 'templatestyles', args = { src = 'Module:If preview/styles.css' }
}
end
return {
preview = is_preview(),
templatestyles = templatestyles(),
warning_infrastructure = '%s<div class="preview-warning"><strong>Preview warning:</strong> %s</div>',
missing_warning = 'The template has no warning text. Please add a warning.'
}
7ccf9c7e3yxw9p4ke6iw4ndcfniweno
Wikipedia:Mradi wa Nchi
4
208508
1593175
1592802
2026-08-29T13:15:16Z
Gayle157
73366
1593175
wikitext
text/x-wiki
{{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}}
{{Kigezo:Mradi/Nchi}}
== Yaliyomo ==
<div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;">
Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]].
[[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC)
</div>
== Mwongozo ==
===Sanduku/Jedwali la taarifa===
'''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana.
===Utangulizi===
{{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}}
Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo:
====Aya ya Utangulizi====
Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800.
Mfano:
</br>
{{Blockquote|
'''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}}
====Aya zinazofuata====
Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii.
===Mwili===
Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji.
====Asili ya jina====
Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi.
====Historia====
Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa.
====Jiografia====
Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili.
====Demografia====
Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana.
====Uchumi====
Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato.
====Serikali na siasa====
Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa.
====Utamaduni====
Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa.
====Tazama pia====
Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika.
====Marejeo====
Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa.
====Viungo vya nje====
Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo.
== Makala ==
{{Chati ya duara
| caption= CAQI (2026-08-29)
| label1 = Makala Bora
| value1 = 7
| color1= green
| label2 = Makala Nzuri
| value2 = 9
| color2= yellow
| label3 = Makala Msingi
| value3 = 63
| color3= orange
| label4 = Makala ya Chini
| value4 = 72
| color4= lightblue
| label5 = Mbegu
| value5 = 26
| color5= red
}}
{| class="wikitable sortable"
! Nchi
! CAQI (2026-08-29)<br />
! Mitazamo (siku 30)<br />
|-
| colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora
|-
| [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
| 9.56
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 417
|-
| [[Kenya]]
| 9.44
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 488
|-
| [[Tanzania]]
| 9.17
| style="background-color:#006400; color:white" | 2630
|-
| [[Ghana]]
| 8.93
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 177
|-
| [[Marekani]]
| 8.76
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 593
|-
| [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]]
| 8.25
| style="background-color:#006400; color:white" | 1265
|-
| [[Afrika Kusini]]
| 8.10
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 306
|-
| colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri
|-
| [[Hispania]]
| 7.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 157
|-
| [[Irani]]
| 7.62
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 263
|-
| [[Ethiopia]]
| 7.58
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 239
|-
| [[Urusi]]
| 7.54
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 427
|-
| [[Burundi]]
| 7.36
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 335
|-
| [[Sudan Kusini]]
| 7.28
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 86
|-
| [[Nigeria]]
| 7.26
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 140
|-
| [[Australia]]
| 7.15
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 146
|-
| [[Somalia]]
| 7.09
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 110
|-
| colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi
|-
| [[Senegal]]
| 6.90
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 87
|-
| [[Ufaransa]]
| 6.68
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 191
|-
| [[Jamhuri ya Watu wa China]]
| 6.52
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 259
|-
| [[Italia]]
| 6.23
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 139
|-
| [[Falme za Kiarabu]]
| 6.08
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 116
|-
| [[Laos]]
| 5.95
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Uingereza]]
| 5.93
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 286
|-
| [[Norwei]]
| 5.77
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Rwanda]]
| 5.49
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 342
|-
| [[Korea Kaskazini]]
| 5.44
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 114
|-
| [[Mali]]
| 5.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 100
|-
| [[Korea Kusini]]
| 5.34
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 144
|-
| [[Ufini]]
| 5.20
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Uswisi]]
| 5.17
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 120
|-
| [[Israeli]]
| 5.15
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 207
|-
| [[Ufalme wa Muungano]]
| 5.05
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 92
|-
| [[Cabo Verde]]
| 4.89
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 99
|-
| [[Zambia]]
| 4.89
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 171
|-
| [[Ujerumani]]
| 4.83
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 205
|-
| [[Niger]]
| 4.79
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Misri]]
| 4.78
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 191
|-
| [[Uganda]]
| 4.78
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 236
|-
| [[Afghanistan]]
| 4.70
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Shelisheli]]
| 4.68
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 114
|-
| [[Japani]]
| 4.66
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 215
|-
| [[San Marino]]
| 4.63
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 24
|-
| [[Chad]]
| 4.59
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Austria]]
| 4.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 52
|-
| [[Kamerun]]
| 4.48
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 65
|-
| [[Vatikani]]
| 4.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 141
|-
| [[Gine Bisau]]
| 4.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 10
|-
| [[Ukraini]]
| 4.41
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 87
|-
| [[Sudan]]
| 4.39
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Uswidi]]
| 4.30
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 57
|-
| [[Uholanzi]]
| 4.26
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 109
|-
| [[Kanada]]
| 4.17
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 149
|-
| [[Kamboja]]
| 4.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 23
|-
| [[Moroko]]
| 4.13
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 115
|-
| [[Uhindi]]
| 4.08
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 204
|-
| [[Malawi]]
| 4.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 120
|-
| [[Pakistani]]
| 3.98
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 62
|-
| [[Ubelgiji]]
| 3.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Udeni]]
| 3.88
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Burkina Faso]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 87
|-
| [[Madagaska]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Ugiriki]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 165
|-
| [[Vietnam]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| [[Bulgaria]]
| 3.82
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 77
|-
| [[Ureno]]
| 3.79
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 136
|-
| [[Isilandi]]
| 3.77
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Msumbiji]]
| 3.76
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 170
|-
| [[Aljeria]]
| 3.73
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| [[Vanuatu]]
| 3.72
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 152
|-
| [[Kazakhstan]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Malta]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Indonesia]]
| 3.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 90
|-
| [[Singapuri]]
| 3.63
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| [[Uturuki]]
| 3.62
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 297
|-
| [[Papua Guinea Mpya]]
| 3.61
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Eritrea]]
| 3.60
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Uthai]]
| 3.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Angola]]
| 3.52
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 105
|-
| [[Hong Kong]]
| 3.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini
|-
| [[Bhutan]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Fiji]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Ufalme wa Udeni]]
| 3.44
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 10
|-
| [[Palestina]]
| 3.43
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 120
|-
| [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]]
| 3.38
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 87
|-
| [[Syria]]
| 3.35
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Latvia]]
| 3.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Myanmar]]
| 3.23
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Botswana]]
| 3.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 92
|-
| [[Komori]]
| 3.21
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 102
|-
| [[Liberia]]
| 3.16
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 67
|-
| [[Eswatini]]
| 3.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Morisi]]
| 3.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Jibuti]]
| 3.09
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| [[Omani]]
| 3.04
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 82
|-
| [[Polandi]]
| 3.03
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Zimbabwe]]
| 3.02
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 79
|-
| [[Kosovo]]
| 2.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 25
|-
| [[Benin]]
| 2.93
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 53
|-
| [[Brunei]]
| 2.92
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Jamhuri ya Kongo]]
| 2.91
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 121
|-
| [[Qatar]]
| 2.91
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 60
|-
| [[Saudia]]
| 2.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 100
|-
| [[Gine ya Ikweta]]
| 2.89
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Lesotho]]
| 2.88
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 51
|-
| [[Nyuzilandi]]
| 2.86
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Hungaria]]
| 2.84
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Sierra Leone]]
| 2.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Eire]]
| 2.80
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 23
|-
| [[Liechtenstein]]
| 2.78
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 19
|-
| [[Gabon]]
| 2.74
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Azerbaijan]]
| 2.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Kroatia]]
| 2.68
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Slovenia]]
| 2.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Namibia]]
| 2.65
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 90
|-
| [[Tunisia]]
| 2.64
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Ufilipino]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 68
|-
| [[Kodivaa]]
| 2.60
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Jamhuri ya China]]
| 2.54
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Moldova]]
| 2.52
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 20
|-
| [[Bahrain]]
| 2.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 41
|-
| [[Luxemburg]]
| 2.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 54
|-
| [[Masedonia Kaskazini]]
| 2.48
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Yordani]]
| 2.48
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Mongolia]]
| 2.42
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 80
|-
| [[Belarus]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Serbia]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Turkmenistan]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Gambia]]
| 2.39
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 28
|-
| [[Iraki]]
| 2.37
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 63
|-
| [[Nepal]]
| 2.37
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 234
|-
| [[Timor ya Mashariki]]
| 2.34
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 19
|-
| [[Tuvalu]]
| 2.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 17
|-
| [[Sri Lanka]]
| 2.32
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Yemen]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 80
|-
| [[Andorra]]
| 2.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| [[Nchi iliyoendelea]]
| 2.27
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 8
|-
| [[Kirgizia]]
| 2.26
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Romania]]
| 2.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Sao Tome na Principe]]
| 2.23
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Bangladesh]]
| 2.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Bosnia na Herzegovina]]
| 2.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 14
|-
| [[Libya]]
| 2.22
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 171
|-
| [[Armenia]]
| 2.19
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Welisi]]
| 2.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Ucheki]]
| 2.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Sahara ya Magharibi]]
| 2.10
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Uzbekistan]]
| 2.09
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Kuwait]]
| 2.07
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 50
|-
| [[Malaysia]]
| 2.06
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Kupro]]
| 2.04
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Maldivi]]
| 2.02
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 17
|-
| colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu
|-
| [[Visiwa vya Cook]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 9
|-
| [[Montenegro]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 18
|-
| [[Nauru]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Ossetia Kusini]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Togo]]
| 1.95
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 52
|-
| [[Albania]]
| 1.92
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Mauritania]]
| 1.91
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 46
|-
| [[Samoa]]
| 1.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 14
|-
| [[Jiko la ardhini]]
| 1.80
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Georgia]]
| 1.72
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Polynesia ya Kifaransa]]
| 1.71
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Lituanya]]
| 1.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Gine]]
| 1.67
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Niue]]
| 1.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 17
|-
| [[Abkhazia]]
| 1.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 11
|-
| [[Tajikistan]]
| 1.55
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 19
|-
| [[Palau]]
| 1.53
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 24
|-
| [[Visiwa vya Solomon]]
| 1.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 12
|-
| [[Gibraltar]]
| 1.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Estonia]]
| 1.40
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Kiribati]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 21
|-
| [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Samoa ya Marekani]]
| 1.36
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 10
|-
| [[Slovakia]]
| 1.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Visiwa vya Mariana]]
| 1.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 7
|-
| [[Tonga]]
| 1.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 19
|}
==Takwimu==
===Takwimu za Jumla===
{| class="wikitable"
! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko
|-
| Jumla ya Makala || 174 || —
|-
| Jumla ya Hariri (siku zote) || 35010 || —
|-
| Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 17857 || ↓ -20.5%
|-
| Wastani wa Hariri kwa Makala || 201.2 || —
|-
| Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 102.6 || —
|}
===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)===
{| class="wikitable sortable"
! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko
|-
| 1 || [[Tanzania]] || 2630 || ↑ +9.1%
|-
| 2 || [[Marekani]] || 593 || ↓ -35.7%
|-
| 3 || [[Kenya]] || 488 || ↓ -12.4%
|-
| 4 || [[Urusi]] || 427 || ↓ -3.2%
|-
| 5 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 417 || ↓ -11.5%
|-
| 6 || [[Rwanda]] || 342 || ↑ +66.8%
|-
| 7 || [[Burundi]] || 335 || ↓ -13.4%
|-
| 8 || [[Afrika Kusini]] || 306 || ↓ -20.5%
|-
| 9 || [[Uturuki]] || 297 || ↓ -7.8%
|-
| 10 || [[Uingereza]] || 286 || ↓ -35.9%
|-
|}
====Wahariri====
Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365)
{| class="wikitable sortable"
! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia
|-
| 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 570 || 42.5%
|-
| 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 361 || 26.9%
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 137 || 10.2%
|-
| 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 117 || 8.7%
|-
| 5 || [[User:~2025-60637-6|~2025-60637-6]] || 12 || 0.9%
|-
| 6 || [[User:~2025-61248-5|~2025-61248-5]] || 12 || 0.9%
|-
| 7 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 10 || 0.7%
|-
| 8 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.6%
|-
| 9 || [[User:Kisare|Kisare]] || 6 || 0.4%
|-
| 10 || [[User:CSGinger14|CSGinger14]] || 6 || 0.4%
|-
|}
cqssf9knmfgqa0tbqhu7j0l198hup5c
1593242
1593175
2026-08-29T16:30:21Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 CAQI Bot updated with page views column
1593242
wikitext
text/x-wiki
{{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}}
{{Kigezo:Mradi/Nchi}}
== Yaliyomo ==
<div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;">
Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]].
[[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC)
</div>
== Mwongozo ==
===Sanduku/Jedwali la taarifa===
'''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana.
===Utangulizi===
{{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}}
Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo:
====Aya ya Utangulizi====
Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800.
Mfano:
</br>
{{Blockquote|
'''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}}
====Aya zinazofuata====
Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii.
===Mwili===
Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji.
====Asili ya jina====
Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi.
====Historia====
Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa.
====Jiografia====
Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili.
====Demografia====
Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana.
====Uchumi====
Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato.
====Serikali na siasa====
Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa.
====Utamaduni====
Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa.
====Tazama pia====
Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika.
====Marejeo====
Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa.
====Viungo vya nje====
Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo.
== Makala ==
{{Chati ya duara
| caption= CAQI (2026-08-29)
| label1 = Makala Bora
| value1 = 7
| color1= green
| label2 = Makala Nzuri
| value2 = 9
| color2= yellow
| label3 = Makala Msingi
| value3 = 63
| color3= orange
| label4 = Makala ya Chini
| value4 = 73
| color4= lightblue
| label5 = Mbegu
| value5 = 27
| color5= red
}}
{| class="wikitable sortable"
! Nchi
! CAQI (2026-08-29)<br />
! Mitazamo (siku 30)<br />
|-
| colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora
|-
| [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
| 9.56
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 417
|-
| [[Kenya]]
| 9.44
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 488
|-
| [[Tanzania]]
| 9.17
| style="background-color:#006400; color:white" | 2630
|-
| [[Ghana]]
| 8.93
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 177
|-
| [[Marekani]]
| 8.76
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 593
|-
| [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]]
| 8.25
| style="background-color:#006400; color:white" | 1265
|-
| [[Afrika Kusini]]
| 8.10
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 306
|-
| colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri
|-
| [[Hispania]]
| 7.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 157
|-
| [[Irani]]
| 7.62
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 263
|-
| [[Ethiopia]]
| 7.58
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 239
|-
| [[Urusi]]
| 7.54
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 427
|-
| [[Burundi]]
| 7.36
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 335
|-
| [[Sudan Kusini]]
| 7.28
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 86
|-
| [[Nigeria]]
| 7.26
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 140
|-
| [[Australia]]
| 7.15
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 146
|-
| [[Somalia]]
| 7.09
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 110
|-
| colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi
|-
| [[Senegal]]
| 6.90
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 87
|-
| [[Ufaransa]]
| 6.68
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 191
|-
| [[Jamhuri ya Watu wa China]]
| 6.52
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 259
|-
| [[Italia]]
| 6.23
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 139
|-
| [[Falme za Kiarabu]]
| 6.08
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 116
|-
| [[Laos]]
| 5.95
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Uingereza]]
| 5.93
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 286
|-
| [[Norwei]]
| 5.77
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Rwanda]]
| 5.49
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 342
|-
| [[Korea Kaskazini]]
| 5.44
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 114
|-
| [[Mali]]
| 5.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 100
|-
| [[Korea Kusini]]
| 5.34
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 144
|-
| [[Ufini]]
| 5.20
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Uswisi]]
| 5.17
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 120
|-
| [[Israeli]]
| 5.15
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 207
|-
| [[Ufalme wa Muungano]]
| 5.05
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 92
|-
| [[Cabo Verde]]
| 4.89
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 99
|-
| [[Zambia]]
| 4.89
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 171
|-
| [[Ujerumani]]
| 4.83
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 205
|-
| [[Niger]]
| 4.79
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Misri]]
| 4.78
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 191
|-
| [[Uganda]]
| 4.78
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 236
|-
| [[Afghanistan]]
| 4.70
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Shelisheli]]
| 4.68
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 114
|-
| [[Japani]]
| 4.66
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 215
|-
| [[San Marino]]
| 4.63
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 24
|-
| [[Chad]]
| 4.59
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Austria]]
| 4.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 52
|-
| [[Kamerun]]
| 4.48
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 65
|-
| [[Vatikani]]
| 4.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 141
|-
| [[Gine Bisau]]
| 4.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 10
|-
| [[Ukraini]]
| 4.41
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 87
|-
| [[Sudan]]
| 4.39
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Uswidi]]
| 4.30
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 57
|-
| [[Uholanzi]]
| 4.26
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 109
|-
| [[Kanada]]
| 4.17
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 149
|-
| [[Kamboja]]
| 4.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 23
|-
| [[Moroko]]
| 4.13
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 115
|-
| [[Uhindi]]
| 4.08
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 204
|-
| [[Malawi]]
| 4.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 120
|-
| [[Pakistani]]
| 3.98
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 62
|-
| [[Ubelgiji]]
| 3.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Udeni]]
| 3.88
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Burkina Faso]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 87
|-
| [[Madagaska]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Ugiriki]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 165
|-
| [[Vietnam]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| [[Bulgaria]]
| 3.82
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 77
|-
| [[Ureno]]
| 3.79
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 136
|-
| [[Isilandi]]
| 3.77
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Msumbiji]]
| 3.76
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 170
|-
| [[Aljeria]]
| 3.73
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| [[Vanuatu]]
| 3.72
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 152
|-
| [[Kazakhstan]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Malta]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Indonesia]]
| 3.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 90
|-
| [[Singapuri]]
| 3.63
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| [[Uturuki]]
| 3.62
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 297
|-
| [[Papua Guinea Mpya]]
| 3.61
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Eritrea]]
| 3.60
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Uthai]]
| 3.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Angola]]
| 3.52
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 105
|-
| [[Hong Kong]]
| 3.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini
|-
| [[Bhutan]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Fiji]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Ufalme wa Udeni]]
| 3.44
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 10
|-
| [[Palestina]]
| 3.43
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 120
|-
| [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]]
| 3.38
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 87
|-
| [[Syria]]
| 3.35
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Latvia]]
| 3.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Myanmar]]
| 3.23
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Botswana]]
| 3.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 92
|-
| [[Komori]]
| 3.21
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 102
|-
| [[Liberia]]
| 3.16
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 67
|-
| [[Eswatini]]
| 3.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Morisi]]
| 3.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Jibuti]]
| 3.09
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| [[Omani]]
| 3.04
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 82
|-
| [[Polandi]]
| 3.03
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Zimbabwe]]
| 3.02
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 79
|-
| [[Kosovo]]
| 2.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 25
|-
| [[Benin]]
| 2.93
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 53
|-
| [[Brunei]]
| 2.92
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Jamhuri ya Kongo]]
| 2.91
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 121
|-
| [[Qatar]]
| 2.91
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 60
|-
| [[Saudia]]
| 2.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 100
|-
| [[Gine ya Ikweta]]
| 2.89
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Lesotho]]
| 2.88
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 51
|-
| [[Nyuzilandi]]
| 2.86
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Hungaria]]
| 2.84
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Sierra Leone]]
| 2.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Eire]]
| 2.80
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 23
|-
| [[Liechtenstein]]
| 2.78
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 19
|-
| [[Gabon]]
| 2.74
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Azerbaijan]]
| 2.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Kroatia]]
| 2.68
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Slovenia]]
| 2.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Namibia]]
| 2.65
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 90
|-
| [[Tunisia]]
| 2.64
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Ufilipino]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 68
|-
| [[Kodivaa]]
| 2.60
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Jamhuri ya China]]
| 2.54
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Moldova]]
| 2.52
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 20
|-
| [[Bahrain]]
| 2.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 41
|-
| [[Luxemburg]]
| 2.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 54
|-
| [[Masedonia Kaskazini]]
| 2.48
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Yordani]]
| 2.48
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Mongolia]]
| 2.42
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 80
|-
| [[Belarus]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Serbia]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Turkmenistan]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Gambia]]
| 2.39
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 28
|-
| [[Iraki]]
| 2.37
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 63
|-
| [[Nepal]]
| 2.37
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 234
|-
| [[Timor ya Mashariki]]
| 2.34
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 19
|-
| [[Tuvalu]]
| 2.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 17
|-
| [[Sri Lanka]]
| 2.32
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Yemen]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 80
|-
| [[Andorra]]
| 2.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| [[Nchi iliyoendelea]]
| 2.27
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 8
|-
| [[Kirgizia]]
| 2.26
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Romania]]
| 2.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Sao Tome na Principe]]
| 2.23
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Bangladesh]]
| 2.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Bosnia na Herzegovina]]
| 2.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 14
|-
| [[Libya]]
| 2.22
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 171
|-
| [[Armenia]]
| 2.19
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Welisi]]
| 2.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Ucheki]]
| 2.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Utoaji mimba nchini Uganda]]
| 2.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Sahara ya Magharibi]]
| 2.10
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Uzbekistan]]
| 2.09
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Kuwait]]
| 2.07
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 50
|-
| [[Malaysia]]
| 2.06
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Kupro]]
| 2.04
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Maldivi]]
| 2.02
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 17
|-
| colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu
|-
| [[Visiwa vya Cook]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 9
|-
| [[Montenegro]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 18
|-
| [[Nauru]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Ossetia Kusini]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Togo]]
| 1.95
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 52
|-
| [[Albania]]
| 1.92
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Mauritania]]
| 1.91
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 46
|-
| [[Samoa]]
| 1.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 14
|-
| [[Jiko la ardhini]]
| 1.80
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Georgia]]
| 1.72
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Polynesia ya Kifaransa]]
| 1.71
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Lituanya]]
| 1.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Gine]]
| 1.67
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Niue]]
| 1.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 17
|-
| [[Abkhazia]]
| 1.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 11
|-
| [[Tajikistan]]
| 1.55
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 19
|-
| [[Palau]]
| 1.53
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 24
|-
| [[Visiwa vya Solomon]]
| 1.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 12
|-
| [[Alfonse Owiny-Dollo]]
| 1.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Gibraltar]]
| 1.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Estonia]]
| 1.40
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Kiribati]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 21
|-
| [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Samoa ya Marekani]]
| 1.36
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 10
|-
| [[Slovakia]]
| 1.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Visiwa vya Mariana]]
| 1.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 7
|-
| [[Tonga]]
| 1.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 19
|}
==Takwimu==
===Takwimu za Jumla===
{| class="wikitable"
! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko
|-
| Jumla ya Makala || 174 || —
|-
| Jumla ya Hariri (siku zote) || 35010 || —
|-
| Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 17857 || ↓ -20.5%
|-
| Wastani wa Hariri kwa Makala || 201.2 || —
|-
| Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 102.6 || —
|}
===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)===
{| class="wikitable sortable"
! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko
|-
| 1 || [[Tanzania]] || 2630 || ↑ +9.1%
|-
| 2 || [[Marekani]] || 593 || ↓ -35.7%
|-
| 3 || [[Kenya]] || 488 || ↓ -12.4%
|-
| 4 || [[Urusi]] || 427 || ↓ -3.2%
|-
| 5 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 417 || ↓ -11.5%
|-
| 6 || [[Rwanda]] || 342 || ↑ +66.8%
|-
| 7 || [[Burundi]] || 335 || ↓ -13.4%
|-
| 8 || [[Afrika Kusini]] || 306 || ↓ -20.5%
|-
| 9 || [[Uturuki]] || 297 || ↓ -7.8%
|-
| 10 || [[Uingereza]] || 286 || ↓ -35.9%
|-
|}
====Wahariri====
Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365)
{| class="wikitable sortable"
! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia
|-
| 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 570 || 42.5%
|-
| 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 361 || 26.9%
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 137 || 10.2%
|-
| 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 117 || 8.7%
|-
| 5 || [[User:~2025-60637-6|~2025-60637-6]] || 12 || 0.9%
|-
| 6 || [[User:~2025-61248-5|~2025-61248-5]] || 12 || 0.9%
|-
| 7 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 10 || 0.7%
|-
| 8 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.6%
|-
| 9 || [[User:Kisare|Kisare]] || 6 || 0.4%
|-
| 10 || [[User:CSGinger14|CSGinger14]] || 6 || 0.4%
|-
|}
q94dvezsovfhgp6gqtnv7e3g885eonb
1593243
1593242
2026-08-29T16:34:30Z
Gayle-Bot
78697
Sasisha Takwimu za mradi
1593243
wikitext
text/x-wiki
{{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}}
{{Kigezo:Mradi/Nchi}}
== Yaliyomo ==
<div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;">
Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]].
[[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC)
</div>
== Mwongozo ==
===Sanduku/Jedwali la taarifa===
'''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana.
===Utangulizi===
{{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}}
Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo:
====Aya ya Utangulizi====
Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800.
Mfano:
</br>
{{Blockquote|
'''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}}
====Aya zinazofuata====
Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii.
===Mwili===
Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji.
====Asili ya jina====
Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi.
====Historia====
Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa.
====Jiografia====
Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili.
====Demografia====
Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana.
====Uchumi====
Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato.
====Serikali na siasa====
Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa.
====Utamaduni====
Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa.
====Tazama pia====
Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika.
====Marejeo====
Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa.
====Viungo vya nje====
Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo.
== Makala ==
{{Chati ya duara
| caption= CAQI (2026-08-29)
| label1 = Makala Bora
| value1 = 7
| color1= green
| label2 = Makala Nzuri
| value2 = 9
| color2= yellow
| label3 = Makala Msingi
| value3 = 63
| color3= orange
| label4 = Makala ya Chini
| value4 = 73
| color4= lightblue
| label5 = Mbegu
| value5 = 27
| color5= red
}}
{| class="wikitable sortable"
! Nchi
! CAQI (2026-08-29)<br />
! Mitazamo (siku 30)<br />
|-
| colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora
|-
| [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
| 9.56
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 417
|-
| [[Kenya]]
| 9.44
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 488
|-
| [[Tanzania]]
| 9.17
| style="background-color:#006400; color:white" | 2630
|-
| [[Ghana]]
| 8.93
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 177
|-
| [[Marekani]]
| 8.76
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 593
|-
| [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]]
| 8.25
| style="background-color:#006400; color:white" | 1265
|-
| [[Afrika Kusini]]
| 8.10
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 306
|-
| colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri
|-
| [[Hispania]]
| 7.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 157
|-
| [[Irani]]
| 7.62
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 263
|-
| [[Ethiopia]]
| 7.58
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 239
|-
| [[Urusi]]
| 7.54
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 427
|-
| [[Burundi]]
| 7.36
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 335
|-
| [[Sudan Kusini]]
| 7.28
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 86
|-
| [[Nigeria]]
| 7.26
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 140
|-
| [[Australia]]
| 7.15
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 146
|-
| [[Somalia]]
| 7.09
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 110
|-
| colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi
|-
| [[Senegal]]
| 6.90
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 87
|-
| [[Ufaransa]]
| 6.68
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 191
|-
| [[Jamhuri ya Watu wa China]]
| 6.52
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 259
|-
| [[Italia]]
| 6.23
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 139
|-
| [[Falme za Kiarabu]]
| 6.08
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 116
|-
| [[Laos]]
| 5.95
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Uingereza]]
| 5.93
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 286
|-
| [[Norwei]]
| 5.77
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Rwanda]]
| 5.49
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 342
|-
| [[Korea Kaskazini]]
| 5.44
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 114
|-
| [[Mali]]
| 5.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 100
|-
| [[Korea Kusini]]
| 5.34
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 144
|-
| [[Ufini]]
| 5.20
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Uswisi]]
| 5.17
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 120
|-
| [[Israeli]]
| 5.15
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 207
|-
| [[Ufalme wa Muungano]]
| 5.05
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 92
|-
| [[Cabo Verde]]
| 4.89
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 99
|-
| [[Zambia]]
| 4.89
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 171
|-
| [[Ujerumani]]
| 4.83
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 205
|-
| [[Niger]]
| 4.79
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Misri]]
| 4.78
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 191
|-
| [[Uganda]]
| 4.78
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 236
|-
| [[Afghanistan]]
| 4.70
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Shelisheli]]
| 4.68
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 114
|-
| [[Japani]]
| 4.66
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 215
|-
| [[San Marino]]
| 4.63
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 24
|-
| [[Chad]]
| 4.59
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Austria]]
| 4.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 52
|-
| [[Kamerun]]
| 4.48
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 65
|-
| [[Vatikani]]
| 4.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 141
|-
| [[Gine Bisau]]
| 4.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 10
|-
| [[Ukraini]]
| 4.41
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 87
|-
| [[Sudan]]
| 4.39
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Uswidi]]
| 4.30
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 57
|-
| [[Uholanzi]]
| 4.26
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 109
|-
| [[Kanada]]
| 4.17
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 149
|-
| [[Kamboja]]
| 4.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 23
|-
| [[Moroko]]
| 4.13
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 115
|-
| [[Uhindi]]
| 4.08
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 204
|-
| [[Malawi]]
| 4.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 120
|-
| [[Pakistani]]
| 3.98
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 62
|-
| [[Ubelgiji]]
| 3.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Udeni]]
| 3.88
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Burkina Faso]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 87
|-
| [[Madagaska]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Ugiriki]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 165
|-
| [[Vietnam]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| [[Bulgaria]]
| 3.82
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 77
|-
| [[Ureno]]
| 3.79
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 136
|-
| [[Isilandi]]
| 3.77
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Msumbiji]]
| 3.76
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 170
|-
| [[Aljeria]]
| 3.73
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| [[Vanuatu]]
| 3.72
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 152
|-
| [[Kazakhstan]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Malta]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Indonesia]]
| 3.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 90
|-
| [[Singapuri]]
| 3.63
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| [[Uturuki]]
| 3.62
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 297
|-
| [[Papua Guinea Mpya]]
| 3.61
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Eritrea]]
| 3.60
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Uthai]]
| 3.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Angola]]
| 3.52
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 105
|-
| [[Hong Kong]]
| 3.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini
|-
| [[Bhutan]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Fiji]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Ufalme wa Udeni]]
| 3.44
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 10
|-
| [[Palestina]]
| 3.43
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 120
|-
| [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]]
| 3.38
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 87
|-
| [[Syria]]
| 3.35
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Latvia]]
| 3.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Myanmar]]
| 3.23
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Botswana]]
| 3.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 92
|-
| [[Komori]]
| 3.21
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 102
|-
| [[Liberia]]
| 3.16
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 67
|-
| [[Eswatini]]
| 3.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Morisi]]
| 3.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Jibuti]]
| 3.09
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| [[Omani]]
| 3.04
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 82
|-
| [[Polandi]]
| 3.03
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Zimbabwe]]
| 3.02
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 79
|-
| [[Kosovo]]
| 2.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 25
|-
| [[Benin]]
| 2.93
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 53
|-
| [[Brunei]]
| 2.92
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Jamhuri ya Kongo]]
| 2.91
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 121
|-
| [[Qatar]]
| 2.91
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 60
|-
| [[Saudia]]
| 2.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 100
|-
| [[Gine ya Ikweta]]
| 2.89
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Lesotho]]
| 2.88
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 51
|-
| [[Nyuzilandi]]
| 2.86
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Hungaria]]
| 2.84
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Sierra Leone]]
| 2.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Eire]]
| 2.80
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 23
|-
| [[Liechtenstein]]
| 2.78
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 19
|-
| [[Gabon]]
| 2.74
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Azerbaijan]]
| 2.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Kroatia]]
| 2.68
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Slovenia]]
| 2.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Namibia]]
| 2.65
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 90
|-
| [[Tunisia]]
| 2.64
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Ufilipino]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 68
|-
| [[Kodivaa]]
| 2.60
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Jamhuri ya China]]
| 2.54
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Moldova]]
| 2.52
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 20
|-
| [[Bahrain]]
| 2.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 41
|-
| [[Luxemburg]]
| 2.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 54
|-
| [[Masedonia Kaskazini]]
| 2.48
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Yordani]]
| 2.48
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Mongolia]]
| 2.42
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 80
|-
| [[Belarus]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Serbia]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Turkmenistan]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Gambia]]
| 2.39
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 28
|-
| [[Iraki]]
| 2.37
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 63
|-
| [[Nepal]]
| 2.37
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 234
|-
| [[Timor ya Mashariki]]
| 2.34
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 19
|-
| [[Tuvalu]]
| 2.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 17
|-
| [[Sri Lanka]]
| 2.32
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Yemen]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 80
|-
| [[Andorra]]
| 2.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| [[Nchi iliyoendelea]]
| 2.27
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 8
|-
| [[Kirgizia]]
| 2.26
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Romania]]
| 2.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Sao Tome na Principe]]
| 2.23
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Bangladesh]]
| 2.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Bosnia na Herzegovina]]
| 2.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 14
|-
| [[Libya]]
| 2.22
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 171
|-
| [[Armenia]]
| 2.19
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Welisi]]
| 2.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Ucheki]]
| 2.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Utoaji mimba nchini Uganda]]
| 2.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Sahara ya Magharibi]]
| 2.10
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Uzbekistan]]
| 2.09
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Kuwait]]
| 2.07
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 50
|-
| [[Malaysia]]
| 2.06
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Kupro]]
| 2.04
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Maldivi]]
| 2.02
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 17
|-
| colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu
|-
| [[Visiwa vya Cook]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 9
|-
| [[Montenegro]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 18
|-
| [[Nauru]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Ossetia Kusini]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Togo]]
| 1.95
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 52
|-
| [[Albania]]
| 1.92
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Mauritania]]
| 1.91
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 46
|-
| [[Samoa]]
| 1.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 14
|-
| [[Jiko la ardhini]]
| 1.80
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Georgia]]
| 1.72
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Polynesia ya Kifaransa]]
| 1.71
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Lituanya]]
| 1.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Gine]]
| 1.67
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Niue]]
| 1.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 17
|-
| [[Abkhazia]]
| 1.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 11
|-
| [[Tajikistan]]
| 1.55
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 19
|-
| [[Palau]]
| 1.53
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 24
|-
| [[Visiwa vya Solomon]]
| 1.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 12
|-
| [[Alfonse Owiny-Dollo]]
| 1.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Gibraltar]]
| 1.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Estonia]]
| 1.40
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Kiribati]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 21
|-
| [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Samoa ya Marekani]]
| 1.36
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 10
|-
| [[Slovakia]]
| 1.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Visiwa vya Mariana]]
| 1.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 7
|-
| [[Tonga]]
| 1.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 19
|}
==Takwimu==
===Takwimu za Jumla===
{| class="wikitable"
! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko
|-
| Jumla ya Makala || 174 || —
|-
| Jumla ya Hariri (siku zote) || 35013 || —
|-
| Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 17857 || ↓ -20.5%
|-
| Wastani wa Hariri kwa Makala || 201.2 || —
|-
| Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 102.6 || —
|}
===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)===
{| class="wikitable sortable"
! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko
|-
| 1 || [[Tanzania]] || 2630 || ↑ +9.1%
|-
| 2 || [[Marekani]] || 593 || ↓ -35.7%
|-
| 3 || [[Kenya]] || 488 || ↓ -12.4%
|-
| 4 || [[Urusi]] || 427 || ↓ -3.2%
|-
| 5 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 417 || ↓ -11.5%
|-
| 6 || [[Rwanda]] || 342 || ↑ +66.8%
|-
| 7 || [[Burundi]] || 335 || ↓ -13.4%
|-
| 8 || [[Afrika Kusini]] || 306 || ↓ -20.5%
|-
| 9 || [[Uturuki]] || 297 || ↓ -7.8%
|-
| 10 || [[Uingereza]] || 286 || ↓ -35.9%
|-
|}
====Wahariri====
Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365)
{| class="wikitable sortable"
! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia
|-
| 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 568 || 42.5%
|-
| 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 361 || 27.0%
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 137 || 10.3%
|-
| 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 114 || 8.5%
|-
| 5 || [[User:~2025-60637-6|~2025-60637-6]] || 12 || 0.9%
|-
| 6 || [[User:~2025-61248-5|~2025-61248-5]] || 12 || 0.9%
|-
| 7 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 10 || 0.7%
|-
| 8 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.6%
|-
| 9 || [[User:Kisare|Kisare]] || 6 || 0.4%
|-
| 10 || [[User:CSGinger14|CSGinger14]] || 6 || 0.4%
|-
|}
7j624ftpnuoga6rowqe22ae5e788tqv
1593354
1593243
2026-08-29T20:43:40Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 CAQI Bot updated with page views column
1593354
wikitext
text/x-wiki
{{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}}
{{Kigezo:Mradi/Nchi}}
== Yaliyomo ==
<div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;">
Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]].
[[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC)
</div>
== Mwongozo ==
===Sanduku/Jedwali la taarifa===
'''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana.
===Utangulizi===
{{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}}
Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo:
====Aya ya Utangulizi====
Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800.
Mfano:
</br>
{{Blockquote|
'''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}}
====Aya zinazofuata====
Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii.
===Mwili===
Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji.
====Asili ya jina====
Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi.
====Historia====
Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa.
====Jiografia====
Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili.
====Demografia====
Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana.
====Uchumi====
Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato.
====Serikali na siasa====
Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa.
====Utamaduni====
Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa.
====Tazama pia====
Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika.
====Marejeo====
Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa.
====Viungo vya nje====
Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo.
== Makala ==
{{Chati ya duara
| caption= CAQI (2026-08-29)
| label1 = Makala Bora
| value1 = 7
| color1= green
| label2 = Makala Nzuri
| value2 = 9
| color2= yellow
| label3 = Makala Msingi
| value3 = 63
| color3= orange
| label4 = Makala ya Chini
| value4 = 73
| color4= lightblue
| label5 = Mbegu
| value5 = 27
| color5= red
}}
{| class="wikitable sortable"
! Nchi
! CAQI (2026-08-29)<br />
! Mitazamo (siku 30)<br />
|-
| colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora
|-
| [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
| 9.56
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 417
|-
| [[Kenya]]
| 9.44
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 488
|-
| [[Tanzania]]
| 9.17
| style="background-color:#006400; color:white" | 2630
|-
| [[Ghana]]
| 8.93
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 177
|-
| [[Marekani]]
| 8.76
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 593
|-
| [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]]
| 8.25
| style="background-color:#006400; color:white" | 1265
|-
| [[Afrika Kusini]]
| 8.10
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 306
|-
| colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri
|-
| [[Hispania]]
| 7.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 157
|-
| [[Irani]]
| 7.62
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 263
|-
| [[Ethiopia]]
| 7.58
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 239
|-
| [[Urusi]]
| 7.54
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 427
|-
| [[Burundi]]
| 7.36
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 335
|-
| [[Sudan Kusini]]
| 7.28
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 86
|-
| [[Nigeria]]
| 7.26
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 140
|-
| [[Australia]]
| 7.15
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 146
|-
| [[Somalia]]
| 7.09
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 110
|-
| colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi
|-
| [[Senegal]]
| 6.90
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 87
|-
| [[Ufaransa]]
| 6.68
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 191
|-
| [[Jamhuri ya Watu wa China]]
| 6.52
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 259
|-
| [[Italia]]
| 6.23
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 139
|-
| [[Falme za Kiarabu]]
| 6.08
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 116
|-
| [[Laos]]
| 5.95
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Uingereza]]
| 5.93
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 286
|-
| [[Norwei]]
| 5.77
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Rwanda]]
| 5.49
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 342
|-
| [[Korea Kaskazini]]
| 5.44
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 114
|-
| [[Mali]]
| 5.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 100
|-
| [[Korea Kusini]]
| 5.34
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 144
|-
| [[Ufini]]
| 5.20
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Uswisi]]
| 5.17
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 120
|-
| [[Israeli]]
| 5.15
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 207
|-
| [[Ufalme wa Muungano]]
| 5.05
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 92
|-
| [[Cabo Verde]]
| 4.89
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 99
|-
| [[Zambia]]
| 4.89
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 171
|-
| [[Ujerumani]]
| 4.83
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 205
|-
| [[Niger]]
| 4.79
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Misri]]
| 4.78
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 191
|-
| [[Uganda]]
| 4.78
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 236
|-
| [[Afghanistan]]
| 4.70
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Shelisheli]]
| 4.68
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 114
|-
| [[Japani]]
| 4.66
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 215
|-
| [[San Marino]]
| 4.63
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 24
|-
| [[Chad]]
| 4.59
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Austria]]
| 4.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 52
|-
| [[Kamerun]]
| 4.48
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 65
|-
| [[Vatikani]]
| 4.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 141
|-
| [[Gine Bisau]]
| 4.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 10
|-
| [[Ukraini]]
| 4.41
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 87
|-
| [[Sudan]]
| 4.39
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Uswidi]]
| 4.30
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 57
|-
| [[Uholanzi]]
| 4.26
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 109
|-
| [[Kanada]]
| 4.17
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 149
|-
| [[Kamboja]]
| 4.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 23
|-
| [[Moroko]]
| 4.13
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 115
|-
| [[Uhindi]]
| 4.08
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 204
|-
| [[Malawi]]
| 4.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 120
|-
| [[Pakistani]]
| 3.98
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 62
|-
| [[Ubelgiji]]
| 3.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Udeni]]
| 3.88
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Burkina Faso]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 87
|-
| [[Madagaska]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Ugiriki]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 165
|-
| [[Vietnam]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| [[Bulgaria]]
| 3.82
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 77
|-
| [[Ureno]]
| 3.79
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 136
|-
| [[Isilandi]]
| 3.77
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Msumbiji]]
| 3.76
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 170
|-
| [[Aljeria]]
| 3.73
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| [[Vanuatu]]
| 3.72
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 152
|-
| [[Kazakhstan]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Malta]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Indonesia]]
| 3.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 90
|-
| [[Singapuri]]
| 3.63
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| [[Uturuki]]
| 3.62
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 297
|-
| [[Papua Guinea Mpya]]
| 3.61
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Eritrea]]
| 3.60
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Uthai]]
| 3.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Angola]]
| 3.52
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 105
|-
| [[Hong Kong]]
| 3.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini
|-
| [[Bhutan]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Fiji]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Ufalme wa Udeni]]
| 3.44
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 10
|-
| [[Palestina]]
| 3.43
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 120
|-
| [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]]
| 3.38
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 87
|-
| [[Syria]]
| 3.35
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Latvia]]
| 3.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Myanmar]]
| 3.23
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Botswana]]
| 3.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 92
|-
| [[Komori]]
| 3.21
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 102
|-
| [[Liberia]]
| 3.16
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 67
|-
| [[Eswatini]]
| 3.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Morisi]]
| 3.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Jibuti]]
| 3.09
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| [[Omani]]
| 3.04
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 82
|-
| [[Polandi]]
| 3.03
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Zimbabwe]]
| 3.02
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 79
|-
| [[Kosovo]]
| 2.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 25
|-
| [[Benin]]
| 2.93
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 53
|-
| [[Brunei]]
| 2.92
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Jamhuri ya Kongo]]
| 2.91
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 121
|-
| [[Qatar]]
| 2.91
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 60
|-
| [[Saudia]]
| 2.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 100
|-
| [[Gine ya Ikweta]]
| 2.89
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Lesotho]]
| 2.88
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 51
|-
| [[Nyuzilandi]]
| 2.86
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Hungaria]]
| 2.84
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Sierra Leone]]
| 2.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Eire]]
| 2.80
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 23
|-
| [[Liechtenstein]]
| 2.78
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 19
|-
| [[Gabon]]
| 2.74
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Azerbaijan]]
| 2.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Kroatia]]
| 2.68
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Slovenia]]
| 2.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Namibia]]
| 2.65
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 90
|-
| [[Tunisia]]
| 2.64
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Ufilipino]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 68
|-
| [[Kodivaa]]
| 2.60
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Jamhuri ya China]]
| 2.54
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Moldova]]
| 2.52
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 20
|-
| [[Bahrain]]
| 2.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 41
|-
| [[Luxemburg]]
| 2.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 54
|-
| [[Masedonia Kaskazini]]
| 2.48
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Yordani]]
| 2.48
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Mongolia]]
| 2.42
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 80
|-
| [[Belarus]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Serbia]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Turkmenistan]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Gambia]]
| 2.39
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 28
|-
| [[Iraki]]
| 2.37
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 63
|-
| [[Nepal]]
| 2.37
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 234
|-
| [[Timor ya Mashariki]]
| 2.34
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 19
|-
| [[Tuvalu]]
| 2.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 17
|-
| [[Sri Lanka]]
| 2.32
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Yemen]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 80
|-
| [[Andorra]]
| 2.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| [[Nchi iliyoendelea]]
| 2.27
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 8
|-
| [[Kirgizia]]
| 2.26
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Romania]]
| 2.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Sao Tome na Principe]]
| 2.23
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Bangladesh]]
| 2.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Bosnia na Herzegovina]]
| 2.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 14
|-
| [[Libya]]
| 2.22
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 171
|-
| [[Armenia]]
| 2.19
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Welisi]]
| 2.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Ucheki]]
| 2.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Utoaji mimba nchini Uganda]]
| 2.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Sahara ya Magharibi]]
| 2.10
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Uzbekistan]]
| 2.09
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Kuwait]]
| 2.07
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 50
|-
| [[Malaysia]]
| 2.06
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Kupro]]
| 2.04
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Maldivi]]
| 2.02
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 17
|-
| colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu
|-
| [[Visiwa vya Cook]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 9
|-
| [[Montenegro]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 18
|-
| [[Nauru]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Ossetia Kusini]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Togo]]
| 1.95
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 52
|-
| [[Albania]]
| 1.92
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Mauritania]]
| 1.91
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 46
|-
| [[Samoa]]
| 1.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 14
|-
| [[Jiko la ardhini]]
| 1.80
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Georgia]]
| 1.72
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Polynesia ya Kifaransa]]
| 1.71
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Lituanya]]
| 1.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Gine]]
| 1.67
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Niue]]
| 1.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 17
|-
| [[Abkhazia]]
| 1.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 11
|-
| [[Tajikistan]]
| 1.55
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 19
|-
| [[Palau]]
| 1.53
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 24
|-
| [[Visiwa vya Solomon]]
| 1.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 12
|-
| [[Alfonse Owiny-Dollo]]
| 1.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Gibraltar]]
| 1.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Estonia]]
| 1.40
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Kiribati]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 21
|-
| [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Samoa ya Marekani]]
| 1.36
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 10
|-
| [[Slovakia]]
| 1.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Visiwa vya Mariana]]
| 1.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 7
|-
| [[Tonga]]
| 1.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 19
|}
==Takwimu==
===Takwimu za Jumla===
{| class="wikitable"
! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko
|-
| Jumla ya Makala || 174 || —
|-
| Jumla ya Hariri (siku zote) || 35013 || —
|-
| Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 17857 || ↓ -20.5%
|-
| Wastani wa Hariri kwa Makala || 201.2 || —
|-
| Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 102.6 || —
|}
===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)===
{| class="wikitable sortable"
! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko
|-
| 1 || [[Tanzania]] || 2630 || ↑ +9.1%
|-
| 2 || [[Marekani]] || 593 || ↓ -35.7%
|-
| 3 || [[Kenya]] || 488 || ↓ -12.4%
|-
| 4 || [[Urusi]] || 427 || ↓ -3.2%
|-
| 5 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 417 || ↓ -11.5%
|-
| 6 || [[Rwanda]] || 342 || ↑ +66.8%
|-
| 7 || [[Burundi]] || 335 || ↓ -13.4%
|-
| 8 || [[Afrika Kusini]] || 306 || ↓ -20.5%
|-
| 9 || [[Uturuki]] || 297 || ↓ -7.8%
|-
| 10 || [[Uingereza]] || 286 || ↓ -35.9%
|-
|}
====Wahariri====
Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365)
{| class="wikitable sortable"
! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia
|-
| 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 568 || 42.5%
|-
| 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 361 || 27.0%
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 137 || 10.3%
|-
| 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 114 || 8.5%
|-
| 5 || [[User:~2025-60637-6|~2025-60637-6]] || 12 || 0.9%
|-
| 6 || [[User:~2025-61248-5|~2025-61248-5]] || 12 || 0.9%
|-
| 7 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 10 || 0.7%
|-
| 8 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.6%
|-
| 9 || [[User:Kisare|Kisare]] || 6 || 0.4%
|-
| 10 || [[User:CSGinger14|CSGinger14]] || 6 || 0.4%
|-
|}
du6pjnr7k77j6gi954pfxw2trw7zlzp
1593355
1593354
2026-08-29T20:47:31Z
Gayle-Bot
78697
Sasisha Takwimu za mradi
1593355
wikitext
text/x-wiki
{{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}}
{{Kigezo:Mradi/Nchi}}
== Yaliyomo ==
<div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;">
Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]].
[[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC)
</div>
== Mwongozo ==
===Sanduku/Jedwali la taarifa===
'''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana.
===Utangulizi===
{{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}}
Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo:
====Aya ya Utangulizi====
Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800.
Mfano:
</br>
{{Blockquote|
'''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}}
====Aya zinazofuata====
Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii.
===Mwili===
Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji.
====Asili ya jina====
Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi.
====Historia====
Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa.
====Jiografia====
Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili.
====Demografia====
Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana.
====Uchumi====
Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato.
====Serikali na siasa====
Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa.
====Utamaduni====
Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa.
====Tazama pia====
Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika.
====Marejeo====
Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa.
====Viungo vya nje====
Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo.
== Makala ==
{{Chati ya duara
| caption= CAQI (2026-08-29)
| label1 = Makala Bora
| value1 = 7
| color1= green
| label2 = Makala Nzuri
| value2 = 9
| color2= yellow
| label3 = Makala Msingi
| value3 = 63
| color3= orange
| label4 = Makala ya Chini
| value4 = 73
| color4= lightblue
| label5 = Mbegu
| value5 = 27
| color5= red
}}
{| class="wikitable sortable"
! Nchi
! CAQI (2026-08-29)<br />
! Mitazamo (siku 30)<br />
|-
| colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora
|-
| [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
| 9.56
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 417
|-
| [[Kenya]]
| 9.44
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 488
|-
| [[Tanzania]]
| 9.17
| style="background-color:#006400; color:white" | 2630
|-
| [[Ghana]]
| 8.93
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 177
|-
| [[Marekani]]
| 8.76
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 593
|-
| [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]]
| 8.25
| style="background-color:#006400; color:white" | 1265
|-
| [[Afrika Kusini]]
| 8.10
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 306
|-
| colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri
|-
| [[Hispania]]
| 7.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 157
|-
| [[Irani]]
| 7.62
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 263
|-
| [[Ethiopia]]
| 7.58
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 239
|-
| [[Urusi]]
| 7.54
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 427
|-
| [[Burundi]]
| 7.36
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 335
|-
| [[Sudan Kusini]]
| 7.28
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 86
|-
| [[Nigeria]]
| 7.26
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 140
|-
| [[Australia]]
| 7.15
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 146
|-
| [[Somalia]]
| 7.09
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 110
|-
| colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi
|-
| [[Senegal]]
| 6.90
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 87
|-
| [[Ufaransa]]
| 6.68
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 191
|-
| [[Jamhuri ya Watu wa China]]
| 6.52
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 259
|-
| [[Italia]]
| 6.23
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 139
|-
| [[Falme za Kiarabu]]
| 6.08
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 116
|-
| [[Laos]]
| 5.95
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Uingereza]]
| 5.93
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 286
|-
| [[Norwei]]
| 5.77
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Rwanda]]
| 5.49
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 342
|-
| [[Korea Kaskazini]]
| 5.44
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 114
|-
| [[Mali]]
| 5.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 100
|-
| [[Korea Kusini]]
| 5.34
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 144
|-
| [[Ufini]]
| 5.20
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Uswisi]]
| 5.17
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 120
|-
| [[Israeli]]
| 5.15
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 207
|-
| [[Ufalme wa Muungano]]
| 5.05
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 92
|-
| [[Cabo Verde]]
| 4.89
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 99
|-
| [[Zambia]]
| 4.89
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 171
|-
| [[Ujerumani]]
| 4.83
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 205
|-
| [[Niger]]
| 4.79
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Misri]]
| 4.78
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 191
|-
| [[Uganda]]
| 4.78
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 236
|-
| [[Afghanistan]]
| 4.70
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Shelisheli]]
| 4.68
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 114
|-
| [[Japani]]
| 4.66
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 215
|-
| [[San Marino]]
| 4.63
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 24
|-
| [[Chad]]
| 4.59
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Austria]]
| 4.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 52
|-
| [[Kamerun]]
| 4.48
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 65
|-
| [[Vatikani]]
| 4.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 141
|-
| [[Gine Bisau]]
| 4.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 10
|-
| [[Ukraini]]
| 4.41
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 87
|-
| [[Sudan]]
| 4.39
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Uswidi]]
| 4.30
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 57
|-
| [[Uholanzi]]
| 4.26
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 109
|-
| [[Kanada]]
| 4.17
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 149
|-
| [[Kamboja]]
| 4.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 23
|-
| [[Moroko]]
| 4.13
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 115
|-
| [[Uhindi]]
| 4.08
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 204
|-
| [[Malawi]]
| 4.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 120
|-
| [[Pakistani]]
| 3.98
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 62
|-
| [[Ubelgiji]]
| 3.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Udeni]]
| 3.88
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Burkina Faso]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 87
|-
| [[Madagaska]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Ugiriki]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 165
|-
| [[Vietnam]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| [[Bulgaria]]
| 3.82
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 77
|-
| [[Ureno]]
| 3.79
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 136
|-
| [[Isilandi]]
| 3.77
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Msumbiji]]
| 3.76
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 170
|-
| [[Aljeria]]
| 3.73
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| [[Vanuatu]]
| 3.72
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 152
|-
| [[Kazakhstan]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Malta]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Indonesia]]
| 3.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 90
|-
| [[Singapuri]]
| 3.63
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| [[Uturuki]]
| 3.62
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 297
|-
| [[Papua Guinea Mpya]]
| 3.61
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Eritrea]]
| 3.60
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Uthai]]
| 3.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Angola]]
| 3.52
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 105
|-
| [[Hong Kong]]
| 3.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini
|-
| [[Bhutan]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Fiji]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Ufalme wa Udeni]]
| 3.44
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 10
|-
| [[Palestina]]
| 3.43
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 120
|-
| [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]]
| 3.38
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 87
|-
| [[Syria]]
| 3.35
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Latvia]]
| 3.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Myanmar]]
| 3.23
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Botswana]]
| 3.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 92
|-
| [[Komori]]
| 3.21
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 102
|-
| [[Liberia]]
| 3.16
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 67
|-
| [[Eswatini]]
| 3.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Morisi]]
| 3.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Jibuti]]
| 3.09
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| [[Omani]]
| 3.04
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 82
|-
| [[Polandi]]
| 3.03
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Zimbabwe]]
| 3.02
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 79
|-
| [[Kosovo]]
| 2.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 25
|-
| [[Benin]]
| 2.93
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 53
|-
| [[Brunei]]
| 2.92
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Jamhuri ya Kongo]]
| 2.91
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 121
|-
| [[Qatar]]
| 2.91
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 60
|-
| [[Saudia]]
| 2.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 100
|-
| [[Gine ya Ikweta]]
| 2.89
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Lesotho]]
| 2.88
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 51
|-
| [[Nyuzilandi]]
| 2.86
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Hungaria]]
| 2.84
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Sierra Leone]]
| 2.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Eire]]
| 2.80
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 23
|-
| [[Liechtenstein]]
| 2.78
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 19
|-
| [[Gabon]]
| 2.74
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Azerbaijan]]
| 2.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Kroatia]]
| 2.68
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Slovenia]]
| 2.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Namibia]]
| 2.65
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 90
|-
| [[Tunisia]]
| 2.64
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Ufilipino]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 68
|-
| [[Kodivaa]]
| 2.60
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Jamhuri ya China]]
| 2.54
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Moldova]]
| 2.52
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 20
|-
| [[Bahrain]]
| 2.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 41
|-
| [[Luxemburg]]
| 2.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 54
|-
| [[Masedonia Kaskazini]]
| 2.48
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Yordani]]
| 2.48
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Mongolia]]
| 2.42
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 80
|-
| [[Belarus]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Serbia]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Turkmenistan]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Gambia]]
| 2.39
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 28
|-
| [[Iraki]]
| 2.37
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 63
|-
| [[Nepal]]
| 2.37
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 234
|-
| [[Timor ya Mashariki]]
| 2.34
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 19
|-
| [[Tuvalu]]
| 2.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 17
|-
| [[Sri Lanka]]
| 2.32
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Yemen]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 80
|-
| [[Andorra]]
| 2.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| [[Nchi iliyoendelea]]
| 2.27
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 8
|-
| [[Kirgizia]]
| 2.26
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Romania]]
| 2.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Sao Tome na Principe]]
| 2.23
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Bangladesh]]
| 2.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Bosnia na Herzegovina]]
| 2.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 14
|-
| [[Libya]]
| 2.22
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 171
|-
| [[Armenia]]
| 2.19
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Welisi]]
| 2.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Ucheki]]
| 2.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Utoaji mimba nchini Uganda]]
| 2.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Sahara ya Magharibi]]
| 2.10
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Uzbekistan]]
| 2.09
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Kuwait]]
| 2.07
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 50
|-
| [[Malaysia]]
| 2.06
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Kupro]]
| 2.04
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Maldivi]]
| 2.02
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 17
|-
| colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu
|-
| [[Visiwa vya Cook]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 9
|-
| [[Montenegro]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 18
|-
| [[Nauru]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Ossetia Kusini]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Togo]]
| 1.95
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 52
|-
| [[Albania]]
| 1.92
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Mauritania]]
| 1.91
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 46
|-
| [[Samoa]]
| 1.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 14
|-
| [[Jiko la ardhini]]
| 1.80
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Georgia]]
| 1.72
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Polynesia ya Kifaransa]]
| 1.71
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Lituanya]]
| 1.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Gine]]
| 1.67
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Niue]]
| 1.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 17
|-
| [[Abkhazia]]
| 1.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 11
|-
| [[Tajikistan]]
| 1.55
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 19
|-
| [[Palau]]
| 1.53
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 24
|-
| [[Visiwa vya Solomon]]
| 1.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 12
|-
| [[Alfonse Owiny-Dollo]]
| 1.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Gibraltar]]
| 1.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Estonia]]
| 1.40
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Kiribati]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 21
|-
| [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Samoa ya Marekani]]
| 1.36
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 10
|-
| [[Slovakia]]
| 1.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Visiwa vya Mariana]]
| 1.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 7
|-
| [[Tonga]]
| 1.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 19
|}
==Takwimu==
===Takwimu za Jumla===
{| class="wikitable"
! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko
|-
| Jumla ya Makala || 174 || —
|-
| Jumla ya Hariri (siku zote) || 35013 || —
|-
| Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 17857 || ↓ -20.5%
|-
| Wastani wa Hariri kwa Makala || 201.2 || —
|-
| Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 102.6 || —
|}
===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)===
{| class="wikitable sortable"
! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko
|-
| 1 || [[Tanzania]] || 2630 || ↑ +9.1%
|-
| 2 || [[Marekani]] || 593 || ↓ -35.7%
|-
| 3 || [[Kenya]] || 488 || ↓ -12.4%
|-
| 4 || [[Urusi]] || 427 || ↓ -3.2%
|-
| 5 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 417 || ↓ -11.5%
|-
| 6 || [[Rwanda]] || 342 || ↑ +66.8%
|-
| 7 || [[Burundi]] || 335 || ↓ -13.4%
|-
| 8 || [[Afrika Kusini]] || 306 || ↓ -20.5%
|-
| 9 || [[Uturuki]] || 297 || ↓ -7.8%
|-
| 10 || [[Uingereza]] || 286 || ↓ -35.9%
|-
|}
====Wahariri====
Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365)
{| class="wikitable sortable"
! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia
|-
| 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 568 || 42.5%
|-
| 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 361 || 27.0%
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 137 || 10.3%
|-
| 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 114 || 8.5%
|-
| 5 || [[User:~2025-60637-6|~2025-60637-6]] || 12 || 0.9%
|-
| 6 || [[User:~2025-61248-5|~2025-61248-5]] || 12 || 0.9%
|-
| 7 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 10 || 0.7%
|-
| 8 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.6%
|-
| 9 || [[User:Kisare|Kisare]] || 6 || 0.4%
|-
| 10 || [[User:CSGinger14|CSGinger14]] || 6 || 0.4%
|-
|}
mu2ap574bolu1a5fl02szrvnp82idc2
1593370
1593355
2026-08-30T04:36:37Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 CAQI Bot updated with page views column
1593370
wikitext
text/x-wiki
{{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}}
{{Kigezo:Mradi/Nchi}}
== Yaliyomo ==
<div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;">
Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]].
[[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC)
</div>
== Mwongozo ==
===Sanduku/Jedwali la taarifa===
'''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana.
===Utangulizi===
{{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}}
Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo:
====Aya ya Utangulizi====
Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800.
Mfano:
</br>
{{Blockquote|
'''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}}
====Aya zinazofuata====
Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii.
===Mwili===
Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji.
====Asili ya jina====
Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi.
====Historia====
Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa.
====Jiografia====
Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili.
====Demografia====
Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana.
====Uchumi====
Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato.
====Serikali na siasa====
Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa.
====Utamaduni====
Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa.
====Tazama pia====
Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika.
====Marejeo====
Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa.
====Viungo vya nje====
Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo.
== Makala ==
{{Chati ya duara
| caption= CAQI (2026-08-30)
| label1 = Makala Bora
| value1 = 7
| color1= green
| label2 = Makala Nzuri
| value2 = 9
| color2= yellow
| label3 = Makala Msingi
| value3 = 63
| color3= orange
| label4 = Makala ya Chini
| value4 = 73
| color4= lightblue
| label5 = Mbegu
| value5 = 27
| color5= red
}}
{| class="wikitable sortable"
! Nchi
! CAQI (2026-08-30)<br />
! Mitazamo (siku 30)<br />
|-
| colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora
|-
| [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
| 9.56
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 417
|-
| [[Kenya]]
| 9.44
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 495
|-
| [[Tanzania]]
| 9.17
| style="background-color:#006400; color:white" | 2694
|-
| [[Ghana]]
| 8.93
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 175
|-
| [[Marekani]]
| 8.76
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 585
|-
| [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]]
| 8.25
| style="background-color:#006400; color:white" | 1224
|-
| [[Afrika Kusini]]
| 8.10
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 322
|-
| colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri
|-
| [[Hispania]]
| 7.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 151
|-
| [[Irani]]
| 7.62
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 256
|-
| [[Ethiopia]]
| 7.58
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 237
|-
| [[Urusi]]
| 7.54
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 421
|-
| [[Burundi]]
| 7.36
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 338
|-
| [[Sudan Kusini]]
| 7.28
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 83
|-
| [[Nigeria]]
| 7.26
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 141
|-
| [[Australia]]
| 7.15
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 134
|-
| [[Somalia]]
| 7.09
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 112
|-
| colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi
|-
| [[Senegal]]
| 6.90
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Ufaransa]]
| 6.68
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 189
|-
| [[Jamhuri ya Watu wa China]]
| 6.52
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 267
|-
| [[Italia]]
| 6.23
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 135
|-
| [[Falme za Kiarabu]]
| 6.08
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 116
|-
| [[Laos]]
| 5.95
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 46
|-
| [[Uingereza]]
| 5.93
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 289
|-
| [[Norwei]]
| 5.77
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 68
|-
| [[Rwanda]]
| 5.49
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 339
|-
| [[Korea Kaskazini]]
| 5.44
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 109
|-
| [[Mali]]
| 5.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 104
|-
| [[Korea Kusini]]
| 5.34
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 145
|-
| [[Ufini]]
| 5.20
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 78
|-
| [[Uswisi]]
| 5.17
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 117
|-
| [[Israeli]]
| 5.15
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 211
|-
| [[Ufalme wa Muungano]]
| 5.05
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 99
|-
| [[Cabo Verde]]
| 4.89
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 99
|-
| [[Zambia]]
| 4.89
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 169
|-
| [[Ujerumani]]
| 4.83
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 205
|-
| [[Niger]]
| 4.79
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Misri]]
| 4.78
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 193
|-
| [[Uganda]]
| 4.78
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 230
|-
| [[Afghanistan]]
| 4.70
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 55
|-
| [[Shelisheli]]
| 4.68
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 112
|-
| [[Japani]]
| 4.66
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 211
|-
| [[San Marino]]
| 4.63
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 22
|-
| [[Chad]]
| 4.59
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Austria]]
| 4.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 51
|-
| [[Kamerun]]
| 4.48
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 64
|-
| [[Vatikani]]
| 4.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 141
|-
| [[Gine Bisau]]
| 4.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 10
|-
| [[Ukraini]]
| 4.41
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 88
|-
| [[Sudan]]
| 4.39
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 72
|-
| [[Uswidi]]
| 4.30
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 58
|-
| [[Uholanzi]]
| 4.26
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 111
|-
| [[Kanada]]
| 4.17
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 150
|-
| [[Kamboja]]
| 4.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 22
|-
| [[Moroko]]
| 4.13
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 117
|-
| [[Uhindi]]
| 4.08
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 199
|-
| [[Malawi]]
| 4.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 121
|-
| [[Pakistani]]
| 3.98
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 64
|-
| [[Ubelgiji]]
| 3.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 77
|-
| [[Udeni]]
| 3.88
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Burkina Faso]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 79
|-
| [[Madagaska]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 79
|-
| [[Ugiriki]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 164
|-
| [[Vietnam]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 64
|-
| [[Bulgaria]]
| 3.82
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 80
|-
| [[Ureno]]
| 3.79
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 130
|-
| [[Isilandi]]
| 3.77
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Msumbiji]]
| 3.76
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 178
|-
| [[Aljeria]]
| 3.73
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| [[Vanuatu]]
| 3.72
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 149
|-
| [[Kazakhstan]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Malta]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Indonesia]]
| 3.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 90
|-
| [[Singapuri]]
| 3.63
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 72
|-
| [[Uturuki]]
| 3.62
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 299
|-
| [[Papua Guinea Mpya]]
| 3.61
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 28
|-
| [[Eritrea]]
| 3.60
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Uthai]]
| 3.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Angola]]
| 3.52
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 101
|-
| [[Hong Kong]]
| 3.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 70
|-
| colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini
|-
| [[Bhutan]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Fiji]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Ufalme wa Udeni]]
| 3.44
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 10
|-
| [[Palestina]]
| 3.43
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 120
|-
| [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]]
| 3.38
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 87
|-
| [[Syria]]
| 3.35
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Latvia]]
| 3.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Myanmar]]
| 3.23
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Botswana]]
| 3.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 91
|-
| [[Komori]]
| 3.21
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 101
|-
| [[Liberia]]
| 3.16
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 70
|-
| [[Eswatini]]
| 3.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 75
|-
| [[Morisi]]
| 3.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Jibuti]]
| 3.09
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| [[Omani]]
| 3.04
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Polandi]]
| 3.03
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Zimbabwe]]
| 3.02
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 78
|-
| [[Kosovo]]
| 2.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 25
|-
| [[Benin]]
| 2.93
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 53
|-
| [[Brunei]]
| 2.92
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Jamhuri ya Kongo]]
| 2.91
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 117
|-
| [[Qatar]]
| 2.91
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Saudia]]
| 2.90
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 97
|-
| [[Gine ya Ikweta]]
| 2.89
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Lesotho]]
| 2.88
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Nyuzilandi]]
| 2.86
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Hungaria]]
| 2.84
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Sierra Leone]]
| 2.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Eire]]
| 2.80
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 24
|-
| [[Liechtenstein]]
| 2.78
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 19
|-
| [[Gabon]]
| 2.74
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Azerbaijan]]
| 2.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Kroatia]]
| 2.68
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Slovenia]]
| 2.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Namibia]]
| 2.65
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Tunisia]]
| 2.64
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Ufilipino]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 64
|-
| [[Kodivaa]]
| 2.60
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 41
|-
| [[Jamhuri ya China]]
| 2.54
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Moldova]]
| 2.52
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 22
|-
| [[Bahrain]]
| 2.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Luxemburg]]
| 2.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 52
|-
| [[Masedonia Kaskazini]]
| 2.48
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Yordani]]
| 2.48
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Mongolia]]
| 2.42
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 83
|-
| [[Belarus]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Serbia]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Turkmenistan]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Gambia]]
| 2.39
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 28
|-
| [[Iraki]]
| 2.37
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 64
|-
| [[Nepal]]
| 2.37
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 308
|-
| [[Timor ya Mashariki]]
| 2.34
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| [[Tuvalu]]
| 2.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 15
|-
| [[Sri Lanka]]
| 2.32
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Yemen]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 84
|-
| [[Andorra]]
| 2.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 17
|-
| [[Nchi iliyoendelea]]
| 2.27
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 9
|-
| [[Kirgizia]]
| 2.26
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 57
|-
| [[Romania]]
| 2.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Sao Tome na Principe]]
| 2.23
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Bangladesh]]
| 2.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Bosnia na Herzegovina]]
| 2.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 14
|-
| [[Libya]]
| 2.22
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 164
|-
| [[Armenia]]
| 2.19
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Welisi]]
| 2.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Ucheki]]
| 2.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Utoaji mimba nchini Uganda]]
| 2.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Sahara ya Magharibi]]
| 2.10
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Uzbekistan]]
| 2.09
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Kuwait]]
| 2.07
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Malaysia]]
| 2.06
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Kupro]]
| 2.04
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Maldivi]]
| 2.02
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu
|-
| [[Visiwa vya Cook]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 8
|-
| [[Montenegro]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 18
|-
| [[Nauru]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Ossetia Kusini]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Togo]]
| 1.95
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 53
|-
| [[Albania]]
| 1.92
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Mauritania]]
| 1.91
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Samoa]]
| 1.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 13
|-
| [[Jiko la ardhini]]
| 1.80
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Georgia]]
| 1.72
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Polynesia ya Kifaransa]]
| 1.71
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 2
|-
| [[Lituanya]]
| 1.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Gine]]
| 1.67
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Niue]]
| 1.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 17
|-
| [[Abkhazia]]
| 1.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 11
|-
| [[Tajikistan]]
| 1.55
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 19
|-
| [[Palau]]
| 1.53
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 22
|-
| [[Visiwa vya Solomon]]
| 1.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 11
|-
| [[Alfonse Owiny-Dollo]]
| 1.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Gibraltar]]
| 1.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Estonia]]
| 1.40
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Kiribati]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 19
|-
| [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Samoa ya Marekani]]
| 1.36
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 9
|-
| [[Slovakia]]
| 1.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Visiwa vya Mariana]]
| 1.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 7
|-
| [[Tonga]]
| 1.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 17
|}
==Takwimu==
===Takwimu za Jumla===
{| class="wikitable"
! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko
|-
| Jumla ya Makala || 174 || —
|-
| Jumla ya Hariri (siku zote) || 35013 || —
|-
| Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 17857 || ↓ -20.5%
|-
| Wastani wa Hariri kwa Makala || 201.2 || —
|-
| Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 102.6 || —
|}
===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)===
{| class="wikitable sortable"
! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko
|-
| 1 || [[Tanzania]] || 2630 || ↑ +9.1%
|-
| 2 || [[Marekani]] || 593 || ↓ -35.7%
|-
| 3 || [[Kenya]] || 488 || ↓ -12.4%
|-
| 4 || [[Urusi]] || 427 || ↓ -3.2%
|-
| 5 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 417 || ↓ -11.5%
|-
| 6 || [[Rwanda]] || 342 || ↑ +66.8%
|-
| 7 || [[Burundi]] || 335 || ↓ -13.4%
|-
| 8 || [[Afrika Kusini]] || 306 || ↓ -20.5%
|-
| 9 || [[Uturuki]] || 297 || ↓ -7.8%
|-
| 10 || [[Uingereza]] || 286 || ↓ -35.9%
|-
|}
====Wahariri====
Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365)
{| class="wikitable sortable"
! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia
|-
| 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 568 || 42.5%
|-
| 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 361 || 27.0%
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 137 || 10.3%
|-
| 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 114 || 8.5%
|-
| 5 || [[User:~2025-60637-6|~2025-60637-6]] || 12 || 0.9%
|-
| 6 || [[User:~2025-61248-5|~2025-61248-5]] || 12 || 0.9%
|-
| 7 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 10 || 0.7%
|-
| 8 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.6%
|-
| 9 || [[User:Kisare|Kisare]] || 6 || 0.4%
|-
| 10 || [[User:CSGinger14|CSGinger14]] || 6 || 0.4%
|-
|}
tvrrw75lrs52obg3nyv8pwdr3tmqugj
1593373
1593370
2026-08-30T04:53:53Z
Gayle-Bot
78697
Sasisha Takwimu za mradi
1593373
wikitext
text/x-wiki
{{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}}
{{Kigezo:Mradi/Nchi}}
== Yaliyomo ==
<div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;">
Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]].
[[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC)
</div>
== Mwongozo ==
===Sanduku/Jedwali la taarifa===
'''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana.
===Utangulizi===
{{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}}
Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo:
====Aya ya Utangulizi====
Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800.
Mfano:
</br>
{{Blockquote|
'''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}}
====Aya zinazofuata====
Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii.
===Mwili===
Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji.
====Asili ya jina====
Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi.
====Historia====
Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa.
====Jiografia====
Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili.
====Demografia====
Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana.
====Uchumi====
Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato.
====Serikali na siasa====
Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa.
====Utamaduni====
Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa.
====Tazama pia====
Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika.
====Marejeo====
Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa.
====Viungo vya nje====
Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo.
== Makala ==
{{Chati ya duara
| caption= CAQI (2026-08-30)
| label1 = Makala Bora
| value1 = 7
| color1= green
| label2 = Makala Nzuri
| value2 = 9
| color2= yellow
| label3 = Makala Msingi
| value3 = 63
| color3= orange
| label4 = Makala ya Chini
| value4 = 73
| color4= lightblue
| label5 = Mbegu
| value5 = 27
| color5= red
}}
{| class="wikitable sortable"
! Nchi
! CAQI (2026-08-30)<br />
! Mitazamo (siku 30)<br />
|-
| colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora
|-
| [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
| 9.56
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 417
|-
| [[Kenya]]
| 9.44
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 495
|-
| [[Tanzania]]
| 9.17
| style="background-color:#006400; color:white" | 2694
|-
| [[Ghana]]
| 8.93
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 175
|-
| [[Marekani]]
| 8.76
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 585
|-
| [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]]
| 8.25
| style="background-color:#006400; color:white" | 1224
|-
| [[Afrika Kusini]]
| 8.10
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 322
|-
| colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri
|-
| [[Hispania]]
| 7.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 151
|-
| [[Irani]]
| 7.62
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 256
|-
| [[Ethiopia]]
| 7.58
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 237
|-
| [[Urusi]]
| 7.54
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 421
|-
| [[Burundi]]
| 7.36
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 338
|-
| [[Sudan Kusini]]
| 7.28
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 83
|-
| [[Nigeria]]
| 7.26
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 141
|-
| [[Australia]]
| 7.15
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 134
|-
| [[Somalia]]
| 7.09
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 112
|-
| colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi
|-
| [[Senegal]]
| 6.90
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Ufaransa]]
| 6.68
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 189
|-
| [[Jamhuri ya Watu wa China]]
| 6.52
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 267
|-
| [[Italia]]
| 6.23
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 135
|-
| [[Falme za Kiarabu]]
| 6.08
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 116
|-
| [[Laos]]
| 5.95
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 46
|-
| [[Uingereza]]
| 5.93
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 289
|-
| [[Norwei]]
| 5.77
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 68
|-
| [[Rwanda]]
| 5.49
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 339
|-
| [[Korea Kaskazini]]
| 5.44
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 109
|-
| [[Mali]]
| 5.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 104
|-
| [[Korea Kusini]]
| 5.34
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 145
|-
| [[Ufini]]
| 5.20
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 78
|-
| [[Uswisi]]
| 5.17
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 117
|-
| [[Israeli]]
| 5.15
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 211
|-
| [[Ufalme wa Muungano]]
| 5.05
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 99
|-
| [[Cabo Verde]]
| 4.89
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 99
|-
| [[Zambia]]
| 4.89
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 169
|-
| [[Ujerumani]]
| 4.83
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 205
|-
| [[Niger]]
| 4.79
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Misri]]
| 4.78
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 193
|-
| [[Uganda]]
| 4.78
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 230
|-
| [[Afghanistan]]
| 4.70
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 55
|-
| [[Shelisheli]]
| 4.68
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 112
|-
| [[Japani]]
| 4.66
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 211
|-
| [[San Marino]]
| 4.63
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 22
|-
| [[Chad]]
| 4.59
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Austria]]
| 4.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 51
|-
| [[Kamerun]]
| 4.48
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 64
|-
| [[Vatikani]]
| 4.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 141
|-
| [[Gine Bisau]]
| 4.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 10
|-
| [[Ukraini]]
| 4.41
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 88
|-
| [[Sudan]]
| 4.39
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 72
|-
| [[Uswidi]]
| 4.30
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 58
|-
| [[Uholanzi]]
| 4.26
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 111
|-
| [[Kanada]]
| 4.17
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 150
|-
| [[Kamboja]]
| 4.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 22
|-
| [[Moroko]]
| 4.13
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 117
|-
| [[Uhindi]]
| 4.08
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 199
|-
| [[Malawi]]
| 4.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 121
|-
| [[Pakistani]]
| 3.98
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 64
|-
| [[Ubelgiji]]
| 3.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 77
|-
| [[Udeni]]
| 3.88
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Burkina Faso]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 79
|-
| [[Madagaska]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 79
|-
| [[Ugiriki]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 164
|-
| [[Vietnam]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 64
|-
| [[Bulgaria]]
| 3.82
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 80
|-
| [[Ureno]]
| 3.79
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 130
|-
| [[Isilandi]]
| 3.77
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Msumbiji]]
| 3.76
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 178
|-
| [[Aljeria]]
| 3.73
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| [[Vanuatu]]
| 3.72
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 149
|-
| [[Kazakhstan]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Malta]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Indonesia]]
| 3.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 90
|-
| [[Singapuri]]
| 3.63
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 72
|-
| [[Uturuki]]
| 3.62
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 299
|-
| [[Papua Guinea Mpya]]
| 3.61
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 28
|-
| [[Eritrea]]
| 3.60
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Uthai]]
| 3.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Angola]]
| 3.52
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 101
|-
| [[Hong Kong]]
| 3.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 70
|-
| colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini
|-
| [[Bhutan]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Fiji]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Ufalme wa Udeni]]
| 3.44
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 10
|-
| [[Palestina]]
| 3.43
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 120
|-
| [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]]
| 3.38
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 87
|-
| [[Syria]]
| 3.35
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Latvia]]
| 3.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Myanmar]]
| 3.23
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Botswana]]
| 3.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 91
|-
| [[Komori]]
| 3.21
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 101
|-
| [[Liberia]]
| 3.16
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 70
|-
| [[Eswatini]]
| 3.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 75
|-
| [[Morisi]]
| 3.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Jibuti]]
| 3.09
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| [[Omani]]
| 3.04
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Polandi]]
| 3.03
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Zimbabwe]]
| 3.02
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 78
|-
| [[Kosovo]]
| 2.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 25
|-
| [[Benin]]
| 2.93
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 53
|-
| [[Brunei]]
| 2.92
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Jamhuri ya Kongo]]
| 2.91
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 117
|-
| [[Qatar]]
| 2.91
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Saudia]]
| 2.90
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 97
|-
| [[Gine ya Ikweta]]
| 2.89
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Lesotho]]
| 2.88
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Nyuzilandi]]
| 2.86
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Hungaria]]
| 2.84
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Sierra Leone]]
| 2.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Eire]]
| 2.80
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 24
|-
| [[Liechtenstein]]
| 2.78
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 19
|-
| [[Gabon]]
| 2.74
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Azerbaijan]]
| 2.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Kroatia]]
| 2.68
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Slovenia]]
| 2.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Namibia]]
| 2.65
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Tunisia]]
| 2.64
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Ufilipino]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 64
|-
| [[Kodivaa]]
| 2.60
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 41
|-
| [[Jamhuri ya China]]
| 2.54
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Moldova]]
| 2.52
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 22
|-
| [[Bahrain]]
| 2.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Luxemburg]]
| 2.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 52
|-
| [[Masedonia Kaskazini]]
| 2.48
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Yordani]]
| 2.48
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Mongolia]]
| 2.42
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 83
|-
| [[Belarus]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Serbia]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Turkmenistan]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Gambia]]
| 2.39
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 28
|-
| [[Iraki]]
| 2.37
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 64
|-
| [[Nepal]]
| 2.37
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 308
|-
| [[Timor ya Mashariki]]
| 2.34
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| [[Tuvalu]]
| 2.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 15
|-
| [[Sri Lanka]]
| 2.32
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Yemen]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 84
|-
| [[Andorra]]
| 2.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 17
|-
| [[Nchi iliyoendelea]]
| 2.27
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 9
|-
| [[Kirgizia]]
| 2.26
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 57
|-
| [[Romania]]
| 2.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Sao Tome na Principe]]
| 2.23
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Bangladesh]]
| 2.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Bosnia na Herzegovina]]
| 2.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 14
|-
| [[Libya]]
| 2.22
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 164
|-
| [[Armenia]]
| 2.19
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Welisi]]
| 2.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Ucheki]]
| 2.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Utoaji mimba nchini Uganda]]
| 2.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Sahara ya Magharibi]]
| 2.10
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Uzbekistan]]
| 2.09
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Kuwait]]
| 2.07
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Malaysia]]
| 2.06
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Kupro]]
| 2.04
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Maldivi]]
| 2.02
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu
|-
| [[Visiwa vya Cook]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 8
|-
| [[Montenegro]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 18
|-
| [[Nauru]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Ossetia Kusini]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Togo]]
| 1.95
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 53
|-
| [[Albania]]
| 1.92
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Mauritania]]
| 1.91
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Samoa]]
| 1.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 13
|-
| [[Jiko la ardhini]]
| 1.80
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Georgia]]
| 1.72
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Polynesia ya Kifaransa]]
| 1.71
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 2
|-
| [[Lituanya]]
| 1.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Gine]]
| 1.67
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Niue]]
| 1.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 17
|-
| [[Abkhazia]]
| 1.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 11
|-
| [[Tajikistan]]
| 1.55
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 19
|-
| [[Palau]]
| 1.53
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 22
|-
| [[Visiwa vya Solomon]]
| 1.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 11
|-
| [[Alfonse Owiny-Dollo]]
| 1.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Gibraltar]]
| 1.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Estonia]]
| 1.40
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Kiribati]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 19
|-
| [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Samoa ya Marekani]]
| 1.36
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 9
|-
| [[Slovakia]]
| 1.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Visiwa vya Mariana]]
| 1.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 7
|-
| [[Tonga]]
| 1.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 17
|}
==Takwimu==
===Takwimu za Jumla===
{| class="wikitable"
! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko
|-
| Jumla ya Makala || 174 || —
|-
| Jumla ya Hariri (siku zote) || 35013 || —
|-
| Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 10540 || ↓ -24.7%
|-
| Wastani wa Hariri kwa Makala || 201.2 || —
|-
| Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 60.6 || —
|}
===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)===
{| class="wikitable sortable"
! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko
|-
| 1 || [[Marekani]] || 585 || ↓ -36.6%
|-
| 2 || [[Kenya]] || 495 || ↓ -10.6%
|-
| 3 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 400 || ↓ -14.3%
|-
| 4 || [[Burundi]] || 338 || ↓ -10.8%
|-
| 5 || [[Afrika Kusini]] || 322 || ↓ -13.9%
|-
| 6 || [[Nepal]] || 308 || ↑ +541.7%
|-
| 7 || [[Uturuki]] || 299 || ↓ -3.9%
|-
| 8 || [[Jamhuri ya Watu wa China]] || 267 || ↓ -7.6%
|-
| 9 || [[Irani]] || 256 || ↓ -26.9%
|-
| 10 || [[Ethiopia]] || 237 || ↓ -8.1%
|-
|}
====Wahariri====
Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365)
{| class="wikitable sortable"
! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia
|-
| 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 568 || 42.5%
|-
| 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 361 || 27.0%
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 137 || 10.3%
|-
| 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 114 || 8.5%
|-
| 5 || [[User:~2025-60637-6|~2025-60637-6]] || 12 || 0.9%
|-
| 6 || [[User:~2025-61248-5|~2025-61248-5]] || 12 || 0.9%
|-
| 7 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 10 || 0.7%
|-
| 8 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.6%
|-
| 9 || [[User:Kisare|Kisare]] || 6 || 0.4%
|-
| 10 || [[User:CSGinger14|CSGinger14]] || 6 || 0.4%
|-
|}
lp4j4r9d0bs13c6qyk7ymixme47hdw6
1593448
1593373
2026-08-30T11:36:18Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 CAQI Bot updated with page views column
1593448
wikitext
text/x-wiki
{{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}}
{{Kigezo:Mradi/Nchi}}
== Yaliyomo ==
<div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;">
Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]].
[[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC)
</div>
== Mwongozo ==
===Sanduku/Jedwali la taarifa===
'''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana.
===Utangulizi===
{{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}}
Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo:
====Aya ya Utangulizi====
Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800.
Mfano:
</br>
{{Blockquote|
'''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}}
====Aya zinazofuata====
Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii.
===Mwili===
Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji.
====Asili ya jina====
Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi.
====Historia====
Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa.
====Jiografia====
Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili.
====Demografia====
Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana.
====Uchumi====
Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato.
====Serikali na siasa====
Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa.
====Utamaduni====
Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa.
====Tazama pia====
Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika.
====Marejeo====
Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa.
====Viungo vya nje====
Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo.
== Makala ==
{{Chati ya duara
| caption= CAQI (2026-08-30)
| label1 = Makala Bora
| value1 = 7
| color1= green
| label2 = Makala Nzuri
| value2 = 9
| color2= yellow
| label3 = Makala Msingi
| value3 = 63
| color3= orange
| label4 = Makala ya Chini
| value4 = 73
| color4= lightblue
| label5 = Mbegu
| value5 = 27
| color5= red
}}
{| class="wikitable sortable"
! Nchi
! CAQI (2026-08-30)<br />
! Mitazamo (siku 30)<br />
|-
| colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora
|-
| [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
| 9.56
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 400
|-
| [[Kenya]]
| 9.44
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 495
|-
| [[Tanzania]]
| 9.17
| style="background-color:#006400; color:white" | 2523
|-
| [[Ghana]]
| 8.93
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 175
|-
| [[Marekani]]
| 8.76
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 585
|-
| [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]]
| 8.25
| style="background-color:#006400; color:white" | 1203
|-
| [[Afrika Kusini]]
| 8.10
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 322
|-
| colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri
|-
| [[Hispania]]
| 7.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 151
|-
| [[Irani]]
| 7.62
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 256
|-
| [[Ethiopia]]
| 7.58
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 237
|-
| [[Urusi]]
| 7.54
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 421
|-
| [[Burundi]]
| 7.36
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 338
|-
| [[Sudan Kusini]]
| 7.28
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 83
|-
| [[Nigeria]]
| 7.26
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 141
|-
| [[Australia]]
| 7.15
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 134
|-
| [[Somalia]]
| 7.09
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 112
|-
| colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi
|-
| [[Senegal]]
| 6.90
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Ufaransa]]
| 6.68
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 189
|-
| [[Jamhuri ya Watu wa China]]
| 6.52
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 267
|-
| [[Italia]]
| 6.23
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 135
|-
| [[Falme za Kiarabu]]
| 6.08
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 116
|-
| [[Laos]]
| 5.95
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 46
|-
| [[Uingereza]]
| 5.93
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 289
|-
| [[Norwei]]
| 5.77
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 68
|-
| [[Rwanda]]
| 5.49
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 339
|-
| [[Korea Kaskazini]]
| 5.44
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 109
|-
| [[Mali]]
| 5.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 104
|-
| [[Korea Kusini]]
| 5.34
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 145
|-
| [[Ufini]]
| 5.20
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 78
|-
| [[Uswisi]]
| 5.17
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 117
|-
| [[Israeli]]
| 5.15
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 211
|-
| [[Ufalme wa Muungano]]
| 5.05
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 99
|-
| [[Cabo Verde]]
| 4.89
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 97
|-
| [[Zambia]]
| 4.89
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 169
|-
| [[Ujerumani]]
| 4.83
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 205
|-
| [[Niger]]
| 4.79
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Misri]]
| 4.78
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 193
|-
| [[Uganda]]
| 4.78
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 230
|-
| [[Afghanistan]]
| 4.70
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 55
|-
| [[Shelisheli]]
| 4.68
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 112
|-
| [[Japani]]
| 4.66
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 211
|-
| [[San Marino]]
| 4.63
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 22
|-
| [[Chad]]
| 4.59
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Austria]]
| 4.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 51
|-
| [[Kamerun]]
| 4.48
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 62
|-
| [[Uturuki]]
| 4.42
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 299
|-
| [[Vatikani]]
| 4.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 141
|-
| [[Gine Bisau]]
| 4.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 10
|-
| [[Ukraini]]
| 4.41
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 88
|-
| [[Sudan]]
| 4.39
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 72
|-
| [[Uswidi]]
| 4.30
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 58
|-
| [[Uholanzi]]
| 4.26
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 111
|-
| [[Kanada]]
| 4.17
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 142
|-
| [[Kamboja]]
| 4.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 22
|-
| [[Moroko]]
| 4.13
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 117
|-
| [[Uhindi]]
| 4.08
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 199
|-
| [[Malawi]]
| 4.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 121
|-
| [[Pakistani]]
| 3.98
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 64
|-
| [[Ubelgiji]]
| 3.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 77
|-
| [[Udeni]]
| 3.88
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Burkina Faso]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 79
|-
| [[Madagaska]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 79
|-
| [[Ugiriki]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 164
|-
| [[Vietnam]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 64
|-
| [[Bulgaria]]
| 3.82
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 80
|-
| [[Ureno]]
| 3.79
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 130
|-
| [[Isilandi]]
| 3.77
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Msumbiji]]
| 3.76
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 178
|-
| [[Aljeria]]
| 3.73
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| [[Vanuatu]]
| 3.72
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 149
|-
| [[Kazakhstan]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Malta]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Indonesia]]
| 3.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 86
|-
| [[Singapuri]]
| 3.63
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 72
|-
| [[Papua Guinea Mpya]]
| 3.61
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 28
|-
| [[Eritrea]]
| 3.60
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Uthai]]
| 3.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Angola]]
| 3.52
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 101
|-
| [[Hong Kong]]
| 3.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 70
|-
| colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini
|-
| [[Bhutan]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Fiji]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Ufalme wa Udeni]]
| 3.44
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 10
|-
| [[Palestina]]
| 3.43
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 120
|-
| [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]]
| 3.38
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 87
|-
| [[Syria]]
| 3.35
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 77
|-
| [[Latvia]]
| 3.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Myanmar]]
| 3.23
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Botswana]]
| 3.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 91
|-
| [[Komori]]
| 3.21
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 101
|-
| [[Liberia]]
| 3.16
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 70
|-
| [[Eswatini]]
| 3.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 75
|-
| [[Morisi]]
| 3.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Jibuti]]
| 3.09
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 64
|-
| [[Omani]]
| 3.04
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Polandi]]
| 3.03
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Zimbabwe]]
| 3.02
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 78
|-
| [[Kosovo]]
| 2.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 25
|-
| [[Benin]]
| 2.93
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 53
|-
| [[Brunei]]
| 2.92
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Jamhuri ya Kongo]]
| 2.91
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 117
|-
| [[Qatar]]
| 2.91
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Saudia]]
| 2.90
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 97
|-
| [[Gine ya Ikweta]]
| 2.89
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Lesotho]]
| 2.88
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Nyuzilandi]]
| 2.86
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Hungaria]]
| 2.84
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Sierra Leone]]
| 2.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Eire]]
| 2.80
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 24
|-
| [[Liechtenstein]]
| 2.78
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 19
|-
| [[Gabon]]
| 2.74
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Azerbaijan]]
| 2.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Kroatia]]
| 2.68
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Slovenia]]
| 2.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Namibia]]
| 2.65
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Tunisia]]
| 2.64
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Ufilipino]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 64
|-
| [[Kodivaa]]
| 2.60
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 41
|-
| [[Jamhuri ya China]]
| 2.54
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Moldova]]
| 2.52
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 22
|-
| [[Bahrain]]
| 2.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Luxemburg]]
| 2.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 52
|-
| [[Masedonia Kaskazini]]
| 2.48
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Yordani]]
| 2.48
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Mongolia]]
| 2.42
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 83
|-
| [[Belarus]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Serbia]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Turkmenistan]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Gambia]]
| 2.39
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 28
|-
| [[Iraki]]
| 2.37
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 64
|-
| [[Nepal]]
| 2.37
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 308
|-
| [[Timor ya Mashariki]]
| 2.34
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| [[Tuvalu]]
| 2.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 15
|-
| [[Sri Lanka]]
| 2.32
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Yemen]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 84
|-
| [[Andorra]]
| 2.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 17
|-
| [[Nchi iliyoendelea]]
| 2.27
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 9
|-
| [[Kirgizia]]
| 2.26
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 57
|-
| [[Romania]]
| 2.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Sao Tome na Principe]]
| 2.23
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Bangladesh]]
| 2.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Bosnia na Herzegovina]]
| 2.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 14
|-
| [[Libya]]
| 2.22
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 164
|-
| [[Armenia]]
| 2.19
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Welisi]]
| 2.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Ucheki]]
| 2.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Utoaji mimba nchini Uganda]]
| 2.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Sahara ya Magharibi]]
| 2.10
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Uzbekistan]]
| 2.09
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Kuwait]]
| 2.07
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Malaysia]]
| 2.06
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Kupro]]
| 2.04
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Maldivi]]
| 2.02
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu
|-
| [[Visiwa vya Cook]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 8
|-
| [[Montenegro]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 18
|-
| [[Nauru]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Ossetia Kusini]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Togo]]
| 1.95
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 53
|-
| [[Albania]]
| 1.92
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Mauritania]]
| 1.91
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Samoa]]
| 1.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 13
|-
| [[Jiko la ardhini]]
| 1.80
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Georgia]]
| 1.72
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Polynesia ya Kifaransa]]
| 1.71
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 2
|-
| [[Lituanya]]
| 1.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Gine]]
| 1.67
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Niue]]
| 1.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 17
|-
| [[Abkhazia]]
| 1.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 11
|-
| [[Tajikistan]]
| 1.55
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 19
|-
| [[Palau]]
| 1.53
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 22
|-
| [[Visiwa vya Solomon]]
| 1.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 11
|-
| [[Alfonse Owiny-Dollo]]
| 1.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Gibraltar]]
| 1.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Estonia]]
| 1.40
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Kiribati]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 19
|-
| [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Samoa ya Marekani]]
| 1.36
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 9
|-
| [[Slovakia]]
| 1.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Visiwa vya Mariana]]
| 1.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 7
|-
| [[Tonga]]
| 1.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 17
|}
==Takwimu==
===Takwimu za Jumla===
{| class="wikitable"
! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko
|-
| Jumla ya Makala || 174 || —
|-
| Jumla ya Hariri (siku zote) || 35013 || —
|-
| Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 10540 || ↓ -24.7%
|-
| Wastani wa Hariri kwa Makala || 201.2 || —
|-
| Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 60.6 || —
|}
===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)===
{| class="wikitable sortable"
! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko
|-
| 1 || [[Marekani]] || 585 || ↓ -36.6%
|-
| 2 || [[Kenya]] || 495 || ↓ -10.6%
|-
| 3 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 400 || ↓ -14.3%
|-
| 4 || [[Burundi]] || 338 || ↓ -10.8%
|-
| 5 || [[Afrika Kusini]] || 322 || ↓ -13.9%
|-
| 6 || [[Nepal]] || 308 || ↑ +541.7%
|-
| 7 || [[Uturuki]] || 299 || ↓ -3.9%
|-
| 8 || [[Jamhuri ya Watu wa China]] || 267 || ↓ -7.6%
|-
| 9 || [[Irani]] || 256 || ↓ -26.9%
|-
| 10 || [[Ethiopia]] || 237 || ↓ -8.1%
|-
|}
====Wahariri====
Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365)
{| class="wikitable sortable"
! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia
|-
| 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 568 || 42.5%
|-
| 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 361 || 27.0%
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 137 || 10.3%
|-
| 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 114 || 8.5%
|-
| 5 || [[User:~2025-60637-6|~2025-60637-6]] || 12 || 0.9%
|-
| 6 || [[User:~2025-61248-5|~2025-61248-5]] || 12 || 0.9%
|-
| 7 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 10 || 0.7%
|-
| 8 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.6%
|-
| 9 || [[User:Kisare|Kisare]] || 6 || 0.4%
|-
| 10 || [[User:CSGinger14|CSGinger14]] || 6 || 0.4%
|-
|}
pjuelskb1jnfi8fvylrwczkny2hounw
1593452
1593448
2026-08-30T11:42:05Z
Gayle-Bot
78697
Sasisha Takwimu za mradi
1593452
wikitext
text/x-wiki
{{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}}
{{Kigezo:Mradi/Nchi}}
== Yaliyomo ==
<div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;">
Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]].
[[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC)
</div>
== Mwongozo ==
===Sanduku/Jedwali la taarifa===
'''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana.
===Utangulizi===
{{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}}
Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo:
====Aya ya Utangulizi====
Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800.
Mfano:
</br>
{{Blockquote|
'''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}}
====Aya zinazofuata====
Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii.
===Mwili===
Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji.
====Asili ya jina====
Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi.
====Historia====
Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa.
====Jiografia====
Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili.
====Demografia====
Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana.
====Uchumi====
Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato.
====Serikali na siasa====
Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa.
====Utamaduni====
Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa.
====Tazama pia====
Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika.
====Marejeo====
Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa.
====Viungo vya nje====
Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo.
== Makala ==
{{Chati ya duara
| caption= CAQI (2026-08-30)
| label1 = Makala Bora
| value1 = 7
| color1= green
| label2 = Makala Nzuri
| value2 = 9
| color2= yellow
| label3 = Makala Msingi
| value3 = 63
| color3= orange
| label4 = Makala ya Chini
| value4 = 73
| color4= lightblue
| label5 = Mbegu
| value5 = 27
| color5= red
}}
{| class="wikitable sortable"
! Nchi
! CAQI (2026-08-30)<br />
! Mitazamo (siku 30)<br />
|-
| colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora
|-
| [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
| 9.56
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 400
|-
| [[Kenya]]
| 9.44
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 495
|-
| [[Tanzania]]
| 9.17
| style="background-color:#006400; color:white" | 2523
|-
| [[Ghana]]
| 8.93
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 175
|-
| [[Marekani]]
| 8.76
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 585
|-
| [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]]
| 8.25
| style="background-color:#006400; color:white" | 1203
|-
| [[Afrika Kusini]]
| 8.10
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 322
|-
| colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri
|-
| [[Hispania]]
| 7.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 151
|-
| [[Irani]]
| 7.62
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 256
|-
| [[Ethiopia]]
| 7.58
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 237
|-
| [[Urusi]]
| 7.54
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 421
|-
| [[Burundi]]
| 7.36
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 338
|-
| [[Sudan Kusini]]
| 7.28
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 83
|-
| [[Nigeria]]
| 7.26
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 141
|-
| [[Australia]]
| 7.15
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 134
|-
| [[Somalia]]
| 7.09
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 112
|-
| colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi
|-
| [[Senegal]]
| 6.90
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Ufaransa]]
| 6.68
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 189
|-
| [[Jamhuri ya Watu wa China]]
| 6.52
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 267
|-
| [[Italia]]
| 6.23
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 135
|-
| [[Falme za Kiarabu]]
| 6.08
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 116
|-
| [[Laos]]
| 5.95
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 46
|-
| [[Uingereza]]
| 5.93
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 289
|-
| [[Norwei]]
| 5.77
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 68
|-
| [[Rwanda]]
| 5.49
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 339
|-
| [[Korea Kaskazini]]
| 5.44
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 109
|-
| [[Mali]]
| 5.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 104
|-
| [[Korea Kusini]]
| 5.34
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 145
|-
| [[Ufini]]
| 5.20
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 78
|-
| [[Uswisi]]
| 5.17
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 117
|-
| [[Israeli]]
| 5.15
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 211
|-
| [[Ufalme wa Muungano]]
| 5.05
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 99
|-
| [[Cabo Verde]]
| 4.89
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 97
|-
| [[Zambia]]
| 4.89
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 169
|-
| [[Ujerumani]]
| 4.83
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 205
|-
| [[Niger]]
| 4.79
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Misri]]
| 4.78
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 193
|-
| [[Uganda]]
| 4.78
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 230
|-
| [[Afghanistan]]
| 4.70
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 55
|-
| [[Shelisheli]]
| 4.68
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 112
|-
| [[Japani]]
| 4.66
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 211
|-
| [[San Marino]]
| 4.63
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 22
|-
| [[Chad]]
| 4.59
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Austria]]
| 4.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 51
|-
| [[Kamerun]]
| 4.48
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 62
|-
| [[Uturuki]]
| 4.42
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 299
|-
| [[Vatikani]]
| 4.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 141
|-
| [[Gine Bisau]]
| 4.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 10
|-
| [[Ukraini]]
| 4.41
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 88
|-
| [[Sudan]]
| 4.39
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 72
|-
| [[Uswidi]]
| 4.30
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 58
|-
| [[Uholanzi]]
| 4.26
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 111
|-
| [[Kanada]]
| 4.17
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 142
|-
| [[Kamboja]]
| 4.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 22
|-
| [[Moroko]]
| 4.13
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 117
|-
| [[Uhindi]]
| 4.08
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 199
|-
| [[Malawi]]
| 4.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 121
|-
| [[Pakistani]]
| 3.98
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 64
|-
| [[Ubelgiji]]
| 3.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 77
|-
| [[Udeni]]
| 3.88
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Burkina Faso]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 79
|-
| [[Madagaska]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 79
|-
| [[Ugiriki]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 164
|-
| [[Vietnam]]
| 3.84
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 64
|-
| [[Bulgaria]]
| 3.82
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 80
|-
| [[Ureno]]
| 3.79
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 130
|-
| [[Isilandi]]
| 3.77
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Msumbiji]]
| 3.76
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 178
|-
| [[Aljeria]]
| 3.73
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| [[Vanuatu]]
| 3.72
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 149
|-
| [[Kazakhstan]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Malta]]
| 3.65
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Indonesia]]
| 3.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 86
|-
| [[Singapuri]]
| 3.63
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 72
|-
| [[Papua Guinea Mpya]]
| 3.61
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 28
|-
| [[Eritrea]]
| 3.60
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Uthai]]
| 3.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Angola]]
| 3.52
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 101
|-
| [[Hong Kong]]
| 3.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 70
|-
| colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini
|-
| [[Bhutan]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Fiji]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Ufalme wa Udeni]]
| 3.44
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 10
|-
| [[Palestina]]
| 3.43
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 120
|-
| [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]]
| 3.38
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 87
|-
| [[Syria]]
| 3.35
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 77
|-
| [[Latvia]]
| 3.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Myanmar]]
| 3.23
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Botswana]]
| 3.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 91
|-
| [[Komori]]
| 3.21
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 101
|-
| [[Liberia]]
| 3.16
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 70
|-
| [[Eswatini]]
| 3.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 75
|-
| [[Morisi]]
| 3.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Jibuti]]
| 3.09
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 64
|-
| [[Omani]]
| 3.04
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Polandi]]
| 3.03
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Zimbabwe]]
| 3.02
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 78
|-
| [[Kosovo]]
| 2.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 25
|-
| [[Benin]]
| 2.93
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 53
|-
| [[Brunei]]
| 2.92
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Jamhuri ya Kongo]]
| 2.91
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 117
|-
| [[Qatar]]
| 2.91
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Saudia]]
| 2.90
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 97
|-
| [[Gine ya Ikweta]]
| 2.89
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Lesotho]]
| 2.88
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Nyuzilandi]]
| 2.86
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 26
|-
| [[Hungaria]]
| 2.84
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Sierra Leone]]
| 2.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Eire]]
| 2.80
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 24
|-
| [[Liechtenstein]]
| 2.78
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 19
|-
| [[Gabon]]
| 2.74
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Azerbaijan]]
| 2.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Kroatia]]
| 2.68
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Slovenia]]
| 2.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Namibia]]
| 2.65
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Tunisia]]
| 2.64
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Ufilipino]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 64
|-
| [[Kodivaa]]
| 2.60
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 41
|-
| [[Jamhuri ya China]]
| 2.54
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Moldova]]
| 2.52
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 22
|-
| [[Bahrain]]
| 2.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Luxemburg]]
| 2.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 52
|-
| [[Masedonia Kaskazini]]
| 2.48
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Yordani]]
| 2.48
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Mongolia]]
| 2.42
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 83
|-
| [[Belarus]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Serbia]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Turkmenistan]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Gambia]]
| 2.39
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 28
|-
| [[Iraki]]
| 2.37
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 64
|-
| [[Nepal]]
| 2.37
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 308
|-
| [[Timor ya Mashariki]]
| 2.34
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| [[Tuvalu]]
| 2.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 15
|-
| [[Sri Lanka]]
| 2.32
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Yemen]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 84
|-
| [[Andorra]]
| 2.30
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 17
|-
| [[Nchi iliyoendelea]]
| 2.27
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 9
|-
| [[Kirgizia]]
| 2.26
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 57
|-
| [[Romania]]
| 2.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Sao Tome na Principe]]
| 2.23
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Bangladesh]]
| 2.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Bosnia na Herzegovina]]
| 2.22
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 14
|-
| [[Libya]]
| 2.22
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 164
|-
| [[Armenia]]
| 2.19
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Welisi]]
| 2.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 39
|-
| [[Ucheki]]
| 2.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 48
|-
| [[Utoaji mimba nchini Uganda]]
| 2.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Sahara ya Magharibi]]
| 2.10
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Uzbekistan]]
| 2.09
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Kuwait]]
| 2.07
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Malaysia]]
| 2.06
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Kupro]]
| 2.04
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Maldivi]]
| 2.02
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu
|-
| [[Visiwa vya Cook]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 8
|-
| [[Montenegro]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 18
|-
| [[Nauru]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Ossetia Kusini]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Togo]]
| 1.95
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 53
|-
| [[Albania]]
| 1.92
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Mauritania]]
| 1.91
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Samoa]]
| 1.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 13
|-
| [[Jiko la ardhini]]
| 1.80
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Georgia]]
| 1.72
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Polynesia ya Kifaransa]]
| 1.71
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 2
|-
| [[Lituanya]]
| 1.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Gine]]
| 1.67
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Niue]]
| 1.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 17
|-
| [[Abkhazia]]
| 1.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 11
|-
| [[Tajikistan]]
| 1.55
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 19
|-
| [[Palau]]
| 1.53
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 22
|-
| [[Visiwa vya Solomon]]
| 1.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 11
|-
| [[Alfonse Owiny-Dollo]]
| 1.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Gibraltar]]
| 1.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Estonia]]
| 1.40
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 32
|-
| [[Kiribati]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 19
|-
| [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 3
|-
| [[Samoa ya Marekani]]
| 1.36
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 9
|-
| [[Slovakia]]
| 1.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Visiwa vya Mariana]]
| 1.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 7
|-
| [[Tonga]]
| 1.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 17
|}
==Takwimu==
===Takwimu za Jumla===
{| class="wikitable"
! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko
|-
| Jumla ya Makala || 174 || —
|-
| Jumla ya Hariri (siku zote) || 35016 || —
|-
| Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 17713 || ↓ -21.0%
|-
| Wastani wa Hariri kwa Makala || 201.2 || —
|-
| Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 101.8 || —
|}
===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)===
{| class="wikitable sortable"
! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko
|-
| 1 || [[Tanzania]] || 2523 || ↑ +3.7%
|-
| 2 || [[Marekani]] || 585 || ↓ -36.6%
|-
| 3 || [[Kenya]] || 495 || ↓ -10.6%
|-
| 4 || [[Urusi]] || 421 || ↓ -3.9%
|-
| 5 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 400 || ↓ -14.3%
|-
| 6 || [[Rwanda]] || 339 || ↑ +59.9%
|-
| 7 || [[Burundi]] || 338 || ↓ -10.8%
|-
| 8 || [[Afrika Kusini]] || 322 || ↓ -13.9%
|-
| 9 || [[Nepal]] || 308 || ↑ +541.7%
|-
| 10 || [[Uturuki]] || 299 || ↓ -3.9%
|-
|}
====Wahariri====
Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365)
{| class="wikitable sortable"
! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia
|-
| 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 571 || 42.6%
|-
| 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 361 || 27.0%
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 137 || 10.2%
|-
| 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 114 || 8.5%
|-
| 5 || [[User:~2025-60637-6|~2025-60637-6]] || 12 || 0.9%
|-
| 6 || [[User:~2025-61248-5|~2025-61248-5]] || 12 || 0.9%
|-
| 7 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 10 || 0.7%
|-
| 8 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.6%
|-
| 9 || [[User:Kisare|Kisare]] || 6 || 0.4%
|-
| 10 || [[User:CSGinger14|CSGinger14]] || 6 || 0.4%
|-
|}
iieamggudkfl93l0bw4wrasywn7w6dq
Uchaguzi Mkuu wa Tanzania, 2025
0
212432
1593258
1590190
2026-08-29T17:09:16Z
Gayle157
73366
/* */
1593258
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox election
| nchi = Tanzania
| uchaguzi_uliopita = 2020 Tanzanian general election
| mwaka_uliopita = 2020
| tarehe_ya_uchaguzi = 29 Oktoba 2025
| uchaguzi_ujao = 2030 Tanzanian general election
| mwaka_ujao = 2030
| registered = 37,647,235
| ujitokezaji =
| module = {{Infobox election
| embed = yes
| jina_la_uchaguzi = Uchaguzi wa Rais
| aina = presidential
| picha1 = International leaders sign joint statement at COP26 (51649202102) (Suluhu crop).jpg
| mgombea1 = '''[[Samia Suluhu Hassan]]'''
| chama1 = Chama Cha Mapinduzi
| mgombea_mwenza1 = '''[[Emmanuel Nchimbi]]'''
| kura1 = '''31,913,866'''
| asilimia1 = '''97.66%'''
| picha2 = 3x4.svg
| mgombea2 = Mwalim Salum Juma
| chama2 = Chama cha Ukombozi wa Umma
| mgombea_mwenza2 = Devotha Mathew Minja
| kura2 = 213,414
| asilimia2 = 0.65%
| cheo = Rais
| kabla_ya_uchaguzi = [[Samia Suluhu Hassan]]
| chama_kabla = Chama Cha Mapinduzi
| baada_ya_uchaguzi = [[Samia Suluhu Hassan]]
| chama_baada = Chama Cha Mapinduzi
}}
}}
'''Uchaguzi Mkuu wa Tanzania, 2025''' ulifanyika tarehe [[Oktoba 29]], [[2025]], na ulijumuisha uchaguzi wa [[Rais wa Tanzania]], [[Wabunge]], na [[Wawakilishi wenye kura]] wa madiwani katika mabaraza ya wilaya.Uchaguzi huu ulikuwa wa kwanza chini ya uongozi wa Rais [[Samia Suluhu Hassan]] kama mgombea wa urais, na ulishuhudia idadi ya wapigakura 37,655,559 waliojiandikisha katika majimbo 272. Rais aliyepo madarakani [[Samia Suluhu Hassan]], ambaye alirithi nafasi hiyo mwaka 2021 baada ya kifo cha [[John Magufuli]], aliwania muhula wake wa kwanza kamili kupitia [[chama tawala]] [[Chama Cha Mapinduzi]] (CCM). [[Uchaguzi]] huu ulifanyika katika mazingira yenye changamoto kubwa za [[siasa|kisiasa]]: chama kikuu cha upinzani, [[CHADEMA]] kilizuiwa kisheria kushiriki, na kiongozi wake [[Tundu Lissu]] alikamatwa na anakabiliwa na shtaka la [[uhaini]] kwa sababu ya wito wake wa mageuzi ya [[uchaguzi]]<ref>{{Rejea habari|title=Tanzania’s main opposition Chadema party barred from upcoming elections|publisher=Aljazeera|url=https://www.aljazeera.com/news/2025/4/12/tanzanias-main-opposition-chadema-party-barred-from-upcoming-elections#:~:text=News%7CPolitics-,Tanzania's%20main%20opposition%20Chadema%20party%20barred%20from%20upcoming%20elections,the%20elections%20from%20going%20ahead.|access-date=2025-09-04|website=www.aljazeera.com|lang=en}}</ref>. Watazamaji wa kimataifa na mashirika ya [[haki za binadamu]] yalitoa tahadhari kwamba hali ya [[demokrasia]] imezorota na Tanzania imepangiwa na shirika la Freedom House hadhi ya “''Siyo Huru''”, ikionyesha mwelekeo wa “udikteta wa uchaguzi”<ref>{{Rejea tovuti|title=October elections will reveal the extent of Tanzania’s democratic decline|publisher=ISSAFRICA|url=https://issafrica.org/iss-today/october-elections-will-reveal-the-extent-of-tanzania-s-democratic-decline#:~:text=Tanzania%20is%20sliding%20into%20electoral,and%20manipulation%20of%20electoral%20systems|access-date=2025-09-04|website=www.issafrica.org|lang=en}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Tanzania’s 2025 Elections: A Quiet Collapse of Political Competition?|author=Felistus Kandia|url=https://masharikirpc.org/tanzanias-2025-elections-a-quiet-collapse-of-political-competition/#:~:text=In%20April%202025%2C%20Tanzania%E2%80%99s%20judiciary,the%20first%20vote%20is%20cast|access-date=2025-09-04|website=en}}</ref>. Mjadala mkubwa umeibuka kuhusu mageuzi ya sheria za uchaguzi, upungufu wa vyama pinzani na shinikizo la kimataifa kuhusu uwazi na uhuru wa vyombo vya habari.
== Mageuzi ya Uchaguzi ==
Mnamo mwaka wa 2024, Bunge la Tanzania lilipitisha marekebisho makuu matatu ya kisheria:<ref>{{Rejea tovuti|title=Tanzania’s new political and electoral reforms|publisher=Gepc|url=https://gepc.or.tz/tanzanias-new-political-and-electoral-reforms-a-step-to-the-right-a-high-jump-to-go/|access-date=2025-09-04|website=www.gepc.or.tz}}</ref>
* ''Sheria ya Tume Huru ya Uchaguzi'' (2024)
* ''Sheria ya Uchaguzi wa Rais, Wabunge na Madiwani'' (2024)
* ''Sheria ya Marekebisho ya Vyama vya Siasa'' (2024)
Mageuzi hayo yalitangazwa kama njia ya kuongeza uwajibikaji na uaminifu wa [[uchaguzi]], lakini yamekosolewa kwa kutoshughulikia mambo ya msingi. [[Rais]] bado anabaki na mamlaka ya kuteua makamishna wengi wa tume ya [[uchaguzi]]. Viongozi wa upinzani na mashirika ya kiraia wanasema tume bado ipo chini ya ushawishi wa [[serikali]], licha ya kuanzishwa kwa jopo la uteuzi.
[[Sheria]] mpya ziliweka masharti ya upatikanaji wa nakala za matokeo katika vituo vya kupigia kura, kuondoa ada za kubadilisha kadi za mpiga kura na kurekebisha baadhi ya taratibu za malalamiko ya uchaguzi. Hata hivyo, hazikurusu wagombea binafsi, hazikuongeza uwazi katika ufadhili wa vyama na ziliweka kanuni za mwenendo wa uchaguzi ambazo zilitumika kama msingi wa kuengua CHADEMA na ACT-Wazalendo baada ya kukataa kuzitia saini. Wanasiasa wakongwe na wachambuzi wa kisiasa wamesema mageuzi haya ni ya juu juu na hayakuondoa "upungufu wa imani" wa muda mrefu.
== Uchaguzi wa rais ==
Kulingana na matokeo rasmi yaliyotangazwa na NEC tarehe 31 Oktoba 2025, Rais Samia Suluhu Hassan wa CCM alishinda na kura 31,913,866 kutoka jumla ya kura 32,678,844, na asilimia 97.6%<ref>{{Rejea tovuti|title=Matokeo ya uchaguzi wa Tanzania 2025: Tume ya Uchaguzi INEC yaendelea kutangaza matokeo|url=https://www.bbc.com/swahili/articles/c0qplkl2nz0o|work=BBC News Swahili|date=2025-10-30|accessdate=2025-11-02|language=sw}}</ref>. Wagombea wengine walikuwa kutoka vyama vidogo 16, lakini hakukuwa na mpinzani mkubwa kutokana na kutoa nje kwa CHADEMA na ACT-Wazalendo.
Uchaguzi uliendana na kufuatwa na vituko vingi <ref>https://www.ohchr.org/en/press-releases/2025/11/tanzania-election-related-killings-and-other-violations-must-be-investigated</ref> <ref>https://news.un.org/en/story/2025/11/1166334</ref>.
== Marejeo==
{{marejeo}}
[[Jamii:Uchaguzi nchini Tanzania]]
[[Jamii:2025]]
fhfwxfisso9eyf26681bbgumhthu4fw
1593260
1593258
2026-08-29T17:13:37Z
Gayle157
73366
/* */
1593260
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox election
| nchi = Tanzania
| uchaguzi_uliopita = 2020 Tanzanian general election
| mwaka_uliopita = 2020
| tarehe_ya_uchaguzi = 29 Oktoba 2025
| uchaguzi_ujao = 2030 Tanzanian general election
| mwaka_ujao = 2030
| registered = 37,647,235
| ujitokezaji =
| jina_la_uchaguzi = Uchaguzi Mkuu wa Tanzania, 2025
| aina = presidential
| picha1 = International leaders sign joint statement at COP26 (51649202102) (Suluhu crop).jpg
| mgombea1 = '''[[Samia Suluhu Hassan]]'''
| chama1 = Chama Cha Mapinduzi
| mgombea_mwenza1 = '''[[Emmanuel Nchimbi]]'''
| kura1 = '''31,913,866'''
| asilimia1 = '''97.66%'''
| picha2 = 3x4.svg
| mgombea2 = Mwalim Salum Juma
| chama2 = Chama cha Ukombozi wa Umma
| mgombea_mwenza2 = Devotha Mathew Minja
| kura2 = 213,414
| asilimia2 = 0.65%
| cheo = Rais
| kabla_ya_uchaguzi = [[Samia Suluhu Hassan]]
| chama_kabla = Chama Cha Mapinduzi
| baada_ya_uchaguzi = [[Samia Suluhu Hassan]]
| chama_baada = Chama Cha Mapinduzi
}}
'''Uchaguzi Mkuu wa Tanzania, 2025''' ulifanyika tarehe [[Oktoba 29]], [[2025]], na ulijumuisha uchaguzi wa [[Rais wa Tanzania]], [[Wabunge]], na [[Wawakilishi wenye kura]] wa madiwani katika mabaraza ya wilaya.Uchaguzi huu ulikuwa wa kwanza chini ya uongozi wa Rais [[Samia Suluhu Hassan]] kama mgombea wa urais, na ulishuhudia idadi ya wapigakura 37,655,559 waliojiandikisha katika majimbo 272. Rais aliyepo madarakani [[Samia Suluhu Hassan]], ambaye alirithi nafasi hiyo mwaka 2021 baada ya kifo cha [[John Magufuli]], aliwania muhula wake wa kwanza kamili kupitia [[chama tawala]] [[Chama Cha Mapinduzi]] (CCM). [[Uchaguzi]] huu ulifanyika katika mazingira yenye changamoto kubwa za [[siasa|kisiasa]]: chama kikuu cha upinzani, [[CHADEMA]] kilizuiwa kisheria kushiriki, na kiongozi wake [[Tundu Lissu]] alikamatwa na anakabiliwa na shtaka la [[uhaini]] kwa sababu ya wito wake wa mageuzi ya [[uchaguzi]]<ref>{{Rejea habari|title=Tanzania’s main opposition Chadema party barred from upcoming elections|publisher=Aljazeera|url=https://www.aljazeera.com/news/2025/4/12/tanzanias-main-opposition-chadema-party-barred-from-upcoming-elections#:~:text=News%7CPolitics-,Tanzania's%20main%20opposition%20Chadema%20party%20barred%20from%20upcoming%20elections,the%20elections%20from%20going%20ahead.|access-date=2025-09-04|website=www.aljazeera.com|lang=en}}</ref>. Watazamaji wa kimataifa na mashirika ya [[haki za binadamu]] yalitoa tahadhari kwamba hali ya [[demokrasia]] imezorota na Tanzania imepangiwa na shirika la Freedom House hadhi ya “''Siyo Huru''”, ikionyesha mwelekeo wa “udikteta wa uchaguzi”<ref>{{Rejea tovuti|title=October elections will reveal the extent of Tanzania’s democratic decline|publisher=ISSAFRICA|url=https://issafrica.org/iss-today/october-elections-will-reveal-the-extent-of-tanzania-s-democratic-decline#:~:text=Tanzania%20is%20sliding%20into%20electoral,and%20manipulation%20of%20electoral%20systems|access-date=2025-09-04|website=www.issafrica.org|lang=en}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Tanzania’s 2025 Elections: A Quiet Collapse of Political Competition?|author=Felistus Kandia|url=https://masharikirpc.org/tanzanias-2025-elections-a-quiet-collapse-of-political-competition/#:~:text=In%20April%202025%2C%20Tanzania%E2%80%99s%20judiciary,the%20first%20vote%20is%20cast|access-date=2025-09-04|website=en}}</ref>. Mjadala mkubwa umeibuka kuhusu mageuzi ya sheria za uchaguzi, upungufu wa vyama pinzani na shinikizo la kimataifa kuhusu uwazi na uhuru wa vyombo vya habari.
== Mageuzi ya Uchaguzi ==
Mnamo mwaka wa 2024, Bunge la Tanzania lilipitisha marekebisho makuu matatu ya kisheria:<ref>{{Rejea tovuti|title=Tanzania’s new political and electoral reforms|publisher=Gepc|url=https://gepc.or.tz/tanzanias-new-political-and-electoral-reforms-a-step-to-the-right-a-high-jump-to-go/|access-date=2025-09-04|website=www.gepc.or.tz}}</ref>
* ''Sheria ya Tume Huru ya Uchaguzi'' (2024)
* ''Sheria ya Uchaguzi wa Rais, Wabunge na Madiwani'' (2024)
* ''Sheria ya Marekebisho ya Vyama vya Siasa'' (2024)
Mageuzi hayo yalitangazwa kama njia ya kuongeza uwajibikaji na uaminifu wa [[uchaguzi]], lakini yamekosolewa kwa kutoshughulikia mambo ya msingi. [[Rais]] bado anabaki na mamlaka ya kuteua makamishna wengi wa tume ya [[uchaguzi]]. Viongozi wa upinzani na mashirika ya kiraia wanasema tume bado ipo chini ya ushawishi wa [[serikali]], licha ya kuanzishwa kwa jopo la uteuzi.
[[Sheria]] mpya ziliweka masharti ya upatikanaji wa nakala za matokeo katika vituo vya kupigia kura, kuondoa ada za kubadilisha kadi za mpiga kura na kurekebisha baadhi ya taratibu za malalamiko ya uchaguzi. Hata hivyo, hazikurusu wagombea binafsi, hazikuongeza uwazi katika ufadhili wa vyama na ziliweka kanuni za mwenendo wa uchaguzi ambazo zilitumika kama msingi wa kuengua CHADEMA na ACT-Wazalendo baada ya kukataa kuzitia saini. Wanasiasa wakongwe na wachambuzi wa kisiasa wamesema mageuzi haya ni ya juu juu na hayakuondoa "upungufu wa imani" wa muda mrefu.
== Uchaguzi wa rais ==
Kulingana na matokeo rasmi yaliyotangazwa na NEC tarehe 31 Oktoba 2025, Rais Samia Suluhu Hassan wa CCM alishinda na kura 31,913,866 kutoka jumla ya kura 32,678,844, na asilimia 97.6%<ref>{{Rejea tovuti|title=Matokeo ya uchaguzi wa Tanzania 2025: Tume ya Uchaguzi INEC yaendelea kutangaza matokeo|url=https://www.bbc.com/swahili/articles/c0qplkl2nz0o|work=BBC News Swahili|date=2025-10-30|accessdate=2025-11-02|language=sw}}</ref>. Wagombea wengine walikuwa kutoka vyama vidogo 16, lakini hakukuwa na mpinzani mkubwa kutokana na kutoa nje kwa CHADEMA na ACT-Wazalendo.
Uchaguzi uliendana na kufuatwa na vituko vingi <ref>https://www.ohchr.org/en/press-releases/2025/11/tanzania-election-related-killings-and-other-violations-must-be-investigated</ref> <ref>https://news.un.org/en/story/2025/11/1166334</ref>.
== Marejeo==
{{marejeo}}
[[Jamii:Uchaguzi nchini Tanzania]]
[[Jamii:2025]]
czz94ydwc02dtq9hucpfeelbshwyxfz
1593279
1593260
2026-08-29T18:16:28Z
Gayle157
73366
/* */
1593279
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox election
| election_name = Uchaguzi Mkuu wa Tanzania, 2025
| country = Tanzania
| previous_election = 2020 Tanzanian general election
| previous_year = 2020
| election_date = 29 Oktoba 2025
| next_election = 2030 Tanzanian general election
| next_year = 2030
| registered = 37,647,235
| type = presidential
| image1 = International leaders sign joint statement at COP26 (51649202102) (Suluhu crop).jpg
| nominee1 = '''[[Samia Suluhu Hassan]]'''
| party1 = Chama Cha Mapinduzi
| running_mate1 = '''[[Emmanuel Nchimbi]]'''
| popular_vote1 = 31,913,866
| percentage1 = 97.66%
| image2 = 3x4.svg
| nominee2 = Mwalim Salum Juma
| party2 = Chama cha Ukombozi wa Umma
| running_mate2 = Devotha Mathew Minja
| popular_vote2 = 213,414
| percentage2 = 0.65%
| title = Rais
| before_election = [[Samia Suluhu Hassan]]
| before_party = Chama Cha Mapinduzi
| after_election = [[Samia Suluhu Hassan]]
| after_party = Chama Cha Mapinduzi
}}
'''Uchaguzi Mkuu wa Tanzania, 2025''' ulifanyika tarehe [[Oktoba 29]], [[2025]], na ulijumuisha uchaguzi wa [[Rais wa Tanzania]], [[Wabunge]], na [[Wawakilishi wenye kura]] wa madiwani katika mabaraza ya wilaya.Uchaguzi huu ulikuwa wa kwanza chini ya uongozi wa Rais [[Samia Suluhu Hassan]] kama mgombea wa urais, na ulishuhudia idadi ya wapigakura 37,655,559 waliojiandikisha katika majimbo 272. Rais aliyepo madarakani [[Samia Suluhu Hassan]], ambaye alirithi nafasi hiyo mwaka 2021 baada ya kifo cha [[John Magufuli]], aliwania muhula wake wa kwanza kamili kupitia [[chama tawala]] [[Chama Cha Mapinduzi]] (CCM). [[Uchaguzi]] huu ulifanyika katika mazingira yenye changamoto kubwa za [[siasa|kisiasa]]: chama kikuu cha upinzani, [[CHADEMA]] kilizuiwa kisheria kushiriki, na kiongozi wake [[Tundu Lissu]] alikamatwa na anakabiliwa na shtaka la [[uhaini]] kwa sababu ya wito wake wa mageuzi ya [[uchaguzi]]<ref>{{Rejea habari|title=Tanzania’s main opposition Chadema party barred from upcoming elections|publisher=Aljazeera|url=https://www.aljazeera.com/news/2025/4/12/tanzanias-main-opposition-chadema-party-barred-from-upcoming-elections#:~:text=News%7CPolitics-,Tanzania's%20main%20opposition%20Chadema%20party%20barred%20from%20upcoming%20elections,the%20elections%20from%20going%20ahead.|access-date=2025-09-04|website=www.aljazeera.com|lang=en}}</ref>. Watazamaji wa kimataifa na mashirika ya [[haki za binadamu]] yalitoa tahadhari kwamba hali ya [[demokrasia]] imezorota na Tanzania imepangiwa na shirika la Freedom House hadhi ya “''Siyo Huru''”, ikionyesha mwelekeo wa “udikteta wa uchaguzi”<ref>{{Rejea tovuti|title=October elections will reveal the extent of Tanzania’s democratic decline|publisher=ISSAFRICA|url=https://issafrica.org/iss-today/october-elections-will-reveal-the-extent-of-tanzania-s-democratic-decline#:~:text=Tanzania%20is%20sliding%20into%20electoral,and%20manipulation%20of%20electoral%20systems|access-date=2025-09-04|website=www.issafrica.org|lang=en}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Tanzania’s 2025 Elections: A Quiet Collapse of Political Competition?|author=Felistus Kandia|url=https://masharikirpc.org/tanzanias-2025-elections-a-quiet-collapse-of-political-competition/#:~:text=In%20April%202025%2C%20Tanzania%E2%80%99s%20judiciary,the%20first%20vote%20is%20cast|access-date=2025-09-04|website=en}}</ref>. Mjadala mkubwa umeibuka kuhusu mageuzi ya sheria za uchaguzi, upungufu wa vyama pinzani na shinikizo la kimataifa kuhusu uwazi na uhuru wa vyombo vya habari.
== Mageuzi ya Uchaguzi ==
Mnamo mwaka wa 2024, Bunge la Tanzania lilipitisha marekebisho makuu matatu ya kisheria:<ref>{{Rejea tovuti|title=Tanzania’s new political and electoral reforms|publisher=Gepc|url=https://gepc.or.tz/tanzanias-new-political-and-electoral-reforms-a-step-to-the-right-a-high-jump-to-go/|access-date=2025-09-04|website=www.gepc.or.tz}}</ref>
* ''Sheria ya Tume Huru ya Uchaguzi'' (2024)
* ''Sheria ya Uchaguzi wa Rais, Wabunge na Madiwani'' (2024)
* ''Sheria ya Marekebisho ya Vyama vya Siasa'' (2024)
Mageuzi hayo yalitangazwa kama njia ya kuongeza uwajibikaji na uaminifu wa [[uchaguzi]], lakini yamekosolewa kwa kutoshughulikia mambo ya msingi. [[Rais]] bado anabaki na mamlaka ya kuteua makamishna wengi wa tume ya [[uchaguzi]]. Viongozi wa upinzani na mashirika ya kiraia wanasema tume bado ipo chini ya ushawishi wa [[serikali]], licha ya kuanzishwa kwa jopo la uteuzi.
[[Sheria]] mpya ziliweka masharti ya upatikanaji wa nakala za matokeo katika vituo vya kupigia kura, kuondoa ada za kubadilisha kadi za mpiga kura na kurekebisha baadhi ya taratibu za malalamiko ya uchaguzi. Hata hivyo, hazikurusu wagombea binafsi, hazikuongeza uwazi katika ufadhili wa vyama na ziliweka kanuni za mwenendo wa uchaguzi ambazo zilitumika kama msingi wa kuengua CHADEMA na ACT-Wazalendo baada ya kukataa kuzitia saini. Wanasiasa wakongwe na wachambuzi wa kisiasa wamesema mageuzi haya ni ya juu juu na hayakuondoa "upungufu wa imani" wa muda mrefu.
== Uchaguzi wa rais ==
Kulingana na matokeo rasmi yaliyotangazwa na NEC tarehe 31 Oktoba 2025, Rais Samia Suluhu Hassan wa CCM alishinda na kura 31,913,866 kutoka jumla ya kura 32,678,844, na asilimia 97.6%<ref>{{Rejea tovuti|title=Matokeo ya uchaguzi wa Tanzania 2025: Tume ya Uchaguzi INEC yaendelea kutangaza matokeo|url=https://www.bbc.com/swahili/articles/c0qplkl2nz0o|work=BBC News Swahili|date=2025-10-30|accessdate=2025-11-02|language=sw}}</ref>. Wagombea wengine walikuwa kutoka vyama vidogo 16, lakini hakukuwa na mpinzani mkubwa kutokana na kutoa nje kwa CHADEMA na ACT-Wazalendo.
Uchaguzi uliendana na kufuatwa na vituko vingi <ref>https://www.ohchr.org/en/press-releases/2025/11/tanzania-election-related-killings-and-other-violations-must-be-investigated</ref> <ref>https://news.un.org/en/story/2025/11/1166334</ref>.
== Marejeo==
{{marejeo}}
[[Jamii:Uchaguzi nchini Tanzania]]
[[Jamii:2025]]
f130r9soe6fs00lhs6cjtxp0y9ylw2g
1593366
1593279
2026-08-30T04:31:34Z
Gayle157
73366
/* */
1593366
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox election
| election_name = Uchaguzi Mkuu wa Tanzania, 2025
| country = Tanzania
| previous_election = Uchaguzi Mkuu wa Tanzania, 2020
| previous_year = 2020
| election_date = 29 Oktoba 2025
| next_election = Uchaguzi Mkuu wa Tanzania, 2030
| next_year = 2030
| registered = 37,647,235
| type = presidential
| image1 = International leaders sign joint statement at COP26 (51649202102) (Suluhu crop).jpg
| nominee1 = '''[[Samia Suluhu Hassan]]'''
| party1 = Chama Cha Mapinduzi
| running_mate1 = '''[[Emmanuel Nchimbi]]'''
| popular_vote1 = 31,913,866
| percentage1 = 97.66%
| image2 = 3x4.svg
| nominee2 = Mwalim Salum Juma
| party2 = Chama cha Ukombozi wa Umma
| running_mate2 = Devotha Mathew Minja
| popular_vote2 = 213,414
| percentage2 = 0.65%
| title = Rais
| before_election = [[Samia Suluhu Hassan]]
| before_party = Chama Cha Mapinduzi
| after_election = [[Samia Suluhu Hassan]]
| after_party = Chama Cha Mapinduzi
}}
'''Uchaguzi Mkuu wa Tanzania, 2025''' ulifanyika tarehe [[Oktoba 29]], [[2025]], na ulijumuisha uchaguzi wa [[Rais wa Tanzania]], [[Wabunge]], na [[Wawakilishi wenye kura]] wa madiwani katika mabaraza ya wilaya.Uchaguzi huu ulikuwa wa kwanza chini ya uongozi wa Rais [[Samia Suluhu Hassan]] kama mgombea wa urais, na ulishuhudia idadi ya wapigakura 37,655,559 waliojiandikisha katika majimbo 272. Rais aliyepo madarakani [[Samia Suluhu Hassan]], ambaye alirithi nafasi hiyo mwaka 2021 baada ya kifo cha [[John Magufuli]], aliwania muhula wake wa kwanza kamili kupitia [[chama tawala]] [[Chama Cha Mapinduzi]] (CCM). [[Uchaguzi]] huu ulifanyika katika mazingira yenye changamoto kubwa za [[siasa|kisiasa]]: chama kikuu cha upinzani, [[CHADEMA]] kilizuiwa kisheria kushiriki, na kiongozi wake [[Tundu Lissu]] alikamatwa na anakabiliwa na shtaka la [[uhaini]] kwa sababu ya wito wake wa mageuzi ya [[uchaguzi]]<ref>{{Rejea habari|title=Tanzania’s main opposition Chadema party barred from upcoming elections|publisher=Aljazeera|url=https://www.aljazeera.com/news/2025/4/12/tanzanias-main-opposition-chadema-party-barred-from-upcoming-elections#:~:text=News%7CPolitics-,Tanzania's%20main%20opposition%20Chadema%20party%20barred%20from%20upcoming%20elections,the%20elections%20from%20going%20ahead.|access-date=2025-09-04|website=www.aljazeera.com|lang=en}}</ref>. Watazamaji wa kimataifa na mashirika ya [[haki za binadamu]] yalitoa tahadhari kwamba hali ya [[demokrasia]] imezorota na Tanzania imepangiwa na shirika la Freedom House hadhi ya “''Siyo Huru''”, ikionyesha mwelekeo wa “udikteta wa uchaguzi”<ref>{{Rejea tovuti|title=October elections will reveal the extent of Tanzania’s democratic decline|publisher=ISSAFRICA|url=https://issafrica.org/iss-today/october-elections-will-reveal-the-extent-of-tanzania-s-democratic-decline#:~:text=Tanzania%20is%20sliding%20into%20electoral,and%20manipulation%20of%20electoral%20systems|access-date=2025-09-04|website=www.issafrica.org|lang=en}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Tanzania’s 2025 Elections: A Quiet Collapse of Political Competition?|author=Felistus Kandia|url=https://masharikirpc.org/tanzanias-2025-elections-a-quiet-collapse-of-political-competition/#:~:text=In%20April%202025%2C%20Tanzania%E2%80%99s%20judiciary,the%20first%20vote%20is%20cast|access-date=2025-09-04|website=en}}</ref>. Mjadala mkubwa umeibuka kuhusu mageuzi ya sheria za uchaguzi, upungufu wa vyama pinzani na shinikizo la kimataifa kuhusu uwazi na uhuru wa vyombo vya habari.
== Mageuzi ya Uchaguzi ==
Mnamo mwaka wa 2024, Bunge la Tanzania lilipitisha marekebisho makuu matatu ya kisheria:<ref>{{Rejea tovuti|title=Tanzania’s new political and electoral reforms|publisher=Gepc|url=https://gepc.or.tz/tanzanias-new-political-and-electoral-reforms-a-step-to-the-right-a-high-jump-to-go/|access-date=2025-09-04|website=www.gepc.or.tz}}</ref>
* ''Sheria ya Tume Huru ya Uchaguzi'' (2024)
* ''Sheria ya Uchaguzi wa Rais, Wabunge na Madiwani'' (2024)
* ''Sheria ya Marekebisho ya Vyama vya Siasa'' (2024)
Mageuzi hayo yalitangazwa kama njia ya kuongeza uwajibikaji na uaminifu wa [[uchaguzi]], lakini yamekosolewa kwa kutoshughulikia mambo ya msingi. [[Rais]] bado anabaki na mamlaka ya kuteua makamishna wengi wa tume ya [[uchaguzi]]. Viongozi wa upinzani na mashirika ya kiraia wanasema tume bado ipo chini ya ushawishi wa [[serikali]], licha ya kuanzishwa kwa jopo la uteuzi.
[[Sheria]] mpya ziliweka masharti ya upatikanaji wa nakala za matokeo katika vituo vya kupigia kura, kuondoa ada za kubadilisha kadi za mpiga kura na kurekebisha baadhi ya taratibu za malalamiko ya uchaguzi. Hata hivyo, hazikurusu wagombea binafsi, hazikuongeza uwazi katika ufadhili wa vyama na ziliweka kanuni za mwenendo wa uchaguzi ambazo zilitumika kama msingi wa kuengua CHADEMA na ACT-Wazalendo baada ya kukataa kuzitia saini. Wanasiasa wakongwe na wachambuzi wa kisiasa wamesema mageuzi haya ni ya juu juu na hayakuondoa "upungufu wa imani" wa muda mrefu.
== Uchaguzi wa rais ==
Kulingana na matokeo rasmi yaliyotangazwa na NEC tarehe 31 Oktoba 2025, Rais Samia Suluhu Hassan wa CCM alishinda na kura 31,913,866 kutoka jumla ya kura 32,678,844, na asilimia 97.6%<ref>{{Rejea tovuti|title=Matokeo ya uchaguzi wa Tanzania 2025: Tume ya Uchaguzi INEC yaendelea kutangaza matokeo|url=https://www.bbc.com/swahili/articles/c0qplkl2nz0o|work=BBC News Swahili|date=2025-10-30|accessdate=2025-11-02|language=sw}}</ref>. Wagombea wengine walikuwa kutoka vyama vidogo 16, lakini hakukuwa na mpinzani mkubwa kutokana na kutoa nje kwa CHADEMA na ACT-Wazalendo.
Uchaguzi uliendana na kufuatwa na vituko vingi <ref>https://www.ohchr.org/en/press-releases/2025/11/tanzania-election-related-killings-and-other-violations-must-be-investigated</ref> <ref>https://news.un.org/en/story/2025/11/1166334</ref>.
== Marejeo==
{{marejeo}}
[[Jamii:Uchaguzi nchini Tanzania]]
[[Jamii:2025]]
4b1qemn1apwx3ord0iip3z0k9quhtly
1593371
1593366
2026-08-30T04:46:43Z
Gayle157
73366
/* */ Update
1593371
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox election
| election_name = Uchaguzi Mkuu wa Tanzania, 2025
| country = Tanzania
| previous_election = Uchaguzi Mkuu wa Tanzania, 2020
| previous_year = 2020
| election_date = 29 Oktoba 2025
| next_election = Uchaguzi Mkuu wa Tanzania, 2030
| next_year = 2030
| registered = 37,647,235
| type = presidential
| image1 = International leaders sign joint statement at COP26 (51649202102) (Suluhu crop).jpg
| nominee1 = '''[[Samia Suluhu Hassan]]'''
| party1 = Chama Cha Mapinduzi
| running_mate1 = '''[[Emmanuel Nchimbi]]'''
| popular_vote1 = 31,913,866
| percentage1 = 97.66%
| image2 = 3x4.svg
| nominee2 = Mwalim Salum Juma
| party2 = Chama cha Ukombozi wa Umma
| running_mate2 = Devotha Mathew Minja
| popular_vote2 = 213,414
| percentage2 = 0.65%
| title = Rais
| before_election = [[Samia Suluhu Hassan]]
| before_party = Chama Cha Mapinduzi
| after_election = [[Samia Suluhu Hassan]]
| after_party = Chama Cha Mapinduzi
}}
'''Uchaguzi Mkuu wa Tanzania wa 2025''' ulifanyika tarehe 29 Oktoba 2025 kwa ajili ya kumchagua [[Rais wa Tanzania]], [[Wabunge]], na [[Wawakilishi wenye kura]] wa madiwani katika mabaraza ya wilaya.<ref name="Tanzania_NEC_Results">{{cite web |url=https://www.nec.go.tz/ |title=National Electoral Commission of Tanzania - 2025 General Election Results |website=nec.go.tz |publisher=National Electoral Commission (NEC) |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref> Kulikuwa na wapiga kura 37,647,235 waliojiandikisha.<ref name="Tanzania_NEC_Results"/> Rais aliyekuwa madarakani, [[Samia Suluhu Hassan]] wa chama tawala [[Chama Cha Mapinduzi]] (CCM), alishinda uchaguzi wa urais kwa kura 31,913,866 (97.66%), akifuatiwa na Mwalim Salum Juma wa [[Chama cha Ukombozi wa Umma]] (CUP), aliyepata kura 213,414 (0.65%).<ref name="BBC_Tanzania_Election_2025">{{cite web |title=Tanzania Election 2025 Results and Analysis |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-68932111 |website=BBC News |publisher=BBC |date=Novemba 2025 |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref> Wagombea wengine walijumuisha Gombo Samandito Gombo wa [[Civic United Front]], aliyepata kura 164,050 (0.50%), na Almas Hassan Kisabya wa [[National Reconstruction Alliance]], aliyepata kura 99,396 (0.30%).<ref name="BBC_Tanzania_Election_2025"/> Kwa jumla, kiwango cha ushiriki kiliripotiwa kuwa asilimia 86.80%.<ref name="Tanzania_NEC_Results"/>
Uchaguzi huo ulifanyika katika mazingira ya kisiasa yenye utata mkubwa.<ref name="Reuters_Tanzania_2025">{{cite web |title=Tanzania general election marred by opposition bans and internet disruptions |url=https://www.reuters.com/world/africa/tanzania-general-election-2025-10-29/ |website=Reuters |publisher=Thomson Reuters |date=Oktoba 30, 2025 |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref> [[Chama cha Demokrasia na Maendeleo]] (Chadema) kilizuiwa kushiriki baada ya kushindwa kusaini kanuni za maadili ya uchaguzi, huku mwenyekiti wake, [[Tundu Lissu]], akiwa amekamatwa na kushtakiwa kwa uhaini baada ya kutoa wito wa kufanyika kwa mageuzi ya uchaguzi.<ref name="AlJazeera_Tanzania_2025">{{cite web |title=Tanzania's opposition excluded as President Samia wins re-election |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/11/1/tanzania-election-results-samia-suluhu-hassan |website=Al Jazeera |publisher=Al Jazeera Media Network |date=Novemba 1, 2025 |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref> Mgombea wa [[ACT-Wazalendo]], Luhaga Mpina, pia alizuiwa kugombea.<ref name="Reuters_Tanzania_2025"/> Kwa sababu hiyo, vyama viwili vikubwa vya upinzani vilitengwa na uchaguzi wa urais, na kuiacha CCM ikiwa karibu bila upinzani.<ref name="AlJazeera_Tanzania_2025"/> Uchaguzi huo ulifuatiwa na maandamano katika maeneo kadhaa, kukatika kwa huduma ya intaneti, kuwekwa kwa amri ya kutotoka nje [[Dar es Salaam]], na ripoti za vifo na majeruhi wengi, huku makundi ya upinzani na waangalizi wakitilia shaka uaminifu na haki ya mchakato wa uchaguzi.<ref name="Reuters_Tanzania_2025"/>
Katika [[Bunge la Tanzania|Bunge la Kitaifa]], CCM ilishinda viti 270 vya majimbo na viti 113 vya wanawake vya uteuzi maalumu, na hivyo kupata viti 383 kwa jumla, ikiwa ni ongezeko la viti 33.<ref name="Tanzania_NEC_Parliament">{{cite web |url=https://www.parliament.go.tz/ |title=Composition of the National Assembly of Tanzania |website=parliament.go.tz |publisher=Parliament of Tanzania |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref> ACT-Wazalendo ilishinda viti 2 vya majimbo, huku CUP ikipata viti 2 vya wanawake vya uteuzi maalumu.<ref name="Tanzania_NEC_Parliament"/> Aidha, Bunge lilijumuisha wateule 10 wa rais, wajumbe 5 waliochaguliwa na [[Baraza la Wawakilishi la Zanzibar]], pamoja na [[Mwanasheria Mkuu wa Serikali]], na hivyo kufanya jumla ya idadi ya viti kuwa 403.<ref name="Britannica_Tanzania_Government">{{cite web |last=Ingham |first=Kenneth |title=Tanzania - Government and society |url=https://www.britannica.com/place/Tanzania/Government-and-society |website=Encyclopædia Britannica |publisher=Encyclopædia Britannica, Inc. |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref> Wingi mkubwa wa viti bungeni uliiwezesha CCM kuendeleza utawala wake wa muda mrefu wa kisiasa, huku kutengwa kwa vyama vikuu vya upinzani na mwenendo wenye utata wa uchaguzi huo kukizua tena wasiwasi kuhusu ushindani wa kisiasa na utawala wa kidemokrasia nchini Tanzania.<ref name="AlJazeera_Tanzania_2025"/>
== Mageuzi ya Uchaguzi ==
Mnamo mwaka wa 2024, Bunge la Tanzania lilipitisha marekebisho makuu matatu ya kisheria:<ref>{{Rejea tovuti|title=Tanzania’s new political and electoral reforms|publisher=Gepc|url=https://gepc.or.tz/tanzanias-new-political-and-electoral-reforms-a-step-to-the-right-a-high-jump-to-go/|access-date=2025-09-04|website=www.gepc.or.tz}}</ref>
* ''Sheria ya Tume Huru ya Uchaguzi'' (2024)
* ''Sheria ya Uchaguzi wa Rais, Wabunge na Madiwani'' (2024)
* ''Sheria ya Marekebisho ya Vyama vya Siasa'' (2024)
Mageuzi hayo yalitangazwa kama njia ya kuongeza uwajibikaji na uaminifu wa [[uchaguzi]], lakini yamekosolewa kwa kutoshughulikia mambo ya msingi. [[Rais]] bado anabaki na mamlaka ya kuteua makamishna wengi wa tume ya [[uchaguzi]]. Viongozi wa upinzani na mashirika ya kiraia wanasema tume bado ipo chini ya ushawishi wa [[serikali]], licha ya kuanzishwa kwa jopo la uteuzi.
[[Sheria]] mpya ziliweka masharti ya upatikanaji wa nakala za matokeo katika vituo vya kupigia kura, kuondoa ada za kubadilisha kadi za mpiga kura na kurekebisha baadhi ya taratibu za malalamiko ya uchaguzi. Hata hivyo, hazikurusu wagombea binafsi, hazikuongeza uwazi katika ufadhili wa vyama na ziliweka kanuni za mwenendo wa uchaguzi ambazo zilitumika kama msingi wa kuengua CHADEMA na ACT-Wazalendo baada ya kukataa kuzitia saini. Wanasiasa wakongwe na wachambuzi wa kisiasa wamesema mageuzi haya ni ya juu juu na hayakuondoa "upungufu wa imani" wa muda mrefu.
== Uchaguzi wa rais ==
Kulingana na matokeo rasmi yaliyotangazwa na NEC tarehe 31 Oktoba 2025, Rais Samia Suluhu Hassan wa CCM alishinda na kura 31,913,866 kutoka jumla ya kura 32,678,844, na asilimia 97.6%<ref>{{Rejea tovuti|title=Matokeo ya uchaguzi wa Tanzania 2025: Tume ya Uchaguzi INEC yaendelea kutangaza matokeo|url=https://www.bbc.com/swahili/articles/c0qplkl2nz0o|work=BBC News Swahili|date=2025-10-30|accessdate=2025-11-02|language=sw}}</ref>. Wagombea wengine walikuwa kutoka vyama vidogo 16, lakini hakukuwa na mpinzani mkubwa kutokana na kutoa nje kwa CHADEMA na ACT-Wazalendo.
Uchaguzi uliendana na kufuatwa na vituko vingi <ref>https://www.ohchr.org/en/press-releases/2025/11/tanzania-election-related-killings-and-other-violations-must-be-investigated</ref> <ref>https://news.un.org/en/story/2025/11/1166334</ref>.
== Marejeo==
{{marejeo}}
[[Jamii:Uchaguzi nchini Tanzania]]
[[Jamii:2025]]
17u55sprt3cnp8j3fwpfogv4wyi2y5q
1593375
1593371
2026-08-30T04:59:12Z
Gayle157
73366
/* Muhtasari */ Overview
1593375
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox election
| election_name = Uchaguzi Mkuu wa Tanzania, 2025
| country = Tanzania
| previous_election = Uchaguzi Mkuu wa Tanzania, 2020
| previous_year = 2020
| election_date = 29 Oktoba 2025
| next_election = Uchaguzi Mkuu wa Tanzania, 2030
| next_year = 2030
| registered = 37,647,235
| type = presidential
| image1 = International leaders sign joint statement at COP26 (51649202102) (Suluhu crop).jpg
| nominee1 = '''[[Samia Suluhu Hassan]]'''
| party1 = Chama Cha Mapinduzi
| running_mate1 = '''[[Emmanuel Nchimbi]]'''
| popular_vote1 = 31,913,866
| percentage1 = 97.66%
| image2 = 3x4.svg
| nominee2 = Mwalim Salum Juma
| party2 = Chama cha Ukombozi wa Umma
| running_mate2 = Devotha Mathew Minja
| popular_vote2 = 213,414
| percentage2 = 0.65%
| title = Rais
| before_election = [[Samia Suluhu Hassan]]
| before_party = Chama Cha Mapinduzi
| after_election = [[Samia Suluhu Hassan]]
| after_party = Chama Cha Mapinduzi
}}
'''Uchaguzi Mkuu wa Tanzania wa 2025''' ulifanyika tarehe 29 Oktoba 2025 kwa ajili ya kumchagua [[Rais wa Tanzania]], [[Wabunge]], na [[Wawakilishi wenye kura]] wa madiwani katika mabaraza ya wilaya.<ref name="Tanzania_NEC_Results">{{cite web |url=https://www.nec.go.tz/ |title=National Electoral Commission of Tanzania - 2025 General Election Results |website=nec.go.tz |publisher=National Electoral Commission (NEC) |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref> Kulikuwa na wapiga kura 37,647,235 waliojiandikisha.<ref name="Tanzania_NEC_Results"/> Rais aliyekuwa madarakani, [[Samia Suluhu Hassan]] wa chama tawala [[Chama Cha Mapinduzi]] (CCM), alishinda uchaguzi wa urais kwa kura 31,913,866 (97.66%), akifuatiwa na Mwalim Salum Juma wa [[Chama cha Ukombozi wa Umma]] (CUP), aliyepata kura 213,414 (0.65%).<ref name="BBC_Tanzania_Election_2025">{{cite web |title=Tanzania Election 2025 Results and Analysis |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-68932111 |website=BBC News |publisher=BBC |date=Novemba 2025 |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref> Wagombea wengine walijumuisha Gombo Samandito Gombo wa [[Civic United Front]], aliyepata kura 164,050 (0.50%), na Almas Hassan Kisabya wa [[National Reconstruction Alliance]], aliyepata kura 99,396 (0.30%).<ref name="BBC_Tanzania_Election_2025"/> Kwa jumla, kiwango cha ushiriki kiliripotiwa kuwa asilimia 86.80%.<ref name="Tanzania_NEC_Results"/>
Uchaguzi huo ulifanyika katika mazingira ya kisiasa yenye utata mkubwa.<ref name="Reuters_Tanzania_2025">{{cite web |title=Tanzania general election marred by opposition bans and internet disruptions |url=https://www.reuters.com/world/africa/tanzania-general-election-2025-10-29/ |website=Reuters |publisher=Thomson Reuters |date=Oktoba 30, 2025 |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref> [[Chama cha Demokrasia na Maendeleo]] (Chadema) kilizuiwa kushiriki baada ya kushindwa kusaini kanuni za maadili ya uchaguzi, huku mwenyekiti wake, [[Tundu Lissu]], akiwa amekamatwa na kushtakiwa kwa uhaini baada ya kutoa wito wa kufanyika kwa mageuzi ya uchaguzi.<ref name="AlJazeera_Tanzania_2025">{{cite web |title=Tanzania's opposition excluded as President Samia wins re-election |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/11/1/tanzania-election-results-samia-suluhu-hassan |website=Al Jazeera |publisher=Al Jazeera Media Network |date=Novemba 1, 2025 |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref> Mgombea wa [[ACT-Wazalendo]], Luhaga Mpina, pia alizuiwa kugombea.<ref name="Reuters_Tanzania_2025"/> Kwa sababu hiyo, vyama viwili vikubwa vya upinzani vilitengwa na uchaguzi wa urais, na kuiacha CCM ikiwa karibu bila upinzani.<ref name="AlJazeera_Tanzania_2025"/> Uchaguzi huo ulifuatiwa na maandamano katika maeneo kadhaa, kukatika kwa huduma ya intaneti, kuwekwa kwa amri ya kutotoka nje [[Dar es Salaam]], na ripoti za vifo na majeruhi wengi, huku makundi ya upinzani na waangalizi wakitilia shaka uaminifu na haki ya mchakato wa uchaguzi.<ref name="Reuters_Tanzania_2025"/>
Katika [[Bunge la Tanzania|Bunge la Kitaifa]], CCM ilishinda viti 270 vya majimbo na viti 113 vya wanawake vya uteuzi maalumu, na hivyo kupata viti 383 kwa jumla, ikiwa ni ongezeko la viti 33.<ref name="Tanzania_NEC_Parliament">{{cite web |url=https://www.parliament.go.tz/ |title=Composition of the National Assembly of Tanzania |website=parliament.go.tz |publisher=Parliament of Tanzania |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref> ACT-Wazalendo ilishinda viti 2 vya majimbo, huku CUP ikipata viti 2 vya wanawake vya uteuzi maalumu.<ref name="Tanzania_NEC_Parliament"/> Aidha, Bunge lilijumuisha wateule 10 wa rais, wajumbe 5 waliochaguliwa na [[Baraza la Wawakilishi la Zanzibar]], pamoja na [[Mwanasheria Mkuu wa Serikali]], na hivyo kufanya jumla ya idadi ya viti kuwa 403.<ref name="Britannica_Tanzania_Government">{{cite web |last=Ingham |first=Kenneth |title=Tanzania - Government and society |url=https://www.britannica.com/place/Tanzania/Government-and-society |website=Encyclopædia Britannica |publisher=Encyclopædia Britannica, Inc. |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref> Wingi mkubwa wa viti bungeni uliiwezesha CCM kuendeleza utawala wake wa muda mrefu wa kisiasa, huku kutengwa kwa vyama vikuu vya upinzani na mwenendo wenye utata wa uchaguzi huo kukizua tena wasiwasi kuhusu ushindani wa kisiasa na utawala wa kidemokrasia nchini Tanzania.<ref name="AlJazeera_Tanzania_2025"/>
== Muhtasari ==
Uchaguzi mkuu wa Tanzania wa 2025 ulifanyika tarehe 29 Oktoba 2025, ambapo wapiga kura 37,647,235 waliosajiliwa walishiriki katika uchaguzi wa [[Rais wa Tanzania|Rais]], [[Bunge la Tanzania|Wabunge]], na madiwani wa kata.<ref name="Tanzania_NEC_Results">{{cite web |url=https://www.nec.go.tz/ |title=National Electoral Commission of Tanzania - 2025 General Election Results |website=nec.go.tz |publisher=National Electoral Commission (NEC) |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref> [[Samia Suluhu Hassan]] wa chama tawala cha [[Chama Cha Mapinduzi]] (CCM) alichaguliwa tena kuwa rais kwa kura 31,913,866 (97.66%), huku Mwalim Salum Juma wa [[Chama cha Ukombozi wa Umma]] akipata kura 213,414 (0.65%).<ref name="Guardian_Tanzania_2025">{{cite web |title=Tanzania's Hassan declared landslide winner in election that triggered violent protests |url=https://www.theguardian.com/world/2025/nov/01/tanzanias-hassan-declared-landslide-winner-in-election-that-triggered-violent-protests |website=The Guardian |publisher=Guardian Media Group |date=Novemba 1, 2025 |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref> Kwa jumla, kiwango cha ushiriki kiliripotiwa kuwa asilimia 86.80.<ref name="Tanzania_NEC_Results"/>
Uchaguzi huo ulifanyika katika mazingira yenye utata mkubwa wa kisiasa, kufuatia kuzuiwa kwa [[Chama cha Demokrasia na Maendeleo|Chadema]] kushiriki na kuondolewa kwa Luhaga Mpina, mgombea wa [[ACT-Wazalendo]].<ref name="HRW_Tanzania_2025">{{cite web |last=Nyeko |first=Oryem |title=Tanzanian Opposition Leader's Arrest Spells Trouble for Elections |url=https://www.hrw.org/news/2025/04/15/tanzanian-opposition-leaders-arrest-spells-trouble-elections |website=hrw.org |publisher=Human Rights Watch |date=Aprili 15, 2025 |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref> Mwenyekiti wa Chadema, [[Tundu Lissu]], alikamatwa na kushtakiwa kwa [[uhaini]] wakati wa kipindi cha kampeni na baadaye hakuweza kushiriki katika uchaguzi huo.<ref name="Africanews_Lissu_2026">{{cite web |title=Tanzania: Tundu Lissu denounces 'political case' as treason trial starts |url=https://www.africanews.com/2026/08/22/tanzania-tundu-lissu-denounces-political-case-as-treason-trial-starts/ |website=africanews.com |publisher=Africanews |date=Agosti 22, 2026 |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref> CCM pia ilipata wingi mkubwa katika [[Bunge la Tanzania|Bunge]], ikishinda viti 383, ikilinganishwa na viti 2 vya ACT-Wazalendo na viti 2 vya wanawake vya uwakilishi maalumu vilivyoshindwa na Chama cha Ukombozi wa Umma.<ref name="Tanzania_NEC_Parliament">{{cite web |url=https://www.parliament.go.tz/ |title=Composition of the National Assembly of Tanzania |website=parliament.go.tz |publisher=Parliament of Tanzania |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref>
Uchaguzi huo ulifuatwa na maandamano katika maeneo kadhaa ya Tanzania, kukatika kwa intaneti, na kuwekwa kwa amri ya kutotoka nje katika [[Dar es Salaam]].<ref name="TimesOfIsrael_Tanzania_2025">{{cite web |last=AFP |title=Tanzanian president wins 97.66% of vote in election marred by violence |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/tanzanian-president-wins-97-66-of-vote-in-election-marred-by-violence/ |website=timesofisrael.com |publisher=The Times of Israel |date=Novemba 1, 2025 |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref> Taarifa za idadi kubwa ya vifo na majeruhi zilisababisha wasiwasi wa kimataifa, huku vyama vya upinzani na waangalizi wa uchaguzi wakihoji uaminifu na haki ya mchakato wa uchaguzi.<ref name="TimesOfIsrael_Tanzania_2025"/> Uchaguzi huo wenye utata na matukio yaliyofuata uliendeleza mjadala kuhusu uhuru wa kisiasa, mageuzi ya uchaguzi, na [[demokrasia|utawala wa kidemokrasia]] nchini Tanzania.<ref name="Chanzo_Lissu_2026">{{cite web |title=Lissu Tells Treason Court He Has No Faith in Judges on Election Disputes |url=https://thechanzo.com/2026/08/28/lissu-tells-treason-court-he-has-no-faith-in-judges-on-election-disputes/ |website=thechanzo.com |publisher=The Chanzo |date=Agosti 28, 2026 |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref>
== Mageuzi ya Uchaguzi ==
Mnamo mwaka wa 2024, Bunge la Tanzania lilipitisha marekebisho makuu matatu ya kisheria:<ref>{{Rejea tovuti|title=Tanzania’s new political and electoral reforms|publisher=Gepc|url=https://gepc.or.tz/tanzanias-new-political-and-electoral-reforms-a-step-to-the-right-a-high-jump-to-go/|access-date=2025-09-04|website=www.gepc.or.tz}}</ref>
* ''Sheria ya Tume Huru ya Uchaguzi'' (2024)
* ''Sheria ya Uchaguzi wa Rais, Wabunge na Madiwani'' (2024)
* ''Sheria ya Marekebisho ya Vyama vya Siasa'' (2024)
Mageuzi hayo yalitangazwa kama njia ya kuongeza uwajibikaji na uaminifu wa [[uchaguzi]], lakini yamekosolewa kwa kutoshughulikia mambo ya msingi. [[Rais]] bado anabaki na mamlaka ya kuteua makamishna wengi wa tume ya [[uchaguzi]]. Viongozi wa upinzani na mashirika ya kiraia wanasema tume bado ipo chini ya ushawishi wa [[serikali]], licha ya kuanzishwa kwa jopo la uteuzi.
[[Sheria]] mpya ziliweka masharti ya upatikanaji wa nakala za matokeo katika vituo vya kupigia kura, kuondoa ada za kubadilisha kadi za mpiga kura na kurekebisha baadhi ya taratibu za malalamiko ya uchaguzi. Hata hivyo, hazikurusu wagombea binafsi, hazikuongeza uwazi katika ufadhili wa vyama na ziliweka kanuni za mwenendo wa uchaguzi ambazo zilitumika kama msingi wa kuengua CHADEMA na ACT-Wazalendo baada ya kukataa kuzitia saini. Wanasiasa wakongwe na wachambuzi wa kisiasa wamesema mageuzi haya ni ya juu juu na hayakuondoa "upungufu wa imani" wa muda mrefu.
== Uchaguzi wa rais ==
Kulingana na matokeo rasmi yaliyotangazwa na NEC tarehe 31 Oktoba 2025, Rais Samia Suluhu Hassan wa CCM alishinda na kura 31,913,866 kutoka jumla ya kura 32,678,844, na asilimia 97.6%<ref>{{Rejea tovuti|title=Matokeo ya uchaguzi wa Tanzania 2025: Tume ya Uchaguzi INEC yaendelea kutangaza matokeo|url=https://www.bbc.com/swahili/articles/c0qplkl2nz0o|work=BBC News Swahili|date=2025-10-30|accessdate=2025-11-02|language=sw}}</ref>. Wagombea wengine walikuwa kutoka vyama vidogo 16, lakini hakukuwa na mpinzani mkubwa kutokana na kutoa nje kwa CHADEMA na ACT-Wazalendo.
Uchaguzi uliendana na kufuatwa na vituko vingi <ref>https://www.ohchr.org/en/press-releases/2025/11/tanzania-election-related-killings-and-other-violations-must-be-investigated</ref> <ref>https://news.un.org/en/story/2025/11/1166334</ref>.
== Marejeo==
{{marejeo}}
[[Jamii:Uchaguzi nchini Tanzania]]
[[Jamii:2025]]
7mn729fe6m2dubiune8gu7e5cgtad97
1593377
1593375
2026-08-30T05:04:09Z
Gayle157
73366
1593377
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox election
| election_name = Uchaguzi Mkuu wa Tanzania, 2025
| country = Tanzania
| previous_election = Uchaguzi Mkuu wa Tanzania, 2020
| previous_year = 2020
| election_date = 29 Oktoba 2025
| next_election = Uchaguzi Mkuu wa Tanzania, 2030
| next_year = 2030
| registered = 37,647,235
| type = presidential
| image1 = International leaders sign joint statement at COP26 (51649202102) (Suluhu crop).jpg
| nominee1 = '''[[Samia Suluhu Hassan]]'''
| party1 = Chama Cha Mapinduzi
| running_mate1 = '''[[Emmanuel Nchimbi]]'''
| popular_vote1 = 31,913,866
| percentage1 = 97.66%
| image2 = 3x4.svg
| nominee2 = Mwalim Salum Juma
| party2 = Chama cha Ukombozi wa Umma
| running_mate2 = Devotha Mathew Minja
| popular_vote2 = 213,414
| percentage2 = 0.65%
| title = Rais
| before_election = [[Samia Suluhu Hassan]]
| before_party = Chama Cha Mapinduzi
| after_election = [[Samia Suluhu Hassan]]
| after_party = Chama Cha Mapinduzi
}}
'''Uchaguzi Mkuu wa Tanzania wa 2025''' ulifanyika tarehe 29 Oktoba 2025 kwa ajili ya kumchagua [[Rais wa Tanzania]], [[Wabunge]], na [[Wawakilishi wenye kura]] wa madiwani katika mabaraza ya wilaya.<ref name="Tanzania_NEC_Results">{{cite web |url=https://www.nec.go.tz/ |title=National Electoral Commission of Tanzania - 2025 General Election Results |website=nec.go.tz |publisher=National Electoral Commission (NEC) |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref> Kulikuwa na wapiga kura 37,647,235 waliojiandikisha.<ref name="Tanzania_NEC_Results"/> Rais aliyekuwa madarakani, [[Samia Suluhu Hassan]] wa chama tawala [[Chama Cha Mapinduzi]] (CCM), alishinda uchaguzi wa urais kwa kura 31,913,866 (97.66%), akifuatiwa na Mwalim Salum Juma wa [[Chama cha Ukombozi wa Umma]] (CUP), aliyepata kura 213,414 (0.65%).<ref name="BBC_Tanzania_Election_2025">{{cite web |title=Tanzania Election 2025 Results and Analysis |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-68932111 |website=BBC News |publisher=BBC |date=Novemba 2025 |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref> Wagombea wengine walijumuisha Gombo Samandito Gombo wa [[Civic United Front]], aliyepata kura 164,050 (0.50%), na Almas Hassan Kisabya wa [[National Reconstruction Alliance]], aliyepata kura 99,396 (0.30%).<ref name="BBC_Tanzania_Election_2025"/> Kwa jumla, kiwango cha ushiriki kiliripotiwa kuwa asilimia 86.80%.<ref name="Tanzania_NEC_Results"/>
Uchaguzi huo ulifanyika katika mazingira ya kisiasa yenye utata mkubwa.<ref name="Reuters_Tanzania_2025">{{cite web |title=Tanzania general election marred by opposition bans and internet disruptions |url=https://www.reuters.com/world/africa/tanzania-general-election-2025-10-29/ |website=Reuters |publisher=Thomson Reuters |date=Oktoba 30, 2025 |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref> [[Chama cha Demokrasia na Maendeleo]] (Chadema) kilizuiwa kushiriki baada ya kushindwa kusaini kanuni za maadili ya uchaguzi, huku mwenyekiti wake, [[Tundu Lissu]], akiwa amekamatwa na kushtakiwa kwa uhaini baada ya kutoa wito wa kufanyika kwa mageuzi ya uchaguzi.<ref name="AlJazeera_Tanzania_2025">{{cite web |title=Tanzania's opposition excluded as President Samia wins re-election |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/11/1/tanzania-election-results-samia-suluhu-hassan |website=Al Jazeera |publisher=Al Jazeera Media Network |date=Novemba 1, 2025 |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref> Mgombea wa [[ACT-Wazalendo]], Luhaga Mpina, pia alizuiwa kugombea.<ref name="Reuters_Tanzania_2025"/> Kwa sababu hiyo, vyama viwili vikubwa vya upinzani vilitengwa na uchaguzi wa urais, na kuiacha CCM ikiwa karibu bila upinzani.<ref name="AlJazeera_Tanzania_2025"/> Uchaguzi huo ulifuatiwa na maandamano katika maeneo kadhaa, kukatika kwa huduma ya intaneti, kuwekwa kwa amri ya kutotoka nje [[Dar es Salaam]], na ripoti za vifo na majeruhi wengi, huku makundi ya upinzani na waangalizi wakitilia shaka uaminifu na haki ya mchakato wa uchaguzi.<ref name="Reuters_Tanzania_2025"/>
Katika [[Bunge la Tanzania|Bunge la Kitaifa]], CCM ilishinda viti 270 vya majimbo na viti 113 vya wanawake vya uteuzi maalumu, na hivyo kupata viti 383 kwa jumla, ikiwa ni ongezeko la viti 33.<ref name="Tanzania_NEC_Parliament">{{cite web |url=https://www.parliament.go.tz/ |title=Composition of the National Assembly of Tanzania |website=parliament.go.tz |publisher=Parliament of Tanzania |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref> ACT-Wazalendo ilishinda viti 2 vya majimbo, huku CUP ikipata viti 2 vya wanawake vya uteuzi maalumu.<ref name="Tanzania_NEC_Parliament"/> Aidha, Bunge lilijumuisha wateule 10 wa rais, wajumbe 5 waliochaguliwa na [[Baraza la Wawakilishi la Zanzibar]], pamoja na [[Mwanasheria Mkuu wa Serikali]], na hivyo kufanya jumla ya idadi ya viti kuwa 403.<ref name="Britannica_Tanzania_Government">{{cite web |last=Ingham |first=Kenneth |title=Tanzania - Government and society |url=https://www.britannica.com/place/Tanzania/Government-and-society |website=Encyclopædia Britannica |publisher=Encyclopædia Britannica, Inc. |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref> Wingi mkubwa wa viti bungeni uliiwezesha CCM kuendeleza utawala wake wa muda mrefu wa kisiasa, huku kutengwa kwa vyama vikuu vya upinzani na mwenendo wenye utata wa uchaguzi huo kukizua tena wasiwasi kuhusu ushindani wa kisiasa na utawala wa kidemokrasia nchini Tanzania.<ref name="AlJazeera_Tanzania_2025"/>
== Muhtasari ==
Uchaguzi mkuu wa Tanzania wa 2025 ulifanyika tarehe 29 Oktoba 2025, ambapo wapiga kura 37,647,235 waliosajiliwa walishiriki katika uchaguzi wa [[Rais wa Tanzania|Rais]], [[Bunge la Tanzania|Wabunge]], na madiwani wa kata.<ref name="Tanzania_NEC_Results">{{cite web |url=https://www.nec.go.tz/ |title=National Electoral Commission of Tanzania - 2025 General Election Results |website=nec.go.tz |publisher=National Electoral Commission (NEC) |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref> [[Samia Suluhu Hassan]] wa chama tawala cha [[Chama Cha Mapinduzi]] (CCM) alichaguliwa tena kuwa rais kwa kura 31,913,866 (97.66%), huku Mwalim Salum Juma wa [[Chama cha Ukombozi wa Umma]] akipata kura 213,414 (0.65%).<ref name="Guardian_Tanzania_2025">{{cite web |title=Tanzania's Hassan declared landslide winner in election that triggered violent protests |url=https://www.theguardian.com/world/2025/nov/01/tanzanias-hassan-declared-landslide-winner-in-election-that-triggered-violent-protests |website=The Guardian |publisher=Guardian Media Group |date=Novemba 1, 2025 |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref> Kwa jumla, kiwango cha ushiriki kiliripotiwa kuwa asilimia 86.80.<ref name="Tanzania_NEC_Results"/>
Uchaguzi huo ulifanyika katika mazingira yenye utata mkubwa wa kisiasa, kufuatia kuzuiwa kwa [[Chama cha Demokrasia na Maendeleo|Chadema]] kushiriki na kuondolewa kwa Luhaga Mpina, mgombea wa [[ACT-Wazalendo]].<ref name="HRW_Tanzania_2025">{{cite web |last=Nyeko |first=Oryem |title=Tanzanian Opposition Leader's Arrest Spells Trouble for Elections |url=https://www.hrw.org/news/2025/04/15/tanzanian-opposition-leaders-arrest-spells-trouble-elections |website=hrw.org |publisher=Human Rights Watch |date=Aprili 15, 2025 |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref> Mwenyekiti wa Chadema, [[Tundu Lissu]], alikamatwa na kushtakiwa kwa [[uhaini]] wakati wa kipindi cha kampeni na baadaye hakuweza kushiriki katika uchaguzi huo.<ref name="Africanews_Lissu_2026">{{cite web |title=Tanzania: Tundu Lissu denounces 'political case' as treason trial starts |url=https://www.africanews.com/2026/08/22/tanzania-tundu-lissu-denounces-political-case-as-treason-trial-starts/ |website=africanews.com |publisher=Africanews |date=Agosti 22, 2026 |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref> CCM pia ilipata wingi mkubwa katika [[Bunge la Tanzania|Bunge]], ikishinda viti 383, ikilinganishwa na viti 2 vya ACT-Wazalendo na viti 2 vya wanawake vya uwakilishi maalumu vilivyoshindwa na Chama cha Ukombozi wa Umma.<ref name="Tanzania_NEC_Parliament">{{cite web |url=https://www.parliament.go.tz/ |title=Composition of the National Assembly of Tanzania |website=parliament.go.tz |publisher=Parliament of Tanzania |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref>
Uchaguzi huo ulifuatwa na maandamano katika maeneo kadhaa ya Tanzania, kukatika kwa intaneti, na kuwekwa kwa amri ya kutotoka nje katika [[Dar es Salaam]].<ref name="TimesOfIsrael_Tanzania_2025">{{cite web |last=AFP |title=Tanzanian president wins 97.66% of vote in election marred by violence |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/tanzanian-president-wins-97-66-of-vote-in-election-marred-by-violence/ |website=timesofisrael.com |publisher=The Times of Israel |date=Novemba 1, 2025 |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref> Taarifa za idadi kubwa ya vifo na majeruhi zilisababisha wasiwasi wa kimataifa, huku vyama vya upinzani na waangalizi wa uchaguzi wakihoji uaminifu na haki ya mchakato wa uchaguzi.<ref name="TimesOfIsrael_Tanzania_2025"/> Uchaguzi huo wenye utata na matukio yaliyofuata uliendeleza mjadala kuhusu uhuru wa kisiasa, mageuzi ya uchaguzi, na [[demokrasia|utawala wa kidemokrasia]] nchini Tanzania.<ref name="Chanzo_Lissu_2026">{{cite web |title=Lissu Tells Treason Court He Has No Faith in Judges on Election Disputes |url=https://thechanzo.com/2026/08/28/lissu-tells-treason-court-he-has-no-faith-in-judges-on-election-disputes/ |website=thechanzo.com |publisher=The Chanzo |date=Agosti 28, 2026 |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref>
== Mageuzi ya Uchaguzi ==
Mnamo mwaka wa 2024, Bunge la Tanzania lilipitisha marekebisho makuu matatu ya kisheria:<ref>{{Rejea tovuti|title=Tanzania’s new political and electoral reforms|publisher=Gepc|url=https://gepc.or.tz/tanzanias-new-political-and-electoral-reforms-a-step-to-the-right-a-high-jump-to-go/|access-date=2025-09-04|website=www.gepc.or.tz}}</ref>
* ''Sheria ya Tume Huru ya Uchaguzi'' (2024)
* ''Sheria ya Uchaguzi wa Rais, Wabunge na Madiwani'' (2024)
* ''Sheria ya Marekebisho ya Vyama vya Siasa'' (2024)
Mageuzi hayo yalitangazwa kama njia ya kuongeza uwajibikaji na uaminifu wa [[uchaguzi]], lakini yamekosolewa kwa kutoshughulikia mambo ya msingi. [[Rais]] bado anabaki na mamlaka ya kuteua makamishna wengi wa tume ya [[uchaguzi]]. Viongozi wa upinzani na mashirika ya kiraia wanasema tume bado ipo chini ya ushawishi wa [[serikali]], licha ya kuanzishwa kwa jopo la uteuzi.
[[Sheria]] mpya ziliweka masharti ya upatikanaji wa nakala za matokeo katika vituo vya kupigia kura, kuondoa ada za kubadilisha kadi za mpiga kura na kurekebisha baadhi ya taratibu za malalamiko ya uchaguzi. Hata hivyo, hazikurusu wagombea binafsi, hazikuongeza uwazi katika ufadhili wa vyama na ziliweka kanuni za mwenendo wa uchaguzi ambazo zilitumika kama msingi wa kuengua CHADEMA na ACT-Wazalendo baada ya kukataa kuzitia saini. Wanasiasa wakongwe na wachambuzi wa kisiasa wamesema mageuzi haya ni ya juu juu na hayakuondoa "upungufu wa imani" wa muda mrefu.
== Uchaguzi wa rais ==
Kulingana na matokeo rasmi yaliyotangazwa na NEC tarehe 31 Oktoba 2025, Rais Samia Suluhu Hassan wa CCM alishinda na kura 31,913,866 kutoka jumla ya kura 32,678,844, na asilimia 97.6%<ref>{{Rejea tovuti|title=Matokeo ya uchaguzi wa Tanzania 2025: Tume ya Uchaguzi INEC yaendelea kutangaza matokeo|url=https://www.bbc.com/swahili/articles/c0qplkl2nz0o|work=BBC News Swahili|date=2025-10-30|accessdate=2025-11-02|language=sw}}</ref>. Wagombea wengine walikuwa kutoka vyama vidogo 16, lakini hakukuwa na mpinzani mkubwa kutokana na kutoa nje kwa CHADEMA na ACT-Wazalendo.
Uchaguzi uliendana na kufuatwa na vituko vingi <ref>https://www.ohchr.org/en/press-releases/2025/11/tanzania-election-related-killings-and-other-violations-must-be-investigated</ref> <ref>https://news.un.org/en/story/2025/11/1166334</ref>.
== Marejeo==
{{marejeo}}
[[Jamii:Uchaguzi nchini Tanzania]]
[[Jamii:2025]]
[[Jamii:Siasa za Tanzania]]
7b7fnkegqownc6eaue6hv39egzam1zs
1593378
1593377
2026-08-30T05:04:52Z
Gayle157
73366
1593378
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox election
| election_name = Uchaguzi Mkuu wa Tanzania, 2025
| country = Tanzania
| previous_election = Uchaguzi Mkuu wa Tanzania, 2020
| previous_year = 2020
| election_date = 29 Oktoba 2025
| next_election = Uchaguzi Mkuu wa Tanzania, 2030
| next_year = 2030
| registered = 37,647,235
| type = presidential
| image1 = International leaders sign joint statement at COP26 (51649202102) (Suluhu crop).jpg
| nominee1 = '''[[Samia Suluhu Hassan]]'''
| party1 = Chama Cha Mapinduzi
| running_mate1 = '''[[Emmanuel Nchimbi]]'''
| popular_vote1 = 31,913,866
| percentage1 = 97.66%
| image2 = 3x4.svg
| nominee2 = Mwalim Salum Juma
| party2 = Chama cha Ukombozi wa Umma
| running_mate2 = Devotha Mathew Minja
| popular_vote2 = 213,414
| percentage2 = 0.65%
| title = Rais
| before_election = [[Samia Suluhu Hassan]]
| before_party = Chama Cha Mapinduzi
| after_election = [[Samia Suluhu Hassan]]
| after_party = Chama Cha Mapinduzi
}}
'''Uchaguzi Mkuu wa Tanzania wa 2025''' ulifanyika tarehe 29 Oktoba 2025 kwa ajili ya kumchagua [[Rais wa Tanzania]], [[Wabunge]], na [[Wawakilishi wenye kura]] wa madiwani katika mabaraza ya wilaya.<ref name="Tanzania_NEC_Results">{{cite web |url=https://www.nec.go.tz/ |title=National Electoral Commission of Tanzania - 2025 General Election Results |website=nec.go.tz |publisher=National Electoral Commission (NEC) |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref> Kulikuwa na wapiga kura 37,647,235 waliojiandikisha.<ref name="Tanzania_NEC_Results"/> Rais aliyekuwa madarakani, [[Samia Suluhu Hassan]] wa chama tawala [[Chama Cha Mapinduzi]] (CCM), alishinda uchaguzi wa urais kwa kura 31,913,866 (97.66%), akifuatiwa na Mwalim Salum Juma wa [[Chama cha Ukombozi wa Umma]] (CUP), aliyepata kura 213,414 (0.65%).<ref name="BBC_Tanzania_Election_2025">{{cite web |title=Tanzania Election 2025 Results and Analysis |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-68932111 |website=BBC News |publisher=BBC |date=Novemba 2025 |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref> Wagombea wengine walijumuisha Gombo Samandito Gombo wa [[Civic United Front]], aliyepata kura 164,050 (0.50%), na Almas Hassan Kisabya wa [[National Reconstruction Alliance]], aliyepata kura 99,396 (0.30%).<ref name="BBC_Tanzania_Election_2025"/> Kwa jumla, kiwango cha ushiriki kiliripotiwa kuwa asilimia 86.80%.<ref name="Tanzania_NEC_Results"/>
Uchaguzi huo ulifanyika katika mazingira ya kisiasa yenye utata mkubwa.<ref name="Reuters_Tanzania_2025">{{cite web |title=Tanzania general election marred by opposition bans and internet disruptions |url=https://www.reuters.com/world/africa/tanzania-general-election-2025-10-29/ |website=Reuters |publisher=Thomson Reuters |date=Oktoba 30, 2025 |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref> [[Chama cha Demokrasia na Maendeleo]] (Chadema) kilizuiwa kushiriki baada ya kushindwa kusaini kanuni za maadili ya uchaguzi, huku mwenyekiti wake, [[Tundu Lissu]], akiwa amekamatwa na kushtakiwa kwa uhaini baada ya kutoa wito wa kufanyika kwa mageuzi ya uchaguzi.<ref name="AlJazeera_Tanzania_2025">{{cite web |title=Tanzania's opposition excluded as President Samia wins re-election |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/11/1/tanzania-election-results-samia-suluhu-hassan |website=Al Jazeera |publisher=Al Jazeera Media Network |date=Novemba 1, 2025 |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref> Mgombea wa [[ACT-Wazalendo]], Luhaga Mpina, pia alizuiwa kugombea.<ref name="Reuters_Tanzania_2025"/> Kwa sababu hiyo, vyama viwili vikubwa vya upinzani vilitengwa na uchaguzi wa urais, na kuiacha CCM ikiwa karibu bila upinzani.<ref name="AlJazeera_Tanzania_2025"/> Uchaguzi huo ulifuatiwa na maandamano katika maeneo kadhaa, kukatika kwa huduma ya intaneti, kuwekwa kwa amri ya kutotoka nje [[Dar es Salaam]], na ripoti za vifo na majeruhi wengi, huku makundi ya upinzani na waangalizi wakitilia shaka uaminifu na haki ya mchakato wa uchaguzi.<ref name="Reuters_Tanzania_2025"/>
Katika [[Bunge la Tanzania|Bunge la Kitaifa]], CCM ilishinda viti 270 vya majimbo na viti 113 vya wanawake vya uteuzi maalumu, na hivyo kupata viti 383 kwa jumla, ikiwa ni ongezeko la viti 33.<ref name="Tanzania_NEC_Parliament">{{cite web |url=https://www.parliament.go.tz/ |title=Composition of the National Assembly of Tanzania |website=parliament.go.tz |publisher=Parliament of Tanzania |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref> ACT-Wazalendo ilishinda viti 2 vya majimbo, huku CUP ikipata viti 2 vya wanawake vya uteuzi maalumu.<ref name="Tanzania_NEC_Parliament"/> Aidha, Bunge lilijumuisha wateule 10 wa rais, wajumbe 5 waliochaguliwa na [[Baraza la Wawakilishi la Zanzibar]], pamoja na [[Mwanasheria Mkuu wa Serikali]], na hivyo kufanya jumla ya idadi ya viti kuwa 403.<ref name="Britannica_Tanzania_Government">{{cite web |last=Ingham |first=Kenneth |title=Tanzania - Government and society |url=https://www.britannica.com/place/Tanzania/Government-and-society |website=Encyclopædia Britannica |publisher=Encyclopædia Britannica, Inc. |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref> Wingi mkubwa wa viti bungeni uliiwezesha CCM kuendeleza utawala wake wa muda mrefu wa kisiasa, huku kutengwa kwa vyama vikuu vya upinzani na mwenendo wenye utata wa uchaguzi huo kukizua tena wasiwasi kuhusu ushindani wa kisiasa na utawala wa kidemokrasia nchini Tanzania.<ref name="AlJazeera_Tanzania_2025"/>
== Muhtasari ==
Uchaguzi mkuu wa Tanzania wa 2025 ulifanyika tarehe 29 Oktoba 2025, ambapo wapiga kura 37,647,235 waliosajiliwa walishiriki katika uchaguzi wa [[Rais wa Tanzania|Rais]], [[Bunge la Tanzania|Wabunge]], na madiwani wa kata.<ref name="Tanzania_NEC_Results">{{cite web |url=https://www.nec.go.tz/ |title=National Electoral Commission of Tanzania - 2025 General Election Results |website=nec.go.tz |publisher=National Electoral Commission (NEC) |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref> [[Samia Suluhu Hassan]] wa chama tawala cha [[Chama Cha Mapinduzi]] (CCM) alichaguliwa tena kuwa rais kwa kura 31,913,866 (97.66%), huku Mwalim Salum Juma wa [[Chama cha Ukombozi wa Umma]] akipata kura 213,414 (0.65%).<ref name="Guardian_Tanzania_2025">{{cite web |title=Tanzania's Hassan declared landslide winner in election that triggered violent protests |url=https://www.theguardian.com/world/2025/nov/01/tanzanias-hassan-declared-landslide-winner-in-election-that-triggered-violent-protests |website=The Guardian |publisher=Guardian Media Group |date=Novemba 1, 2025 |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref> Kwa jumla, kiwango cha ushiriki kiliripotiwa kuwa asilimia 86.80.<ref name="Tanzania_NEC_Results"/>
Uchaguzi huo ulifanyika katika mazingira yenye utata mkubwa wa kisiasa, kufuatia kuzuiwa kwa [[Chama cha Demokrasia na Maendeleo|Chadema]] kushiriki na kuondolewa kwa Luhaga Mpina, mgombea wa [[ACT-Wazalendo]].<ref name="HRW_Tanzania_2025">{{cite web |last=Nyeko |first=Oryem |title=Tanzanian Opposition Leader's Arrest Spells Trouble for Elections |url=https://www.hrw.org/news/2025/04/15/tanzanian-opposition-leaders-arrest-spells-trouble-elections |website=hrw.org |publisher=Human Rights Watch |date=Aprili 15, 2025 |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref> Mwenyekiti wa Chadema, [[Tundu Lissu]], alikamatwa na kushtakiwa kwa [[uhaini]] wakati wa kipindi cha kampeni na baadaye hakuweza kushiriki katika uchaguzi huo.<ref name="Africanews_Lissu_2026">{{cite web |title=Tanzania: Tundu Lissu denounces 'political case' as treason trial starts |url=https://www.africanews.com/2026/08/22/tanzania-tundu-lissu-denounces-political-case-as-treason-trial-starts/ |website=africanews.com |publisher=Africanews |date=Agosti 22, 2026 |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref> CCM pia ilipata wingi mkubwa katika [[Bunge la Tanzania|Bunge]], ikishinda viti 383, ikilinganishwa na viti 2 vya ACT-Wazalendo na viti 2 vya wanawake vya uwakilishi maalumu vilivyoshindwa na Chama cha Ukombozi wa Umma.<ref name="Tanzania_NEC_Parliament">{{cite web |url=https://www.parliament.go.tz/ |title=Composition of the National Assembly of Tanzania |website=parliament.go.tz |publisher=Parliament of Tanzania |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref>
Uchaguzi huo ulifuatwa na maandamano katika maeneo kadhaa ya Tanzania, kukatika kwa intaneti, na kuwekwa kwa amri ya kutotoka nje katika [[Dar es Salaam]].<ref name="TimesOfIsrael_Tanzania_2025">{{cite web |last=AFP |title=Tanzanian president wins 97.66% of vote in election marred by violence |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/tanzanian-president-wins-97-66-of-vote-in-election-marred-by-violence/ |website=timesofisrael.com |publisher=The Times of Israel |date=Novemba 1, 2025 |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref> Taarifa za idadi kubwa ya vifo na majeruhi zilisababisha wasiwasi wa kimataifa, huku vyama vya upinzani na waangalizi wa uchaguzi wakihoji uaminifu na haki ya mchakato wa uchaguzi.<ref name="TimesOfIsrael_Tanzania_2025"/> Uchaguzi huo wenye utata na matukio yaliyofuata uliendeleza mjadala kuhusu uhuru wa kisiasa, mageuzi ya uchaguzi, na [[demokrasia|utawala wa kidemokrasia]] nchini Tanzania.<ref name="Chanzo_Lissu_2026">{{cite web |title=Lissu Tells Treason Court He Has No Faith in Judges on Election Disputes |url=https://thechanzo.com/2026/08/28/lissu-tells-treason-court-he-has-no-faith-in-judges-on-election-disputes/ |website=thechanzo.com |publisher=The Chanzo |date=Agosti 28, 2026 |access-date=Agosti 30, 2026 }}</ref>
== Mageuzi ya Uchaguzi ==
Mnamo mwaka wa 2024, Bunge la Tanzania lilipitisha marekebisho makuu matatu ya kisheria:<ref>{{Rejea tovuti|title=Tanzania’s new political and electoral reforms|publisher=Gepc|url=https://gepc.or.tz/tanzanias-new-political-and-electoral-reforms-a-step-to-the-right-a-high-jump-to-go/|access-date=2025-09-04|website=www.gepc.or.tz}}</ref>
* ''Sheria ya Tume Huru ya Uchaguzi'' (2024)
* ''Sheria ya Uchaguzi wa Rais, Wabunge na Madiwani'' (2024)
* ''Sheria ya Marekebisho ya Vyama vya Siasa'' (2024)
Mageuzi hayo yalitangazwa kama njia ya kuongeza uwajibikaji na uaminifu wa [[uchaguzi]], lakini yamekosolewa kwa kutoshughulikia mambo ya msingi. [[Rais]] bado anabaki na mamlaka ya kuteua makamishna wengi wa tume ya [[uchaguzi]]. Viongozi wa upinzani na mashirika ya kiraia wanasema tume bado ipo chini ya ushawishi wa [[serikali]], licha ya kuanzishwa kwa jopo la uteuzi.
[[Sheria]] mpya ziliweka masharti ya upatikanaji wa nakala za matokeo katika vituo vya kupigia kura, kuondoa ada za kubadilisha kadi za mpiga kura na kurekebisha baadhi ya taratibu za malalamiko ya uchaguzi. Hata hivyo, hazikurusu wagombea binafsi, hazikuongeza uwazi katika ufadhili wa vyama na ziliweka kanuni za mwenendo wa uchaguzi ambazo zilitumika kama msingi wa kuengua CHADEMA na ACT-Wazalendo baada ya kukataa kuzitia saini. Wanasiasa wakongwe na wachambuzi wa kisiasa wamesema mageuzi haya ni ya juu juu na hayakuondoa "upungufu wa imani" wa muda mrefu.
== Uchaguzi wa rais ==
Kulingana na matokeo rasmi yaliyotangazwa na NEC tarehe 31 Oktoba 2025, Rais Samia Suluhu Hassan wa CCM alishinda na kura 31,913,866 kutoka jumla ya kura 32,678,844, na asilimia 97.6%<ref>{{Rejea tovuti|title=Matokeo ya uchaguzi wa Tanzania 2025: Tume ya Uchaguzi INEC yaendelea kutangaza matokeo|url=https://www.bbc.com/swahili/articles/c0qplkl2nz0o|work=BBC News Swahili|date=2025-10-30|accessdate=2025-11-02|language=sw}}</ref>. Wagombea wengine walikuwa kutoka vyama vidogo 16, lakini hakukuwa na mpinzani mkubwa kutokana na kutoa nje kwa CHADEMA na ACT-Wazalendo.
Uchaguzi uliendana na kufuatwa na vituko vingi <ref>https://www.ohchr.org/en/press-releases/2025/11/tanzania-election-related-killings-and-other-violations-must-be-investigated</ref> <ref>https://news.un.org/en/story/2025/11/1166334</ref>.
== Marejeo==
{{marejeo}}
[[Jamii:Uchaguzi nchini Tanzania]]
[[Jamii:2025]]
[[Jamii:Siasa ya Tanzania]]
fm2efq2fm6yl2bcu32cmmtd0ynmxuq7
Majadiliano ya mtumiaji:Rashid Makwaya
3
214972
1593116
1458668
2026-08-29T12:38:04Z
Riccardo Riccioni
452
1593116
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 07:17, 28 Septemba 2025 (UTC)
==Utoaji mimba==
Ndugu, unakubali kweli kwamba kutoa mimba ni haki? Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 11:04, 29 Agosti 2026 (UTC)
qq5pu24tgshacjgn9e3p68z8bjl8ivv
Majadiliano ya mtumiaji:Camiddo
3
220278
1593117
1480671
2026-08-29T12:39:04Z
Riccardo Riccioni
452
1593117
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 11 Januari 2026 (UTC)
==Utoaji mimba==
Ndugu, unakubali kweli kwamba kutoa mimba ni haki? Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 11:04, 29 Agosti 2026 (UTC)
b8oxl2hwqdg7ozlli5ai4huxlctprto
Rapcha
0
223129
1593241
1577787
2026-08-29T16:02:34Z
~2026-47208-57
92033
/* Mafanikio */
1593241
wikitext
text/x-wiki
'''Rapcha''' (jina lake halisi ni '''Cosmas Paul Mfoy''') ni mwanamuziki, mtunzi wa nyimbo, na mwandishi wa mashairi ya kurap (rapa) kutoka nchini [[Tanzania]]. Rapcha anajulikana kwa uwezo wake mkubwa wa kuandika mashairi yenye ujumbe mzito na mtiririko wa pekee pamoja na utunzi wa melodies kali, jambo lililomfanya atambulike kama mmoja wa wasanii vijana wenye vipaji vikubwa katika muziki wa [[Hip Hop]] nchini Tanzania wa muda wote.
==Maisha ya Awali na Kazi==
Rapcha alizaliwa mkoani [[mkoa wa Shinyanga|Shinyanga]] na kuanza kupenda muziki tangu akiwa mdogo. Alianza kupata umaarufu baada ya kujiunga na lebo ya Bongo Records chini ya mtayarishaji mkongwe wa muziki nchini Tanzania, [[P. Funk|P Funk Majani]]. Chini ya usimamizi wake, Rapcha alifanikiwa kutoa kazi zilizomfanya ajizolee mashabiki wengi na kuleta ladha mpya ya muziki wa kizazi kipya.
Mnamo mwaka 2021, Rapcha aliachia albamu yake ya kwanza iitwayo Wanangu99 Pre Album ", ambayo ilijumuisha nyimbo maarufu kama:
Lisa: Wimbo uliopata umaarufu mkubwa kutokana na simulizi yake ya kusisimua ya mahusiano ya vijana wa chuo.
Go Rapcha: Wimbo unaoelezea harakati zake.
Majani: Wimbo maalum kwa ajili ya kumuenzi bosi wake, P Funk Majani.
Rapcha anasifika kwa mtindo wake wa "Storytelling" (kusimulia hadithi) kwenye nyimbo zake, akifuata nyayo za wakongwe kama [[Professor Jay]] na [[Fid Q]].
==Mafanikio==
Tangu kuanza kwake, Rapcha amekuwa akitajwa kwenye tuzo mbalimbali za muziki akiwa mshindi wa tuzo za muziki Tanzania TMA 2021 katika kipengele cha msanii bora chipukizi nchini Tanzania ambapo alikua akiwania vipengele 6 mwaka huo ikiwa ni rekodi aliyoiweka na ameshiriki katika majukwaa makubwa ya tamasha za muziki. Uwezo wake wa kuchanganya mada za kijamii na maisha ya vijana umemfanya kuwa kioo kwa rappers wengi wanaochipukia.
==Marejeo==
<references />
{{mbegu-mwanamuziki-TZ}}
[[Jamii:wanamuziki wa Tanzania]]
tjuf9fsqhxgxeck1uejry1i6bxeebs8
Mtumiaji:Gayle157/ukurasa wa majaribio
2
228643
1593297
1506045
2026-08-29T18:57:08Z
Gayle157
73366
/* */
1593297
wikitext
text/x-wiki
{{#invoke:Flag|icon|Kenya}}
mrh32o385udg773hfl0qx1t00hqrfmm
1593298
1593297
2026-08-29T19:01:44Z
Gayle157
73366
/* */
1593298
wikitext
text/x-wiki
{{Country data Kenya}}
4faz3dgnby81sehj5ifgz59qvpl1z7t
1593299
1593298
2026-08-29T19:02:47Z
Gayle157
73366
/* */
1593299
wikitext
text/x-wiki
{{#invoke:CountryData|getalias|Kenya|flag alias}}
m4acvvl9pyzk7hjk1p5hyw3uwzys4f5
1593302
1593299
2026-08-29T19:09:14Z
Gayle157
73366
/* */ Test
1593302
wikitext
text/x-wiki
{{#invoke:Flag|icon|Kenya}}
mrh32o385udg773hfl0qx1t00hqrfmm
1593303
1593302
2026-08-29T19:10:17Z
Gayle157
73366
/* */ Tesf thd module directly
1593303
wikitext
text/x-wiki
{{#invoke:Flagg|main|cxxl|Kenya}}
g7z8jctiqt79pcp406v6vbazeobrowf
1593309
1593303
2026-08-29T19:16:36Z
Gayle157
73366
1593309
wikitext
text/x-wiki
{{#invoke:Flagg|main|cxxl|Kenya|nodata=yes}}
snfgfq7mu8qgxjn64z5t9wh2kuwm58v
1593323
1593309
2026-08-29T19:28:53Z
Gayle157
73366
/* */
1593323
wikitext
text/x-wiki
{{#invoke:Flag|icon|Kenya}}
mrh32o385udg773hfl0qx1t00hqrfmm
1593385
1593323
2026-08-30T05:43:47Z
Gayle157
73366
/* */
1593385
wikitext
text/x-wiki
{{Maelezo fupi|Nchi katika Kusini-Mashariki mwa Ulaya}}
pt9hhb2ysu12s7o9ajp4xs1rlh83sms
1593388
1593385
2026-08-30T05:46:07Z
Gayle157
73366
/* */
1593388
wikitext
text/x-wiki
{{#invoke:String|len|Kenya}}
to7cz29rgwjdjynpr8bfdi26wqkng8b
1593391
1593388
2026-08-30T05:57:23Z
Gayle157
73366
/* */
1593391
wikitext
text/x-wiki
{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown=TEST|preview=TEST|ignoreblank=y|1|2}}
l3ht7mdepl14tqn1fk7v1goi8jcqjtl
Lally Cadeau
0
244764
1593415
1592942
2026-08-30T08:55:53Z
~2026-47058-56
92043
Erikjfhg
1593415
wikitext
text/x-wiki
'''Lally Cadeau''' (jina halisi: '''Alice Mary Cadeau''', alizaliwa [[Burlington]], [[Ontario]]<ref name=":0">{{Rejea habari|url=http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/lally-cadeau|title=Lally Cadeau|last=Roe|first=Aaron F.|work=The Canadian Encyclopedia|access-date=2017-12-13|archive-date=14 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171214072159/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/lally-cadeau/|url-status=live}}</ref><ref name=":1">{{Rejea habari|url=https://www.thestar.com/news/2008/03/01/this_rose_still_in_bloom.html|title=This Rose still in bloom|last=Ouzounian|first=Richard|date=2008-03-01|work=Toronto Star|access-date=2017-12-13|language=en-CA|issn=0319-0781|archive-date=14 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171214073751/https://www.thestar.com/news/2008/03/01/this_rose_still_in_bloom.html|url-status=live}}</ref>, [[10 Nopember 1958]]) ni [[mwigizaji]] wa [[Kanada]] wa jukwaani, televisheni, filamu na redio.
==Marejeo==
<references />
{{mbegu-igiza-filamu}}
{{BD|1958|}}
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Kanada]]
[[Jamii:Wanawake wa Kanada]]
t1oyq2ex5ig37ejmw8n9gvstnaae3r1
1593427
1593415
2026-08-30T10:12:55Z
~2026-46971-90
92044
Weds jikl
1593427
wikitext
text/x-wiki
'''Lally Cadeau''' (aliyezaliwa '''Alice Mary Cadeau''', , [[1966]]) ni [[mwigizaji]] wa [[Kanada]] wa jukwaani, televisheni, filamu na redio.
==Maisha na kazi==
Alice Mary Cadeau alizaliwa [[Burlington]], [[Ontario]].<ref name=":0">{{Rejea habari|url=http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/lally-cadeau|title=Lally Cadeau|last=Roe|first=Aaron F.|work=The Canadian Encyclopedia|access-date=2017-12-13|archive-date=14 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171214072159/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/lally-cadeau/|url-status=live}}</ref><ref name=":1">{{Rejea habari|url=https://www.thestar.com/news/2008/03/01/this_rose_still_in_bloom.html|title=This Rose still in bloom|last=Ouzounian|first=Richard|date=2008-03-01|work=Toronto Star|access-date=2017-12-13|language=en-CA|issn=0319-0781|archive-date=14 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171214073751/https://www.thestar.com/news/2008/03/01/this_rose_still_in_bloom.html|url-status=live}}</ref>
==Marejeo==
<references />
{{mbegu-igiza-filamu}}
{{BD|1966|}}
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Kanada]]
[[Jamii:Wanawake wa Kanada]]
c5jmnuhv471wszbc8wdv6f62wn5nvxo
Deogratius Ndejembi
0
247416
1593408
1592623
2026-08-30T07:34:05Z
Gayle157
73366
/* Maisha ya awali na elimu */ Updated
1593408
wikitext
text/x-wiki
'''Deogratius John Ndejembi''' (alizaliwa [[12 Julai]] [[1983]]) ni [[mwanasiasa]] wa [[Tanzania]] na mwanachama wa [[Chama Cha Mapinduzi]] (CCM). Mnamo tarehe 26 Agosti 2026, alipendekezwa na Halmashauri Kuu ya CCM kuwa [[Orodha ya Makamu wa Rais Tanzania|Makamu wa Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania]] akimrithi [[Emmanuel Nchimbi]] aliyejiuzulu.<ref name="mwananchi-vp">{{Rejea tovuti |date=2026-08-26 |title=CCM yampendekeza Ndejembi Makamu mpya wa Rais |url=https://mwananchi.co.tz |access-date=2026-08-27 |website=Mwananchi |language=sw}}</ref> Kabla ya uteuzi huo, alikuwa akihudumu kama Waziri wa Nishati na ni [[Mbunge]] wa Jimbo la [[Chamwino (Dodoma mjini)|Chamwino]] mkoani [[Dodoma (mji)|Dodoma]] tangu alipochaguliwa katika [[Uchaguzi Mkuu wa Tanzania, 2020|uchaguzi mkuu wa mwaka 2020]].<ref name="habarileo-ubunge">{{Rejea tovuti |date=2020-10-29 |title=Matokeo ya Ubunge Dodoma: Ndejembi ashinda Chamwino |url=https://habarileo.co.tz |access-date=2026-08-27 |website=HabariLeo |language=sw}}</ref>
== Maisha ya awali na elimu ==
Deogratius John Ndejembi alizaliwa tarehe 12 Julai 1983 nchini [[Tanzania]]. Ni mwana wa [[Pancras Mtemi Ndejembi]], mwanasiasa mkongwe wa [[Chama Cha Mapinduzi]] (CCM) ambaye aliwahi kuwa kiongozi mashuhuri wa chama katika [[Mkoa wa Dodoma]]. Ushiriki wa kisiasa wa baba yake ulimpa Ndejembi uhusiano wa awali na masuala ya umma na mazingira ya kisiasa ya Dodoma.
Ndejembi alianza elimu yake katika Shule ya ''Msingi Cannon Andrea'' Mwaka, ambako alisoma kuanzia mwaka 1988 hadi 1995 na kupata Cheti cha Mtihani wa Elimu ya Msingi (CPEE). Baadaye alihudhuria Shule ya Sekondari Kigurunyembe kuanzia mwaka 1996 hadi 1998, ambako alikamilisha Mtihani wa Cheti cha Elimu ya Sekondari (CSEE). Baadaye alihudhuria Merton College kuanzia mwaka 2002 hadi 2004, ambako alikamilisha elimu ya sekondari ya juu na kupata Cheti cha Juu cha Mtihani wa Elimu ya Sekondari (ACSEE). Baadaye aliendelea na elimu ya juu nchini Uingereza, akisoma Uhusiano wa Kimataifa katika [[University of Lincoln]] kuanzia mwaka 2006 hadi 2009, kabla ya kuendelea na masomo zaidi katika usimamizi wa utawala na elimu ya uzamili.<ref>{{cite web |title=Member of Parliament Profile: Hon. Deogratius John Ndejembi |url=https://polis.bunge.go.tz/members/1362 |website=Parliament of Tanzania |access-date=30 August 2026}}</ref>
Baada ya kukamilisha masomo yake, Ndejembi aliingia katika sekta binafsi. Mwaka 2012, alifanya kazi kama meneja katika A1 Outdoor kabla ya kuwa Mkuu wa Mauzo katika Smile Communication, nafasi aliyoshikilia hadi mwaka 2014. Baadaye alihudumu kama Meneja wa Kanda katika Tigo kuanzia mwaka 2014 hadi 2015 na kuwa Mkuu wa Masoko katika GSM Group mwaka 2016. Baadaye mwaka huo, aliingia katika utumishi wa umma baada ya kuteuliwa kuwa Mkuu wa [[Wilaya ya Kongwa]], [[Dodoma]].
== Kazi na siasa ==
Kabla ya kuingia rasmi kwenye siasa za kitaifa, Ndejembi alitumikia utumishi wa umma ambapo aliwahi kuteuliwa na Rais wa Awamu ya Tano, [[John Magufuli]], kuwa Mkuu wa Wilaya ya [[Kongwa (Dodoma)|Kongwa]] mkoani Dodoma.<ref name="mwananchi-vp" />
Mnamo mwaka 2020, aligombea na kushinda kiti cha Ubunge katika Jimbo la Chamwino mkoani Dodoma kupitia tiketi ya CCM.<ref name="habarileo-ubunge" /> Kutokana na utendaji wake, alipandishwa ngazi na kuteuliwa kuwa Naibu Waziri katika Ofisi ya Rais, Menejimenti ya Utumishi wa Umma na Utawala Bora.<ref name="mwananchi-vp" />
Mnamo Julai 2024, Rais [[Samia Suluhu Hassan]] alimteua kuwa Waziri wa Ardhi, Nyumba na Maendeleo ya Makazi.<ref name="mwananchi-vp" /> Baadaye alihamishwa na kuteuliwa kuwa Waziri wa Nishati, nafasi aliyoidumu nayo hadi alipoteuliwa kuchukua wadhifa wa Makamu wa Rais.<ref name="mwananchi-vp" /><ref name="tanzaniatimes">{{Rejea tovuti |date=2026-08-27 |title=Deogratius Ndenjembi becomes the 13th Vice President of Tanzania |url=https://tanzaniatimes.net |access-date=2026-08-27 |website=Tanzania Times |language=en}}</ref>
== Kuteuliwa kuwa Makamu wa Rais ==
Mnamo jumatano 26 Agosti 2026, Katibu Mkuu wa CCM, [[Asha-Rose Migiro]], alitangaza kuwa Halmashauri Kuu ya Taifa ya chama hicho iliyokutana chini ya Uenyekiti wa Rais Samia Suluhu Hassan imempendekeza Ndejembi kuwa Makamu mpya wa Rais wa Tanzania.<ref name="mwananchi-vp" /><ref name="daily-news">{{Rejea tovuti |date=2026-08-26 |title=CCM elevates Ndejembi to Tanzania's Vice President post |url=https://dailynews.co.tz |access-date=2026-08-27 |website=Daily News |language=en}}</ref>
Uteuzi huo ulifuatia kujiuzulu kwa aliyekuwa Makamu wa Rais, Emmanuel Nchimbi, mnamo Agosti 25, 2026.<ref name="daily-news" /> Kulingana na taratibu za Katiba ya Tanzania, jina la Ndejembi limepelekwa Bungeni jijini Dodoma kwa ajili ya kupigiwa kura ya ithibati na wabunge katika kikao kinachotarajiwa kuanza tarehe 31 Agosti 2026 kabla ya kuapishwa rasmi.<ref name="daily-news" />
== Marejeo ==
{{reflist}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1983]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Tanzania]]
[[Jamii:Wabunge wa Tanzania]]
rs9lhib1l38twqpfd41ymip5fqjceyk
1593409
1593408
2026-08-30T07:37:48Z
Gayle157
73366
/* */
1593409
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
|name = Deogratius John Ndejembi
|image =
|order =
|office = [[Orodha ya Makamu wa Rais wa Tanzania|Makamu wa Rais wa Tanzania]]
|president =
|predecessor = [[Emmanuel Nchimbi]]
|term_start = 29 Agosti 2026
|term_end =
|1blankname =
|1namedata =
|birth_date = {{birth date and age|1983|07|12|df=y}}
|birth_place = [[Dodoma]], Tanzania
|birthname = Deogratius John Pancras Ndejembi
|nationality = Mtanzania
|party = [[Chama Cha Mapinduzi]]
|spouse =
|relations =
|children =
|residence =
|alma_mater = [[University of Lincoln]]<br>Institute of Administrative Management
|occupation = Mwanasiasa
|profession =
|cabinet =
|committees =
|portfolio =
|religion =
|signature =
|signature_alt =
|website =
|footnotes =
|blank1 =
|data1 =
|nickname =
}}
'''Deogratius John Ndejembi''' (alizaliwa [[12 Julai]] [[1983]]) ni [[mwanasiasa]] wa [[Tanzania]] na mwanachama wa [[Chama Cha Mapinduzi]] (CCM). Mnamo tarehe 26 Agosti 2026, alipendekezwa na Halmashauri Kuu ya CCM kuwa [[Orodha ya Makamu wa Rais Tanzania|Makamu wa Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania]] akimrithi [[Emmanuel Nchimbi]] aliyejiuzulu.<ref name="mwananchi-vp">{{Rejea tovuti |date=2026-08-26 |title=CCM yampendekeza Ndejembi Makamu mpya wa Rais |url=https://mwananchi.co.tz |access-date=2026-08-27 |website=Mwananchi |language=sw}}</ref> Kabla ya uteuzi huo, alikuwa akihudumu kama Waziri wa Nishati na ni [[Mbunge]] wa Jimbo la [[Chamwino (Dodoma mjini)|Chamwino]] mkoani [[Dodoma (mji)|Dodoma]] tangu alipochaguliwa katika [[Uchaguzi Mkuu wa Tanzania, 2020|uchaguzi mkuu wa mwaka 2020]].<ref name="habarileo-ubunge">{{Rejea tovuti |date=2020-10-29 |title=Matokeo ya Ubunge Dodoma: Ndejembi ashinda Chamwino |url=https://habarileo.co.tz |access-date=2026-08-27 |website=HabariLeo |language=sw}}</ref>
== Maisha ya awali na elimu ==
Deogratius John Ndejembi alizaliwa tarehe 12 Julai 1983 nchini [[Tanzania]]. Ni mwana wa [[Pancras Mtemi Ndejembi]], mwanasiasa mkongwe wa [[Chama Cha Mapinduzi]] (CCM) ambaye aliwahi kuwa kiongozi mashuhuri wa chama katika [[Mkoa wa Dodoma]]. Ushiriki wa kisiasa wa baba yake ulimpa Ndejembi uhusiano wa awali na masuala ya umma na mazingira ya kisiasa ya Dodoma.
Ndejembi alianza elimu yake katika Shule ya ''Msingi Cannon Andrea'' Mwaka, ambako alisoma kuanzia mwaka 1988 hadi 1995 na kupata Cheti cha Mtihani wa Elimu ya Msingi (CPEE). Baadaye alihudhuria Shule ya Sekondari Kigurunyembe kuanzia mwaka 1996 hadi 1998, ambako alikamilisha Mtihani wa Cheti cha Elimu ya Sekondari (CSEE). Baadaye alihudhuria Merton College kuanzia mwaka 2002 hadi 2004, ambako alikamilisha elimu ya sekondari ya juu na kupata Cheti cha Juu cha Mtihani wa Elimu ya Sekondari (ACSEE). Baadaye aliendelea na elimu ya juu nchini Uingereza, akisoma Uhusiano wa Kimataifa katika [[University of Lincoln]] kuanzia mwaka 2006 hadi 2009, kabla ya kuendelea na masomo zaidi katika usimamizi wa utawala na elimu ya uzamili.<ref>{{cite web |title=Member of Parliament Profile: Hon. Deogratius John Ndejembi |url=https://polis.bunge.go.tz/members/1362 |website=Parliament of Tanzania |access-date=30 August 2026}}</ref>
Baada ya kukamilisha masomo yake, Ndejembi aliingia katika sekta binafsi. Mwaka 2012, alifanya kazi kama meneja katika A1 Outdoor kabla ya kuwa Mkuu wa Mauzo katika Smile Communication, nafasi aliyoshikilia hadi mwaka 2014. Baadaye alihudumu kama Meneja wa Kanda katika Tigo kuanzia mwaka 2014 hadi 2015 na kuwa Mkuu wa Masoko katika GSM Group mwaka 2016. Baadaye mwaka huo, aliingia katika utumishi wa umma baada ya kuteuliwa kuwa Mkuu wa [[Wilaya ya Kongwa]], [[Dodoma]].
== Kazi na siasa ==
Kabla ya kuingia rasmi kwenye siasa za kitaifa, Ndejembi alitumikia utumishi wa umma ambapo aliwahi kuteuliwa na Rais wa Awamu ya Tano, [[John Magufuli]], kuwa Mkuu wa Wilaya ya [[Kongwa (Dodoma)|Kongwa]] mkoani Dodoma.<ref name="mwananchi-vp" />
Mnamo mwaka 2020, aligombea na kushinda kiti cha Ubunge katika Jimbo la Chamwino mkoani Dodoma kupitia tiketi ya CCM.<ref name="habarileo-ubunge" /> Kutokana na utendaji wake, alipandishwa ngazi na kuteuliwa kuwa Naibu Waziri katika Ofisi ya Rais, Menejimenti ya Utumishi wa Umma na Utawala Bora.<ref name="mwananchi-vp" />
Mnamo Julai 2024, Rais [[Samia Suluhu Hassan]] alimteua kuwa Waziri wa Ardhi, Nyumba na Maendeleo ya Makazi.<ref name="mwananchi-vp" /> Baadaye alihamishwa na kuteuliwa kuwa Waziri wa Nishati, nafasi aliyoidumu nayo hadi alipoteuliwa kuchukua wadhifa wa Makamu wa Rais.<ref name="mwananchi-vp" /><ref name="tanzaniatimes">{{Rejea tovuti |date=2026-08-27 |title=Deogratius Ndenjembi becomes the 13th Vice President of Tanzania |url=https://tanzaniatimes.net |access-date=2026-08-27 |website=Tanzania Times |language=en}}</ref>
== Kuteuliwa kuwa Makamu wa Rais ==
Mnamo jumatano 26 Agosti 2026, Katibu Mkuu wa CCM, [[Asha-Rose Migiro]], alitangaza kuwa Halmashauri Kuu ya Taifa ya chama hicho iliyokutana chini ya Uenyekiti wa Rais Samia Suluhu Hassan imempendekeza Ndejembi kuwa Makamu mpya wa Rais wa Tanzania.<ref name="mwananchi-vp" /><ref name="daily-news">{{Rejea tovuti |date=2026-08-26 |title=CCM elevates Ndejembi to Tanzania's Vice President post |url=https://dailynews.co.tz |access-date=2026-08-27 |website=Daily News |language=en}}</ref>
Uteuzi huo ulifuatia kujiuzulu kwa aliyekuwa Makamu wa Rais, Emmanuel Nchimbi, mnamo Agosti 25, 2026.<ref name="daily-news" /> Kulingana na taratibu za Katiba ya Tanzania, jina la Ndejembi limepelekwa Bungeni jijini Dodoma kwa ajili ya kupigiwa kura ya ithibati na wabunge katika kikao kinachotarajiwa kuanza tarehe 31 Agosti 2026 kabla ya kuapishwa rasmi.<ref name="daily-news" />
== Marejeo ==
{{reflist}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1983]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Tanzania]]
[[Jamii:Wabunge wa Tanzania]]
ji5q2x6psnor4uriw4y3sswwmtasg0u
1593410
1593409
2026-08-30T07:44:21Z
Gayle157
73366
/* */
1593410
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
| honorific-prefix = Mh.
| name = Deogratius John Ndejembi
| honorific-suffix =
| image =
| office = [[Makamu wa Rais wa Tanzania]]
| term_start = 29 Agosti 2026
| president = [[Samia Suluhu Hassan]]
| predecessor = [[Emmanuel John Nchimbi]]
| office2 = Waziri wa Nishati
| term_start2 = 17 Novemba 2025
| term_end2 = 29 Agosti 2026
| president2 = [[Samia Suluhu Hassan]]
| office3 = Waziri wa Ardhi, Nyumba na Maendeleo ya Makazi
| term_start3 = 2024
| term_end3 = 17 Novemba 2025
| president3 = [[Samia Suluhu Hassan]]
| office4 = Waziri wa Nchi katika Ofisi ya Waziri Mkuu<br>(Kazi, Vijana, Ajira na Watu Wenye Ulemavu)
| term_start4 = 31 Machi 2024
| term_end4 = 2024
| president4 = [[Samia Suluhu Hassan]]
| office5 = Naibu Waziri katika Ofisi ya Rais<br>(Tawala za Mikoa na Serikali za Mitaa)
| term_start5 = 2023
| term_end5 = 31 Machi 2024
| president5 = [[Samia Suluhu Hassan]]
| office6 = Naibu Waziri katika Ofisi ya Rais<br>(Usimamizi wa Utumishi wa Umma na Utawala Bora)
| term_start6 = 2021
| term_end6 = 2023
| president6 = [[Samia Suluhu Hassan]]
| office7 = Mbunge wa [[Chamwino]]
| term_start7 = 2020
| term_end7 =
| predecessor7 =
| successor7 =
| office8 = Mkuu wa Wilaya ya [[Kongwa]]
| term_start8 = 2016
| term_end8 = 2020
| birth_date = {{birth date and age|1983|07|12|df=y}}
| birth_place = [[Dodoma]], Tanzania
| nationality = Mtanzania
| party = [[Chama Cha Mapinduzi|CCM]]
| spouse =
| relations = Pancras Mtemi Ndejembi (baba)
| children =
| alma_mater = [[University of Lincoln]]<br>Institute of Administrative Management<br>[[University of Cumbria]]
| religion =
| website =
| birth_name = Deogratius John Pancras Ndejembi
| caption = Ndejembi mwaka 2026
}}
'''Deogratius John Ndejembi''' (alizaliwa [[12 Julai]] [[1983]]) ni [[mwanasiasa]] wa [[Tanzania]] na mwanachama wa [[Chama Cha Mapinduzi]] (CCM). Mnamo tarehe 26 Agosti 2026, alipendekezwa na Halmashauri Kuu ya CCM kuwa [[Orodha ya Makamu wa Rais Tanzania|Makamu wa Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania]] akimrithi [[Emmanuel Nchimbi]] aliyejiuzulu.<ref name="mwananchi-vp">{{Rejea tovuti |date=2026-08-26 |title=CCM yampendekeza Ndejembi Makamu mpya wa Rais |url=https://mwananchi.co.tz |access-date=2026-08-27 |website=Mwananchi |language=sw}}</ref> Kabla ya uteuzi huo, alikuwa akihudumu kama Waziri wa Nishati na ni [[Mbunge]] wa Jimbo la [[Chamwino (Dodoma mjini)|Chamwino]] mkoani [[Dodoma (mji)|Dodoma]] tangu alipochaguliwa katika [[Uchaguzi Mkuu wa Tanzania, 2020|uchaguzi mkuu wa mwaka 2020]].<ref name="habarileo-ubunge">{{Rejea tovuti |date=2020-10-29 |title=Matokeo ya Ubunge Dodoma: Ndejembi ashinda Chamwino |url=https://habarileo.co.tz |access-date=2026-08-27 |website=HabariLeo |language=sw}}</ref>
== Maisha ya awali na elimu ==
Deogratius John Ndejembi alizaliwa tarehe 12 Julai 1983 nchini [[Tanzania]]. Ni mwana wa [[Pancras Mtemi Ndejembi]], mwanasiasa mkongwe wa [[Chama Cha Mapinduzi]] (CCM) ambaye aliwahi kuwa kiongozi mashuhuri wa chama katika [[Mkoa wa Dodoma]]. Ushiriki wa kisiasa wa baba yake ulimpa Ndejembi uhusiano wa awali na masuala ya umma na mazingira ya kisiasa ya Dodoma.
Ndejembi alianza elimu yake katika Shule ya ''Msingi Cannon Andrea'' Mwaka, ambako alisoma kuanzia mwaka 1988 hadi 1995 na kupata Cheti cha Mtihani wa Elimu ya Msingi (CPEE). Baadaye alihudhuria Shule ya Sekondari Kigurunyembe kuanzia mwaka 1996 hadi 1998, ambako alikamilisha Mtihani wa Cheti cha Elimu ya Sekondari (CSEE). Baadaye alihudhuria Merton College kuanzia mwaka 2002 hadi 2004, ambako alikamilisha elimu ya sekondari ya juu na kupata Cheti cha Juu cha Mtihani wa Elimu ya Sekondari (ACSEE). Baadaye aliendelea na elimu ya juu nchini Uingereza, akisoma Uhusiano wa Kimataifa katika [[University of Lincoln]] kuanzia mwaka 2006 hadi 2009, kabla ya kuendelea na masomo zaidi katika usimamizi wa utawala na elimu ya uzamili.<ref>{{cite web |title=Member of Parliament Profile: Hon. Deogratius John Ndejembi |url=https://polis.bunge.go.tz/members/1362 |website=Parliament of Tanzania |access-date=30 August 2026}}</ref>
Baada ya kukamilisha masomo yake, Ndejembi aliingia katika sekta binafsi. Mwaka 2012, alifanya kazi kama meneja katika A1 Outdoor kabla ya kuwa Mkuu wa Mauzo katika Smile Communication, nafasi aliyoshikilia hadi mwaka 2014. Baadaye alihudumu kama Meneja wa Kanda katika Tigo kuanzia mwaka 2014 hadi 2015 na kuwa Mkuu wa Masoko katika GSM Group mwaka 2016. Baadaye mwaka huo, aliingia katika utumishi wa umma baada ya kuteuliwa kuwa Mkuu wa [[Wilaya ya Kongwa]], [[Dodoma]].
== Kazi na siasa ==
Kabla ya kuingia rasmi kwenye siasa za kitaifa, Ndejembi alitumikia utumishi wa umma ambapo aliwahi kuteuliwa na Rais wa Awamu ya Tano, [[John Magufuli]], kuwa Mkuu wa Wilaya ya [[Kongwa (Dodoma)|Kongwa]] mkoani Dodoma.<ref name="mwananchi-vp" />
Mnamo mwaka 2020, aligombea na kushinda kiti cha Ubunge katika Jimbo la Chamwino mkoani Dodoma kupitia tiketi ya CCM.<ref name="habarileo-ubunge" /> Kutokana na utendaji wake, alipandishwa ngazi na kuteuliwa kuwa Naibu Waziri katika Ofisi ya Rais, Menejimenti ya Utumishi wa Umma na Utawala Bora.<ref name="mwananchi-vp" />
Mnamo Julai 2024, Rais [[Samia Suluhu Hassan]] alimteua kuwa Waziri wa Ardhi, Nyumba na Maendeleo ya Makazi.<ref name="mwananchi-vp" /> Baadaye alihamishwa na kuteuliwa kuwa Waziri wa Nishati, nafasi aliyoidumu nayo hadi alipoteuliwa kuchukua wadhifa wa Makamu wa Rais.<ref name="mwananchi-vp" /><ref name="tanzaniatimes">{{Rejea tovuti |date=2026-08-27 |title=Deogratius Ndenjembi becomes the 13th Vice President of Tanzania |url=https://tanzaniatimes.net |access-date=2026-08-27 |website=Tanzania Times |language=en}}</ref>
== Kuteuliwa kuwa Makamu wa Rais ==
Mnamo jumatano 26 Agosti 2026, Katibu Mkuu wa CCM, [[Asha-Rose Migiro]], alitangaza kuwa Halmashauri Kuu ya Taifa ya chama hicho iliyokutana chini ya Uenyekiti wa Rais Samia Suluhu Hassan imempendekeza Ndejembi kuwa Makamu mpya wa Rais wa Tanzania.<ref name="mwananchi-vp" /><ref name="daily-news">{{Rejea tovuti |date=2026-08-26 |title=CCM elevates Ndejembi to Tanzania's Vice President post |url=https://dailynews.co.tz |access-date=2026-08-27 |website=Daily News |language=en}}</ref>
Uteuzi huo ulifuatia kujiuzulu kwa aliyekuwa Makamu wa Rais, Emmanuel Nchimbi, mnamo Agosti 25, 2026.<ref name="daily-news" /> Kulingana na taratibu za Katiba ya Tanzania, jina la Ndejembi limepelekwa Bungeni jijini Dodoma kwa ajili ya kupigiwa kura ya ithibati na wabunge katika kikao kinachotarajiwa kuanza tarehe 31 Agosti 2026 kabla ya kuapishwa rasmi.<ref name="daily-news" />
== Marejeo ==
{{reflist}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1983]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Tanzania]]
[[Jamii:Wabunge wa Tanzania]]
c3brbwnvf34vgq71gg5m9gsvc9tbxoc
Tracy Dawson
0
247671
1593072
1592563
2026-08-29T12:02:02Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1593072
wikitext
text/x-wiki
'''Tracy Dawson''' ni [[mwigizaji]], mchekeshaji na mwandishi wa [[Kanada]]. Anajulikana zaidi kwa nafasi yake kama Meghan Fitzpatrick katika ''Call Me Fitz'', ambayo ilimpatia Gemini Award ya Mwigizaji Bora wa Kuongoza katika Mfululizo au Kipindi cha Vichekesho kwenye 2011 Gemini Awards.<ref>[http://ca.celebrity.yahoo.com/blogs/north-stars/call-fitz-writer-tracy-dawson-wins-gemini-best-180758434.html "'Call Me Fitz' writer Tracy Dawson wins Gemini for best actress"] {{Wayback|url=http://ca.celebrity.yahoo.com/blogs/north-stars/call-fitz-writer-tracy-dawson-wins-gemini-best-180758434.html |date=20140302013617 }}. [[Yahoo! News]], September 8, 2011.</ref><ref>[http://thechronicleherald.ca/artslife/1179346-call-me-fitz-seed-each-get-8-nods-at-canadian-screen-awards "Call Me Fitz, Seed each get 8 nods at Canadian Screen Awards"]. ''[[The Chronicle Herald]]'', January 13, 2014.</ref>
==Marejeo==
<references />
{{mbegu-igiza-filamu}}
{{BD|1983|}}
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Kanada]]
[[Jamii:Wanawake wa Kanada]]
o8w9d7iu3ghdd9s0nzr4w6zycot4f76
Wallace McCain
0
247776
1593226
1592952
2026-08-29T14:02:33Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1593226
wikitext
text/x-wiki
'''George Wallace Ferguson McCain''' ([[9 Aprili]] [[1930]] – [[13 Mei]] [[2011]])<ref>{{Rejea habari|url=https://www.nytimes.com/2011/05/16/business/global/16mccain.html?ref=obituaries|title=Wallace McCain Dies at 81; Fed the World Frozen Fries|author=Ian Austen|date=May 15, 2011|work=[[The New York Times]]}}</ref> alikuwa [[mfanyabiashara]] nchini [[Kanada]] na mwanzilishi mwenza wa McCain Foods. Akiwa na utajiri unaokadiriwa kuwa dola za Marekani bilioni 4.15 (kufikia 2018), McCain aliorodheshwa na [[Forbes]] kama mtu wa kanada tajiri wa 13 na nafasi ya 512 duniani.<ref>{{Rejea tovuti|date=December 24, 2015|title=Canada's Richest People: Estate of Wallace McCain|url=https://www.canadianbusiness.com/lists-and-rankings/richest-people/rich-100-estate-of-wallace-mccain/|access-date=April 30, 2021|website=Canadian Business - Your Source For Business News|language=en|archive-date=2021-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210924032157/https://www.canadianbusiness.com/lists-and-rankings/richest-people/rich-100-estate-of-wallace-mccain/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title = Canada's Richest People 2016: The Top 25 Richest Canadians|url = http://www.canadianbusiness.com/lists-and-rankings/richest-people/top-25-richest-canadians-2016/image/10/|website = Canadian Business - Your Source For Business News|accessdate = November 22, 2015|language = en-CA|archive-date = 2018-05-29|archive-url = https://web.archive.org/web/20180529122917/http://www.canadianbusiness.com/lists-and-rankings/richest-people/top-25-richest-canadians-2016/image/10/|url-status = dead}}</ref>
== Maisha ya Awali ==
McCain alizaliwa Florenceville-Bristol, [[New Brunswick]], Kanada, kama mtoto wa Andrew Davis McCain, mzao wa mlowezi kutoka Castlefinn, Donegal, [[Eire]] ambaye akawa mkulima wa viazi mbegu aliyeheshimika. Tangu [[1900]], familia iliuza viazi mbegu katika New Brunswick na kuuza nje ya nchi hadi [[Kuba]] na [[Amerika Kusini]].<ref>{{Rejea tovuti|title=Meet the McCains of New Brunswick {{!}} Maclean's {{!}} NOVEMBER 1973|url=https://archive.macleans.ca/article/1973/11/1/meet-the-mccains-of-new-brunswick|access-date=1 May 2021|website=Maclean's {{!}} The Complete Archive|language=en-US|archive-date=May 1, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210501160640/https://archive.macleans.ca/article/1973/11/1/meet-the-mccains-of-new-brunswick|url-status=dead}}</ref>
== Elimu ==
McCain alihitimu kutoka Chuo Kikuu cha Mount Allison mwaka 1951 na Shahada ya Sanaa. Mwaka 2007, alitoa rekodi ya $873,000 kwa chuo chake. Mnamo Februari 21, 2011, alitoa dola milioni 5,000,000 kwa Chuo Kikuu cha New Brunswick, kampasi ya Saint John kwa Taasisi ya Wallace McCain, programu kwa wanafunzi wa biashara na wajasiriamali.<ref>{{Rejea tovuti |url=http://blogs.unb.ca/newsroom/2011/02/23/wallace-and-margaret-mccain-donate-5-million-to-the-university-of-new-brunswick-to-continue-legacy-of-wallace-mccain-institute/ |title=Wallace and Margaret McCain donate $5 million to the University of New Brunswick to continue legacy of Wallace McCain Institute|date=February 23, 2011 |access-date=September 19, 2011 |archive-date=August 28, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828180614/http://blogs.unb.ca/newsroom/2011/02/23/wallace-and-margaret-mccain-donate-5-million-to-the-university-of-new-brunswick-to-continue-legacy-of-wallace-mccain-institute/ |url-status=dead }}</ref>
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Kanada]]
[[Jamii:Wanaume wa Kanada]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1930]]
[[Jamii:Waliofariki 2011]]
839ht62ndq13drguz2mpoabseg0wn8n
David Adjaye
0
247785
1593244
1592946
2026-08-29T16:40:18Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 17 template(s) replaced.
1593244
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Person|jina=David Adjaye|picha=Andrew Quinn portrait.jpg|tarehe_ya_kuzaliwa=22 Septemba 1966 (age 59)
Dar es Salaam, Tanzania|kazi_yake=mchoraji wa majengo|tovuti=https://www.adjaye.com/}}
'''Sir David Frank Adjaye''' (alizaliwa 22 Septemba 1966) ni mhandisi wa [[Ghana]]-[[Ufalme wa Muungano]] <ref>"Who We Are". ''Adjaye Associates''. Retrieved 9 September 2020.</ref> ambaye ameunda majengo mengi mashuhuri ulimwenguni kote, pamoja na Jumba la kumbukumbu la Taifa la Historia na Utamaduni wa Kiafrika huko Washington, DC Adjaye alichaguliwa kuwa knight katika Heshima ya Mwaka Mpya wa 2017 kwa huduma zake kwa usanifu. Alipokea Tuzo ya Dhahabu ya Kifalme ya 2021<ref>"Sir David Adjaye OBE receives 2021 Royal Gold Medal". ''Royal Institute of British Architects''. Retrieved 16 January 2022.</ref>, na kumfanya kuwa mpokeaji wa kwanza wa Kiafrika na mmoja wa wapokeaji wachanga zaidi. Aliteuliwa kwa Order of Merit <ref>[https://web.archive.org/web/20170618015105/https://www.architecture.com/awards-and-competitions-landing-page/awards/royal-gold-medal Royal Gold Medal]</ref>mnamo 2022.
== Maisha yake ya Awali na elimu ==
Adjaye alizaliwa Dar es Salaam, Tanzania. Mwana wa mwanadiplomasia wa Ghana, aliishi Tanzania, Misri, Yemen na Lebanon kabla ya kuhamia Uingereza akiwa na umri wa miaka tisa. Baada ya kuhitimu kutoka London South Bank University na shahada ya BA katika usanifu mwaka 1990, alishinda RIBA Bronze Medal kwa bora shahada ya kwanza ya kubuni mradi nchini Uingereza (Respite mradi). Mnamo 1993 alihitimu kutoka mpango wa uzamili katika Chuo cha Royal cha Sanaa.
== Kazi ==
=== Miradi ya awali ===
[[Faili:National Museum of African American History and Culture in February 2020.jpg|thumb|Jumba la Makumbusho la Kitaifa la Historia na Utamaduni wa Kiafrika na Amerika, [[Washington, D.C.]]]]
Kazi za mapema za Adjaye ni pamoja na miradi mingi ya makazi, pamoja na nyumba ya Chris Ofili mnamo 1999, Nyumba chafu na Nyumba ya Kioo mnamo 2002, na studio ya Lorna Simpson mnamo 2006. Kisha alihamia kwenye miradi mikubwa kama vile Duka la Wazo huko Whitechapel, Uingereza, na Kituo cha Amani cha Nobel huko Oslo, Norway, mnamo 2005.
[[Faili:Abrahamic_House4.jpg|alt=Nyumba ya Familia ya Abrahamu, Abu Dhabi|thumb|250x250px|Nyumba ya Familia ya Abrahamu, [[Abu Dhabi]]]]
Maonyesho ya kwanza ya studio, David Adjaye:''Making Public Buildings'', ilionyeshwa katika Whitechapel Gallery huko London mnamo Januari 2006, na Thames na Hudson kuchapisha orodha ya jina moja. Hii ilifuata kuchapishwa kwa kitabu cha kwanza cha Adjaye cha 2005, ''David Adjaye Houses''<ref>[http://www.gsd.harvard.edu/cgi-bin/faculty/details.cgi?faculty_id=1354 David Adjaye], Harvard Design School. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110427194250/http://www.gsd.harvard.edu/cgi-bin/faculty/details.cgi?faculty_id=1354|date=27 April 2011}}</ref>.
Kazi nyingine mashuhuri za mapema ni pamoja na Kituo cha Sanaa cha Bernie Grant na Kituo cha Stephen Lawrence mnamo 2007<ref>{{Rejea tovuti|title=Stephen Lawrence Centre by Adjaye Associates|url=https://www.dezeen.com/2008/03/04/stephen-lawrence-centre-by-adjaye-associates/|work=Dezeen|date=2008-03-04|accessdate=2026-08-29|language=en|author=Marcus Fairs}}</ref>.
=== Kazi kuu ===
Adjaye alichaguliwa kubuni Makumbusho ya Sanaa ya kisasa Denver, ambayo ilifunguliwa mwaka 2007. Jengo hilo, ambalo lilikuwa jengo la kwanza la makumbusho la Adjaye, lilibuniwa ili kupunguza mipaka kati ya sehemu za nje za jiji na sehemu za ndani za makumbusho. Madirisha ya juu yaliyofichwa hujaza vyumba vya ndani kwa nuru ya asili, na madirisha makubwa huelekeza jicho kwenye barabara za jiji. Jengo hilo lina maonyesho matano ya sanaa pamoja na maeneo ya elimu, duka, maktaba na cafe ya paa.<ref>{{Rejea tovuti|title=Museum of Contemporary Art / Adjaye Associates|url=https://www.archdaily.com/214197/museum-of-contemporary-art-adjaye-associates|work=ArchDaily|date=2012-03-19|accessdate=2026-08-29|language=en-US}}</ref>
Adjaye alishinda mashindano ya kubuni Shule ya Usimamizi ya Moscow Skolkovo ambayo ilikamilishwa mnamo 2010.<ref>{{Rejea tovuti|title=David Adjaye. Interview and text by Vladimir Belogolovskiy|url=https://archi.ru/en/8520/david-adjaye-interview-and-text-by-vladimir-belogolovskiy|work=Archi.Ru|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref> Kukataa jadi chuo-style, jengo ni iliyoundwa kama aina moja ya kuhamasisha mwingiliano mwanafunzi.<ref>{{Rejea tovuti|title=Museum of Contemporary Art / Adjaye Associates|url=https://www.archdaily.com/214197/museum-of-contemporary-art-adjaye-associates|work=ArchDaily|date=2012-03-19|accessdate=2026-08-29|language=en-US}}</ref>
Adjaye aliunda maktaba mbili mpya za jirani huko Washington, D.C.: Francis A. Maktaba ya Jirani ya Gregory na Bellevue / William O. Maktaba ya Lockridge, ambayo ilifunguliwa mwaka 2012.<ref name=":0">{{Rejea tovuti|title=adjaye associates: two libraries for washington DC|url=https://www.designboom.com/architecture/adjaye-associates-two-libraries-for-washington-dc/|work=designboom {{!}} architecture & design magazine|date=2012-07-31|accessdate=2026-08-29|language=en|author=lauren grieco I. designboom}}</ref> Maktaba zilizoshinda tuzo hizo zinasherehekewa kwa kuwa ishara kwa jamii<ref name=":0" />
Mnamo mwaka wa 2015, Aishti Foundation, nyumba ya sanaa iliyochanganywa na nafasi ya rejareja, ilifunguliwa huko Beirut, Lebanon<ref>{{Rejea tovuti|title=Making Waves: Tony Salamé’s Aïshti Goes Big in Beirut|url=https://www.artnews.com/art-news/artists/making-waves-tony-salame-s-aishti-goes-big-in-beirut-4442/|work=ARTnews.com|date=2015-06-29|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=Sarah Douglas}}</ref>. Eneo la maonyesho ni zaidi ya 40,000 mraba. Ubunifu wa Adjaye unaunganisha kutazama sanaa na ununuzi, mambo mawili yanayoonekana kupingana.<ref>{{Rejea tovuti|title=David Adjaye's Aïshti Foundation gallery and shopping centre nears completion in Beirut|url=https://www.dezeen.com/2015/11/05/david-adjaye-aishti-foundation-gallery-shopping-centre-nears-completion-beirut-lebanon/|work=Dezeen|date=2015-11-05|accessdate=2026-08-29|language=en|author=Anna Winston}}</ref>
Mnamo 15 Aprili 2009, Adjaye alichaguliwa kuwa mbunifu mkuu wa timu ya wasanifu,<ref>{{Rejea tovuti|title=INTERVIEW WITH DAVID ADJAYE ABOUT THE NATIONAL MUSEUM OF AFRICAN AMERICAN HISTORY AND CULTURE|url=https://archive.pinupmagazine.org/articles/constructing-narrative-interview-with-david-adjaye|work=archive.pinupmagazine.org|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref> ambayo inajumuisha Kikundi cha Freelon, Davis Brody Bond na SmithGroup, kubuni Jumba jipya la Makumbusho la Kitaifa la Historia na Utamaduni wa Amerika ya Afrika, jumba la kumbukumbu la Taasisi ya Smithsonian, kwenye National Mall huko [[Washington, D.C.|Washington, DC]]<ref name=":1">{{Rejea tovuti|title=David Adjaye wins competition for the National Museum of African American History and Culture|url=https://www.archdaily.com/20040/david-adjaye-will-design-the-national-museum-of-african-american-history-and-culture|work=ArchDaily|date=2009-04-17|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=Sebastian Jordana}}</ref><ref>{{Citation|last=Trescott|first=Jacqueline|title=Designer for the African American History Museum Is Chosen|date=2009-04-15|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/04/14/AR2009041401205.html|language=en-US|issn=0190-8286|access-date=2026-08-29}}</ref>. Ubunifu wake unaonyesha sura ya taji kutoka sanamu ya Yoruba. Jumba la kumbukumbu lilifunguliwa katika vuli ya 2016 na liliitwa "tukio la kitamaduni la mwaka" na The New York Times.<ref>{{Citation|last=Times|first=The New York|title=The National Museum of African American History and Culture|date=2016-09-15|url=https://www.nytimes.com/interactive/2016/09/15/arts/design/national-museum-of-african-american-history-and-culture.html,%20https://www.nytimes.com/interactive/2016/09/15/arts/design/national-museum-of-african-american-history-and-culture.html|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|access-date=2026-08-29}}</ref> Pia ilikuwa ni somo la wasifu juu ya Sky Arts mpango Sanaa ya Usanifu katika 2019<ref name=":1" />. Samani ambayo Adjaye iliyoundwa kwa ajili ya makumbusho ni viwandani na kuuzwa na Knoll.
Mnamo 2007, msanii Linda Pace aliwasiliana na Adjaye kubuni kituo cha sanaa ya kisasa kwa mkusanyiko wake wa sanaa muda mfupi kabla ya kufa kutokana na saratani ya matiti mwaka huo. Ruby City, iliyoko [[San Antonio, Texas]], ilifunguliwa mnamo 2019<ref>{{Rejea tovuti|title=About|url=https://rubycity.org/about/|work=Ruby City|accessdate=2026-08-29|language=en-US}}</ref>
Mnamo mwaka wa 2018, Rais wa 1199SEIU George Gresham aliwasiliana na Adjaye, ambaye baadaye alikubali tume ya kubuni nafasi mpya ya mwanachama wa futi za mraba 16,500. Mchoro huo ulionyesha mamia ya picha zilizokusanywa kutoka kwenye hazina kubwa ya picha za chama hicho na kuwekwa kwenye vigae vya kauri vilivyotengenezwa na kampuni ya Cerámica Suro huko Guadalajara, Mexico. 1199SEIU United Healthcare Workers East iko [[Jiji la New York|New York]], New York, na ilimalizika mnamo 2020. Iliyoundwa iliitwa jarida la Wasanifu Bora wa Ubunifu wa Mahali pa Kazi ya Ndani mnamo 2020.<ref>{{Rejea tovuti|title=Announcing the winners of the 2020 AN Best of Design Awards|url=https://www.archpaper.com/2020/12/2020-an-best-of-design-awards/|work=The Architect’s Newspaper|date=2020-12-02|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=The Editors}}</ref>
[[Faili:WP Library & Events Center (c) Dror Baldinger, FAIA 1.jpg|thumb|Maktaba ya Winter Park & Center ya Matukio ]]
Mnamo mwaka wa 2017, Adjaye kwa kushirikiana na Wasanifu wa HuntonBrady walifunua muundo wa Maktaba ya Winter Park na Kituo cha Matukio huko Winter Park, [[Florida]]. Maktaba ilifunguliwa rasmi kwa umma mnamo 13 Desemba 2021<ref>{{Rejea tovuti|title=Winter Park Library & Events Center|url=https://www.adjaye.com/work/winter-park-library-events-center/|work=Adjaye Associates|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Adjaye Associates' Winter Park Library & Events Center opens in Florida|url=https://archinect.com/news/article/150293236/adjaye-associates-winter-park-library-events-center-opens-in-florida|work=Archinect|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=david adjaye's winter park library & events center opens its doors in florida|url=https://www.designboom.com/architecture/david-adjaye-winter-park-library-events-center-opens-doors-florida-12-12-2021/|work=designboom {{!}} architecture & design magazine|date=2021-12-12|accessdate=2026-08-29|language=en|author=myrto katsikopoulou I. designboom}}</ref>. Mnamo 2022, ilikuwa Mshindi wa Jury katika Jamii ya Maktaba kwa Tuzo za Architizer A +.<ref>{{Rejea tovuti|title=Winter Park Library and Events Center by Adjaye Associates {{!}} 2022-03-01 {{!}} Architectural Record|url=https://www.architecturalrecord.com/articles/15531-winter-park-library-and-events-center-by-adjaye-associates|work=www.architecturalrecord.com|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Architecture for the Ages: Announcing the Winners of the 10th Annual A+Awards!|url=https://architizer.com/blog/inside-architizer/updates/2022-aawards-winners-announcement/|work=Journal|date=2022-06-07|accessdate=2026-08-29|language=en|author=Architizer Editors}}</ref>
Mnamo 2023, sanamu ya kwanza ya Adjaye ya kudumu ya umma, iliyoitwa Asaase III ilifunuliwa. Picha hiyo iko katika The Griot Museum of Black History huko [[St. Louis, Missouri|St. Louis,]] [[Missouri]], na iliamriwa na msimamizi Allison Glenn kwa ajili ya 2023 Counterpublic triennial<ref>{{Rejea tovuti|title=David Adjaye on His First Permanent Sculpture: This Is ‘How I Imagine an Ideal City’|url=https://www.artnews.com/art-news/artists/qa-david-adjaye-on-his-first-permanent-sculpture-1234670283/|work=ARTnews.com|date=2023-06-01|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=Gameli Hamelo}}</ref>
=== Kazi nyingine ===
Pamoja na tume zake za kimataifa, kazi ya Adjaye inajumuisha maonyesho, nyumba za kibinafsi na fanicha. Alijenga nyumba kwa ajili ya mbuni Alexander McQueen, msanii Jake Chapman, mpiga picha Jürgen Teller, mwigizaji Ewan McGregor, na wasanii Tim Noble na Sue Webster. Kwa msanii Chris Ofili, aliunda studio mpya na nyumba ya pwani huko Port of Spain, Trinidad.
==Tanbihi==
{{marejeo}}
{{mbegu-mtu}}
{{BD|1966|}}
[[Jamii:wahandisi wa Ghana]]
[[Jamii:wahandisi wa Ufalme wa Muungano]]
pr819oux0s598k3pq5k5o7ud5tgy91o
Sana Canté
0
247790
1593109
1592823
2026-08-29T12:33:18Z
Riccardo Riccioni
452
1593109
wikitext
text/x-wiki
'''Sana Canté''' ni [[mwanasheria]] na [[mwanaharakati]] kutoka [[Guinea]]. Aliwahi kuwa [[mwenyekiti]] wa Harakati ya Wananchi Wanaokataa Kutii kwa Uangalifu katika kipindi cha [[miaka]] ya mgogoro wa kisiasa na wa kibunge. Pia alikuwa miongoni mwa wakosoaji wakubwa na wenye msimamo mkali dhidi ya urais wa [[José Mário Vaz]].<ref>https://observador.pt/2019/12/27/movimento-da-guine-bissau-denuncia-a-justica-apelo-a-divisao-etnica-de-umaro-sissoco-embalo/</ref><ref>https://observador.pt/2017/06/06/inconformados-de-bissau-rejeitaram-proposta-do-presidente-para-encontro-clandestino/</ref><ref>https://afrique.le360.ma/senegal/politique/2017/04/13/11042-guinee-bissau-cause-du-petrole-macky-sall-declare-persona-non-grata-11042/</ref>
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanaharakati wa Guinea]]
[[Jamii:Wanasheria wa Guinea]]
dohscafkm0d0gfooi283dzi5e5p3jgt
1593110
1593109
2026-08-29T12:34:20Z
Riccardo Riccioni
452
1593110
wikitext
text/x-wiki
'''Sana Canté''' ni [[mwanasheria]] na [[mwanaharakati]] kutoka [[Guinea Bisau]]. Aliwahi kuwa [[mwenyekiti]] wa Harakati ya Wananchi Wanaokataa Kutii kwa Uangalifu katika kipindi cha [[miaka]] ya mgogoro wa kisiasa na wa kibunge. Pia alikuwa miongoni mwa wakosoaji wakubwa na wenye msimamo mkali dhidi ya urais wa [[José Mário Vaz]].<ref>https://observador.pt/2019/12/27/movimento-da-guine-bissau-denuncia-a-justica-apelo-a-divisao-etnica-de-umaro-sissoco-embalo/</ref><ref>https://observador.pt/2017/06/06/inconformados-de-bissau-rejeitaram-proposta-do-presidente-para-encontro-clandestino/</ref><ref>https://afrique.le360.ma/senegal/politique/2017/04/13/11042-guinee-bissau-cause-du-petrole-macky-sall-declare-persona-non-grata-11042/</ref>
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanaharakati wa Guinea Bisau]]
[[Jamii:Wanasheria wa Guinea Bisau]]
7553wer272c4u9lrqy0hnqupsd6qgma
Simon Peter Kinobe
0
247793
1593333
1592962
2026-08-29T19:58:01Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced.
1593333
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Person|jina=Simon Peter Kinobe|nchi=Uganda|kazi_yake=mwanasheria|miaka ya kazi=7April2018-2020|elimu=Shahada ya sheria}}
'''Simon Peter Kinobe''' ni [[mwanasheria]] na [[mwanaharakati]] wa haki za binadamu kutoka [[Uganda]]<ref>{{Rejea tovuti|title=News: Senior lawyer, activist welcome computer misuse law|url=https://www.newvision.co.ug/category/news/senior-lawyer-activist-welcome-computer-misus-NV_145821_082026|work=New Vision|date=2022-10-22|accessdate=2026-08-29|author=NewVision Reporter}}</ref>.Yeye ni Mwenyekiti wa Bodi ya Mashirika Yasiyo ya Kiserikali na aliwahi kuwa Rais wa Chama cha Wanasheria Uganda,nafasi aliyohudumu kutoka [[mwaka]] [[2018]] hadi [[2020]]<ref>{{Rejea tovuti |url=https://ortusadvocates.com/member/simon-peter-m-kinobe/ |title=Page not found – Ortus Advocates |accessdate=2026-08-29 |archive-date=2024-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520093357/https://ortusadvocates.com/member/simon-peter-m-kinobe/ |url-status=dead }}</ref>.
== Kazi ==
Mnamo Novemba [[2022|2022,]] Kinobe aliteuliwa kuwa Mwenyekiti wa Bodi ya Ofisi ya Mashirika Yasiyo ya Kiserikali na Waziri wa Mambo ya Ndani.<ref>Mnamo Novemba 2022, Kinobe aliteuliwa kuwa Mwenyekiti wa Bodi ya Ofisi ya Mashirika Yasiyo ya Kiserikali (NGO Bureau) na Waziri wa Mambo ya Ndani.</ref>
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanasheria wa Uganda]]
a4558p40jm56d0ljxw8zw24ybpnlyif
Utoaji mimba Moroko
0
247797
1593151
1592974
2026-08-29T13:02:21Z
Riccardo Riccioni
452
1593151
wikitext
text/x-wiki
'''Utoaji mimba Moroko''', ni kinyume cha [[sheria]] isipokuwa tu kwa sababu za kimatibabu. Ingawa sheria haitaji wazi sababu za kuruhusu [[utoaji mimba]], kanuni za [[maadili]] ya [[udaktari]] za nchi hiyo zinaruhusu tu utoaji [[mimba]] kwa ajili ya kuokoa [[maisha]] ya mama kabla ya kijusi kufikia hatua ya kuweza kuishi nje ya [[mfuko wa uzazi]]. Utoaji mimba ulio halali kisheria lazima uwe na idhini ya mwenza (mume/mke) au ya [[mganga]] mkuu wa [[mkoa]], isipokuwa kama madaktari watatu watathibitisha kwamba [[ujauzito]] huo una [[hatari]] ya kusababisha [[kifo]] cha [[mama]]. Kufanya au kupokea huduma ya utoaji mimba nje ya masharti haya, pamoja na kuhamasisha utoaji mimba, ni makosa yanayoadhibiwa kwa [[faini]] au [[kifungo]]. Ingawa [[serikali]] haichapishi [[takwimu]] za utoaji mimba, makadirio yanaonyesha kuwa nchi hiyo inashuhudia mamia ya utoaji mimba usio halali kila [[siku]], na mingi kati ya hiyo hufanyika katika [[mazingira]] yasiyo salama<ref>{{Rejea tovuti|title=Global Abortion Policies Database|url=https://abortion-policies.srhr.org/country/morocco/?version=2017-05-07|work=abortion-policies.srhr.org|accessdate=2026-08-29}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Global Abortion Policies Database|url=https://abortion-policies.srhr.org/country/morocco/?version=2017-05-07|work=abortion-policies.srhr.org|accessdate=2026-08-29}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Global Abortion Policies Database|url=https://abortion-policies.srhr.org/country/morocco/?version=2017-05-07|work=abortion-policies.srhr.org|accessdate=2026-08-29}}</ref>
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{Mbegu-sheria}}
[[Jamii:Utoaji mimba]]
[[Jamii:Moroko]]
1e55p993dbl8z5eke4b6vv9ukfs7rk7
1593154
1593151
2026-08-29T13:04:32Z
Riccardo Riccioni
452
1593154
wikitext
text/x-wiki
'''Utoaji mimba Moroko''', ni kinyume cha [[sheria]] isipokuwa tu kwa sababu za kimatibabu. Ingawa sheria haitaji wazi sababu za kuruhusu [[utoaji mimba]], kanuni za [[maadili]] ya [[udaktari]] za nchi hiyo zinaruhusu tu utoaji [[mimba]] kwa ajili ya kuokoa [[maisha]] ya mama kabla ya kijusi kufikia hatua ya kuweza kuishi nje ya [[mfuko wa uzazi]]. Utoaji mimba ulio halali kisheria lazima uwe na idhini ya mwenza (mume/mke) au ya [[mganga]] mkuu wa [[mkoa]], isipokuwa kama madaktari watatu watathibitisha kwamba [[ujauzito]] huo una [[hatari]] ya kusababisha [[kifo]] cha [[mama]]. Kufanya au kupokea huduma ya utoaji mimba nje ya masharti haya, pamoja na kuhamasisha utoaji mimba, ni makosa yanayoadhibiwa kwa [[faini]] au [[kifungo]]. Ingawa [[serikali]] haichapishi [[takwimu]] za utoaji mimba, makadirio yanaonyesha kuwa nchi hiyo inashuhudia mamia ya utoaji mimba usio halali kila [[siku]], na mingi kati ya hiyo hufanyika katika [[mazingira]] yasiyo salama<ref>{{Rejea tovuti|title=Global Abortion Policies Database|url=https://abortion-policies.srhr.org/country/morocco/?version=2017-05-07|work=abortion-policies.srhr.org|accessdate=2026-08-29}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Global Abortion Policies Database|url=https://abortion-policies.srhr.org/country/morocco/?version=2017-05-07|work=abortion-policies.srhr.org|accessdate=2026-08-29}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Global Abortion Policies Database|url=https://abortion-policies.srhr.org/country/morocco/?version=2017-05-07|work=abortion-policies.srhr.org|accessdate=2026-08-29}}</ref>
== Sheria ==
Sura ya 8 ya msimbo wa adhabu wa [[Moroko]], "Uhalifu na Makosa dhidi ya Utaratibu wa Familia na Maadili ya Umma", inakataza uavyaji mimba, isipokuwa ikiwa mimba inatishia maisha au afya ya mama.<ref>{{Cite journal |last=Capelli |first=Irene |date=2019-12 |title=Non-marital Pregnancies and Unmarried Women's Search for Illegal Abortion in Morocco |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6927390/ |journal=Health and Human Rights |volume=21 |issue=2 |pages=33–45 |issn=2150-4113 |pmc=6927390 |pmid=31885434}}</ref>Kifungu cha 453 kinahitaji uavyaji mimba kutekelezwa na daktari kwa idhini ya mwenzi wa ndoa, na, ikipokewa kwa idhini ya mtoto mdogo, ya mzazi; utoaji mimba bila idhini ya mwenzi lazima uidhinishwe na afisa mkuu wa matibabu wa wilaya au mkoa. Ikiwa ujauzito unahatarisha maisha, mtoa huduma anaweza kuacha mahitaji haya na kumjulisha [[Ofisa|afisa]] mkuu wa matibabu; kanuni za maadili za kimatibabu nchini zinahitaji kwamba madaktari wawili wa ziada waandike kwa kujitegemea kwamba kuna hatari kwa maisha.<ref>{{Cite web|title=Global Abortion Policies Database|url=https://abortion-policies.srhr.org/country/morocco/?version=2017-05-07|work=abortion-policies.srhr.org|accessdate=2026-08-29}}</ref><ref>{{Citation|title=Berghahn Books|date=2025-08-16|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Berghahn_Books&oldid=1306169242|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-29}}</ref>Maneno ya sheria hayahitaji kwa uwazi ridhaa ya mwanamke anayeavya mimba.
== Historia ==
[[Faili:Ibtissame Lachgar 2018.jpg|thumb|Ibtissame lachgar]]
Ulinzi wa [[Ufaransa]] nchini [[Moroko]] ulirithi sheria ya Ufaransa ya uavyaji mimba. Kwa uungwaji mkono wa Sultan Yusef wa Morocco, Ufaransa iliendeleza Msimbo wa Napoleon katika ulinzi mwaka wa 1913, ambao ulipiga marufuku uavyaji mimba. Ufaransa ilipitisha sheria nyingine ya kupiga marufuku uavyaji mimba mwaka wa 1920, ambayo ilipitishwa na serikali ya Morocco mwaka wa 1939. Sera katika eneo hilo zilikuwa na lengo la kudhibiti idadi ya watu.<ref>{{Citation|title=International Journal of Middle East Studies|date=2026-08-03|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=International_Journal_of_Middle_East_Studies&oldid=1367417786|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-29}}</ref>Marufuku haya yaliambatanishwa na maoni ya shule ya Maliki ya sheria za Kiislamu. Baada ya uhuru wa Morocco mwaka wa 1956, nchi iliweka marufuku hiyo.Marufuku hiyo ilirekebishwa ili kuruhusu utoaji mimba kwa njia ya matibabu mwaka wa 1967, miaka miwili baada ya mpango wa upangaji kuundwa<ref>{{Cite journal |last=Mernissi |first=Fatima |date=1975 |title=Obstacles to Family Planning Practice in Urban Morocco |url=https://www.jstor.org/stable/1964718 |journal=Studies in Family Planning |publisher=[Population Council, Wiley] |volume=6 |issue=12 |pages=418–425 |doi=10.2307/1964718 |issn=0039-3665}}</ref>
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{Mbegu-sheria}}
[[Jamii:Utoaji mimba]]
[[Jamii:Moroko]]
cgue4mrpklsucoyq54b1x06zyeqo625
1593345
1593154
2026-08-29T20:20:06Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 3 template(s) replaced.
1593345
wikitext
text/x-wiki
'''Utoaji mimba Moroko''', ni kinyume cha [[sheria]] isipokuwa tu kwa sababu za kimatibabu. Ingawa sheria haitaji wazi sababu za kuruhusu [[utoaji mimba]], kanuni za [[maadili]] ya [[udaktari]] za nchi hiyo zinaruhusu tu utoaji [[mimba]] kwa ajili ya kuokoa [[maisha]] ya mama kabla ya kijusi kufikia hatua ya kuweza kuishi nje ya [[mfuko wa uzazi]]. Utoaji mimba ulio halali kisheria lazima uwe na idhini ya mwenza (mume/mke) au ya [[mganga]] mkuu wa [[mkoa]], isipokuwa kama madaktari watatu watathibitisha kwamba [[ujauzito]] huo una [[hatari]] ya kusababisha [[kifo]] cha [[mama]]. Kufanya au kupokea huduma ya utoaji mimba nje ya masharti haya, pamoja na kuhamasisha utoaji mimba, ni makosa yanayoadhibiwa kwa [[faini]] au [[kifungo]]. Ingawa [[serikali]] haichapishi [[takwimu]] za utoaji mimba, makadirio yanaonyesha kuwa nchi hiyo inashuhudia mamia ya utoaji mimba usio halali kila [[siku]], na mingi kati ya hiyo hufanyika katika [[mazingira]] yasiyo salama<ref>{{Rejea tovuti|title=Global Abortion Policies Database|url=https://abortion-policies.srhr.org/country/morocco/?version=2017-05-07|work=abortion-policies.srhr.org|accessdate=2026-08-29}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Global Abortion Policies Database|url=https://abortion-policies.srhr.org/country/morocco/?version=2017-05-07|work=abortion-policies.srhr.org|accessdate=2026-08-29}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Global Abortion Policies Database|url=https://abortion-policies.srhr.org/country/morocco/?version=2017-05-07|work=abortion-policies.srhr.org|accessdate=2026-08-29}}</ref>
== Sheria ==
Sura ya 8 ya msimbo wa adhabu wa [[Moroko]], "Uhalifu na Makosa dhidi ya Utaratibu wa Familia na Maadili ya Umma", inakataza uavyaji mimba, isipokuwa ikiwa mimba inatishia maisha au afya ya mama.<ref>{{Rejea jarida |last=Capelli |first=Irene |date=2019-12 |title=Non-marital Pregnancies and Unmarried Women's Search for Illegal Abortion in Morocco |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6927390/ |journal=Health and Human Rights |volume=21 |issue=2 |pages=33–45 |issn=2150-4113 |pmc=6927390 |pmid=31885434}}</ref>Kifungu cha 453 kinahitaji uavyaji mimba kutekelezwa na daktari kwa idhini ya mwenzi wa ndoa, na, ikipokewa kwa idhini ya mtoto mdogo, ya mzazi; utoaji mimba bila idhini ya mwenzi lazima uidhinishwe na afisa mkuu wa matibabu wa wilaya au mkoa. Ikiwa ujauzito unahatarisha maisha, mtoa huduma anaweza kuacha mahitaji haya na kumjulisha [[Ofisa|afisa]] mkuu wa matibabu; kanuni za maadili za kimatibabu nchini zinahitaji kwamba madaktari wawili wa ziada waandike kwa kujitegemea kwamba kuna hatari kwa maisha.<ref>{{Rejea tovuti|title=Global Abortion Policies Database|url=https://abortion-policies.srhr.org/country/morocco/?version=2017-05-07|work=abortion-policies.srhr.org|accessdate=2026-08-29}}</ref><ref>{{Citation|title=Berghahn Books|date=2025-08-16|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Berghahn_Books&oldid=1306169242|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-29}}</ref>Maneno ya sheria hayahitaji kwa uwazi ridhaa ya mwanamke anayeavya mimba.
== Historia ==
[[Faili:Ibtissame Lachgar 2018.jpg|thumb|Ibtissame lachgar]]
Ulinzi wa [[Ufaransa]] nchini [[Moroko]] ulirithi sheria ya Ufaransa ya uavyaji mimba. Kwa uungwaji mkono wa Sultan Yusef wa Morocco, Ufaransa iliendeleza Msimbo wa Napoleon katika ulinzi mwaka wa 1913, ambao ulipiga marufuku uavyaji mimba. Ufaransa ilipitisha sheria nyingine ya kupiga marufuku uavyaji mimba mwaka wa 1920, ambayo ilipitishwa na serikali ya Morocco mwaka wa 1939. Sera katika eneo hilo zilikuwa na lengo la kudhibiti idadi ya watu.<ref>{{Citation|title=International Journal of Middle East Studies|date=2026-08-03|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=International_Journal_of_Middle_East_Studies&oldid=1367417786|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-29}}</ref>Marufuku haya yaliambatanishwa na maoni ya shule ya Maliki ya sheria za Kiislamu. Baada ya uhuru wa Morocco mwaka wa 1956, nchi iliweka marufuku hiyo.Marufuku hiyo ilirekebishwa ili kuruhusu utoaji mimba kwa njia ya matibabu mwaka wa 1967, miaka miwili baada ya mpango wa upangaji kuundwa<ref>{{Rejea jarida |last=Mernissi |first=Fatima |date=1975 |title=Obstacles to Family Planning Practice in Urban Morocco |url=https://www.jstor.org/stable/1964718 |journal=Studies in Family Planning |publisher=[Population Council, Wiley] |volume=6 |issue=12 |pages=418–425 |doi=10.2307/1964718 |issn=0039-3665}}</ref>
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{Mbegu-sheria}}
[[Jamii:Utoaji mimba]]
[[Jamii:Moroko]]
pqab26wqquqek2jj7osixwl23bpw8dw
Glamour Girls
0
247804
1593114
1592840
2026-08-29T12:35:41Z
Riccardo Riccioni
452
1593114
wikitext
text/x-wiki
'''Glamour Girls''' ni [[filamu]] ya Kinigeria (Nollywood) yenye sehemu mbili inayosimulia maisha ya wanawake wasio na waume wanaojitegemea, wakijitahidi kupata uhuru na kujitafutia maendeleo katika jamii ya [[Nigeria]] ambayo kwa kiasi kikubwa imejengwa katika mfumo wa wanaume kuwa na mamlaka makubwa. Katika harakati zao za kutafuta maisha bora na kujitegemea kiuchumi, baadhi yao hujihusisha na shughuli za uhusiano wa kulipwa.
[[Filamu]] hii ilipata umaarufu mkubwa nchini Nigeria na iliwashirikisha waigizaji maarufu kama [[Liz Benson]], Ngozi Ikpelue, Eucharia Anunobi, Pat Attah, Ernest Obi, [[Zack Orji]] na wengine wengi<ref>{{Cite journal |last=EVANS |first=JEFF |date=2006-01 |title=Clinical Psychiatry News' Top Stories of 2005 |url=https://doi.org/10.1016/s0270-6644(06)71089-x |journal=Clinical Psychiatry News |volume=34 |issue=1 |pages=8 |doi=10.1016/s0270-6644(06)71089-x |issn=0270-6644}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Raji |first=Annase |date=2024-10 |title=Pragmatic Strategies In The Representation Of Plus-Size Women In Nollywood Films: A Case Study Of Skinny Girl In Transit. |url=https://doi.org/10.9790/0837-2910054755 |journal=IOSR Journal of Humanities and Social Science |volume=29 |issue=10 |pages=47–55 |doi=10.9790/0837-2910054755 |issn=2279-0837}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-filamu}}
[[Jamii:Filamu za Nigeria]]
avxky5qo4yv64cmlkb9jfzfjy822fzg
1593256
1593114
2026-08-29T17:07:08Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1593256
wikitext
text/x-wiki
'''Glamour Girls''' ni [[filamu]] ya Kinigeria (Nollywood) yenye sehemu mbili inayosimulia maisha ya wanawake wasio na waume wanaojitegemea, wakijitahidi kupata uhuru na kujitafutia maendeleo katika jamii ya [[Nigeria]] ambayo kwa kiasi kikubwa imejengwa katika mfumo wa wanaume kuwa na mamlaka makubwa. Katika harakati zao za kutafuta maisha bora na kujitegemea kiuchumi, baadhi yao hujihusisha na shughuli za uhusiano wa kulipwa.
[[Filamu]] hii ilipata umaarufu mkubwa nchini Nigeria na iliwashirikisha waigizaji maarufu kama [[Liz Benson]], Ngozi Ikpelue, Eucharia Anunobi, Pat Attah, Ernest Obi, [[Zack Orji]] na wengine wengi<ref>{{Rejea jarida |last=EVANS |first=JEFF |date=2006-01 |title=Clinical Psychiatry News' Top Stories of 2005 |url=https://doi.org/10.1016/s0270-6644(06)71089-x |journal=Clinical Psychiatry News |volume=34 |issue=1 |pages=8 |doi=10.1016/s0270-6644(06)71089-x |issn=0270-6644}}</ref><ref>{{Rejea jarida |last=Raji |first=Annase |date=2024-10 |title=Pragmatic Strategies In The Representation Of Plus-Size Women In Nollywood Films: A Case Study Of Skinny Girl In Transit. |url=https://doi.org/10.9790/0837-2910054755 |journal=IOSR Journal of Humanities and Social Science |volume=29 |issue=10 |pages=47–55 |doi=10.9790/0837-2910054755 |issn=2279-0837}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-filamu}}
[[Jamii:Filamu za Nigeria]]
4uxn0jxdsrxyhy0mbstvwo8427rqvah
Abdulmalik Mohammed Sarkindaji
0
247805
1593115
1592841
2026-08-29T12:36:47Z
Riccardo Riccioni
452
1593115
wikitext
text/x-wiki
'''Abdulmalik Mohammed Sarkindaji''' ni wakili wa [[Nigeria|Naijeria]], mtumishi wa umma, na mtaalamu wa mikakati wa kisiasa anayehudumu kama Spika wa Ikulu ya [[Niger]] ya Bunge la Naijeria. Yeye ni mwanachama wa All Progressives Congress (APC) na anawakilisha Eneobunge la Serikali ya Mariga katika Jimbo la [[Niger]]<ref>{{Cite web|title=Consumer Perception of GSM Networks' Service Quality in Kaduna Metropolis: A Comparative Examination|url=https://doi.org/10.2139/ssrn.3065860|work=doi.org|date=2017|accessdate=2026-08-29|author=Mohammed Abubakar Mawoli, Bashir Danlami Sarkin-Daji}}</ref>
== Maisha ya awali na elimu ==
Sarkindaji alizaliwa Kontagora, Jimbo la Niger, [[Nigeria]]. Alianza elimu yake katika Shule ya Mustapha Comprehensive na baadaye akapata Cheti chake cha Shule ya [[Sekondari]] mwaka wa 2001. Alipata Diploma ya [[Sheria]] kutoka [[Chuo Kikuu]] cha Shirikisho, Birnin Kebbi (2004), na kuendelea hadi Chuo Kikuu cha Usmanu Danfodio, [[Sokoto]], ambako alihitimu na L.L.B mwaka wa 2010 katika Bar ya 2010 baada ya kumaliza masomo ya Nigeria. Shule ya Sheria ya Nigeria, Enugu.<ref>{{Cite web|title=Consumer Perception of GSM Networks' Service Quality in Kaduna Metropolis: A Comparative Examination|url=https://doi.org/10.2139/ssrn.3065860|work=doi.org|date=2017|accessdate=2026-08-29|author=Mohammed Abubakar Mawoli, Bashir Danlami Sarkin-Daji}}</ref>
Mnamo 2020,alipata Shahada ya Uzamili katika Masomo ya Kimataifa na [[Diplomasia]] kutoka kwa Ibrahim Badamasii<ref>{{Cite web|title=Ex-commissioner, Sarkin Daji, emerges 10th Niger Assembly Speaker|url=https://tribuneonlineng.com/ex-commissioner-sarkin-daji-emerges-10th-niger-assembly-speaker/|work=Tribune Online|date=2023-06-13|accessdate=2026-08-29|language=en-GB|author=Adelowo Oladipo}}</ref>
== Maisha ya binafsi ==
Anafurahia kusoma, kushauri, kusafiri, upatanishi, na kucheza tenisi ya meza.<ref>{{Cite journal |last=Abdulmalik |first=Danga Onimisi |last2=Ezeh |first2=Christopher Chukwudi |date=2025 |title=Integrated Geophysical and Geochemical Evaluation of Groundwater Vulnerability to Open Dumpsite: A Case Study of Part of Zango-Daji Groundwater, Lokoja, North Central Nigeria. |url=https://doi.org/10.51244/ijrsi.2025.12030063 |journal=International Journal of Research and Scientific Innovation |volume=XII |issue=III |pages=821–839 |doi=10.51244/ijrsi.2025.12030063 |issn=2321-2705}}</ref>
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:wanasheria wa Nigeria]]
008bweshdv5g74172w0wwn6j4whggyx
AbdulRazzaq AbdulMajeed Alaro
0
247844
1593124
1592882
2026-08-29T12:44:42Z
Riccardo Riccioni
452
1593124
wikitext
text/x-wiki
'''AbdulRazzaq AbdulMajeed Alaro''' ni [[profesa]] wa sheria kutoka [[Nigeria]], aliyebobea katika Sheria ya Kiislamu ya Miamala ya Kifedha, ikiwemo Benki, Bima na [Masoko]] ya Mitaji. Amewahi kuwa Mkuu wa Idara ya Sheria ya Kiislamu katika [[Chuo Kikuu cha Ilorin]].<ref>{{Cite journal |last=Ayinla-Edun |first=Mohd Jamiu |last2=Alaro, mni |first2=Prof. Abdulrazzaq Abdulmajeed |date=2026-06-28 |title=AN ASSESSMENT OF THE LEGAL FRAMEWORKS FOR SHARI’AH COMPLIANT HOUSING FINANCE IN NIGERIA: LESSONS FROM MALAYSIA AND AUSTRALIA |url=https://doi.org/10.67295/jief.v1i1.379 |journal=Journal of Islamic Economics and Finance |volume=1 |issue=1 |doi=10.67295/jief.v1i1.379 |issn=2806-495X}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Ayinla-Edun |first=Mohd Jamiu |last2=Alaro, mni |first2=Prof. Abdulrazzaq Abdulmajeed |date=2026-06-28 |title=AN ASSESSMENT OF THE LEGAL FRAMEWORKS FOR SHARI’AH COMPLIANT HOUSING FINANCE IN NIGERIA: LESSONS FROM MALAYSIA AND AUSTRALIA |url=https://doi.org/10.67295/jief.v1i1.379 |journal=Journal of Islamic Economics and Finance |volume=1 |issue=1 |doi=10.67295/jief.v1i1.379 |issn=2806-495X}}</ref>
== Ujuzi ==
Mwaka [[2008]], alijiunga na Kitivo cha Sheria katika Chuo Kikuu cha Ilorin, kilichopo [[Ilorin]], [[Jimbo]] la [[Kwara (jimbo)|Kwara]], akiwa Mhadhiri [[Mwandamizi]]. Akiwa Mkurugenzi wa Uhakiki wa Ubora katika Chuo Kikuu cha Ilorin, aliteuliwa kuwa Mwenyekiti wa Baraza la Ushauri la Bima ya Takaful la Tume ya Taifa ya Bima (NAICOM).Marejeo<ref>{{Citation|last=Don|first=Zuraidah Mohd|title=Graduate employability in government discourse|date=2016-11-03|url=https://doi.org/10.4324/9781315642703-8|work=Policy Discourses in Malaysian Education|pages=125–141|publisher=Routledge|isbn=978-1-315-64270-3|access-date=2026-08-29}}</ref>
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanasheria wa Nigeria]]
[[Jamii:Waislamu]]
4nf0ag2jlifvk5wyg0d73hm8vnl6myr
William Richard Collins
0
247845
1593127
1592886
2026-08-29T12:46:28Z
Riccardo Riccioni
452
1593127
wikitext
text/x-wiki
'''Kanali-Kamanda William Richard Collins''', aliyekuwa na tuzo za DTD na DSO, ([[1876]]–[[1944]]) alikuwa [[mwanasiasa]] wa [[Afrika Kusini]]. Alihudumu kama Waziri wa Kilimo na Misitu kuanzia mwaka [[1938]] hadi [[1944]].<ref>https://www.ancestrysa.com/search/books/William_Richard%3ACollins?utm_source</ref>
Alizaliwa Lydenburg, Transvaal. Ingawa upande wa baba yake alikuwa na asili ya [[Uingereza]], Collins alijitambulisha pamoja na Waafrika. Wakati wa Vita vya Pili vya Boer alipigana upande wa Makaburu.<ref>https://www.lac.org.na/laws/GGsa/sagg2668.pdf?utm</ref>
Mwaka 1939, aliunga mkono hoja ya J. B. M. Hertzog iliyotaka Afrika Kusini ibaki nje ya upande wowote katika [[Vita vya Pili vya Dunia]].<ref>''Southern African Dictionary of National Biography'' (1966), “William Richard Collins (1876–1944)</ref>
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanasiasa wa Afrika Kusini]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1876]]
[[Jamii:Waliofariki 1944]]
qxcwh2m7x7364fp1eviku2kh25rszaz
Abraham Korir Sing'Oei
0
247847
1593129
1592885
2026-08-29T12:50:06Z
Riccardo Riccioni
452
1593129
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:IAEA meeting with Abraham Korir Sing’Oei, Vienna, June 2025 07.jpg|thumb|Abraham Korir Sing'Oei.]]
'''Abraham Korir Sing’Oei''' (alizaliwa 31 Desemba 1973) ni [[mwanasheria]] wa Kenya na [[wakili]] anayestahili kuhudumu katika [[Mahakama Kuu ya Kenya]].
Kwa sasa anahudumu kama [[Katibu]] Mkuu wa Idara ya [[Serikali]] ya Masuala ya Nje katika [[Wizara]] ya Mambo ya Nje na Masuala ya Diaspora ya Kenya.
Awali, alihudumu kama Mshauri Mkuu wa Kisheria katika Ofisi ya Mtendaji ya Naibu [[Raisi]] wa Kenya kuanzia [[mwaka]] 2013 hadi 2022.
== Maisha ya Awali na [[Elimu]] ==
Sing’Oei alisoma katika Shule ya Sekondari ya Moi, Kabarak, na baadaye alijiunga na [[Chuo Kikuu cha Nairobi]], ambako alihitimu Shahada ya Sheria mwaka 1998.
Mwaka 2009, alipata Shahada ya Uzamili ya Sheria kutoka Chuo Kikuu cha Minnesota, shule ya sheria. Pia alipokea Usomi wa Hubert Humphrey Fulbright uliotolewa na Idara ya Nchi ya Marekani ili kusomea Sera za Umma za Kimataifa katika Chuo Kikuu cha Minnesota.
Aidha, ana Shahada nyingine ya Uzamili ya Sheria katika Mifumo Linganishi ya Haki za Binadamu kutoka Chuo kikuu cha Pretoria nchini Afrika Kusini.<ref><nowiki>https://thekenyatimes.com/kenya/korir-singoei/</nowiki></ref><ref>https://nation.africa/kenya/news/provincial/endorois-to-get-back-their-land-thanks-to-au-court--623522</ref><ref>https://www.kenyans.co.ke/news/76958-little-known-lawyer-serving-rutos-advisor-who-represented-him-icc</ref><ref>https://books.google.co.tz/books?id=3bIMEQAAQBAJ&dq=korir+sing%27oei+abraham&pg=PA2&redir_esc=y#v=onepage&q=korir%20sing'oei%20abraham&f=false</ref><ref><nowiki>https://www.the-star.co.ke/news/realtime/2025-02-21-ps-singoei-apologises-after-sharing-deepfake-video</nowiki></ref>
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1998]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:wanasheria wa Kenya]]
okmsd8kku66miob5eoc4dsf4e24irip
Utoaji mimba Afrika Kusini
0
247850
1593130
1593044
2026-08-29T12:50:30Z
Riccardo Riccioni
452
Riccardo Riccioni alihamisha ukurasa wa [[Utoaji mimba Africa Kusini]] hadi [[Utoaji mimba Afrika Kusini]]: jina la Kiswahili
1593044
wikitext
text/x-wiki
'''Utoaji mimba Afrika Kusini''' ni halali na unalindwa na [[katiba]]. Chini ya Sheria ya Uamuzi wa Kusitisha [[ujauzito]] (iliyopitishwa [[mwaka]] 1996 na kuanza kutumika [[mwaka]] 1997), [[Mwanamke|wanawake]] wenye [[mimba]] wana haki ya kisheria ya kupata [[huduma]] salama na zilizorasimishwa za utoaji [[mimba]]. Sheria hiyo imeundwa kutoa uhuru kwa [[Binadamu|watu]] binafsi kuhusu [[afya]] yao ya uzazi na imefanikiwa kupunguza viwango vya [[vifo]] vya kina [[mama]] tangu ilipopitishwa.
Huduma] ya utoaji mimba hutolewa bure katika baadhi ya [[hospitali]] na kliniki za [[serikali]]. Ombi la huduma hii lazima liletewe katika kliniki ya [[afya]] ya msingi na [[barua]] ya rufaa itatolewa kwenda kwenye kituo kinachotoa huduma za utoaji mimba. Utoaji mimba hutolewa kwa malipo katika kliniki za binafsi. Mashirika ya Marie Stopes South Africa na Msaada wa Utoaji Mimba Afrika Kusini hutoa vidonge vya kutoa mimba kwa ajili ya kutumia [[Nyumba|nyumbani]] (utoaji [[mimba]] unaosimamiwa na mtu mwenyewe) kote nchini.
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{Mbegu-sheria}}
[[Jamii:Utoaji mimba]]
[[Jamii:Afrika Kusini]]
61qnzowy5f8ofmzbvmm8ngcebp1hmdv
Geoffrey Kiryabwire
0
247851
1593132
1592892
2026-08-29T12:52:18Z
Riccardo Riccioni
452
1593132
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Person|jina=Geoffrey Kiryabwire|tarehe_ya_kuzaliwa=1962 (umri 63–64|nchi=Uganda|kazi_yake=Hakimu|mhitimu=Shahada ya sheria}}
'''Geoffrey Wilfred Mupere Kiryabwire''' (alizaliwa [[1962]]) ni jaji wa [[Uganda]] na Jaji wa Mahakama ya Rufani ya Uganda, nafasi ambayo ameshikilia tangu Mei [[2013]]<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20171214073258/http://www.monitor.co.ug/News/National/Civil--Commercial--Family-Divisions-of-High-Court-get-new-heads/688334-1858790-format-xhtml-25abka/index.html High Court gets new heads - Daily Monitor]</ref>.
Kabla ya hapo, alihudumu kama Jaji wa Kitengo cha [[Biashara]] cha Mahakama Kuu ya Uganda, ambapo pia alikuwa mkuu wa kitengo hicho, kuanzia mwaka [[2003]]<ref name=":1">[https://www.judiciary.go.ug/data/news/192/1312/Hon.%20Justice%20Kiryabwire%20Named%20International%20Mediator.html Hon. Justice Kiryabwire Named International Mediator]</ref>.
== Asili na Elimu. ==
Alizaliwa mwaka 1962, akiwa mtoto wa Jovan Kiryabwire na Mary Kiryabwire. Baba yake alikuwa Mganda wa kwanza wa asili kufuzu kuwa [[daktari]] bingwa wa upasuaji wa mishipa ya fahamu, huku mama yake akiwa [[muuguzi]] mstaafu.<ref name=":1" />
== Kazi. ==
Kuanzia mwaka [[1991]] hadi [[1992]], alihudumu kama msaidizi wa kisheria wa Waziri wa Sheria na Mwanasheria Mkuu wa Uganda.<ref name=":0" />
== Marejeo ==
{{Marejeo}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1962]]
[[Jamii:Wanasheria wa Uganda]]
lszzb1wecne36aud16jdhwjgjq8t473
Bukhari Bello
0
247852
1593134
1592893
2026-08-29T12:53:08Z
Riccardo Riccioni
452
1593134
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Bukhari Bello.jpg|thumb|Bukhari Bello]]
'''Bukhari Bello''' '''MFR''', mni, F.DRI ni [[mwanasheria]], mtumishi wa umma, na mtetezi wa haki za binadamu wa Nigeria anayejulikana kwa kazi yake katika urekebishaji wa sheria za [[uchaguzi]], maendeleo ya kikatiba, na sheria ya kimataifa ya jinai. Alihudumu kama Katibu Mtendaji wa Tume ya Taifa ya Haki za [[Binadamu]] (Nigeria) kuanzia mwaka [[2000]] hadi [[2006]],<ref>Kufutwa kwa Bw. Bukhari Bello kama Katibu Mtendaji wa Tume ya Kitaifa ya Haki za Binadamu". OMCT – Shirika la Ulimwengu Dhidi ya Mateso. Julai 2006. Ilirejeshwa Mei 22, 2025.</ref>[[Mwenyekiti]] wa Kikosi cha [[Usalama]] Barabarani cha Shirikisho kuanzia [[2018]] hadi 2023,<ref>"Makabidhiano ya Mwenyekiti wa Tume ya Usalama Barabarani ya Shirikisho. Tume ya Usalama Barabarani ya Shirikisho. Tarehe 26 Julai 2023. Imerejeshwa tarehe 22 Mei 2025."</ref>na alishikilia nyadhifa za juu za kisheria katika wizara mbalimbali za shirikisho zikiwemo [[Sheria]], Ulinzi, na Fedha. Bello alihusika katika mfumo wa kisheria wa uchaguzi wa rais wa Nigeria wa [[1993]],<ref>"Bello: Muasi Mwenye Sababu". Vanguard. Lagos, Nigeria. Juni 2010. Imerejeshwa Tarehe 22 Mei 2025</ref> na alishiriki katika mazungumzo ya Mkataba wa Roma wa Mahakama ya Kimataifa ya Jinai.<ref>Mkutano wa Roma Wafikia Tamati kwa Kuanzishwa kwa Mahakama ya Kudumu ya Kimataifa ya Jinai. Vyombo vya Habari vya Umoja wa Mataifa. 22 Oktoba 1998. Ilirejeshwa tarehe 22 Mei 2025.[1]</ref>
== Marejeo ==
{{Marejeo}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanasheria wa Nigeria]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1956]]
s10xh3bn9sq8cv891s9gq3nr4yltser
Ajonye Perpetua
0
247853
1593135
1592894
2026-08-29T12:53:49Z
Riccardo Riccioni
452
1593135
wikitext
text/x-wiki
'''Ajonye Perpetua Paya''' ni [[mwanasheria]] wa masuala ya katiba, hakimu na mwanaharakati wa [[haki za binadamu]] kutoka [[Sudan Kusini]]. Hadi mwaka 2013, alikuwa Jaji wa Daraja la Kwanza katika Mahakama ya Sudan Kusini. Alishiriki katika kuandaa Katiba ya Muda ya [[Sudan]] ya mwaka 2005. [[Mwaka]] 2011, alihudumu katika Baraza la [[Waziri Mkuu|Mawaziri]] la Jimbo la Central Equatoria. Kisha alihudumu katika Baraza la Mawaziri la Rais Salva Kiir Mayardit, ambaye aliliondoa katika nafasi hiyo mwezi Mei 2013. Tangu wakati huo, ameshikilia nyadhifa mbalimbali za uongozi katika [[Chama]] cha [[Mwanasheria|Wanasheria]] cha Sudan Kusini (South Sudan Law Society) na mara nyingi amezungumzia masuala ya haki za kiraia, yakiwemo haki za wanawake na ukatili wa kijinsia. Mwaka 2023, aliongoza Sekretarieti ya Kamati ya Marekebisho ya [[Mahakama]] (Judicial Reform Committee – JRC) ya Sudan Kusini.<ref>{{Cite web|title=S. Sudan records over 5,500 human trafficking cases in 2021 - Justice Ajonye|url=https://www.eyeradio.org/s-sudan-records-over-5500-human-trafficking-cases-in-2021-justice-ajonye/|work=Eye Radio|date=2022-03-31|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=Koang Chang}}</ref><ref>{{Cite web|title=South Sudan’s Judicial Reform Committee Heralds Hope for the Justice Sector|url=https://www.undp.org/south-sudan/blog/south-sudans-judicial-reform-committee-heralds-hope-justice-sector|work=UNDP|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>
== Nafasi rasmi ==
Jaji Ajonye ni mwanasheria bingwa wa masuala ya Katiba. Aliteuliwa kuwa Jaji wa Daraja la Kwanza katika mfumo wa [[mahakama]] wa Sudan. Mkataba wa Amani wa Kina (Comprehensive Peace Agreement) ulitiwa saini tarehe 9 Januari 2005, mwishoni mwa Vita vya Pili vya wenyewe kwa wenyewe nchini Sudan.
Mwaka 2005, Ajonye alikuwa mjumbe wa [[Tume ya Kuratibu Udhibiti wa Dawa za Kulevya|Tume]] ya Kitaifa ya Mapitio ya Katiba (National Constitution Review Commission), na baadaye akawa mjumbe wa Kamati ya Uandishi wa Katiba iliyohusika kuandaa Katiba ya Mpito ya Sudan. [[Katiba]] hiyo ilipitishwa tarehe 6 Julai 2005.
== Marejeo ==
{{Marejeo}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanasheria wa Sudan Kusini]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
6wwg3qozt66vftpwlyeyx3zo0jizy4d
Ali Sirfi
0
247857
1593140
1592902
2026-08-29T12:57:47Z
Riccardo Riccioni
452
1593140
wikitext
text/x-wiki
'''Ali Sirfi''' (alizaliwa 1 Januari 1955 huko Dessa, [[Niger]]) ni [[mwanasheria]] na [[mwanasiasa]] wa Niger.
== Maisha ==
=== Elimu na Kazi ===
Ali Sirfi alisomea sheria katika [[Chuo Kikuu cha Abidjan]], ambako alipata Shahada ya Sheria mwaka 1981, na baadaye Shahada ya Uzamili ya Sheria mwaka 1982.
Kisha, kuanzia mwaka 1982 hadi 1984, alisoma katika Shule ya Mafunzo ya Uwakili' huko Rouen, Ufaransa. Mwaka 1985, aliapishwa na kuanza rasmi kazi ya uwakili katika Chama cha Mawakili cha Niger. Baadaye alishika nyadhifa mbalimbali za juu katika chama hicho, ikiwemo Katibu Mkuu.
Sirfi alikuwa mwakilishi wa Chama cha Mawakili katika Mkutano wa Kitaifa wa Niger wa [[mwaka]] 1991, ambao uliratibu mchakato wa nchi hiyo wa kuhamia katika mfumo wa vyama vingi vya [[siasa]]. Kuanzia 1993 hadi 1995, alikuwa Rais wa Umoja wa Mawakili Vijana wa Niger.
=== Kazi za Kisiasa ===
Katika [[uchaguzi]] wa Bunge la Niger wa mwaka 1996, Sirfi alichaguliwa kuwa mbunge wa Bunge la Taifa kama mgombea huru. Akiwa mbunge, alihudumu katika [[kamati]] za bunge zilizoshughulikia masuala ya jumla na kitaasisi, pamoja na masuala ya [[uchumi]] na mipango.
Pia alikuwa mwakilishi wa Niger katika [[Bunge]] la Umoja wa Kiuchumi na Kifedha wa Afrika Magharibi.
Kuanzia 2000 hadi 2001, wakati wa utawala wa Rais Mamadou Tandja na Waziri Mkuu Hama Amadou, Ali Sirfi alihudumu kama [[Waziri]] wa Sheria na Mahusiano na Bunge.
Mwaka 2010, alichaguliwa kuwa Rais wa Chama cha Mawakili cha Niger.
Mwaka 2016, aliteuliwa kuwa [[Msimamizi]] wa Malalamiko ya [[Wananchi]] wa Jamhuri, cheo kinachohusika na kuchunguza na kushughulikia malalamiko ya wananchi dhidi ya [[taasisi]] za serikali. Alichukua [[nafasi]] hiyo kutoka kwa Amadou Cheiffou.
Alihudumu katika nafasi hiyo hadi 2022 ambapo alirithiwa na Assimiou Diabiri.
== Marejeo ==
{{Marejeo}}
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Wanasiasa wa Niger]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1955]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
25zji2q49dao3ci1hebtkg1zud0xs9a
Amina Oyiza Bello
0
247859
1593141
1593009
2026-08-29T12:58:29Z
Riccardo Riccioni
452
1593141
wikitext
text/x-wiki
'''Amina Oyiza Bello''' (alizaliwa kwa jina la Yakubu; [[2 Aprili]] [[1978]]) ni [[mwanasheria]] na mfadhili kutoka [[Nigeria]]. Ni mke wa aliyekuwa Gavana wa Jimbo la Kogi, [[Yahaya Bello]]. Pia ni mwanzilishi wa Hayat Foundation, shirika lisilo la kiserikali linalosaidia na kutetea haki za watoto wenye ugonjwa wa kupooza kwa ubongo pamoja na watoto wenye [[ulemavu]] mwingine<ref>{{Cite web|title=I was mocked, stigmatised for having a cerebral palsy child —Amina Bello, Kogi First lady|url=https://www.vanguardngr.com/2017/02/mocked-stigmatised-cerebral-palsy-child-amina-bello-kogi-first-lady/|work=Vanguard News|date=2017-02-16|accessdate=2026-08-29|language=en-GB|author=Emmanuel Okogba}}</ref>.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1978]]
[[Jamii:Wanasheria wa Nigeria]]
pl990chuycbtbb83etqei4pifblk9c1
Utoaji mimba nchini Mauritius
0
247861
1593358
1592908
2026-08-29T22:52:13Z
EmausBot
5566
Bot: Fixing double redirect from [[Utoaji mimba nchini Morisi]] to [[Utoaji mimba Morisi]]
1593358
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Utoaji mimba Morisi]]
2483soxotctlfsfq417hhnw97azrllx
Worlase Kpeli
0
247863
1593146
1592910
2026-08-29T12:59:46Z
Riccardo Riccioni
452
1593146
wikitext
text/x-wiki
'''Worlase Kpeli''' (alizaliwa Battor, Mkoa wa Volta, Ghana, [[26 Agosti]] [[1980]]) ni [[mwanasiasa]] na [[mwanasheria]] kutoka [[Ghana]]. Kwa sasa ni [[Mbunge]] wa Jimbo la Afram Plains North katika Bunge la 9 la Jamhuri ya Nne ya Ghana.<ref>https://www.citinewsroom.com/2024/12/ill-consult-my-constituents-before-aligning-with-ndc-afram-plains-north-mp-elect/</ref>
Kpeli aliwania nafasi ya ubunge kupitia mchujo wa chama cha National Democratic Congress (NDC) dhidi ya aliyekuwa mbunge wa jimbo hilo, Betty Krosbi Mensah, mwaka [[2019]] na [[2023]], lakini hakufanikiwa katika michuano yote miwili. Baadaye, aligombea uchaguzi mkuu wa Ghana wa mwaka 2024 kama mgombea huru na kushinda, hivyo kuchukua nafasi ya Betty Krosbi Mensah.<ref>https://thenewcrusadingguideonline.com/lawyer-kpeli-chases-betty-for-afram-plains-south-seat/</ref> <ref>https://ghanadistricts.com/Home/ReaderDistrict/1d9369a-b4fc-446c-97</ref>.
== Elimu ==
Mwaka 2003 alipata cheti cha elimu ya sekondari kutoka Evangelical Presbyterian College of Education, Amedzofe.
Baadaye, alipata Diploma ya Usimamizi wa Kumbukumbu kutoka Chuo Kikuu cha Ghana mwaka [[2007]], na shahada ya Sanaa (BA) kutoka chuo hicho hicho mwaka [[2014]].
Mwaka 2015, alipata shahada ya Sheria (LL.B.) kutoka Chuo Kikuu cha London. Mwaka 2016, alipata Cheti cha Mifumo ya Sheria ya Ghana na Sheria ya Katiba kutoka Ghana School of Law.
Mwaka 2019, alipata Stashahada ya Uzamili katika Utendaji wa Kisheria kutoka Institute of Legal Practice and Development nchini [[Rwanda]]. Mwaka 2024, alipata shahada ya Uzamili ya Sanaa (MA) katika Mahusiano ya Kimataifa na Diplomasia kutoka Ghana Institute of Management and Public Administration (GIMPA).<ref>https://dailyguidenetwork.com/tag/kpeli-worlase/</ref>
== Marejeo ==
{{Marejeo}}
{{Mbegu-mwanasheria}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanasheria wa Ghana]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1980]]
mptwfkgp9w5rox42i7kirh17fwujkk6
Julius Malema
0
247865
1593148
1592913
2026-08-29T13:00:51Z
Riccardo Riccioni
452
1593148
wikitext
text/x-wiki
'''Julius Sello Malema''' (alizaliwa 3 Machi 1981) ni mwanasiasa wa Afrika Kusini. Ni mwanzilishi na kiongozi wa chama cha kiutikadi cha kikomunisti na uzalendo wa watu weusi cha ''Economic Freedom Fighters'' (EFF) tangu mwaka [[2013]]. Kabla ya kuanzisha EFF, alihudumu kama rais wa Umoja wa Vijana wa chama cha ''African National Congress'' (ANCYL) kuanzia mwaka [[2008]] hadi alipofukuzwa kwenye chama hicho mwaka [[2012]].
Akiwa mtoto, Malema alijiunga na ANC na alikuwa mwanachama aliyejitolea sana wakati akikua; hatimaye alichaguliwa kuwa rais wa Umoja wa Vijana wa chama hicho mnamo Aprili [[2008]] chini ya mazingira yaliyogubikwa na utata. Wakati akiwa rais wa umoja huo, alikuwa mmoja wa watetezi wa awali wa taifa kutwaa umiliki wa sekta ya madini nchini [[Afrika Kusini]] na kutaabisha/kutwaa ardhi bila kutoa fidia. Alipata umaarufu kitaifa kama mfuasi aliyepaza sauti kumwunga mkono [[Jacob Zuma]], aliyekuwa rais wa ANC na baadaye Rais wa Afrika Kusini.) ni mwanasiasa wa [[Afrika Kusini]]. Ni mwanzilishi na kiongozi wa chama cha kiutikadi cha kikomunisti na uzalendo wa watu weusi cha ''Economic Freedom Fighters'' (EFF) tangu mwaka [[2013]]. Kabla ya kuanzisha EFF, alihudumu kama rais wa Umoja wa Vijana wa chama cha ''African National Congress'' (ANCYL) kuanzia mwaka [[2008]] hadi alipofukuzwa kwenye chama hicho mwaka [[2012]]. Akiwa mtoto, Malema alijiunga na ANC na alikuwa mwanachama aliyejitolea sana wakati akikua; hatimaye alichaguliwa kuwa rais wa Umoja wa Vijana wa chama hicho mnamo [[Aprili]] [[2008]] chini ya mazingira yaliyogubikwa na utata. Wakati akiwa rais wa umoja huo, alikuwa mmoja wa watetezi wa awali wa taifa kutwaa umiliki wa sekta ya madini nchini [[Afrika Kusini]] na kutaabisha/kutwaa ardhi bila kutoa fidia. Alipata umaarufu kitaifa kama mfuasi aliyepaza sauti kumwunga mkono [[Jacob Zuma]], aliyekuwa rais wa ANC na baadaye Rais wa [[Afrika Kusini]].<ref>{{Cite web|title=EFF to launch communism workshops|url=https://mg.co.za/news/south-africa/2013-09-17-eff-to-launch-communism-workshops/|work=Mail & Guardian|date=2013-09-17|accessdate=2026-08-29|language=en-ZA|author=Khuthala Nandipha}}</ref><ref>{{Cite web|title=EFF to launch communism workshops|url=https://mg.co.za/news/south-africa/2013-09-17-eff-to-launch-communism-workshops/|work=Mail & Guardian|date=2013-09-17|accessdate=2026-08-29|language=en-ZA|author=Khuthala Nandipha}}</ref>
== Marejeo ==
{{Marejeo}}
{{Mbegu-mwanasiasa}}
{{BD|1981|}}
[[Jamii:Wanasiasa wa Afrika Kusini]]
rctb87ts17nz3n2v03tdff9have87yd
1593271
1593148
2026-08-29T17:35:48Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1593271
wikitext
text/x-wiki
'''Julius Sello Malema''' (alizaliwa 3 Machi 1981) ni mwanasiasa wa Afrika Kusini. Ni mwanzilishi na kiongozi wa chama cha kiutikadi cha kikomunisti na uzalendo wa watu weusi cha ''Economic Freedom Fighters'' (EFF) tangu mwaka [[2013]]. Kabla ya kuanzisha EFF, alihudumu kama rais wa Umoja wa Vijana wa chama cha ''African National Congress'' (ANCYL) kuanzia mwaka [[2008]] hadi alipofukuzwa kwenye chama hicho mwaka [[2012]].
Akiwa mtoto, Malema alijiunga na ANC na alikuwa mwanachama aliyejitolea sana wakati akikua; hatimaye alichaguliwa kuwa rais wa Umoja wa Vijana wa chama hicho mnamo Aprili [[2008]] chini ya mazingira yaliyogubikwa na utata. Wakati akiwa rais wa umoja huo, alikuwa mmoja wa watetezi wa awali wa taifa kutwaa umiliki wa sekta ya madini nchini [[Afrika Kusini]] na kutaabisha/kutwaa ardhi bila kutoa fidia. Alipata umaarufu kitaifa kama mfuasi aliyepaza sauti kumwunga mkono [[Jacob Zuma]], aliyekuwa rais wa ANC na baadaye Rais wa Afrika Kusini.) ni mwanasiasa wa [[Afrika Kusini]]. Ni mwanzilishi na kiongozi wa chama cha kiutikadi cha kikomunisti na uzalendo wa watu weusi cha ''Economic Freedom Fighters'' (EFF) tangu mwaka [[2013]]. Kabla ya kuanzisha EFF, alihudumu kama rais wa Umoja wa Vijana wa chama cha ''African National Congress'' (ANCYL) kuanzia mwaka [[2008]] hadi alipofukuzwa kwenye chama hicho mwaka [[2012]]. Akiwa mtoto, Malema alijiunga na ANC na alikuwa mwanachama aliyejitolea sana wakati akikua; hatimaye alichaguliwa kuwa rais wa Umoja wa Vijana wa chama hicho mnamo [[Aprili]] [[2008]] chini ya mazingira yaliyogubikwa na utata. Wakati akiwa rais wa umoja huo, alikuwa mmoja wa watetezi wa awali wa taifa kutwaa umiliki wa sekta ya madini nchini [[Afrika Kusini]] na kutaabisha/kutwaa ardhi bila kutoa fidia. Alipata umaarufu kitaifa kama mfuasi aliyepaza sauti kumwunga mkono [[Jacob Zuma]], aliyekuwa rais wa ANC na baadaye Rais wa [[Afrika Kusini]].<ref>{{Rejea tovuti|title=EFF to launch communism workshops|url=https://mg.co.za/news/south-africa/2013-09-17-eff-to-launch-communism-workshops/|work=Mail & Guardian|date=2013-09-17|accessdate=2026-08-29|language=en-ZA|author=Khuthala Nandipha}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=EFF to launch communism workshops|url=https://mg.co.za/news/south-africa/2013-09-17-eff-to-launch-communism-workshops/|work=Mail & Guardian|date=2013-09-17|accessdate=2026-08-29|language=en-ZA|author=Khuthala Nandipha}}</ref>
== Marejeo ==
{{Marejeo}}
{{Mbegu-mwanasiasa}}
{{BD|1981|}}
[[Jamii:Wanasiasa wa Afrika Kusini]]
4xcqmhs5zs0dfpxs6v0qz3uyoaew945
Abortion in Moroko
0
247867
1593153
1592919
2026-08-29T13:03:11Z
Riccardo Riccioni
452
Ukurasa umeelekezwa kwenda [[Utoaji mimba Moroko]]
1593153
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT[[utoaji mimba Moroko]]
g4i9pituz19pqy8lzfffzwg80uq9z8v
Utoaji Mimba Sierra Leone
0
247871
1593343
1592926
2026-08-29T20:19:46Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 4 template(s) replaced.
1593343
wikitext
text/x-wiki
'''Utoaji mimba nchini Sierra Leone''' ni kosa la jinai. Sheria ya nchi hiyo haijaeleza sababu yoyote inayoruhusu mwanamke kutoa mimba kihalali. Haijulikani wazi kama kutoa mimba kunaruhusiwa ili kuokoa maisha ya mama, kwa sababu kuna uamuzi wa mahakama ya [[Uingereza]] ulioruhusu utoaji wa mimba katika hali hiyo, lakini uamuzi huo haujawahi kujaribiwa nchini [[Sierra Leone]]. Utoaji wa mimba umetajwa katika kanuni za maadili ya kitabibu nchini, lakini serikali haitoi mafunzo kwa wahudumu wa afya kuhusu huduma hiyo. Hata hivyo, watu wanaotoa mimba hawafunguliwi mashtaka mara nyingi.
Kutoa mimba ni kinyume cha sheria chini ya sheria ya Uingereza ya mwaka [[1861]], ingawa serikali ya Uingereza wakati wa utawala wa kikoloni haikuweka rasmi sheria maalum kuhusu utoaji wa mimba nchini Sierra Leone. Katika miaka ya [[2010]] na [[2020]], wanaharakati, wanasiasa na mashirika ya kimataifa waliunga mkono mapendekezo ya kuhalalisha utoaji wa mimba. Makundi ya kidini yaliunga mkono kuendelea kwa marufuku hiyo.
Sierra Leone ilikubali Itifaki ya [[Maputo]] mwaka 2015. Juhudi za kutaka kutoa mimba kuruhusiwe kisheria zilianza mwaka 2010. Mwaka 2015, Bunge liliupitisha muswada wa kuruhusu utoaji wa mimba baada ya kuwasilishwa na aliyewahi kuwa Mbunge wa Bunge la Sierra Leone na Naibu Waziri wa Afya na Usafi wa Mazingira Isata Kabia. Hata hivyo, muswada huo haukuwa sheria kwa sababu [[Rais]] Ernest Bai Koroma alikataa kuusaini. Suala la kutoa mimba lilijadiliwa sana nchini, ingawa bado kulikuwa na aibu na mtazamo hasi kuhusu jambo hilo.
Mwaka [[2022]], serikali ya Julius Maada Bio iliunga mkono muswada mpya wa afya ya uzazi uliolenga kuondoa sheria iliyokataza utoaji wa mimba.
Kutoa mimba kwa njia zisizo salama ni miongoni mwa sababu kubwa za vifo vya wanawake wakati wa ujauzito na kujifungua nchini Sierra Leone. Nchi hiyo ina kiwango cha vifo vya wanawake vinavyohusiana na uzazi ambacho ni miongoni mwa vya juu zaidi duniani.
Wanawake wanaopata matatizo baada ya kutoa mimba wanaweza kupata matibabu. Wanawake wanaopata matatizo baada ya kutoa mimba hupatiwa matibabu, ambayo mara nyingi huhusisha kuondoa mabaki yaliyobaki ndani ya mfuko wa uzazi kwa njia ya Dilation and Curettage
Nchini Sierra Leone, bado kuna aibu na mtazamo hasi kuhusu kutoa mimba, na wasichana wengi hawana taarifa za kutosha kuhusu suala hilo. Baadhi ya wanawake hutafuta watu wanaotoa mimba kwa siri. Wengine hununua dawa za kutoa mimba na kuzitumia bila kupata ushauri wa daktari.
Sababu zinazowafanya baadhi ya wanawake kutoa mimba ni pamoja na kutokuwa na uwezo wa kumtunza mtoto, familia kutokubaliana na uhusiano wao, na kutokuwa na njia za kuzuia mimba.
Kwa upande mwingine, baadhi ya wanawake hawatoi mimba kwa sababu hawana taarifa za kutosha kuhusu utoaji wa mimba au hawapati huduma na wahudumu wa afya wanaoweza kuwasaidia.<ref name="Guilbert 16">{{Rejea habari|last=Guilbert|first=Kieran|date=18 April 2016|title=Strict laws drive West African women to dangerous, illegal abortions|url=https://news.trust.org/item/20160418091818-qx2zt/|work=[[Thomson Reuters Foundation News]]|access-date=12 July 2024|archive-date=12 July 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240712230330/https://news.trust.org/item/20160418091818-qx2zt/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite letter|last1=Brown|first1=Rebecca|last2=Lavaly|first2=Simitie|recipient=CEDAW Secretariat|subject=re: Supplementary Information on Sierra Leone, scheduled for review by the U.N. Committee on the Elimination of Discrimination against Women during its 57th Session (February 2014)|date=24 January 2014|url=https://reproductiverights.org/wp-content/uploads/2020/12/CEDAW-Shadow-Letter-on-Sierra-Leone-57th-Session-2014.pdf|format=pdf|access-date=16 July 2024|pages=4–5}}</ref><ref name="Guilbert 15">{{Rejea habari|last=Guilbert|first=Kieran|date=10 December 2015|title=Sierra Leone legalizes abortion, will save 'countless' lives: activists|url=https://www.reuters.com/article/world/sierra-leone-legalizes-abortion-will-save-countless-lives-activists-idUSKBN0TT27D/|access-date=9 July 2024|work=[[Reuters]]}}</ref><ref>{{Rejea habari|last=Conteh|first=Lamin Idriss|date=7 December 2020|title=PARHA discusses safe abortion plan in Sierra Leone|url=https://politicosl.com/articles/parha-discusses-safe-abortion-plan-sierra-leone|access-date=12 July 2024|work=Politico SL|archive-date=12 July 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240712230329/https://politicosl.com/articles/parha-discusses-safe-abortion-plan-sierra-leone|url-status=live}}</ref><ref>{{Rejea habari|last=<!--not stated-->|date=27 November 2012|title=Sierra Leone: Shifting tide on abortion law|work=[[The New Humanitarian|IRIN Africa Service]]|location=Nairobi|id={{ProQuest|1217486257}}}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu}}
[[Jamii:Utoaji mimba]]
[[Jamii:Sierra Leone]]
45pq1oeamb3wmtl9rwnanvkyf4nxvmg
Alice Rwema
0
247872
1593158
1592927
2026-08-29T13:06:54Z
Riccardo Riccioni
452
1593158
wikitext
text/x-wiki
'''Alice Rwema''' ni [[mwanasheria]] na mtumishi wa umma nchini [[Rwanda]] ambaye, tangu [[Agosti]] [[2014]], amekuwa Makamu [[Mwenyekiti]] wa [[Bodi]] ya Wakurugenzi wa kundi la [[Nishati]] la [[Rwanda]], kampuni ya serikali inayohusika na uzalishaji, ununuzi, usambazaji na uuzaji wa nishati nje ya nchi. Tangu [[Mei]] [[2017]], pia amekuwa Katibu wa Kampuni ya Nishati Rwanda.
== [[Historia|Historia na elimu]] ==
Alisoma katika [[Chuo]] Kikuu cha Taifa cha [[Rwanda]], ambako alihitimu [[Shahada (Libya)|Shahada]] ya [[Sheria]] mwaka [[2009|2009.]] Mwaka [[2014|2014,]] alihitimu [[Shahada ya Awali|Shahada]] ya [[Sheria]], akibobea katika sheria za biashara ya kimataifa, kodi na biashara, kutoka Chuo Kikuu cha [[Rwanda]]. Mwaka [[2013]], alipelekwa kwa muda katika kampuni ya kimataifa ya sheria ya Ashurst LLP kwa kipindi cha miezi mitatu, kupitia ufadhili wa International
Lawyers for Africa, mpango wa kimataifa wa mafunzo kwa wanasheria wa [[Afrika]] wenye makao nchini [[Uingereza]].
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanasheria wa Rwanda]]
[[Jamii:Wanawake wa Rwanda]]
67lb015dr27kx8zk6zorw4ws0pu567t
Abdul Hamid al-Bakkoush
0
247873
1593161
1592928
2026-08-29T13:08:17Z
Riccardo Riccioni
452
1593161
wikitext
text/x-wiki
'''Abdul Hamid al-Bakkoush''' (1933–2007) alikuwa mwanasiasa wa [[Libya]] aliyewahi kuwa [[Waziri Mkuu]] wa Libya kuanzia tarehe 25 Oktoba 1967 hadi 4 Septemba 1968, na pia alihudumu kama Waziri wa Sheria mara tatu kati ya Januari 1964 na Septemba 1968; baada ya Muammar Gaddafi kutangaza mfumo wa Jamahiriya, alikwenda uhamishoni nchini Misri ambako alikua mmoja wa viongozi wa upinzani dhidi ya serikali ya Libya<ref>{{Cite journal |date=2016-12 |title=LAS VEGAS SANDS CORP., a Nevada corporation, Plaintiff, v. UKNOWN REGISTRANTS OF www.wn0000.com, www.wn1111.com, www.wn2222.com, www.wn3333.com, www.wn4444.com, www.wn5555.com, www.wn6666.com, www.wn7777.com, www.wn8888.com, www.wn9999.com, www.112211.com, www.4456888.com, www.4489888.com, www.001148.com, and www.2289888.com, Defendants. |url=https://doi.org/10.1089/glre.2016.201011 |journal=Gaming Law Review and Economics |volume=20 |issue=10 |pages=859–868 |doi=10.1089/glre.2016.201011 |issn=1097-5349}}</ref>
== Upizani kutoka uhamishoni ==
Wakati wa utawala wa Muammar Gaddafi, Abdul Hamid al-Bakkoush aliishi uhamishoni, kwanza mjini London na baadaye Paris, kabla ya kuhamia Cairo nchini Misri mwaka 1977, ambako mwaka 1982 alianzisha Libyan Liberation Organization na kujiunga na Libyan National Salvation Front (LNSF),Libyan National Salvation Front (LNSF), iliyokuwa harakati ya upinzani dhidi ya serikali ya Gaddafi kutoka uhamishoni.<ref>{{Cite web|title=Libya: Country note|url=https://doi.org/10.1787/888932674094|work=doi.org|accessdate=2026-08-29}}</ref>
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{Mbegu-mwanasiasa}}
{{BD|1933|2007}}
[[Jamii:wanasiasa wa Libya]]
7rpxr4y9jb64cma0cg8taif78g07nw3
Flavia Nassuna Matovu
0
247875
1593164
1592943
2026-08-29T13:09:19Z
Riccardo Riccioni
452
1593164
wikitext
text/x-wiki
'''Flavia Nassuna Matovu''' (alizaliwa [[18 Machi]] [[1969]]) ni afisa wa [[mahakama]] wa [[Uganda]], ambaye kwa sasa anahudumu katika Kitengo cha [[Ardhi]] cha Mahakama Kuu ya Uganda.<ref>{{Cite web|title=Discover the origin of Kalimotxo|url=https://www.institutohemingway.com/news/1630/discover-the-origin-of-kalimotxo-.html|work=www.institutohemingway.com|accessdate=2026-08-29}}</ref><ref>{{Cite web|title=Discover the origin of Kalimotxo|url=https://www.institutohemingway.com/news/1630/discover-the-origin-of-kalimotxo-.html|work=www.institutohemingway.com|accessdate=2026-08-29}}</ref>
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanawake wa Uganda]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1969]]
ke6xijr0s34j2rrfnloutuxaa5hldc8
1593251
1593164
2026-08-29T16:58:44Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1593251
wikitext
text/x-wiki
'''Flavia Nassuna Matovu''' (alizaliwa [[18 Machi]] [[1969]]) ni afisa wa [[mahakama]] wa [[Uganda]], ambaye kwa sasa anahudumu katika Kitengo cha [[Ardhi]] cha Mahakama Kuu ya Uganda.<ref>{{Rejea tovuti|title=Discover the origin of Kalimotxo|url=https://www.institutohemingway.com/news/1630/discover-the-origin-of-kalimotxo-.html|work=www.institutohemingway.com|accessdate=2026-08-29}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Discover the origin of Kalimotxo|url=https://www.institutohemingway.com/news/1630/discover-the-origin-of-kalimotxo-.html|work=www.institutohemingway.com|accessdate=2026-08-29}}</ref>
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanawake wa Uganda]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1969]]
2tqlomq3pc3vnpmhei3np3cn2iu8830
Emmanuel Obetsebi-Lamptey
0
247876
1593170
1592944
2026-08-29T13:12:10Z
Riccardo Riccioni
452
1593170
wikitext
text/x-wiki
'''Emmanuel Odarkwei Obetsebi-Lamptey''' (alijulikana kama '''Liberty Lamptey''', [[26 Aprili]] [[1902]] - [[29 Januari]]) alikuwa mwanaharakati wa kisiasa katika [[koloni]] la [[Uingereza]] la [[Gold Coast]].
Alikuwa mmoja wa waasisi wa Mkataba wa [[Umoja]] wa Gold Coast (UGCC) na alihesabiwa miongoni mwa kundi la viongozi sita maarufu lililojulikana kama “The Big Six”.
Alikuwa baba wa [[mwanasiasa]] Jake Obetsebi-Lamptey, aliyekuwa mwanachama wa Chama Kipya cha Kizalendo (NPP).
Obetsebi-Lamptey alichukua [[nafasi]] muhimu katika kundi la viongozi sita. Alitambuliwa kwa [[uongozi]] wake, ujasiri na kujiamini, na aliwahamasisha wananchi wake kuwa na matumaini.
Uongozi wake ulichangia mabadiliko katika maisha ya kisiasa, kiuchumi na kijamii yaliyosaidia Ghana kuelekea kuwa nchi huru kutoka katika [[utawala]] wa kikoloni.
Hata hivyo, baadhi ya watu wanadai kuwa yeye pamoja na wanachama wengine wa [[kundi]] la viongozi sita, isipokuwa Dkt. Kwame Nkrumah, hawakutoa mchango mkubwa wa kutosha katika harakati za kupata [[uhuru]] wa Ghana kiasi cha kustahili [[heshima]] na utambuzi wanaopewa katika Ghana ya leo.<ref>https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/The-Big-Six-of-Ghana-and-their-rich-history-792224</ref><ref><nowiki>https://latitude.to/articles-by-country/gh/ghana/89619/emmanuel-obetsebi-lamptey</nowiki></ref><ref>https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Emmanuel_Obetsebi-Lamptey¶ms=05_33_41_N_00_13_46_W_region:GH_type:landmark&title=Obetsebi-Lamptey+Roundabout</ref><ref>https://www.graphic.com.gh/news/general-news/akufo-addo-cuts-sod-for-construction-works-to-begin-on-obetsebi-lamptey-interchange-project.html</ref>
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Waliofariki 1963]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1902]]
[[Jamii:wanasiasa wa Ghana]]
4sdtv853ix7n78t305sy2g7yubzipkg
David Lewis Rubongoya
0
247877
1593174
1592947
2026-08-29T13:14:52Z
Riccardo Riccioni
452
1593174
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Person|jina=David Rubongoya|tarehe_ya_kuzaliwa=6 Januari 1988 (umri 38)|nchi=Uganda|kazi_yake=Mwanasheria|elimu=Shahada ya sheria}}
'''David Lewis Rubongoya''' (alizaliwa [[Wilaya ya Mbarara]], Uganda, Januari 6, [[1988]]) ni mwanasheria, mwanasiasa na mhadhiri wa chuo kikuu kutoka [[Uganda]] ambaye alishiriki kwa kiasi kikubwa katika kuanzishwa kwa Chama cha Kisiasa cha National Unity Platform (NUP), pamoja na rais wake Bobi Wine.<ref name=":0">{{Cite web|title=David Lewis Rubongoya Archives|url=https://www.independent.co.ug/tag/david-lewis-rubongoya/|work=The Independent Uganda:|accessdate=2026-08-29|language=en-US}}</ref>
Kwa sasa, anahudumu kama Katibu Mkuu wa kwanza wa NUP, nafasi ambayo ameishikilia tangu mwaka [[2020]]<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Citation|title=National Unity Platform|date=2023-01-24|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=National_Unity_Platform&oldid=1135411287|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-29}}</ref>.Pia alikuwa sehemu ya vuguvugu la watu wenye nguvu, akiwa mshirika wa Bobi Wine.
== Maisha ya Awali na Elimu. ==
Rubongoya alizaliwa na Goodman James Rubongoya na Nankunda Medius.<ref name=":1" />
Alisoma katika Shule ya Msingi ya Kanyaryeru na baadaye Shule ya Sekondari ya Lake Mburo, ambako alipata Cheti cha Elimu ya Uganda. Baadaye alijiunga na Shule ya Sekondari ya Nganwa iliyopo [[Bushenyi]], ambako aliwahi kuwa Kiongozi Mkuu wa Wanafunzi na kupata Cheti cha Juu cha Elimu ya Uganda<ref>{{Cite web|title=How this Harvard, Oxford-trained lawyer became the toast of the ghetto|url=https://observer.ug/lifestyle-entertainment/how-this-harvard-oxford-trained-lawyer-became-the-toast-of-the-ghetto/|work=The Observer Media Ltd|date=2021-03-05|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=BAKER BATTE}}</ref>.
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{Mbegu-mtu}}
{{BD|1988|}}
[[Jamii:Wanasiasa wa Uganda]]
4fln16g6ydhm5szfkfwfqswac7osq5r
1593245
1593174
2026-08-29T16:40:37Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1593245
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Person|jina=David Rubongoya|tarehe_ya_kuzaliwa=6 Januari 1988 (umri 38)|nchi=Uganda|kazi_yake=Mwanasheria|elimu=Shahada ya sheria}}
'''David Lewis Rubongoya''' (alizaliwa [[Wilaya ya Mbarara]], Uganda, Januari 6, [[1988]]) ni mwanasheria, mwanasiasa na mhadhiri wa chuo kikuu kutoka [[Uganda]] ambaye alishiriki kwa kiasi kikubwa katika kuanzishwa kwa Chama cha Kisiasa cha National Unity Platform (NUP), pamoja na rais wake Bobi Wine.<ref name=":0">{{Rejea tovuti|title=David Lewis Rubongoya Archives|url=https://www.independent.co.ug/tag/david-lewis-rubongoya/|work=The Independent Uganda:|accessdate=2026-08-29|language=en-US}}</ref>
Kwa sasa, anahudumu kama Katibu Mkuu wa kwanza wa NUP, nafasi ambayo ameishikilia tangu mwaka [[2020]]<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Citation|title=National Unity Platform|date=2023-01-24|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=National_Unity_Platform&oldid=1135411287|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-29}}</ref>.Pia alikuwa sehemu ya vuguvugu la watu wenye nguvu, akiwa mshirika wa Bobi Wine.
== Maisha ya Awali na Elimu. ==
Rubongoya alizaliwa na Goodman James Rubongoya na Nankunda Medius.<ref name=":1" />
Alisoma katika Shule ya Msingi ya Kanyaryeru na baadaye Shule ya Sekondari ya Lake Mburo, ambako alipata Cheti cha Elimu ya Uganda. Baadaye alijiunga na Shule ya Sekondari ya Nganwa iliyopo [[Bushenyi]], ambako aliwahi kuwa Kiongozi Mkuu wa Wanafunzi na kupata Cheti cha Juu cha Elimu ya Uganda<ref>{{Rejea tovuti|title=How this Harvard, Oxford-trained lawyer became the toast of the ghetto|url=https://observer.ug/lifestyle-entertainment/how-this-harvard-oxford-trained-lawyer-became-the-toast-of-the-ghetto/|work=The Observer Media Ltd|date=2021-03-05|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=BAKER BATTE}}</ref>.
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{Mbegu-mtu}}
{{BD|1988|}}
[[Jamii:Wanasiasa wa Uganda]]
5jr8bqicxllze8km4capuccj4d6mvd8
Alaa Fouad
0
247878
1593176
1592951
2026-08-29T13:16:02Z
Riccardo Riccioni
452
1593176
wikitext
text/x-wiki
'''Alaa El-Din Fouad''' (alizaliwa [[1965]]) ni [[mwanasheria]], [[Jaji|Hakimu]], na alikuwa [[Waziri]] wa Masuala ya [[Bunge]] wa [[Misri]]. Alihudumu kama [[mkurugenzi]] mtendaji wa [[Mamlaka]] ya Kitaifa ya [[Uchaguzi]] kuanzia [[mwaka]] [[2017]] hadi alipoteuliwa kuwa waziri.<ref><nowiki>https://menafn.com/1099466699/Egypt-Alaa-El-Din-Fouad-Former-judge-to-take-over-ministry-of-Parliamentary-Affairs</nowiki></ref>
== Wasifu ==
Fouad, mwanasheria mbobezi, alianza [[kazi]] yake ya kisheria kama Naibu Mwendesha Mashtaka wa [[umma]] na akapanda vyeo hadi kuwa mkuu wa mashtaka ya umma mkoani [[Kairo]]. Alipandishwa [[cheo]] na kuwa jaji na kuteuliwa kuwa mkuu wa [[Mahakama]] ya Rufaa akihudumu kama mwanachama wa Kitengo cha Ukaguzi wa Mahakama mnamo mwaka 2017. Katika mwaka huo huo wa 2017, aliteuliwa kuwa mkurugenzi mtendaji wa Tume ya Kitaifa ya Uchaguzi (NEC). Alibaki katika nafasi hii hadi Agosti 13, 2022, alipoteuliwa kuwa waziri wa Masuala ya Bunge. Alimrithi Omar Marwan.<ref><nowiki>https://english.ahram.org.eg/NewsContent/1/64/358177/Egypt/Politics-/Whos-who-Meet-Egypts-new-ministers-after-latest-re.aspx</nowiki></ref><ref><nowiki>https://www.dailynewsegypt.com/2019/12/23/alaa-el-din-fouad-former-judge-to-take-over-ministry-of-parliamentary-affairs/</nowiki></ref>
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanasheria wa Misri]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1965]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Misri]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
c06ib0typqpy6xtg5s6lrrah9fja6px
Afolabi Fatai Adeyinka
0
247879
1593178
1592953
2026-08-29T13:16:36Z
Riccardo Riccioni
452
Riccardo Riccioni alihamisha ukurasa wa [[Afolabi fatai adeyinka]] hadi [[Afolabi Fatai Adeyinka]]: usahihi wa jina
1592953
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Person|jina=Afolabi fatai adeyinka|tarehe_ya_kuzaliwa=2 July 1939|mahala_pa_kuzaliwa=Lagos|tarehe ya kufa=27 January 2022|uraia=Nigerian|nchi=Nigeria|mahali alipofia=Lagos}}
'''Afolabi Fatai Adeyinka''' alikuwa [[mwanasheria]] wa [[Nigeria]] aliyefanya kazi kama Katibu Mkuu wa Jimbo la Lagos. Pia alikabidhi jukumu la mgambo wa [[Mahakama]] ya Juu ya Jimbo la [[Lagos]] na alikuwa Katibu wa Laji ya Uchaguzi ya Jimbo la Lagos (LASIEC)<ref>https://www.lagosjudiciary.gov.ng/ViewAboutUS.aspx</ref>
Asili yake
== asili yake ==
AsiliAfolabi Fatai Adeyinka alizaliwa [[tarehe]] 2 [[Julai]] [[1939]] huko [[Ikorodu]], Jimbo la Lagos. Alisoma shule ya msingi Ereko [[Methodio|Methodist]] na shule ya sekondari Anwar-ul-Islam, zote zilizoko Lagos.Alisomea [[sheria]] katika Chuo cha Sheria cha Holborn [[London]] na kurudi Nigeria, ambapo alitambulika kuwa wakili mwaka [[1969]]<ref>https://blerf.org/index.php/biography/adeyinka-afolabi-fatai/</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wataalamu wa Nigeria]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Watu katika Chuo Kikuu cha Harvard]]
[[Jamii:Watu bara kwa bara]]
23tzg0cu1hny0hnqh1rgush23gh5akl
1593180
1593178
2026-08-29T13:17:36Z
Riccardo Riccioni
452
1593180
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Person|jina=Afolabi fatai adeyinka|tarehe_ya_kuzaliwa=2 July 1939|mahala_pa_kuzaliwa=Lagos|tarehe ya kufa=27 January 2022|uraia=Nigerian|nchi=Nigeria|mahali alipofia=Lagos}}
'''Afolabi Fatai Adeyinka''' alikuwa [[mwanasheria]] wa [[Nigeria]] aliyefanya kazi kama Katibu Mkuu wa Jimbo la Lagos. Pia alikabidhi jukumu la mgambo wa [[Mahakama]] ya Juu ya Jimbo la [[Lagos]] na alikuwa Katibu wa Laji ya Uchaguzi ya Jimbo la Lagos (LASIEC)ref>https://www.lagosjudiciary.gov.ng/ViewAboutUS.aspx</ref>
== Asili yake ==
Afolabi Fatai Adeyinka alizaliwa [[tarehe]] [[2 Julai]] [[1939]] huko [[Ikorodu]], Jimbo la Lagos. Alisoma shule ya msingi Ereko [[Methodio|Methodist]] na shule ya sekondari Anwar-ul-Islam, zote zilizoko Lagos.Alisomea [[sheria]] katika Chuo cha Sheria cha Holborn [[London]] na kurudi Nigeria, ambapo alitambulika kuwa wakili mwaka [[1969]]<ref>https://blerf.org/index.php/biography/adeyinka-afolabi-fatai/</ref>
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanasheria wa Nigeria]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1939]]
ozwex7y8f04hg6rv0ebt04ftolvk40q
Utoaji mimba Togo
0
247880
1593069
1593067
2026-08-29T11:59:28Z
Riccardo Riccioni
452
1593069
wikitext
text/x-wiki
'''Utoaji mimba Togo''' unaruhusiwa kisheria tu katika hali ambazo [[ujauzito]] umetokana na [[ubakaji]] au kujamiiana kwa [[ndugu]] wa karibu, ujauzito unahatarisha [[afya]] au [[maisha]] ya [[mama]], au kuna hatari ya [[mtoto]] kuzaliwa akiwa na kasoro za kiafya. [[Sheria]] inataka utoaji mimba ufanywe na [[daktari]]. Utoaji mimba usio salama ni miongoni mwa sababu kuu za vifo vya [[wanawake]] vinavyohusiana na [[uzazi]] nchini humo.<ref>{{Cite web|title=Togo: Limited abortion access forces women into dangerous procedures|url=https://www.france24.com/en/video/20250304-togo-limited-abortion-access-forces-women-into-dangerous-procedures|work=France 24|date=2025-03-04|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>
== Historia ==
[[Togo]] ilipopata uhuru, ilirithi Kanuni ya [[Adhabu]] ya [[Ufaransa]] ya mwaka [[1810]], ambayo ilikataza utoaji mimba. Sheria ya Ufaransa ya tarehe [[31 Julai]] [[1920]] ilikataza utoaji [[mimba]] isipokuwa pale ambapo ujauzito ulihatarisha maisha ya mama, na pia ilikataza kuhamasisha matumizi ya njia za kuzuia mimba. Togo ilipotunga upya Kanuni yake ya Adhabu mwaka 1981, iliondoa marejeo ya utoaji mimba kwa lengo la kuondoa katazo hilo. Hata hivyo, kufikia mwaka 1990, kuondolewa kwa vikwazo vya utoaji mimba hakukuwa kumeongeza upatikanaji wa huduma hizo. Tarehe 16 Mei [[1984]], sheria ilipiga marufuku kumsaidia [[msichana]] anayesoma shuleni kupata utoaji mimba.<ref>{{Cite web|title=Les évêques disent non à l'avortement|url=https://www.republicoftogo.com/toutes-les-rubriques/societe/les-eveques-disent-non-a-l-avortement|work=République Togolaise|accessdate=2026-08-29|language=fr-FR}}</ref><ref>{{Cite web|title=Les évêques disent non à l'avortement|url=https://www.republicoftogo.com/toutes-les-rubriques/societe/les-eveques-disent-non-a-l-avortement|work=République Togolaise|accessdate=2026-08-29|language=fr-FR}}</ref>
[[Sheria]] ya Afya ya [[Uzazi]] ya mwaka [[2006]] inaeleza kwamba, [[utoaji mimba]] kwa hiari unaruhusiwa tu unapopendekezwa na [[daktari]] na kwa ombi la mwanamke, ikiwa ujauzito umetokana na [[ubakaji]] au uhusiano wa kingono wa kifamilia, au ikiwa kuna uwezekano mkubwa kwamba [[mtoto]] ambaye hajazaliwa ataathiriwa na [[ugonjwa]] au hali ya kiafya iliyo [[mbaya]] sana. Sheria hiyo pia inataka utoaji mimba ufanywe katika vituo vya afya vilivyoidhinishwa, kwa idhini ya madaktari watatu. Isipokuwa katika mazingira hayo, [[Kanuni]] ya Adhabu ya [[Togo]] inaharamisha utoaji mimba.
== Marejeo ==
{{Mbegu}}
[[Jamii:Afya ya umma]]
[[Jamii:Watu wa Togo]]
1rjhlhhx6qqljg7zqmuivkte4m2y66c
1593070
1593069
2026-08-29T12:00:03Z
Riccardo Riccioni
452
1593070
wikitext
text/x-wiki
'''Utoaji mimba Togo''' unaruhusiwa kisheria tu katika hali ambazo [[ujauzito]] umetokana na [[ubakaji]] au kujamiiana kwa [[ndugu]] wa karibu, ujauzito unahatarisha [[afya]] au [[maisha]] ya [[mama]], au kuna hatari ya [[mtoto]] kuzaliwa akiwa na kasoro za kiafya. [[Sheria]] inataka utoaji mimba ufanywe na [[daktari]]. Utoaji mimba usio salama ni miongoni mwa sababu kuu za vifo vya [[wanawake]] vinavyohusiana na [[uzazi]] nchini humo.<ref>{{Cite web|title=Togo: Limited abortion access forces women into dangerous procedures|url=https://www.france24.com/en/video/20250304-togo-limited-abortion-access-forces-women-into-dangerous-procedures|work=France 24|date=2025-03-04|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>
== Historia ==
[[Togo]] ilipopata uhuru, ilirithi Kanuni ya [[Adhabu]] ya [[Ufaransa]] ya mwaka [[1810]], ambayo ilikataza utoaji mimba. Sheria ya Ufaransa ya tarehe [[31 Julai]] [[1920]] ilikataza utoaji [[mimba]] isipokuwa pale ambapo ujauzito ulihatarisha maisha ya mama, na pia ilikataza kuhamasisha matumizi ya njia za kuzuia mimba. Togo ilipotunga upya Kanuni yake ya Adhabu mwaka 1981, iliondoa marejeo ya utoaji mimba kwa lengo la kuondoa katazo hilo. Hata hivyo, kufikia mwaka 1990, kuondolewa kwa vikwazo vya utoaji mimba hakukuwa kumeongeza upatikanaji wa huduma hizo. Tarehe 16 Mei [[1984]], sheria ilipiga marufuku kumsaidia [[msichana]] anayesoma shuleni kupata utoaji mimba.<ref>{{Cite web|title=Les évêques disent non à l'avortement|url=https://www.republicoftogo.com/toutes-les-rubriques/societe/les-eveques-disent-non-a-l-avortement|work=République Togolaise|accessdate=2026-08-29|language=fr-FR}}</ref>
[[Sheria]] ya Afya ya [[Uzazi]] ya mwaka [[2006]] inaeleza kwamba, [[utoaji mimba]] kwa hiari unaruhusiwa tu unapopendekezwa na [[daktari]] na kwa ombi la mwanamke, ikiwa ujauzito umetokana na [[ubakaji]] au uhusiano wa kingono wa kifamilia, au ikiwa kuna uwezekano mkubwa kwamba [[mtoto]] ambaye hajazaliwa ataathiriwa na [[ugonjwa]] au hali ya kiafya iliyo [[mbaya]] sana. Sheria hiyo pia inataka utoaji mimba ufanywe katika vituo vya afya vilivyoidhinishwa, kwa idhini ya madaktari watatu. Isipokuwa katika mazingira hayo, [[Kanuni]] ya Adhabu ya [[Togo]] inaharamisha utoaji mimba.
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{Mbegu-sheria}}
[[Jamii:Utoaji mimba]]
[[Jamii:Togo]]
2je7klnz165gg9dtoz12iu74vp9rsx2
1593346
1593070
2026-08-29T20:20:16Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1593346
wikitext
text/x-wiki
'''Utoaji mimba Togo''' unaruhusiwa kisheria tu katika hali ambazo [[ujauzito]] umetokana na [[ubakaji]] au kujamiiana kwa [[ndugu]] wa karibu, ujauzito unahatarisha [[afya]] au [[maisha]] ya [[mama]], au kuna hatari ya [[mtoto]] kuzaliwa akiwa na kasoro za kiafya. [[Sheria]] inataka utoaji mimba ufanywe na [[daktari]]. Utoaji mimba usio salama ni miongoni mwa sababu kuu za vifo vya [[wanawake]] vinavyohusiana na [[uzazi]] nchini humo.<ref>{{Rejea tovuti|title=Togo: Limited abortion access forces women into dangerous procedures|url=https://www.france24.com/en/video/20250304-togo-limited-abortion-access-forces-women-into-dangerous-procedures|work=France 24|date=2025-03-04|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>
== Historia ==
[[Togo]] ilipopata uhuru, ilirithi Kanuni ya [[Adhabu]] ya [[Ufaransa]] ya mwaka [[1810]], ambayo ilikataza utoaji mimba. Sheria ya Ufaransa ya tarehe [[31 Julai]] [[1920]] ilikataza utoaji [[mimba]] isipokuwa pale ambapo ujauzito ulihatarisha maisha ya mama, na pia ilikataza kuhamasisha matumizi ya njia za kuzuia mimba. Togo ilipotunga upya Kanuni yake ya Adhabu mwaka 1981, iliondoa marejeo ya utoaji mimba kwa lengo la kuondoa katazo hilo. Hata hivyo, kufikia mwaka 1990, kuondolewa kwa vikwazo vya utoaji mimba hakukuwa kumeongeza upatikanaji wa huduma hizo. Tarehe 16 Mei [[1984]], sheria ilipiga marufuku kumsaidia [[msichana]] anayesoma shuleni kupata utoaji mimba.<ref>{{Rejea tovuti|title=Les évêques disent non à l'avortement|url=https://www.republicoftogo.com/toutes-les-rubriques/societe/les-eveques-disent-non-a-l-avortement|work=République Togolaise|accessdate=2026-08-29|language=fr-FR}}</ref>
[[Sheria]] ya Afya ya [[Uzazi]] ya mwaka [[2006]] inaeleza kwamba, [[utoaji mimba]] kwa hiari unaruhusiwa tu unapopendekezwa na [[daktari]] na kwa ombi la mwanamke, ikiwa ujauzito umetokana na [[ubakaji]] au uhusiano wa kingono wa kifamilia, au ikiwa kuna uwezekano mkubwa kwamba [[mtoto]] ambaye hajazaliwa ataathiriwa na [[ugonjwa]] au hali ya kiafya iliyo [[mbaya]] sana. Sheria hiyo pia inataka utoaji mimba ufanywe katika vituo vya afya vilivyoidhinishwa, kwa idhini ya madaktari watatu. Isipokuwa katika mazingira hayo, [[Kanuni]] ya Adhabu ya [[Togo]] inaharamisha utoaji mimba.
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{Mbegu-sheria}}
[[Jamii:Utoaji mimba]]
[[Jamii:Togo]]
r90jne9kgdncar0ldgr3xzoz701ggls
Adeniyi Akintola
0
247882
1593181
1592958
2026-08-29T13:18:38Z
Riccardo Riccioni
452
1593181
wikitext
text/x-wiki
'''Adeniyi Michael Akintola''' (amezaliwa 21 Januari 1960) ni [[wakili]] na [[mwanasiasa]] kutoka [[Nigeria]]. Wakili Mkuu wa Nigeria (SAN), yeye ndiye mshirika mkuu wa [[kampuni]] ya uwakili ya Niyi Akintola & Co<ref>{{Cite web|title=Top 10 Election Petition Advocates in Nigeria - Adeniyi Akintola (SAN)|url=https://thetop10magazine.com.ng/top-10-election-petition-advocates-in-nigeria-adeniyi-akintola-san/|work=The Top10 Magazine|date=2023-12-14|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=top10admin}}</ref>na Naibu Spika wa Ikulu ya Oyo wakati wa Jamhuri ya Tatu.
== Maisha ya awali na elimu ==
Akintola alizaliwa tarehe 21 Januari 1960 huko Ido, Jimbo la Oyo. <ref>{{Cite web|title=BIOGRAPHY: ADENIYI MICHEAL AKINTOLA SAN|url=https://urbannewsng.wordpress.com/2018/05/12/biography-adeniyi-micheal-akintola-san/|work=URBAN NEWS NG|date=2018-05-12|accessdate=2026-08-29|language=en|author=urbannewsng}}</ref> Alikuwa [[mwanafunzi]] wa [[ufundi]] mechanic, mvulana wa [[magari]], na [[mwanafunzi]] wa mpiga picha katika Jimbo la Kaduna katika miaka ya mapema ya maisha yake. <ref>{{Cite web|title=How I became a SAN from motor mechanic – Niyi Akintola|url=https://thesun.ng/how-i-became-a-san-from-motor-mechanic-niyi-akintola/|work=The Sun Nigeria|date=2017-07-22|accessdate=2026-08-29|language=en|author=The Sun}}</ref>
Akintola alisomea [[sheria]] katika Chuo Kikuu cha Ibadan, na kupata LL.B. mwaka wa 1984. Aliitwa kwenye baa ya Nigeria mwaka wa 1986. Akintola pia ana M.Sc. katika sayansi ya siasa kutoka Chuo Kikuu cha Ibadan.<ref>{{Citation|title=University of Ibadan|date=2026-08-12|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=University_of_Ibadan&oldid=1368978733|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-29}}</ref>
== Maisha binafsi ==
Akintola ameolewa na Jaji Boyede Racheal Akintola, jaji wa Mahakama Kuu ya Jimbo la Oyo<ref>{{Cite web|title=Chief Adeniyi Akintola Biography - 88Lately|url=https://88lately.com/chief-adeniyi-akintola-biography/|date=2025-08-15|accessdate=2026-08-29|language=en-US}}</ref>
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{Mbegu-mwanasiasa}}
{{BD|1960|}}
[[Jamii:wanasiasa wa Nigeria]]
sopxreogtpwtlc5g9vqrwnjff012dad
Utoaji mimba Jamhuri ya Afrika ya Kati
0
247883
1593073
1592959
2026-08-29T12:03:03Z
Riccardo Riccioni
452
1593073
wikitext
text/x-wiki
'''Utoaji mimba Jamhuri ya Afrika ya Kati''' umepigwa marufuku kisheria isipokuwa pale ambapo [[ujauzito]] umetokana na [[ubakaji]]. Kwa mujibu wa utendaji wa jumla wa kitabibu, utaratibu wa utoaji mimba unaruhusiwa kisheria ikiwa tu utoaji huo utaokoa [[maisha]] ya [[mwanamke]], ingawa jambo hili halijaelezwa waziwazi katika [[sheria]] yoyote.
Mtu yeyote anayefanya utoaji mimba anaweza kuhukumiwa [[kifungo]] cha hadi miaka mitano [[jela]] pamoja na kulipa faini. Aidha, madaktari wanaweza kupoteza [[leseni]] zao za [[udaktari]] kwa kipindi cha hadi miaka mitano.
== Historia ==
Kabla ya [[mwaka]] [[2006]], sheria nchini [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]] ilikataza waziwazi utoaji mimba. Mwaka 2006, [[Bunge]] la Taifa lilihalalisha utoaji mimba katika hali ambapo ujauzito umetokana na ubakaji, kutokana na [[wanawake]] kukabiliwa mara kwa mara na [[ukatili wa kingono]], ubakaji wa watu wengi katika nchi hiyo iliyokuwa imeathiriwa sana na [[vita]].
== Athari za utoaji mimba kwa afya ya wanawake ==
Wanawake wenye [[mimba]] zisizotarajiwa nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati hawana fursa ya kisheria ya kupata [[huduma]] ya utoaji mimba. Hata hivyo, bado hutafuta huduma za [[afya]] ya uzazi, lakini Madaktari Wasio na Mipaka wanasema kuwa mara nyingi wanawake hao hulazimika kutumia njia zinazofanyika katika [[mazingira]] yasiyo safi au yasiyo salama kiafya.
Kwa mujibu wa [[Kampeni]] ya Kimataifa ya Haki ya Wanawake ya Kupata Utoaji Mimba Salama, utoaji mimba usio salama ndio chanzo kikuu cha vifo vya uzazi katika Jamhuri ya Afrika ya Kati. Kundi hilo liliongeza kuwa theluthi moja ya vifo vya uzazi husababishwa na utoaji mimba usio salama, huku kiwango cha vifo vya uzazi kikiwa vifo 882 kwa kila vizazi hai 100,000. Kila siku, wanawake sita hufariki kutokana na matatizo yanayohusiana na ujauzito au [[kujifungua]].<ref>https://www.theguardian.com/global-development/poverty-matters/2013/aug/07/us-abortion-ban-central-african-republic</ref><ref>https://www.safeabortionwomensright.org/news/central-african-republic-the-authorities-address-unsafe-abortion-text-in-english-and-french/</ref>
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{Mbegu-sheria}}
[[Jamii:Utoaji mimba]]
[[Jamii:Jamhuri ya Afrika ya Kati]]
qod15qqrp2j9k7se2u42liq7bm493fl
Nakimuli
0
247884
1593184
1592963
2026-08-29T13:19:29Z
Riccardo Riccioni
452
1593184
wikitext
text/x-wiki
'''Nakimuli''' ni jina la [[ukoo]] ambalo linapatikana zaidi nchini [[Uganda]]. Baadhi ya watu mashuhuri wenye jina hili la ukoo ni:
* Annettee Nakimuli (aliyezaliwa mwaka 1975), daktari wa magonjwa ya uzazi na wanawake, pamoja na mhadhiri wa kitaaluma kutoka Uganda.
* Etheldreda Nakimuli-Mpungu (aliyezaliwa mwaka 1974), mtaalamu wa [[magonjwa]] ya mlipuko, [[daktari]] bingwa wa magonjwa ya akili, na mhadhiri wa kitaaluma kutoka Uganda.
* Helen Nakimuli (1985–2026), [[Siasa|mwanasiasa wa]] Uganda.
* Teddy Nakimuli (aliyezaliwa mwaka 2003), [[bondia]] wa Uganda.<ref>https://www.names.org/n/nakimuli/about</ref><ref>https://www.ancestry.com/last-name-meaning/nakimuli?o_xid=80154&o_lid=80154&o_sch=FindAGrave</ref>
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{Mbegu}}
[[Jamii:majina ya ukoo]]
[[Jamii:Watu wa Uganda]]
8tyjbhte5lum13f6g693iw9jvs3lc59
Mitala Sudan Kusini
0
247885
1593185
1592966
2026-08-29T13:20:27Z
Riccardo Riccioni
452
Riccardo Riccioni alihamisha ukurasa wa [[Ndoa za wake wengi nchini Sudan Kusini.]] hadi [[Mitala Sudan Kusini]]: urahisi wa kuupata
1592966
wikitext
text/x-wiki
'''Ndoa za wanawake weng Nchini Sudani''' '''kusini''' ni jambo la kawaida kwa kiasi kikubwa Hali hii imehusiswa na [[mazingira]] ya machafuko yaliyopo Nchini humo Hata hivo wanaoumga [[mkono]] ndoa za kuoa wanawake wengi akiwemo [[Askofu]] '''GabrelRoric''' wa kanisa la anglikana wanaeleza kua ndoa za wanake wengine ni sehemu ya fahari ya [[Afrika]] wanasema kua [[watu]] wanaipinga ndoa za aina hiyowamepotoshwa na ya ulimwengu wa mangaribi kuhusu [[ndoa]] <ref>{{Cite web|title=Is polygamy corrupting South Sudan?|url=https://www.dailysabah.com/africa/2015/02/11/is-polygamy-corrupting-south-sudan|work=Daily Sabah|date=2015-02-11|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=Anadolu Agency}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu}}
[[Jamii:Ndoa]]
[[Jamii:Wanawake wa Afrika]]
lgxski72zglip5ktsm1jckl5yiicx0f
1593188
1593185
2026-08-29T13:22:02Z
Riccardo Riccioni
452
1593188
wikitext
text/x-wiki
'''Mitala Sudan Kusini''' ni jambo la kawaida kwa kiasi kikubwa. Hali hii imehusiswa na [[mazingira]] ya machafuko yaliyopo nchini humo. Hata hivvo wanaounga [[mkono]] ndoa za kuoa wanawake wengi akiwemo [[Askofu]] GabrelRoric wa kanisa la Anglikana wanaeleza kuwa ndoa za wake wengi ni sehemu ya fahari ya [[Afrika]] wanasema kuwa [[watu]] wanaopinga ndoa za aina hiyo wamepotoshwa na ya ulimwengu wa magharibi <ref>{{Cite web|title=Is polygamy corrupting South Sudan?|url=https://www.dailysabah.com/africa/2015/02/11/is-polygamy-corrupting-south-sudan|work=Daily Sabah|date=2015-02-11|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=Anadolu Agency}}</ref>
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{Mbegu}}
[[Jamii:Ndoa]]
[[Jamii:Sudan Kusini]]
jmj3ni14z2pgxsxc476y1j46agv2gfc
1593291
1593188
2026-08-29T18:39:53Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced.
1593291
wikitext
text/x-wiki
'''Mitala Sudan Kusini''' ni jambo la kawaida kwa kiasi kikubwa. Hali hii imehusiswa na [[mazingira]] ya machafuko yaliyopo nchini humo. Hata hivvo wanaounga [[mkono]] ndoa za kuoa wanawake wengi akiwemo [[Askofu]] GabrelRoric wa kanisa la Anglikana wanaeleza kuwa ndoa za wake wengi ni sehemu ya fahari ya [[Afrika]] wanasema kuwa [[watu]] wanaopinga ndoa za aina hiyo wamepotoshwa na ya ulimwengu wa magharibi <ref>{{Rejea tovuti|title=Is polygamy corrupting South Sudan?|url=https://www.dailysabah.com/africa/2015/02/11/is-polygamy-corrupting-south-sudan|work=Daily Sabah|date=2015-02-11|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=Anadolu Agency}}</ref>
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{Mbegu}}
[[Jamii:Ndoa]]
[[Jamii:Sudan Kusini]]
a86vs0dnjgjxo1umli9tx3qlhrt3eye
NJ Ayuk
0
247886
1593191
1592967
2026-08-29T13:23:43Z
Riccardo Riccioni
452
1593191
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person|jina la kuzaliwa=NJ Ayuk|tarehe ya kuzaliwa=(aliyezaliwa tarehe 11 Februari 1980)|kazi yake=mwanasheria, mwandishi na mfanyabiashara|picha=NJ-Ayuk.jpg}}
'''NJ Ayuk''' (alizaliwa 11 Februari 1980) ni [[mwanasheria]], [[mwandishi]] na [[mfanyabiashara]] kutoka [[Kamerun]].<ref>{{Cite web|title=Intra-African energy dialogue has remained low — N. J. Ayuk|url=https://www.vanguardngr.com/2019/11/intra-african-energy-dialogue-has-remained-low-n-j-ayuk/|work=Vanguard News|date=2019-11-02|accessdate=2026-08-29|language=en-GB|author=Idowu Bankole}}</ref><ref>{{Cite web|title=N.J. Ayuk, President, African Energy Chamber, Author Billions at Play - Energies Media|url=https://energiesmedia.com/article/n-j-ayuk-president-african-energy-chamber-author-billions-at-play/|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=N. J. Ayuk}}</ref>
NJ Ayuk ni mwanzilishi na aliyewahi kuwa [[Mkurugenzi]] Mtendaji (CEO) wa Centurion Law Group, [[kampuni]] ya [[sheria]] ya Kiafrika inayojihusisha na sekta za [[nishati]], [[fedha]] na [[uchimbaji]]. Pia ni [[Mwenyekiti]] Mtendaji wa African Energy Chamber.<ref>{{Citation|title=Bestselling Books Week Ended May 13|date=2023-05-18|url=https://www.wsj.com/business/bestselling-books-week-ended-may-13-be1d0531|work=Wall Street Journal|language=en-US|issn=0099-9660|access-date=2026-08-29}}</ref>
Aidha, ni mwandishi wa [[vitabu]] na [[makala]] kuhusu nishati. Kitabu chake ''A'' Just Transition: Making Energy Poverty History with an Energy Mix kiliwahi kuingia katika orodha ya vitabu vinavyouzwa zaidi ya Wall Street Journal.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.tz/books?id=Sj6SMyPQ7nMC&q=Gulab+jamun&redir_esc=y#v=onepage&q=Gulab%20jamun&f=false|title=Ajanta|last=Moorjani|first=Lachu|date=2009-09|publisher=Gibbs Smith|isbn=978-1-4236-1333-6|language=en}}</ref>
== Maisha ya Awali na Elimu ==
NJ Ayuk alizaliwa mwaka 1980 nchini [[Cameroon]]. Mwaka [[2000]] alihamia [[Marekani]] na kusoma [[chuo kikuu cha Maryland]], ambako alipata [[shahada]] ya kwanza ya Serikali na [[Siasa]]. Mwaka 2004 alipata shahada ya [[Sheria]] (Juris Doctor), na baadaye MBA kutoka New York Institute of Technology.<ref>{{Cite web|title=N. J. Ayuk Archives|url=https://www.vanguardngr.com/tag/n-j-ayuk/|work=Vanguard News|accessdate=2026-08-29|language=en-GB}}</ref>
Mwaka 2007, miezi michache baada ya kuanza [[taaluma]] yake ya sheria nchini Marekani, NJ Ayuk alianzisha Centurion Law Group. Kampuni hiyo yenye makao yake [[Afrika Kusini]] ilikua na kuwa miongoni mwa kampuni kubwa za sheria barani [[Afrika]] zinazojikita katika sekta ya [[nishati]], ikiwa na karibu wanasheria [[160]] wanaofanya kazi katika nchi mbalimbali za [[Afrika]].<ref>{{Cite web|title=NJ Ayuk Makes His Case - Energies Media|url=https://energiesmedia.com/article/nj-ayuk-makes-his-case/|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=Rebecca Ponton}}</ref>
Mwaka huohuo, Ayuk alikiri [[kosa]] la kutumia bila ruhusa [[nyaraka]] za [[Bunge]] la '''[[Marekani]]''' ili kusaidia kupata visa kwa wanafamilia wake. Tukio hilo lilitokea alipokuwa akifanya mafunzo ya kazi (''internship'') kwa [[mbunge]] wa New Jersey, Donald M. Payne.<ref>{{Cite web|title=Former Payne intern pleads guilty to illegally using congressman's stationery and signature stamp|url=https://www.politico.com/blogs/politico-now/2007/07/former-payne-intern-pleads-guilty-to-illegally-using-congressmans-stationery-and-signature-stamp-002111|work=POLITICO|date=2007-07-06|accessdate=2026-08-29|language=en|author=John Bresnahan}}</ref><ref>{{Citation|title=How fake copyright complaints are muzzling journalists|date=2023-03-02|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-64798469|language=en-GB|access-date=2026-08-29}}</ref>
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanasheria wa Kamerun]]
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Kamerun]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1980]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
861rn16v4d0zt3igjcnnf5ojfdmqo77
1593308
1593191
2026-08-29T19:15:25Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 6 template(s) replaced.
1593308
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person|jina la kuzaliwa=NJ Ayuk|tarehe ya kuzaliwa=(aliyezaliwa tarehe 11 Februari 1980)|kazi yake=mwanasheria, mwandishi na mfanyabiashara|picha=NJ-Ayuk.jpg}}
'''NJ Ayuk''' (alizaliwa 11 Februari 1980) ni [[mwanasheria]], [[mwandishi]] na [[mfanyabiashara]] kutoka [[Kamerun]].<ref>{{Rejea tovuti|title=Intra-African energy dialogue has remained low — N. J. Ayuk|url=https://www.vanguardngr.com/2019/11/intra-african-energy-dialogue-has-remained-low-n-j-ayuk/|work=Vanguard News|date=2019-11-02|accessdate=2026-08-29|language=en-GB|author=Idowu Bankole}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=N.J. Ayuk, President, African Energy Chamber, Author Billions at Play - Energies Media|url=https://energiesmedia.com/article/n-j-ayuk-president-african-energy-chamber-author-billions-at-play/|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=N. J. Ayuk}}</ref>
NJ Ayuk ni mwanzilishi na aliyewahi kuwa [[Mkurugenzi]] Mtendaji (CEO) wa Centurion Law Group, [[kampuni]] ya [[sheria]] ya Kiafrika inayojihusisha na sekta za [[nishati]], [[fedha]] na [[uchimbaji]]. Pia ni [[Mwenyekiti]] Mtendaji wa African Energy Chamber.<ref>{{Citation|title=Bestselling Books Week Ended May 13|date=2023-05-18|url=https://www.wsj.com/business/bestselling-books-week-ended-may-13-be1d0531|work=Wall Street Journal|language=en-US|issn=0099-9660|access-date=2026-08-29}}</ref>
Aidha, ni mwandishi wa [[vitabu]] na [[makala]] kuhusu nishati. Kitabu chake ''A'' Just Transition: Making Energy Poverty History with an Energy Mix kiliwahi kuingia katika orodha ya vitabu vinavyouzwa zaidi ya Wall Street Journal.<ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.co.tz/books?id=Sj6SMyPQ7nMC&q=Gulab+jamun&redir_esc=y#v=onepage&q=Gulab%20jamun&f=false|title=Ajanta|last=Moorjani|first=Lachu|date=2009-09|publisher=Gibbs Smith|isbn=978-1-4236-1333-6|language=en}}</ref>
== Maisha ya Awali na Elimu ==
NJ Ayuk alizaliwa mwaka 1980 nchini [[Cameroon]]. Mwaka [[2000]] alihamia [[Marekani]] na kusoma [[chuo kikuu cha Maryland]], ambako alipata [[shahada]] ya kwanza ya Serikali na [[Siasa]]. Mwaka 2004 alipata shahada ya [[Sheria]] (Juris Doctor), na baadaye MBA kutoka New York Institute of Technology.<ref>{{Rejea tovuti|title=N. J. Ayuk Archives|url=https://www.vanguardngr.com/tag/n-j-ayuk/|work=Vanguard News|accessdate=2026-08-29|language=en-GB}}</ref>
Mwaka 2007, miezi michache baada ya kuanza [[taaluma]] yake ya sheria nchini Marekani, NJ Ayuk alianzisha Centurion Law Group. Kampuni hiyo yenye makao yake [[Afrika Kusini]] ilikua na kuwa miongoni mwa kampuni kubwa za sheria barani [[Afrika]] zinazojikita katika sekta ya [[nishati]], ikiwa na karibu wanasheria [[160]] wanaofanya kazi katika nchi mbalimbali za [[Afrika]].<ref>{{Rejea tovuti|title=NJ Ayuk Makes His Case - Energies Media|url=https://energiesmedia.com/article/nj-ayuk-makes-his-case/|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=Rebecca Ponton}}</ref>
Mwaka huohuo, Ayuk alikiri [[kosa]] la kutumia bila ruhusa [[nyaraka]] za [[Bunge]] la '''[[Marekani]]''' ili kusaidia kupata visa kwa wanafamilia wake. Tukio hilo lilitokea alipokuwa akifanya mafunzo ya kazi (''internship'') kwa [[mbunge]] wa New Jersey, Donald M. Payne.<ref>{{Rejea tovuti|title=Former Payne intern pleads guilty to illegally using congressman's stationery and signature stamp|url=https://www.politico.com/blogs/politico-now/2007/07/former-payne-intern-pleads-guilty-to-illegally-using-congressmans-stationery-and-signature-stamp-002111|work=POLITICO|date=2007-07-06|accessdate=2026-08-29|language=en|author=John Bresnahan}}</ref><ref>{{Citation|title=How fake copyright complaints are muzzling journalists|date=2023-03-02|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-64798469|language=en-GB|access-date=2026-08-29}}</ref>
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanasheria wa Kamerun]]
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Kamerun]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1980]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
ckik0a98iqzrvdok2ksknk7by6psxmu
Akere Muna
0
247889
1593194
1592998
2026-08-29T13:24:40Z
Riccardo Riccioni
452
1593194
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder|name=Akere Muna|image=Bâtonnier_Akere_Muna_(3x4_cropped).jpg|caption=muonekano wa mwaka 2022|term=ya kwanza}}
'''Akere Tabeng Muna''' <ref name=":0">{{Cite web|title=Akere T Muna|url=https://pavocatchambers.com/people/akere-t-muna/|work=PAVOCAT Chambers|accessdate=2026-08-29|language=en-GB}}</ref> (alizaliwa [[18 Agosti]] [[1952]]) ni mwanasheria kutoka [[Kamerun]]. Kwa sasa ni mjumbe wa Jopo la Wataalamu la Umoja wa Afrika linaloshughulikia tatizo la [[fedha]] zinazotolewa kinyume cha sheria kutoka Afrika. Jopo hilo linaongozwa na [[Thabo Mbeki]]. Pia ni mwenyekiti mwenza wa Mpango wa Pamoja wa Afrika kuhusu kurejesha mali zilizopatikana kwa njia zisizo halali (CAPAR).Muna aliwahi kuwa Rais wa Umoja wa Wanasheria wa Afrika kuanzia mwaka [[2005]] hadi [[2014]]. Pia aliwahi kuwa Rais wa Chama cha Wanasheria cha Kamerun.Aliwahi kuwa mwenyekiti wa Baraza la Mkutano wa Kimataifa wa Kupambana na [[Rushwa]], na pia alikuwa kamishna anayeshughulikia masuala ya vikwazo katika Benki ya Maendeleo ya Afrika.Aidha, amewahi kuwa Makamu Mwenyekiti wa Transparency International. Pia aliwahi kuongoza Baraza la Uchumi, Kijamii na Kitamaduni la Umoja wa Afrika (ECOSOCC), Umoja wa Wanasheria wa Afrika, pamoja na Chama cha Wanasheria cha Kamerun<ref>{{Cite web|title=Akere Muna|url=https://www.jeuneafrique.com/203743/societe/akere-muna/|work=JeuneAfrique.com|accessdate=2026-08-29|language=fr-FR}}</ref>.
Kwa sehemu kubwa ya maisha yake ya [[kazi]], Wakili Muna alikanusha kuwa ana nia ya kuingia katika siasa nchini Kamerun. Alisema kuwa anapendelea kuendelea na kazi yake ya uwakili pamoja na kufanya kazi na mashirika ya kiraia.Hata hivyo, gazeti la Jeune Afrique, ambalo ni gazeti maarufu la kila wiki linalohusu masuala ya Afrika, lilimtaja Muna kama mtu anayefaa na anayezungumziwa kuwa anaweza kuwa mrithi wa Rais [[Paul Biya]].Mtazamo huo ulitokana na umaarufu wake nchini Kamerun na mafanikio aliyoyapata kimataifa, hasa katika kupambana na rushwa na kuhimiza [[utawala]] bora<ref name=":0" />.
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanasheria wa Kamerun]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1952]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
ke9uj6dn12nh07hrqu1ajvfs5kq5q9d
Gertrude Hiwa
0
247890
1593195
1593004
2026-08-29T13:25:42Z
Riccardo Riccioni
452
1593195
wikitext
text/x-wiki
'''Gertrude Lynn Hiwa''' ni [[mwanasheria]] kutoka [[Malawi]] na aliwahi kuwa Kamishna wa Sheria nchini Malawi.
Aliteuliwa kuwa Kamishna wa Sheria wa Malawi mwaka [[2008]] na tena mwaka [[2013]]. Baadaye, mwaka [[2018]], aliteuliwa kuwa Mwanasheria Mkuu wa Serikali ya Malawi, nafasi aliyohudumu hadi mwaka [[2020]]. Mwaka [[2025]], aliteuliwa tena kushika nafasi hiyo.<ref name="remark">{{Cite web|date=November 2011|title=REMARKS BY THE LAW COMMISSIONER, MALAWI|url=https://www.justice.gov.za/alraesa/conferences/2011malawi/Remarks_Hiwa.pdf|website=Justice.mw and ALRAESA - ANNUAL GENERAL MEETING AND CONFERENCE: Crossroads Hotel, Lilongwe, Malawi}}</ref><ref name="pac">{{Cite web|date=2017-02-23|title=Malawi Law Commission backs 50-plus-one electoral system: PAC supports electing a president by majority, with degree but Ntaba says its unrealistic|url=https://www.nyasatimes.com/malawi-law-commission-backs-50-plus-one-electoral-system-pac-supports-electing-president-majority-degree-ntata-says-unrealistic/|access-date=2026-03-28|website=www.nyasatimes.com|language=en-GB}}</ref><ref name="const">{{Cite web|date=2018-08-01|title=Breach of Constitution! Muhara illegally 'extends' Hiwa's contract at Malawi Law Commission|url=https://www.nyasatimes.com/breach-of-constitution-muhara-illegally-extends-hiwas-contract-at-malawi-law-commission/|access-date=2026-03-29|website=www.nyasatimes.com|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|date=2013-01-21|title='Demos not about individuals but issues' – Malawi Human Rights Commission|url=https://www.nyasatimes.com/demos-not-about-individuals-but-issues-malawi-human-rights-commission/|access-date=2026-03-29|website=www.nyasatimes.com|language=en-GB}}</ref>
== Maisha ==
Hiwa alihitimu Sheria katika Chuo Kikuu cha Malawi, Chancellor College, mwaka [[1992]]. Mwaka [[1996]], alipata shahada ya uzamili katika Chuo Kikuu cha West Indies.
Mwezi Juni 2008, aliteuliwa kuwa Kamishna wa Sheria wa Malawi, na aliteuliwa tena katika nafasi hiyo mwaka 2013. Akiwa Kamishna wa Sheria, alihusika katika majadiliano kuhusu mfumo wa uchaguzi nchini Malawi na pia alikuwa mjumbe wa Tume ya Haki za Binadamu ya Malawi.
Mwaka 2018, Rais Peter Mutharika alimteua kuwa Mwanasheria Mkuu wa Serikali. Katika nafasi hiyo, alianzisha Kitengo cha Kunyang’anya Mali Zilizopatikana Kinyume cha Sheria, kilicholenga kurejesha fedha zilizopatikana kwa njia haramu kutokana na kashfa ya Cashgate. Aliendelea kuwa Mwanasheria Mkuu wa Serikali hadi mwaka 2020.
Mwezi Oktoba 2025, Hiwa aliteuliwa tena kuwa Mwanasheria Mkuu wa Serikali na Katibu wa Sheria, akifanya kazi kwa karibu na Waziri wa Sheria na Masuala ya Katiba, Charles Mhango.
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanasheria wa Malawi]]
[[Jamii:Wanawake wa Malawi]]
mes7o0xqa2brvpz2wv6gyrjen115wek
1593254
1593195
2026-08-29T17:05:17Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 4 template(s) replaced.
1593254
wikitext
text/x-wiki
'''Gertrude Lynn Hiwa''' ni [[mwanasheria]] kutoka [[Malawi]] na aliwahi kuwa Kamishna wa Sheria nchini Malawi.
Aliteuliwa kuwa Kamishna wa Sheria wa Malawi mwaka [[2008]] na tena mwaka [[2013]]. Baadaye, mwaka [[2018]], aliteuliwa kuwa Mwanasheria Mkuu wa Serikali ya Malawi, nafasi aliyohudumu hadi mwaka [[2020]]. Mwaka [[2025]], aliteuliwa tena kushika nafasi hiyo.<ref name="remark">{{Rejea tovuti|date=November 2011|title=REMARKS BY THE LAW COMMISSIONER, MALAWI|url=https://www.justice.gov.za/alraesa/conferences/2011malawi/Remarks_Hiwa.pdf|website=Justice.mw and ALRAESA - ANNUAL GENERAL MEETING AND CONFERENCE: Crossroads Hotel, Lilongwe, Malawi}}</ref><ref name="pac">{{Rejea tovuti|date=2017-02-23|title=Malawi Law Commission backs 50-plus-one electoral system: PAC supports electing a president by majority, with degree but Ntaba says its unrealistic|url=https://www.nyasatimes.com/malawi-law-commission-backs-50-plus-one-electoral-system-pac-supports-electing-president-majority-degree-ntata-says-unrealistic/|access-date=2026-03-28|website=www.nyasatimes.com|language=en-GB}}</ref><ref name="const">{{Rejea tovuti|date=2018-08-01|title=Breach of Constitution! Muhara illegally 'extends' Hiwa's contract at Malawi Law Commission|url=https://www.nyasatimes.com/breach-of-constitution-muhara-illegally-extends-hiwas-contract-at-malawi-law-commission/|access-date=2026-03-29|website=www.nyasatimes.com|language=en-GB}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|date=2013-01-21|title='Demos not about individuals but issues' – Malawi Human Rights Commission|url=https://www.nyasatimes.com/demos-not-about-individuals-but-issues-malawi-human-rights-commission/|access-date=2026-03-29|website=www.nyasatimes.com|language=en-GB}}</ref>
== Maisha ==
Hiwa alihitimu Sheria katika Chuo Kikuu cha Malawi, Chancellor College, mwaka [[1992]]. Mwaka [[1996]], alipata shahada ya uzamili katika Chuo Kikuu cha West Indies.
Mwezi Juni 2008, aliteuliwa kuwa Kamishna wa Sheria wa Malawi, na aliteuliwa tena katika nafasi hiyo mwaka 2013. Akiwa Kamishna wa Sheria, alihusika katika majadiliano kuhusu mfumo wa uchaguzi nchini Malawi na pia alikuwa mjumbe wa Tume ya Haki za Binadamu ya Malawi.
Mwaka 2018, Rais Peter Mutharika alimteua kuwa Mwanasheria Mkuu wa Serikali. Katika nafasi hiyo, alianzisha Kitengo cha Kunyang’anya Mali Zilizopatikana Kinyume cha Sheria, kilicholenga kurejesha fedha zilizopatikana kwa njia haramu kutokana na kashfa ya Cashgate. Aliendelea kuwa Mwanasheria Mkuu wa Serikali hadi mwaka 2020.
Mwezi Oktoba 2025, Hiwa aliteuliwa tena kuwa Mwanasheria Mkuu wa Serikali na Katibu wa Sheria, akifanya kazi kwa karibu na Waziri wa Sheria na Masuala ya Katiba, Charles Mhango.
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanasheria wa Malawi]]
[[Jamii:Wanawake wa Malawi]]
i7pc6gft8jygvpwzb1g04krefm3stks
Ali Ahmad (mwanasheria)
0
247891
1593201
1593005
2026-08-29T13:26:34Z
Riccardo Riccioni
452
Riccardo Riccioni alihamisha ukurasa wa [[Ali Ahmad (lawyer)]] hadi [[Ali Ahmad (mwanasheria)]]: jina la Kiswahili
1593005
wikitext
text/x-wiki
[[Ali Ahmad Khurram|'''Ali Ahmad (''']] amezaliwa 23 Novemba 1965, ni wakili wa [[Nigeria]], msomi, na mwanasiasa. Kwa sasa, yeye ni profesa wa sheria katika [[Chuo]] Kikuu cha Abuja, Nigeria. Kazi yake ya kitaaluma ilianza mwaka wa 1990 katika Chuo Kikuu cha Bayero, Kano, Nigeria, na ilijumuisha nafasi katika Shule ya Sheria ya [[Chuo]] Kikuu cha Emory, Atlanta, Georgia, Marekani, [[Chuo]] Kikuu cha Ilorin na Chuo Kikuu cha Baze, Abuja, Nigeria. Amefanya mazoezi ya sheria nchini [[Nigeria]] na New York City, Marekani.<ref>{{Cite web|url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/252195-state-lawmakers-will-pass-not-young-run-bill-christmas-kwara-speaker.html?tztc=1|work=www.premiumtimesng.com|accessdate=2026-08-29}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu}}
gi88tg6ef2tn270wpgbd0xjguk62rt2
1593204
1593201
2026-08-29T13:27:47Z
Riccardo Riccioni
452
1593204
wikitext
text/x-wiki
'''Ali Ahmad''' (amezaliwa 23 Novemba 1965) ni wakili], msomi, na mwanasiasa wa [[Nigeria]]. Kwa sasa, yeye ni profesa wa sheria katika [[Chuo Kikuu cha Abuja]], Nigeria. Kazi yake ya kitaaluma ilianza mwaka wa 1990 katika Chuo Kikuu cha Bayero, Kano, Nigeria, na ilijumuisha nafasi katika Shule ya Sheria ya [[Chuo]] Kikuu cha Emory, Atlanta, Georgia, Marekani, [[Chuo]] Kikuu cha Ilorin na Chuo Kikuu cha Baze, Abuja, Nigeria. Amefanya mazoezi ya sheria nchini [[Nigeria]] na New York City, Marekani.<ref>{{Cite web|url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/252195-state-lawmakers-will-pass-not-young-run-bill-christmas-kwara-speaker.html?tztc=1|work=www.premiumtimesng.com|accessdate=2026-08-29}}</ref>
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{Mbegu-mwanasiasa}}
{{BD|1965|}}
[[Jamii:wanasiasa wa Nigeria]]
79l041d5kxuiaggyk9ky3fmfdykci5c
Damian Lubuva
0
247895
1593454
1593017
2026-08-30T11:43:25Z
Riccardo Riccioni
452
Riccardo Riccioni alihamisha ukurasa wa [[Damian lubuva]] hadi [[Damian Lubuva]]: usahihi wa jina
1593017
wikitext
text/x-wiki
'''Damian Zefrin Lubuva''' (aliyezaliwa tarehe '''21 Septemba 1940''') ni mwanasheria na jaji mstaafu wa Tanzania. Alihudumu kama '''[[Mwenyekiti]] wa Tume ya Taifa ya [[Uchaguzi]]''' kuanzia tarehe '''19 Desemba 2011'''.
Pia aliwahi kuwa '''Mwanasheria Mkuu wa [[Serikali]] wa Tanzania''', akiwa wa nne kushika nafasi hiyo, katika kipindi cha uongozi wa Rais '''Ali Hassan Mwinyi''', kuanzia mwaka '''1985 hadi 1993'''.
Mbali na nyadhifa hizo, Lubuva aliwahi kuwa '''[[Mwanasheria]] Mkuu wa Serikali ya Zanzibar''', '''[[Waziri]] wa [[Sheria]]''', na '''Jaji wa [[Mahakama]] ya Rufani ya Tanzania'''. [[Mwaka]] '''1993''', aliteuliwa kuwa Jaji wa Mahakama ya Rufani, na baadaye alistaafu utumishi wa [[umma]] mwaka '''2008'''.<ref>https://web.archive.org/web/20161013073035/http://tanzaniazalendo.org/our-nation/the-people/prominent-leaders/</ref><ref>https://citizen.digital/</ref>
== Elimu ==
=== Elimu ya Damian Lubuva ===
Lubuva alianza '''elimu ya msingi mwaka 1949''' katika '''Shule ya Wilaya ya Kuuta'''. Alimaliza elimu yake ya [[msingi]] mwaka '''1952''', kisha akaendelea na masomo katika '''Shule ya Kikatoliki ya St. Gabriel''' huko '''Kondoa'''.
Mwaka '''1957''', alianza '''kidato cha [[kwanza]]''' na kuendelea na masomo yake katika '''Shule ya St. Francis''' iliyopo '''Pugu''', ambako alimaliza miaka yote ya masomo ya sekondari.
Baadaye, Lubuva aliendelea na '''elimu ya chuo kikuu''' katika '''Chuo Kikuu cha [[Afrika Mashariki]]''', ambacho kwa sasa kinajulikana kama '''Chuo Kikuu cha Dar es Salaam'''. Alifanikiwa kuhitimu '''shahada yake ya kwanza ya Sheria mwaka 1966'''.
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1940]]
[[Jamii:Wanasheria wa Tanzania]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
cjb238lp1oim1wi9jxz70fp6smc21ey
1593457
1593454
2026-08-30T11:47:14Z
Riccardo Riccioni
452
1593457
wikitext
text/x-wiki
'''Damian Zefrin Lubuva''' (alizaliwa 21 Septemba 1940) ni mwanasheria na jaji mstaafu wa [[Tanzania]]. Alihudumu kama [[Mwenyekiti]] wa Tume ya Taifa ya [[Uchaguzi]] kuanzia tarehe 19 Desemba 2011. Pia aliwahi kuwa [[Mwanasheria Mkuu wa Serikali Tanzania]], akiwa wa nne kushika nafasi hiyo, katika kipindi cha uongozi wa Rais Ali Hassan Mwinyi, kuanzia mwaka 1985 hadi 1993.
Mbali na nyadhifa hizo, Lubuva aliwahi kuwa [[Mwanasheria Mkuu]] wa Serikali ya Zanzibar, [[Waziri]] wa [[Sheria]], na Jaji wa [[Mahakama]] ya Rufani ya Tanzania. [[Mwaka]] 1993, aliteuliwa kuwa Jaji wa Mahakama ya Rufani, na baadaye alistaafu utumishi wa [[umma]] mwaka 2008.<ref>https://web.archive.org/web/20161013073035/http://tanzaniazalendo.org/our-nation/the-people/prominent-leaders/</ref><ref>https://citizen.digital/</ref>
== Elimu ==
=== Elimu ya Damian Lubuva ===
Lubuva alianza elimu ya msingi mwaka 1949 katika Shule ya Wilaya ya Kuuta. Alimaliza elimu yake ya [[msingi]] mwaka 1952, kisha akaendelea na masomo katika Shule ya Kikatoliki ya St. Gabriel huko Kondoa.
Mwaka 1957, alianza kidato cha kwanza na kuendelea na masomo yake katika Shule ya St. Francis iliyopo Pugu, ambako alimaliza miaka yote ya masomo ya sekondari.
Baadaye, Lubuva aliendelea na elimu ya juu katika [[Chuo Kikuu cha Afrika Mashariki]], ambacho kwa sasa kinajulikana kama Chuo Kikuu cha Dar es Salaam. Alifanikiwa kuhitimu shahada yake ya kwanza ya Sheria mwaka 1966.
== Marejeo ==
{{Marejeo}}
{{Mbegu-Mtanzania}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1940]]
[[Jamii:Wanasheria wa Tanzania]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
00xy7nxjxv1ih8i6fll7n9h0er46ugn
1593458
1593457
2026-08-30T11:47:37Z
Riccardo Riccioni
452
/* Elimu ya Damian Lubuva */
1593458
wikitext
text/x-wiki
'''Damian Zefrin Lubuva''' (alizaliwa 21 Septemba 1940) ni mwanasheria na jaji mstaafu wa [[Tanzania]]. Alihudumu kama [[Mwenyekiti]] wa Tume ya Taifa ya [[Uchaguzi]] kuanzia tarehe 19 Desemba 2011. Pia aliwahi kuwa [[Mwanasheria Mkuu wa Serikali Tanzania]], akiwa wa nne kushika nafasi hiyo, katika kipindi cha uongozi wa Rais Ali Hassan Mwinyi, kuanzia mwaka 1985 hadi 1993.
Mbali na nyadhifa hizo, Lubuva aliwahi kuwa [[Mwanasheria Mkuu]] wa Serikali ya Zanzibar, [[Waziri]] wa [[Sheria]], na Jaji wa [[Mahakama]] ya Rufani ya Tanzania. [[Mwaka]] 1993, aliteuliwa kuwa Jaji wa Mahakama ya Rufani, na baadaye alistaafu utumishi wa [[umma]] mwaka 2008.<ref>https://web.archive.org/web/20161013073035/http://tanzaniazalendo.org/our-nation/the-people/prominent-leaders/</ref><ref>https://citizen.digital/</ref>
== Elimu ==
Lubuva alianza elimu ya msingi mwaka 1949 katika Shule ya Wilaya ya Kuuta. Alimaliza elimu yake ya [[msingi]] mwaka 1952, kisha akaendelea na masomo katika Shule ya Kikatoliki ya St. Gabriel huko Kondoa.
Mwaka 1957, alianza kidato cha kwanza na kuendelea na masomo yake katika Shule ya St. Francis iliyopo Pugu, ambako alimaliza miaka yote ya masomo ya sekondari.
Baadaye, Lubuva aliendelea na elimu ya juu katika [[Chuo Kikuu cha Afrika Mashariki]], ambacho kwa sasa kinajulikana kama Chuo Kikuu cha Dar es Salaam. Alifanikiwa kuhitimu shahada yake ya kwanza ya Sheria mwaka 1966.
== Marejeo ==
{{Marejeo}}
{{Mbegu-Mtanzania}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1940]]
[[Jamii:Wanasheria wa Tanzania]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
1d5fzdm2y5tqpg50pzarlvxe5gkqcvn
Utoaji mimba Msumbiji
0
247896
1593078
1593029
2026-08-29T12:06:13Z
Riccardo Riccioni
452
1593078
wikitext
text/x-wiki
'''Utoaji mimba Msumbiji''' unaruhusiwa kisheria kwa ombi la mhusika hadi ujauzito unapofikia wiki 12. Kikomo hiki huongezwa hadi [[wiki]] 16 au wiki 24 katika hali za pekee. Masharti ya utoaji mimba unaoruhusiwa kisheria ni pamoja na kufanyika katika [[vituo]] vilivyoidhinishwa na, kwa [[Mtoto|watoto]] walio chini ya [[umri]] wa [[utu]] [[uzima]], idhini ya [[wazazi]]. Utoaji mimba wa kisheria hufanywa zaidi na wauguzi, na dawa za kutoa mimba zinapatikana bila kuhitaji agizo la [[daktari]]. Hata hivyo, utoaji mimba usio halali ni wa kawaida kutokana na kushindwa kupata huduma halali, wasiwasi kuhusu faragha, kuchelewa kutafuta matibabu, na kutofahamu sheria. Utoaji mimba hutokea zaidi miongoni mwa wanawake wa tabaka la juu au [[Mwanamke|wanawake]] [[vijana]]. Utoaji mimba usio salama huchangia kiwango cha juu cha [[vifo]] vya akina [[mama]] nchini humo. Utoaji mimba pia hukabiliwa na unyanyapaa na [[upinzani]] wa dini nchini humo.
== Sheria ==
Nchini Msumbiji, utoaji mimba kwa ombi la mhusika unaruhusiwa kisheria hadi ujauzito unapofikia wiki 12. Kikomo hicho huongezwa hadi wiki 16 katika kesi za ujauzito uliotokana na ubakaji au kujamiiana kwa ndugu, au hadi wiki 24 ikiwa ujauzito unaweka hatarini afya ya kimwili au ya kiakili ya mama, au ikiwa kuna kasoro za kuzaliwa.
Hakuna kikomo maalum cha [[umri]] wa ujauzito kilichowekwa kwa mimba zinazohatarisha maisha, ingawa miongozo ya Wizara ya Afya inafafanua utoaji mimba kuwa unaofanyika kabla ya ujauzito kufikisha wiki 28.
Sheria pia inaruhusu utoaji mimba kuidhinishwa kesi kwa kesi, na inapendekeza utoaji mimba katika hali kama kushindwa kwa njia za [[uzazi]] wa mpango, ukatili wa kingono, [[magonjwa]] sugu, [[HIV]]/[[Ukimwi|UKIMWI]], au ujauzito usiotakiwa kwa mtoto aliye chini ya umri wa utu uzima.
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{Mbegu-sheria}}
[[Jamii:Utoaji mimba]]
[[Jamii:Msumbiji]]
4ex16m6cdn9y6thvyoyqlk3axelqs9x
Utoaji wa mimba nchini Ethiopia
0
247897
1593359
1593023
2026-08-29T22:52:24Z
EmausBot
5566
Bot: Fixing double redirect from [[Utoaji wa mimba Ethiopia]] to [[Utoaji mimba Ethiopia]]
1593359
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Utoaji mimba Ethiopia]]
fw043hscasr8nyl230t08oapzuvb6we
Utoaji mimba Libya
0
247898
1593079
1593025
2026-08-29T12:06:43Z
Riccardo Riccioni
452
Riccardo Riccioni alihamisha ukurasa wa [[Utoaji wa mimba Libya]] hadi [[Utoaji mimba Libya]]: urahisi wa kuupata
1593025
wikitext
text/x-wiki
Nchini [[Libya]], kutoa mimba ni kinyume cha sheria, isipokuwa pale ambapo ni muhimu ili kuokoa maisha ya mama. Mtu anayetoa mimba au mwanamke anayetoa mimba anaweza kufungwa gerezani. Hata hivyo, adhabu inaweza kuwa ndogo katika baadhi ya hali, kama vile mimba iliyotokana na kubakwa.Awali, Libya ilirithi sheria za kupiga marufuku utoaji [[mimba]] kutoka Italia. Baadaye, wakati wa utawala wa Muammar Gaddafi, utoaji mimba uliwekwa wazi kuwa ni kosa la jinai. Sheria ya mwaka [[1986]] iliweka isipokuwa ambapo kutoa mimba kunahitajika ili kuokoa maisha ya [[mama]].Libya imekuwa ikipinga haki ya wanawake ya kutoa mimba, ikiwa ni pamoja na katika Mkutano wa Kimataifa wa Idadi ya Watu na Maendeleo. Hata hivyo, Libya pia ni mwanachama wa Itifaki ya [[Maputo]], ambayo inatambua mazingira fulani ambayo mwanamke anaweza kupata huduma ya kutoa mimba.Nchini Libya, suala la utoaji mimba bado ni mwiko katika jamii. Pia, hakuna mwongozo wa kutosha unaoelekeza jinsi ya kutoa huduma salama za utoaji mimba. Kwa sababu hiyo, baadhi ya wanawake husafiri kwenda [[Tunisia]], ambako wanaweza kupata huduma ya kutoa mimba kwa mujibu wa sheria.<ref>{{Cite journal |last=Alison Pargeter |date=2005-10-14 |title=Women's Rights in the Middle East and North Africa - Libya |url=https://www.refworld.org/reference/countryrep/freehou/2005/en/50615 |language=en}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu wa Afrika Kusini]]
[[Jamii:Watu wa Afrika]]
[[Jamii:Watu wa Algeria]]
[[Jamii:Utoaji mimba]]
ei6zktiuch9h8uv0qwvlyz5j9bvrekb
1593104
1593079
2026-08-29T12:31:20Z
Riccardo Riccioni
452
1593104
wikitext
text/x-wiki
'''Utoaji mimba Libya''' ni kinyume cha sheria, isipokuwa pale ambapo ni muhimu ili kuokoa maisha ya mama. Mtu anayetoa mimba au mwanamke anayetoa mimba anaweza kufungwa gerezani. Hata hivyo, adhabu inaweza kuwa ndogo katika baadhi ya hali, kama vile mimba iliyotokana na kubakwa.
Awali, [[Libya]] ilirithi sheria za kupiga marufuku [[utoaji mimba]] kutoka [[Italia]]. Baadaye, wakati wa utawala wa [[Muammar al-Gaddafi]], utoaji mimba uliwekwa wazi kuwa ni kosa la [[jinai]]. Sheria ya mwaka [[1986]] iliweka isipokuwa ambapo kutoa mimba kunahitajika ili kuokoa maisha ya [[mama]]. Libya imekuwa ikipinga hoja ya kuwa hiyo ni haki ya wanawake, ikiwa ni pamoja na katika Mkutano wa Kimataifa wa Idadi ya Watu na Maendeleo. Hata hivyo, Libya pia ni mwanachama wa [[Itifaki ya Maputo]], ambayo inatambua mazingira fulani ambayo mwanamke anaweza kupata huduma ya kutoa mimba. Nchini Libya, suala la utoaji mimba bado ni mwiko katika jamii. Pia, hakuna mwongozo wa kutosha unaoelekeza jinsi ya kutoa huduma salama za utoaji mimba. Kwa sababu hiyo, baadhi ya wanawake husafiri kwenda [[Tunisia]], ambako wanaweza kutoa mimba kwa mujibu wa sheria.<ref>{{Cite journal |last=Alison Pargeter |date=2005-10-14 |title=Women's Rights in the Middle East and North Africa - Libya |url=https://www.refworld.org/reference/countryrep/freehou/2005/en/50615 |language=en}}</ref>
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{Mbegu-sheria}}
[[Jamii:Utoaji mimba]]
[[Jamii:Libya]]
i4q3b3ykj76620wc9dhqc0qm63ybg33
1593344
1593104
2026-08-29T20:19:56Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced.
1593344
wikitext
text/x-wiki
'''Utoaji mimba Libya''' ni kinyume cha sheria, isipokuwa pale ambapo ni muhimu ili kuokoa maisha ya mama. Mtu anayetoa mimba au mwanamke anayetoa mimba anaweza kufungwa gerezani. Hata hivyo, adhabu inaweza kuwa ndogo katika baadhi ya hali, kama vile mimba iliyotokana na kubakwa.
Awali, [[Libya]] ilirithi sheria za kupiga marufuku [[utoaji mimba]] kutoka [[Italia]]. Baadaye, wakati wa utawala wa [[Muammar al-Gaddafi]], utoaji mimba uliwekwa wazi kuwa ni kosa la [[jinai]]. Sheria ya mwaka [[1986]] iliweka isipokuwa ambapo kutoa mimba kunahitajika ili kuokoa maisha ya [[mama]]. Libya imekuwa ikipinga hoja ya kuwa hiyo ni haki ya wanawake, ikiwa ni pamoja na katika Mkutano wa Kimataifa wa Idadi ya Watu na Maendeleo. Hata hivyo, Libya pia ni mwanachama wa [[Itifaki ya Maputo]], ambayo inatambua mazingira fulani ambayo mwanamke anaweza kupata huduma ya kutoa mimba. Nchini Libya, suala la utoaji mimba bado ni mwiko katika jamii. Pia, hakuna mwongozo wa kutosha unaoelekeza jinsi ya kutoa huduma salama za utoaji mimba. Kwa sababu hiyo, baadhi ya wanawake husafiri kwenda [[Tunisia]], ambako wanaweza kutoa mimba kwa mujibu wa sheria.<ref>{{Rejea jarida |last=Alison Pargeter |date=2005-10-14 |title=Women's Rights in the Middle East and North Africa - Libya |url=https://www.refworld.org/reference/countryrep/freehou/2005/en/50615 |language=en}}</ref>
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{Mbegu-sheria}}
[[Jamii:Utoaji mimba]]
[[Jamii:Libya]]
iwiqyiyh85kicyznrz1e4kkrjmgik4p
Abubakar Sodangi
0
247902
1593459
1593061
2026-08-30T11:48:57Z
Riccardo Riccioni
452
1593459
wikitext
text/x-wiki
'''Abubakar Danso Sodangi''' ([[31 Januari]] 1954 – [[10 Machi]] 2024) alikuwa mwanasiasa wa [[Nigeria]] ambaye alichaguliwa kuwa Seneta wa [[jimbo]] la [[Jimbo la Nasarawa|Nasarawa]], katika eneo la [[bunge]] la Nasarawa [[Magharibi]]. Alianza kushika wadhifa huo mwezi [[Mei]] 1999, na alichaguliwa tena mwaka 2003 na 2007. Alikuwa mwanachama wa [[chama]] cha All Progressives Congress (APC). Abubakar Danso Sodangi alizaliwa [[tarehe]] 31 Januari 1954 huko Nasarawa. Alifanya kazi kama [[Ofisa|Afisa]] wa Kinga katika Idara ya Forodha na Ushuru (Customs & Excise) kuanzia mwaka 1974 hadi 1977. Baadaye alihudhuria [[Shule]] ya Masomo ya Awali (School of Preliminary Studies) huko Keffi kuanzia mwaka 1977 hadi 1979, kisha akasoma katika [[Chuo]] Kikuu cha [[Jimbo la Sokoto|Sokoto]] kuanzia mwaka 1979 hadi 1983, ambapo alipata shahada ya Sheria (LLB Hons).
Alihudhuria Shule ya Sheria ya Nigeria (Nigeria Law School) huko Lagos na kuwa Wakili wa Sheria (Barrister at Law) mwezi Mei 1984. Aliwahi kuwa [[Mwenyekiti]] wa Tawi la [[Abuja]] la Chama cha Wanasheria wa Nigeria (NBA) na pia aliwahi kuwa Mshauri wa Kitaifa wa [[Sheria]] wa NBA. Alikuwa mwanachama wa mashirika kadhaa ya kitaaluma, yakiwemo Chama cha Wanasheria wa Jumuiya ya [[Madola]] (Commonwealth Lawyers Association), Chama cha Wanasheria wa [[Afrika]] (African Bar Association), Chama cha Kimataifa cha Wanasheria (International Bar Association), pamoja na Taasisi ya Haki za Binadamu (Human Rights Institute).<ref>https://web.archive.org/web/20091122014524/http://www.nassnig.org/senate/member.php?senator=96</ref><ref>https://allafrica.com/stories/200905250350.html</ref>
== Marejeo ==
{{Marejeo}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1954]]
[[Jamii:Waliofariki 2024]]
[[Jamii:wanasiasa wa Nigeria]]
sjgzh9rza5779b3672lxgjdu8a543s3
Utoaji mimba nchini Uganda
0
247903
1593347
1593040
2026-08-29T20:20:26Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 4 template(s) replaced.
1593347
wikitext
text/x-wiki
'''Utoaji mimba nchini Uganda''' ni kinyume cha sheria isipokuwa ufanywe na [[Daftari|daktari]] mwenye leseni katika hali ambayo maisha ya mwanamke yanaonekana kuwa katika hatari.<ref>{{Rejea jarida |last=Moore |first=Ann M |last2=Kibombo |first2=Richard |last3=Cats-Baril |first3=Deva |date=2014-10-01 |title=Ugandan opinion-leaders’ knowledge and perceptions of unsafe abortion |url=https://doi.org/10.1093/heapol/czt070 |journal=Health Policy and Planning |volume=29 |issue=7 |pages=893–901 |doi=10.1093/heapol/czt070 |issn=0268-1080}}</ref>
Kwa kuwa [[Mwanamke|wanawake]] hawana upatikanaji wa utoaji mimba salama na wa kisheria, wengi wao hugeukia mbinu zisizo salama za utoaji mimba, kama vile utoaji mimba wa kujisababishia wenyewe. Wizara ya Afya ya Uganda, katika Ripoti ya Mwaka ya Utendaji wa Sekta ya Afya ya [[2017|2017–]][[2018]], inakadiria kwamba kufikia mwaka 2018, asilimia 5.3 ya vifo vyote vya akina mama vilitokana na matatizo ya utoaji mimba.<ref>{{Rejea jarida |last=Prada |first=Elena |last2=Atuyambe |first2=Lynn M. |last3=Blades |first3=Nakeisha M. |last4=Bukenya |first4=Justine N. |last5=Orach |first5=Christopher Garimoi |last6=Bankole |first6=Akinrinola |date=2016 |title=Incidence of Induced Abortion in Uganda, 2013: New Estimates Since 2003 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5089684/ |journal=PloS One |volume=11 |issue=11 |pages=e0165812 |doi=10.1371/journal.pone.0165812 |issn=1932-6203 |pmc=5089684 |pmid=27802338}}</ref>
Kuna vikwazo vingi vya kisheria na kijamii na kiuchumi katika upatikanaji wa utoaji [[mimba]] salama na huduma nyingine za upangaji uzazi, jambo ambalo mara nyingi husababisha wanawake kutumia mbinu zisizo salama za utoaji mimba na kuwafanya waogope kutafuta huduma za matibabu baada ya utoaji mimba.<ref>{{Rejea tovuti|title=Abortion and Postabortion Care in Uganda {{!}} Guttmacher Institute|url=https://www.guttmacher.org/fact-sheet/abortion-and-postabortion-care-uganda|work=www.guttmacher.org|date=2013-02-05|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref> <ref>{{Rejea jarida |last=Olson |first=Rose McKeon |last2=Kamurari |first2=Solomon |date=2017-10-20 |title=Barriers to safe abortion access: uterine rupture as complication of unsafe abortion in a Ugandan girl |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5665318/ |journal=BMJ case reports |volume=2017 |pages=bcr2017222360, bcr–2017–222360 |doi=10.1136/bcr-2017-222360 |issn=1757-790X |pmc=5665318 |pmid=29054903}}</ref>Njia za uzazi wa mpango pia hazitumiki kwa kawaida au hazipatikani kwa urahisi, jambo linalosababisha wanawake wa [[Uganda]] kupata [[Mtoto|watoto]] wengi kuliko wanavyotamani na kuongeza idadi ya wanawake wanaogeukia utoaji mimba usio salama.
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Nchi za Afrika]]
[[Jamii:Wanawake]]
[[Jamii:Watu wa Afrika]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
oifi28so861zp02025kv5kc329jndh7
Aisha Gaddafi
0
247904
1593461
1593041
2026-08-30T11:51:12Z
Riccardo Riccioni
452
1593461
wikitext
text/x-wiki
'''Asha Gaddafi''' kwa [[Kiarabu]]: عائشة القذافي; hutamkwa kwa [[alfabeti]] ya [[Kilatini]] kama ʿĀʾiša al-Qaḏḏāfī; anajulikana pia kama Ayesha Gaddafi; alizaliwa [[24 Desemba]] [[1997]]) ni [[mwanasheria]] wa [[Libya]] ambaye aliwahi kuwa mpatanishi na [[afisa]] wa kijeshi,pamoja na kuwa [[balozi]] wa Nia njema wa [[Umoja wa Mataifa]]<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.tz/books?id=O4NUtOG9JJIC&redir_esc=y|title=Muammar Al-Qaddafi's Libya|last=Sullivan|first=Kimberly L.|date=2008-09-01|publisher=Twenty-First Century Books|isbn=978-0-8225-8666-1|language=en}}</ref>
Yeye ni [[mtoto]] wa [[tano]] na [[binti]] pekee wa kibiolojia wa aliyekuwa [[kiongozi]] wa [[Libya]], [[Muammar al-Gaddafi|Muammar Gaddafi]], aliyempata na [[mke]] wa pili, Safia Farkash.<ref>{{Cite web|title=Qaddafi’s children as controversial as father|url=https://www.alarabiya.net/articles/2011%2F02%2F23%2F138886.html|work=العربية|date=2011-02-23|accessdate=2026-08-29|language=ar}}</ref>
== Marejeo ==
{{Marejeo}}
{{Mbegu}}
[[Jamii:Wanawake wa Libya]]
[[Jamii:Wanasheria wa Libya]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1997]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
j7z2oebnjzg91qdjm3yybo8z72m4ukj
1593462
1593461
2026-08-30T11:52:08Z
Riccardo Riccioni
452
1593462
wikitext
text/x-wiki
'''Aisha Gaddafi''' kwa [[Kiarabu]]: عائشة القذافي; hutamkwa kwa [[alfabeti]] ya [[Kilatini]] ʿĀʾiša al-Qaḏḏāfī; anajulikana pia kama Ayesha Gaddafi; alizaliwa [[24 Desemba]] [[1997]]) ni [[mwanasheria]] wa [[Libya]] ambaye aliwahi kuwa mpatanishi na [[afisa]] wa kijeshi, pamoja na kuwa [[balozi]] wa Nia njema wa [[Umoja wa Mataifa]]<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.tz/books?id=O4NUtOG9JJIC&redir_esc=y|title=Muammar Al-Qaddafi's Libya|last=Sullivan|first=Kimberly L.|date=2008-09-01|publisher=Twenty-First Century Books|isbn=978-0-8225-8666-1|language=en}}</ref>
Yeye ni [[mtoto]] wa [[tano]] na [[binti]] pekee wa kibiolojia wa aliyekuwa [[kiongozi]] wa [[Libya]], [[Muammar al-Gaddafi]], aliyempata kwa [[mke]] wa pili, Safia Farkash.<ref>{{Cite web|title=Qaddafi’s children as controversial as father|url=https://www.alarabiya.net/articles/2011%2F02%2F23%2F138886.html|work=العربية|date=2011-02-23|accessdate=2026-08-29|language=ar}}</ref>
== Marejeo ==
{{Marejeo}}
{{Mbegu}}
[[Jamii:Wanawake wa Libya]]
[[Jamii:Wanasheria wa Libya]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1997]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
efocqxz5tat79oqazvs1hsahoqn5jkw
Anton Lubowski
0
247905
1593464
1593042
2026-08-30T11:53:39Z
Riccardo Riccioni
452
1593464
wikitext
text/x-wiki
'''Anton Theodor Eberhard August Lubowski''' ([[3 Februari]] [[1952]] - [[12 Septemba]] [[1989]]) alikuwa [[mwanaharakati]] na [[mwanasheria]] wa [[Namibia]] aliyepinga mfumo wa ubaguzi wa rangi. Alikuwa mwanachama wa chama cha South West Africa People's Organization (SWAPO), ambacho kilipigania [[uhuru]] wa Namibia. Mwaka 1989, Lubowski aliuawa na watu waliokuwa wakifanya kazi kwa ajili ya Civil Cooperation Bureau, taasisi ya siri ya serikali ya [[Afrika Kusini]]. Mwaka [[2015]], Lubowski alitangazwa kuwa [[Shujaa]] wa [[Taifa]] wa Namibia. Baadaye, mwili wake ulizikwa tena katika eneo la Mashujaa wa Taifa, lililoko nje ya [[Windhoek]]<ref>{{Cite web|title=Anton Lubowski vorgestellt im Namibiana Buchdepot|url=https://www.namibiana.de/namibia-information/who-is-who/personen/infos-zur-person/anton-lubowski.html|work=www.namibiana.de|accessdate=2026-08-29}}</ref><ref>{{Cite web|title=Anton Lubowski 'one of the heroes of SA' {{!}} Stellenbosch University|url=https://www.su.ac.za/en/faculties/medicine/node/3912|work=www.su.ac.za|date=2019-09-16|accessdate=2026-08-29|language=en|author=RW-Admin}}</ref>.
== Marejeo ==
{{Marejeo}}
{{Mbegu-mtu}}
{{BD|1952|1989}}
[[Jamii:Wanasheria wa Namibia]]
[[Jamii:Wanaharakati wa Namibia]]
67w6n9yoro2gnx3gyv56mwdhbzu0w41
Janani Luwumu
0
247906
1593262
1593047
2026-08-29T17:25:56Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 3 template(s) replaced.
1593262
wikitext
text/x-wiki
'''Janani Luwum''', alikuwa askofu wa [[Anglikana]] kutoka [[Uganda]]. Alikuwa Askofu Mkuu wa Kanisa la Uganda kuanzia [[mwaka]] [[1974]] hadi [[1977]], na alikuwa mmoja wa [[viongozi]] wenye ushawishi mkubwa katika [[kanisa]] la kisasa barani [[Afrika]]. Alikamatwa [[Februari]] [[1977]] na alifariki muda mfupi [[baadaye]]. Ingawa taarifa rasmi inaeleza kwamba alifariki katika ajali ya [[gari]], kwa ujumla inaaminika kwamba aliuawa kwa amri ya [[rais]] wa wakati huo, Idi Amin.<ref>{{Rejea tovuti|title=Why Uganda declared February 16 Archbishop Janani Luwum Public Holiday|url=https://www.newvision.co.ugnull/|work=New Vision|accessdate=2026-08-29|author=Vision Reporter}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Why Uganda declared February 16 Archbishop Janani Luwum Public Holiday|url=https://www.newvision.co.ugnull/|work=New Vision|accessdate=2026-08-29|author=Vision Reporter}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Why Uganda declared February 16 Archbishop Janani Luwum Public Holiday|url=https://www.newvision.co.ugnull/|work=New Vision|accessdate=2026-08-29|author=Vision Reporter}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu}}
[[Jamii:Wanaume wa Afrika]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1977]]
swsdrl1mezefbmeld0rpyotwkm7h3od
1593465
1593262
2026-08-30T11:54:52Z
Riccardo Riccioni
452
Ukurasa umeelekezwa kwenda [[Janani Luwum]]
1593465
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT[[Janani Luwum]]
c1q8v502fkgm4u410vsgv97ymkspk2z
Alaba Omolaye Ajileye
0
247907
1593470
1593048
2026-08-30T11:58:04Z
Riccardo Riccioni
452
1593470
wikitext
text/x-wiki
'''Alaba Omolaye-Ajileye''' ni [[mwanasheria]], mtaalamu wa masuala ya [[sheria]], na mtaalamu wa ushahidi wa kielektroniki wa [[Nigeria]]. Alihudumu kama Jaji wa Mahakama Kuu ya [[Jimbo la Kog]]i kuanzia mwaka [[2005]] hadi alipostaafu mwaka [[2023]].
Baada ya kustaafu kazi ya ujaji, alielekea katika [[taaluma]] ya ualimu na utafiti wa kitaaluma. Kwa sasa ni profesa mgeni katika [[Chuo Kikuu]] Huria cha Taifa cha Nigeria (NOUN), pamoja na majukumu mengine ya kitaaluma na kitaalamu.
== Kazi ya ujaji ==
Mwaka 2005, Omolaye-Ajileye aliteuliwa kuwa Jaji wa Mahakama Kuu ya Jimbo la Kogi, nafasi aliyoshikilia hadi [[15 Februari]] [[2023]].
Kuanzia [[mwaka]] 2008 hadi alipostaafu, aliongoza mashauri yanayohusiana na [[ufisadi]] yaliyowasilishwa na Tume ya Uhalifu wa Kiuchumi na Kifedha (EFCC) pamoja na Tume Huru ya Kupambana na Vitendo vya Rushwa na Makosa Mengine Yanayohusiana (ICPC) katika Jimbo la Kogi.
Pia aliwahi kuwa [[mwenyekiti]] na mjumbe wa mabaraza mbalimbali ya kusikiliza malalamiko ya [[uchaguzi]] katika maeneo tofauti nchini [[Nigeria]]. Kipindi chake akiwa jaji kilitambulika kwa uadilifu, kutokuwa na upendeleo, na kujitolea kulinda [[uhuru]] wa mahakama. Baadhi ya waangalizi walimtaja kama “jaji anayepinga serikali” kutokana na baadhi ya hukumu zake ambazo mara kwa mara zilikuwa kinyume na maslahi ya [[serikali]].<ref>http://nounnews.nou.edu.ng/index.php/article/noun-appoints-justice-omolaye-ajileye-visiting-professor</ref><ref>https://thenigerialawyer.com/prof-omolaye-ajileye-rtd-questions-if-justice-was-served-in-onnoghens-lingering-appeals/</ref><ref>https://www.thisdaylive.com/2024/02/20/nigerian-judicial-officers-arent-properly-remunerated/</ref><ref>https://barristerng.com/justice-omolaye-ajileye-is-an-incorruptible-judge-gov-yahaya-bello/</ref>
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanasheria wa Nigeria]]
[[Jamii:Majaji]]
66bqi63i5cksk02xhduts8xd7a8dbl7
Jorge Tolentino
0
247909
1593266
1593056
2026-08-29T17:32:50Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 4 template(s) replaced.
1593266
wikitext
text/x-wiki
'''Jorge Tolentino''' (alizaliwa mwaka [[1963]]) ni [[mwanasiasa]], [[mwandishi]], [[mwanadiplomasia]] na [[mwanasheria]] kutoka [[Cape Verde]]. Aliwahi kuwa Waziri wa Ulinzi na Waziri wa Mambo ya Nje.<ref name=":0">{{Rejea tovuti|last=Dartmouth|first=University of Massachusetts|title=UMass Dartmouth welcomes Dr. Jorge Tolentino|url=https://www.umassd.edu/feature-stories/2020/dr-jorge-tolentino.html|access-date=October 5, 2021|website=www.umassd.edu|language=en}}</ref><ref name=":1">{{Rejea habari|title=The University of Massachusetts Dartmouth's|url=https://plataforma9.com/upload/2020/02/March192020U.S.CaboVerdeRelationsTheconstructionofahistoricandstrategicpartnershipalecturebyDr.JorgeTolentino_1581966134730.pdf;jsessionid=F5393DFE3BD7D6C145E4472C858E0FCA}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=China doa 150 milhões de dólares a Cabo Verde|url=https://www.voaportugues.com/a/china-doa-150-milhoes-de-dolares-a-cabo-verde/2509059.html|access-date=October 5, 2021|website=VOA|language=pt}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Cabo Verde with Ambassador Jorge Tolentino|url=https://www.csis.org/podcasts/49/cabo-verde-ambassador-jorge-tolentino|access-date=October 5, 2021|website=www.csis.org|language=en}}</ref>
== Historia na Elimu ==
Tolentino alizaliwa Mindelo, katika Kisiwa cha St. Vicente, Cape Verde. Alipata shahada ya Sheria katika Chuo Kikuu cha Coimbra nchini [[Ureno]].
== Kazi ==
Tolentino amewahi kushika nafasi mbalimbali serikalini. Aliwahi kuwa mshauri wa Rais wa zamani wa Cape Verde, António Mascarenhas Monteiro. Pia amewahi kuiwakilisha Cape Verde katika nchi za [[Finland]], [[Hispania]], [[Jamhuri ya Czech]] na [[Ujerumani]].
Pia ni mwandishi na anashikilia nafasi mbalimbali katika Chama cha Waandishi wa Cape Verde.
== Marejeo ==
[[Jamii:Wanasiasa wa Cabo Verde]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1963]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waandishi]]
[[Jamii:Wanasheria]]
<references />{{Mbegu-siasa}}
55aaqcp14vqnime1qmrcihvqnk0812h
Janat Mkwaya
0
247912
1593076
1593065
2026-08-29T12:05:42Z
Gladys Gibbs
40388
Gladys Gibbs alihamisha ukurasa wa [[Janat mkwaya]] hadi [[Janat Mkwaya]]
1593065
wikitext
text/x-wiki
'''Janat Balunzi Mukwaya''', alizaliwa tarehe 12 [[Desemba]] 1951, ni mwanasiasa wa Uganda aliyekuwa Meja katika Jeshi la Uganda. Kwa sasa anahudumu kama Mshauri Mwandamizi wa Rais.Kabla ya kushika nafasi hiyo, aliwahi kuhudumu kama Waziri wa Majukumu ya Jumla katika Ofisi ya Waziri Mkuu kuanzia tarehe 16 Februari 2009 hadi 27 Mei 2011. Pia aliwahi kuwa Waziri wa [[Jinsia]], Kazi na Masuala ya Kijamii kuanzia tarehe 6 Juni 2016 hadi [[Desemba]] 2019.Vilevile, Janat Balunzi Mukwaya aliwahi kuwa [[Waziri]] wa [[Biashara]] na [[Viwanda]] kuanzia Juni 2006 hadi [[Februari]] 2009.Mnamo Mei 2011, alistaafu kwa muda kutoka katika shughuli za kisiasa, na nafasi yake katika Baraza la Mawaziri ilichukuliwa na Kiddu Makubuya. Aidha, Janat Balunzi Mukwaya aliwahi kuwa Mbunge aliyechaguliwa wa Jimbo la Mukono South, katika Wilaya ya Mukono, kuanzia mwaka 2006 hadi alipostaafu mwaka 2011.Kwa ujumla, Janat Balunzi Mukwaya ni [[mwanamke]] aliyeshiriki katika siasa, [[uongozi]] wa serikali na [[jeshi]] nchini Uganda, akihudumu katika nafasi mbalimbali za uongozi.<ref>{{Cite web|title=Who will be the first Kampala executive director?|url=https://www.newvision.co.ugnull/|work=New Vision|accessdate=2026-08-29|author=Vision Reporter}}</ref>
== '''Maisha ya awali na Elimu''' ==
Janat Balunzi Mukwaya alizaliwa tarehe 12 Desemba 1951katika Wilaya ya Mukono, Uganda. Alisoma Sayansi ya Siasa na Utawala wa Kijamii katika Chuo Kikuu cha Makerere kuanzia mwaka1971 hadi 1975. Alimaliza masomo yake na kupata Shahada ya Kwanza ya Sanaa kwa heshima.Kuanzia mwaka 1975 hadi 1981, alifanya kazi kama hakimu wa utawala daraja la pili katika mahakama ya vijijini.Mwaka 1981,alijiunga na Jeshi kama mpiganaji. Baadaye alipanda cheo na kufikia Cheo cha Kapteni katika jeshi hilo.Aidha, Janat Balunzi Mukwaya ana Shahada ya Uzamili ya Sanaa , katika Sera za Umma na Usimamizi, kutoka Chuo Kikuu cha London.<ref>{{Cite web|title=Who will be the first Kampala executive director?|url=https://www.newvision.co.ugnull/|work=New Vision|accessdate=2026-08-29|author=Vision Reporter}}</ref>
== '''Kazi na safari yake ya kisiasa''' ==
Baada ya Jeshi laJeshi la [[Upinzani]] la Kitaifa kuchukua madaraka mwaka 1986, Janat Mukwaya aliteuliwa kuwa Mkurugenzi wa Masuala ya [[Wanawake]] katika Wizara ya Jinsia, Kazi na [[Maendeleo]] ya Kijamii. Alifanya kazi katika nafasi hiyo hadi mwaka 1990.Mwaka 1994, aliteuliwa kuwa Katibu Binafsi Mkuu wa Makamu wa Rais wa Uganda. Alihudumu katika nafasi hiyo hadi mwaka 1995.Kati ya mwaka 1995 na 1996, Mukwaya alihudumu kama Waziri wa Nchi anayeshughulikia eneo la Luwero Triangle katika Ofisi ya Rais.Kuanzia mwaka 1996 hadi 2001, alihudumu kama Waziri wa Jinsia, Kazi na Maendeleo ya Kijamii.Kwa ujumla, Janat Mukwaya alikuwa na safari ndefu ya kisiasa na alishika nafasi mbalimbali za uongozi nchini Uganda, hasa katika masuala ya [[wanawake]], jinsia, kazi na [[maendeleo]] ya kijamii.<ref>{{Cite web|title=Museveni reshuffles cabinet|url=https://www.newvision.co.ugnull/|work=New Vision|accessdate=2026-08-29|author=Vision Reporter}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-siasa}}
<references />
== Jamii ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1951]]
ofxn18tj0xxoak0iuni8pep9p301em6
1593263
1593076
2026-08-29T17:26:06Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 3 template(s) replaced.
1593263
wikitext
text/x-wiki
'''Janat Balunzi Mukwaya''', alizaliwa tarehe 12 [[Desemba]] 1951, ni mwanasiasa wa Uganda aliyekuwa Meja katika Jeshi la Uganda. Kwa sasa anahudumu kama Mshauri Mwandamizi wa Rais.Kabla ya kushika nafasi hiyo, aliwahi kuhudumu kama Waziri wa Majukumu ya Jumla katika Ofisi ya Waziri Mkuu kuanzia tarehe 16 Februari 2009 hadi 27 Mei 2011. Pia aliwahi kuwa Waziri wa [[Jinsia]], Kazi na Masuala ya Kijamii kuanzia tarehe 6 Juni 2016 hadi [[Desemba]] 2019.Vilevile, Janat Balunzi Mukwaya aliwahi kuwa [[Waziri]] wa [[Biashara]] na [[Viwanda]] kuanzia Juni 2006 hadi [[Februari]] 2009.Mnamo Mei 2011, alistaafu kwa muda kutoka katika shughuli za kisiasa, na nafasi yake katika Baraza la Mawaziri ilichukuliwa na Kiddu Makubuya. Aidha, Janat Balunzi Mukwaya aliwahi kuwa Mbunge aliyechaguliwa wa Jimbo la Mukono South, katika Wilaya ya Mukono, kuanzia mwaka 2006 hadi alipostaafu mwaka 2011.Kwa ujumla, Janat Balunzi Mukwaya ni [[mwanamke]] aliyeshiriki katika siasa, [[uongozi]] wa serikali na [[jeshi]] nchini Uganda, akihudumu katika nafasi mbalimbali za uongozi.<ref>{{Rejea tovuti|title=Who will be the first Kampala executive director?|url=https://www.newvision.co.ugnull/|work=New Vision|accessdate=2026-08-29|author=Vision Reporter}}</ref>
== '''Maisha ya awali na Elimu''' ==
Janat Balunzi Mukwaya alizaliwa tarehe 12 Desemba 1951katika Wilaya ya Mukono, Uganda. Alisoma Sayansi ya Siasa na Utawala wa Kijamii katika Chuo Kikuu cha Makerere kuanzia mwaka1971 hadi 1975. Alimaliza masomo yake na kupata Shahada ya Kwanza ya Sanaa kwa heshima.Kuanzia mwaka 1975 hadi 1981, alifanya kazi kama hakimu wa utawala daraja la pili katika mahakama ya vijijini.Mwaka 1981,alijiunga na Jeshi kama mpiganaji. Baadaye alipanda cheo na kufikia Cheo cha Kapteni katika jeshi hilo.Aidha, Janat Balunzi Mukwaya ana Shahada ya Uzamili ya Sanaa , katika Sera za Umma na Usimamizi, kutoka Chuo Kikuu cha London.<ref>{{Rejea tovuti|title=Who will be the first Kampala executive director?|url=https://www.newvision.co.ugnull/|work=New Vision|accessdate=2026-08-29|author=Vision Reporter}}</ref>
== '''Kazi na safari yake ya kisiasa''' ==
Baada ya Jeshi laJeshi la [[Upinzani]] la Kitaifa kuchukua madaraka mwaka 1986, Janat Mukwaya aliteuliwa kuwa Mkurugenzi wa Masuala ya [[Wanawake]] katika Wizara ya Jinsia, Kazi na [[Maendeleo]] ya Kijamii. Alifanya kazi katika nafasi hiyo hadi mwaka 1990.Mwaka 1994, aliteuliwa kuwa Katibu Binafsi Mkuu wa Makamu wa Rais wa Uganda. Alihudumu katika nafasi hiyo hadi mwaka 1995.Kati ya mwaka 1995 na 1996, Mukwaya alihudumu kama Waziri wa Nchi anayeshughulikia eneo la Luwero Triangle katika Ofisi ya Rais.Kuanzia mwaka 1996 hadi 2001, alihudumu kama Waziri wa Jinsia, Kazi na Maendeleo ya Kijamii.Kwa ujumla, Janat Mukwaya alikuwa na safari ndefu ya kisiasa na alishika nafasi mbalimbali za uongozi nchini Uganda, hasa katika masuala ya [[wanawake]], jinsia, kazi na [[maendeleo]] ya kijamii.<ref>{{Rejea tovuti|title=Museveni reshuffles cabinet|url=https://www.newvision.co.ugnull/|work=New Vision|accessdate=2026-08-29|author=Vision Reporter}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-siasa}}
<references />
== Jamii ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1951]]
39o6watv4qkzft9jqvpe7sz1q4blhxn
Bibata Niandou Barry
0
247914
1593233
1593059
2026-08-29T14:14:44Z
ANTONY ILDEFONS
74003
Malekebisho ya nakala
1593233
wikitext
text/x-wiki
'''Bibata Niandou Barry''' anayejulikana kama Madame Barry (aliyezaliwa 1955) ni wakili [[mwanaharakati]] aliyeinuka na kuwa waziri wa wanawake wa [[Niger]] katika [[serikali]] ya Mamadou Tandja. Yeye ni dadake [[mwanasiasa]] Harouna Niandou na mwanasayansi wa siasa Abdoulaye Niandou Souley.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.tz/books?id=GFFjEMjKrWkC&redir_esc=y|title=Historical Dictionary of Niger|last=Idrissa|first=Abdourahmane|last2=Decalo|first2=Samuel|date=2012-06-01|publisher=Bloomsbury Publishing PLC|isbn=978-0-8108-7090-1|language=en}}</ref>
== Maisha ==
Niandou Barry alizaliwa tarehe 2 Machi 1955 na alihudhuria "Lycée Kassaï" huko Niamey. Kisha alisomea sheria ya kiraia na kuhitimu mwaka wa 1990. Mnamo 1991, alianzisha Association des Femmes Juristes du Niger,[1] chama cha wanasheria [[Mwanamke|wanawake]] nchini [[Niger]]. Ilikuwa ni miongoni mwa [[Mashirika ya ombaomba|mashirika]] yaliyoshiriki kikamilifu katika kutetea haki za wanawake wakati wa mabadiliko ya kidemokrasia [[Nchi|nchini]] [[Niger]] mwanzoni mwa miaka ya 1990 na sasa inaunga mkono [[Mwanamke|wanawake]] maskini zaidi<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.tz/books?id=GFFjEMjKrWkC&redir_esc=y|title=Historical Dictionary of Niger|last=Idrissa|first=Abdourahmane|last2=Decalo|first2=Samuel|date=2012-06-01|publisher=Bloomsbury Publishing PLC|isbn=978-0-8108-7090-1|language=en}}</ref>
Katika miaka ya 1990 kaka yake Niandou Barry Harouna Niandou alikua waziri nchini Niger.<ref>{{Citation|last=Idrissa|first=Abdourahmane|title=Niger|date=2018-06-27|url=https://doi.org/10.1093/obo/9780199846733-0203|work=Oxford Bibliographies in African Studies|publisher=Oxford University PressNew York, NY|isbn=978-0-19-785677-2|access-date=2026-08-29}}</ref>
Rekodi yake fupi kama [[Rais]] Mkuu wa [[manispaa]] Niamey kuanzia 2003 ilipokelewa vyema. Alikuwa amepanga seti ya michezo ambayo ilikwenda vizuri lakini bado alifukuzwa mwaka uliofuata<ref>{{Citation|last=Idrissa|first=Abdourahmane|title=Niger|date=2018-06-27|url=https://doi.org/10.1093/obo/9780199846733-0203|work=Oxford Bibliographies in African Studies|publisher=Oxford University PressNew York, NY|isbn=978-0-19-785677-2|access-date=2026-08-29}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-siasa}}
[[Jamii:Siasa]]
cn4e7h7vw9r55ip5jf4bwkf238l7ksr
Mwanasheria Mkuu wa Nigeria
0
247918
1593074
2026-08-29T12:04:59Z
Kelvin kevoo
48194
kuanzisha makala
1593074
wikitext
text/x-wiki
'''Mwanasheria Mkuu wa Nigeria''', anayejulikana pia kama [[Mwanasheria Mkuu]] wa Shirikisho, ndiye mshauri mkuu wa kisheria wa [[Rais]] wa [[Nigeria]] na [[Serikali]] ya Nigeria. Mwanasheria Mkuu ni mjumbe wa Baraza la Utendaji la Shirikisho, Baraza la [[Usalama]] la Taifa, na Baraza la Taifa.
Ofisi hii ina majukumu mawili kwa pamoja, ambapo Mwanasheria Mkuu pia ni [[Waziri]] wa [[Sheria]], anayehusika na kusimamia Wizara ya Sheria ya Shirikisho.
Mwanasheria Mkuu huteuliwa na Rais, na husaidiwa na [[Katibu]] Mkuu wa Kudumu, ambaye ni mtumishi wa umma wa taaluma.
Kufikia [[Agosti]] [[2023]], Mwanasheria Mkuu wa Nigeria alikuwa Lateef Fagbemi.
== Orodha ya Mawakili Wakuu wa Nigeria ==
* Teslim Elias — ([[1960]]–[[1966]])
* G.I.M. Onyiuke — (1 Machi 1966–29 Julai 1966)
* Nabo Graham-Douglas — (1966–1972)
* Dan Onuorah Ibekwe — (1972–1975)
* Augustine Nnamani — (1975–1979)
* Richard Akinjide — ([[1979]]–1983)
* Kehinde Sofola — (Oktoba 1983–Desemba 1983)
* Chike Ofodile — (1984–Agosti [[1985]])
* Bola Ajibola — ([[12 Septemba]] 1985–4 Desemba 1991)
* Clement Adegoke — (1991–1993)
* Olu Onagoruwa — (1993–1994)
* Michael Ashikodi Agbamuche — (1994–1997)
* Abdullahi Ibrahim, OFR — ([[1997]]–Mei 1999)
* Kanu Godwin Agabi — (Juni 1999–Januari [[2000]])
* Bola Ige — (3 Januari 2000–23 Desemba 2001)
* Kanu Godwin Agabi — (2002–2003)
* Akin Olujimi — (Julai 2003–Julai 2005)
* Bayo Ojo — (Julai 2005–Julai [[2007]])
* Michael Aondoakaa — (26 Julai 2007–10 Februari 2010)
* Adetokunbo Kayode — (10 Februari 2010–17 Machi 2010)
* Mohammed Bello Adoke — (6 Aprili 2010–[[29 Mei]] [[2011]])
* Mohammed Bello Adoke — (2 Julai 2011–Mei 2015)
* Abubakar Malami — ([[11 Novemba]] 2015–29 Mei 2023)
* Lateef Fagbemi — ([[21 Agosti]] 2023) <ref>https://saharareporters.com/2017/07/21/nigeria%E2%80%99s-former-attorney-general-olu-onagoruwa-dead</ref><ref>https://justice.gov.ng/</ref>
== Marejeo ==
[[Jamii:Wanasheria wa Nigeria]]
[[Jamii:Wanasheria]]
[[Jamii:Nigeria]]
[[Jamii:Afrika]]
<references />{{Mbegu-sheria}}
s1a8uvxup9959f9nc6pqrhvdf3xvwpy
Yaw Brefo Darkwa-Dwamena
0
247919
1593075
2026-08-29T12:05:14Z
Mary calist mlay
39270
anzisha makala mpya
1593075
wikitext
text/x-wiki
'''Yaw Brefo Darkwa-Dwamena''' alikuwa [[Mwanasiasa|mwanasiasa,]] mbunge na mwanasiasa wa Ghana, na mbunge wa Bunge la Kwanza la Jamhuri ya Pili ya Ghana. Aliwakilisha Jimbo la Offinso kupitia chama cha Progress Party (PP). Alihudumu kama mbunge kuanzia tarehe [[1 Oktoba]] [[1969]] hadi [[13 Januari]] [[1972]].<ref>https://www.nytimes.com/1972/01/14/archives/ghanas-parliament-is-dissolved-by-leaders-of-coup.html</ref>
== Maisha ya Awali na Elimu ==
Yaw Brefo Darkwa-Dwamena alizaliwa tarehe [[23 Machi]] [[1932]] katika Mkoa wa Ashanti, Ghana. Alisoma katika chuo cha Prempeh College huko Kumasi. Baadaye alikwenda [[Uingereza]] kuendelea na masomo katika Chuo Kikuu cha Hull, ambako alipata shahada ya Sheria (LL.B.).
Kabla ya kuingia katika Bunge, alifanya kazi kama wakili.
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1932]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Ghana]]
go0zi8hie9ntsyjojxwzy7y3juj542f
Utoaji wa mimba Libya
0
247921
1593080
2026-08-29T12:06:43Z
Riccardo Riccioni
452
Riccardo Riccioni alihamisha ukurasa wa [[Utoaji wa mimba Libya]] hadi [[Utoaji mimba Libya]]: urahisi wa kuupata
1593080
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Utoaji mimba Libya]]
dii2nt7yn5agufvnvmmgminboa92dpz
Akasoba Duke-Abiola
0
247922
1593081
2026-08-29T12:06:56Z
Eunly
91908
Makala imeundwa
1593081
wikitext
text/x-wiki
'''Akasoba Duke-Abiola''' ni profesa wa sheria wa [[Nigeria]], [[mwanaharakati]] wa haki za [[binadamu]], na mtetezi wa [[amani]] na utatuzi wa [[Migogoro ya kikabila nchini Kenya|migogoro]]. Yeye ni [[mwenyekiti]] wa Kituo cha Akasoba cha [[Amani]] na Utatuzi wa [[Migogoro ya kikabila nchini Kenya|Migogoro]] (ACPCR) na pia anajulikana kwa anwani yake ya kimila kama '''Akasoba wa Kalabari'''. Mnamo [[mwaka]] 2014, alitafuta uteuzi wa urais kupitia chama cha Chama cha Demokrasia cha Watu kwa ajili ya uchaguzi mkuu wa [[Nigeria]] wa [[mwaka]] 2015. Mnamo [[Agosti]] 2026, Shirika la Utafiti na Sera la [[Afrika]] lilimwidhinisha kuwania nafasi ya [[Katibu]] Mkuu wa Umoja wa [[Taifa|Mataifa]].<ref>{{Citation|title=Akasoba Duke-Abiola|date=2026-08-25|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Akasoba_Duke-Abiola&oldid=1371219380|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-29}}</ref><ref>{{Citation|title=Akasoba Duke-Abiola|date=2026-08-25|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Akasoba_Duke-Abiola&oldid=1371219380|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-29}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Mbegu]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1953]]
[[Jamii:Wanasheria wa Nigeria]]
frwccyfb2t7jj1o39k4i9uq7jxmxcdg
Amie Joof
0
247923
1593082
2026-08-29T12:11:38Z
Camiddo
86373
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Amie Joof Conteh''' ni [[mwanasheria]] na [[mwanasiasa]] kutoka [[Gambia]]. == Wasifu == Mwanzoni, Joof alifanya kazi kama mwanasheria na alikuwa ameolewa na Abdoulie Conteh, ambaye alikuwa meya wa [[Halmashauri]] ya [[Manispaa]] ya Kanifing kati ya [[Mwaka 1968|mwaka 1994]] na [[2006]]. Katika matukio kadhaa, alimwakilisha [[Mahakama|mahakamani]]. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wasomi]] [[Jamii:Wanasheria]] [[Jamii:Watu walio hai]] Jamii:Wanas...'
1593082
wikitext
text/x-wiki
'''Amie Joof Conteh''' ni [[mwanasheria]] na [[mwanasiasa]] kutoka [[Gambia]].
== Wasifu ==
Mwanzoni, Joof alifanya kazi kama mwanasheria na alikuwa ameolewa na Abdoulie Conteh, ambaye alikuwa meya wa [[Halmashauri]] ya [[Manispaa]] ya Kanifing kati ya [[Mwaka 1968|mwaka 1994]] na [[2006]]. Katika matukio kadhaa, alimwakilisha [[Mahakama|mahakamani]].
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wasomi]]
[[Jamii:Wanasheria]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanasiasa]]
48qyquxoug7rxkta2ivvm9sacx4f6yh
Abubaker Kakyama Mayanja
0
247924
1593083
2026-08-29T12:11:46Z
Simon sakumba
70202
Chapisha ukrasa mpya
1593083
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person|picha=jpg{{!}}thumb{{!}}Abu Mayanja|name=Abubaker Kakyama Mayanja|cheo=Secretary General of the Uganda National Congress}}
[[Abubaker Kakyama Mayanja]] ([[Agosti 1929]] – [[4 Novemba 2005]]) alikuwa [[Katibu Mkuu]] wa kwanza wa chama cha [[Uganda]] National Congress (UNC). UNC kilikuwa [[chama]] cha kwanza cha kisiasa nchini Uganda, kilichoanzishwa tarehe 6 Machi 1952 na Ignatius K. Musaazi.
Abu Mayanja alipewa nafasi ya kuwa Katibu Mkuu wa UNC akiwa bado kijana na mwanafunzi wa shahada ya kwanza katika Makerere University College, ambayo baadaye ilikuja kuitwa Makerere University.
Abu Mayanja alimsaidia Ignatius K. Musaazi kuandaa Katiba ya chama cha Uganda National Congress.
Alikuwa mpigania uhuru wa Uganda na Afrika kwa ujumla. Pia alikuwa mwanasiasa mwenye msimamo mkali dhidi ya ukosefu wa haki. Alitoa mchango mkubwa katika siasa za Uganda kwa kuwa mtaalamu wa masuala ya katiba, mbunge mwenye uwezo mkubwa, na waziri wa serikali katika vipindi mbalimbali.
Pia alikuwa [[wakili]] mwenye ujuzi mkubwa aliyefanya kazi katika sekta binafsi.
Kwa ujumla, Abu Mayanja anakumbukwa kama mmoja wa watu muhimu katika historia ya kisiasa na harakati za uhuru nchini Uganda na [[Afrika]].
== Marejeo ==
80y8n0muq25iw0aur4d6kacebaecq83
Benedicto Kiwanuka
0
247925
1593084
2026-08-29T12:12:13Z
124sia
92022
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Benedicto Kagimu Mugumba Kiwanuka''' ([[8]] [[Mei]] [[1922]] – [[22]] [[Septemba]] [[1972]]) alikuwa [[mwanasiasa]] na [[kiongozi]] mashuhuri wa [[Uganda]] aliyekuwa [[Waziri Mkuu]] wa kwanza wa [[Uganda]]. Alikuwa [[kiongozi]] wa Chama Cha kidemokrsia na alikuwa miongoni mwa [[viongozi]] wa kisiasa nchini [[Uganda]] waliosaidia kuiongoza [[nchi]] katika kipindi cha mpito kutoka utawala wa kikoloni wa Waingereza kuelekea [[uhuru]]. Aliuawa mwaka 1...'
1593084
wikitext
text/x-wiki
'''Benedicto Kagimu Mugumba Kiwanuka''' ([[8]] [[Mei]] [[1922]] – [[22]] [[Septemba]] [[1972]]) alikuwa [[mwanasiasa]] na [[kiongozi]] mashuhuri wa [[Uganda]] aliyekuwa [[Waziri Mkuu]] wa kwanza wa [[Uganda]]. Alikuwa [[kiongozi]] wa Chama Cha kidemokrsia na alikuwa miongoni mwa [[viongozi]] wa kisiasa nchini [[Uganda]] waliosaidia kuiongoza [[nchi]] katika kipindi cha mpito kutoka utawala wa kikoloni wa Waingereza kuelekea [[uhuru]]. Aliuawa mwaka [[1972]] na utawala wa [[Idi Amin]].
Pia aliwahi kuwa [[Jaji]] Mkuu wa kwanza wa [[Uganda]], na alikuwa Mwafrika mweusi wa kwanza kushika nafasi hiyo.
'''Wasifu'''
Kiwanuka alikuwa wa [[kabila]] la Baganda. Alizaliwa Kisabwa, akiwa mtoto wa Kaketo-Namugera (baba), na alikuwa mshiriki wa [[Kanisa]] Katoliki la [[Roma]].
Baada ya kusomea [[sheria]] nchini [[Lesotho]] kuanzia mwaka [[1950]] hadi [[1952]], alisafiri kwenda [[London]] kusomea taaluma ya uwakili katika Chuo kikuu cha London. Mnamo [[Februari]] [[1956]], alikubaliwa rasmi kuwa [[wakili]] na taasisi ya Gray’s Inn.
Kutokana na Mkutano wa [[Katiba]] wa [[Uganda]] uliofanyika [[London]] mnamo [[Septemba]] [[1961]], [[Uganda]] ilipata kujitawala kwa ndani tarehe [[1]] [[Machi]] [[1962]]. Kiwanuka akawa [[Waziri]] Mkuu wa kwanza wa [[Uganda]] katika [[Bunge]] jipya la [[Taifa]].
Hata hivyo, uchaguzi mpya ulifanyika [[Aprili]] [[1962]], ambapo chama cha Kiwanuka kilishindwa na muungano wa [[Uganda]] People’s Congress cha [[Milton Obote]] pamoja na chama cha jadi cha Buganda, Kabaka Yekka. Aidha, Ukatoliki wa Kiwanuka ulimfanya asipendwe na baadhi ya Waganda wenzake, ambao wengi wao walikuwa Waprotestanti.[[Uganda]] ilipata uhuru tarehe [[9]] [[Oktoba]] [[1962]], huku Obote akiwa Waziri Mkuu wa kwanza wa [[Uganda]] huru.
Mwaka 1969, Kiwanuka alifungwa na serikali ya Obote, lakini alikuwa miongoni mwa wafungwa [[55]] wa kisiasa walioachiliwa na Idi Amin mara tu baada ya mapinduzi yaliyomuweka Amin madarakani.[10] Amin alimteua kuwa Jaji Mkuu wa Uganda tarehe [[27]] [[Juni]] [[1971]].
Kiwanuka alikuja kukabiliana na Amin kutokana na kupuuza kwake utawala wa sheria. Mara tu baada ya uvamizi wa [[Uganda]] uliofanywa na Obote mwaka [[1972]], Kiwanuka alikamatwa kwa kutishiwa kwa bunduki na watu wa Amin akiwa anaendesha kikao cha [[Mahakama]] Kuu. Mbali na kupinga baadhi ya amri kali za Amin akiwa mahakamani, Kiwanuka pia alikuwa amekubaliana kwa [[siri]] kumuunga mkono Obote kurejea madarakani, kwa sharti kwamba Kiwanuka ashiriki katika kufanya marekebisho ya [[Katiba]].
'''Kifo'''
Kiwanuka aliuawa tarehe [[22]] [[Septemba]] katika [[Gereza]] la Kijeshi la Makindye. Vyanzo vya [[Magharibi]] vilieleza kuwa aliuawa kwa mateso makali na ya muda mrefu. Kwa mujibu wa mashahidi wa tukio hilo, [[masikio]], [[pua]], [[midomo]] na [[mikono]] yake vilikatwa, kisha alifanyiwa ukeketaji wa viungo vya ndani na kukatwa sehemu za siri kabla ya kuchomwa moto. Hata hivyo, vyanzo vingine vilidai kwamba badala ya kuteswa, Kiwanuka alipigwa risasi binafsi na [[Idi Amin]]. Kifo cha Kiwanuka hakikutambuliwa hadharani kama mauaji ya kisiasa; badala yake, Amin aliwalaumu wafuasi wa Obote na hata kuanzisha uchunguzi wa [[polisi]]. Mauaji ya Kiwanuka yalikuwa ya kwanza katika mfululizo wa mauaji yaliyolenga [[viongozi]] mashuhuri kutoka [[makabila]] ya Baganda na Ankole, kwa lengo la kupunguza nguvu na ushawishi wao wa kisiasa.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.tz/books?id=hOItAQAAIAAJ&q=Benedicto+Kiwanuka+1922&redir_esc=y|title=Benedicto Kiwanuka: The Man and His Politics|last=Bade|first=Albert|date=1996|publisher=Fountain Publishers|isbn=978-9970-02-008-9|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Remembering Ben Kiwanuka: A martyr and servant of justice|url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/people-power/-remembering-ben-kiwanuka-a-martyr-and-servant-of-justice-5200654|work=Monitor|date=2025-09-21|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanasiasa wa Uganda]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1922]]
[[Jamii:Waliofariki 1972]]
[[Jamii:Majaji wa Uganda]]
kwrt9kmnzk6y4e02k2sta8p6l6ib6x8
Sam Mayanja
0
247926
1593085
2026-08-29T12:12:59Z
Maria Mashishanga
88790
Sam Mayanja
1593085
wikitext
text/x-wiki
'''Sam Mayanja,'''(aliyezaliwa [[mwaka]] [[1959]]) ni [[mwanasheria]] na [[mwanasiasa]] wa Uganda ambaye ameteuliwa na [[Rais]] wa [[Uganda]], Yoweri Museveni, kuwa Mwanasheria Mkuu wa Uganda kwa kipindi cha mwaka [[2026]] Hadi [[2031]]. Aliwahi kuwa [[Waziri]] wa [[Nchi]] anayeshughulikia Ardhi, ambapo alisimamia masuala ya ardhi nchini kote na kusaidia kutatua migogoro ya [[ardhi]] katika maeneo mbalimbali ya Uganda.<ref>{{Cite web|title=Discover the origin of Kalimotxo|url=https://www.institutohemingway.com/news/1630/discover-the-origin-of-kalimotxo-.html|work=www.institutohemingway.com|accessdate=2026-08-29}}</ref><ref>{{Cite web|title=Discover the origin of Kalimotxo|url=https://www.institutohemingway.com/news/1630/discover-the-origin-of-kalimotxo-.html|work=www.institutohemingway.com|accessdate=2026-08-29}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu}}
[[Jamii:Wanaume wa Afrika]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1959]]
1jiqoy26rkqvxdbsx8dbsmge5nwie94
1593330
1593085
2026-08-29T19:49:24Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1593330
wikitext
text/x-wiki
'''Sam Mayanja,'''(aliyezaliwa [[mwaka]] [[1959]]) ni [[mwanasheria]] na [[mwanasiasa]] wa Uganda ambaye ameteuliwa na [[Rais]] wa [[Uganda]], Yoweri Museveni, kuwa Mwanasheria Mkuu wa Uganda kwa kipindi cha mwaka [[2026]] Hadi [[2031]]. Aliwahi kuwa [[Waziri]] wa [[Nchi]] anayeshughulikia Ardhi, ambapo alisimamia masuala ya ardhi nchini kote na kusaidia kutatua migogoro ya [[ardhi]] katika maeneo mbalimbali ya Uganda.<ref>{{Rejea tovuti|title=Discover the origin of Kalimotxo|url=https://www.institutohemingway.com/news/1630/discover-the-origin-of-kalimotxo-.html|work=www.institutohemingway.com|accessdate=2026-08-29}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Discover the origin of Kalimotxo|url=https://www.institutohemingway.com/news/1630/discover-the-origin-of-kalimotxo-.html|work=www.institutohemingway.com|accessdate=2026-08-29}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu}}
[[Jamii:Wanaume wa Afrika]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1959]]
5z5t4y4xj42kr3dt3l3xveobn3juljs
Ugo Ferdinand Ukwueze
0
247927
1593086
2026-08-29T12:13:17Z
SHEDRACK MKOTIA
81798
Nimeunda ukurasa
1593086
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Ugo Ferdinad.jpg|thumb|'''Ugo Ferdinad.''']]
'''Ugo Ferdinand Ukwueze''' (aliyezaliwa tarehe '''11 Machi 1981''') ni '''[[mwanasheria]] na mwanasiasa wa Nigeria'''. Anahudumu kama '''[[Mwenyekiti]] Mtendaji wa [[Halmashauri]] ya Serikali ya Mtaa ya Igbo-Eze [[Kusini]]''', katika '''Jimbo la Enugu''', nchini [[Nigeria]].
Pia anahudumu kama '''Naibu Mwenyekiti wa tawi la Jimbo la Enugu la Chama cha [[Serikali]] za Mitaa cha Nigeria'''.<ref>https://www.premiumtimesng.com/promoted/843138-ibagwa-nike-confers-chieftaincy-title-on-igbo-eze-south-chairman.html</ref><ref>https://www.premiumtimesng.com/regional/ssouth-east/740507-mbah-swears-in-17-elected-council-chairpersons-in-enugu.html?tztc=1</ref><ref>https://easternechoesandnews.com/hon-ugo-ferdinand-ukwueze-reflects-on-one-year-of-transformative-leadership-in-igbo-eze-south-lga-takes-bold-steps-in-giving-the-lga-a-befitting-secretariat/</ref><ref><nowiki>https://www.vanguardngr.com/2026/02/hon-barr-ugo-ferdinand-ukwueze-builds-leadership-develops-human-capital/</nowiki></ref><ref><nowiki>https://ukrpublisher.com/the-appeal-of-igbo-radio-drama-and-storytelling-among-audiences-in-enugu-metropolis/</nowiki></ref>
== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1981]]
[[Jamii:Wanasheria wa Nigeria]]
7qyujq4ybnwpc3onrhzr2rpm9hd65p4
1593096
1593086
2026-08-29T12:24:48Z
~2026-46956-64
92027
Mbegu
1593096
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Ugo Ferdinad.jpg|thumb|'''Ugo Ferdinad.''']]
'''Ugo Ferdinand Ukwueze''' (aliyezaliwa tarehe '''11 Machi 1981''') ni '''[[mwanasheria]] na mwanasiasa wa Nigeria'''. Anahudumu kama '''[[Mwenyekiti]] Mtendaji wa [[Halmashauri]] ya Serikali ya Mtaa ya Igbo-Eze [[Kusini]]''', katika '''Jimbo la Enugu''', nchini [[Nigeria]].
Pia anahudumu kama '''Naibu Mwenyekiti wa tawi la Jimbo la Enugu la Chama cha [[Serikali]] za Mitaa cha Nigeria'''.<ref>https://www.premiumtimesng.com/promoted/843138-ibagwa-nike-confers-chieftaincy-title-on-igbo-eze-south-chairman.html</ref><ref>https://www.premiumtimesng.com/regional/ssouth-east/740507-mbah-swears-in-17-elected-council-chairpersons-in-enugu.html?tztc=1</ref><ref>https://easternechoesandnews.com/hon-ugo-ferdinand-ukwueze-reflects-on-one-year-of-transformative-leadership-in-igbo-eze-south-lga-takes-bold-steps-in-giving-the-lga-a-befitting-secretariat/</ref><ref><nowiki>https://www.vanguardngr.com/2026/02/hon-barr-ugo-ferdinand-ukwueze-builds-leadership-develops-human-capital/</nowiki></ref><ref><nowiki>https://ukrpublisher.com/the-appeal-of-igbo-radio-drama-and-storytelling-among-audiences-in-enugu-metropolis/</nowiki></ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-Mtanzania}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1981]]
[[Jamii:Wanasheria wa Nigeria]]
n5qjzm4iqxm6h0mo5n0chr23evnzzmj
Kelechi Onuzuruike
0
247928
1593087
2026-08-29T12:15:22Z
Ester Gasper Kimario
70787
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Kelechi Onuzuruike''' (alizaliwa tarehe [[19 Februari]] [[1976]]) ni [[mwanasiasa]] wa [[Nigeria]]. Aliwahi kuwa Naibu Mkuu wa Kamati ya Nidhamu ya Bunge katika Bunge la Jimbo la [[Abia (jimbo)|Abia]]. Pia aliwahi kuiwakilisha Jimbo la [[Umuahia]] Kaskazini katika Bunge la Jimbo la Abia. <ref>{{Cite web|date=2 February 2022|title=Breaking: PDP Lawmaker Kelechi Onuzuirike's Immediate Elder Brother, Chima, joins Emenike-led APC Faction in Abia|url=https:/...'
1593087
wikitext
text/x-wiki
'''Kelechi Onuzuruike''' (alizaliwa tarehe [[19 Februari]] [[1976]]) ni [[mwanasiasa]] wa [[Nigeria]]. Aliwahi kuwa Naibu Mkuu wa Kamati ya Nidhamu ya Bunge katika Bunge la Jimbo la [[Abia (jimbo)|Abia]]. Pia aliwahi kuiwakilisha Jimbo la [[Umuahia]] Kaskazini katika Bunge la Jimbo la Abia. <ref>{{Cite web|date=2 February 2022|title=Breaking: PDP Lawmaker Kelechi Onuzuirike's Immediate Elder Brother, Chima, joins Emenike-led APC Faction in Abia|url=https://globaltimesnigeria.com/breaking-pdp-lawmaker-kelechi-onuzuruikes-immediate-elder-brother-chima-joins-emenike-led-apc-faction-in-abia/|access-date=29 March 2023|website=Global Times Nigeria|archive-date=29 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329191226/https://globaltimesnigeria.com/breaking-pdp-lawmaker-kelechi-onuzuruikes-immediate-elder-brother-chima-joins-emenike-led-apc-faction-in-abia/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=Okoro|first=Boniface|date=12 May 2016|title=Court sacks APGA lawmaker for emerging through fake primary|url=https://newsexpressngr.com/news/23452-Court-sacks-APGA-lawmaker-for-emerging-through-fake-primary-16|access-date=29 March 2023|website=News Express Nigeria|archive-date=29 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329140408/https://newsexpressngr.com/news/23452-Court-sacks-APGA-lawmaker-for-emerging-through-fake-primary-16|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=Babalola|first=Popoola|date=2016-05-13|title=Court sacks Abia lawmaker for emerging through unauthentic party primary -|url=https://theeagleonline.com.ng/court-sacks-abia-lawmaker-for-emerging-through-unauthentic-party-primary/|access-date=2023-03-29|website=The Eagle Online}}</ref>.<ref>{{Cite news|date=12 May 2016|title=Court sacks Abia lawmaker for emerging through unauthentic party primary|url=https://www.vanguardngr.com/2016/05/court-sacks-abia-lawmaker-emerging-unauthentic-party-primary/amp/|location=Lagos, Nigeria|access-date=29 March 2023|newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>
== Historia na Elimu ==
Kelechi Onuzuruike anatoka Nkwoegwu Ohuhu, eneo lililopo Umuahia Kaskazini, katika Jimbo la Abia, Nigeria. Ana kaka mmoja mkubwa anayeitwa Chief Chima Onuzuruike.
Baada ya kumaliza shule ya [[sekondari]], Ascension Junior Seminary, alisoma Sheria katika Chuo Kikuu cha Jimbo la Abia na kupata shahada ya Sheria.
Baadaye, alisoma [[Stashahada ya Uzamili]] katika Usimamizi wa Biashara katika chuo cha London School of Business and Management. Aliendelea na masomo katika Chuo Kikuu cha Chichester nchini [[Uingereza]], ambako alipata Shahada ya Uzamili ya Usimamizi wa Biashara (MBA).
== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1976]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Nigeria]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
<references />{{Mbegu-siasa}}
g6quqpg5pslkcpfz5tqd5hoswg3a4kw
1593274
1593087
2026-08-29T17:42:48Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 4 template(s) replaced.
1593274
wikitext
text/x-wiki
'''Kelechi Onuzuruike''' (alizaliwa tarehe [[19 Februari]] [[1976]]) ni [[mwanasiasa]] wa [[Nigeria]]. Aliwahi kuwa Naibu Mkuu wa Kamati ya Nidhamu ya Bunge katika Bunge la Jimbo la [[Abia (jimbo)|Abia]]. Pia aliwahi kuiwakilisha Jimbo la [[Umuahia]] Kaskazini katika Bunge la Jimbo la Abia. <ref>{{Rejea tovuti|date=2 February 2022|title=Breaking: PDP Lawmaker Kelechi Onuzuirike's Immediate Elder Brother, Chima, joins Emenike-led APC Faction in Abia|url=https://globaltimesnigeria.com/breaking-pdp-lawmaker-kelechi-onuzuruikes-immediate-elder-brother-chima-joins-emenike-led-apc-faction-in-abia/|access-date=29 March 2023|website=Global Times Nigeria|archive-date=29 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329191226/https://globaltimesnigeria.com/breaking-pdp-lawmaker-kelechi-onuzuruikes-immediate-elder-brother-chima-joins-emenike-led-apc-faction-in-abia/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|last=Okoro|first=Boniface|date=12 May 2016|title=Court sacks APGA lawmaker for emerging through fake primary|url=https://newsexpressngr.com/news/23452-Court-sacks-APGA-lawmaker-for-emerging-through-fake-primary-16|access-date=29 March 2023|website=News Express Nigeria|archive-date=29 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329140408/https://newsexpressngr.com/news/23452-Court-sacks-APGA-lawmaker-for-emerging-through-fake-primary-16|url-status=dead}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|last=Babalola|first=Popoola|date=2016-05-13|title=Court sacks Abia lawmaker for emerging through unauthentic party primary -|url=https://theeagleonline.com.ng/court-sacks-abia-lawmaker-for-emerging-through-unauthentic-party-primary/|access-date=2023-03-29|website=The Eagle Online}}</ref>.<ref>{{Rejea habari|date=12 May 2016|title=Court sacks Abia lawmaker for emerging through unauthentic party primary|url=https://www.vanguardngr.com/2016/05/court-sacks-abia-lawmaker-emerging-unauthentic-party-primary/amp/|location=Lagos, Nigeria|access-date=29 March 2023|newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>
== Historia na Elimu ==
Kelechi Onuzuruike anatoka Nkwoegwu Ohuhu, eneo lililopo Umuahia Kaskazini, katika Jimbo la Abia, Nigeria. Ana kaka mmoja mkubwa anayeitwa Chief Chima Onuzuruike.
Baada ya kumaliza shule ya [[sekondari]], Ascension Junior Seminary, alisoma Sheria katika Chuo Kikuu cha Jimbo la Abia na kupata shahada ya Sheria.
Baadaye, alisoma [[Stashahada ya Uzamili]] katika Usimamizi wa Biashara katika chuo cha London School of Business and Management. Aliendelea na masomo katika Chuo Kikuu cha Chichester nchini [[Uingereza]], ambako alipata Shahada ya Uzamili ya Usimamizi wa Biashara (MBA).
== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1976]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Nigeria]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
<references />{{Mbegu-siasa}}
j4z127pkawqwot1nek75jdlw0komemc
Shuaheeb Olabode Agoro
0
247929
1593088
2026-08-29T12:16:26Z
ANTONY ILDEFONS
74003
Kuanzisha kulasa mpya
1593088
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Olabode Agoro official portrait.jpg|thumb|'''Shuaheeb Olabode Agoro''']]
'''Shuaheeb Olabode "Bode" Agoro''' ni [[wakili]] na mtumishi wa serikali kutoka [[Nigeria]] ambaye amehudumu kama Mkuu wa 22 wa Jimbo la Lagos tangu 30 Septemba 2023<ref>{{Cite web|title=Sanwo-Olu appoints Agoro new Lagos HoS|url=https://punchng.com/sanwo-olu-appoints-agoro-new-lagos-hos/|work=Punch Newspapers|date=2023-09-22|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=Olayiwola Ajisafe}}</ref>
== Maisha ya awali na elimu ==
Agoro alihudhuria Chuo cha St. Gregory huko Lagos na alisomea [[sheria]] katika Leeds Metropolitan University (LLB), kabla ya kuitwa kwenye Baa ya [[Nigeria]]. Alipata LLM katika Sheria na Sera ya Petroli kutoka Kituo cha Sheria na Sera ya Nishati, Petroli na Madini na Sera ya Chuo Kikuu cha Dundee, na alimaliza mafunzo ya kitaaluma katika Shule ya Sheria ya BPP huko London. Pia alipata cheti cha uongozi wa umma kutoka Shule ya Harvard Kennedy na alikubaliwa kama wakili nchini Uingereza na Wales mwaka wa 2002. <ref>{{Cite web|title=Agoro Olabode: Biography, Age, Family, Education, Career, and More|url=https://newswirengr.com/2023/09/24/agoro-olabode-biography-age-family-education-career-and-more/|work=NewsWireNGR|date=2023-09-24|accessdate=2026-08-29|language=en-US}}</ref>kazi
== Marejeo ==
{{Mbegu-siasa}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
bpubft71apog6n7xt7u06h68qilou6v
1593332
1593088
2026-08-29T19:56:19Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1593332
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Olabode Agoro official portrait.jpg|thumb|'''Shuaheeb Olabode Agoro''']]
'''Shuaheeb Olabode "Bode" Agoro''' ni [[wakili]] na mtumishi wa serikali kutoka [[Nigeria]] ambaye amehudumu kama Mkuu wa 22 wa Jimbo la Lagos tangu 30 Septemba 2023<ref>{{Rejea tovuti|title=Sanwo-Olu appoints Agoro new Lagos HoS|url=https://punchng.com/sanwo-olu-appoints-agoro-new-lagos-hos/|work=Punch Newspapers|date=2023-09-22|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=Olayiwola Ajisafe}}</ref>
== Maisha ya awali na elimu ==
Agoro alihudhuria Chuo cha St. Gregory huko Lagos na alisomea [[sheria]] katika Leeds Metropolitan University (LLB), kabla ya kuitwa kwenye Baa ya [[Nigeria]]. Alipata LLM katika Sheria na Sera ya Petroli kutoka Kituo cha Sheria na Sera ya Nishati, Petroli na Madini na Sera ya Chuo Kikuu cha Dundee, na alimaliza mafunzo ya kitaaluma katika Shule ya Sheria ya BPP huko London. Pia alipata cheti cha uongozi wa umma kutoka Shule ya Harvard Kennedy na alikubaliwa kama wakili nchini Uingereza na Wales mwaka wa 2002. <ref>{{Rejea tovuti|title=Agoro Olabode: Biography, Age, Family, Education, Career, and More|url=https://newswirengr.com/2023/09/24/agoro-olabode-biography-age-family-education-career-and-more/|work=NewsWireNGR|date=2023-09-24|accessdate=2026-08-29|language=en-US}}</ref>kazi
== Marejeo ==
{{Mbegu-siasa}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
lc0aivtjufg0rtqymdfogu09cxrjnox
Amin Mekki Medani
0
247930
1593089
2026-08-29T12:17:37Z
Caphid
92024
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '{{Infobox Person|jina=Amin Mekki Medani|tarehe_ya_kuzaliwa=2 Februari 1939|tarehe ya kufa=31 Agosti 2018 (umri 79)|sababu ya kifo=Ugonjwa wa moyo na kufeli figo|nchi=Sudani}} '''Amin Mekki Medani''' (2 Februari [[1939]]<ref>[https://web.archive.org/web/20190202212327/https://www.washingtontimes.com/topics/amin-mekki-medani/ Internet Archive: Temporarily Offline]</ref> – 31 Agosti [[2018]]) alikuwa mwanasheria, mwanadiplomasia, mwanaharakati wa haki za b...'
1593089
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Person|jina=Amin Mekki Medani|tarehe_ya_kuzaliwa=2 Februari 1939|tarehe ya kufa=31 Agosti 2018 (umri 79)|sababu ya kifo=Ugonjwa wa moyo na kufeli figo|nchi=Sudani}}
'''Amin Mekki Medani''' (2 Februari [[1939]]<ref>[https://web.archive.org/web/20190202212327/https://www.washingtontimes.com/topics/amin-mekki-medani/ Internet Archive: Temporarily Offline]</ref> – 31 Agosti [[2018]]) alikuwa mwanasheria, mwanadiplomasia, mwanaharakati wa haki za binadamu na mwanaharakati wa kisiasa kutoka [[Sudan]].
== Maisha ya Awali. ==
Alizaliwa tarehe 2 Februari 1939, huko [[Wad Madani]], katika eneo la [[Al Jazeera]], lililokuwa sehemu ya Sudan ya '''Anglo-Misri.'''
== Elimu. ==
Baada ya kuhitimu katika Shule ya [[Hanno Balitsch|Hantoub]], ambayo ilikuwa shule ya bweni ya hadhi ya juu yenye mfumo wa elimu wa mtindo wa [[Uingereza]], Mekki Medani alisomea Sheria katika Chuo Kikuu cha [[Khartoum]], ambako alipata shahada yake ya sheria.
== Marejeo. ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Watu katika Chuo Kikuu cha Harvard]]
[[Jamii:Watu bara kwa bara]]
[[Jamii:Watu kufuatana na dini]]
dqgef8xngx063x8945mpgyes9nd2u24
Mitala nchini Kenya
0
247931
1593090
2026-08-29T12:17:49Z
FINTANECASTOR
92023
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Desturi]] ya kile kinachojulikana kwa kawaida kama mitala inatambuliwa na kuruhusiwa kisheria nchini [[Kenya]], kwa vitendo na kwa mujibu wa [[sheria]]. Hata hivyo, katika muktadha huu, mitala inamaanisha [[mwanaume]] kuwa na wake zaidi ya mmoja<ref>{{Citation|last=France-Presse|first=Agence|title=Kenya's parliament passes bill allowing polygamy|date=2014-03-21|url=https://www.theguardian.com/world/2014/mar/21/kenya-parliament-passes-bill-allowing-polyga...'
1593090
wikitext
text/x-wiki
[[Desturi]] ya kile kinachojulikana kwa kawaida kama mitala inatambuliwa na kuruhusiwa kisheria nchini [[Kenya]], kwa vitendo na kwa mujibu wa [[sheria]]. Hata hivyo, katika muktadha huu, mitala inamaanisha [[mwanaume]] kuwa na wake zaidi ya mmoja<ref>{{Citation|last=France-Presse|first=Agence|title=Kenya's parliament passes bill allowing polygamy|date=2014-03-21|url=https://www.theguardian.com/world/2014/mar/21/kenya-parliament-passes-bill-allowing-polygamy|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077|access-date=2026-08-29}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-historia}}
[[Jamii:Afya ya umma]]
hqt83uc93eeos8gpiys7yh9bzovbfsl
Melese
0
247932
1593091
2026-08-29T12:18:38Z
Fesheli
91181
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika 'Melese ni jina la kiume na pia jina la [[ukoo]] linalopatikana zaidi nchini [[Ethiopia]]. Watu mashuhuri wenye jina hili ni pamoja na:<ref>https://www.findagrave.com/memorial/95702732/meles-zenawi</ref> ==== Jina la kwanza ==== * Melese Feissa (alizaliwa mwaka 1967), [[mwanariadha]] wa Ethiopia aliyeshiriki mashindano ya mbio za nyika. * Melese Nberet (alizaliwa mwaka 2001), mwanariadha wa Ethiopia anayeshiriki mbio za masafa ya kati ==== Jina la ukoo =...'
1593091
wikitext
text/x-wiki
Melese ni jina la kiume na pia jina la [[ukoo]] linalopatikana zaidi nchini [[Ethiopia]]. Watu mashuhuri wenye jina hili ni pamoja na:<ref>https://www.findagrave.com/memorial/95702732/meles-zenawi</ref>
==== Jina la kwanza ====
* Melese Feissa (alizaliwa mwaka 1967), [[mwanariadha]] wa Ethiopia aliyeshiriki mashindano ya mbio za nyika.
* Melese Nberet (alizaliwa mwaka 2001), mwanariadha wa Ethiopia anayeshiriki mbio za masafa ya kati
==== Jina la ukoo ====
* Mahlet Melese (alizaliwa mwaka 1990), mwanariadha wa Ethiopia anayeshiriki mbio za masafa marefu.
* Yebrgual Melese (1990–2026), mwanariadha wa Ethiopia aliyeshiriki mbio za masafa marefu.<ref><nowiki>https://www.ask-oracle.com/baby-name/melese/</nowiki></ref><ref>https://www.findagrave.com/memorial/95702732/meles-zenawi</ref>{{Mbegu-Ethiopia}}
== Marejeo ==
{{Mbegu}}
[[Jamii:Watu wa Afrika]]
ku46ke3vmy29vnjlu94l2mdmnwkrz6c
1593121
1593091
2026-08-29T12:43:13Z
~2026-46997-08
92028
Majina ya watu
1593121
wikitext
text/x-wiki
Melese ni jina la kiume na pia jina la [[ukoo]] linalopatikana zaidi nchini [[Ethiopia]]. Watu mashuhuri wenye jina hili ni pamoja na:<ref>https://www.findagrave.com/memorial/95702732/meles-zenawi</ref>
==== Jina la kwanza ====
* Melese Feissa (alizaliwa mwaka 1967), [[mwanariadha]] wa Ethiopia aliyeshiriki mashindano ya mbio za nyika.
* Melese Nberet (alizaliwa mwaka 2001), mwanariadha wa Ethiopia anayeshiriki mbio za masafa ya
* Melese Nberet (alizaliwa mwaka 2001), mwanariadha wa Ethiopia anayeshiriki mbio za masafa ya kati.
==== Jina la ukoo ====
* Mahlet Melese (alizaliwa mwaka 1990), mwanariadha wa Ethiopia anayeshiriki mbio za masafa marefu.
* Yebrgual Melese (1990–2026), mwanariadha wa Ethiopia aliyeshiriki mbio za masafa marefu.<ref>https://www.theguardian.com/global-development/2012/aug/21/meles-zenawi-dropout-prime-minister</ref><ref><nowiki>https://www.reuters.com/article/us-ethiopia-meles-idUSBRE87K04K20120827/</nowiki></ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu}}
[[Jamii:Watu wa Afrika]]
<references />
[[Jamii:Watu walio hai]]
rvr3vavvmynbqdinr0hmysweswfl5uo
Azzouz Mahgoub
0
247933
1593092
2026-08-29T12:20:35Z
Ramadhani kamala
82903
chapisha ukurasa mpya
1593092
wikitext
text/x-wiki
'''Azzouz Mahgoub''' ni [[mwanasheria]] wa Misri, mwanaharakati wa haki za binadamu na mwanachama wa Taasisi ya Uratibu wa Haki na Uhuru ya Misri (ECRF). Mahgoub na Ezzat Ghoneim, mkuu wa ECRF, walitoweka mwezi Machi [[2018]] baada ya kutembelea kituo cha [[polisi]] cha [[Al-Hawamidiyya|Al-Haram.]] Mahgoub aliwekwa katika hali ya kutoweshwa kwa lazima na [[serikali]] kwa muda wa miezi [[Mitalojia|mitano.]]<ref>{{Cite web|title=Egypt escalates crackdown on human rights workers|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/11/egypt-at-least-19-arrested-in-alarming-escalation-of-crackdown-on-human-rights-workers-2/|work=Amnesty International|date=2018-11-01|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>
== Kukamatwa na kutoweshwa kwa lazima ==
Mahgoub, mwanaharakati wa haki za [[binadamu]], anatetea waathirika wa kukamatwa kiholela na serikali, kutoweshwa kwa lazima na mateso ya polisi. Siku moja mwezi Machi [[2018|2018,]] Mahgoub alikwenda katika kituo cha polisi cha Al-Haram kumtetea Mona Mahmoud, ambaye alikuwa amekamatwa na kuzuiliwa kwa kushiriki katika makala ya [[BBC]] kuhusu kutoweshwa kwa lazima, ambapo alisimulia kuhusu kutekwa nyara na kubakwa mara kwa mara.
Mahgoub na mkuu wa Taasisi ya Uratibu wa Haki na Uhuru ya Misri, Ezzat Ghoneim, walikamatwa na kutoweshwa na polisi kwa muda wa miezi mitano.<ref>{{Cite web|title=Egypt: at least 19 human rights activists arrested in 'chilling' new crackdown|url=https://www.amnesty.org.uk/knowledge-hub/all-resources/egypt-least-19-human-rights-activists-arrested-chilling-new-crackdown/|work=Amnesty International UK|date=2018-11-01|accessdate=2026-08-29|language=en-gb}}</ref> Rufaa ya kundi la mashirika 21 ya kimataifa na ya ndani kwa mamlaka za Misri kuwaachilia wanaume hao wawili ilipuuzwa. Wakati wawili hao walipokuwa bado wanashikiliwa katika eneo lisilojulikana, polisi waliwatangaza kuwa wanatafutwa.
Wiki mbili baadaye, [[polisi]] walimfikisha Mahgoub katika Mahakama ya Jinai ya Misri, ambapo alipelekwa katika Gereza la Al-Giza. Wiki moja baadaye, gereza liliiarifu [[familia]] yake kwamba Mahgoub alikuwa amepatwa na mshtuko wa neva.<ref>{{Cite web|title=Calls for Egypt to release disappeared lawyer after ‘nervous breakdown’|url=https://www.middleeastmonitor.com/20190312-calls-for-egypt-to-release-disappeared-lawyer-after-nervous-breakdown/|work=Middle East Monitor|date=2019-03-12|accessdate=2026-08-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/B-8-2018-0578_EN.html|work=www.europarl.europa.eu|accessdate=2026-08-29}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu wa Afrika]]
[[Jamii:Wanaume wa Afrika]]
[[Jamii:Wanasheria]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
rwx03txyocwwwigu5orysrpboo7xmpy
Ama Governor
0
247934
1593093
2026-08-29T12:22:36Z
Annah09
91909
Makala imeundwaa
1593093
wikitext
text/x-wiki
'''Ama''' alizaliwa tarehe 22 [[Agosti]] 1998. Alisoma katika [[Shule]] ya [[Corpus Christi, Texas|Corpus]] Christi na kuhitimu [[mwaka]] 2013. Pia alihitimu katika [[Shule]] ya Upili ya Achimota [[mwaka]] 2016. Baadaye, alisoma na kuhitimu katika Kitivo cha [[Sheria]] cha [[Chuo]] Kikuu cha [[Ghana (Mbeya mjini)|Ghana]] mwaka 2020, ambapo alitunukiwa shahada yake ya Sheria (L.L.B). Hatimaye, alihitimu katika [[Shule]] ya [[Sheria]] ya [[Ghana]] [[mwaka]] 2022 na kupokelewa rasmi kwenye [[Chama]] cha [[Mwanasheria|Wanasheria]] cha [[Ghana]] (Bar) mwaka 2024.KaziAliapishwa na kupokelewa rasmi kwenye [[Chama]] cha [[Mwanasheria|Wanasheria]] cha [[Ghana]] mnamo Mei 31, 2024, pamoja na watahiniwa wengine 181 kutoka [[Shule]] ya Sheria ya [[Ghana]]. Hafla hiyo ndogo ya uandikishwaji wa [[mwaka]] 2024 ilifanyika katika Kituo cha Mikutano cha Kimataifa cha Accra (AICC).MigogoroMnamo [[Novemba]] 2022, Baraza Kuu la [[Sheria]] la [[Ghana]] liliamua kusitisha kwa muda mchakato wa Ama wa kuingizwa kwenye Chama cha [[Mwanasheria|Wanasheria]]. Hatua hii ilitokana na malalamiko yaliyowasilishwa dhidi yake na mtu asiyejulikana. Malalamiko hayo yalieleza kuwa '''Ama''' alionekana kwenye [[video]] mbalimbali akifanya vitendo vilivyotafsiriwa kama "[[mwenendo]] usiofaa kwa mwombaji anayetaka kuwa [[mwanasheria]]." Kwa sababu hiyo, uandikishwaji wake ulishikiliwa kwa muda.<ref>{{Cite web|title=5 sultry photos of embattled law student Ama Governor (Photos) {{!}} Ghanaguardian.com|url=https://ghanaguardian.com/5-sultry-photos-of-embattled-law-student-ama-governor-photos/|date=2022-11-10|accessdate=2026-08-29|author=Prince Antwi}}</ref><ref>{{Cite web|title=Richard Sky denies involvement in Ama Governor's call to bar complaint - AmeyawDebrah.com|url=https://ameyawdebrah.com/richard-sky-denies-involvement-in-ama-governors-call-to-bar-complaint/|date=2022-11-10|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=zeinat}}</ref><ref>{{Cite web|title=Law Student who passed all exams allegedly denied GH Bar Call over ‘sexy’ TikTok image, piercings|url=https://www.mynewsgh.com/law-student-who-passed-all-exams-allegedly-denied-gh-bar-call-over-sexy-tiktok-image-piercings/|work=MyNewsGh|date=2022-11-09|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=MyNewsGH}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ghanaian YouTuber’s call to the Bar on hold for 'lack of good character' - MyJoyOnline|url=https://www.myjoyonline.com/ghanaian-youtubers-call-to-the-bar-on-hold-for-lack-of-good-character/|date=2022-11-09|accessdate=2026-08-29|language=en-US}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1998]]
gej764ydw4om9l12djk03v99l8rpwto
Chaloka Beyani
0
247935
1593094
2026-08-29T12:23:01Z
Hamisi msafiri mzuki
81808
Ukurasa ulianzishwa
1593094
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Dr Chaloka Beyani (5226610152).jpg|thumb|Chaloka Beyani]]
'''Chaloka Beyani''' ni [[mwanasheria]] na msomi wa [[sheria]] kutoka nchini [[Zambia]]. Yeye ni Mshauri Maalum kuhusu Uzuiaji wa [[Mauaji]] ya Kimbari kwa [[Katibu mkuu|Katibu Mkuu]] wa [[Umoja wa Mataifa]] na pia ni Naibu Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa. Hapo awali, alikuwa [[profesa]] mshiriki wa [[sheria]] za kimataifa katika [[Shule]] ya [[Uchumi]] na [[Sayansi]] ya [[Siasa]] ya [[London]] (LSE). Amefanya [[kazi]] na kuchapisha maandiko mengi katika nyanja za sheria za kimataifa za [[haki]] za [[binadamu]], sheria za kimataifa za makosa ya [[jinai]], na sheria za kimataifa za kibinadamu, pamoja na masuala yanayohusiana na misaada ya kibinadamu na watu waliokimbishwa makazi yao, hasa wakimbizi wa ndani ya nchi.<ref><nowiki>https://www.un.org/sg/en/content/sg/personnel-appointments/2025-08-22/mr-chaloka-beyani-of-zambia-special-adviser-the-prevention-of-genocide</nowiki></ref><ref><nowiki>https://www.lse.ac.uk/people/chaloka-beyani</nowiki></ref><ref><nowiki>https://digitallibrary.un.org/record/4015789?ln=en&v=pdf</nowiki></ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu wa Afrika]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
hu9f0harrahb8f7hsmqp6ur6f1f1tqc
1593099
1593094
2026-08-29T12:26:25Z
Hamisi msafiri mzuki
81808
Marekebisho
1593099
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Dr Chaloka Beyani (5226610152).jpg|thumb|Chaloka Beyani]]
'''Chaloka Beyani''' ni [[mwanasheria]] na msomi wa [[sheria]] kutoka nchini [[Zambia]]. Yeye ni Mshauri Maalum kuhusu Uzuiaji wa [[Mauaji]] ya Kimbari kwa [[Katibu mkuu|Katibu Mkuu]] wa [[Umoja wa Mataifa]] na pia ni Naibu Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa. Hapo awali, alikuwa [[profesa]] mshiriki wa [[sheria]] za kimataifa katika [[Shule]] ya [[Uchumi]] na [[Sayansi]] ya [[Siasa]] ya [[London]] (LSE). Amefanya [[kazi]] na kuchapisha maandiko mengi katika nyanja za sheria za kimataifa za [[haki]] za [[binadamu]], sheria za kimataifa za makosa ya [[jinai]], na sheria za kimataifa za kibinadamu, pamoja na masuala yanayohusiana na misaada ya kibinadamu na watu waliokimbishwa makazi yao, hasa wakimbizi wa ndani ya nchi.<ref><nowiki>https://www.un.org/sg/en/content/sg/personnel-appointments/2025-08-22/mr-chaloka-beyani-of-zambia-special-adviser-the-prevention-of-genocide</nowiki></ref><ref><nowiki>https://www.lse.ac.uk/people/chaloka-beyani</nowiki></ref><ref><nowiki>https://digitallibrary.un.org/record/4015789?ln=en&v=pdf</nowiki></ref>
== Marejeo ==
[[Jamii:Watu wa Afrika]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
<references />{{Mbegu-mtu}}
pmwtd3fcd0elqijpn4pf9j5zvo4d3d6
Habiba Osman
0
247936
1593095
2026-08-29T12:24:07Z
MagesaDm
86369
Marejeo
1593095
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Person|picha=Habiba Rezwana Osman.jpg|jina la kuzaliwa=Habiba Rezwana Osman|kazi_yake=Mwanasheria|elimu=Chuo Kikuu cha Keele (LLB)
Notre Dame Law School (LLM)}}
'''Habiba Rezwana Osman''' ni [[mwanasheria]] kutoka [[Malawi]] anayejihusisha na masuala ya [[haki]] za [[binadamu]], usawa wa kijinsia na utawala [[bora]]. Anafanya kazi katika ofisi ya Umoja wa Mataifa (UN, Women) nchini [[Malawi]].<ref>{{Cite web|title=‘One-on-one’ with Habiba Osman: Militant civil rights defender, human trafficking expert - Columns News Malawi {{!}} Nyasa Times|url=https://www.nyasatimes.com/one-on-one-with-habiba-osman-militant-civil-rights-defender-human-trafficking-expert/|date=2012-10-31|accessdate=2026-08-29|language=en-GB|author=Nyasa Times Reporter}}</ref>
Tangu Novemba [[2020]], amekuwa akihudumu kama [[Katibu]] Mtendaji wa Tume ya [[Haki]] za Binadamu ya [[Malawi]] (Malawi Human Rights Commission – MHRC). Katika nafasi hiyo, anahusika na kukuza na kulinda haki za binadamu nchini [[Malawi]].<ref>{{Cite web|title=‘One-on-one’ with Habiba Osman: Militant civil rights defender, human trafficking expert - Columns News Malawi {{!}} Nyasa Times|url=https://www.nyasatimes.com/one-on-one-with-habiba-osman-militant-civil-rights-defender-human-trafficking-expert/|date=2012-10-31|accessdate=2026-08-29|language=en-GB|author=Nyasa Times Reporter}}</ref>
== Maisha ya Awali na Elimu ==
'''Habiba Osman''' alikulia [[Malawi]] na alisoma A-Level nchini [[Zimbabwe]]. Alisoma '''[[Sheria]]''' na '''[[Historia]]''' ya Kimataifa katika chuo kikuu cha Keele, [[Uingereza]], na baadaye akapata LLM ya [[Sheria]] za Kimataifa za Haki za Binadamu kutoka Notre Dame Law School, Marekani, kupitia Fulbright Scholarship.<ref>{{Cite web|title=‘One-on-one’ with Habiba Osman: Militant civil rights defender, human trafficking expert - Columns News Malawi {{!}} Nyasa Times|url=https://www.nyasatimes.com/one-on-one-with-habiba-osman-militant-civil-rights-defender-human-trafficking-expert/|date=2012-10-31|accessdate=2026-08-29|language=en-GB|author=Nyasa Times Reporter}}</ref><ref>{{Cite web|title=Law profiles - Profiling Women Malawi|url=https://profilingwomenmw.org/law-profiles/|work=profilingwomenmw.org|date=2021-09-07|accessdate=2026-08-29|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Big interview with Habiba Osman – Nation Online|url=https://mwnation.com/big-interview-with-habiba-osman/|accessdate=2026-08-29|language=en-US}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu wa Afrika]]
[[Jamii:Wanasheria]]
c2hr0pukbwnzgzq4f3dtf45kbnqcihg
1593259
1593095
2026-08-29T17:10:40Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 5 template(s) replaced.
1593259
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Person|picha=Habiba Rezwana Osman.jpg|jina la kuzaliwa=Habiba Rezwana Osman|kazi_yake=Mwanasheria|elimu=Chuo Kikuu cha Keele (LLB)
Notre Dame Law School (LLM)}}
'''Habiba Rezwana Osman''' ni [[mwanasheria]] kutoka [[Malawi]] anayejihusisha na masuala ya [[haki]] za [[binadamu]], usawa wa kijinsia na utawala [[bora]]. Anafanya kazi katika ofisi ya Umoja wa Mataifa (UN, Women) nchini [[Malawi]].<ref>{{Rejea tovuti|title=‘One-on-one’ with Habiba Osman: Militant civil rights defender, human trafficking expert - Columns News Malawi {{!}} Nyasa Times|url=https://www.nyasatimes.com/one-on-one-with-habiba-osman-militant-civil-rights-defender-human-trafficking-expert/|date=2012-10-31|accessdate=2026-08-29|language=en-GB|author=Nyasa Times Reporter}}</ref>
Tangu Novemba [[2020]], amekuwa akihudumu kama [[Katibu]] Mtendaji wa Tume ya [[Haki]] za Binadamu ya [[Malawi]] (Malawi Human Rights Commission – MHRC). Katika nafasi hiyo, anahusika na kukuza na kulinda haki za binadamu nchini [[Malawi]].<ref>{{Rejea tovuti|title=‘One-on-one’ with Habiba Osman: Militant civil rights defender, human trafficking expert - Columns News Malawi {{!}} Nyasa Times|url=https://www.nyasatimes.com/one-on-one-with-habiba-osman-militant-civil-rights-defender-human-trafficking-expert/|date=2012-10-31|accessdate=2026-08-29|language=en-GB|author=Nyasa Times Reporter}}</ref>
== Maisha ya Awali na Elimu ==
'''Habiba Osman''' alikulia [[Malawi]] na alisoma A-Level nchini [[Zimbabwe]]. Alisoma '''[[Sheria]]''' na '''[[Historia]]''' ya Kimataifa katika chuo kikuu cha Keele, [[Uingereza]], na baadaye akapata LLM ya [[Sheria]] za Kimataifa za Haki za Binadamu kutoka Notre Dame Law School, Marekani, kupitia Fulbright Scholarship.<ref>{{Rejea tovuti|title=‘One-on-one’ with Habiba Osman: Militant civil rights defender, human trafficking expert - Columns News Malawi {{!}} Nyasa Times|url=https://www.nyasatimes.com/one-on-one-with-habiba-osman-militant-civil-rights-defender-human-trafficking-expert/|date=2012-10-31|accessdate=2026-08-29|language=en-GB|author=Nyasa Times Reporter}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Law profiles - Profiling Women Malawi|url=https://profilingwomenmw.org/law-profiles/|work=profilingwomenmw.org|date=2021-09-07|accessdate=2026-08-29|language=en-US}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Big interview with Habiba Osman – Nation Online|url=https://mwnation.com/big-interview-with-habiba-osman/|accessdate=2026-08-29|language=en-US}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu wa Afrika]]
[[Jamii:Wanasheria]]
97vxv31etbvgq1t24uhan1m0tc2hy19
Amymusu K. Jones
0
247937
1593097
2026-08-29T12:25:49Z
Emanuel masaki
82931
Amymusu K.Jones
1593097
wikitext
text/x-wiki
'''Amymusu K. Jones ('''takriban [[1948]][[_2018]]) alikuwa [[mwanasheria]] na [[hakimu]] kutoka [[Liberia]].Alikuwa [[mwanamke]] wa [[kwanza]] kuteuliwa kuwa hakimu wa [[mahakama]] ya mwanzo ya Monrovia.mwaka [[1994]],pia alikuwa [[jaji]] mkuu wa muda mrefuzaidi Mahakama ya Mzunguko katika kaunti ya '''Grand Cape Mount'''<ref>{{Cite web|title=Verifying connection|url=https://www.safeabortionwomensright.org/news/algeria-abortion-has-not-been-legalised-in-algeria/|work=www.safeabortionwomensright.org|accessdate=2026-08-29}}</ref>
Alistaafu utumishi mwaka 2018 na alikufa siku 30 baada ya kustaafu<ref>{{Cite web|title=LIBERIA LOST FIRST FEMALE MAGISTRATE|url=https://judiciary.gov.lr/liberia-has-lost-her-first-female-who-became-magistrate/|work=Supreme Court of Liberia|date=2018-09-10|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=Web2 · September 10, 2018}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1948]]
[[Jamii:Wanawake wa Afrika]]
[[Jamii:Wanawake wa Liberia]]
5fmalm0qs7zrilyidfvva29efmsh9ln
Lígia Fonseca
0
247938
1593098
2026-08-29T12:25:56Z
SHEDRACK MKOTIA
81798
Nimeunda ukurasa
1593098
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Ligia Fonseca.jpg|thumb|'''Ligia Fonseca''']]
'''Lígia Arcângela Lubrino Dias Fonseca''' (aliyezaliwa tarehe 24 Agosti 1963) ni [[mwanasheria]], [[mwanaharakati]] na mwanasiasa wa Cape Verde. Alihudumu kama Mke wa Rais wa Cape Verde kuanzia mwaka 2011 hadi 2021.
[[Mwaka]] 2001, Fonseca alikua [[mwanamke]] wa kwanza kuwa [[Raisi]] wa Chama cha Mawakili cha Cape Verde (OAC), ambacho ni chombo cha kitaifa kinachowakilisha na kusimamia [[taaluma]] ya uwakili nchini humo.
Ameolewa na Jorge Carlos Fonseca, ambaye aliwahi kuwa Raisi '''wa [[Cape Verde]]'''.<ref>https://verdade.co.mz/africa/21754-presidente-eleito-de-cabo-verde-e-genro-de-maximo-dias</ref>[https://www.ordens.presidencia.pt/?idc=154/]<ref>https://www.ordens.presidencia.pt/?idc=154/</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-siasa}}
[[Jamii:Wanawake wa Afrika]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1963]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Cabo Verde]]
cftm4rqmwu69baad0qsobr4i19zc550
Alfred Mangena
0
247939
1593100
2026-08-29T12:27:22Z
Rashid Makwaya
82934
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Alfred Mangena''' (takribani [[1879]]–[[1924]]) alikuwa mwanasheria wa Afrika Kusini, mwanaharakati wa kisiasa na mwandishi wa habari. Anatambuliwa kuwa miongoni mwa mawakili Waafrika [[Weusi]] wa mwanzo kabisa waliokubaliwa kufanya kazi ya [[sheria]] nchini [[Afrika Kusini]], na pia alikuwa mmoja wa viongozi muhimu katika harakati za awali za utaifa wa Kiafrika. Mangena alikuwa miongoni mwa viongozi waanzilishi wa South African Native National Congre...'
1593100
wikitext
text/x-wiki
'''Alfred Mangena''' (takribani [[1879]]–[[1924]]) alikuwa mwanasheria wa Afrika Kusini, mwanaharakati wa kisiasa na mwandishi wa habari. Anatambuliwa kuwa miongoni mwa mawakili Waafrika [[Weusi]] wa mwanzo kabisa waliokubaliwa kufanya kazi ya [[sheria]] nchini [[Afrika Kusini]], na pia alikuwa mmoja wa viongozi muhimu katika harakati za awali za utaifa wa Kiafrika. Mangena alikuwa miongoni mwa viongozi waanzilishi wa South African Native National Congress (SANNC), ambayo baadaye ilibadilishwa jina na kuwa African National Congress (ANC).
[[Jamii:Jamii ya Africa kusini]]
[[Jamii:Jamii ya wanasheria]]
[[Jamii:Jamii ya mawakili]]
[[Jamii:Jamii ya uongozi]]
l142qb6xh04ilimlodfxtic34micwwp
Antoinette Montaigne
0
247940
1593101
2026-08-29T12:29:18Z
Eunly
91908
Ukurasa ulio anzishwa
1593101
wikitext
text/x-wiki
'''Antoinette Montaigne''' ni [[mwanasiasa]] mwenye uraia pacha wa [[Ufaransa]] na Jamhuri ya [[Afrika ya Kati]]. [[Mwanasheria]] huyo ambaye ni mtaalamu wa haki za [[Mtoto|watoto]], alihudumu kama [[diwani]] wa [[mji]] katika vitongoji vya [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris]] nchini [[Ufaransa]]. Mnamo [[mwaka]] 2014, '''Montaigne''' alialikwa katika Jamhuri ya [[Afrika ya Kati]] kuwa [[Waziri]] wa Mawasiliano, [[Elimu]] ya Uraia, Mazungumzo, na Maridhiano ya Kitaifa katika [[serikali]] ya mpito. Alibaki huko hata baada ya kuondoka [[Serikali|serikalini]] na sasa anaendesha [[Chuo cha Mafunzo ya Mifugo Tengeru|Chuo cha Aman]]<nowiki/>i cha [[Afrika]] ya Kati (Akademi ya Amani ya Afrika Kati.)<ref>{{Citation|title=Antoinette Montaigne|date=2026-04-07|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Antoinette_Montaigne&oldid=1347574902|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-29}}</ref><ref>{{Citation|title=Antoinette Montaigne|date=2026-04-07|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Antoinette_Montaigne&oldid=1347574902|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-29}}</ref><ref>{{Citation|title=Antoinette Montaigne|date=2026-04-07|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Antoinette_Montaigne&oldid=1347574902|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-29}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Mbegu]]
[[Jamii:Watu wa Ufaransa]]
5jceyw6304gwujawd7nk3uyzxbg7m8d
Aloikin Praise Opoloje
0
247941
1593102
2026-08-29T12:29:46Z
Amina sauli
89067
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Aloikin Praise Opoloj'''e, aliyezaliwa mwaka 1999, ni mwanaharakati wa haki za binadamu kutoka Uganda.<ref>{{Cite journal |last=Susskind |first=Richard |date=2026-09-24 |title=Praise from the original edition |url=https://doi.org/10.1093/9780197919118.002.0002 |journal=The Future of Law |pages=ii–ii |doi=10.1093/9780197919118.002.0002}}</ref>Alianza kujulikana zaidi mwaka 2024 baada ya kuongoza mfululizo wa maandamano dhidi ya rushwa nchini Uganda. Ku...'
1593102
wikitext
text/x-wiki
'''Aloikin Praise Opoloj'''e, aliyezaliwa mwaka 1999, ni mwanaharakati wa haki za binadamu kutoka Uganda.<ref>{{Cite journal |last=Susskind |first=Richard |date=2026-09-24 |title=Praise from the original edition |url=https://doi.org/10.1093/9780197919118.002.0002 |journal=The Future of Law |pages=ii–ii |doi=10.1093/9780197919118.002.0002}}</ref>Alianza kujulikana zaidi mwaka 2024 baada ya kuongoza mfululizo wa maandamano dhidi ya rushwa nchini Uganda. Kutokana na shughuli zake za uanaharakati, alikamatwa na kuwekwa kizuizini mara tatu tofauti.<ref>{{Cite web|title=Alejandra Ancheita Selected as the 2014 Laureate Martin Ennals Award for Human Rights Defenders|url=https://doi.org/10.1163/2210-7975_hrd-0035-2014140|work=Human Rights Documents online|accessdate=2026-08-29}}</ref>Mwaka 2025, Opoloje alipokea European Union Human Rights Defenders' Award, tuzo iliyotolewa kutambua mchango wake katika kutetea haki za binadamu. Pia alikuwa mmoja wa waliomaliza katika hatua ya mwisho (finalists) ya Martin Ennals Award for Human Rights Defenders, ambayo hutambua watetezi wa haki za binadamu wanaofanya kazi muhimu katika mazingira yenye changamoto.<ref>{{Citation|last=Berry|first=Elspeth|title=9. Human Rights in the European Union|date=2025-05-15|url=https://doi.org/10.1093/he/9780198930334.003.0009|work=Complete EU Law|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-893033-4|access-date=2026-08-29}}</ref>
== kutambulika kwa Aloikin Praise Opoloje ==
Aloikin Praise Opoloje alipokea EU Human Rights Defenders' Award mwaka 2025 kwa kutambua ujasiri wake katika kutetea uhuru wa kiraia, uwajibikaji, haki ya kijamii na kupinga rushwa nchini Uganda.<ref>{{Citation|last=Berry|first=Elspeth|title=9. Human Rights in the European Union|date=2025-05-15|url=https://doi.org/10.1093/he/9780198930334.003.0009|work=Complete EU Law|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-893033-4|access-date=2026-08-29}}</ref>katika mwaka huo huo, alikuwa pia miongoni mwa waliokuwa finalists wa Martin Ennals Award for Human Rights Defenders, tuzo inayotambua watu wanaofanya kazi muhimu katika kutetea na kulinda haki za binadamu.
== Marejeo ==
{{Mbegu-siasa}}
== Jamii ==
[[Jamii:Watu wa Afrika]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1999]]
ie6yj9wzwthy4swn1wbstpykzx6zdjt
Alice Ouédraogo
0
247942
1593103
2026-08-29T12:30:51Z
Zubeda03
83744
Ukurasa umeundwa
1593103
wikitext
text/x-wiki
Alice Ouédraogo (aliyezaliwa mwaka 1955) ni [[Ofisa|afisa]] wa [[afya]] ya [[umma]] kutoka [[Burkina Faso]]. Kwa [[taaluma]], yeye ni [[mwanasheria]] na amefanya kazi kwa [[muda]] mrefu na Shirika la Kazi [[Dunia|Duniani]] (ILO). Ouédraogo aliwahi kuwa mwakilishi wa ILO nchini [[Kamerun]] na [[Ethiopia]], na pia alikuwa mkurugenzi wa kanda ya [[Afrika]] ya Kati ya ILO. Kwa sasa ni mkuu wa Mpango wa ILO kuhusu VVU/UKIMWI, ambapo anafanya kazi ya kupunguza maambukizi ya [[Virusi vya UKIMWI|VVU]] na kuongeza idadi ya [[Binadamu|watu]] wanaopata matibabu.<ref>https://www.huffpost.com/entry/on-the-road-to-ending-hiv_b_6547580</ref> Alice Ouédraogo (aliyezaliwa Sorgho) alizaliwa mwaka 1955. Yeye ni [[binti]] wa Mathias Daogo Sorgho, ambaye alikuwa mwanachama wa [[Bunge]] la Kimaeneo la Upper Volta ya Ufaransa (ambayo leo ni [[Burkina Faso|Burkina Faso)]] akiwakilisha Tenkodogo kati ya mwaka 1952 na 1959. Sorgho alikuwa raisi wa bunge hilo kuanzia mwaka 1954 hadi 1957 na alishikilia nyadhifa mbalimbali za uwaziri hadi mwaka 1963, kipindi ambacho Burkina Faso ilipata [[Uhuru|uhuru.]] Alikuwa balozi wa Burkina Faso nchini [[Ufaransa]] kuanzia mwaka 1963 hadi 1966.<ref>https://www.ilo.org/resource/ilo-and-millennium-development-goals-interview-alice-ouedraogo</ref>
Ouédraogo ni mwanasheria aliyebobea katika sheria za kimataifa, akiwa na uzoefu [[Bara|baran]]<nowiki/>i Afrika na katika Umoja wa [[Taifa|Mataifa]]. Hapo awali aliwahi kuwa mwakilishi wa Shirika la Kazi Duniani (ILO) nchini Kamerun na Ethiopia. Aliacha nafasi yake nchini Kamerun mwezi [[Julai]] 2006, na wakati wa kuondoka kwake alimsifu [[Waziri]] wa Uwezeshaji wa [[Mwanamke|Wanawake]] na [[Familia]] wa Kamerun, Suzanne Mbomback, kwa hatua alizochukua kuboresha maisha ya wanawake [[Nchi|nchin]]<nowiki/>i humo.<ref>https://allafrica.com/stories/200607280381.html</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1955]]
[[Jamii:Wanasheria]]
[[Jamii:Wanawake wa Afrika]]
t6658qzc7llmwd5ox6hgytkcz86xzq2
Amos Twinomujuni
0
247943
1593105
2026-08-29T12:32:01Z
Dickson manumbu mapambano
73990
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '{{Infobox Person|jina=Amos Twinomujuni|utaifa=Uganda|nchi=Ugand|tarehe_ya_kuzaliwa=1945|kazi maarufu=Mwanasheria}} '''Amos Twinomujuni ('''[[1945|1945 - 15]] Novemba [[2013]]) alikuwa Katibu wa Mahakama ya Juu ya [[Ugandamuzi data|Uganda]]<ref>https://web.archive.org/web/20140324054542/http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp</ref> Maisha ya awali na elimu === Amos alizaliwa mwaka [[1945]]. Alifungua shahada yake ya serikali MBA...'
1593105
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Person|jina=Amos Twinomujuni|utaifa=Uganda|nchi=Ugand|tarehe_ya_kuzaliwa=1945|kazi maarufu=Mwanasheria}}
'''Amos Twinomujuni ('''[[1945|1945 - 15]] Novemba [[2013]]) alikuwa Katibu wa Mahakama ya Juu ya [[Ugandamuzi data|Uganda]]<ref>https://web.archive.org/web/20140324054542/http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp</ref>
Maisha ya awali na elimu
=== Amos alizaliwa mwaka [[1945]]. Alifungua shahada yake ya serikali MBA ya miaka miwili katika ESAMI na Chuo Kikuu cha Ufundi wa Maastricht nchini [[Uholanzi]] mwaka [[2006]].<ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/glowing-tribute-as-candle-burns-out-on-twinomujuni-1558644</ref> ===
== Maisha ya kazi ==
====== Amos alianza kazi yake ya mahakama mwaka [[1973]] kama hakimu wa kiwango cha kwanza. Baadaye, aliwahi kuwa Mkurugenzi wa Kituo cha Maendeleo ya Sheria na pia Mkurugenzi wa Mashtaka ya Umma. Mwaka [[2002]], alikuwa mmoja wa Majaji wa Mahakama ya Katiba. Baadae, aliteuliwa kuwa Jaji wa Mahakama Kuu mwezi Juni mwaka [[2013|2013.]]<ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/supreme-court-judge-twinomujuni-dies-1558572</ref> ======
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu]]
[[Jamii:Wataalamu]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Watu bara kwa bara]]
[[Jamii:Watu katika Chuo Kikuu cha Harvard]]
m5zrggv19q09x6341epal8dedxst41u
Charles Bawaduah
0
247944
1593106
2026-08-29T12:32:10Z
Kelvin kevoo
48194
kuanzisha makala
1593106
wikitext
text/x-wiki
'''Charles Bawaduah''' (alizaliwa [[5 Mei]] [[1975]]) ni [[mwanasheria]] na [[mwanasiasa]] wa [[Ghana]]. Amewakilisha [[Jimbo]] la Bongo katika [[Mkoa]] wa Upper East akiwa [[mbunge]] tangu alipochaguliwa katika [[uchaguzi]] mkuu wa [[mwaka]] [[2024]].
== Maisha ya awali na elimu ==
Bawaduah alizaliwa Bongo Beo katika Mkoa wa Upper East. Alipata [[elimu]] yake ya [[sekondari]] katika shule ya sekondari ya Notre Dame mnamo [[Desemba]] [[1993]], kisha akapata [[Shahada]] ya Sanaa katika Sheria kutoka [[Chuo Kikuu]] cha Ghana mnamo [[Juni]] [[1999]]. Alikamilisha mafunzo ya kitaaluma ya [[sheria]] katika [[Shule]] ya [[Sheria]] ya Ghana mnamo Juni [[2001]].
== Kazi ==
Bawaduah alianza kazi yake ya sheria akiwa [[afisa]] wa sheria wakati wa huduma yake ya kitaifa katika Tume ya [[Haki za binadamu|Haki za Binadamu]] na [[Utawala]] wa Haki (CHRAJ), na baadaye akafanya kazi katika masuala ya mahusiano ya [[viwanda]] katika Kongamano la Vyama vya Wafanyakazi. Baadaye akawa katibu mtendaji wa Tume ya Kitaifa ya Kazi, na pia alifanya kazi ya uwakili katika Law Alert Group.
Aliingia katika [[siasa]] kupitia chama cha siasa cha National Democratic Congress (NDC), akigombea katika kura za mchujo za chama hicho za ubunge katika Jimbo la Bongo mwaka [[2011]] na [[2015]]. Mwaka [[2023]], alipata uteuzi baada ya kumshinda mbunge aliyekuwa madarakani, Edward Abambire Bawa.<ref>https://gna.org.gh/2024/12/i-wont-disappoint-you-charles-bawaduah-assures-bongo-constituents/</ref><ref>https://dreamzfmonline.com/news/bawaduah-wins-bongo-seat-says-ndc-govtll-resolve-no-furniture-syndrome-in-schools/index.html</ref><ref>https://www.parliament.gh/members?mp=94257</ref><ref>https://www.peacefmonline.com/elections/2024/parliament/upper-east/bongo</ref>
== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1975]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanasheria wa Ghana]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Ghana]]
<references />{{Mbegu-mwanasiasa}}
g85fn01lwdk37z2hjuusvs8zzrja4dx
Catherine Muyeka Mumma
0
247945
1593107
2026-08-29T12:32:18Z
Francakiria
45589
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Catherine Muyeka Mumma''' ni [[mwanasheria]] wa [[Kenya]] na mtetezi wa [[haki za binadamu]]. Pia ni Seneta katika [[Bunge la Taifa la Kenya|Bunge la Kenya]], akihudumu katika Baraza la Seneti<ref>{{Cite web|title=Catherine Mumma Profile: Educational Background, Career, And Net Worth|url=https://thekenyatimes.com/kenya/people/catherine-mumma-profile/|date=2023-09-11|accessdate=2026-08-29|language=en-US}}</ref>. == Elimu == Mumma alisoma shahada yake ya...'
1593107
wikitext
text/x-wiki
'''Catherine Muyeka Mumma''' ni [[mwanasheria]] wa [[Kenya]] na mtetezi wa [[haki za binadamu]]. Pia ni Seneta katika [[Bunge la Taifa la Kenya|Bunge la Kenya]], akihudumu katika Baraza la Seneti<ref>{{Cite web|title=Catherine Mumma Profile: Educational Background, Career, And Net Worth|url=https://thekenyatimes.com/kenya/people/catherine-mumma-profile/|date=2023-09-11|accessdate=2026-08-29|language=en-US}}</ref>.
== Elimu ==
Mumma alisoma shahada yake ya kwanza katika [[Chuo Kikuu cha Nairobi]]. Alihitimu na kupata shahada ya kwanza ya sheria.
Mwaka [[1994]], alisoma katika Chuo Kikuu cha Queen Mary cha London na kupata shahada ya uzamili ya sheria<ref>{{Cite web|title=NTV Kenya: Amason Kingi nominates four senators as members of the speaker’s panel|url=https://ntvkenya.co.ke/news/amason-kingi-nominates-four-senators-as-members-of-the-speakers-panel/|work=NTV Kenya|accessdate=2026-08-29|language=en-GB|author=NTV KENYA-NATION MEDIA GROUP}}</ref>.
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanasheria]]
[[Jamii:Watu wa Kenya]]
nuevir73xah8nhy9fyow57smk4qpaaw
Samson Jikeme
0
247946
1593108
2026-08-29T12:32:43Z
Martha clement
92019
Anzisha makala
1593108
wikitext
text/x-wiki
'''Samson Jikeme''' ni wakili wa masuala ya [[burudani]] aliyezaliwa nchini [[Nigeria]], pamoja na kuwa mjasiriamali katika sekta ya vyombo vya habari. Amewahi kuwawakilisha wasanii mbalimbali wa ndani na wa kimataifa, pamoja na [[kampuni]] na lebo za muziki kama jina Mwaka 2025, Samson Jikeme alikua mwanachama wa [[kumbukumbu]] , taasisi inayohusika na tuzo.<ref>{{Cite web|title=Africans in the Diaspora: Promoting African Music, Bridging Cultures, and Shaping Global Narratives|url=https://thenewsnigeria.com.ng/2024/12/08/africans-in-the-diaspora-promoting-african-music-bridging-cultures-and-shaping-global-narratives/|work=The News|date=2024-12-08|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=Ademola Adegbamigbe}}</ref>
== Maisha ya Awali na Elimu ==
Samson Jikeme alizaliwa katika [[eneo]] la Surulere, Lagos, nchini [[Nigeria]]. Baada ya kumaliza [[elimu]] yake ya msingi katika, iliyopo Onike, Yaba, aliendelea na elimu ya sekondari katika Bellina College, Akoka, Lagos.Baada ya kumaliza elimu ya [[sekondari]], Jikeme alijiunga na [[Chuo]] Kikuu cha Benin kusomea Shahada ya Sheria. Alifanikiwa kuhitimu mwaka 2012 na kupata shahada ya Sheria Mwaka 2013, alikamilisha [[elimu]] yake ya sheria katika Nigerian shule yasheria ambako alifuzu na kuwa wakili na mshauri wa kisheria.Kwa lengo la kuongeza ujuzi wake katika sheria, Jikeme aliendelea na masomo ya juu katika shule ya sheria nchini Marekani. Mwaka 2019, alipata Shahada ya Uzamili ya Sheria katika Sheria za [[Biashara]] za Kimataifa na Sheria za Sekta ya Burudani.Kwa ujumla, [[elimu]] yake ilimpa ujuzi katika sheria, hasa katika biashara za kimataifa na sekta ya burudani, jambo lililomsaidia katika kazi yake ya kuwa wakili wa masuala ya [[burudani]].<ref>{{Cite web|title=Protecting Nigeria’s Creatives: The Role of Entertainment Lawyers – THISDAYLIVE|url=https://www.thisdaylive.com/2019/12/20/protecting-nigerias-creatives-the-role-of-entertainment-lawyers/|accessdate=2026-08-29|language=en-US}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-muziki}}
[[Jamii:Muziki]]
[[Jamii:Burudani]]
4e9d3y14svox785lhgdiudhxakyd72i
1593331
1593108
2026-08-29T19:49:46Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1593331
wikitext
text/x-wiki
'''Samson Jikeme''' ni wakili wa masuala ya [[burudani]] aliyezaliwa nchini [[Nigeria]], pamoja na kuwa mjasiriamali katika sekta ya vyombo vya habari. Amewahi kuwawakilisha wasanii mbalimbali wa ndani na wa kimataifa, pamoja na [[kampuni]] na lebo za muziki kama jina Mwaka 2025, Samson Jikeme alikua mwanachama wa [[kumbukumbu]] , taasisi inayohusika na tuzo.<ref>{{Rejea tovuti|title=Africans in the Diaspora: Promoting African Music, Bridging Cultures, and Shaping Global Narratives|url=https://thenewsnigeria.com.ng/2024/12/08/africans-in-the-diaspora-promoting-african-music-bridging-cultures-and-shaping-global-narratives/|work=The News|date=2024-12-08|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=Ademola Adegbamigbe}}</ref>
== Maisha ya Awali na Elimu ==
Samson Jikeme alizaliwa katika [[eneo]] la Surulere, Lagos, nchini [[Nigeria]]. Baada ya kumaliza [[elimu]] yake ya msingi katika, iliyopo Onike, Yaba, aliendelea na elimu ya sekondari katika Bellina College, Akoka, Lagos.Baada ya kumaliza elimu ya [[sekondari]], Jikeme alijiunga na [[Chuo]] Kikuu cha Benin kusomea Shahada ya Sheria. Alifanikiwa kuhitimu mwaka 2012 na kupata shahada ya Sheria Mwaka 2013, alikamilisha [[elimu]] yake ya sheria katika Nigerian shule yasheria ambako alifuzu na kuwa wakili na mshauri wa kisheria.Kwa lengo la kuongeza ujuzi wake katika sheria, Jikeme aliendelea na masomo ya juu katika shule ya sheria nchini Marekani. Mwaka 2019, alipata Shahada ya Uzamili ya Sheria katika Sheria za [[Biashara]] za Kimataifa na Sheria za Sekta ya Burudani.Kwa ujumla, [[elimu]] yake ilimpa ujuzi katika sheria, hasa katika biashara za kimataifa na sekta ya burudani, jambo lililomsaidia katika kazi yake ya kuwa wakili wa masuala ya [[burudani]].<ref>{{Rejea tovuti|title=Protecting Nigeria’s Creatives: The Role of Entertainment Lawyers – THISDAYLIVE|url=https://www.thisdaylive.com/2019/12/20/protecting-nigerias-creatives-the-role-of-entertainment-lawyers/|accessdate=2026-08-29|language=en-US}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-muziki}}
[[Jamii:Muziki]]
[[Jamii:Burudani]]
h7i20ovx0qwzlzb80pshkmuxuavhxoa
Yondo Black
0
247947
1593111
2026-08-29T12:34:49Z
Mary calist mlay
39270
anzisha makala mpya
1593111
wikitext
text/x-wiki
'''Yondo Mandengue Black''' ([[10 Agosti]] [[1938]] – [[16 Oktoba]] [[2025]]) alikuwa [[mwanasheria]] kutoka [[Kamerun|Kameruni]]. Alijulikana hasa kwa kuhudumu kama Mwenyekiti wa Chama cha Wanasheria cha Kameruni kuanzia mwaka [[1982]] hadi [[1986]].<ref>https://chretiens.com/actualites/cameroun-maitre-yondo-black-est-decede-ce-jour-a-douala/2025/10/16/12/52/</ref>
== Maisha na Kazi ==
Yondo Mandengue Black alizaliwa tarehe 10 Agosti 1938. Mwaka [[1961]], alihamia [[Ufaransa]], ambako alijihusisha na mashirika ya wanafunzi, likiwemo Umoja wa Kitaifa wa Wanafunzi wa Kameruni nchini Ufaransa.<ref>https://www.bonaberi.com/article.php?aid=2796</ref>
Baada ya kutokea kwa machafuko nchini Ufaransa yaliyohusishwa na kifo cha [[Patrice Lumumba]] na shughuli za Shirikisho la Wanafunzi Waafrika Weusi nchini Ufaransa, Black alifukuzwa nchini humo pamoja na Woungly-Massaga.<ref>https://www.dw.com/fr/cameroun-me-yondo-black-%C3%A9crit-%C3%A0-paul-biya/a-45976256</ref><ref>https://www.lebledparle.com/me-yondo-black-que-la-reine-chantal-biya-ait-perdu-des-kilos-en-quoi-l-avenir-du-cameroun-est-il-concerne/</ref>
Baada ya kurejea nchini Kamerun, Yondo Mandengue Black alijipatia umaarufu kama mwanasheria baada ya kutumikia kifungo chake [[Gereza|gerezani]]. Akiwa kama mwenyekiti wa Chama cha Wanasheria cha Kameruni, alianzisha taasisi yake ya kimataifa inayohusisha vyama vya wanasheria ijulikanayo kama Conférence internationale des barreaux<ref>https://www.dw.com/fr/cameroun-me-yondo-black-%C3%A9crit-%C3%A0-paul-biya/a-45976256</ref>
Black alijulikana pia kwa kumalizia hotuba zake kwa maneno ya Kifaransa ''“J’ai dit”'', yenye maana ya “Nimesema”.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=Clu6H7-zY-o</ref>
Katika miaka ya 1990, alijihusisha na harakati za kudai mabadiliko ya kisiasa nchini Kamerun. Alifanya kazi pamoja na Anicet Ekane na Djeukam Tchameni. Baada ya kutumikia kifungo cha gerezani kwa kupigania uhuru wa [[vyombo vya habari]], alihutubia mkutano katika makazi ya Albert Dzongang wakati wa uchaguzi wa uraisi wa mwaka [[2018]], ambapo alitoa wito kwa Paul Biya kuachia [[madaraka]].
Tarehe [[5 Juni]] [[2020]], Black alizungumza dhidi ya mpango wa kurithisha madaraka ya uraisi wa Kameruni kutoka kwa mtu mmoja kwenda kwa mwingine bila mchakato wa kidemokrasia. Tarehe [[6 Julai]] [[2024]], aliteuliwa kuwa mwanasheria wa kwanza wa heshima wa Kameruni.
Yondo Mandengue Black alifariki mjini Douala tarehe 16 Oktoba 2025, akiwa na umri wa miaka 87.<ref>https://actucameroun.com/2025/10/16/deces-de-me-yondo-mandengue-black-me-akere-luna-jai-perdu-un-mentor-et-un-ami/</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1938]]
[[Jamii:Waliofariki 2025]]
[[Jamii:Wanasheria wa Kamerun]]
ntrhce4tdzonkopl5eo1qn5f5n4hfr5
1593113
1593111
2026-08-29T12:35:30Z
Mary calist mlay
39270
1593113
wikitext
text/x-wiki
'''Yondo Mandengue Black''' ([[10 Agosti]] [[1938]] – [[16 Oktoba]] [[2025]]) alikuwa [[mwanasheria]] kutoka [[Kamerun|Kameruni]]. Alijulikana hasa kwa kuhudumu kama Mwenyekiti wa Chama cha Wanasheria cha Kameruni kuanzia mwaka [[1982]] hadi [[1986]].<ref>https://chretiens.com/actualites/cameroun-maitre-yondo-black-est-decede-ce-jour-a-douala/2025/10/16/12/52/</ref>
== Maisha na Kazi ==
Yondo Mandengue Black alizaliwa tarehe 10 Agosti 1938. Mwaka [[1961]], alihamia [[Ufaransa]], ambako alijihusisha na mashirika ya wanafunzi, likiwemo Umoja wa Kitaifa wa Wanafunzi wa Kameruni nchini Ufaransa.<ref>https://www.bonaberi.com/article.php?aid=2796</ref>
Baada ya kutokea kwa machafuko nchini Ufaransa yaliyohusishwa na kifo cha [[Patrice Lumumba]] na shughuli za Shirikisho la Wanafunzi Waafrika Weusi nchini Ufaransa, Black alifukuzwa nchini humo pamoja na Woungly-Massaga.<ref>https://www.dw.com/fr/cameroun-me-yondo-black-%C3%A9crit-%C3%A0-paul-biya/a-45976256</ref><ref>https://www.lebledparle.com/me-yondo-black-que-la-reine-chantal-biya-ait-perdu-des-kilos-en-quoi-l-avenir-du-cameroun-est-il-concerne/</ref>
Baada ya kurejea nchini Kamerun, Yondo Mandengue Black alijipatia umaarufu kama mwanasheria baada ya kutumikia kifungo chake [[Gereza|gerezani]]. Akiwa kama mwenyekiti wa Chama cha Wanasheria cha Kameruni, alianzisha taasisi yake ya kimataifa inayohusisha vyama vya wanasheria ijulikanayo kama Conférence internationale des barreaux<ref>https://www.dw.com/fr/cameroun-me-yondo-black-%C3%A9crit-%C3%A0-paul-biya/a-45976256</ref>
Black alijulikana pia kwa kumalizia hotuba zake kwa maneno ya Kifaransa ''“J’ai dit”'', yenye maana ya “Nimesema”.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=Clu6H7-zY-o</ref>
Katika miaka ya 1990, alijihusisha na harakati za kudai mabadiliko ya kisiasa nchini Kamerun. Alifanya kazi pamoja na Anicet Ekane na Djeukam Tchameni. Baada ya kutumikia kifungo cha gerezani kwa kupigania uhuru wa [[vyombo vya habari]], alihutubia mkutano katika makazi ya Albert Dzongang wakati wa uchaguzi wa uraisi wa mwaka [[2018]], ambapo alitoa wito kwa Paul Biya kuachia [[madaraka]].
Tarehe [[5 Juni]] [[2020]], Black alizungumza dhidi ya mpango wa kurithisha madaraka ya uraisi wa Kameruni kutoka kwa mtu mmoja kwenda kwa mwingine bila mchakato wa kidemokrasia. Tarehe [[6 Julai]] [[2024]], aliteuliwa kuwa mwanasheria wa kwanza wa heshima wa Kameruni.
Yondo Mandengue Black alifariki mjini Douala tarehe 16 Oktoba 2025, akiwa na umri wa miaka 87.<ref>https://actucameroun.com/2025/10/16/deces-de-me-yondo-mandengue-black-me-akere-luna-jai-perdu-un-mentor-et-un-ami/</ref>
== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1938]]
[[Jamii:Waliofariki 2025]]
[[Jamii:Wanasheria wa Kamerun]]
<references />{{Mbegu-mtu}}
8shvs5x43dgpcu6cufnijpycyvp41qe
Alexander Waibale
0
247948
1593112
2026-08-29T12:35:11Z
Moshi Jilala
79965
Anzisha makala
1593112
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder|name=Alexander Waibale|place of birth=1952|death_place=Jinja, Uganda|date of death=2018{{!}}6{{!}}23|citizenship=Ugandan|occupation=Mwanasheria, mwanasias|profession=Mwanasheria}}
'''Alexander Waibale''' (1952–2018), anayejulikana pia kama Alex Waibale, alikuwa [[mwanasheria]] na mwanasiasa wa Uganda aliyewahi kuwa [[Mwenyekiti]] wa National Consultative Council (NCC), ambayo ilikuwa [[bunge]] la mpito la Uganda, kuanzia tarehe 22 Mei hadi 16 Septemba 1980. Pia aliwakilisha [[Wilaya]] ya Jinja kama Mbunge wa [[Uganda]] kuanzia mwaka [[1980]] hadi [[1985]].<ref>{{Cite web|title=Former MP, Lawyer Alexander Waibale Is Dead :|url=https://ugandaradionetwork.net/story/former-speaker-alex-waibale-dead|work=Uganda Radionetwork|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>
== Katika maisha yake ya kikazi ==
Alexander Waibale alikuwa mwanasheria aliyefanya kazi mjini Jinja na pia aliwahi kuwa Naibu [[Meya]] wa [[Jinja]] baada ya kuteuliwa na Waziri wa Serikali za Mitaa katika [[serikali]] ya Uganda National Liberation Front (UNLF), iliyokuja madarakani baada ya kuangushwa kwa Idi Amin. Baadaye alichaguliwa kuwa mjumbe wa National Consultative Council (NCC) akiwakilisha Jinja District, ambapo alipata kura 39 kati ya kura 42 kutoka kwa madiwani wa [[wilaya]].<ref>{{Cite web|title=Prominent lawyer and former MP Alex Waibale is dead|url=https://pmldaily.com/news/2018/06/prominent-lawyer-and-former-mp-alex-waibale-is-dead.html|work=PML Daily|date=2018-06-24|accessdate=2026-08-29|language=en-US}}</ref>
== Kujiuzilu ==
Waibale alijiuzulu tarehe 16 Septemba [[1980]] baada ya kuhudumu kwa takribani miezi minne. Katika mahojiano aliyofanya na Daily Monitor mwaka [[2018]], alisema kuwa alijiuzulu kwa kuzingatia misingi na [[kanuni]] zake, kwa sababu hakutaka kushinikizwa. Alieleza kuwa kama [[Spika]], alipaswa kuwa huru na asiyeegemea upande wowote.<ref>{{Cite web|title=Pressure from Executive forces speaker Waibale to resign|url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/people-power/pressure-from-executive-forces-speaker-waibale-to-resign-1743078|work=Monitor|date=2021-01-09|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>
== Kazi za Baadaye ==
Waibale aliendelea kufanya kazi ya uwakili mjini Jinja akiwa Mshirika Mkuu wa [[Usimamizi]]. wa Waibale Advocates. Baadaye alihudumu kama Mwenyekiti wa [[Bodi]] ya Ardhi ya [[Wilaya]] ya Jinja. Mwaka 2017, alifika mbele ya Tume ya Uchunguzi kuhusu Masuala ya [[Ardhi]], iliyoongozwa na Jaji Catherine Bamugemereire, kuhusiana na madai kuhusu usimamizi wa hati za ardhi zilizokuwa chini ya usimamizi wa bodi hiyo. Waibale alikanusha kuhusika katika udanganyifu wowote.<ref>{{Cite web|title=Pressure from Executive forces speaker Waibale to resign|url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/people-power/pressure-from-executive-forces-speaker-waibale-to-resign-1743078|work=Monitor|date=2021-01-09|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Watu wa Afrika]]
[[Jamii:Watu wa Uganda]]
[[Jamii:Wanasiasa]]
6c2mx296gafy6a3o6hdbfhtj7l8mk86
Francois Beukman
0
247949
1593119
2026-08-29T12:42:10Z
ROBART MAZUA
92021
Ukurasa ulioanzishwa
1593119
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Francois Beukman ANC MP.jpg|thumb|Francois Beukman]]
'''Francois Beukman''' ni wakili wa [[Afrika Kusini]] na aliyekuwa mwanasiasa aliyetumikia kama Mbunge wa Bunge la Kitaifa la Afrika Kusini kuanzia mwaka hadi [[2009]], na tena kuanzia mwaka [[2014]] hadi [[2019]].
Alichaguliwa kuingia Bungeni kwa mara ya kwanza mnamo mwaka 1999 akiwa mwanachama wa chama cha ''New National Party'' (NNP)—ambacho kwa sasa hakipo—na alihudumu kama Mwenyekiti wa Kamati ya Kudumu ya Hesabu za Serikali (''SCOPA'') kuanzia mwaka 2001 hadi 2004. Beukman alijiunga na chama cha ''African National Congress'' (ANC) mnamo mwaka 2005 wakati NNP ilipovunjwa na kuunganishwa na ANC.
Baada ya kuondoka bungeni mwaka [[2009]], alihudumu kama Mkurugenzi Mtendaji wa [[Idara]] ya Malalamiko Huru ya Polisi (''Independent Complaints Directorate'') kuanzia mwaka 2009 hadi 2012. Beukman alichaguliwa tena kujiunga na [[Bunge]] la Kitaifa mnamo mwaka 2014 na kuteuliwa kuwa Mwenyekiti wa Kamati ya Mambo ya Polisi. Aliachana na shughuli za [[Bunge]] mwaka 2019 kufuatia uchaguzi mkuu baada ya kutochaguliwa tena, na kisha kurejea kwenye kazi yake ya sheria na ushauri wa uongozi wa umma.<ref>{{Cite web|title=Morkel had no choice - NNP|url=https://www.news24.com/morkel-had-no-choice-nnp-20011110|work=News24|accessdate=2026-08-29|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Morkel had no choice - NNP|url=https://www.news24.com/morkel-had-no-choice-nnp-20011110|work=News24|accessdate=2026-08-29|language=en-US}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu wa Afrika Kusini]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Afrika Kusini]]
[[Jamii:Siasa ya Afrika]]
49otkgaohoy0ui1e59d3qwo2ca5uyr0
1593252
1593119
2026-08-29T17:00:11Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1593252
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Francois Beukman ANC MP.jpg|thumb|Francois Beukman]]
'''Francois Beukman''' ni wakili wa [[Afrika Kusini]] na aliyekuwa mwanasiasa aliyetumikia kama Mbunge wa Bunge la Kitaifa la Afrika Kusini kuanzia mwaka hadi [[2009]], na tena kuanzia mwaka [[2014]] hadi [[2019]].
Alichaguliwa kuingia Bungeni kwa mara ya kwanza mnamo mwaka 1999 akiwa mwanachama wa chama cha ''New National Party'' (NNP)—ambacho kwa sasa hakipo—na alihudumu kama Mwenyekiti wa Kamati ya Kudumu ya Hesabu za Serikali (''SCOPA'') kuanzia mwaka 2001 hadi 2004. Beukman alijiunga na chama cha ''African National Congress'' (ANC) mnamo mwaka 2005 wakati NNP ilipovunjwa na kuunganishwa na ANC.
Baada ya kuondoka bungeni mwaka [[2009]], alihudumu kama Mkurugenzi Mtendaji wa [[Idara]] ya Malalamiko Huru ya Polisi (''Independent Complaints Directorate'') kuanzia mwaka 2009 hadi 2012. Beukman alichaguliwa tena kujiunga na [[Bunge]] la Kitaifa mnamo mwaka 2014 na kuteuliwa kuwa Mwenyekiti wa Kamati ya Mambo ya Polisi. Aliachana na shughuli za [[Bunge]] mwaka 2019 kufuatia uchaguzi mkuu baada ya kutochaguliwa tena, na kisha kurejea kwenye kazi yake ya sheria na ushauri wa uongozi wa umma.<ref>{{Rejea tovuti|title=Morkel had no choice - NNP|url=https://www.news24.com/morkel-had-no-choice-nnp-20011110|work=News24|accessdate=2026-08-29|language=en-US}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Morkel had no choice - NNP|url=https://www.news24.com/morkel-had-no-choice-nnp-20011110|work=News24|accessdate=2026-08-29|language=en-US}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu wa Afrika Kusini]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Afrika Kusini]]
[[Jamii:Siasa ya Afrika]]
4hrkfy40coixjws8zg7ezal18ig0zg6
Catherine Bamugemereire
0
247950
1593120
2026-08-29T12:42:26Z
Eunly
91908
Ukurasa ulioanzishwa
1593120
wikitext
text/x-wiki
'''Catherine Bamugemereire''' ni [[mwanasheria]] na jaji wa [[Uganda]] aliyeteuliwa kuwa mjumbe wa [[Mahakama]] Kuu Zaidi ya [[Uganda]] mnamo [[Januari]] 17, 2024. Kabla ya hapo, kuanzia [[mwaka]] 2015 hadi [[Januari]] 2024, alihudumu kama [[Jaji]] wa [[Mahakama]] ya Rufaa ya [[Uganda]], ambayo pia hufanya kazi kama [[Mahakama]] ya [[Katiba]] ya [[Uganda]].<ref>{{Citation|title=Catherine Bamugemereire|date=2026-03-04|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Catherine_Bamugemereire&oldid=1341759548|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-29}}</ref><ref>{{Citation|title=Catherine Bamugemereire|date=2026-03-04|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Catherine_Bamugemereire&oldid=1341759548|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-29}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Mbegu]]
[[Jamii:Watu wa Uganda]]
dcz2k38rgmfktm9ds23bglrksmhyzgv
Alexious Kamangila
0
247951
1593122
2026-08-29T12:44:03Z
Noely martin
92020
Alexious kamangila
1593122
wikitext
text/x-wiki
'''Alexious''' '''kamangila''' ni [[mwanasheria]] na mtetezi wa haki za kibinadamua aliye julikana kwa kutoka tuhuma hazarani kuhusu vitendo vya [[Rushwa]] ndani ya [[Mahakama]] na taaluma ya [[Sheria]] nchini [[Malawi]]<ref name=":0">{{Cite web|title=AACC stands with Kamangila, urges Malawi Govt to protect corruption whistle-blowers|url=https://malawi24.com/2025/02/13/aacc-stands-with-kamangila-urges-malawi-govt-to-protect-corruption-whistle-blowers/|work=Malawi24|date=2025-02-13|accessdate=2026-08-29|language=en-GB|author=Archangel Nzangaya}}</ref>
[[Kazi]]
Kamangila alijulikana kwa umma kitaifa nchini [[Malawi]] mwaka [[2024]] baada ya kutoa hadharani madai ya kuwepo kwa vitendo vya rushwa vilivyowahusisha baadhi ya wanachama wa [[Mahakama]] na sekta ya sheria nchini humo. Kwa mujibu wa taarifa za vyombo vya habari, madai yake yalisababisha mjadala mkubwa wa umma pamoja na kauli na hatua mbalimbali kutoka kwa mashirika ya kiraia na taasisi za kitaaluma.<ref>{{Cite web|title=Whistleblower Kamangila gains public support for exposing judicial corruption|url=https://malawi24.com/2024/10/10/whistleblower-kamangila-gains-public-support-for-exposing-judicial-corruption/|work=Malawi24|date=2024-10-10|accessdate=2026-08-29|language=en-GB|author=Archangel Nzangaya}}</ref><ref name=":0" /><ref>{{Cite web|title=Kamangila calls on Chakwera to apply decisive action to judiciary corruption allegations|url=https://malawi24.com/2025/02/27/kamangila-calls-on-chakwera-to-apply-decisive-action-to-judiciary-corruption-allegations/|work=Malawi24|date=2025-02-27|accessdate=2026-08-29|language=en-GB|author=Archangel Nzangaya}}</ref>
== Marejeleo ==
{{Mbegu}}
[[Jamii:Haki za binadamu]]
[[Jamii:Sheria]]
[[Jamii:Mahakama]]
[[Jamii:Ubaguzi]]
tbsfoahendyol96o60sl5k8gm93u089
Mitala Ghana
0
247952
1593123
2026-08-29T12:44:25Z
ANTONY ILDEFONS
74003
Kuanzisha kulasa mpya
1593123
wikitext
text/x-wiki
[[Mitara|Mitala]] ni kinyume cha [[sheria]] nchini [[Ghana]], lakini vikwazo havitekelezwi sana. Ndoa za wake wengi ni haramu chini ya sheria ya raia, ingawa zinachukuliwa kuwa halali chini ya [[sheria]] ya kimila . Licha ya vizuizi hivi, hakujawa na ripoti za ndoa ya wake wengi iliyofungwa kisheria nchini Ghana na zinachukuliwa kuwa "de facto" haramu.Takriban 22% ya [[Mwanamke|wanawake]] wa Ghana wanaishi kwa mitala.<ref>{{Citation|last=Ankomah-Graham|first=Kobby|title=Sex, fauxnogamy and the married man|date=2015-09-08|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2015/sep/08/sex-fauxnogamy-married-man-ghana-polygamy|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077|access-date=2026-08-29}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.tz/books?id=rCZUw2mCXroC&q=ghana+polygamy&pg=PA86&redir_esc=y|title=Mate Selection Across Cultures|last=Hamon|first=Raeann R.|last2=Ingoldsby|first2=Bron B.|date=2003-08-14|publisher=SAGE Publications|isbn=978-0-7619-2592-7|language=en}}</ref><ref>{{Citation|title=Relationship trends: Ghana experience|date=2006-07-19|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/5188680.stm|language=en-GB|access-date=2026-08-29}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-siasa}}
[[Jamii:Watu]]
ngkbkr4h0ql08pbygwjqpe9bh7dm666
1593325
1593123
2026-08-29T19:36:45Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced.
1593325
wikitext
text/x-wiki
[[Mitara|Mitala]] ni kinyume cha [[sheria]] nchini [[Ghana]], lakini vikwazo havitekelezwi sana. Ndoa za wake wengi ni haramu chini ya sheria ya raia, ingawa zinachukuliwa kuwa halali chini ya [[sheria]] ya kimila . Licha ya vizuizi hivi, hakujawa na ripoti za ndoa ya wake wengi iliyofungwa kisheria nchini Ghana na zinachukuliwa kuwa "de facto" haramu.Takriban 22% ya [[Mwanamke|wanawake]] wa Ghana wanaishi kwa mitala.<ref>{{Citation|last=Ankomah-Graham|first=Kobby|title=Sex, fauxnogamy and the married man|date=2015-09-08|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2015/sep/08/sex-fauxnogamy-married-man-ghana-polygamy|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077|access-date=2026-08-29}}</ref><ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.co.tz/books?id=rCZUw2mCXroC&q=ghana+polygamy&pg=PA86&redir_esc=y|title=Mate Selection Across Cultures|last=Hamon|first=Raeann R.|last2=Ingoldsby|first2=Bron B.|date=2003-08-14|publisher=SAGE Publications|isbn=978-0-7619-2592-7|language=en}}</ref><ref>{{Citation|title=Relationship trends: Ghana experience|date=2006-07-19|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/5188680.stm|language=en-GB|access-date=2026-08-29}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-siasa}}
[[Jamii:Watu]]
h30pscrng8eqet25be8476yxtog480x
Hibo Aden Diriye
0
247953
1593125
2026-08-29T12:45:57Z
SHEDRACK MKOTIA
81798
Kuanzisha makala
1593125
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Hibo Samawada.jpg|thumb|'''Hibo Samawada''']]
'''Hibo Aden Diriye''' (kwa Kisomali: ''Hibo Aadan Diiriye''), anayejulikana pia kama '''Samawada''', ni '''[[mfanyakazi]] wa misaada ya kibinadamu, [[mtaalamu]] wa ulinzi, na [[afisa]] wa haki za wanawake kutoka [[Somaliland]]'''.
Tangu mwaka '''2011''', amekuwa akifanya kazi na '''ActionAid''', akijikita katika masuala ya '''haki za [[wanawake]], kusoma na kuandika, kujenga uwezo''', pamoja na '''kuwalinda wanawake na [[watoto]] dhidi ya ukiukaji wa [[haki]].'''<ref>https://www.qurbejoog.com/haweenayda-hibo-samo-wadakaalinta-mutadawacnimo-ee-ay-dadkeeda-u-hayso-iyadoon-wax-mushahar-ah-ku-qaadan/</ref><ref>https://www.orchidproject.org/orchid-project-fellowship-programme/</ref><ref>https://www.telegraph.co.uk/global-health/climate-and-people/famine-stalks-drought-hit-horn-africa-aftershocks-ukraine-war/</ref><ref>https://www.araweelonews.com/human-rights/somaliland-hibo-samawada-human-rights-activist-calls-on-world-to-stop-fighting-in-ethiopia/</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanawake wa Afrika]]
[[Jamii:Haki za wanawake]]
[[Jamii:Haki za watoto]]
[[Jamii:Haki za binadamu]]
hprjxa6t6dkv5e1qpf7q11kw0u5qwms
Eusebia Munuo
0
247954
1593126
2026-08-29T12:46:11Z
Caphid
92024
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Eusebia Munuo''' ni mwanasheria na jaji kutoka [[Tanzania]] ambaye aliwahi kuwa [[Jaji]] wa Mahakama ya Rufaa ya Tanzania. Pia aliwahi kuwa [[Rais]] wa Chama cha Kimataifa cha Majaji Wanawake kuanzia mwaka [[2012]] hadi [[2014]].<ref name=":0">[https://www.thecitizen.co.tz/news/JPM-names-Mrema-as-chairman-of-Parole-Board/1840406-3298200-pxgfp/index.html JPM names Mrema as chairman of Parole Board | The Citizen]</ref> == Kazi. == Munuo alikuwa Jaji wa k...'
1593126
wikitext
text/x-wiki
'''Eusebia Munuo''' ni mwanasheria na jaji kutoka [[Tanzania]] ambaye aliwahi kuwa [[Jaji]] wa Mahakama ya Rufaa ya Tanzania. Pia aliwahi kuwa [[Rais]] wa Chama cha Kimataifa cha Majaji Wanawake kuanzia mwaka [[2012]] hadi [[2014]].<ref name=":0">[https://www.thecitizen.co.tz/news/JPM-names-Mrema-as-chairman-of-Parole-Board/1840406-3298200-pxgfp/index.html JPM names Mrema as chairman of Parole Board | The Citizen]</ref>
== Kazi. ==
Munuo alikuwa Jaji wa kwanza mwanamke wa Mahakama ya Rufaa katika [[Afrika Mashariki]]. Aliwahi kuwa [[Mwenyekiti]] wa Mahakama Kuu katika Kitengo cha [[Ardhi adimu|Ardhi]] baada ya kitengo hicho kuanzishwa mwanzoni mwa miaka ya [[2000]]. Pia aliwahi kuwa Mwenyekiti wa Bodi ya Taifa ya [[Palestina|Parole]] hadi muda wake wa kuhudumu ulipomalizika mwaka [[2016]]<ref name=":0" /><ref>[https://www.thecitizen.co.tz/news/JPM-names-Mrema-as-chairman-of-Parole-Board/1840406-3298200-pxgfp/index.html JPM names Mrema as chairman of Parole Board | The Citizen]</ref>.
== Marejeo. ==
{{Mbegu-Mtanzania}}
[[Jamii:Watu]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Watu bara kwa bara]]
[[Jamii:Watu katika Chuo Kikuu cha Harvard]]
kvsxsb7zkbqp5gmr5ttc42okqnlzyts
Judith Uwizeye
0
247955
1593128
2026-08-29T12:47:42Z
Maria Mashishanga
88790
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Judith Uwizeye''',ni [[mwanasheria]], msomi na [[mwanasiasa]] kutoka [[Rwanda]], ambaye amekuwa [[Waziri]] katika Ofisi ya [[Rais]] wa [[Rwanda]] tangu [[31]] [[Agosti]] [[2017]] Kuanzia [[Julai]] [[2014]] hadi [[Agosti]] [[2017]], alihudumu kama Waziri wa Utumishi wa [[Umma]] na Kazi katika [[Serikali]] ya Rwanda.<ref>{{Cite web|title=Why Uganda declared February 16 Archbishop Janani Luwum Public Holiday|url=https://www.newvision.co.ugnull/|work=New Vi...'
1593128
wikitext
text/x-wiki
'''Judith Uwizeye''',ni [[mwanasheria]], msomi na [[mwanasiasa]] kutoka [[Rwanda]], ambaye amekuwa [[Waziri]] katika Ofisi ya [[Rais]] wa [[Rwanda]] tangu [[31]] [[Agosti]] [[2017]] Kuanzia [[Julai]] [[2014]] hadi [[Agosti]] [[2017]], alihudumu kama Waziri wa Utumishi wa [[Umma]] na Kazi katika [[Serikali]] ya Rwanda.<ref>{{Cite web|title=Why Uganda declared February 16 Archbishop Janani Luwum Public Holiday|url=https://www.newvision.co.ugnull/|work=New Vision|accessdate=2026-08-29|author=Vision Reporter}}</ref><ref>{{Cite web|title=Why Uganda declared February 16 Archbishop Janani Luwum Public Holiday|url=https://www.newvision.co.ugnull/|work=New Vision|accessdate=2026-08-29|author=Vision Reporter}}</ref><ref>{{Cite web|title=Why Uganda declared February 16 Archbishop Janani Luwum Public Holiday|url=https://www.newvision.co.ugnull/|work=New Vision|accessdate=2026-08-29|author=Vision Reporter}}</ref>
== Marejereo ==
{{Mbegu}}
[[Jamii:Wanawake wa Afrika]]
[[Jamii:Wanawake wa Rwanda]]
dgpmcnhjmi48vg0rduq483chv8i8hvb
1593268
1593128
2026-08-29T17:35:02Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 3 template(s) replaced.
1593268
wikitext
text/x-wiki
'''Judith Uwizeye''',ni [[mwanasheria]], msomi na [[mwanasiasa]] kutoka [[Rwanda]], ambaye amekuwa [[Waziri]] katika Ofisi ya [[Rais]] wa [[Rwanda]] tangu [[31]] [[Agosti]] [[2017]] Kuanzia [[Julai]] [[2014]] hadi [[Agosti]] [[2017]], alihudumu kama Waziri wa Utumishi wa [[Umma]] na Kazi katika [[Serikali]] ya Rwanda.<ref>{{Rejea tovuti|title=Why Uganda declared February 16 Archbishop Janani Luwum Public Holiday|url=https://www.newvision.co.ugnull/|work=New Vision|accessdate=2026-08-29|author=Vision Reporter}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Why Uganda declared February 16 Archbishop Janani Luwum Public Holiday|url=https://www.newvision.co.ugnull/|work=New Vision|accessdate=2026-08-29|author=Vision Reporter}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Why Uganda declared February 16 Archbishop Janani Luwum Public Holiday|url=https://www.newvision.co.ugnull/|work=New Vision|accessdate=2026-08-29|author=Vision Reporter}}</ref>
== Marejereo ==
{{Mbegu}}
[[Jamii:Wanawake wa Afrika]]
[[Jamii:Wanawake wa Rwanda]]
bkb2f5pisjzp3b73kpw0pgk7y4wuxwl
Utoaji mimba Africa Kusini
0
247956
1593131
2026-08-29T12:50:30Z
Riccardo Riccioni
452
Riccardo Riccioni alihamisha ukurasa wa [[Utoaji mimba Africa Kusini]] hadi [[Utoaji mimba Afrika Kusini]]: jina la Kiswahili
1593131
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Utoaji mimba Afrika Kusini]]
dngy4c6hnsdr2h7jsl7o11fhlzgghj3
Diana Angwech
0
247957
1593133
2026-08-29T12:52:20Z
Francakiria
45589
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '{{Infobox Person|jina=Diana Angwech|picha=Diana_Angwech_TIMNATH_testimonial.jpg|maelezo=Angwech mwaka 2022|elimu=Chuo Kikuu Cha Makerere|kazi_yake=Mwanasheria}} '''Diana Angwech''' ni [[mwanasheria]] wa [[Uganda]], aliyewahi kuwa [[Makamu wa rais|Makamu wa Rais]] wa [[Jumuiya]] ya Wanasheria ya Uganda na Mwenyekiti wa Kamati ya Wanasheria [[Vijana]] katika Jumuiya ya Wanasheria ya [[Afrika Mashariki ya Kiingereza|Afrika Mashariki.]]<ref>{{Cite web|title=A...'
1593133
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Person|jina=Diana Angwech|picha=Diana_Angwech_TIMNATH_testimonial.jpg|maelezo=Angwech mwaka 2022|elimu=Chuo Kikuu Cha Makerere|kazi_yake=Mwanasheria}}
'''Diana Angwech''' ni [[mwanasheria]] wa [[Uganda]], aliyewahi kuwa [[Makamu wa rais|Makamu wa Rais]] wa [[Jumuiya]] ya Wanasheria ya Uganda na Mwenyekiti wa Kamati ya Wanasheria [[Vijana]] katika Jumuiya ya Wanasheria ya [[Afrika Mashariki ya Kiingereza|Afrika Mashariki.]]<ref>{{Cite web|title=ALL FEMALE: Meet Four Ladies Heading the Incoming Uganda Law Society Executive Committee {{!}} CEO East Africa|url=https://www.ceo.co.ug/all-female-meet-four-ladies-heading-the-incoming-uganda-law-society-executive-committee/|date=2020-09-14|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=CEO East Africa}}</ref>
== Elimu ==
Angwech alipata Shahada ya Sheria<ref>{{Cite web|title=Angwech fostering careers, saving marriages through fora|url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/full-woman/angwech-fostering-careers-saving-marriages-through-fora--1771910|work=Monitor|date=2021-01-06|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref> kutoka [[Chuo Kikuu cha Makerere]].
== Kazi ==
Angwech alianza [[kazi]] yake ya uwakili katika kampuni ya ROK Advocates. Baadae alifanya kazi kama mwanasheria katika shirika la International Justice Mission kwa zaidi ya miaka mitano. Kwa sasa anafanya kazi kama Meneja wa Maendeleo ya Biashara katika kampuni ya Shonubi Musoke & Co. Advocates.Mwezi Septemba [[2020]], Diana Angwech alichaguliwa kuwa Makamu wa Rais wa Jumuiya ya Wanasheria ya Uganda, akichukua nafasi ya Phoena Wall, ambaye alichaguliwa kuwa Rais. Pia ni Mwenyekiti wa Kamati ya Wanasheria Vijana chini ya Baraza Kuu la Jumuiya ya Wanasheria ya Uganda, pamoja na Kamati ya Wanasheria Vijana ya Jumuiya ya Wanasheria ya Afrika Mashariki<ref>{{Cite web|title=Women take over Uganda Law Society leadership|url=https://observer.ug/news/pheona-nabasa-elected-uganda-law-society-president/|work=The Observer Media Ltd|date=2020-09-13|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=URN}}</ref>.
Angwech ndiye mwanzilishi na Mwenyekiti wa Mpango wa Ushauri na Malezi wa Alabaster. Pia ni Mwenyekiti wa Abide Family Centre, shirika lisilo la kiserikali linalolenga kuboresha afya na ustawi wa familia, lililopo [[Jinja]], Uganda<ref>{{Cite web|title=DIANA ANGWECH – African Bar Association|url=https://afribar-conferences.org/speaker/diana-angwech/|work=afribar-conferences.org|accessdate=2026-08-29}}</ref>.
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanasheria]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
3dcfuye916l87tmacxdm2mitmzgmkle
1593246
1593133
2026-08-29T16:43:00Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 4 template(s) replaced.
1593246
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Person|jina=Diana Angwech|picha=Diana_Angwech_TIMNATH_testimonial.jpg|maelezo=Angwech mwaka 2022|elimu=Chuo Kikuu Cha Makerere|kazi_yake=Mwanasheria}}
'''Diana Angwech''' ni [[mwanasheria]] wa [[Uganda]], aliyewahi kuwa [[Makamu wa rais|Makamu wa Rais]] wa [[Jumuiya]] ya Wanasheria ya Uganda na Mwenyekiti wa Kamati ya Wanasheria [[Vijana]] katika Jumuiya ya Wanasheria ya [[Afrika Mashariki ya Kiingereza|Afrika Mashariki.]]<ref>{{Rejea tovuti|title=ALL FEMALE: Meet Four Ladies Heading the Incoming Uganda Law Society Executive Committee {{!}} CEO East Africa|url=https://www.ceo.co.ug/all-female-meet-four-ladies-heading-the-incoming-uganda-law-society-executive-committee/|date=2020-09-14|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=CEO East Africa}}</ref>
== Elimu ==
Angwech alipata Shahada ya Sheria<ref>{{Rejea tovuti|title=Angwech fostering careers, saving marriages through fora|url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/full-woman/angwech-fostering-careers-saving-marriages-through-fora--1771910|work=Monitor|date=2021-01-06|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref> kutoka [[Chuo Kikuu cha Makerere]].
== Kazi ==
Angwech alianza [[kazi]] yake ya uwakili katika kampuni ya ROK Advocates. Baadae alifanya kazi kama mwanasheria katika shirika la International Justice Mission kwa zaidi ya miaka mitano. Kwa sasa anafanya kazi kama Meneja wa Maendeleo ya Biashara katika kampuni ya Shonubi Musoke & Co. Advocates.Mwezi Septemba [[2020]], Diana Angwech alichaguliwa kuwa Makamu wa Rais wa Jumuiya ya Wanasheria ya Uganda, akichukua nafasi ya Phoena Wall, ambaye alichaguliwa kuwa Rais. Pia ni Mwenyekiti wa Kamati ya Wanasheria Vijana chini ya Baraza Kuu la Jumuiya ya Wanasheria ya Uganda, pamoja na Kamati ya Wanasheria Vijana ya Jumuiya ya Wanasheria ya Afrika Mashariki<ref>{{Rejea tovuti|title=Women take over Uganda Law Society leadership|url=https://observer.ug/news/pheona-nabasa-elected-uganda-law-society-president/|work=The Observer Media Ltd|date=2020-09-13|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=URN}}</ref>.
Angwech ndiye mwanzilishi na Mwenyekiti wa Mpango wa Ushauri na Malezi wa Alabaster. Pia ni Mwenyekiti wa Abide Family Centre, shirika lisilo la kiserikali linalolenga kuboresha afya na ustawi wa familia, lililopo [[Jinja]], Uganda<ref>{{Rejea tovuti|title=DIANA ANGWECH – African Bar Association|url=https://afribar-conferences.org/speaker/diana-angwech/|work=afribar-conferences.org|accessdate=2026-08-29}}</ref>.
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanasheria]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
rjk5q1ygy3r4qvbmbf089szr917hags
Bernard Georges (mwanasiasa)
0
247958
1593136
2026-08-29T12:54:04Z
Amina sauli
89067
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Faili:Seychelles lawyer Bernard Georges (cropped).jpg|thumb|Bernard Georges ]] '''Bernard Georges''' ni mwanasiasa kutoka Seychelles, aliyezaliwa tarehe 24 Agosti 1955. Aliwahi kushika nafasi ya Leader of Government Business katika National Assembly of Seychelles. Nafasi hii inahusika na kuratibu na kuongoza shughuli za serikali ndani ya Bunge, hasa kuhusu ratiba na mijadala ya miswada ya serikali.<ref><nowiki>https://www.seychellesnewsagency.com/article...'
1593136
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Seychelles lawyer Bernard Georges (cropped).jpg|thumb|Bernard Georges ]]
'''Bernard Georges''' ni mwanasiasa kutoka Seychelles, aliyezaliwa tarehe 24 Agosti 1955. Aliwahi kushika nafasi ya Leader of Government Business katika National Assembly of Seychelles. Nafasi hii inahusika na kuratibu na kuongoza shughuli za serikali ndani ya Bunge, hasa kuhusu ratiba na mijadala ya miswada ya serikali.<ref><nowiki>https://www.seychellesnewsagency.com/articles/2661/Seychelles+lawyer+Bernard+Georges+appointed+judge+in+COMESA+Court+of+Justice</nowiki></ref>
== wasifu ==
Bernard Georges ni mwanasheria kwa taaluma na mwanasiasa kutoka Seychelles. Yeye ni mwanachama wa Seychelles National Party (SNP) na alichaguliwa kwa mara ya kwanza kuwa mbunge katika National Assembly of Seychelles mwaka 2002.Mwaka 2015, Bernard Georges aliteuliwa kuwa Jaji wa Court of Justice ya COMESA (Common Market for Eastern and Southern Africa), akihudumu katika chombo cha kimahakama kinachohusiana na masuala ya kisheria na biashara ndani ya nchi wanachama wa COMESA.<ref>"Seychelles lawyer Bernard Georges appointed judge in COMESA Court of Justice". Retrieved 2016-11-04.</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-siasa}}
== Jamii ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1955]]
[[Jamii:Siasa]]
58oqvghsucu3e3q5ez5i0qfehpa0ddr
Grace Malera
0
247959
1593137
2026-08-29T12:54:28Z
Hamisi msafiri mzuki
81808
Ukarasa umeanzishwa
1593137
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Commissioner Grace Malera in 2021.jpg|thumb|Grace Malera]]
'''Grace Tikambenji Malera''' (alizaliwa [[tarehe]] 8 [[Mei]] [[1978]]) ni [[mwanasheria]] wa [[Malawi]] ambaye alikuwa Mtetezi wa [[Haki]] za [[Wananchi]] (Ombudsman) nchini [[Malawi]] mnamo mwaka [[2021]].<ref><nowiki>https://mwnation.com/grace-malera-second-female-ombudsman/</nowiki></ref>
== Maisha ==
Malera alizaliwa [[mwaka]] [[1978]], na alikuwa mmoja wa mabinti waliozaliwa na Rosalia-Janet na Dkt. Willie Lipato.Alipata [[Shahada ya Awali|shahada]] yake ya kwanza katika [[Chuo Kikuu]] cha [[Malawi]] na akapata shahada yake ya [[uzamili]] nchini Afrika Kusini katika Chuo Kikuu cha [[Free State|Free State.]]<ref><nowiki>https://www.theioi.org/ioi-news/current-news/introducing-the-malawi-ombudsman-ms-grace-malera</nowiki></ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1978]]
[[Jamii:Wanawake wa Afrika]]
[[Jamii:Wanawake wa Malawi]]
[[Jamii:Wasomi]]
s1pbp2fkfjwnd4s4k9xnfindiuzv0j5
1593143
1593137
2026-08-29T12:58:49Z
Hamisi msafiri mzuki
81808
Marekebisho
1593143
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Commissioner Grace Malera in 2021.jpg|thumb|Grace Malera]]
'''Grace Tikambenji Malera''' (alizaliwa [[tarehe]] 8 [[Mei]] [[1978]]) ni [[mwanasheria]] wa [[Malawi]] ambaye alikuwa Mtetezi wa [[Haki]] za [[Wananchi]] (Ombudsman) nchini [[Malawi]] mnamo mwaka [[2021]].<ref><nowiki>https://mwnation.com/grace-malera-second-female-ombudsman/</nowiki></ref>
== Maisha ==
Malera alizaliwa [[mwaka]] [[1978]], na alikuwa mmoja wa mabinti waliozaliwa na Rosalia-Janet na Dkt. Willie Lipato.Alipata [[Shahada ya Awali|shahada]] yake ya kwanza katika [[Chuo Kikuu]] cha [[Malawi]] na akapata shahada yake ya [[uzamili]] nchini Afrika Kusini katika Chuo Kikuu cha [[Free State|Free State.]]<ref><nowiki>https://www.theioi.org/ioi-news/current-news/introducing-the-malawi-ombudsman-ms-grace-malera</nowiki></ref>
== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1978]]
[[Jamii:Wanawake wa Afrika]]
[[Jamii:Wanawake wa Malawi]]
[[Jamii:Wasomi]]
<references />{{Mbegu-mtu}}
pjdqxaqoq4uiya4b2fnymkqrvabgx4k
Alice Nkom
0
247960
1593138
2026-08-29T12:56:32Z
Simon sakumba
70202
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika 'Alice Nkom alizaliwa tarehe 14 Januari 1945. Ni [[wakili]], [[mwanasiasa]] na [[mwanaharakati]] wa haki za binadamu kutoka [[Kamerun|Cameroon]]. Anajulikana zaidi kwa kutetea haki za watu wa LGBTQ+ nchini Cameroon.Alice Nkom anatajwa kuwa [[mwanamke]] wa kwanza katika [[Afrika]] ya Kati kuwa wakili. Pia amekuwa akipigania kuondolewa kwa sheria zinazofanya ushoga kuwa kosa la jinai katika eneo hilo.Nkom alianza kusoma sheria katika Toulouse School of Law ka...'
1593138
wikitext
text/x-wiki
Alice Nkom alizaliwa tarehe 14 Januari 1945. Ni [[wakili]], [[mwanasiasa]] na [[mwanaharakati]] wa haki za binadamu kutoka [[Kamerun|Cameroon]]. Anajulikana zaidi kwa kutetea haki za watu wa LGBTQ+ nchini Cameroon.Alice Nkom anatajwa kuwa [[mwanamke]] wa kwanza katika [[Afrika]] ya Kati kuwa wakili. Pia amekuwa akipigania kuondolewa kwa sheria zinazofanya ushoga kuwa kosa la jinai katika eneo hilo.Nkom alianza kusoma sheria katika Toulouse School of Law katika Chuo Kikuu cha [[Toulouse]] Capitole nchini [[Ufaransa]]. Baadaye alimalizia masomo yake katika University of Yaoundé nchini Cameroon.Tangu mwaka [[1969]], amekuwa akifanya kazi ya uwakili katika mji wa Douala, Cameroon. Alipokuwa na umri wa miaka 24, alikua mwanamke wa kwanza mweusi anayezungumza Kifaransa kupokelewa rasmi kuwa mwanasheria nchini Cameroon.Kwa ujumla, Alice Nkom amekuwa mtu muhimu katika kutetea haki za binadamu na haki za LGBTQ+ nchini Cameroon, pamoja na kupinga sheria zinazowabagua watu kwa misingi ya mwelekeo wao wa kingono.
== Msimamo wa Kisiasa na Matukio ya Hivi Karibuni ==
Mwezi [[2025|Machi 2020]], Paul Atanga Nji, ambaye alikuwa Waziri wa Utawala wa Kimaeneo nchini Cameroon, aliishutumu taasisi ya REDHAC iliyokuwa ikiongozwa na Alice Nkom. Pia aliishutumu mashirika kama Human Rights Watch, Amnesty International na International Crisis Group kwa kile alichokiita kuwa ni “njama” dhidi ya Cameroon na vyombo vya usalama vya nchi hiyo.Tarehe 6 Desemba 2024, serikali ilipiga marufuku REDHAC pamoja na mashirika mengine ya kutetea haki za kiraia. Serikali ilisema sababu ilikuwa ni wasiwasi kuhusu namna mashirika hayo yalivyokuwa yakitumia fedha.Tarehe 10 Desemba 2024, Alice Nkom aliitwa na polisi kwa ajili ya mahojiano baada ya kuvunja muhuri uliowekwa kwenye milango ya ofisi za REDHAC mjini Douala. Hakuenda kwenye mahojiano hayo wala kwenye miito iliyofuata. Aliomba mahojiano hayo yaahirishwe hadi Januari 2025 ili aweze kuhakikisha kuwa wakili wake anakuwepo.Tarehe 18 Desemba 2024, katika kusikilizwa kwa kesi katika mahakama ya kijeshi, Nkom alishutumiwa kukusanya fedha kwa ajili ya kusaidia makundi yenye silaha katika maeneo yanayozungumza Kiingereza nchini Cameroon. Tarehe 31 Desemba 2024, aliitwa tena kwa mahojiano na kitengo cha uchunguzi wa makosa ya jinai cha jeshi la polisi la taifa.Tarehe 9 Januari 2025, Amnesty International ilitoa wito kwa mamlaka za Cameroon kuondoa kusimamishwa kwa mashirika hayo, kuyarejeshea haki ya kufanya kazi na kuyaacha kufanya shughuli zao bila kuingiliwa kiholela. Pia ilitaka matumizi ya mfumo wa haki kusitishwe katika kuwashambulia Alice Nkom na watetezi wengine wa haki za binadamu.Rais
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu wa Afrika]]
[[Jamii:Watu wa Albania]]
[[Jamii:Watu wa Algeria]]
[[Jamii:Watu wa Amerika ya Kati]]
[[Jamii:Watu wa Amerika ya Kaskazini]]
3wnagf7it49nudhr5461vb6mvksveqp
Bertin Borna
0
247961
1593139
2026-08-29T12:56:47Z
Annah09
91909
Ukurasa ulioanzishwa
1593139
wikitext
text/x-wiki
'''Bertin Borna Babiliba''' (20 [[Novemba]] 1930 – 15 [[Juni]] 2007) alikuwa [[mwanasiasa]] wa [[Benin]]. Alihudumu kama [[Waziri]] wa [[Fedha]]. Alizaliwa mnamo tarehe 20 [[Novemba]] 1930 huko [[Tanguiéta]] na alipata [[elimu]] ya kimataifa.Borna alihudhuria Kongamano la [[Parakou]] la [[mwaka]] 1957 na kuungana mkono na Hubert Maga. Alihudumu kama makamu wa rais wa [[Bunge]] la Kitaifa kuanzia [[mwaka]] 1959 hadi 1960. Pia, alikuwa waziri wa kazi za [[umma]] kuanzia mwaka 1958 hadi 1960. Mwaka huo huo, aliteuliwa kuwa [[waziri]] wa [[fedha]], nafasi aliyoishikilia hadi [[mapinduzi]] ya kijeshi ya [[mwaka]] 1963.Ch'''ristophe Soglo''' alimrudisha tena kama [[waziri]] wa [[fedha]] mnamo [[mwaka]] 1966, lakini uteuzi wake ulisababisha machafuko yaliyopelekea [[mapinduzi]] ya kijeshi ya [[mwaka]] 1967. '''Borna''' alishitakiwa kwa kuhusika katika jaribio la [[mapinduzi]] ya [[mwaka]] 1975 na alihukumiwa [[adhabu]] ya [[kifo]] akiwa hayupo nchini mnamo tarehe 7 Machi 1975.Akiendelea kuishi huko '''Abidjan na Lomé, Borna''' aliendelea kuwa mkamilifu katika [[biashara]] za kimataifa. Alikuwa [[mkurugenzi]] wa Umoja wa [[Mataifa]] (UN) kwa ajili ya eneo la Sahel mnamo [[mwaka]] 1982. Baada ya kurejea [[Beninyo wa Milano|Benin]] mwaka 1990, '''Borna''' aligombea urais bila [[mafanikio]] mnamo [[mwaka]] 1991. Hata hivyo, alifanikiwa kuchaguliwa kuwa [[mbunge]] wa [[bunge]] la kitaifa [[mwaka]] huo. Alifariki [[dunia]] mnamo [[tarehe]] 15 [[Juni]] 2007.<ref>{{Cite book|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/0810871718|title=Historical Dictionary of Benin|last=Decalo|first=Samuel|date=2012-12-14|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-0-8108-7171-7|oclc=764377440}}</ref><ref>{{Cite web|title=Editing Bertin Borna (section) - Wikipedia|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Bertin_Borna|work=en.wikipedia.org|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref><ref>{{Citation|title=Category:Members of the National Assembly (Benin)|date=2017-12-26|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Category:Members_of_the_National_Assembly_(Benin)&oldid=817095596|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-29}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1930]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Afrika]]
io3xyy4dptnyt69yd6pu4fa3gq6ekqb
Makebi Zulu
0
247962
1593142
2026-08-29T12:58:41Z
ANTONY ILDEFONS
74003
Kuanzisha kulasa mpya
1593142
wikitext
text/x-wiki
'''Makebi Zulu''' (aliyezaliwa 25 Desemba 1981) ni wakili wa [[Zambia]] na mwanasiasa ambaye alihudumu kama Mbunge wa EneoBunge la Malambo kuanzia 2016 hadi 2021, ambapo alihudumu kama Waziri wa Mkoa wa Jimbo la Mashariki.[2] Yeye ni mwanachama wa Patriotic Front. Kundi lake lilihusishwa na Chama cha Resolute katika uchaguzi mkuu wa 2026 Zambia.<ref>{{Cite web|title=MAKEBI ZULU SCORES HIS OWN GO IN COURT - The Zambian Observer|url=https://zambianobserver.com/makebi-zulu-scores-his-own-go-in-court/|date=2025-08-04|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=zamobserver}}</ref>
== Elimu ==
Alisomea [[sheria]] katika [[Chuo Kikuu]] cha Zambia, alihitimu mwaka wa 2005.<ref>{{Cite web|title=PERSONALITY PROFILE OF THE WEEK: Senior Counsel Makebi Zulu - The Zambian Observer|url=https://zambianobserver.com/personality-profile-of-the-week-senior-counsel-makebi-zulu/|date=2022-10-08|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=zamobserver}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-siasa}}
[[Jamii:Zambia]]
5q6qjersthjwrxw1e5bbl6qzoavy48g
1593281
1593142
2026-08-29T18:20:46Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1593281
wikitext
text/x-wiki
'''Makebi Zulu''' (aliyezaliwa 25 Desemba 1981) ni wakili wa [[Zambia]] na mwanasiasa ambaye alihudumu kama Mbunge wa EneoBunge la Malambo kuanzia 2016 hadi 2021, ambapo alihudumu kama Waziri wa Mkoa wa Jimbo la Mashariki.[2] Yeye ni mwanachama wa Patriotic Front. Kundi lake lilihusishwa na Chama cha Resolute katika uchaguzi mkuu wa 2026 Zambia.<ref>{{Rejea tovuti|title=MAKEBI ZULU SCORES HIS OWN GO IN COURT - The Zambian Observer|url=https://zambianobserver.com/makebi-zulu-scores-his-own-go-in-court/|date=2025-08-04|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=zamobserver}}</ref>
== Elimu ==
Alisomea [[sheria]] katika [[Chuo Kikuu]] cha Zambia, alihitimu mwaka wa 2005.<ref>{{Rejea tovuti|title=PERSONALITY PROFILE OF THE WEEK: Senior Counsel Makebi Zulu - The Zambian Observer|url=https://zambianobserver.com/personality-profile-of-the-week-senior-counsel-makebi-zulu/|date=2022-10-08|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=zamobserver}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-siasa}}
[[Jamii:Zambia]]
o5cxpv9xuk5kjgwamad3ghqvlg7d893
Biggie Butale
0
247963
1593144
2026-08-29T12:58:50Z
Camiddo
86373
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '{{Infobox Person|jina=Biggie Butale|tarehe_ya_kuzaliwa={{birth date and age|1972|8|3|df=y}}|watoto=5|mahala_pa_kuzaliwa=[[Gaborone]], Botswana}} '''Biggie Ganda Butale''' (alizaliwa [[Tarehe|tarehe 3]] [[19 Agosti|Agosti 1972]]) ni [[mwanasiasa]] wa [[Botswana]] na [[kiongozi]]<nowiki/>iwa tarehe 3 Agosti 1972) ni mwanasiasa wa Botswana na kiongozi wa sas[[22 Novemba|Novemba 2023.]]<nowiki/>a Botswana Republican Part[[Mbunge]]) tangu tarehe 14 Novemba 202...'
1593144
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Person|jina=Biggie Butale|tarehe_ya_kuzaliwa={{birth date and age|1972|8|3|df=y}}|watoto=5|mahala_pa_kuzaliwa=[[Gaborone]], Botswana}}
'''Biggie Ganda Butale''' (alizaliwa [[Tarehe|tarehe 3]] [[19 Agosti|Agosti 1972]]) ni [[mwanasiasa]] wa [[Botswana]] na [[kiongozi]]<nowiki/>iwa tarehe 3 Agosti 1972) ni mwanasiasa wa Botswana na kiongozi wa sas[[22 Novemba|Novemba 2023.]]<nowiki/>a Botswana Republican Part[[Mbunge]]) tangu tarehe 14 Novemba 2023.
Hapo awali aliw[[2014]]<nowiki/>kuwa M[[2019|2019.]] wa Tati West katika Bung[[Rais]] 11, kuanzia mwaka 2014 hadi 2019.
Butale, ambaye alik[[2025|Julai 2019]]<nowiki/>wanzilishi wa Botswana Patriotic Front (BPF) kuanzia Julai 2019 hadi Julai 2023, aliondolew[[Chama]]<nowiki/>arakani kufuatia mgogoro wa uongozi.
Baadaye, alianzisha [[Chama]] cha Botswana Republican Party (BRP) tarehe 14 Novemba 2023
== Misimamo ya Kisiasa ==
Akiwa [[mchungaji]], Butale anajulikana kwa [[imani]] yake ya Kikristo na [[Msimamo mkali|msimamo]] wa kihafidhina kijamii. Yeye ni mpinzani mkubwa wa kuhalalishwa kwa utoaji [[mimba]], anakosoa [[ushoga]], na aliendesha kampeni dhidi ya watu wa [[LGBT|LGBTQ]] na wafanyakazi wa [[ngono]].
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1972]]
[[Jamii:Wanasiasa]]
[[Jamii:Botswana]]
[[Jamii:Wasomi]]
ghkov1axlztwj7gy7ruptrkug58sgf8
Ricardo Mangue Obama Nfubea
0
247964
1593145
2026-08-29T12:59:43Z
Ester Gasper Kimario
70787
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Ricardo Mangue Obama Nfubea''' (alizaliwa karibu miaka ya [[1961]]) ni [[mwanasiasa]] na mwanachama wa PDGE nchini [[Guinea ya Ikweta]]. Aliwahi kuwa [[Waziri Mkuu]] wa nchi hiyo kuanzia mwaka [[2006]] hadi [[2008]]. Pia ni [[mwanasheria]] kwa taaluma. Mangue aliwahi kufanya kazi kama mwanasheria wa Rais Teodoro Obiang. Mwaka [[2003]], aliteuliwa kuwa Waziri wa Nchi anayesimamia Utumishi wa Umma na Uratibu wa Utawala. Baadaye, aliteuliwa kuwa Naibu Waz...'
1593145
wikitext
text/x-wiki
'''Ricardo Mangue Obama Nfubea''' (alizaliwa karibu miaka ya [[1961]]) ni [[mwanasiasa]] na mwanachama wa PDGE nchini [[Guinea ya Ikweta]]. Aliwahi kuwa [[Waziri Mkuu]] wa nchi hiyo kuanzia mwaka [[2006]] hadi [[2008]]. Pia ni [[mwanasheria]] kwa taaluma.
Mangue aliwahi kufanya kazi kama mwanasheria wa Rais Teodoro Obiang. Mwaka [[2003]], aliteuliwa kuwa Waziri wa Nchi anayesimamia Utumishi wa Umma na Uratibu wa Utawala. Baadaye, aliteuliwa kuwa Naibu Waziri Mkuu wa Pili katika serikali ya Waziri Mkuu Miguel Abia Biteo. Pia aliwahi kuongoza wizara zinazohusika na kazi na elimu.
Baada ya Waziri Mkuu Miguel Abia Biteo na serikali yake kujiuzulu tarehe [[10 Agosti]] [[2006]], Rais Obiang alimteua Mangue kuwa Waziri Mkuu tarehe [[14 Agosti]] [[2006]]. Kwa uteuzi huo, Mangue akawa mtu wa kwanza kutoka jamii ya Fang kushika nafasi ya Waziri Mkuu nchini Guinea ya Ikweta.
Tarehe [[4 Julai]] 2008, Mangue alijiuzulu pamoja na serikali yake yote. Alisema serikali yake haikuweza kutimiza matarajio ya Rais ya kuifanya Guinea ya Ikweta kuwa nchi iliyoendelea na yenye ustawi.
Baada ya kujiuzulu, Rais Obiang aliikosoa vikali serikali ya Mangue na kusema ilikuwa miongoni mwa serikali zilizofanya vibaya zaidi. Pia alidai kuwa baadhi ya mawaziri walijaribu kuvuruga utulivu wa Guinea ya Ikweta. Tarehe [[8 Julai]] 2008, Ignacio Milam Tang aliteuliwa kuchukua nafasi ya Mangue kama Waziri Mkuu.<ref>[http://www.afrique-express.com/archive/CENTRALE/guineeequato/guineequaegvt/264gvt11022003.htm "Le gouvernement de Guinée Equatoriale formé le 11 février 2003"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080325231345/http://www.afrique-express.com/archive/CENTRALE/guineeequato/guineequaegvt/264gvt11022003.htm|date=2008-03-25}}, ''Afrique Express'', N° 264, February 17, 2003 {{in lang|fr}}.</ref><ref name="Resigns">[http://afp.google.com/article/ALeqM5h3tk1152vvJu02evl0dCsbOrmzNg "Equatorial Guinea govt resigns: report"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110520143833/http://afp.google.com/article/ALeqM5h3tk1152vvJu02evl0dCsbOrmzNg|date=2011-05-20}}, AFP, July 5, 2008.</ref><ref name="MG">[http://www.mg.co.za/articlepage.aspx?area=/breaking_news/breaking_news__africa/&articleid=280805 "President names new E Guinea prime minister"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061013042026/http://www.mg.co.za/articlePage.aspx?articleid=280805&area=%2Fbreaking_news%2Fbreaking_news__africa%2F|date=2006-10-13}}, Sapa-AFP (''Mail & Guardian Online''), 15 August 2006.</ref>
== Marejeo ==
{{Reflist}}{{Mbegu-siasa}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1961]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Guinea ya Ikweta]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanasheria]]
ih0hmi029dc881nfv7e4ahfdbxmesxk
Thomas Halim Habib
0
247965
1593147
2026-08-29T12:59:54Z
MagesaDm
86369
Jamii, mbegu
1593147
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Person|jina=Thomas Halim Habib|tarehe_ya_kuzaliwa=Julai 6, 1963|kazi_yake=Askofu Kanisa Katoliki Misri, mwanadiplomasia wa Holy See (1998-2020)|dini=Dini ya kikristo|dhehebu=Kanisa Katoliki}}
'''Thomas Halim Habib''', alizaliwa tarehe 6 Julai 1963, ni [[Askofu]] Mmisri wa [[Kanisa]] Katoliki la Kikoptiki na [[mwanadiplomasia]] wa zamani wa Holy See (Vatican). Tangu [[2020]], amekuwa Askofu wa [[Jimbo]] la Sohag, [[Misri]].<ref>{{Cite web|title=Mgr Thomas Habib: en Égypte, les chrétiens ont davantage de liberté|url=https://cath.ch/newsf/mgr-thomas-habib-en-egypte-les-chretiens-ont-davantage-de-liberte|work=Cath|date=2023-06-06|accessdate=2026-08-29|language=fr}}</ref>
Tangu 2022, pia amekuwa Mwakilishi wa Kitume (Apostolic Visitator) kwa [[Wakatoliki]] wa Kikoptiki wanaoishi Oceania na nchi za [[Ghuba]].<ref>{{Cite web|title=Mgr Thomas Habib: en Égypte, les chrétiens ont davantage de liberté|url=https://cath.ch/newsf/mgr-thomas-habib-en-egypte-les-chretiens-ont-davantage-de-liberte|work=Cath|date=2023-06-06|accessdate=2026-08-29|language=fr}}</ref>
== Maisha ya Awali na Huduma ya Kidini ==
'''Thomas Halim Habib''' alizaliwa 6 Julai 1963 huko [[Sohag]], [[Misri]]. Kwanza alisoma [[Sheria]] katika [[Chuo]] Kikuu cha [[Cairo]], akahitimu na kufanya kazi kama [[mwanasheria]] nchini [[Misri]]. Baadaye aliamua kuitumikia [[Kanisa]], hivyo akaingia [[seminari]] na kusoma masomo ya kidini katika Pontifical Urban University huko [[Roma]].<ref>{{Citation|title=World Athletics|date=2026-08-25|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=World_Athletics&oldid=1371221361|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-29}}</ref>
Aliwekwa kuwa [[kasisi]] tarehe 27 Machi [[1994]] kwa ajili ya Kanisa [[Katoliki]] la Kikoptiki. Baada ya hapo, alisoma na kupata [[udaktari]] wa [[Sheria]] za [[Kanisa]] (Canon Law), na akasimamia [[jumuiya]] ya Wakatoliki wa Kikoptiki wanaoishi [[Roma]]. Baadaye alijiunga na Pontifical Ecclesiastical Academy ili kujiandaa kwa huduma ya kidiplomasia ya [[Vatican]].<ref>{{Cite web|title=Bishop Thomas Halim Habib [Catholic-Hierarchy]|url=https://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bhabibt.html|work=www.catholic-hierarchy.org|accessdate=2026-08-29}}</ref><ref>{{Cite web|title=Mgr Thomas Habib: en Égypte, les chrétiens ont davantage de liberté|url=https://cath.ch/newsf/mgr-thomas-habib-en-egypte-les-chretiens-ont-davantage-de-liberte|work=Cath|date=2023-06-06|accessdate=2026-08-29|language=fr}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu-Biblia}}
[[Jamii:Watu wa Afrika]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1963]]
[[Jamii:Dini barani Afrika]]
[[Jamii:Dini ya Roma ya Kale]]
[[Jamii:Misri]]
k0tll86dr0ryegunmu0prb5b6j8goa9
1593339
1593147
2026-08-29T20:10:43Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 4 template(s) replaced.
1593339
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Person|jina=Thomas Halim Habib|tarehe_ya_kuzaliwa=Julai 6, 1963|kazi_yake=Askofu Kanisa Katoliki Misri, mwanadiplomasia wa Holy See (1998-2020)|dini=Dini ya kikristo|dhehebu=Kanisa Katoliki}}
'''Thomas Halim Habib''', alizaliwa tarehe 6 Julai 1963, ni [[Askofu]] Mmisri wa [[Kanisa]] Katoliki la Kikoptiki na [[mwanadiplomasia]] wa zamani wa Holy See (Vatican). Tangu [[2020]], amekuwa Askofu wa [[Jimbo]] la Sohag, [[Misri]].<ref>{{Rejea tovuti|title=Mgr Thomas Habib: en Égypte, les chrétiens ont davantage de liberté|url=https://cath.ch/newsf/mgr-thomas-habib-en-egypte-les-chretiens-ont-davantage-de-liberte|work=Cath|date=2023-06-06|accessdate=2026-08-29|language=fr}}</ref>
Tangu 2022, pia amekuwa Mwakilishi wa Kitume (Apostolic Visitator) kwa [[Wakatoliki]] wa Kikoptiki wanaoishi Oceania na nchi za [[Ghuba]].<ref>{{Rejea tovuti|title=Mgr Thomas Habib: en Égypte, les chrétiens ont davantage de liberté|url=https://cath.ch/newsf/mgr-thomas-habib-en-egypte-les-chretiens-ont-davantage-de-liberte|work=Cath|date=2023-06-06|accessdate=2026-08-29|language=fr}}</ref>
== Maisha ya Awali na Huduma ya Kidini ==
'''Thomas Halim Habib''' alizaliwa 6 Julai 1963 huko [[Sohag]], [[Misri]]. Kwanza alisoma [[Sheria]] katika [[Chuo]] Kikuu cha [[Cairo]], akahitimu na kufanya kazi kama [[mwanasheria]] nchini [[Misri]]. Baadaye aliamua kuitumikia [[Kanisa]], hivyo akaingia [[seminari]] na kusoma masomo ya kidini katika Pontifical Urban University huko [[Roma]].<ref>{{Citation|title=World Athletics|date=2026-08-25|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=World_Athletics&oldid=1371221361|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-29}}</ref>
Aliwekwa kuwa [[kasisi]] tarehe 27 Machi [[1994]] kwa ajili ya Kanisa [[Katoliki]] la Kikoptiki. Baada ya hapo, alisoma na kupata [[udaktari]] wa [[Sheria]] za [[Kanisa]] (Canon Law), na akasimamia [[jumuiya]] ya Wakatoliki wa Kikoptiki wanaoishi [[Roma]]. Baadaye alijiunga na Pontifical Ecclesiastical Academy ili kujiandaa kwa huduma ya kidiplomasia ya [[Vatican]].<ref>{{Rejea tovuti|title=Bishop Thomas Halim Habib [Catholic-Hierarchy]|url=https://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bhabibt.html|work=www.catholic-hierarchy.org|accessdate=2026-08-29}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Mgr Thomas Habib: en Égypte, les chrétiens ont davantage de liberté|url=https://cath.ch/newsf/mgr-thomas-habib-en-egypte-les-chretiens-ont-davantage-de-liberte|work=Cath|date=2023-06-06|accessdate=2026-08-29|language=fr}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu-Biblia}}
[[Jamii:Watu wa Afrika]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1963]]
[[Jamii:Dini barani Afrika]]
[[Jamii:Dini ya Roma ya Kale]]
[[Jamii:Misri]]
ar3y8tgwx90ntn3j68kskk3r8lsttz2
Guilhermina Prata
0
247966
1593149
2026-08-29T13:01:11Z
Kelvin kevoo
48194
kuanzisha makala
1593149
wikitext
text/x-wiki
'''Guilhermina Contreiras da Costa Prata''' (alizaliwa [[8 Mei]] [[1952]]) ni [[mwanasheria]], [[mwanasiasa]] na [[mwanadiplomasia]] wa [[Angola]]. Alikuwa [[Mbunge]] wa [[Bunge]] la Taifa la [[Angola]], [[Waziri]] wa [[Sheria]], na [[Makamu wa rais|Makamu wa Rais]] wa [[Mahakama]] ya Katiba.
Tangu mwaka 2023, amekuwa akihudumu kama [[Balozi]] wa Ajabu na Mwenye Mamlaka Kamili wa Jamhuri ya Angola nchini [[Ufaransa]], [[Liechtenstein]], [[Monaco]] na [[Uswisi]].
== Wasifu ==
Prata alizaliwa tarehe 8 Mei 1952 huko [[Luanda]], Angola. Alisoma [[shahada]] ya Sheria katika [[Chuo Kikuu]] cha Agostinho Neto, Luanda, Angola. Baadaye alisoma [[shahada ya uzamili]] katika sheria na [[sayansi]] ya [[biashara]] katika chuo hicho, kwa ushirikiano na Kitivo cha Sheria cha Chuo Kikuu cha Coimbra, Coimbra, [[Ureno]].
[[Mwaka]] [[1985]], Prata alianza kazi yake ya sheria katika Ofisi ya Masuala ya Kisheria. Katika uchaguzi mkuu wa Angola wa mwaka [[1992]], Prata alichaguliwa kuwa mjumbe wa Bunge la Taifa la Angola.
Kuanzia [[1993]] hadi [[1999]], alikuwa Katibu wa Kundi la Wabunge wa chama cha MPLA. Kuanzia 1996 hadi 2004, alikuwa Mshauri wa Kisheria wa Kundi la Wabunge la MPLA.
Prata alikuwa mjumbe wa “Kikundi Kazi cha Kuimarisha Uwakilishi wa [[Wanawake]] na Kukuza Uzingatiaji wa Masuala ya Kijinsia Ndani ya Mabunge ya [[Kusini mwa Afrika]]” mwaka 1996.
Mwaka 2004, Prata aliteuliwa kuwa [[Naibu Waziri]] wa Sheria.
Mwaka 2005, alitangaza kuwa muswada mpya wa Kanuni ya [[Adhabu]] ulikuwa umekamilishwa na ulikuwa tayari kujadiliwa ndani ya Tume ya Sheria na Marekebisho ya Sheria.
Mwaka [[2006]], alisisitiza kuchukuliwa kwa hatua za kisheria kuhusu matumizi ya [[dawa za kulevya]] nchini Angola na alihudhuria kikao cha Mawaziri wa Sheria na [[Uhamiaji]] wa Jumuiya ya Kiuchumi ya Nchi za Afrika ya Kati (CEEAC).<ref>https://www.africa-press.net/angola/all-news/guilhermina-prata-appointed-ambassador-to-france</ref><ref>https://allafrica.com/stories/200512090133.html</ref><ref>https://tpaonline.ao/embaixadora-guilhermina-prata-destaca-a-excelencia-das-relacoes-entre-angola-e-franca/</ref>
== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1952]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Angola]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Afrika]]
[[Jamii:Wanasheria]]
[[Jamii:Diplomasia]]
<references />{{Mbegu-mwanasiasa}}
d6j71q0an0heonqnkqcnki38kjmys5a
Montaser Abdullah
0
247967
1593150
2026-08-29T13:01:21Z
SARAH CLEMENT TZ
91176
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Montaser Abdullah''' Suleiman Khairallah ni mwanaharakati wa haki za [[binadamu]] na wakili wa [[Sudan]], anayejulikana kwa kutoa usaidizi wa kisheria kwa waathiriwa wa unyanyasaji wa kijinsia. Baada ya kuwakilisha Uratibu wa [[Jeshi|Majeshi]] ya Kidemokrasia ya Kiraia ya [[Sudan]], alizuiliwa bila sababu na [[mamlaka]] ya [[Sudan]] na akakabiliwa na hukumu ya kifo kabla ya kuachiliwa huru kutokana na mashtaka yote mwaka 2025.<ref>{{Cite web|title=Suda...'
1593150
wikitext
text/x-wiki
'''Montaser Abdullah''' Suleiman Khairallah ni mwanaharakati wa haki za [[binadamu]] na wakili wa [[Sudan]], anayejulikana kwa kutoa usaidizi wa kisheria kwa waathiriwa wa unyanyasaji wa kijinsia. Baada ya kuwakilisha Uratibu wa [[Jeshi|Majeshi]] ya Kidemokrasia ya Kiraia ya [[Sudan]], alizuiliwa bila sababu na [[mamlaka]] ya [[Sudan]] na akakabiliwa na hukumu ya kifo kabla ya kuachiliwa huru kutokana na mashtaka yote mwaka 2025.<ref>{{Cite web|title=Sudan: lawyer and HRD Montaser Abdullah facing long-term detention or death sentence (joint communication) - UN SR Human Rights Defenders|url=https://srdefenders.org/sudan-lawyer-and-hrd-montaser-abdullah-facing-long-term-detention-or-death-sentence-joint-communication/|date=2025-08-15|accessdate=2026-08-29|language=en-GB|author=Jade Dussart}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-siasa}}
[[Jamii:Sudan]]
hhcx40xvakmeh7pi33mxscsumvmeyob
1593292
1593150
2026-08-29T18:46:01Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced.
1593292
wikitext
text/x-wiki
'''Montaser Abdullah''' Suleiman Khairallah ni mwanaharakati wa haki za [[binadamu]] na wakili wa [[Sudan]], anayejulikana kwa kutoa usaidizi wa kisheria kwa waathiriwa wa unyanyasaji wa kijinsia. Baada ya kuwakilisha Uratibu wa [[Jeshi|Majeshi]] ya Kidemokrasia ya Kiraia ya [[Sudan]], alizuiliwa bila sababu na [[mamlaka]] ya [[Sudan]] na akakabiliwa na hukumu ya kifo kabla ya kuachiliwa huru kutokana na mashtaka yote mwaka 2025.<ref>{{Rejea tovuti|title=Sudan: lawyer and HRD Montaser Abdullah facing long-term detention or death sentence (joint communication) - UN SR Human Rights Defenders|url=https://srdefenders.org/sudan-lawyer-and-hrd-montaser-abdullah-facing-long-term-detention-or-death-sentence-joint-communication/|date=2025-08-15|accessdate=2026-08-29|language=en-GB|author=Jade Dussart}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-siasa}}
[[Jamii:Sudan]]
mb69cm9sm5yav25bonvogcnebd2s97y
Biyemi Brigitte Brym
0
247968
1593152
2026-08-29T13:02:49Z
Dickson manumbu mapambano
73990
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Biyémi Brigitte Brym''' (alizaliwa mwaka [[1931]]), pia anajulikana kama Biyémi Brigitte Brym-Kekeh, ni mwanasheria na mwanasiasa kutoka [[Togo]]. Mwanzoni mwa miaka , ni mwanasheria na mwanasiasa kutoka Togo. Mwanzoni mwa miaka ya 1960, alikua mwanamahakama wa kike wa kwanza nchini Togo.<ref>https://books.google.co.tz/books?id=LJUPAQAAMAAJ&redir_esc=y</ref> == mareje =='
1593152
wikitext
text/x-wiki
'''Biyémi Brigitte Brym''' (alizaliwa mwaka [[1931]]), pia anajulikana kama Biyémi Brigitte Brym-Kekeh, ni mwanasheria na mwanasiasa kutoka [[Togo]]. Mwanzoni mwa miaka , ni mwanasheria na mwanasiasa kutoka Togo. Mwanzoni mwa miaka ya 1960, alikua mwanamahakama wa kike wa kwanza nchini Togo.<ref>https://books.google.co.tz/books?id=LJUPAQAAMAAJ&redir_esc=y</ref>
== mareje ==
4976eqkm0uenlihdguh3d42gsg7u712
Yusuf Adebori Adeleye
0
247969
1593155
2026-08-29T13:05:02Z
Mary calist mlay
39270
Kuanzisha makala
1593155
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
| jina = Yusuf Adebori Adeleye
| picha = Olubaka_of_Oka.jpg
| cheo = Olubaka wa Oka Akoko
| nchi = Nigeria
| tarehe_ya_kuzaliwa = 9 Novemba 1946
| mahali_pa_kuzaliwa = Oka Akoko, Jimbo la Ondo, Nigeria
| elimu = Chuo Kikuu cha Nigeria, Nsukka
| taaluma = Mwanasheria na kiongozi wa kimila
| mtangulizi =
| mrithi =
| kuanza_kushika_nafasi =
| mwisho_kushika_nafasi =
|maelezo=Yusuf Adebori Adeleye}}
'''Yusuf Adebori Adeleye''' ( '''[[9 Novemba]] [[1946]]''') ni kiongozi wa kimila kutoka '''[[Nigeria]]'''. Yeye ni ''Olubaka wa Oka Akoko'', [[cheo]] cha [[jadi]] cha uongozi katika eneo la Oka Akoko, lililoko katika Jimbo la Ondo nchini Nigeria.<ref>https://www.vanguardngr.com/2022/06/our-roads-forests-are-not-safe-from-criminals-olubaka/</ref>
== Maisha ya Awali na Elimu ==
Yusuf Adebori Adeleye alizaliwa katika familia ya kifalme ya Okinkon, Ibaka, huko Oka Akoko, katika Jimbo la Ondo, Nigeria. Wazazi wake walikuwa Saliu Jimba Adeleye na Abisatu Adeleye.
Alisoma elimu ya awali katika shule ya St. Mark's Primary School kuanzia mwaka [[1955]] hadi [[1959]]. Baadaye alijiunga na Christ African Church Central School, ambako alikamilisha elimu yake ya msingi mwaka [[1965]]. Pia alisoma African Church Grammar School huko Oka Akoko kwa elimu ya sekondari.
Kuanzia Julai hadi Desemba [[1966]], alipata mafunzo katika Ikeja Police College. Mwaka 1970, alijiunga na Chuo Kikuu cha Nigeria, Nsukka, ambako alisoma Sheria hadi mwaka 1973. Baadaye alisoma katika Nigerian Law School huko Lagos na kupata B.L. (Bachelor of Laws). Aliitwa rasmi katika Chama cha Mawakili cha Nigeria mwaka [[1974]].<ref>https://tribuneonlineng.com/dont-drag-me-into-politics-ondo-monarch-cautions-apc-council-chair/</ref> <ref>https://gazettengr.com/arogbofa-olubaka-declare-support-for-aiyedatiwa-ahead-of-governorship-poll/</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1946]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanasheria wa Nigeria]]
am28a39qnj809ye7eyr2oz0uwhbgodg
1593156
1593155
2026-08-29T13:05:45Z
Mary calist mlay
39270
kuboresha makala
1593156
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
| jina = Yusuf Adebori Adeleye
| picha = Olubaka_of_Oka.jpg
| cheo = Olubaka wa Oka Akoko
| nchi = Nigeria
| tarehe_ya_kuzaliwa = 9 Novemba 1946
| mahali_pa_kuzaliwa = Oka Akoko, Jimbo la Ondo, Nigeria
| elimu = Chuo Kikuu cha Nigeria, Nsukka
| taaluma = Mwanasheria na kiongozi wa kimila
| mtangulizi =
| mrithi =
| kuanza_kushika_nafasi =
| mwisho_kushika_nafasi =
|maelezo=Yusuf Adebori Adeleye}}
'''Yusuf Adebori Adeleye''' ( '''[[9 Novemba]] [[1946]]''') ni kiongozi wa kimila kutoka '''[[Nigeria]]'''. Yeye ni ''Olubaka wa Oka Akoko'', [[cheo]] cha [[jadi]] cha uongozi katika eneo la Oka Akoko, lililoko katika Jimbo la Ondo nchini Nigeria.<ref>https://www.vanguardngr.com/2022/06/our-roads-forests-are-not-safe-from-criminals-olubaka/</ref>
== Maisha ya Awali na Elimu ==
Yusuf Adebori Adeleye alizaliwa katika familia ya kifalme ya Okinkon, Ibaka, huko Oka Akoko, katika Jimbo la Ondo, Nigeria. Wazazi wake walikuwa Saliu Jimba Adeleye na Abisatu Adeleye.
Alisoma elimu ya awali katika shule ya St. Mark's Primary School kuanzia mwaka [[1955]] hadi [[1959]]. Baadaye alijiunga na Christ African Church Central School, ambako alikamilisha elimu yake ya msingi mwaka [[1965]]. Pia alisoma African Church Grammar School huko Oka Akoko kwa elimu ya sekondari.
Kuanzia Julai hadi Desemba [[1966]], alipata mafunzo katika Ikeja Police College. Mwaka 1970, alijiunga na Chuo Kikuu cha Nigeria, Nsukka, ambako alisoma Sheria hadi mwaka 1973. Baadaye alisoma katika Nigerian Law School huko Lagos na kupata B.L. (Bachelor of Laws). Aliitwa rasmi katika Chama cha Mawakili cha Nigeria mwaka [[1974]].<ref>https://tribuneonlineng.com/dont-drag-me-into-politics-ondo-monarch-cautions-apc-council-chair/</ref> <ref>https://gazettengr.com/arogbofa-olubaka-declare-support-for-aiyedatiwa-ahead-of-governorship-poll/</ref>
== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1946]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanasheria wa Nigeria]]
<references />{{Mbegu-mtu}}
l90aiyy4m7b1enn22hqsblhyfezn3gs
Akperan Orshi
0
247970
1593157
2026-08-29T13:05:54Z
Gladys Gibbs
40388
Kuanzisha makala
1593157
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:James Akperan Orshi, OON.jpg|thumb|Akperan Orshi alikuwa [[mwalimu]], [[mwanasheria]], [[jaji]] na [[kiongozi]] wa kimila wa [[Nigeria]].]]
'''James Akperan Orshi''' (alizaliwa [[12 Machi|Machi 12,]] [[1925]] na kufariki [[16 Oktoba|Oktoba 16]], [[1990]]). Alikuwa [[mwalimu]], [[mwanasheria]], [[jaji]] na [[kiongozi]] wa kimila wa [[Nigeria]]. Alihudumu kama Tor Tiv wa tatu, yaani [[mtawala]] mkuu wa watu wa Tiv, kuanzia mwaka [[1979]] hadi alipofariki mwaka 1990. Kabla ya kuteuliwa kuwa Tor Tiv wa tatu, aliwahi kuhudumu kama msajili mkuu na kamishna wa mahakama za maeneo, Mwanasheria Mkuu na Katibu Mkuu wa Kudumu, pamoja na Mwanasheria Mkuu wa Serikali na Kamishna wa Sheria wa iliyokuwa Jimbo la Benue-Plateau.<ref>https://dailytrust.com/benue-agog-as-new-tor-tiv-mounts-throne/</ref><ref>https://www.macrothink.org/journal/index.php/ijch/article/view/18915</ref><ref>https://guardian.ng/opinion/on-a-new-tor-tiv/</ref><ref>[https://www.scribd.com/document/597452775/Revised-student-Hand-book-2019 https://www.scribd.com/document/597452775/Rhttps://www.scribd.com/document/597452775/Revised-student-Hand-book-2019evised-student-Hand-book-2019]</ref>
== Maisha ya awali na elimu ==
Orshi alizaliwa tarehe 12 Machi 1925 huko Tse-Kur, wilaya ya Mbatie, ambayo wakati huo ilikuwa sehemu ya eneo la Gboko. Alisoma katika Shule ya Msingi ya Gboko kuanzia mwaka [[1934]] hadi [[1938]] na Shule ya Kati ya Katsina-Ala kuanzia mwaka [[1939]] hadi [[1943]]. Alipata mafunzo katika kituo cha mafunzo ya ualimu wa msingi, Bauchi kuanzia mwaka 1943 hadi [[1946]], na katika chuo cha juu cha mafunzo ya ualimu, Katsina kuanzia mwaka [[1950]] hadi [[1952|1952.]]
Alihudhuria Taasisi ya Elimu ya [[Chuo Kikuu cha London]] kuanzia mwaka [[1956]] hadi [[1957]]. Mwaka [[1959]], alihudhuria kozi ya [[sheria]] huko Zaria, na mwaka [[1960]] alisoma katika Shule ya Masomo ya Mashariki na Afrika (SOAS), Chuo Kikuu cha London. Baadaye aliendelea na elimu ya sheria katika Gibson College of Law na Middle Temple huko London kuanzia mwaka 1960 hadi [[1963]].
Alikubaliwa kuwa mwanasheria katika Baraza la Wanasheria la Uingereza (English Bar) mwezi Mei 1963, na baadaye akakubaliwa katika Baraza la Wanasheria la Nigeria (Nigerian Bar) tarehe 11 Julai 1963, baada ya kuhudhuria Shule ya Sheria ya Nigeria huko [[Lagos]].
== Marejeo ==
[[Jamii:Watu wa Nigeria]]
[[Jamii:Mbegu za watu]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1925]]
[[Jamii:Waliofariki 1990]]
lqp262i1a3d2meg6sf02g5veyudhqgm
1593159
1593157
2026-08-29T13:07:16Z
Gladys Gibbs
40388
1593159
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:James Akperan Orshi, OON.jpg|thumb|Akperan Orshi alikuwa [[mwalimu]], [[mwanasheria]], [[jaji]] na [[kiongozi]] wa kimila wa [[Nigeria]].]]
'''James Akperan Orshi''' (alizaliwa [[12 Machi|Machi 12,]] [[1925]] na kufariki [[16 Oktoba|Oktoba 16]], [[1990]]). Alikuwa [[mwalimu]], [[mwanasheria]], [[jaji]] na [[kiongozi]] wa kimila wa [[Nigeria]]. Alihudumu kama Tor Tiv wa tatu, yaani [[mtawala]] mkuu wa watu wa Tiv, kuanzia mwaka [[1979]] hadi alipofariki mwaka 1990. Kabla ya kuteuliwa kuwa Tor Tiv wa tatu, aliwahi kuhudumu kama msajili mkuu na kamishna wa mahakama za maeneo, Mwanasheria Mkuu na Katibu Mkuu wa Kudumu, pamoja na Mwanasheria Mkuu wa Serikali na Kamishna wa Sheria wa iliyokuwa Jimbo la Benue-Plateau.<ref name=":0">https://dailytrust.com/benue-agog-as-new-tor-tiv-mounts-throne/</ref><ref name=":1">https://www.macrothink.org/journal/index.php/ijch/article/view/18915</ref><ref>https://guardian.ng/opinion/on-a-new-tor-tiv/</ref><ref>[https://www.scribd.com/document/597452775/Revised-student-Hand-book-2019 https://www.scribd.com/document/597452775/Rhttps://www.scribd.com/document/597452775/Revised-student-Hand-book-2019evised-student-Hand-book-2019]</ref>
== Maisha ya awali na elimu ==
Orshi alizaliwa tarehe 12 Machi 1925 huko Tse-Kur, wilaya ya Mbatie, ambayo wakati huo ilikuwa sehemu ya eneo la Gboko. Alisoma katika Shule ya Msingi ya Gboko kuanzia mwaka [[1934]] hadi [[1938]] na Shule ya Kati ya Katsina-Ala kuanzia mwaka [[1939]] hadi [[1943]]. Alipata mafunzo katika kituo cha mafunzo ya ualimu wa msingi, Bauchi kuanzia mwaka 1943 hadi [[1946]], na katika chuo cha juu cha mafunzo ya ualimu, Katsina kuanzia mwaka [[1950]] hadi [[1952|1952.]]<ref name=":0" />
Alihudhuria Taasisi ya Elimu ya [[Chuo Kikuu cha London]] kuanzia mwaka [[1956]] hadi [[1957]]. Mwaka [[1959]], alihudhuria kozi ya [[sheria]] huko Zaria, na mwaka [[1960]] alisoma katika Shule ya Masomo ya Mashariki na Afrika (SOAS), Chuo Kikuu cha London. Baadaye aliendelea na elimu ya sheria katika Gibson College of Law na Middle Temple huko London kuanzia mwaka 1960 hadi [[1963]].
Alikubaliwa kuwa mwanasheria katika Baraza la Wanasheria la Uingereza (English Bar) mwezi Mei 1963, na baadaye akakubaliwa katika Baraza la Wanasheria la Nigeria (Nigerian Bar) tarehe 11 Julai 1963, baada ya kuhudhuria Shule ya Sheria ya Nigeria huko [[Lagos]].<ref name=":1" />
== Marejeo ==
[[Jamii:Watu wa Nigeria]]
[[Jamii:Mbegu za watu]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1925]]
[[Jamii:Waliofariki 1990]]
f8w4o3eecjw3uv8vmsd4ekzqllkqbqj
Maandamano ya Angola ya Julai 2025
0
247971
1593160
2026-08-29T13:07:42Z
SHEDRACK MKOTIA
81798
Kuanzisha makala
1593160
wikitext
text/x-wiki
[[Maandamano]] ya Angola ya Julai 2025 yalichochewa na uamuzi wa serikali wa kuongeza bei ya [[mafuta]] na kupunguza ruzuku za mafuta, jambo lililosababisha wimbi la migomo, maandamano na ghasia katika maeneo mbalimbali ya nchi. Maandamano yalianza kwa mgomo wa madereva wa teksi katika mji mkuu, Luanda, tarehe 28 Julai 2025, na baadaye yakaenea katika mikoa mingine ya Angola.Hali iligeuka kuwa ya vurugu, ikihusisha uharibifu wa mali, uporaji na mapigano kati ya waandamanaji na [[polisi]]. [[Vyombo]] vya usalama vilijibu kwa [[nguvu]], huku kukiwa na vifo na majeruhi. Kufikia tarehe 30 Julai, serikali iliripoti vifo 22, majeruhi 197 na watu 1,214 waliokamatwa. Maandamano hayo yalielezwa kuwa machafuko makubwa zaidi na yenye vifo vingi nchini [[Angola]] tangu kumalizika kwa [[vita]] vya wenyewe kwa wenyewe.<ref>https://www.aljazeera.com/news/2025/8/5/in-oil-rich-angola-poverty-hunger-and-deadly-unrest-over-fuel-price-hikes</ref><ref>https://issafrica.org/iss-today/angola-s-wave-of-protests-reflects-historic-lows-in-mpla-support</ref><ref>https://news.un.org/en/story/2025/07/1165542</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-historia}}
[[Jamii:Maandamano]]
[[Jamii:Siasa nchi kwa nchi]]
i2yx7wqlp8meaxxz10pdxszsc8b68vk
Godfrey Binaisa
0
247972
1593162
2026-08-29T13:08:18Z
Francakiria
45589
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Godfrey Lukongwa Binaisa QC''' ([[30 Mei]] [[1920]] – [[5 Agosti]] [[2010]]) alikuwa [[mwanasheria]] na [[mwanasiasa]] wa [[Uganda]]. Aliwahi kuwa [[Rais]] wa tano wa Uganda kuanzia tarehe [[20 Juni]] [[1979]] hadi [[12 Mei]] [[1980]].Aliingia [[Madaraka|madarakani]] baada ya kuondolewa kwa [[Idi Amin]] na wakati wa kipindi cha mpito kilichoongozwa na Uganda National Liberation Front (UNLF).Kabla ya kuwa rais, Binaisa aliwahi kuwa Mwanasheria Mkuu wa...'
1593162
wikitext
text/x-wiki
'''Godfrey Lukongwa Binaisa QC''' ([[30 Mei]] [[1920]] – [[5 Agosti]] [[2010]]) alikuwa [[mwanasheria]] na [[mwanasiasa]] wa [[Uganda]]. Aliwahi kuwa [[Rais]] wa tano wa Uganda kuanzia tarehe [[20 Juni]] [[1979]] hadi [[12 Mei]] [[1980]].Aliingia [[Madaraka|madarakani]] baada ya kuondolewa kwa [[Idi Amin]] na wakati wa kipindi cha mpito kilichoongozwa na Uganda National Liberation Front (UNLF).Kabla ya kuwa rais, Binaisa aliwahi kuwa Mwanasheria Mkuu wa Uganda kuanzia mwaka [[1962]] hadi [[1968]].Alipofariki mwaka 2010, alikuwa rais wa zamani pekee wa Uganda ambaye bado alikuwa hai.
== Marejeo ==
{{Mbegu-siasa}}
[[Jamii:Wanasheria]]
[[Jamii:Wanasiasa]]
5daookg9g1uii0ntrbdo68e21lebbxa
1593167
1593162
2026-08-29T13:11:27Z
Francakiria
45589
1593167
wikitext
text/x-wiki
'''Godfrey Lukongwa Binaisa QC''' ([[30 Mei]] [[1920]] – [[5 Agosti]] [[2010]]) alikuwa [[mwanasheria]] na [[mwanasiasa]] wa [[Uganda]]. Aliwahi kuwa [[Rais]] wa tano wa Uganda kuanzia tarehe [[20 Juni]] [[1979]] hadi [[12 Mei]] [[1980]].Aliingia [[Madaraka|madarakani]] baada ya kuondolewa kwa [[Idi Amin]] na wakati wa kipindi cha mpito kilichoongozwa na Uganda National Liberation Front (UNLF).Kabla ya kuwa rais, Binaisa aliwahi kuwa Mwanasheria Mkuu wa Uganda kuanzia mwaka [[1962]] hadi [[1968]].Alipofariki mwaka 2010, alikuwa rais wa zamani pekee wa Uganda ambaye bado alikuwa hai<ref>{{Citation|last=Adenekan|first=Shola|title=Godfrey Binaisa|date=2010-10-03|url=https://www.theguardian.com/world/2010/oct/03/godfrey-binaisa-obituary|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077|access-date=2026-08-29}}</ref><ref>{{Cite web|title=Tracing the life of fallen former president Binaisa|url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/tracing-the-life-of-fallen-former-president-binaisa-1475986|work=Monitor|date=2021-01-25|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>.
== Marejeo ==
{{Mbegu-siasa}}
[[Jamii:Wanasheria]]
[[Jamii:Wanasiasa]]
g4rtgmvhscq36fojxqho4gy9wzq6p62
1593257
1593167
2026-08-29T17:07:36Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced.
1593257
wikitext
text/x-wiki
'''Godfrey Lukongwa Binaisa QC''' ([[30 Mei]] [[1920]] – [[5 Agosti]] [[2010]]) alikuwa [[mwanasheria]] na [[mwanasiasa]] wa [[Uganda]]. Aliwahi kuwa [[Rais]] wa tano wa Uganda kuanzia tarehe [[20 Juni]] [[1979]] hadi [[12 Mei]] [[1980]].Aliingia [[Madaraka|madarakani]] baada ya kuondolewa kwa [[Idi Amin]] na wakati wa kipindi cha mpito kilichoongozwa na Uganda National Liberation Front (UNLF).Kabla ya kuwa rais, Binaisa aliwahi kuwa Mwanasheria Mkuu wa Uganda kuanzia mwaka [[1962]] hadi [[1968]].Alipofariki mwaka 2010, alikuwa rais wa zamani pekee wa Uganda ambaye bado alikuwa hai<ref>{{Citation|last=Adenekan|first=Shola|title=Godfrey Binaisa|date=2010-10-03|url=https://www.theguardian.com/world/2010/oct/03/godfrey-binaisa-obituary|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077|access-date=2026-08-29}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Tracing the life of fallen former president Binaisa|url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/tracing-the-life-of-fallen-former-president-binaisa-1475986|work=Monitor|date=2021-01-25|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>.
== Marejeo ==
{{Mbegu-siasa}}
[[Jamii:Wanasheria]]
[[Jamii:Wanasiasa]]
p37ww4i2dhponlycv57fp5hcwo5t7qm
Leslie Rubin
0
247973
1593165
2026-08-29T13:10:50Z
ROBART MAZUA
92021
Ukurasa ulioanzishwa
1593165
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Leslie Rubin 1986.jpg|thumb|Leslie Rubin 1986]]
'''Leslie Rubin''' (5 Agosti 1909 – 28 Machi 2002) alikuwa seneta wa [[Afrika Kusini]] na mmoja wa wanachama waanzilishi wa Chama cha ''Liberal'' (Liberal Party) mnamo mwaka [[1953]], wakati wanachama mashuhuri wa Chama cha ''United'' (United Party) walipojitoa kupinga ukosefu wa dira wa chama hicho kuhusu sera za kirangi. Alichaguliwa kuwa Makamu wa Mwenyekiti.
Akiwa mtoto wa rabi, Rubin alizaliwa katika eneo la ''District Six'', Cape Town, na kupata elimu yake katika Shule ya Upili ya Wavulana ya [[Durban]] (''Durban High School'') na Chuo Kikuu cha Witwatersrand.
Alianza kazi yake ya sheria mjini [[Dunia|Durban]]. Baada ya kujiunga na jeshi la [[Afrika Kusini]] mwaka [[1940]], aliteuliwa kuhudumu katika idara ya usalama wa habari (intelijensia) kaskazini mwa Afrika, na baadaye akapangwa kuhudumu na Jeshi la Anga la [[Uingereza]] (''RAF'') nchini Italia.
'''Shughuli za Kisiasa'''
Baada ya vita kumalizika, alihamia [[Cape Town]] na kujiunga na ''War Veterans' Torch Commando''—shirika lililoanzishwa kupinga mpango wa serikali ya [[Makaburu]] (''Nationalist government'') wa kuwaondolewa wapiga kura wa rangi (waliochanganya mbari) kwenye daftari kuu la wapiga kura.
Rubin alikuwa Mwenyekiti wa Chama cha ''Liberal'' katika mkoa wa [[Cape Town|Cape]] mwaka [[1954]], na akachaguliwa kuwa seneta. Alijiuzulu nafasi hiyo ya useneta mwaka [[1960]], kabla ya viti vya wawakilishi wa wazawa kufutwa rasmi.<ref>{{Citation|last=Shaw|first=Gerald|title=Leslie Rubin|date=2002-04-16|url=https://www.theguardian.com/news/2002/apr/16/guardianobituaries1|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077|access-date=2026-08-29}}</ref><ref>{{Citation|last=Shaw|first=Gerald|title=Leslie Rubin|date=2002-04-16|url=https://www.theguardian.com/news/2002/apr/16/guardianobituaries1|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077|access-date=2026-08-29}}</ref><ref>{{Citation|last=Shaw|first=Gerald|title=Leslie Rubin|date=2002-04-16|url=https://www.theguardian.com/news/2002/apr/16/guardianobituaries1|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077|access-date=2026-08-29}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
jtdg50c707ihs6vl6w642kbt3f3euye
Ben Nwoye
0
247974
1593166
2026-08-29T13:11:04Z
Zubeda03
83744
kuanzisha makala
1593166
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Dr Ben Nwoye.jpg|thumb|Dkt. Ben Nwoye ]]
Dkt. Benjamin Obi Nwoye (aliyezaliwa tarehe 28 [[Mei]] 1964) ni mwanasheria, mwanasiasa na mtendaji wa kampuni kutoka [[Nigeria|Nigeria,]] mwenye asili ya [[Amur|Amurri]] katika [[Wilaya]] na Serikali ya Mtaa wa Nkanu [[Magharibi|Magharibi,]] [[Jimbo]] la [[Jimbo la Enugu|Enugu,]] Nigeria. Amekuwa akijihusisha na [[taaluma]] ya sheria, usimamizi wa [[biashara]] na [[siasa]] za [[Vyama vya kisiasa|vyama]] nchini Nigeria tangu mwaka 2001. Hapo awali alihudumu kama kamishna wa Tume ya Shirikisho ya Ushindani na Ulinzi wa Watumiaji (FCCPC) kuanzia mwaka 2021 hadi 2024, ambapo aliwakilisha ukanda wa [[Jiografia|kijiografia]] wa Kusini-Mashariki wa Nigeria.Alihudumu kama mwenyekiti wa All Progressives Congress (APC) katika Jimbo la Enugu kuanzia mwaka 2014 hadi 2021. Katika kipindi hicho, alihusika na uendeshaji wa chama pamoja na shughuli za kisiasa ndani ya [[tawi]] la chama hicho katika jimbo hilo.<ref>https://fccpc.gov.ng/unfortunate-death-of-julius-haruna-assistant-director-and-head-fccpc-north-west-zonal-office-katsina/</ref>Baadaye, alihudumu kama mkuu wa [[wafanyakazi]] (Chief of Staff) wa Naibu [[Mwenyekiti]] wa Kitaifa wa APC anayehusika na [[Kaskazini]], kuanzia mwaka 2024 hadi 2025. Nwoye pia amewahi kuwa mwenyekiti wa [[Kamati]] ya Mpito ya APC (Caretaker Committee) katika Jimbo la Enugu. Hata hivyo, mwezi [[Aprili]] 2025, alijiuzulu kutoka APC, akieleza kuwa sababu ilikuwa ni kutokubaliana kuhusu masuala ya kisiasa ya ndani ya chama .Mnamo tarehe 29 [[Machi]] 2026, alichaguliwa kuwa Naibu Mwenyekiti wa Kitaifa wa APC anayewakilisha Kanda ya [[Kusini]] (Deputy National Chairman South) huko [[Abuja]], wakati wa [[Mkutano (Liwale)|mkutano]] mkuu wa chama hicho<ref>https://punchng.com/fccpc-director-dies-fighting-female-colleague-probe-begins/</ref>.
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1964]]
[[Jamii:Madaktari wa Nigeria]]
[[Jamii:Wanasiasa]]
[[Jamii:Wanasheria wa Nigeria]]
qinfbh25oqdxl8ob9nbkv9442gp20t1
Naibu Mwanasheria Mkuu wa Tanzania
0
247975
1593168
2026-08-29T13:11:37Z
Eunly
91908
Ukurasa ulioanzishwa
1593168
wikitext
text/x-wiki
[[Naibu Waziri|Naibu]] [[Mwanasheria]] Mkuu wa [[Serikali]] ya [[Tanzania]] ni msaidizi mkuu katika utekelezaji wa majukumu na kazi za [[Mwanasheria]] Mkuu wa [[Serikali]] ya [[Tanzania]] kulingana na panga zake [[Mwanasheria]] Mkuu. Nafasi hii ni ya kikatiba na uteuzi wake unafanywa na [[Rais]] wa [[Jamhuri ya Muungano wa Tanzania]] kwa mujibu wa Ibara ya (59A) ya Katiba ya [[Tanzania|Jamhuri ya Muungano wa Tanzani]]<nowiki/>a ya [[mwaka]] 1977. Wadhifa wa [[Naibu Waziri|Naibu]] [[Mwanasheria]] Mkuu wa Jamhuri ya Muungano wa [[Tanzania]] ulianzishwa [[mwaka]] 1961. Kwa ujumla, majukumu ya Naibu [[Mwanasheria]] Mkuu wa Jamhuri ya Muungano wa [[Tanzania]] ni kuratibu na kuendesha shughuli za kila siku za Ofisi ya [[Mwanasheria]] Mkuu wa [[Serikali]] ya Jamhuri ya Muungano wa [[Tanzania]].<ref>{{Citation|title=Deputy Attorney General of Tanzania|date=2025-04-24|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Deputy_Attorney_General_of_Tanzania&oldid=1287135309|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-29}}</ref><ref>{{Citation|title=Deputy Attorney General of Tanzania|date=2025-04-24|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Deputy_Attorney_General_of_Tanzania&oldid=1287135309|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-29}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Mbegu]]
[[Jamii:Watu wa Tanzania]]
[[Jamii:Wanasheria wa Tanzania]]
5pgqjgqaveqt94yuo89sznbf4tmt8yr
Conceptia Ouinsou
0
247976
1593171
2026-08-29T13:12:47Z
Ramadhani kamala
82903
chapisha ukurasa mpya
1593171
wikitext
text/x-wiki
'''Conceptia Liliane Dénis Ouinsou''' (21 Septemba [[1942]] – 2 Machi [[2011]]), ambaye wakati mwingine alijulikana kwa [[jina]] la ukoo '''Denis-Ouinsou''' au '''Denis epse Ouinsou''', alikuwa mwanasheria wa [[Benin]], [[mwalimu]] wa chuo kikuu na [[mwanasiasa]]. Alikuwa rais wa '''[[Mahakama]] ya Kikatiba ya Benin''' kuanzia mwaka [[1998]] hadi [[2008]].
== Wasifu ==
Ouinsou alizaliwa tarehe 21 Septemba 1942 huko Grande-Saline, Artibonite, Haiti. Wakati mwingine alijulikana kwa jina la ukoo Denis-Ouinsou <ref>{{Cite web|title=Conceptia Liliane Denis Ouinsou a tiré la révérence|url=https://lenouvelliste.com/article/91023/conceptia-liliane-denis-ouinsou-a-tire-la-reverence|work=lenouvelliste.com|accessdate=2026-08-29|language=fr}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Feue Conceptia Ouinsou : Un parcours admirable|url=https://lanation.bj/actualites/feue-conceptia-ouinsou-un-parcours-admirable|work=https://lanation.bj/actualites/feue-conceptia-ouinsou-un-parcours-admirable|publisher=La Nation Bénin|date=2021-03-02|accessdate=2026-08-29|language=fr|author=Anselme Pascal AGUEHOUNDE}}</ref>Wakati mwingine alijulikana kwa jina la ukoo Denis-Ouinsou au Denis epse Ouinsou. .<ref>{{Cite web|title=Bénin Heads of State|url=https://www.guide2womenleaders.com/Benin_Heads.htm|work=www.guide2womenleaders.com|accessdate=2026-08-29}}</ref>
Ouinsou alipata elimu katika Sœurs de la Sainte Trinité na Collège St. Pierre nchini Hait <ref>{{Cite book|url=https://www.google.co.uk/books/edition/Historical_Dictionary_of_Benin/a_P3EAAAQBAJ?hl=en&gbpv=0|title=Historical Dictionary of Benin|last=Houngnikpo|first=Mathurin C.|date=2024-03-06|publisher=Bloomsbury Publishing PLC|isbn=978-1-5381-8656-5|language=en}}</ref> She studied an undergraduate degree in administration and social sciences at the Université d'État d'Haïti. <ref>{{Cite web|title=Conceptia Ouinsou a tiré hier sa révérence|url=https://lanouvelletribune.info/2011/03/conceptia-ouinsou-a-tire-hier-sa-reverence/|work=La Nouvelle Tribune|date=2011-03-03|accessdate=2026-08-29|language=fr-FR|author=Charly Hessoun}}</ref> Kisha alisomea shahada ya uzamili katika sheria na shahada ya uzamivu katika sheria binafsi katika Chuo Kikuu cha Paris-Panthéon-Assas, kinachojulikana kwa kawaida kama Chuo Kikuu cha Paris II, jijini Paris, Ufaransa.<ref>{{Cite journal |last=Dawuni |first=Josephine |last2=Kang |first2=Alice |date=2015-01-01 |title=Her Ladyship Chief Justice: The Rise of Female Leaders in the Judiciary in Africa |url=https://digitalcommons.unl.edu/poliscifacpub/70 |journal=Department of Political Science: Faculty Publications}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanaume wa Afrika]]
[[Jamii:Watu wa Afrika]]
[[Jamii:Wanasheria]]
pfyhbx766fgi5tj76r4te26d66lcjtg
Ayo Shonaiya
0
247977
1593172
2026-08-29T13:13:37Z
Moshi Jilala
79965
Anzisha makala
1593172
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:AyoShonaiya.jpg|thumb|Ayo Shonaiya]]
'''Ayo Shonaiya''' ni mtengenezaji wa [[filamu]] na mwanasheria. Pia aliwahi kuwa wakala wa vipaji vya muziki, ambapo amewasimamia wasanii kadhaa wa [[Nigeria]] kama mwanamuziki wa Fuji Wasiu Ayinde Marshall, mwanamuziki wa pop D’banj, mtayarishaji wa muziki Don Jazzy na rapper Eldee the Don. Pia amewahi kumwakilisha aliyekuwa malkia wa [[urembo]] na mchezaji wa mziki wa ku rapu pamoja na mwanamuziki maarufu [[duniani]] Akon. Yeye ndiye mwanzilishi wa [[kampuni]] ya usimamizi wa burudani na vyombo vya habari The RMG Company nchini [[Uingereza]] na Nigeria, na pia ni Mshirika Mkuu wa Usimamizi katika kampuni ya [[sheria]] ya Shonaiya & Co. iliyoko Lagos.<ref>{{Cite web|title=How I managed Kwam 1, D’Banj, Don Jazzy, others –Ayo Shonaiya|url=https://punchng.com/how-i-managed-kwam-1-dbanj-don-jazzy-others-ayo-shonaiya/|work=Punch Newspapers|date=2021-03-28|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=Mobola Sadiq}}</ref>
== Maisha ya Awali na Elimu ==
Shonaiya alizaliwa [[London]], Uingereza, lakini alikulia na kupata elimu yake ya msingi na ya awali huko Lagos, Nigeria. Alisomea [[Filamu]] na Televisheni huko Fort Lauderdale, Florida, na baadaye akasomea [[Sheria]] nchini [[Uingereza]] katika [[Chuo Kikuu]] cha Westminster. Pia ni mhitimu wa Nigerian Law School iliyoko Lagos<ref>{{Cite web|title=Watch the Trailer for Upcoming Documentary 'Afrobeats: The Backstory'|url=https://www.okayafrica.com/watch-the-trailer-for-upcoming-documentary-afrobeats-the-backstory/165252|work=okayafrica|date=2021-03-31|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=Rufaro Samanga}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanasiasa]]
[[Jamii:Wanasheria]]
[[Jamii:Wanamuziki]]
2sjehtlgin407z6fkp06hiiwdh7r7h7
Julia Sebutinde
0
247978
1593177
2026-08-29T13:16:03Z
Martha clement
92019
Anzisha makala
1593177
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Julia Sebutinde (2013).jpg|thumb|Julia Sebutinde]]
'''Julia Sebutinde''', aliyezaliwa tarehe 28 Februari 1954, ni [[mwanasheria]] na [[jaji]] kutoka Uganda. Kwa sasa anahudumu kwa muhula wake wa pili katika [[Mahakama]] ya Kimataifa ya [[Haki]], baada ya kuchaguliwa tena tarehe 12 Novemba 2020.Pia, yeye ni Kansela wa sasa wa Chuo Kikuu cha Kifalme cha Muteesa,ambacho kinamilikiwa na [[Ufalme]] wa Buganda. Sebutinde amekuwa jaji katika Mahakama ya Kimataifa ya Haki tangu Machi 2012.Julia Sebutinde ni mwanamke wa kwanza kutoka Afrika kuhudumu kama jaji katika Mahakama ya Kimataifa ya Haki . Kabla ya kuchaguliwa katika mahakama hiyo, alikuwa jaji katika Mahakama Maalumu ya Sierra Leone Aliteuliwa kuwa jaji wa [[mahakama]] hiyo mwaka 2007.<ref>{{Cite web|title=Africans in the Diaspora: Promoting African Music, Bridging Cultures, and Shaping Global Narratives|url=https://thenewsnigeria.com.ng/2024/12/08/africans-in-the-diaspora-promoting-african-music-bridging-cultures-and-shaping-global-narratives/|work=The News|date=2024-12-08|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=Ademola Adegbamigbe}}</ref>
== Historia ya Maisha na Elimu ==
== Alizaliwa katika [[familia]] ambayo [[baba]] yake alikuwa mtumishi wa serikali, huku [[mama]] yake akiwa [[mama]] wa nyumbani.Katika miaka ya 1960, Sebutinde alisoma elimu ya [[msingi]] katika shule iliyopo Entebbe. Baadaye, alijiunga na Gayaza High School, na kisha akaendelea na masomo katika King’s College Budo.Baada ya kumaliza elimu ya [[sekondari]], alijiunga na [[Chuo]] Kikuu cha Makerere kusomea sheria. Mwaka 1977, alihitimu na kupata Shahada ya Sheria.Mwaka 1978, alipata Stashahada ya Utendaji wa Sheria kutoka sheria maendeleo huko Kampala.Mwaka 1990, Sebutinde alijiunga katika Chuo Kikuu cha Edinburgh, nchini Scotland, kusomea Shahada ya Uzamili ya Sheria. Alihitimu mwaka 1991.Mwaka 2009, kutokana na kazi yake nzuri na mchango wake katika haki za kimataifa, [[Chuo]] Kikuu cha Edinburgh kilimtunuku Shahada ya [[Heshima]] ya [[Udaktari]] wa Sheria.<ref>{{Cite web|title=Africans in the Diaspora: Promoting African Music, Bridging Cultures, and Shaping Global Narratives|url=https://thenewsnigeria.com.ng/2024/12/08/africans-in-the-diaspora-promoting-african-music-bridging-cultures-and-shaping-global-narratives/|work=The News|date=2024-12-08|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=Ademola Adegbamigbe}}</ref> ==
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Mbegu za watu]]
[[Jamii:Wanasiasa]]
[[Jamii:Wanasheria]]
fzkhw4zfr32tjyfhci035kfoyv6qhgd
1593269
1593177
2026-08-29T17:35:20Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1593269
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Julia Sebutinde (2013).jpg|thumb|Julia Sebutinde]]
'''Julia Sebutinde''', aliyezaliwa tarehe 28 Februari 1954, ni [[mwanasheria]] na [[jaji]] kutoka Uganda. Kwa sasa anahudumu kwa muhula wake wa pili katika [[Mahakama]] ya Kimataifa ya [[Haki]], baada ya kuchaguliwa tena tarehe 12 Novemba 2020.Pia, yeye ni Kansela wa sasa wa Chuo Kikuu cha Kifalme cha Muteesa,ambacho kinamilikiwa na [[Ufalme]] wa Buganda. Sebutinde amekuwa jaji katika Mahakama ya Kimataifa ya Haki tangu Machi 2012.Julia Sebutinde ni mwanamke wa kwanza kutoka Afrika kuhudumu kama jaji katika Mahakama ya Kimataifa ya Haki . Kabla ya kuchaguliwa katika mahakama hiyo, alikuwa jaji katika Mahakama Maalumu ya Sierra Leone Aliteuliwa kuwa jaji wa [[mahakama]] hiyo mwaka 2007.<ref>{{Rejea tovuti|title=Africans in the Diaspora: Promoting African Music, Bridging Cultures, and Shaping Global Narratives|url=https://thenewsnigeria.com.ng/2024/12/08/africans-in-the-diaspora-promoting-african-music-bridging-cultures-and-shaping-global-narratives/|work=The News|date=2024-12-08|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=Ademola Adegbamigbe}}</ref>
== Historia ya Maisha na Elimu ==
== Alizaliwa katika [[familia]] ambayo [[baba]] yake alikuwa mtumishi wa serikali, huku [[mama]] yake akiwa [[mama]] wa nyumbani.Katika miaka ya 1960, Sebutinde alisoma elimu ya [[msingi]] katika shule iliyopo Entebbe. Baadaye, alijiunga na Gayaza High School, na kisha akaendelea na masomo katika King’s College Budo.Baada ya kumaliza elimu ya [[sekondari]], alijiunga na [[Chuo]] Kikuu cha Makerere kusomea sheria. Mwaka 1977, alihitimu na kupata Shahada ya Sheria.Mwaka 1978, alipata Stashahada ya Utendaji wa Sheria kutoka sheria maendeleo huko Kampala.Mwaka 1990, Sebutinde alijiunga katika Chuo Kikuu cha Edinburgh, nchini Scotland, kusomea Shahada ya Uzamili ya Sheria. Alihitimu mwaka 1991.Mwaka 2009, kutokana na kazi yake nzuri na mchango wake katika haki za kimataifa, [[Chuo]] Kikuu cha Edinburgh kilimtunuku Shahada ya [[Heshima]] ya [[Udaktari]] wa Sheria.<ref>{{Rejea tovuti|title=Africans in the Diaspora: Promoting African Music, Bridging Cultures, and Shaping Global Narratives|url=https://thenewsnigeria.com.ng/2024/12/08/africans-in-the-diaspora-promoting-african-music-bridging-cultures-and-shaping-global-narratives/|work=The News|date=2024-12-08|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=Ademola Adegbamigbe}}</ref> ==
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Mbegu za watu]]
[[Jamii:Wanasiasa]]
[[Jamii:Wanasheria]]
jhhvz33spla27yn1b568ad2bq6q4o5f
Afolabi fatai adeyinka
0
247979
1593179
2026-08-29T13:16:36Z
Riccardo Riccioni
452
Riccardo Riccioni alihamisha ukurasa wa [[Afolabi fatai adeyinka]] hadi [[Afolabi Fatai Adeyinka]]: usahihi wa jina
1593179
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Afolabi Fatai Adeyinka]]
6nv38wsggdbwjt4cpjnlettd5v27yed
Kobie Coetsee
0
247980
1593182
2026-08-29T13:19:18Z
ANTONY ILDEFONS
74003
Kuanzisha kulasa mpya
1593182
wikitext
text/x-wiki
'''Hendrik Jacobus Coetsee''' (19 Aprili 1931 – 29 Julai 2000), anayejulikana kama Kobie Coetsee, alikuwa wakili wa Afrika Kusini, [[mwanasiasa]] na msimamizi wa National Party na pia mpatanishi wakati wa mpito wa nchi kuelekea [[demokrasia]] ya ulimwengu<ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/whoswhoinsouthaf0000gast|title=Who's who in South African politics|last=Gastrow|first=Shelagh|date=1985|publisher=Johannesburg : Ravan Press|others=Internet Archive|isbn=978-0-86975-280-7}}</ref>
== Wasifu ==
Alizaliwa tarehe 19 Aprili 1931 huko [[Lady and the Tramp|Ladybrand]], Orange Free State, [[Muungano wa Tanganyika na Zanzibar|Muungano]] wa [[Afrika Kusini]] mji mdogo wa kilimo katika jimbo la Orange Free State (sasa ni jimbo la Free State), alisomea [[sheria]] katika [[Chuo Kikuu]] cha Orange Free State na akahitimu kama wakili. Mnamo 1968, Coetsee alishinda kiti cha Bloemfontein [[Magharibi]] katika House of Assembly, kilichoachwa wazi na J. J. Fouche, ambaye alikuja kuwa Rais wa Jimbo. Ofisi ya Magereza ikaongezwa kwenye majukumu yake.<ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/whoswhoinsouthaf0000gast|title=Who's who in South African politics|last=Gastrow|first=Shelagh|date=1985|publisher=Johannesburg : Ravan Press|others=Internet Archive|isbn=978-0-86975-280-7}}</ref><ref>{{Cite web|title=Hendrik Jacobus (Kobie) Coetsee {{!}} South African History Online|url=https://sahistory.org.za/people/hendrik-jacobus-kobie-coetsee|work=sahistory.org.za|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-siasa}}
[[Jamii:Afrika Kusini]]
eq5apv803gt3k47hupt6emwusjbxnhg
1593277
1593182
2026-08-29T18:04:56Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 3 template(s) replaced.
1593277
wikitext
text/x-wiki
'''Hendrik Jacobus Coetsee''' (19 Aprili 1931 – 29 Julai 2000), anayejulikana kama Kobie Coetsee, alikuwa wakili wa Afrika Kusini, [[mwanasiasa]] na msimamizi wa National Party na pia mpatanishi wakati wa mpito wa nchi kuelekea [[demokrasia]] ya ulimwengu<ref>{{Rejea kitabu|url=http://archive.org/details/whoswhoinsouthaf0000gast|title=Who's who in South African politics|last=Gastrow|first=Shelagh|date=1985|publisher=Johannesburg : Ravan Press|others=Internet Archive|isbn=978-0-86975-280-7}}</ref>
== Wasifu ==
Alizaliwa tarehe 19 Aprili 1931 huko [[Lady and the Tramp|Ladybrand]], Orange Free State, [[Muungano wa Tanganyika na Zanzibar|Muungano]] wa [[Afrika Kusini]] mji mdogo wa kilimo katika jimbo la Orange Free State (sasa ni jimbo la Free State), alisomea [[sheria]] katika [[Chuo Kikuu]] cha Orange Free State na akahitimu kama wakili. Mnamo 1968, Coetsee alishinda kiti cha Bloemfontein [[Magharibi]] katika House of Assembly, kilichoachwa wazi na J. J. Fouche, ambaye alikuja kuwa Rais wa Jimbo. Ofisi ya Magereza ikaongezwa kwenye majukumu yake.<ref>{{Rejea kitabu|url=http://archive.org/details/whoswhoinsouthaf0000gast|title=Who's who in South African politics|last=Gastrow|first=Shelagh|date=1985|publisher=Johannesburg : Ravan Press|others=Internet Archive|isbn=978-0-86975-280-7}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Hendrik Jacobus (Kobie) Coetsee {{!}} South African History Online|url=https://sahistory.org.za/people/hendrik-jacobus-kobie-coetsee|work=sahistory.org.za|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-siasa}}
[[Jamii:Afrika Kusini]]
o7lhpx4ey8f9wrilunix43xs7jrrdw0
David nangosi
0
247981
1593183
2026-08-29T13:19:27Z
Dickson manumbu mapambano
73990
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '{{Infobox Person}}{{Infobox Person|jina=David nangosi|nchi=Uganda|uraia=Uganda|kazi_yake=Mwansheria}} '''David Nangosi''' ni mhamasishaji wa haki za watu wenye ulemavu nchini [[Uganda]]. Pia ni mtaalamu wa sheria na mtaalamu wa maendeleo anayefanya kazi kuleta ushiriki wa watu wenye ulemavu katika ajira, uongozi, na maendeleo endelevu. Anafanya kazi katika Muungano wa Kitaifa wa Watu Wenye Ulemavu Uganda (NUDIPU), ambapo anaongoza kampeni za kitaifa za ku...'
1593183
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Person}}{{Infobox Person|jina=David nangosi|nchi=Uganda|uraia=Uganda|kazi_yake=Mwansheria}}
'''David Nangosi''' ni mhamasishaji wa haki za watu wenye ulemavu nchini [[Uganda]]. Pia ni mtaalamu wa sheria na mtaalamu wa maendeleo anayefanya kazi kuleta ushiriki wa watu wenye ulemavu katika ajira, uongozi, na maendeleo endelevu. Anafanya kazi katika Muungano wa Kitaifa wa Watu Wenye Ulemavu Uganda (NUDIPU), ambapo anaongoza kampeni za kitaifa za kupigia debe haki za watu wenye ulemavu na kuhakikisha wanashiriki kikamilifu katika utekelezaji wa Malengo Endelevu ya Umoja wa Mataifa (SDGs).<ref><nowiki>https://www.radiocomnetu.org/mamafm/2026/05/29/5825/</nowiki></ref><ref>https://nilepost.co.ug/news/345351/journalists-urged-to-embrace-disability-inclusive-reporting</ref><ref>https://pfp-idefellowship.org/applicants-professional-fellows/fall-2018-pfp-ide-fellows-profiles/david-nangosi-kampala-uganda/</ref>
== marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu]]
[[Jamii:Wataalamu wa Uingereza]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wataalamu]]
[[Jamii:Watu bara kwa bara]]
[[Jamii:Wataalamu nchi kwa nchi]]
hvq59ga8wqi0hy4xou83zr3tvo3qz1m
Ndoa za wake wengi nchini Sudan Kusini.
0
247982
1593186
2026-08-29T13:20:27Z
Riccardo Riccioni
452
Riccardo Riccioni alihamisha ukurasa wa [[Ndoa za wake wengi nchini Sudan Kusini.]] hadi [[Mitala Sudan Kusini]]: urahisi wa kuupata
1593186
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Mitala Sudan Kusini]]
df4e6me9tflxxe3tayihn5kjl8i9tkc
Zareef Minty
0
247983
1593187
2026-08-29T13:21:57Z
Mary calist mlay
39270
Kuanzisha makala
1593187
wikitext
text/x-wiki
'''Zareef Minty''' ( '''[[24 Januari]] [[1994]]''') ni [[mwanasheria]], [[mwanasiasa]], [[mfanyabiashara]] na mhusika wa televisheni kutoka '''[[Afrika Kusini]]'''.<ref>https://witsvuvuzela.com/2016/09/17/one-young-leader-at-a-time/</ref>
== Historia na Elimu ==
Zareef Minty alizaliwa Vereeniging, katika mkoa wa Gauteng, Afrika Kusini. Alipata elimu yake ya awali katika Al-Huda Muslim School, na elimu ya sekondari katika St Conrads College. Baadaye alihamia [[Johannesburg]], ambako alisoma Sheria katika [[Chuo Kikuu cha Witwatersrand]] na kupata shahada ya Sheria (LL.B.).<ref>https://www.sundaytimes.timeslive.co.za/sunday-times/lifestyle/2013-12-15-son-of-top-attorney-joins-party-of-ex-cons/</ref> <ref>https://iol.co.za/entertainment/books/2022-02-21-zareef-minty-pens-second-book-launches-global-business-with-norma-mngoma/</ref>
Minty alianza shughuli zake za [[biashara]] akiwa na umri wa miaka 17, alipoanzisha chapa ya mavazi iliyojulikana kama ''Self Made Billionaires''. Chapa hiyo ilivaliwa na mwanamitindo wa Afrika Kusini Lee-Ann Liebenberg na Kenny Kunene, ambaye pia alionekana akiwa amevalia chapa hiyo katika tangazo la uzinduzi wa msimu wa pili wa kipindi ''So What on e.tv''.<ref>https://gotrend.co.za/2014/09/04/zareef-minty-the-next-harvey-specter/</ref> <ref>https://web.archive.org/web/20220922123204/https://incentivesa.co.za/zareef-minty-success-story-20-year-old-prodigy/</ref>
Mwaka 2016, Minty alianzisha kampuni ya ZRF Holdings, na kuendelea na shughuli zake za biashara.
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1994]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanasheria wa Afrika Kusini]]
i6e2y88nkwje5fzw5ico4q820s9zksz
1593190
1593187
2026-08-29T13:22:37Z
Mary calist mlay
39270
1593190
wikitext
text/x-wiki
'''Zareef Minty''' ( '''[[24 Januari]] [[1994]]''') ni [[mwanasheria]], [[mwanasiasa]], [[mfanyabiashara]] na mhusika wa televisheni kutoka '''[[Afrika Kusini]]'''.<ref>https://witsvuvuzela.com/2016/09/17/one-young-leader-at-a-time/</ref>
== Historia na Elimu ==
Zareef Minty alizaliwa Vereeniging, katika mkoa wa Gauteng, Afrika Kusini. Alipata elimu yake ya awali katika Al-Huda Muslim School, na elimu ya sekondari katika St Conrads College. Baadaye alihamia [[Johannesburg]], ambako alisoma Sheria katika [[Chuo Kikuu cha Witwatersrand]] na kupata shahada ya Sheria (LL.B.).<ref>https://www.sundaytimes.timeslive.co.za/sunday-times/lifestyle/2013-12-15-son-of-top-attorney-joins-party-of-ex-cons/</ref> <ref>https://iol.co.za/entertainment/books/2022-02-21-zareef-minty-pens-second-book-launches-global-business-with-norma-mngoma/</ref>
Minty alianza shughuli zake za [[biashara]] akiwa na umri wa miaka 17, alipoanzisha chapa ya mavazi iliyojulikana kama ''Self Made Billionaires''. Chapa hiyo ilivaliwa na mwanamitindo wa Afrika Kusini Lee-Ann Liebenberg na Kenny Kunene, ambaye pia alionekana akiwa amevalia chapa hiyo katika tangazo la uzinduzi wa msimu wa pili wa kipindi ''So What on e.tv''.<ref>https://gotrend.co.za/2014/09/04/zareef-minty-the-next-harvey-specter/</ref> <ref>https://web.archive.org/web/20220922123204/https://incentivesa.co.za/zareef-minty-success-story-20-year-old-prodigy/</ref>
Mwaka 2016, Minty alianzisha kampuni ya ZRF Holdings, na kuendelea na shughuli zake za biashara.
== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1994]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanasheria wa Afrika Kusini]]
<references />{{Mbegu-mtu}}
ks8zltauciwt790gcf5qlxyu41spku7
Fred Ruhindi
0
247984
1593189
2026-08-29T13:22:29Z
124sia
92022
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '{{Infobox person|jina la kuzaliwa=Fred Ruhindi|tarehe ya kuzaliwa=29 August 1955|utaifa=Uganda|elimu=Shahada ya Sheria|kazi yake=Waziri wa Nchi na Sheria|kazi maarufu=Waziri Mkuu (1961) Uganda}} '''Fred Ruhindi''' Fredrick Ruhindi, anayejulikana pia kama Freddie Ruhindi , ni [[mwanasheria]] na [[mwanasiasa]] kutoka [[Uganda]]. Alihudumu kama [[Mwanasheria]] Mkuu wa [[Uganda]] kuanzia tarehe [[1]] [[Machi]] [[2015]] hadi mwaka [[2016]].Kabla ya hapo, kuan...'
1593189
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person|jina la kuzaliwa=Fred Ruhindi|tarehe ya kuzaliwa=29 August 1955|utaifa=Uganda|elimu=Shahada ya Sheria|kazi yake=Waziri wa Nchi na Sheria|kazi maarufu=Waziri Mkuu (1961) Uganda}}
'''Fred Ruhindi'''
Fredrick Ruhindi, anayejulikana pia kama Freddie Ruhindi , ni [[mwanasheria]] na [[mwanasiasa]] kutoka [[Uganda]]. Alihudumu kama [[Mwanasheria]] Mkuu wa [[Uganda]] kuanzia tarehe [[1]] [[Machi]] [[2015]] hadi mwaka [[2016]].Kabla ya hapo, kuanzia tarehe [[2]] [[Juni]] [[2006]] hadi [[28]] [[Februari]] [[2015 KK|2015,]] alihudumu kama Waziri wa Nchi wa [[Sheria]] na Masuala ya [[Katiba]] katika [[Baraza la Mawaziri]] la [[Uganda]]. Katika mabadiliko ya Baraza la Mawaziri yaliyofanyika tarehe [[16]] [[Februari]] [[2009]] na [[27]] [[Mei]] [[2011]], aliendelea kushikilia nafasi hiyo.Pia amewahi kuwa [[Mbunge]] aliyechaguliwa wa Jimbo la Nakawa, katika Wilaya ya [[Kampala]].<ref>{{Citation|title=Fred Ruhindi|date=2026-05-29|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Fred_Ruhindi&oldid=1356645051|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-29}}</ref>
== MAISHA YA AWALI NA ELIMU. ==
Fred Ruhindi alizaliwa tarehe [[29]] [[Agosti]] [[1955]]. Alisoma Mbarara High School kwa elimu ya kiwango cha O-Level na mwaka [[1973]] alipata Cheti cha Elimu ya Uganda (UCE).
Baadaye alisoma Ntare School kwa elimu ya kiwango cha A-Level na mwaka [[1975]] alipata Cheti cha Juu cha Elimu ya [[Uganda|Uganda.]]
Ana Shahada ya Sheria kutoka Chuo Kikuu cha Makerere. Pia ana Stashahada ya Utendaji wa Sheria kutoka Kituo cha Maendeleo ya Sheria kilichopo [[Kampala]], mji mkuu na eneo kubwa la mijini nchini [[Uganda]]. Alipata [[Shahada ya uzamili|Shahada ya Uzamili]] katika [[Sheria]] kutoka Chuo Kikuu cha Edinburgh.
== KAZI ZA SIASA. ==
Kwa kipindi cha miaka kumi na moja, kuanzia mwaka [[1981]] hadi [[1992]], Fred Ruhindi alifanya kazi kama [[Mwanasheria]] wa [[Serikali]] katika Wizara ya Sheria na Masuala ya [[Katiba]].
Mwaka [[1992]] alihamishiwa Mamlaka ya Uwekezaji ya [[Uganda]], ambapo alihudumu kama [[Katibu]] wa Shirika kuanzia mwaka [[1992]] hadi [[1999]].
Aliingia katika [[siasa]] mwaka [[2001]] na kuchaguliwa kuwa [[Mbunge]] wa kuwakilisha Jimbo la Nakawa katika Wilaya ya [[Kampala]]. Aligombea tena na kuchaguliwa mwaka [[2006]].
Kuanzia mwaka [[2006]], alihudumu kama [[Waziri]] wa [[Nchi]] wa [[Sheria]] na Masuala ya [[Katiba]]. Pia, kuanzia Juni 2006 hadi [[Februari]] [[2015]], alihudumu kama Naibu [[Mwanasheria]] Mkuu wa [[Uganda]].
Katika mabadiliko ya Baraza la Mawaziri yaliyofanyika tarehe [[1]] [[Machi]] [[2015]], aliteuliwa kuwa [[Mwanasheria]] Mkuu wa [[Uganda]], nafasi aliyoshikilia hadi mwaka [[2016]].
== MAREJEO. ==
[[Jamii:Wanasheria wa Uganda]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Uganda]]
62e8rmohg4oo6c48qw28l0gfst5vlwi
Abel Alier
0
247985
1593192
2026-08-29T13:24:01Z
Caphid
92024
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Abel Alier Kwai''' (aliyezaliwa tarehe [[23 Januari|23]] Juni [[1933]]) ni mwanasiasa na jaji wa [[Sudan Kusini]] ambaye aliwahi kuwa [[Makamu wa rais|Makamu]] wa Kwanza wa [[Rais]] wa Sudan kuanzia mwaka [[1971]] hadi [[1982]], na pia kuwa Rais wa Baraza Kuu la Utendaji la Eneo Linalojitawala la Sudan Kusini kuanzia mwaka [[1972]] hadi [[1978]].<ref name=":0">{{Cite book|url=https://books.google.co.tz/books?id=0OKZRewiEOsC&q=alier+abel+dictionary&pg=PA...'
1593192
wikitext
text/x-wiki
'''Abel Alier Kwai''' (aliyezaliwa tarehe [[23 Januari|23]] Juni [[1933]]) ni mwanasiasa na jaji wa [[Sudan Kusini]] ambaye aliwahi kuwa [[Makamu wa rais|Makamu]] wa Kwanza wa [[Rais]] wa Sudan kuanzia mwaka [[1971]] hadi [[1982]], na pia kuwa Rais wa Baraza Kuu la Utendaji la Eneo Linalojitawala la Sudan Kusini kuanzia mwaka [[1972]] hadi [[1978]].<ref name=":0">{{Cite book|url=https://books.google.co.tz/books?id=0OKZRewiEOsC&q=alier+abel+dictionary&pg=PA60&redir_esc=y|title=Historical Dictionary of the Sudan|last=Kramer|first=Robert S.|last2=Jr|first2=Richard A. Lobban|last3=Fluehr-Lobban|first3=Carolyn|date=2013-03-22|publisher=Bloomsbury Publishing PLC|isbn=978-0-8108-7940-9|language=en}}</ref>
== Miaka ya Awali. ==
[[Faili:Abel Alier.jpg|thumb|332x332px|Abel Alier]]
Alier alizaliwa mwezi Juni 1933 katika Wilaya ya [[Bordeaux|Bor]], iliyokuwa sehemu ya Jimbo la [[Jimbo la Nile ya Juu|Nile]] [[Yaunde|ya juu]] katika eneo lililokuwa likijulikana kama Sudan ya Anglo-Misri .Alihudhuria Shule ya Sekondari ya [[Rumbek]], shule maarufu iliyotoa elimu kwa viongozi wengi wa Sudan Kusini<ref name=":0" /><ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.tz/books?id=3CstBgAAQBAJ&q=alier+abel+dictionary&pg=PA25&redir_esc=y#v=onepage&q=alier%20abel%20dictionary&f=false|title=Dictionary Of Modern Arab Histor|last=Bidwell|date=2012-10-12|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-16291-6|language=en}}</ref>.
== Mkataba wa Addis Ababa wa 1972. ==
== Abel Alier alitoa mchango mkubwa katika kuandaliwa kwa Mkataba wa [[Addis Ababa]] wa mwaka 1972, ambao uliipa Sudan Kusini fursa ya kuwa na serikali yake yenye mamlaka ya kujitawala, yenye makao yake makuu mjini Juba. ==
== Marejeo. ==
{{Mbegu-siasa}}
[[Jamii:Watu]]
[[Jamii:Watu katika Chuo Kikuu cha Harvard]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Watu bara kwa bara]]
[[Jamii:Watu kufuatana na dini]]
kc5q45s3miwrtou4d36dxnytpwu2zzh
Uuaji wa watoto wenye ulemavu nchini uganda
0
247986
1593193
2026-08-29T13:24:18Z
Noely martin
92020
Mauaji ya walemavu Uganda
1593193
wikitext
text/x-wiki
'''Katika baadhi ya maeneo nchini Uganda''', watoto wenye [[Ulemavu]] huuliwa. Katika baadhi ya mila na desturi za kishirikina, inaaminika kwamba sehemu za mwili wa watoto wachanga zinaweza kuleta manufaa fulani. Watu wanaoendeleza vitendo hivi hudai kuwa ni “Kuua kwa huruma”, wakimaanisha kwamba [[Watoto]] hao wanaondolewa katika mateso wanayodaiwa kusababishwa na ulemavu wao pia wanaamini hivo viungo vya Watoto walemavu Huwa vinaleta [[Utajiri]] pamoja na Mtu kua na [[Mvuto]] katika jamiii <ref>{{Citation|title=Where child sacrifice is a business|date=2011-10-11|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-15255357|work=BBC News|language=en-GB|access-date=2026-08-29}}</ref><ref>{{Cite web|title=The untold story of ‘mercy killing’ of disabled children in Uganda|url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/the-untold-story-of-mercy-killing-of-disabled-children-in-uganda-1742278|work=Monitor|date=2021-02-01|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=The untold story of ‘mercy killing’ of disabled children in Uganda|url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/the-untold-story-of-mercy-killing-of-disabled-children-in-uganda-1742278|work=Monitor|date=2021-02-01|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>
== Marejeleo ==
{{Mbegu}}
[[Jamii:Ulemavu]]
[[Jamii:Uganda]]
3wgi0u7nry3cymp96je6uboe7vn7npz
1593348
1593193
2026-08-29T20:20:36Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1593348
wikitext
text/x-wiki
'''Katika baadhi ya maeneo nchini Uganda''', watoto wenye [[Ulemavu]] huuliwa. Katika baadhi ya mila na desturi za kishirikina, inaaminika kwamba sehemu za mwili wa watoto wachanga zinaweza kuleta manufaa fulani. Watu wanaoendeleza vitendo hivi hudai kuwa ni “Kuua kwa huruma”, wakimaanisha kwamba [[Watoto]] hao wanaondolewa katika mateso wanayodaiwa kusababishwa na ulemavu wao pia wanaamini hivo viungo vya Watoto walemavu Huwa vinaleta [[Utajiri]] pamoja na Mtu kua na [[Mvuto]] katika jamiii <ref>{{Citation|title=Where child sacrifice is a business|date=2011-10-11|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-15255357|work=BBC News|language=en-GB|access-date=2026-08-29}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=The untold story of ‘mercy killing’ of disabled children in Uganda|url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/the-untold-story-of-mercy-killing-of-disabled-children-in-uganda-1742278|work=Monitor|date=2021-02-01|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=The untold story of ‘mercy killing’ of disabled children in Uganda|url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/the-untold-story-of-mercy-killing-of-disabled-children-in-uganda-1742278|work=Monitor|date=2021-02-01|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>
== Marejeleo ==
{{Mbegu}}
[[Jamii:Ulemavu]]
[[Jamii:Uganda]]
4nn30ozy5punvnr1dsip2rlvtto8jj7
Beatriz da Consolação Mateus Buchili
0
247987
1593196
2026-08-29T13:25:51Z
Simon sakumba
70202
Chapisha ukrasa mpya
1593196
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Beatriz Buchili 2023 (cropped).jpg|thumb|Beatriz da Consolação Mateus Buchili]]
Beatriz da Consolação Mateus Buchili ni [[mwanasheria]] kutoka [[Msumbiji]]. Anajulikana kwa kuwa mwanamke wa kwanza kushika nafasi ya [[Mwanasheria Mkuu]] wa Serikali nchini Msumbiji.Kwa hiyo, alifanya historia kwa kuwa mwanamke wa kwanza kuongoza ofisi hiyo muhimu ya kisheria nchini Msumbiji
== Maisha na Kazi ya Beatriz Buchili ==
Beatriz Buchili ana shahada ya uzamili katika sheria kutoka Federal University of Rio Grande do Sul nchini Brazil.[[1968|Mwaka 1994]], alianza kufanya kazi katika Ofisi ya Mwendesha Mashtaka wa Serikali akiwa mwendesha mashtaka wa wilaya. Baadaye alipanda cheo na kuwa Naibu Mwanasheria Mkuu wa Serikali, chini ya Mwanasheria Mkuu Augusto Paulino.Tarehe 21 Julai 2014, [[Rais]] [[Armando Guebuza]] alimteua Beatriz Buchili kuwa Mwanasheria Mkuu wa Serikali wa Msumbiji, akichukua nafasi ya Augusto Paulino.Akiwa Mwanasheria Mkuu, Buchili alisimamia na kushughulikia kesi kadhaa kubwa za rushwa. Moja ya kesi hizo ilihusisha watu 20 waliokuwa wakikabiliwa na mashtaka, wakiwemo:Mwezi Agosti 2019, Rais [[Filipe Nyusi]] alimuapisha Beatriz Buchili kuendelea na muhula wake wa pili wa miaka mitano kama Mwanasheria Mkuu wa Serikali. Kwa ujumla, Beatriz Buchili anajulikana kwa kuwa mwanamke wa kwanza kuwa Mwanasheria Mkuu wa Serikali nchini Msumbiji, na kwa kusimamia kesi mbalimbali kubwa za rushwa nchini humo.<ref><nowiki>https://allafrica.com/stories/201908190654.html</nowiki></ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu wa Afrika]]
[[Jamii:Watu wa Afrika Kusini]]
[[Jamii:Watu wa Algeria]]
[[Jamii:Watu wa Amerika ya Kati]]
[[Jamii:Watu wa Albania]]
53k5d8qiasil9r4rjswbxqbvr1zxtmh
Danièle Darlan
0
247988
1593197
2026-08-29T13:26:13Z
Amina sauli
89067
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Faili:Daniele Darlan 2023.jpg|thumb|Danièle Darlan]] == Maisha ya kitaluma == Danièle Darlan alikuwa profesa wa Sheria za Umma (Public Law) katika Chuo Kikuu cha Bangui kwa miaka 30, katika mazingira ambayo wanawake maprofesa walikuwa wachache na wasichana wengi hawakufikia elimu ya juu, hali iliyomfanya ajione kama huenda hakuwahamasisha wasichana vya kutosha, ingawa aliamini kuwa mfano wake uliweza kuwahamasisha watu wengine, hasa wavulana<ref>Paban...'
1593197
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Daniele Darlan 2023.jpg|thumb|Danièle Darlan]]
== Maisha ya kitaluma ==
Danièle Darlan alikuwa profesa wa Sheria za Umma (Public Law) katika Chuo Kikuu cha Bangui kwa miaka 30, katika mazingira ambayo wanawake maprofesa walikuwa wachache na wasichana wengi hawakufikia elimu ya juu, hali iliyomfanya ajione kama huenda hakuwahamasisha wasichana vya kutosha, ingawa aliamini kuwa mfano wake uliweza kuwahamasisha watu wengine, hasa wavulana<ref>Pabandji, Pacôme (25 December 2020). "Centrafrique : Danièle Darlan, une « dame de fer » à la tête de la Cour constitutionnelle". Jeune Afrique (in French). Retrieved 28 May 2022.</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-siasa}}
== Jamii ==
[[Jamii:Watu wa Afrika]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1952]]
cjdop9unbvznop7g05mcbhhvwobkxmz
Bryan O'Linn
0
247990
1593200
2026-08-29T13:26:30Z
Emanuel masaki
82931
Bryan O" Linn
1593200
wikitext
text/x-wiki
Bryan O<nowiki>''</nowiki>Linn ([[30]] [[Novemba|Novemba 1927]] [[_19]] [[Julai]] [[2015]])alikuwa [[mwanasheria]] ,[[Mwanasiasa|mwanasiasa,]][[wakili]] na [[mwandishi]] kutoka [[Namibia]].
Alizaliwa Brandfort[[Afrika Kusini|,Afrika kusini]] na alihamia Namibia akiwa na umri wa Mwaka mmoja Kuanzia [[1946]] hadi [[1952 KK|1952,]]<nowiki/>alifanya kazi katika jeshi la polisi la Afrika kusini hlbadala ya kuhumldumu katika jeshi.pia aliwahi kuwa mtumishi wa umma na mwandishi wa habari wa gazeti kabla ya kuanza kqzi ya sheria mwaka [[1961]]<ref>{{Citation|title=The Namibian|date=2025-10-03|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=The_Namibian&oldid=1314836214|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-29}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu}}
[[Jamii:Wanasiasa]]
[[Jamii:Wanasheria wa Afrika Kusini]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1927]]
8kdg80a4hdlsgmkoga6x95k1nafw8hv
Ali Ahmad (lawyer)
0
247991
1593202
2026-08-29T13:26:34Z
Riccardo Riccioni
452
Riccardo Riccioni alihamisha ukurasa wa [[Ali Ahmad (lawyer)]] hadi [[Ali Ahmad (mwanasheria)]]: jina la Kiswahili
1593202
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ali Ahmad (mwanasheria)]]
hg1wyhlucz7prqk8emgs9m94u1f5sik
Sunusi Musa
0
247992
1593203
2026-08-29T13:26:53Z
Ester Gasper Kimario
70787
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Sunusi Musa''', SAN (alizaliwa mwaka [[1978]]), ni [[mwanasheria]], mtetezi wa haki za binadamu na mtaalamu wa mikakati ya kisiasa kutoka [[Nigeria]]. Kwa sasa ni Mwenyekiti wa Taasisi ya Amani na Utatuzi wa Migogoro (IPCR), ambayo ni taasisi ya serikali chini ya Wizara ya Mambo ya Nje ya Nigeria. Musa anajulikana kwa kazi yake ya kutetea haki kupitia sheria, kushiriki katika masuala ya kisiasa, pamoja na kuchangia katika kujenga amani na kuimarisha u...'
1593203
wikitext
text/x-wiki
'''Sunusi Musa''', SAN (alizaliwa mwaka [[1978]]), ni [[mwanasheria]], mtetezi wa haki za binadamu na mtaalamu wa mikakati ya kisiasa kutoka [[Nigeria]].
Kwa sasa ni Mwenyekiti wa Taasisi ya Amani na Utatuzi wa Migogoro (IPCR), ambayo ni taasisi ya serikali chini ya Wizara ya Mambo ya Nje ya Nigeria.
Musa anajulikana kwa kazi yake ya kutetea haki kupitia sheria, kushiriki katika masuala ya kisiasa, pamoja na kuchangia katika kujenga amani na kuimarisha utawala bora nchini Nigeria.<ref name="auto2">{{Cite news|title=Human rights advocate, Sunusi Musa, 61 others confirmed as SANs|url=https://dailytrust.com/human-rights-advocate-sanusi-musa-61-others-confirmed-as-san/|access-date=2023-11-17|newspaper=[[Daily Trust]]}}</ref><ref>{{Cite news|title=Human Rights Advocate, Sunusi Musa, 61 Others Confirmed As SANs|url=https://dailytrust.com/human-rights-advocate-sanusi-musa-61-others-confirmed-as-san/|access-date=2026-02-08|newspaper=[[Daily Trust]]|language=en}}</ref><ref name="auto1">{{Cite news|last=Alhassan|first=Rayyan|date=2022-10-04|title=President Buhari congratulates Sunusi Musa for attaining SAN, recalls how lawyer bought N50m nomination form for him|url=https://dailynigerian.com/president-buhari-congratulates/|access-date=2023-11-17|newspaper=[[Daily Nigerian]]|language=en-GB}}</ref><ref name="auto">{{Cite news|title=Uneasy Calm as Tribunal Nullifies Kano Governor's Election - THISDAYLIVE|url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2023/09/21/uneasy-calm-as-tribunal-nullifies-kano-governors-election?amp=1|access-date=2023-11-17|newspaper=[[This Day]]}}</ref><ref>{{Cite news|last=Iniobong|first=Iwok|date=2023-09-22|title=NNPP, APC at loggerheads over tribunal judgment sacking Kano governor|url=https://businessday.ng/politics/article/nnpp-apc-at-loggerheads-over-tribunal-judgment-sacking-kano-governor/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-11-17|newspaper=[[BusinessDay (Nigeria)|BusinessDay]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|last=Sunday|first=Ihechukwu|date=2023-09-27|title=Guber Election Tribunal: Mixed reactions trail controversial judgments|url=https://dailypost.ng/2023/09/27/guber-election-tribunal-mixed-reactions-trail-controversial-judgments/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-11-17|newspaper=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]|language=en-US}}</ref>
== Maisha ya Awali na Elimu ==
Sunusi Musa alizaliwa katika Jimbo la Kano, [[Nigeria]]. Alisoma katika shule ya sekondari ya serikali Gwale kuanzia mwaka [[1992]] hadi [[1994]], kisha akaendelea na elimu ya juu chuo cha Kano State College of Arts and Science, ambako alihitimu mwaka [[1997]]. Mwaka [[2000]], alipata Stashahada ya Sheria kutoka Kano State Polytechnic.
Baadaye alijiunga na Chuo Kikuu cha Bayero, Kano, na kupata Shahada ya Sheria (LL.B.) mwaka [[2005]]. Baada ya kumaliza masomo katika Shule ya Sheria ya Nigeria, alisajiliwa rasmi kuwa mwanasheria mwaka [[2006]].
Pia ana Stashahada ya Uzamili katika Elimu kutoka Chuo Kikuu cha Maiduguri, aliyoipata mwaka [[2009]], na Shahada ya Uzamili katika Uandishi wa Sheria kutoka [[Chuo Kikuu cha Benin]], aliyoipata mwaka [[2016]].
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1978]]
[[Jamii:Wanasheria wa Nigeria]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
rptwwuk2o4mt1lxjbh528puz4i9wpw4
1593335
1593203
2026-08-29T20:03:15Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 6 template(s) replaced.
1593335
wikitext
text/x-wiki
'''Sunusi Musa''', SAN (alizaliwa mwaka [[1978]]), ni [[mwanasheria]], mtetezi wa haki za binadamu na mtaalamu wa mikakati ya kisiasa kutoka [[Nigeria]].
Kwa sasa ni Mwenyekiti wa Taasisi ya Amani na Utatuzi wa Migogoro (IPCR), ambayo ni taasisi ya serikali chini ya Wizara ya Mambo ya Nje ya Nigeria.
Musa anajulikana kwa kazi yake ya kutetea haki kupitia sheria, kushiriki katika masuala ya kisiasa, pamoja na kuchangia katika kujenga amani na kuimarisha utawala bora nchini Nigeria.<ref name="auto2">{{Rejea habari|title=Human rights advocate, Sunusi Musa, 61 others confirmed as SANs|url=https://dailytrust.com/human-rights-advocate-sanusi-musa-61-others-confirmed-as-san/|access-date=2023-11-17|newspaper=[[Daily Trust]]}}</ref><ref>{{Rejea habari|title=Human Rights Advocate, Sunusi Musa, 61 Others Confirmed As SANs|url=https://dailytrust.com/human-rights-advocate-sanusi-musa-61-others-confirmed-as-san/|access-date=2026-02-08|newspaper=[[Daily Trust]]|language=en}}</ref><ref name="auto1">{{Rejea habari|last=Alhassan|first=Rayyan|date=2022-10-04|title=President Buhari congratulates Sunusi Musa for attaining SAN, recalls how lawyer bought N50m nomination form for him|url=https://dailynigerian.com/president-buhari-congratulates/|access-date=2023-11-17|newspaper=[[Daily Nigerian]]|language=en-GB}}</ref><ref name="auto">{{Rejea habari|title=Uneasy Calm as Tribunal Nullifies Kano Governor's Election - THISDAYLIVE|url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2023/09/21/uneasy-calm-as-tribunal-nullifies-kano-governors-election?amp=1|access-date=2023-11-17|newspaper=[[This Day]]}}</ref><ref>{{Rejea habari|last=Iniobong|first=Iwok|date=2023-09-22|title=NNPP, APC at loggerheads over tribunal judgment sacking Kano governor|url=https://businessday.ng/politics/article/nnpp-apc-at-loggerheads-over-tribunal-judgment-sacking-kano-governor/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-11-17|newspaper=[[BusinessDay (Nigeria)|BusinessDay]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Rejea habari|last=Sunday|first=Ihechukwu|date=2023-09-27|title=Guber Election Tribunal: Mixed reactions trail controversial judgments|url=https://dailypost.ng/2023/09/27/guber-election-tribunal-mixed-reactions-trail-controversial-judgments/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-11-17|newspaper=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]|language=en-US}}</ref>
== Maisha ya Awali na Elimu ==
Sunusi Musa alizaliwa katika Jimbo la Kano, [[Nigeria]]. Alisoma katika shule ya sekondari ya serikali Gwale kuanzia mwaka [[1992]] hadi [[1994]], kisha akaendelea na elimu ya juu chuo cha Kano State College of Arts and Science, ambako alihitimu mwaka [[1997]]. Mwaka [[2000]], alipata Stashahada ya Sheria kutoka Kano State Polytechnic.
Baadaye alijiunga na Chuo Kikuu cha Bayero, Kano, na kupata Shahada ya Sheria (LL.B.) mwaka [[2005]]. Baada ya kumaliza masomo katika Shule ya Sheria ya Nigeria, alisajiliwa rasmi kuwa mwanasheria mwaka [[2006]].
Pia ana Stashahada ya Uzamili katika Elimu kutoka Chuo Kikuu cha Maiduguri, aliyoipata mwaka [[2009]], na Shahada ya Uzamili katika Uandishi wa Sheria kutoka [[Chuo Kikuu cha Benin]], aliyoipata mwaka [[2016]].
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1978]]
[[Jamii:Wanasheria wa Nigeria]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
sckpvnhx4s00x3v9xdfolde2rpg20yj
Joseph Chesson
0
247993
1593205
2026-08-29T13:29:29Z
Francakiria
45589
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '{{Infobox officeholder|image=Joseph_Jefferson_Francis_Chesson.jpg|name=Joseph Jefferson Francis Chesson}} '''Joseph Jefferson Francis Chesson''' ([[Monrovia]], [[20 Aprili]] [[1919]] – [[22 Aprili]] [[1980]]) alikuwa [[mwanasheria]] na [[kiongozi]] wa serikali kutoka [[Liberia]]. Aliwahi kuwa Mwanasheria Mkuu wa Serikali na baadae [[Waziri]] wa [[Sheria]] katika serikali ya Rais William R. Tolbert Jr.Aliliwakilisha Liberia katika [[Mahakama]] ya Kimatai...'
1593205
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder|image=Joseph_Jefferson_Francis_Chesson.jpg|name=Joseph Jefferson Francis Chesson}}
'''Joseph Jefferson Francis Chesson''' ([[Monrovia]], [[20 Aprili]] [[1919]] – [[22 Aprili]] [[1980]]) alikuwa [[mwanasheria]] na [[kiongozi]] wa serikali kutoka [[Liberia]]. Aliwahi kuwa Mwanasheria Mkuu wa Serikali na baadae [[Waziri]] wa [[Sheria]] katika serikali ya Rais William R. Tolbert Jr.Aliliwakilisha Liberia katika [[Mahakama]] ya Kimataifa ya Haki (International Court of Justice) katika kesi zilizohusu [[Afrika Kusini]] Magharibi.Baada ya mapinduzi ya kijeshi nchini Liberia mwaka 1980, Chesson alikuwa miongoni mwa viongozi wakuu 13 wa serikali waliouawa kwa kunyongwa<ref>{{Cite web|title=Amnesty International Annual Report 1980|url=https://www.amnesty.org/en/documents/pol10/0003/1980/en/|work=Amnesty International|date=1980-10-01|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>.
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanasheria]]
[[Jamii:Watu wa Afrika]]
[[Jamii:Viongozi wa Afrika]]
[[Jamii:Wanasiasa]]
fwugl4ygftians8g9m2vlkwg4pdeoqo
1593267
1593205
2026-08-29T17:33:07Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced.
1593267
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder|image=Joseph_Jefferson_Francis_Chesson.jpg|name=Joseph Jefferson Francis Chesson}}
'''Joseph Jefferson Francis Chesson''' ([[Monrovia]], [[20 Aprili]] [[1919]] – [[22 Aprili]] [[1980]]) alikuwa [[mwanasheria]] na [[kiongozi]] wa serikali kutoka [[Liberia]]. Aliwahi kuwa Mwanasheria Mkuu wa Serikali na baadae [[Waziri]] wa [[Sheria]] katika serikali ya Rais William R. Tolbert Jr.Aliliwakilisha Liberia katika [[Mahakama]] ya Kimataifa ya Haki (International Court of Justice) katika kesi zilizohusu [[Afrika Kusini]] Magharibi.Baada ya mapinduzi ya kijeshi nchini Liberia mwaka 1980, Chesson alikuwa miongoni mwa viongozi wakuu 13 wa serikali waliouawa kwa kunyongwa<ref>{{Rejea tovuti|title=Amnesty International Annual Report 1980|url=https://www.amnesty.org/en/documents/pol10/0003/1980/en/|work=Amnesty International|date=1980-10-01|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>.
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanasheria]]
[[Jamii:Watu wa Afrika]]
[[Jamii:Viongozi wa Afrika]]
[[Jamii:Wanasiasa]]
foifrrsma9dzb4j4kk8utuz4uov0f1q
Maurice Kamto
0
247994
1593206
2026-08-29T13:32:59Z
Kelvin kevoo
48194
kuanzisha makala
1593206
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Maurice Kamto.jpg|thumb|Maurice Kamto]]
'''Maurice Kamto''' (alizaliwa [[15 Februari]] [[1954]]) ni [[mwanasiasa]] wa [[Kamerun]], [[profesa]] wa [[sheria]] na [[wakili]]. Yeye ni miongoni mwa waanzilishi wa chama cha upinzani cha Cameroon Renaissance Movement (MRC).
== Kazi ==
Alikuwa mjumbe wa Tume ya Kimataifa ya Sheria ya Umoja wa Mataifa kuanzia [[mwaka]] [[1999]] hadi [[2016]]. Alikuwa mmoja wa mawakala wakuu wawili, pamoja na Profesa Peter Ntamark, katika ujumbe wa Kamerun uliofanikiwa kuongoza mazungumzo ya kutatua suala la Bakassi, rasi iliyokuwa ikigombaniwa na nchi jirani ya [[Nigeria]]. Mchango wake mkubwa katika suala hilo ulimsaidia kuteuliwa kuwa [[Waziri]] Mjumbe katika Wizara ya Sheria mwaka [[2004]]. Alijiuzulu kutoka serikalini mwezi Novemba [[2011]].
Baada ya kujiuzulu serikalini, Kamto alianzisha chama kipya cha upinzani, Kamerun Renaissance Movement (MRC). Mkutano wa uzinduzi wa [[chama]] hicho, uliokuwa ukiunganisha vyama kadhaa, ulipigwa marufuku na serikali tarehe [[13 Agosti]] [[2012]].
== Kukamatwa na kuwekwa kizuizini nyumbani ==
Katika miezi iliyofuata [[uchaguzi]] wa mwaka [[2018]] uliokuwa ukipingwa, MRC iliwasilisha bila mafanikio maombi yasiyopungua 100 kwa mamlaka za Kamerun, ikiomba ruhusa ya kufanya [[maandamano]] ya amani. Hata hivyo, maandamano yaliyoandaliwa na wafuasi wa utawala wa Biya na kwa kuunga mkono utawala huo yaliruhusiwa, jambo lililoonekana kwenda kinyume na usawa wa raia wa Kamerun mbele ya [[katiba]] yao.
== Maisha binafsi ==
Ameoa Suzanne Julie Fatchom Wega.<ref>https://www.jeuneafrique.com/174712/politique/maurice-kamto-proposer-au-peuple-camerounais-des-id-es-nouvelles/</ref><ref>https://www.france24.com/en/20191005-cameroon-release-biya-kamto</ref><ref>https://www.lemonde.fr/afrique/article/2021/10/02/maurice-kamto-je-ne-suis-pas-sur-qu-attendre-l-apres-biya-aboutisse-a-un-changement-au-cameroun_6096840_3212.html</ref><ref>https://www.bbc.com/news/articles/cdrklvd5jyjo</ref><ref>https://www.aljazeera.com/news/2019/10/5/cameroons-opposition-leader-maurice-kamto-released</ref>
== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1954]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Afrika]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Watu wa Kamerun]]
[[Jamii:Wanasheria wa Kamerun]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Kamerun]]
<references />{{Mbegu-mwanasiasa}}
28e50mqlm3f1e2l8g50zp51b32kuv4n
Felix Tambula
0
247995
1593207
2026-08-29T13:34:54Z
Eunly
91908
Ukurasa ulioanzishwa
1593207
wikitext
text/x-wiki
'''Felix Tambulasi''' ni [[mwanasheria]] na [[Mtendeni|mtendaji]] wa [[biashara]] kutoka [[Malawi]]. Anahudumu kama Kamishna Mkuu wa Mamlaka ya Mapato ya [[Malawi]] (MRA). Hapo awali, '''Tambulasi''' alipata umaarufu kwa [[umma]] kufuatia amri za [[Mahakama]] Kuu zilizozuia takriban Shillingi bilioni 2.2 za [[Malawi]] zilizokuwa zikichunguzwa kama [[fedha]] zinazotiliwa shaka kutokana na ushahidi wa uhalifu.<ref>{{Citation|title=Felix Tambula|date=2026-03-07|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Felix_Tambula&oldid=1342157115|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-29}}</ref><ref>{{Citation|title=Felix Tambula|date=2026-03-07|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Felix_Tambula&oldid=1342157115|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-29}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Mbegu]]
[[Jamii:Watu wa Malawi]]
lindw5zg19n8f76o982hgy3lo5y9wtn
Daniel Molokele
0
247996
1593208
2026-08-29T13:35:05Z
Zubeda03
83744
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika 'Daniel Fortune Molokele (aliyezaliwa kwa jina la Fortune Mguni [[tarehe]] 31 Januari 1975 huko Wankie, Rhodesia) ni [[mwanasheria]] wa [[Zimbabwe]] anayepigania [[demokrasia]] na haki za [[Binadamu|binadamu,]] anayejulikana sana kwa mapambano yake ya kutetea demokrasia. Kwa sasa anaishi [[Hwange]], Zimbabwe.Molokele daima amejitambua kama [[mwandishi]] mbunifu. Kwa [[miaka]] mingi, ameandika kazi na miswada kadhaa ambayo haijawahi kuchapishwa, ikijumuisha...'
1593208
wikitext
text/x-wiki
Daniel Fortune Molokele (aliyezaliwa kwa jina la Fortune Mguni [[tarehe]] 31 Januari 1975 huko Wankie, Rhodesia) ni [[mwanasheria]] wa [[Zimbabwe]] anayepigania [[demokrasia]] na haki za [[Binadamu|binadamu,]] anayejulikana sana kwa mapambano yake ya kutetea demokrasia. Kwa sasa anaishi [[Hwange]], Zimbabwe.Molokele daima amejitambua kama [[mwandishi]] mbunifu. Kwa [[miaka]] mingi, ameandika kazi na miswada kadhaa ambayo haijawahi kuchapishwa, ikijumuisha wasifu wa watu, hadithi za kubuni, mashairi na miswada ya filamu. Aidha, amekuwa akiandika mara kwa mara katika vyombo mbalimbali vya habari nchini [[Afrika]] [[Kusini]], kama vile ''Mail & Guardian'' na ''Zimonline''. Hasa, ameandika [[makala]] za safu yake binafsi katika machapisho kama vile [[jarida]] la ''[[Moto|Mot]]<nowiki/>o'', NewZimbabwe.com na ''The Zimbabwean''.<ref>https://www.aidsaccountability.org/</ref>
Molokele ni [[Ukristo|Mkristo]] mwenye bidii. Kwa mtazamo huo, amehusika kikamilifu katika kuanzisha matawi ya [[Johannesburg]] na [[Cape Town]] ya Kanisa la Victory Fellowship, ambalo asili yake ni [[Bulawayo|Bulawayo.]] Kwa sasa anahudhuria Kanisa la His People huko Johannesburg.<ref>https://www.aidsaccountability.org/</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1975]]
[[Jamii:Waandishi]]
8et06uy0tb4lej6gkabem7wf1yeosxt
George Elombi
0
247997
1593209
2026-08-29T13:36:31Z
FINTANECASTOR
92023
Ukurasa mpiya
1593209
wikitext
text/x-wiki
George Elombi ni mwanasheria kutoka [[Cameroon]] na Rais pamoja na [[Mwenyekiti]] wa Bodi ya Wakurugenzi ya [[Benki]] ya Afreximbank (African Export–Import Bank). Pia ametunukiwa cheo cha Knight wa Order of Valour, moja ya tuzo za heshima za taifa la [[Cameroon|Cameroon.]]<ref>{{Cite journal |date=2005-02 |title=Wenner‐Gren Board of Trustees Appoints Dr. Leslie Aiello as Next President |url=https://doi.org/10.1086/427108 |journal=Current Anthropology |volume=46 |issue=1 |pages=iii–iii |doi=10.1086/427108 |issn=0011-3204}}</ref>
{{Mbegu-siasa}}
== Marejeo ==
[[Jamii:Siasa]]
e9wt02godz06oovbdgzifx5r9kk4f1h
1593253
1593209
2026-08-29T17:04:15Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced.
1593253
wikitext
text/x-wiki
George Elombi ni mwanasheria kutoka [[Cameroon]] na Rais pamoja na [[Mwenyekiti]] wa Bodi ya Wakurugenzi ya [[Benki]] ya Afreximbank (African Export–Import Bank). Pia ametunukiwa cheo cha Knight wa Order of Valour, moja ya tuzo za heshima za taifa la [[Cameroon|Cameroon.]]<ref>{{Rejea jarida |date=2005-02 |title=Wenner‐Gren Board of Trustees Appoints Dr. Leslie Aiello as Next President |url=https://doi.org/10.1086/427108 |journal=Current Anthropology |volume=46 |issue=1 |pages=iii–iii |doi=10.1086/427108 |issn=0011-3204}}</ref>
{{Mbegu-siasa}}
== Marejeo ==
[[Jamii:Siasa]]
29kdu7ias0pkmsttis5moo262w3uu19
Pats Acholonu
0
247998
1593210
2026-08-29T13:36:47Z
Ester Gasper Kimario
70787
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Ignatius Chukwudi Pats Acholonu''' ([[15 Julai]] [[1936]] – [[14 Mei]] [[2006]]) alikuwa [[mwanasheria]] na jaji wa [[Nigeria]]. Aliwahi kuwa [[Jaji]] wa Mahakama ya Juu ya Nigeria. Alikuwa miongoni mwa majaji wenye uzoefu mkubwa katika mahakama hiyo hadi alipofariki mwaka [[2006]].<ref>{{cite web|title=Akin Akinyemi v Professor Mojisola A.O. Soyanwo & Another|url=https://nigerialii.org/akn/ng/judgment/ngsc/2006/96/eng@2006-07-06|website=NigeriaLII|ac...'
1593210
wikitext
text/x-wiki
'''Ignatius Chukwudi Pats Acholonu''' ([[15 Julai]] [[1936]] – [[14 Mei]] [[2006]]) alikuwa [[mwanasheria]] na jaji wa [[Nigeria]]. Aliwahi kuwa [[Jaji]] wa Mahakama ya Juu ya Nigeria. Alikuwa miongoni mwa majaji wenye uzoefu mkubwa katika mahakama hiyo hadi alipofariki mwaka [[2006]].<ref>{{cite web|title=Akin Akinyemi v Professor Mojisola A.O. Soyanwo & Another|url=https://nigerialii.org/akn/ng/judgment/ngsc/2006/96/eng@2006-07-06|website=NigeriaLII|access-date=17 July 2026}}</ref><ref>{{cite web|title=Justus Nwabuoku & Others v Francis Onwordi & Others|url=https://nigerialii.org/akn/ng/judgment/ngsc/2006/139/eng@2006-05-25|website=NigeriaLII|access-date=17 July 2026}}</ref> <ref>{{cite web|title=Akin Akinyemi v Professor Mojisola A.O. Soyanwo & Another|url=https://nigerialii.org/akn/ng/judgment/ngsc/2006/96/eng@2006-07-06|website=NigeriaLII|access-date=17 July 2026}}</ref><ref>{{cite web|title=Justus Nwabuoku & Others v Francis Onwordi & Others|url=https://nigerialii.org/akn/ng/judgment/ngsc/2006/139/eng@2006-05-25|website=NigeriaLII|access-date=17 July 2026}}</ref>
== Kazi ==
Acholonu aliwahi kuwa Jaji wa Mahakama ya Juu ya Nigeria, ambako alishiriki katika kusikiliza na kuamua kesi za katiba, kiraia na biashara hadi alipofariki akiwa bado katika nafasi hiyo.
Baadhi ya hukumu alizoshiriki kutolewa zimehifadhiwa katika Taasisi ya Taarifa za Sheria ya Nigeria (NigeriaLII). Miongoni mwa kesi hizo ni ''Akin Akinyemi dhidi ya Professor Mojisola A.O. Soyanwo na Mwingine'' na ''Justus Nwabuoku na Wengine dhidi ya Francis Onwordi na Wengine'', ambazo ziliamuliwa mwaka 2006.
== Kifo ==
Acholonu alifariki tarehe 14 Mei 2006 baada ya kuugua kwa muda mfupi huko Owerri, Jimbo la Imo.
Alizikwa Orlu, ambapo majaji wenzake, wataalamu wa sheria na viongozi wa serikali walitoa heshima kwa mchango wake katika mfumo wa mahakama wa Nigeria.
== Marejeo ==
{{Reflist}}{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1936]]
[[Jamii:Waliofariki 2006]]
[[Jamii:Majaji]]
[[Jamii:Wanasheria wa Nigeria]]
80im4nbejjl00hqqrgnaj8b021xveqv
Festus Keyamo
0
247999
1593211
2026-08-29T13:36:53Z
MagesaDm
86369
Marejeo
1593211
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person|picha=Festus Keyamo at Mojeec International 2020 08.jpg|name=Festus Egwarewa Keyamo|tarehe ya kuzaliwa=Januari 21, 1970|kazi yake=mwanasheria, mwandishi wa makala na mwanaharakati wa haki za binadamu kutoka Nigeria|uraia=Raia wa Nigeria}}
'''Festus Egwarewa Keyamo''', alizaliwa 21 Januari [[1970]], ni [[mwanasheria]], [[mwandishi]] wa [[makala]] na [[mwanaharakati]] wa haki za [[binadamu]] kutoka [[Nigeria]]. Pia amewahi kushika nafasi mbalimbali za uongozi serikalini. Mwaka [[2018]], aliteuliwa kuwa [[Mkurugenzi]] wa [[Mawasiliano]] ya Kimkakati katika kampeni ya [[Rais]] '''Muhammadu''' '''Buhari''' ya [[uchaguzi]] wa mwaka 2019. Baadaye aliteuliwa kuwa [[Waziri]] wa [[Nchi]] wa Kazi na [[Ajira]], na kwa sasa ni Waziri wa [[Usafiri]] wa [[Anga]] na [[Maendeleo]] ya Anga za Juu nchini Nigeria.<ref>{{Cite web|url=https://www.premiumtimesng.com/features-and-interviews/175521-interview-president-jonathan-joke-festus-keyamo.html?tztc=1|work=www.premiumtimesng.com|accessdate=2026-08-29}}</ref><ref>{{Cite web|title=Keyamo Explodes: Between Jonathan Versus Buhari - Here Is A President Who Destroyed PDP And Almost Destroyed Nigeria {{!}} Sahara Reporters|url=https://saharareporters.com/2015/01/18/keyamo-explodes-between-jonathan-versus-buhari-here-president-who-destroyed-pdp-and|work=saharareporters.com|accessdate=2026-08-29}}</ref><ref>{{Cite web|title=Keyamo appointed spokesman for Buhari’s 2019 campaign|url=https://www.vanguardngr.com/2018/04/keyamo-appointed-spokesman-buharis-2019-campaign/|work=Vanguard News|date=2018-04-17|accessdate=2026-08-29|language=en-GB|author=vanguard}}</ref><ref>{{Cite web|title=Festus Keyamo meets counterparts from State of Qatar and Kingdom of Saudi Arabia at the Ongoing Future Aviation Forum (FAF) in Riyadh, Saudi Arabia|url=https://fmino.gov.ng/festus-keyamo-meets-counterparts-from-state-of-qatar-and-kingdom-of-saudi-arabia-at-the-ongoing-future-aviation-forum-faf-in-riyadh-saudi-arabia/|work=Federal Ministry of Information and National Orientation|date=2024-05-21|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=Samuel Anyanwu}}</ref><ref>{{Cite web|title=THE INSIDER: Keyamo under pressure from fellow Buhari's ex-ministers over aviation sector probe|url=https://www.thecable.ng/the-insider-keyamo-under-pressure-from-fellow-buharis-ex-ministers-over-aviation-sector-probe/|work=TheCable|date=2024-02-07|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=Sodiq Yusuff}}</ref>
== Maisha ya Awali na Elimu ==
'''Festus Egwarewa Keyamo''', alizaliwa 21 Januari [[1970]], ni mwanasheria, [[mwandishi]] wa [[makala]] na [[mwanaharakati]] wa haki za binadamu kutoka [[Nigeria]]. Pia amewahi kushika nafasi mbalimbali za uongozi serikalini.<ref>{{Cite web|title=DELTA 2015: BETWEEN FESTUS KEYAMO AND OTHER CONTESTANTS|url=https://www.thenigerianvoice.com/news/113741/delta-2015-between-festus-keyamo-and-other-contestants.html|work=Nigerian Voice|accessdate=2026-08-29}}</ref>
Mwaka [[2018]], aliteuliwa kuwa [[Mkurugenzi]] wa [[Mawasiliano]] ya Kimkakati katika kampeni ya [[Rais]] [[Muhammadu Buhari]] ya uchaguzi wa mwaka [[2019]]. Baadaye aliteuliwa kuwa [[Waziri]] wa [[Nchi]] wa Kazi na Ajira, na kwa sasa ni Waziri wa [[Usafiri]] wa Anga na [[Maendeleo]] ya Anga za Juu nchini [[Nigeria]].<ref>{{Cite web|title=DELTA 2015: BETWEEN FESTUS KEYAMO AND OTHER CONTESTANTS|url=https://www.thenigerianvoice.com/news/113741/delta-2015-between-festus-keyamo-and-other-contestants.html|work=Nigerian Voice|accessdate=2026-08-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premiumtimesng.com/features-and-interviews/347874-for-the-record-official-citations-of-buharis-ministers-sgf.html|work=www.premiumtimesng.com|accessdate=2026-08-29}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Siasa ya Afrika]]
[[Jamii:Siasa ya Nigeria]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1970]]
[[Jamii:Wanasiasa]]
[[Jamii:Wanaharakati]]
9cihoo07b60gwzmqr01xye1bfysdvx5
1593250
1593211
2026-08-29T16:58:05Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 8 template(s) replaced.
1593250
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person|picha=Festus Keyamo at Mojeec International 2020 08.jpg|name=Festus Egwarewa Keyamo|tarehe ya kuzaliwa=Januari 21, 1970|kazi yake=mwanasheria, mwandishi wa makala na mwanaharakati wa haki za binadamu kutoka Nigeria|uraia=Raia wa Nigeria}}
'''Festus Egwarewa Keyamo''', alizaliwa 21 Januari [[1970]], ni [[mwanasheria]], [[mwandishi]] wa [[makala]] na [[mwanaharakati]] wa haki za [[binadamu]] kutoka [[Nigeria]]. Pia amewahi kushika nafasi mbalimbali za uongozi serikalini. Mwaka [[2018]], aliteuliwa kuwa [[Mkurugenzi]] wa [[Mawasiliano]] ya Kimkakati katika kampeni ya [[Rais]] '''Muhammadu''' '''Buhari''' ya [[uchaguzi]] wa mwaka 2019. Baadaye aliteuliwa kuwa [[Waziri]] wa [[Nchi]] wa Kazi na [[Ajira]], na kwa sasa ni Waziri wa [[Usafiri]] wa [[Anga]] na [[Maendeleo]] ya Anga za Juu nchini Nigeria.<ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.premiumtimesng.com/features-and-interviews/175521-interview-president-jonathan-joke-festus-keyamo.html?tztc=1|work=www.premiumtimesng.com|accessdate=2026-08-29}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Keyamo Explodes: Between Jonathan Versus Buhari - Here Is A President Who Destroyed PDP And Almost Destroyed Nigeria {{!}} Sahara Reporters|url=https://saharareporters.com/2015/01/18/keyamo-explodes-between-jonathan-versus-buhari-here-president-who-destroyed-pdp-and|work=saharareporters.com|accessdate=2026-08-29}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Keyamo appointed spokesman for Buhari’s 2019 campaign|url=https://www.vanguardngr.com/2018/04/keyamo-appointed-spokesman-buharis-2019-campaign/|work=Vanguard News|date=2018-04-17|accessdate=2026-08-29|language=en-GB|author=vanguard}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Festus Keyamo meets counterparts from State of Qatar and Kingdom of Saudi Arabia at the Ongoing Future Aviation Forum (FAF) in Riyadh, Saudi Arabia|url=https://fmino.gov.ng/festus-keyamo-meets-counterparts-from-state-of-qatar-and-kingdom-of-saudi-arabia-at-the-ongoing-future-aviation-forum-faf-in-riyadh-saudi-arabia/|work=Federal Ministry of Information and National Orientation|date=2024-05-21|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=Samuel Anyanwu}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=THE INSIDER: Keyamo under pressure from fellow Buhari's ex-ministers over aviation sector probe|url=https://www.thecable.ng/the-insider-keyamo-under-pressure-from-fellow-buharis-ex-ministers-over-aviation-sector-probe/|work=TheCable|date=2024-02-07|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=Sodiq Yusuff}}</ref>
== Maisha ya Awali na Elimu ==
'''Festus Egwarewa Keyamo''', alizaliwa 21 Januari [[1970]], ni mwanasheria, [[mwandishi]] wa [[makala]] na [[mwanaharakati]] wa haki za binadamu kutoka [[Nigeria]]. Pia amewahi kushika nafasi mbalimbali za uongozi serikalini.<ref>{{Rejea tovuti|title=DELTA 2015: BETWEEN FESTUS KEYAMO AND OTHER CONTESTANTS|url=https://www.thenigerianvoice.com/news/113741/delta-2015-between-festus-keyamo-and-other-contestants.html|work=Nigerian Voice|accessdate=2026-08-29}}</ref>
Mwaka [[2018]], aliteuliwa kuwa [[Mkurugenzi]] wa [[Mawasiliano]] ya Kimkakati katika kampeni ya [[Rais]] [[Muhammadu Buhari]] ya uchaguzi wa mwaka [[2019]]. Baadaye aliteuliwa kuwa [[Waziri]] wa [[Nchi]] wa Kazi na Ajira, na kwa sasa ni Waziri wa [[Usafiri]] wa Anga na [[Maendeleo]] ya Anga za Juu nchini [[Nigeria]].<ref>{{Rejea tovuti|title=DELTA 2015: BETWEEN FESTUS KEYAMO AND OTHER CONTESTANTS|url=https://www.thenigerianvoice.com/news/113741/delta-2015-between-festus-keyamo-and-other-contestants.html|work=Nigerian Voice|accessdate=2026-08-29}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.premiumtimesng.com/features-and-interviews/347874-for-the-record-official-citations-of-buharis-ministers-sgf.html|work=www.premiumtimesng.com|accessdate=2026-08-29}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Siasa ya Afrika]]
[[Jamii:Siasa ya Nigeria]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1970]]
[[Jamii:Wanasiasa]]
[[Jamii:Wanaharakati]]
ky3yi1okmuskokky36e0f8qxggihk3x
Dawson munyabana
0
248000
1593212
2026-08-29T13:36:54Z
Annah09
91909
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Danson Buya Mungatana MGH''' ni [[wakili]] na [[mwanasiasa]] wa [[Kenya]], ambaye kwa sasa ni [[Senati|Seneta]] wa Kaunti ya Tana River. Anajulikana sana kwa jina la utani "mtafuna mamba".Alikuwa mwanachama wa [[chama]] cha '''NARC-Kenya''' na alichaguliwa kuwakilisha [[Eneo]] Bunge la '''Garsen''' katika [[Bunge]] la Kitaifa la [[Kenya]] kati ya [[mwaka]] 2002 na 2013. Pia alihudumu kama [[Waziri]] Msaidizi katika wizara mbalimbali nchini [[Kenya]]. Al...'
1593212
wikitext
text/x-wiki
'''Danson Buya Mungatana MGH''' ni [[wakili]] na [[mwanasiasa]] wa [[Kenya]], ambaye kwa sasa ni [[Senati|Seneta]] wa Kaunti ya Tana River. Anajulikana sana kwa jina la utani "mtafuna mamba".Alikuwa mwanachama wa [[chama]] cha '''NARC-Kenya''' na alichaguliwa kuwakilisha [[Eneo]] Bunge la '''Garsen''' katika [[Bunge]] la Kitaifa la [[Kenya]] kati ya [[mwaka]] 2002 na 2013. Pia alihudumu kama [[Waziri]] Msaidizi katika wizara mbalimbali nchini [[Kenya]]. Alishinda katika [[uchaguzi]] mkuu wa [[Kenya]] wa [[mwaka]] 2002 na uchaguzi wa [[bunge]] wa mwaka 2007. Kwa sasa ni mwanachama wa [[chama]] cha ''United Democratic Alliance'' (UDA).Alizaliwa [[mwaka]] 1970 kwa baba Mpokomo na [[mama]] Mtaita, waliomlea yeye pamoja na kaka zake wanne na dada [[Moja|mmoja]] katika [[mazingira]] ya [[Kikristo]] yenye [[nidhamu]] thabiti. Alikulia zaidi mjini [[Mombasa]]. Alisoma katika [[Shule]] ya Awali ya '''Mary Cliff''', akasoma darasa la kwanza hadi la nne katika [[Shule]] ya Msingi ya [[Ronald (jina)|Ronald]] Ngala mjini [[Mombasa]], kabla ya kujiunga na [[Shule]] ya Bweni ya [[Msingi]] ya Arap Moi iliyoko Ngao, [[Wilaya]] ya Tana River, kwa ajili ya [[darasa]] la tano hadi la saba.
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanasiasa wa Afrika]]
[[Jamii:Mbegu]]
c591wz4opv2tavnorfnms6bn8l2mv0w
Ebenezer Norman
0
248001
1593213
2026-08-29T13:43:24Z
Mary calist mlay
39270
Kuanzisha makala
1593213
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person|name=Ebenezer Norman|picha=Ebeneezer Norman.jpg|maelezo=Ebenezer Norman katika hafla ya kuchangisha fedha mwaka 2018|tarehe ya kuzaliwa=1981|kazi yake=Mwanaharakati}}
'''Ebenezer Norman''' ni mfadhili, [[mwanaharakati]] wa kibinadamu, mzungumzaji wa hadhara na mwanzilishi wa shirika lisilo la kiserikali la elimu la A New Dimension of Hope (NDHope) kutoka Liberia. Anajihusisha na shughuli za kibinadamu nchini Liberia na katika maeneo mbalimbali ya [[Afrika ya Magharibi|Afrika Magharibi]], hasa katika juhudi za kujenga shule katika jamii zilizoathiriwa na [[umaskini]] au vita baada ya Vita vya Pili vya wenyewe kwa wenyewe nchini Liberia mwaka [[2003]] na mlipuko wa ugonjwa wa [[Ebola]] nchini [[Liberia]] mwaka [[2015]].<ref>https://www.youtube.com/watch?v=EdZDHu6AnhM</ref> <ref>https://web.archive.org/web/20190925234430/https://news.kgnu.org/2015/05/helping-young-women-survivors-of-war-in-liberia/</ref> <ref>https://www.9news.com/article/news/colorado-man-opens-school-in-rural-liberia/73-284007276</ref> <ref>https://patch.com/colorado/arvada/amp/27715481/nobel-peace-prize-winner-receives-award-arvada</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1981]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Watu wa Liberia]]
fmlnh3ls2gdnfr17ts4ksind5fi4m0f
1593215
1593213
2026-08-29T13:43:58Z
Mary calist mlay
39270
1593215
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person|name=Ebenezer Norman|picha=Ebeneezer Norman.jpg|maelezo=Ebenezer Norman katika hafla ya kuchangisha fedha mwaka 2018|tarehe ya kuzaliwa=1981|kazi yake=Mwanaharakati}}
'''Ebenezer Norman''' ni mfadhili, [[mwanaharakati]] wa kibinadamu, mzungumzaji wa hadhara na mwanzilishi wa shirika lisilo la kiserikali la elimu la A New Dimension of Hope (NDHope) kutoka Liberia. Anajihusisha na shughuli za kibinadamu nchini Liberia na katika maeneo mbalimbali ya [[Afrika ya Magharibi|Afrika Magharibi]], hasa katika juhudi za kujenga shule katika jamii zilizoathiriwa na [[umaskini]] au vita baada ya Vita vya Pili vya wenyewe kwa wenyewe nchini Liberia mwaka [[2003]] na mlipuko wa ugonjwa wa [[Ebola]] nchini [[Liberia]] mwaka [[2015]].<ref>https://www.youtube.com/watch?v=EdZDHu6AnhM</ref> <ref>https://web.archive.org/web/20190925234430/https://news.kgnu.org/2015/05/helping-young-women-survivors-of-war-in-liberia/</ref> <ref>https://www.9news.com/article/news/colorado-man-opens-school-in-rural-liberia/73-284007276</ref> <ref>https://patch.com/colorado/arvada/amp/27715481/nobel-peace-prize-winner-receives-award-arvada</ref>
== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1981]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Watu wa Liberia]]
<references />{{Mbegu-mtu}}
jf6qs1zb1b3c9t10ph4zn0gv00y5lag
1593216
1593215
2026-08-29T13:44:00Z
KiranBOT
78180
iliondoa ufuatiliaji wa AMP kutoka kwa URL ([[:m:User:KiranBOT/AMP|maelezo]]) ([[User talk:Usernamekiran|ripoti hitilafu]]) v3.1.1s
1593216
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person|name=Ebenezer Norman|picha=Ebeneezer Norman.jpg|maelezo=Ebenezer Norman katika hafla ya kuchangisha fedha mwaka 2018|tarehe ya kuzaliwa=1981|kazi yake=Mwanaharakati}}
'''Ebenezer Norman''' ni mfadhili, [[mwanaharakati]] wa kibinadamu, mzungumzaji wa hadhara na mwanzilishi wa shirika lisilo la kiserikali la elimu la A New Dimension of Hope (NDHope) kutoka Liberia. Anajihusisha na shughuli za kibinadamu nchini Liberia na katika maeneo mbalimbali ya [[Afrika ya Magharibi|Afrika Magharibi]], hasa katika juhudi za kujenga shule katika jamii zilizoathiriwa na [[umaskini]] au vita baada ya Vita vya Pili vya wenyewe kwa wenyewe nchini Liberia mwaka [[2003]] na mlipuko wa ugonjwa wa [[Ebola]] nchini [[Liberia]] mwaka [[2015]].<ref>https://www.youtube.com/watch?v=EdZDHu6AnhM</ref> <ref>https://web.archive.org/web/20190925234430/https://news.kgnu.org/2015/05/helping-young-women-survivors-of-war-in-liberia/</ref> <ref>https://www.9news.com/article/news/colorado-man-opens-school-in-rural-liberia/73-284007276</ref> <ref>https://patch.com/colorado/arvada/nobel-peace-prize-winner-receives-award-arvada</ref>
== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1981]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Watu wa Liberia]]
<references />{{Mbegu-mtu}}
b2cksw4o321fb7gu7iskpq7bmzl1cih
Faith odhiambo
0
248002
1593214
2026-08-29T13:43:53Z
Dickson manumbu mapambano
73990
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '{{Infobox Person|jina=Faith Odhiambo|nchi=Kenya}} '''Faith Odhiambo''' ni wakili na mwakilishi wa [[Kenya]] aliyezaliwa mwaka [[1986]]. Ni rais wa 51 wa Chama cha Wanasheria Kenya (LSK) na ni mwanamke wa pili kuongoza chama hicho baada ya Raychelle Omamo. Alikuwa Makamu wa Rais wa LSK hadi mwaka 2024, wakati alipochaguliwa kuwa rais. Odhiambo anatoka kwa jamii ya Luo.<ref><nowiki>https://thekenyatimes.com/kenya/faith-odhiambo/</nowiki></ref> == Marejeo =...'
1593214
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Person|jina=Faith Odhiambo|nchi=Kenya}}
'''Faith Odhiambo''' ni wakili na mwakilishi wa [[Kenya]] aliyezaliwa mwaka [[1986]]. Ni rais wa 51 wa Chama cha Wanasheria Kenya (LSK) na ni mwanamke wa pili kuongoza chama hicho baada ya Raychelle Omamo. Alikuwa Makamu wa Rais wa LSK hadi mwaka 2024, wakati alipochaguliwa kuwa rais. Odhiambo anatoka kwa jamii ya Luo.<ref><nowiki>https://thekenyatimes.com/kenya/faith-odhiambo/</nowiki></ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu]]
[[Jamii:Waandishi]]
[[Jamii:Wataalamu]]
[[Jamii:Watu bara kwa bara]]
[[Jamii:Watu kufuatana na dini]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Watu katika Chuo Kikuu cha Harvard]]
o72r6pf9c44esu2d7ffvxk6kwc61au0
Watu wa Kuranko
0
248003
1593217
2026-08-29T13:47:07Z
Francakiria
45589
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Wakuranko''', ambao pia huitwa Koranko, Kolanko, Kooranko, Koronko, Kouranko, Kulanko, Kurako, Kuronko, Kuranké au Karanko, ni [[jamii]] ya [[watu]] wa Mande wanaoishi katika maeneo ya milimani kaskazini-mashariki mwa [[Sierra Leone]] na kusini mwa [[Guinea (kanda)|Guinea]].Katika eneo hilo kuna lahaja mbalimbali za lugha na makundi tofauti ya kijamii. Kwa ujumla, Wakuranko ni watu wenye amani ambao wameendelea kuhifadhi utambulisho wao wa kikabila lic...'
1593217
wikitext
text/x-wiki
'''Wakuranko''', ambao pia huitwa Koranko, Kolanko, Kooranko, Koronko, Kouranko, Kulanko, Kurako, Kuronko, Kuranké au Karanko, ni [[jamii]] ya [[watu]] wa Mande wanaoishi katika maeneo ya milimani kaskazini-mashariki mwa [[Sierra Leone]] na kusini mwa [[Guinea (kanda)|Guinea]].Katika eneo hilo kuna lahaja mbalimbali za lugha na makundi tofauti ya kijamii. Kwa ujumla, Wakuranko ni watu wenye amani ambao wameendelea kuhifadhi utambulisho wao wa kikabila licha ya kuchanganyika na makabila mengine kwa miaka mingi. Kila [[kijiji]] cha Wakuranko kinaongozwa na [[chifu]] pamoja na kundi la [[wazee]]<ref>{{Cite web|title=AFRICA {{!}} 101 Last Tribes - Kuranko people|url=https://www.101lasttribes.com/tribes/kuranko.html|work=www.101lasttribes.com|accessdate=2026-08-29}}</ref>.
Wakuranko huzungumza lugha ya Kuranko, ambayo ni sehemu ya kundi la lugha za Mande ndani ya familia kubwa ya lugha za Niger-Congo. Kwa ujumla, Wakuranko ni Waislamu, lakini watu wengi katika maeneo haya yaliyotengwa bado wanafuata baadhi ya [[imani]] na [[mila]] za jadi. Wengine hujitambulisha kuwa Waislamu bila kufuata kikamilifu taratibu zote za dini hiyo.Lugha ya Kuranko inafanana na lugha za Manding, hivyo majirani na washirika wao wa karibu, hasa Wamandinka na Wasusu, wanaweza kuelewana nao kwa kiasi kikubwa<ref>{{Cite web|title=Kuranko people explained|url=https://everything.explained.today/Kuranko_people/|work=everything.explained.today|accessdate=2026-08-29}}</ref>.
Wakuranko wanaishi katika maeneo ya milimani kaskazini-mashariki mwa Sierra Leone, ambayo yanaendelea hadi Guinea. Maeneo hayo hayana [[barabara]] za kutosha na ni vigumu kuyafikia. Hali hii imefanya Wakuranko kuwa na [[Mawasiliano ya simu|mawasiliano]] machache na jamii nyingine, jambo ambalo linaweza kueleza kwa nini wameendelea kuhifadhi kwa kiasi kikubwa [[utamaduni]] na dini zao za jadi<ref>{{Cite web|title=Kuranko|url=https://www.sierraleoneheritage.org/glossary/kuranko|work=www.sierraleoneheritage.org|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>.
== Marejeo ==
{{Mbegu-historia}}
[[Jamii:Watu wa Afrika]]
[[Jamii:Utamaduni]]
79dtqep2uhxult356zvntpaigd3l2z0
1593349
1593217
2026-08-29T20:30:47Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 3 template(s) replaced.
1593349
wikitext
text/x-wiki
'''Wakuranko''', ambao pia huitwa Koranko, Kolanko, Kooranko, Koronko, Kouranko, Kulanko, Kurako, Kuronko, Kuranké au Karanko, ni [[jamii]] ya [[watu]] wa Mande wanaoishi katika maeneo ya milimani kaskazini-mashariki mwa [[Sierra Leone]] na kusini mwa [[Guinea (kanda)|Guinea]].Katika eneo hilo kuna lahaja mbalimbali za lugha na makundi tofauti ya kijamii. Kwa ujumla, Wakuranko ni watu wenye amani ambao wameendelea kuhifadhi utambulisho wao wa kikabila licha ya kuchanganyika na makabila mengine kwa miaka mingi. Kila [[kijiji]] cha Wakuranko kinaongozwa na [[chifu]] pamoja na kundi la [[wazee]]<ref>{{Rejea tovuti|title=AFRICA {{!}} 101 Last Tribes - Kuranko people|url=https://www.101lasttribes.com/tribes/kuranko.html|work=www.101lasttribes.com|accessdate=2026-08-29}}</ref>.
Wakuranko huzungumza lugha ya Kuranko, ambayo ni sehemu ya kundi la lugha za Mande ndani ya familia kubwa ya lugha za Niger-Congo. Kwa ujumla, Wakuranko ni Waislamu, lakini watu wengi katika maeneo haya yaliyotengwa bado wanafuata baadhi ya [[imani]] na [[mila]] za jadi. Wengine hujitambulisha kuwa Waislamu bila kufuata kikamilifu taratibu zote za dini hiyo.Lugha ya Kuranko inafanana na lugha za Manding, hivyo majirani na washirika wao wa karibu, hasa Wamandinka na Wasusu, wanaweza kuelewana nao kwa kiasi kikubwa<ref>{{Rejea tovuti|title=Kuranko people explained|url=https://everything.explained.today/Kuranko_people/|work=everything.explained.today|accessdate=2026-08-29}}</ref>.
Wakuranko wanaishi katika maeneo ya milimani kaskazini-mashariki mwa Sierra Leone, ambayo yanaendelea hadi Guinea. Maeneo hayo hayana [[barabara]] za kutosha na ni vigumu kuyafikia. Hali hii imefanya Wakuranko kuwa na [[Mawasiliano ya simu|mawasiliano]] machache na jamii nyingine, jambo ambalo linaweza kueleza kwa nini wameendelea kuhifadhi kwa kiasi kikubwa [[utamaduni]] na dini zao za jadi<ref>{{Rejea tovuti|title=Kuranko|url=https://www.sierraleoneheritage.org/glossary/kuranko|work=www.sierraleoneheritage.org|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>.
== Marejeo ==
{{Mbegu-historia}}
[[Jamii:Watu wa Afrika]]
[[Jamii:Utamaduni]]
nfu1p2v2qyj2xzqqn8dpw1uf1vx80tt
John Abdallah Wambere
0
248004
1593219
2026-08-29T13:50:39Z
ANTONY ILDEFONS
74003
Kuanzisha kulasa mpya
1593219
wikitext
text/x-wiki
'''John "Longjones" Abdallah Wambere''' ni mwanaharakati wa haki za mashoga kutoka [[Uganda|.]] na mwanzilishi mwenza wa Spectrum [[Uganda]] Initiatives, shirika la LGBTI linaloangazia elimu ya afya Kwa sababu ya tishio la vurugu na mateso anayokumbana nayo [[Uganda]], Wambere aliidhinishwa kupata hifadhi nchini [[Marekani]] na Huduma za Raia na Uhamiaji ya Marekani tarehe 11 Septemba 2014 <ref>{{Citation|title=Cambridge, Massachusetts|date=2026-08-24|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cambridge,_Massachusetts&oldid=1371015653|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-29}}</ref>Kwa sasa anaishi Cambridge, Massachusetts.<ref>{{Citation|title=Cambridge, Massachusetts|date=2026-08-24|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cambridge,_Massachusetts&oldid=1371015653|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-29}}</ref>
== Maisha ==
Wambere alizaliwa Mbala, [[Zambia]] tarehe 2 Novemba 1973. <ref>{{Cite journal |last=Abdessamad |first=Hasan M. |last2=Fattal |first2=Omar |date=2014-06 |title=Lebanese Medical Association for Sexual Health: Advancing Lesbian, Gay, Bisexual, and Transgender Health in Lebanon |url=https://doi.org/10.1089/lgbt.2013.0039 |journal=LGBT Health |volume=1 |issue=2 |pages=79–81 |doi=10.1089/lgbt.2013.0039 |issn=2325-8292}}</ref>Familia yake ilikuwa ya Kikristo; mamake alikuwa mkunga wa serikali na babake alikuwa katika siasa Katika mahojiano kwenye Legal Lines na Timothy Lynch, mtayarishaji wa LGBTQ Massachusetts Bar Association, Wambere alisema kuhusu utoto wake, "Tulisikia kuhusu [[mashoga]]. walizungumza kuhusu [[mashoga]]. Lakini hawakuwahi kulaumiwa, hawakuteswa kamwe. Hakuna mtu aliyekwenda kuchoma nyumba zao. Waliishi kama sehemu ya jamii, na baadhi yao walithaminiwa kama watu wa kipekee<ref>{{Cite journal |last=Ng |first=Henry H. |date=2014-12-16 |title=#GoAllOut: A Physician's Reflection on Gay Games 9 |url=https://doi.org/10.1089/lgbt.2014.0077 |journal=LGBT Health |volume=2 |issue=1 |pages=14–15 |doi=10.1089/lgbt.2014.0077 |issn=2325-8292}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-Uganda}}
[[Jamii:Uganda]]
okiee03w9mtz1o796h4g14bi9atblbm
1593265
1593219
2026-08-29T17:31:06Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1593265
wikitext
text/x-wiki
'''John "Longjones" Abdallah Wambere''' ni mwanaharakati wa haki za mashoga kutoka [[Uganda|.]] na mwanzilishi mwenza wa Spectrum [[Uganda]] Initiatives, shirika la LGBTI linaloangazia elimu ya afya Kwa sababu ya tishio la vurugu na mateso anayokumbana nayo [[Uganda]], Wambere aliidhinishwa kupata hifadhi nchini [[Marekani]] na Huduma za Raia na Uhamiaji ya Marekani tarehe 11 Septemba 2014 <ref>{{Citation|title=Cambridge, Massachusetts|date=2026-08-24|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cambridge,_Massachusetts&oldid=1371015653|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-29}}</ref>Kwa sasa anaishi Cambridge, Massachusetts.<ref>{{Citation|title=Cambridge, Massachusetts|date=2026-08-24|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cambridge,_Massachusetts&oldid=1371015653|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-29}}</ref>
== Maisha ==
Wambere alizaliwa Mbala, [[Zambia]] tarehe 2 Novemba 1973. <ref>{{Rejea jarida |last=Abdessamad |first=Hasan M. |last2=Fattal |first2=Omar |date=2014-06 |title=Lebanese Medical Association for Sexual Health: Advancing Lesbian, Gay, Bisexual, and Transgender Health in Lebanon |url=https://doi.org/10.1089/lgbt.2013.0039 |journal=LGBT Health |volume=1 |issue=2 |pages=79–81 |doi=10.1089/lgbt.2013.0039 |issn=2325-8292}}</ref>Familia yake ilikuwa ya Kikristo; mamake alikuwa mkunga wa serikali na babake alikuwa katika siasa Katika mahojiano kwenye Legal Lines na Timothy Lynch, mtayarishaji wa LGBTQ Massachusetts Bar Association, Wambere alisema kuhusu utoto wake, "Tulisikia kuhusu [[mashoga]]. walizungumza kuhusu [[mashoga]]. Lakini hawakuwahi kulaumiwa, hawakuteswa kamwe. Hakuna mtu aliyekwenda kuchoma nyumba zao. Waliishi kama sehemu ya jamii, na baadhi yao walithaminiwa kama watu wa kipekee<ref>{{Rejea jarida |last=Ng |first=Henry H. |date=2014-12-16 |title=#GoAllOut: A Physician's Reflection on Gay Games 9 |url=https://doi.org/10.1089/lgbt.2014.0077 |journal=LGBT Health |volume=2 |issue=1 |pages=14–15 |doi=10.1089/lgbt.2014.0077 |issn=2325-8292}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-Uganda}}
[[Jamii:Uganda]]
pjtrtejcamnioopnf27c4yo4ail0euu
Narendra M. Patel
0
248005
1593220
2026-08-29T13:51:39Z
Ester Gasper Kimario
70787
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Narendra M. Patel''' alikuwa [[mwanasiasa]] wa [[Uganda]] mwenye asili ya India na aliwahi kuwa Spika wa Bunge la Uganda. Patel alikuwa na umri wa miaka 85 mwaka [[2012]], hivyo inaelekea alizaliwa kati ya mwaka [[1926]] na [[1928]]. Alizaliwa Pij, katika Wilaya ya Kheda, [[Gujarat]], [[India]]. Alikuwa na shahada ya Sheria kutoka Chuo Kikuu cha [[Bombay]] na aliwahi kufanya kazi kama [[mwanasheria]] binafsi nchini Uganda. Mwaka [[1962]], Patel alicha...'
1593220
wikitext
text/x-wiki
'''Narendra M. Patel''' alikuwa [[mwanasiasa]] wa [[Uganda]] mwenye asili ya India na aliwahi kuwa Spika wa Bunge la Uganda.
Patel alikuwa na umri wa miaka 85 mwaka [[2012]], hivyo inaelekea alizaliwa kati ya mwaka [[1926]] na [[1928]]. Alizaliwa Pij, katika Wilaya ya Kheda, [[Gujarat]], [[India]]. Alikuwa na shahada ya Sheria kutoka Chuo Kikuu cha [[Bombay]] na aliwahi kufanya kazi kama [[mwanasheria]] binafsi nchini Uganda.
Mwaka [[1962]], Patel alichaguliwa kuwa Mbunge wa Uganda akiwakilisha eneo la Mbale, kupitia Uganda People's Congress. Mwaka [[1963]], alichaguliwa kuwa Spika wa Bunge la Uganda wakati wa Jamhuri ya Kwanza.
Inasemekana kuwa Patel hakuwa na mamlaka makubwa katika serikali ya Milton Obote. Aliendelea kuwa Spika hadi mwaka [[1971]], wakati Rais Obote alipoifuta Katiba ya Uganda.
Baada ya hapo, Patel alirudi kufanya kazi kama mwanasheria binafsi. Mwaka [[1973]], aliondoka Uganda baada ya Idi Amin kuamuru Waganda wenye asili ya [[Asia]] kuondoka nchini.
Kwanza alikwenda India, kisha akahamia [[Australia]], ambako aliishi. Alifariki Baroda, India, mwezi [[Desemba]] 2012.<ref name="bio">{{cite web|title=Narendra Patel; Uganda's first non-British speaker of Parliament|url=https://www.newvision.co.ug/news/1304968/narendra-patel-uganda-british-speaker-parliament|website=New Vision|language=en}}</ref> <ref name="monitor">{{cite web|author=Daily Monitor|title=National Speakers of Parliament since 1962|url=https://www.monitor.co.ug/News/National/-/688334/1166118/-/c1gr8uz/-/index.html|date=6 August 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110806022938/https://www.monitor.co.ug/News/National/-/688334/1166118/-/c1gr8uz/-/index.html|archive-date=2011-08-06}}</ref><ref name="obituary">{{cite web|title=Narendra, Uganda's first Speaker, dies|url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/narendra-uganda-s-first-speaker-dies-1532614|website=Monitor|language=en|date=23 January 2021}}</ref>
== Marejeo ==
{{reflist}}{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Wanasiasa wa Uganda]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1926]]
[[Jamii:Waliofariki 2012]]
[[Jamii:Watu wa Uhindi]]
h21cefiump88ludaxzb35wokh7qmcc3
Alfonse Owiny-Dollo
0
248006
1593221
2026-08-29T13:53:52Z
Ramadhani kamala
82903
chapisha ukurasa mpya
1593221
wikitext
text/x-wiki
'''Alfonse Chigamoy Owiny-Dollo''' (aliyezaliwa tarehe 18 Januari [[1956]]) ni mwanasheria na mwanasheria wa mahakama wa Uganda ambaye alihudumu kama Jaji Mkuu wa Uganda kuanzia tarehe 20 Agosti [[2020]] hadi tarehe 18 Januari [[2026|2026,]] alipofikisha umri wa lazima wa kustaafu wa miaka 70.<ref>{{Cite web|title=Chief Justice Alfonse Chigamoy Owiny-Dollo retires after four decades of legal service|url=https://www.independent.co.ug/chief-justice-alfonse-chigamoy-owiny-dollo-retires-after-four-decades-of-legal-service/|work=The Independent Uganda:|date=2026-01-18|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=The Independent}}</ref><ref>{{Cite web|title=Museveni appoints Owiny-Dollo as new Chief Justice|url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/museveni-appoints-owiny-dollo-as-new-chief-justice-1922930|work=Monitor|date=2020-08-31|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=News: Chief Justice Owiny-Dollo hangs up his robes|url=https://www.newvision.co.ug/category/news/chief-justice-owiny-dollo-hangs-up-his-robes-NV_226416_082026|work=New Vision|date=2026-01-17|accessdate=2026-08-29|author=Farooq Kasule and Dickson Kulumba}}</ref>
Alihudumu kama Kaimu Jaji Mkuu wa Uganda kuanzia tarehe 22 Juni 2020 na alikuwa Naibu Jaji Mkuu kuanzia tarehe 30 Septemba 2017. Aliteuliwa katika nafasi hiyo mwezi Agosti [[2017]],<ref>{{Cite web|title=Newly appointed Deputy Chief Justice Owiny-Dollo Sworn in|url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/newly-appointed-deputy-chief-justice-owiny-dollo-sworn-in--1720444|work=Monitor|date=2021-01-14|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref> akimrithi Steven Kavuma, ambaye alifikisha umri wa lazima wa kustaafu wa miaka 70 tarehe 29 Septemba 2017. <ref>{{Cite web|title=How Judiciary unearthed Justice Kavuma actual age|url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/how-judiciary-unearthed-justice-kavuma-actual-age-1719788|work=Monitor|date=2021-01-14|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanaume wa Afrika]]
[[Jamii:Watu wa Afrika]]
[[Jamii:Wanasheria]]
[[Jamii:Nchi za Afrika]]
eykop85g69fgap6qfzge3bt34je2o6q
Daniel Francisco Chapo
0
248007
1593222
2026-08-29T13:57:07Z
Simon sakumba
70202
Chapisha ukrasa mpya
1593222
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Daniel Chapo, November 2025.jpg|thumb|Daniel Chapo]]
Daniel Francisco Chapo alizaliwa tarehe 6 Januari 1977. Ni mwanasiasa, mwanasheria na mtaalamu wa sheria kutoka [[Msumbiji]].Tangu tarehe 15 Januari 2025, amekuwa [[Rais]] wa Msumbiji.Kabla ya kuwa Rais, Chapo alikuwa [[Gavana]] wa Mkoa wa [[Inhambane]] kuanzia mwaka 2016 hadi 2024.Katika uchaguzi wa rais wa mwaka 2024, Chapo alikuwa Katibu Mkuu na mgombea wa [[chama]] tawala cha FRELIMO. Kwa ufupi, Daniel Chapo ni mwanasiasa na mwanasheria wa Msumbiji ambaye alitoka katika uongozi wa mkoa hadi kuwa Rais wa nchi hiyo mwaka [[2025]].<ref><nowiki>https://clubofmozambique.com/news/mozambique-president-names-former-justice-minister-as-prime-minister/</nowiki></ref>
== Maisha ya Awali na Elimu ya Daniel Chapo ==
Daniel Chapo alizaliwa tarehe 6 Januari 1977 katika mji wa Inhaminga, Mkoa wa Sofala, nchini Msumbiji. Alianza elimu yake ya msingi huko Inhaminga kuanzia mwaka 1982 hadi 1985. Baadaye aliendelea na shule ya msingi katika Wilaya ya Dondo kuanzia mwaka 1986 hadi 1987.Kuanzia mwaka 1988 hadi 1996, alisoma elimu ya sekondari katika [[Wilaya]] ya [[Dondo, Angola|Dondo]]. Kisha, kuanzia mwaka 1997 hadi 1998, aliendelea na masomo katika Escola Secundária Samora Machel mjini [[Beira (Msumbiji)|Beira]]. Baada ya kumaliza sekondari, alijiunga na [[Eduardo Westerdahl|Eduardo]] Mondlane University mjini Maputo, ambako alisoma Sheria. Alihitimu na kupata shahada ya sheria mwaka 2000.Mwaka 2004, Daniel Chapo alianza kufanya kazi kama mthibitishaji wa nyaraka za kisheria. Kwa hiyo, kabla ya kuingia zaidi katika uongozi wa kisiasa, Chapo alikuwa na taaluma ya sheria na uzoefu katika kazi za kisheria.
== Safari ya Kisiasa ya Daniel Chapo ==
Daniel Chapo alianza kujihusisha na siasa kupitia chama cha FRELIMO mwaka 2009.Mwaka huo, aliteuliwa kuwa Msimamizi wa Wilaya ya Nacala-a-Velha nchini Msumbiji.Baadaye, mwaka 2015, aliteuliwa kuwa Msimamizi wa Wilaya ya [[Palma]].Hii ilikuwa mwanzo wa safari yake ya kisiasa na uongozi wa [[serikali]], ambayo baadaye ilimpeleka kwenye nafasi kubwa zaidi za uongozi nchini Msumbiji.
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu wa Afrika Kusini]]
[[Jamii:Watu wa Amerika ya Kati]]
[[Jamii:Watu wa Algeria]]
[[Jamii:Watu wa Albania]]
[[Jamii:Watu wa Amerika ya Kaskazini]]
m5e00uq42qbtndzetkq2h7s285nqxf1
Adesegun Akin-Olugbade
0
248008
1593223
2026-08-29T13:57:50Z
Caphid
92024
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '{{Infobox Person|jina=Adesegun Akin-Olugbade|nchi=Nijeria|elimu=Shahada ya sheria|kazi_yake=Mwanasheria}} '''Adesegun Akin-Olugbade''' (aliyezaliwa tarehe 4 Novemba [[1962]]) ni mwanasheria na mtendaji mkuu katika sekta ya fedha kutoka [[Nigeria]]<ref>{{Cite web|title=Dr. Adesegun A. Akin-Olugbade – Utica Capital Limited|url=https://uticacap.com/board-of-directors/dr-adesegun-a-akin-olugbade/|accessdate=2026-08-29|language=en-US}}</ref>. == Maisha ya A...'
1593223
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Person|jina=Adesegun Akin-Olugbade|nchi=Nijeria|elimu=Shahada ya sheria|kazi_yake=Mwanasheria}}
'''Adesegun Akin-Olugbade''' (aliyezaliwa tarehe 4 Novemba [[1962]]) ni mwanasheria na mtendaji mkuu katika sekta ya fedha kutoka [[Nigeria]]<ref>{{Cite web|title=Dr. Adesegun A. Akin-Olugbade – Utica Capital Limited|url=https://uticacap.com/board-of-directors/dr-adesegun-a-akin-olugbade/|accessdate=2026-08-29|language=en-US}}</ref>.
== Maisha ya Awali na Elimu. ==
Akin-Olugbade alisomea Sheria katika Chuo cha King’s College London, ambako alipata shahada ya LL.B. na LL.M. Baadaye, mwaka [[1991]], alipata shahada nyingine ya LL.M. pamoja na S.J.D. kutoka Shule ya Sheria ya [[Chuo Kikuu cha Harvard|Harvard]]<ref>{{Cite web|title=NSIA Insurance names Akin-Olugbade new board chairman|url=https://businessday.ng/insurance/article/nsia-insurance-names-akin-olugbade-new-board-chairman/|work=Businessday NG|date=2021-10-05|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=Modestus Anaesoronye}}</ref>.
== Kazi. ==
Akin-Olugbade alianza kazi yake katika Wizara ya Sheria ya Shirikisho ya Nigeria kama Mshauri wa Kisheria wa Serikali Mwaka 1991, alijiunga na [[Benki]] ya Maendeleo ya [[Afrika]]<ref>{{Cite web|title=Dr. Adesegun A. Akin-Olugbade – AF-AP Partnership|url=https://afap-partnership.org/about-us/team/dr-adesegun-a-akin-olugbade/|accessdate=2026-08-29|language=en-US}}</ref>.
== Tuzo na Kutambuliwa. ==
Mwaka [[2012]], Akin-Olugbade alitunukiwa na Serikali ya Nigeria heshima ya Afisa wa Daraja la Amri ya Niger<ref>{{Cite web|title=Nigeria's Akin-Olugbade makes history with new appointment|url=https://dailypost.ng/2019/08/08/nigerias-akin-olugbade-makes-history-new-appointment/|work=Daily Post Nigeria|date=2019-08-08|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=Wale Odunsi}}</ref><ref>{{Cite web|title=World Trade Board appoints a Nigerian as first African member|url=https://nairametrics.com/2019/08/08/world-trade-board-appoints-a-nigerian-as-first-african-member/|work=Nairametrics|date=2019-08-08|accessdate=2026-08-29|language=en|author=Damilare Famuyiwa}}</ref>.
== Marejeo. ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu]]
[[Jamii:Watu katika Chuo Kikuu cha Harvard]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Watu bara kwa bara]]
i9f4p4t0f3z8u8sb9uyq2ow37blfw4d
Jumaiya ya wanawake wa msumbiji
0
248009
1593224
2026-08-29T14:00:37Z
Noely martin
92020
Ukombozi wa msumbiji
1593224
wikitext
text/x-wiki
'''Jumuiya ya wanawake wa [[Msumbiji]]''' inayojulikana kwa kifupi kama Lifemo lililua ni shirika lililo husihwa na Frelimo ambacho kilikua ni chama Cha ukombozi Cha [[Msumbiji]] ambacho kilianzishwa mwaka [[1962]] Lengo lake lilikua ni kusaidia wapiganaji wakati wa vita vya kudai uhuru wa [[Msumbiji]] pamoja nakueneza misingi na sera pamoja nakaulimbiu za chama. [[Selina]] Simango alikua rahisi wa shirika Hilo huku Priscila Gumane alikua makamu wa rahisi<ref>{{Cite web|title=MHN: OMM|url=https://www.mozambiquehistory.net/omm.php|work=www.mozambiquehistory.net|accessdate=2026-08-29}}</ref><ref>{{Cite web|title=Whistleblower Kamangila gains public support for exposing judicial corruption|url=https://malawi24.com/2024/10/10/whistleblower-kamangila-gains-public-support-for-exposing-judicial-corruption/|work=Malawi24|date=2024-10-10|accessdate=2026-08-29|language=en-GB|author=Archangel Nzangaya}}</ref>
== Marejeleo ==
{{Mbegu}}
[[Jamii:Msumbiji]]
[[Jamii:Vitabu kuhusu Afrika]]
9mhl69qgdzcrh6uh0fjvj6a64rayxb3
1593272
1593224
2026-08-29T17:35:58Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1593272
wikitext
text/x-wiki
'''Jumuiya ya wanawake wa [[Msumbiji]]''' inayojulikana kwa kifupi kama Lifemo lililua ni shirika lililo husihwa na Frelimo ambacho kilikua ni chama Cha ukombozi Cha [[Msumbiji]] ambacho kilianzishwa mwaka [[1962]] Lengo lake lilikua ni kusaidia wapiganaji wakati wa vita vya kudai uhuru wa [[Msumbiji]] pamoja nakueneza misingi na sera pamoja nakaulimbiu za chama. [[Selina]] Simango alikua rahisi wa shirika Hilo huku Priscila Gumane alikua makamu wa rahisi<ref>{{Rejea tovuti|title=MHN: OMM|url=https://www.mozambiquehistory.net/omm.php|work=www.mozambiquehistory.net|accessdate=2026-08-29}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Whistleblower Kamangila gains public support for exposing judicial corruption|url=https://malawi24.com/2024/10/10/whistleblower-kamangila-gains-public-support-for-exposing-judicial-corruption/|work=Malawi24|date=2024-10-10|accessdate=2026-08-29|language=en-GB|author=Archangel Nzangaya}}</ref>
== Marejeleo ==
{{Mbegu}}
[[Jamii:Msumbiji]]
[[Jamii:Vitabu kuhusu Afrika]]
9313vpkjrq5god1s1tc372uqo5miw5p
Nicolas Tiangaye
0
248010
1593225
2026-08-29T14:02:15Z
Kelvin kevoo
48194
kuanzisha makala
1593225
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Nicolas Tiangaye 2013-12-20.jpg|thumb|Nicolas Tiangaye]]
'''Nicolas Tiangaye''' (alizaliwa [[13 Septemba]] [[1956]]) ni [[mwanasiasa]] na [[mwanasheria]] wa [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]]. Alihudumu kama [[Waziri Mkuu]] wa Jamhuri ya Afrika ya Kati kuanzia tarehe [[17 Januari]] [[2013]] hadi alipojiuzulu tarehe [[10 Januari]] [[2014]]. Pia alikuwa [[Rais]] wa Baraza la Kitaifa la Mpito kuanzia mwaka [[2003]] hadi [[2005]].
Baada ya kufikiwa kwa makubaliano ya [[amani]] kati ya [[serikali]] na waasi, Tiangaye aliteuliwa na upinzani na waasi kuwa chaguo lao kwa nafasi ya Waziri Mkuu mwezi [[Januari]] [[2013]]. Alijiuzulu pamoja na Rais Michel Djotodia tarehe 10 Januari 2014.
== Maisha ya awali na kazi ==
Tiangaye alizaliwa huko Bocaranga mwaka 1956 na akawa mwanasheria.
[[Mwaka]] [[1986]], Tiangaye alikuwa mmoja wa mawakili watatu wa Jamhuri ya Afrika ya Kati waliochaguliwa na [[mfalme]] wa zamani aliyeondolewa madarakani, Jean-Bédel Bokassa, kumtetea katika kesi yake.
Pia alikuwa wakili wa utetezi wa François Bozizé mwaka [[1989]], wakati Bozizé aliposhutumiwa kupanga njama dhidi ya serikali. Bozizé aliachiliwa huru.
Miaka kadhaa baadaye, baada ya Tiangaye na Bozizé kuwa wapinzani wa kisiasa, Tiangaye alisema kuhusu [[kesi]] hiyo kwamba alikuwa “akitimiza wajibu wake kama mwanasheria” na kwamba hakujutia kumtetea Bozizé.
== Kazi ya kisiasa ==
Baraza la Kitaifa la Mpito (CNT) liliendelea kuwepo kwa miaka miwili, katika kipindi cha mpito kilichoelekea kwenye [[uchaguzi]] wa urais na ubunge wa Machi–Mei [[2005]]. Tiangaye aligombea nafasi ya ubunge, lakini baada ya duru ya pili ya upigaji kura mwezi Mei [[2005]], tume ya uchaguzi ilitangaza kuwa Tiangaye ameshindwa kwa tofauti ndogo katika [[jimbo]] lake. Baada ya tangazo hilo, ghasia zilizuka miongoni mwa wafuasi wa Tiangaye huko Bangui. Tiangaye aliwataka wafuasi wake kuwa watulivu ili “kuepusha umwagaji damu.”
Baadaye, Tiangaye alidai kuwa matokeo ya uchaguzi katika jimbo lake yalichezewa kwa maagizo ya Bozizé. Hata hivyo, baadhi ya watu waliokuwa wakimpinga Tiangaye walidai kuwa hakuwa na umaarufu wa kutosha wa kisiasa na kwamba alikuwa anafaa zaidi kufanya [[kazi]] ya uwakili.<ref>https://web.archive.org/web/20140303101759/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5jWXRg1_1fKKSBau14u7pXB925ZyA?docId=CNG.a501c43080aa337116c8686dbf98acf7.2e1</ref><ref>https://www.reuters.com/article/us-centralafrican-djotodia-idUSBREA090GT20140110/</ref><ref>https://www.bbc.com/news/world-africa-21934433</ref><ref>https://www.reutersconnect.com/item/central-african-republic-prime-minister-tiangaye-speaks-with-cabinet-members-at-a-hotel-in-bangui/dGFnOnJldXRlcnMuY29tLDIwMTM6bmV3c21sX0dNMUU5M1MwNU9SMDE</ref><ref>https://www.icj.org/resource/ou-est-lhonneur-le-proces-disciplinaire-de-maitre-nicolas-tiangaye/</ref>
== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1956]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Jamhuri ya Afrika ya Kati]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Watu wa Afrika]]
[[Jamii:Watu wa Jamhuri ya Afrika ya Kati]]
<references />{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Wanasheria]]
dj9ezre6ube4vuh44le6dxmyqak5uu7
Marie-Cécile Collet
0
248011
1593227
2026-08-29T14:03:33Z
Ester Gasper Kimario
70787
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Marie-Cécile Helene Collet''' alikuwa [[mwanasheria]] na [[mwanasiasa]] wa [[Kifaransa]] aliyeishi na kufanya shughuli za kisiasa nchini [[Shelisheli]]. Mwaka [[1948]], alikua mwanamke wa kwanza kuwa mjumbe wa Baraza la Kutunga Sheria la Shelisheli.<ref name="WM2">William McAteer (2008) ''To be a nation: being the third part of The history of Seychelles, 1920-1976'', p428</ref><ref name="FM">Francis E. MacGregor (2004) ''A Parliamentary History of Sey...'
1593227
wikitext
text/x-wiki
'''Marie-Cécile Helene Collet''' alikuwa [[mwanasheria]] na [[mwanasiasa]] wa [[Kifaransa]] aliyeishi na kufanya shughuli za kisiasa nchini [[Shelisheli]].
Mwaka [[1948]], alikua mwanamke wa kwanza kuwa mjumbe wa Baraza la Kutunga Sheria la Shelisheli.<ref name="WM2">William McAteer (2008) ''To be a nation: being the third part of The history of Seychelles, 1920-1976'', p428</ref><ref name="FM">Francis E. MacGregor (2004) ''A Parliamentary History of Seychelles'', pp118, 141</ref><ref>[https://www.thegazette.co.uk/London/issue/38335/supplement/3723/data.pdf The London Gazette] 25 June 1948, p3723</ref><ref>McAteer, p218</ref>
== Wasifu ==
Collet alikuwa mwanasheria. Alikutana na mume wake, Charles Évariste Collet, nchini Ufaransa wakati akisoma [[udaktari]]. Collet alimtia moyo mume wake kusomea sheria na kuwa mwanasheria.
Mwaka [[1946]], walihamia Shelisheli, ambako wote walifanya kazi kama wanasheria. Mwaka [[1947]], Charles aliteuliwa kuwa Mwanasheria Mkuu wa Shelisheli. Mwaka uliofuata, aliteuliwa kuwa mjumbe wa Baraza la Kutunga Sheria.
Mwaka [[1948]], Marie pia aliteuliwa kuwa mjumbe wa Baraza hilo, akichukua nafasi ya Nageon de Lestang. Kwa uteuzi huo, akawa mwanamke wa kwanza kuwa mjumbe wa Baraza la Kutunga Sheria la Shelisheli.
Aliendelea kuwa mjumbe wa Baraza hilo hadi mwaka [[1950]].
== Wasifu ==
{{reflist}}{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanasheria]]
[[Jamii:Watu wa Shelisheli]]
kve8ptes3p643cpjelislfbcr2mhbcv
Mwanasheria Mkuu wa Serikali Tanzania
0
248012
1593228
2026-08-29T14:04:51Z
MagesaDm
86369
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '{{Infobox Person|picha=The National Archives UK - CO 1069-166-13.jpg}} '''Ofisi ya Mwanasheria Mkuu wa Serikali,''' (Attorney General) nchini '''Tanzania''' imeanzishwa chini ya Ibara ya '''59''' ya [[Katiba]] ya [[Jamhuri]] ya [[Muungano]] wa [[Tanzania]] ya mwaka [[1977]]. [[Mwanasheria Mkuu]] ndiye mshauri mkuu wa [[Serikali]] katika masuala yote ya kisheria. Pia hushiriki katika uandishi wa [[sheria]], ushauri wa mikataba na kuwakilisha Serikali katik...'
1593228
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Person|picha=The National Archives UK - CO 1069-166-13.jpg}}
'''Ofisi ya Mwanasheria Mkuu wa Serikali,''' (Attorney General) nchini '''Tanzania''' imeanzishwa chini ya Ibara ya '''59''' ya [[Katiba]] ya [[Jamhuri]] ya [[Muungano]] wa [[Tanzania]] ya mwaka [[1977]]. [[Mwanasheria Mkuu]] ndiye mshauri mkuu wa [[Serikali]] katika masuala yote ya kisheria. Pia hushiriki katika uandishi wa [[sheria]], ushauri wa mikataba na kuwakilisha Serikali katika masuala ya kisheria. <ref>{{Citation|last=Leigh|first=David|title=Tanzanian minister quits over BAE investigation|date=2008-04-21|url=https://www.theguardian.com/politics/2008/apr/22/defence.bae|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077|access-date=2026-08-29|last2=Evans|first2=Rob}}</ref>
== Historia ==
Kihistoria, orodha ya [[Wanasheria]] Wakuu inaanza na [[Roland Brown]] (1964–1965), akifuatiwa na '''Mark Bomani''', '''Joseph Warioba''', '''Damian Lubuva''', '''Andrew Chenge''' na wengine. '''Hamza Saidi Johari''' ndiye [[Mwanasheria]] Mkuu wa sasa, akishika nafasi hiyo tangu Agosti [[2024]].[[Joseph Warioba]] aliwahi kushika kwa wakati mmoja nafasi ya [[Mwanasheria Mkuu]] wa [[Serikali]] na [[Waziri]] wa [[Sheria]] kati ya mwaka [[1983]] na [[1985]]. Vivyo hivyo, aliyemrithi katika nafasi hiyo, Damian Lubuva, pia aliwahi kuwa Mwanasheria Mkuu wa Serikali na Waziri wa Sheria kwa wakati mmoja.<ref>{{Citation|last=Leigh|first=David|title=Tanzanian minister quits over BAE investigation|date=2008-04-21|url=https://www.theguardian.com/politics/2008/apr/22/defence.bae|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077|access-date=2026-08-29|last2=Evans|first2=Rob}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Siasa ya Afrika]]
[[Jamii:Tanzania]]
[[Jamii:Siasa ya Tanzania]]
[[Jamii:Sheria]]
bmt02aqv4rjwb90ri8aqhtfvsm4so06
Isabelle Gaudeuille
0
248013
1593230
2026-08-29T14:09:21Z
Eunly
91908
Ukurasa ulioanzishwa
1593230
wikitext
text/x-wiki
'''Charlotte Isabelle Gaudeuille''' (aliyezaliwa [[mwaka]] 1954) ni [[Siasa|mwanasiasa]] na [[mwanasheria]] wa Jamhuri ya [[Afrika ya Kati]]. Alihudumu kama [[Waziri]] wa Sheria na [[Waziri]] wa [[Maji]] na [[Msitu|Misitu]]. Mnamo [[Januari]] 2014, '''Gaudeuille''' aliteuliwa kuwa [[Waziri]] wa Sheria, [[Magiri|Mhariri]] wa Mihuri na Mkuu wa Marekebisho ya Kiutawala wa Sheria na Haki za [[Binadamu]] wa Jamhuri ya [[Afrika ya Kati]] (CAR), akihudumu katika [[serikali]] ya André Nzapayeké. Alishiriki katika ukarabati wa [[Gereza]] Kuu la [[Ngarara|Ngaragba]] jijini [[Bangui]], ambalo liliharibiwa kwa kiasi na kuporwa mnamo [[Desemba]] 2013.<ref>{{Citation|title=Isabelle Gaudeuille|date=2026-04-24|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Isabelle_Gaudeuille&oldid=1350902689|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-08-29}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Mbegu]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Afrika]]
e9t3nywj80hgn6dwq413iu417aot2kn
Martha Imalwa
0
248014
1593231
2026-08-29T14:09:24Z
Francakiria
45589
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Olivia Martha Imalwa''' (aliyezaliwa Ekandjo tarehe [[23 Desemba]] [[1960]]) ni [[Mwanasheria]] Mkuu wa Mashtaka wa [[Namibia]] tangu mwaka [[2004]].Mwaka [[1982]], Imalwa alikwenda uhamishoni nchini [[Angola]]. Alisoma na kuhitimu kwa ufaulu wa juu katika Taasisi ya Umoja wa Mataifa ya Namibia mwaka [[1985]] nchini [[Zambia]].Baadae, mwaka [[1988]], alisoma Shahada ya Sheria (LLB) kwa heshima katika Chuo Kikuu cha Warwick nchini [[Uingereza]]. Alirejea...'
1593231
wikitext
text/x-wiki
'''Olivia Martha Imalwa''' (aliyezaliwa Ekandjo tarehe [[23 Desemba]] [[1960]]) ni [[Mwanasheria]] Mkuu wa Mashtaka wa [[Namibia]] tangu mwaka [[2004]].Mwaka [[1982]], Imalwa alikwenda uhamishoni nchini [[Angola]]. Alisoma na kuhitimu kwa ufaulu wa juu katika Taasisi ya Umoja wa Mataifa ya Namibia mwaka [[1985]] nchini [[Zambia]].Baadae, mwaka [[1988]], alisoma Shahada ya Sheria (LLB) kwa heshima katika Chuo Kikuu cha Warwick nchini [[Uingereza]]. Alirejea Namibia kutoka uhamishoni mwaka [[1989|1989.]].Baada ya Namibia kupata uhuru mwezi Machi [[1990]], alifanya kazi kama mratibu katika Kituo cha Msaada wa Kisheria huko [[Ongwediva]]. Mwaka [[1992]], akawa Mwendesha Mashtaka wa Serikali huko [[Oshakati]], na baadae akawa [[Msimamizi]] wa Waendesha Mashtaka katika miji ya kaskazini<ref>{{Cite web|title=Windhoek Observer – Democracy in the mirror|url=https://observer24.com.na/|work=observer24.com.na|accessdate=2026-08-29}}</ref>.
Martha Imalwa baadae akawa [[Wakili]] wa Serikali katika Mahakama Kuu ya Namibia. Mwaka [[2000]], aliteuliwa kuwa Naibu Mwanasheria Mkuu wa Mashtaka wa Namibia.Mwaka 2004, aliteuliwa kuwa Mwanasheria Mkuu wa Mashtaka wa Namibia<ref>{{Cite web|title=Martha Imalwa|url=https://pensions-africa.com/events/itemlist/tag/Martha%20Imalwa|work=pensions-africa.com|accessdate=2026-08-29|language=en-gb}}</ref>. Mwaka [[2013]], aliteuliwa tena kushika nafasi hiyo na Rais [[Hifikepunye Pohamba]].
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanasheria]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1960]]
q79b749qq0b6wmb5j7bg1zs1rkt2qo0
1593283
1593231
2026-08-29T18:26:53Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1593283
wikitext
text/x-wiki
'''Olivia Martha Imalwa''' (aliyezaliwa Ekandjo tarehe [[23 Desemba]] [[1960]]) ni [[Mwanasheria]] Mkuu wa Mashtaka wa [[Namibia]] tangu mwaka [[2004]].Mwaka [[1982]], Imalwa alikwenda uhamishoni nchini [[Angola]]. Alisoma na kuhitimu kwa ufaulu wa juu katika Taasisi ya Umoja wa Mataifa ya Namibia mwaka [[1985]] nchini [[Zambia]].Baadae, mwaka [[1988]], alisoma Shahada ya Sheria (LLB) kwa heshima katika Chuo Kikuu cha Warwick nchini [[Uingereza]]. Alirejea Namibia kutoka uhamishoni mwaka [[1989|1989.]].Baada ya Namibia kupata uhuru mwezi Machi [[1990]], alifanya kazi kama mratibu katika Kituo cha Msaada wa Kisheria huko [[Ongwediva]]. Mwaka [[1992]], akawa Mwendesha Mashtaka wa Serikali huko [[Oshakati]], na baadae akawa [[Msimamizi]] wa Waendesha Mashtaka katika miji ya kaskazini<ref>{{Rejea tovuti|title=Windhoek Observer – Democracy in the mirror|url=https://observer24.com.na/|work=observer24.com.na|accessdate=2026-08-29}}</ref>.
Martha Imalwa baadae akawa [[Wakili]] wa Serikali katika Mahakama Kuu ya Namibia. Mwaka [[2000]], aliteuliwa kuwa Naibu Mwanasheria Mkuu wa Mashtaka wa Namibia.Mwaka 2004, aliteuliwa kuwa Mwanasheria Mkuu wa Mashtaka wa Namibia<ref>{{Rejea tovuti|title=Martha Imalwa|url=https://pensions-africa.com/events/itemlist/tag/Martha%20Imalwa|work=pensions-africa.com|accessdate=2026-08-29|language=en-gb}}</ref>. Mwaka [[2013]], aliteuliwa tena kushika nafasi hiyo na Rais [[Hifikepunye Pohamba]].
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanasheria]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1960]]
6iyl72o27xsbd4i1he5dcywkgdlsr3c
Barbara serbia asamoah article
0
248015
1593232
2026-08-29T14:11:37Z
Rashid Makwaya
82934
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Barbara Serwaa Asamoah''' (aliyezaliwa tarehe 18 Februari) ni mwanasheria na mwanasiasa kutoka Ghana. Yeye ni mwanachama wa Chama cha Kongamano la Kitaifa la Kidemokrasia na kwa sasa ni Naibu Katibu Mkuu wa chama hicho.[1][2]<ref><nowiki>https://www.ghanabusinessnews.com/2015/08/03/sub-committees-inaugurated-to-man-activities-of-mining/</nowiki></ref> Mnamo Oktoba [[2025]], aliapishwa kuwa mjumbe wa Bodi ya Mamlaka ya Kitaifa ya Mawasiliano.[3]<ref><no...'
1593232
wikitext
text/x-wiki
'''Barbara Serwaa Asamoah''' (aliyezaliwa tarehe 18 Februari) ni mwanasheria na mwanasiasa kutoka Ghana. Yeye ni mwanachama wa Chama cha Kongamano la Kitaifa la Kidemokrasia na kwa sasa ni Naibu Katibu Mkuu wa chama hicho.[1][2]<ref><nowiki>https://www.ghanabusinessnews.com/2015/08/03/sub-committees-inaugurated-to-man-activities-of-mining/</nowiki></ref>
Mnamo Oktoba [[2025]], aliapishwa kuwa mjumbe wa Bodi ya Mamlaka ya Kitaifa ya Mawasiliano.[3]<ref><nowiki>https://www.myjoyonline.com/ofosu-ampofo-didnt-lose-because-of-underperformance-ndc-deputy-general-secretary/</nowiki></ref>
Siasa
Mwaka [[2013]], Barbara Serwaa Asamoah alipendekezwa na kuteuliwa kuwa Naibu Waziri wa Ardhi na Maliasili.[4] Alihudumu katika nafasi hiyo hadi chama chake, kongamano la kitaita lakidemokrasia, kiliposhindwa katika uchaguzi wa mwaka 2016 na kukabidhi madaraka kwa serikali iliyofuata mwaka 2017.[5][6][7]<ref>{{Citation|title=Cairns, Joyce Winifred, (born 21 March 1947), President, Royal Scottish Academy, since 2018 (Deputy President, 2015–18)|date=2020-12-01|url=https://doi.org/10.1093/ww/9780199540884.013.u275179|work=Who's Who|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-954088-4|access-date=2026-08-29}}</ref>
Tarehe 19 Desemba [[2022]], Barbara Serwaa Asamoah, ambaye aliendelea kushikilia nafasi yake ya Naibu Katibu Mkuu wa kongamano la taifa la kidemokrasia alipinga madai kwamba kushindwa kwa Samuel Ofosu-Ampofo katika Kongamano la Kitaifa la Wajumbe kulitokana na kutofanya vizuri katika majukumu yake.[8]<ref>{{Cite web|title=Ofosu-Ampofo didn't lose because of underperformance - NDC Deputy General Secretary - MyJoyOnline|url=https://www.myjoyonline.com/ofosu-ampofo-didnt-lose-because-of-underperformance-ndc-deputy-general-secretary/|date=2022-12-19|accessdate=2026-08-29|language=en-US}}</ref>
Marejeo
2kxemefnmebyujbeaquhzfypns87m30
Tiawan Saye Gongloe
0
248016
1593234
2026-08-29T14:17:01Z
Martha clement
92019
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Tiawan Saye Gongloe''' ni mwanasheria, mwalimu, mwanaharakati wa haki za binadamu na mwanasiasa mashuhuri kutoka Liberia ambaye kwa zaidi ya miaka 40 amekuwa akitetea demokrasia, utawala wa sheria, haki za binadamu na uhuru wa raia.<ref>{{Cite web|title=Is Professor Cllr. Tiawan Saye Gongloe the " Servant and Transformation Leader" Liberia needs?|url=https://www.thenewdawnliberia.com/is-professor-cllr-tiawan-saye-gongloe-the-servant-and-transformation-l...'
1593234
wikitext
text/x-wiki
'''Tiawan Saye Gongloe''' ni mwanasheria, mwalimu, mwanaharakati wa haki za binadamu na mwanasiasa mashuhuri kutoka Liberia ambaye kwa zaidi ya miaka 40 amekuwa akitetea demokrasia, utawala wa sheria, haki za binadamu na uhuru wa raia.<ref>{{Cite web|title=Is Professor Cllr. Tiawan Saye Gongloe the " Servant and Transformation Leader" Liberia needs?|url=https://www.thenewdawnliberia.com/is-professor-cllr-tiawan-saye-gongloe-the-servant-and-transformation-leader-liberia-needs/|work=Liberia news The New Dawn Liberia, premier resource for latest news|date=2022-09-19|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=NewDawn}}</ref>
== Elimu na uongozi wa kitaaluma ==
Tiawan Gongloe amechangia katika elimu ya sheria na uchumi nchini Liberia, aliwahi kuwa Rais wa Chama cha Wanasheria cha Liberia (LNBA) kuanzia 2018 hadi 2021, ambapo alianzisha mafunzo endelevu ya kisheria, kuboresha viwango vya taaluma ya uwakili na kuandaa mkutano wa kimataifa wa Chama cha Wanasheria wa Afrika (AfBA) mwaka 2019.<ref>{{Cite web|title=ELECTIONS 2023: Know Your Candidate – Profile Of Tiawan Saye Gongloe|url=https://gnnliberia.com/elections-2023-know-your-candidate-profile-tiawan-saye-gongloe/|work=Global News Network Liberia|date=2023-09-20|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=GNNLiberia}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-siasa}}
[[Jamii:Siasa]]
[[Jamii:Watu]]
51v01pqdhs54k29kb5bp4jmhq9rufb7
1593340
1593234
2026-08-29T20:11:09Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1593340
wikitext
text/x-wiki
'''Tiawan Saye Gongloe''' ni mwanasheria, mwalimu, mwanaharakati wa haki za binadamu na mwanasiasa mashuhuri kutoka Liberia ambaye kwa zaidi ya miaka 40 amekuwa akitetea demokrasia, utawala wa sheria, haki za binadamu na uhuru wa raia.<ref>{{Rejea tovuti|title=Is Professor Cllr. Tiawan Saye Gongloe the " Servant and Transformation Leader" Liberia needs?|url=https://www.thenewdawnliberia.com/is-professor-cllr-tiawan-saye-gongloe-the-servant-and-transformation-leader-liberia-needs/|work=Liberia news The New Dawn Liberia, premier resource for latest news|date=2022-09-19|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=NewDawn}}</ref>
== Elimu na uongozi wa kitaaluma ==
Tiawan Gongloe amechangia katika elimu ya sheria na uchumi nchini Liberia, aliwahi kuwa Rais wa Chama cha Wanasheria cha Liberia (LNBA) kuanzia 2018 hadi 2021, ambapo alianzisha mafunzo endelevu ya kisheria, kuboresha viwango vya taaluma ya uwakili na kuandaa mkutano wa kimataifa wa Chama cha Wanasheria wa Afrika (AfBA) mwaka 2019.<ref>{{Rejea tovuti|title=ELECTIONS 2023: Know Your Candidate – Profile Of Tiawan Saye Gongloe|url=https://gnnliberia.com/elections-2023-know-your-candidate-profile-tiawan-saye-gongloe/|work=Global News Network Liberia|date=2023-09-20|accessdate=2026-08-29|language=en-US|author=GNNLiberia}}</ref>
== Marejeo ==
{{Mbegu-siasa}}
[[Jamii:Siasa]]
[[Jamii:Watu]]
ay2i6ulrf5oecdxz12gs84h3b0qpk82
Sabato Peter
0
248017
1593240
2026-08-29T15:57:58Z
Nashfatty
54044
makala kamili ya watu wa tanzania
1593240
wikitext
text/x-wiki
'''Peter Mwita Chacha''' (amezaliwa '''22 Agosti 2004'''), anayejulikana kitaaluma na kwenye mitandao ya kijamii kama '''Sabato Peter''' au '''Sabato Peter TZ''', ni mtengeneza maudhui na mburudishaji kutoka Tanzania. Anajulikana zaidi kwa kutengeneza '''vichekesho, maudhui ya maisha na video fupi''' zinazochapishwa kwenye mitandao ya kijamii, hasa TikTok.<ref name=":0">{{Cite web|title=Tanzanian creator Sabato Peter lauds Kenya's Gen Zs for bravery during Albert Ojwang protests|url=https://www.standardmedia.co.ke/entertainment/article/2001522001/tanzanian-creator-sabato-peter-lauds-kenyas-gen-zs-for-bravery-during-albert-ojwang-protests|work=The Standard|accessdate=2026-08-29|language=en|author=Molly Chebet}}</ref>
[[Faili:Sabato Peter.jpg|313x313px]]
Sabato Peter amejenga wafuasi wengi kwenye TikTok na pia amepata uangalizi kutoka kwa vyombo vya habari nchini Tanzania na Kenya. Maudhui yake na ushiriki wake katika shughuli mbalimbali za kijamii na burudani yamechangia kuongezeka kwa umaarufu wake katika tasnia ya burudani ya kidijitali Afrika Mashariki.<ref name=":1">{{Cite web|title=Kenyan Prince to Sabato TZ: 'There is no young person my age with more intelligence and money than me.'|url=https://www.mpasho.co.ke/entertainment/2026-05-21-sabato-peter-tz-shares-light-hearted-car-conversation-with-kenyan-prince|work=www.mpasho.co.ke|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>
== Maisha ya awali ==
Peter Mwita Chacha alizaliwa tarehe '''22 Agosti 2004''' nchini Tanzania.<ref name=":1" />
Baadaye alianza kutumia jina '''Sabato Peter''' kama utambulisho wake wa umma na wa kikazi, na kuanza kujenga kazi katika utengenezaji wa maudhui ya kidijitali na burudani.<ref name=":1" />
''Taarifa kuhusu tarehe ya kuzaliwa na jina la kisheria katika makala hii zinatokana na taarifa za wasifu zilizotolewa kwa ajili ya rasimu hii. Kwa matumizi ya Wikipedia, taarifa hizo zinapaswa kuthibitishwa na chanzo huru na cha kuaminika.''<ref name=":0" />
== Kazi ==
Sabato Peter alianza kujenga umaarufu wake kupitia utengenezaji wa maudhui kwenye mitandao ya kijamii, hasa video za vichekesho na maisha ya kila siku. Video zake fupi zimemsaidia kujenga hadhira nchini Tanzania na katika maeneo mengine ya Afrika Mashariki.
Akaunti yake ya TikTok, '''@realsabatopeter''', imetajwa na huduma za uchambuzi wa watengeneza maudhui kuwa na wafuasi takribani milioni nne, jambo linalomweka miongoni mwa watengeneza maudhui maarufu wa TikTok nchini Tanzania.<ref name=":2">{{Cite web|title=Tanzanian creator Sabato Peter lauds Kenya's Gen Zs for bravery during Albert Ojwang protests|url=https://www.standardmedia.co.ke/entertainment/article/2001522001/tanzanian-creator-sabato-peter-lauds-kenyas-gen-zs-for-bravery-during-albert-ojwang-protests|work=The Standard|accessdate=2026-08-29|language=en|author=Molly Chebet}}</ref>
Pia ana uwepo kwenye Instagram kupitia akaunti '''@sabato_peter_tz''', ambayo inamtambulisha kama mtengeneza maudhui na mburudishaji.
Kazi ya Sabato Peter imehusisha pia ushirikiano na mwingiliano na watengeneza maudhui wengine kutoka Afrika Mashariki, hali iliyochangia kuongezeka kwa mwonekano wake nje ya Tanzania.
== Kuonekana kwenye vyombo vya habari ==
Sabato Peter amepata uangalizi kutoka kwa vyombo vya habari vya Kenya kutokana na shughuli zake kwenye mitandao ya kijamii na maoni yake kuhusu masuala mbalimbali.<ref name=":3">{{Cite web|title=New Tanzania Creators Awards aim to professionalise digital content industry|url=https://www.therespondents.co.tz/2026/01/new-tanzania-creators-awards-aim-to.html|work=THE RESPONDENT|date=2026-01-17|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>
Mnamo Juni 2025, gazeti la Kenya '''The Standard''' lilichapisha makala iliyomtaja kama mtengeneza maudhui kutoka Tanzania na kuripoti maoni yake kuhusu maandamano ya Gen Z nchini Kenya yaliyofuatia kifo cha mwanablogu '''Albert Ojwang''''. Taarifa hiyo ilichangia kuongeza mwonekano wake miongoni mwa hadhira ya nje ya Tanzania.<ref name=":3" />
Mnamo Mei 2026, jarida la burudani la Kenya '''Mpasho''' liliripoti kuhusu mawasiliano kati ya Sabato Peter TZ na mwanaburudishaji wa Kenya '''Kenyan Prince'''. Makala hiyo ilimtaja Sabato Peter kama mtengeneza maudhui wa Tanzania anayejulikana kwa vichekesho na maudhui ya maisha.<ref name=":2" />
== Maudhui na wasifu wa umma ==
Maudhui ya Sabato Peter yanahusisha zaidi '''vichekesho, burudani na maisha ya kila siku'''. TikTok imekuwa mojawapo ya majukwaa muhimu katika kujenga na kukuza umaarufu wake.
Maudhui yake pia yamehusishwa na watengeneza maudhui wengine pamoja na shughuli zinazohusiana na muziki kwenye TikTok, na hivyo kumwezesha kuwa sehemu ya mtandao mpana wa watengeneza maudhui na wasanii wa burudani Afrika Mashariki.<ref name=":0" />
== Tuzo na uteuzi ==
Sabato Peter amehusishwa na '''Tanzania Creators Awards''', ambapo aliorodheshwa kuwa mmoja wa walioteuliwa katika kipengele cha '''vichekesho''' kwa mzunguko wa tuzo za mwaka '''2025/2026'''.<ref name=":3" />
Taarifa zaidi kuhusu tuzo hizo, ikiwa ni pamoja na iwapo alishinda, zinapaswa kuongezwa baada ya kuthibitishwa na waandaaji wa tuzo hizo au vyanzo huru na vya kuaminika.
== Maisha binafsi ==
Vyanzo vya kuaminika vinavyopatikana hadharani vina taarifa chache kuhusu maisha binafsi ya Sabato Peter. Taarifa kuhusu familia yake, elimu na masuala mengine ya maisha yake binafsi zinapaswa kuongezwa tu pale zinapothibitishwa na vyanzo vya kuaminika vilivyochapishwa.<ref name=":1" />
== Marejeo ==
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Tanzania]]
[[Jamii:Waliozaliwa 2004]]
[[Jamii:Mbegu za watu wa Tanzania]]
l5tw841ehszqdtkn69s90jst54pjwyb
1593249
1593240
2026-08-29T16:56:50Z
Nashfatty
54044
kuboresha baadhi ya vitu
1593249
wikitext
text/x-wiki
'''Peter Mwita Chacha''' (amezaliwa '''22 Agosti 2004'''), anayejulikana kitaaluma na kwenye [[Mtandao wa kijamii|mitandao ya kijamii]] kama '''Sabato Peter''' au '''Sabato Peter TZ''', ni mtengeneza maudhui na mburudishaji kutoka [[Tanzania]]. Anajulikana zaidi kwa kutengeneza '''[[vichekesho]], maudhui ya maisha na video fupi''' zinazochapishwa kwenye [[Mtandao wa kijamii|mitandao ya kijamii]], hasa [[TikTok]].<ref name=":0">{{Cite web|title=Tanzanian creator Sabato Peter lauds Kenya's Gen Zs for bravery during Albert Ojwang protests|url=https://www.standardmedia.co.ke/entertainment/article/2001522001/tanzanian-creator-sabato-peter-lauds-kenyas-gen-zs-for-bravery-during-albert-ojwang-protests|work=The Standard|accessdate=2026-08-29|language=en|author=Molly Chebet}}</ref>
[[Faili:Sabato Peter.jpg|403x403px]]
Sabato Peter amejenga wafuasi wengi kwenye [[TikTok]] na pia amepata uangalizi kutoka kwa vyombo vya habari nchini [[Tanzania]] na [[Kenya]]. Maudhui yake na ushiriki wake katika shughuli mbalimbali za kijamii na burudani yamechangia kuongezeka kwa umaarufu wake katika tasnia ya burudani ya kidijitali [[Afrika ya Mashariki|Afrika Mashariki.]]<ref name=":1">{{Cite web|title=Kenyan Prince to Sabato TZ: 'There is no young person my age with more intelligence and money than me.'|url=https://www.mpasho.co.ke/entertainment/2026-05-21-sabato-peter-tz-shares-light-hearted-car-conversation-with-kenyan-prince|work=www.mpasho.co.ke|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>
== Maisha ya awali ==
Peter Mwita Chacha alizaliwa tarehe '''22 Agosti 2004''' nchini [[Tanzania]].<ref name=":1" />
Baadaye alianza kutumia jina '''Sabato Peter''' kama utambulisho wake wa umma na wa kikazi, na kuanza kujenga kazi katika utengenezaji wa maudhui ya kidigitali na [[burudani]].<ref name=":1" />
== Kazi ==
Sabato Peter alianza kujenga umaarufu wake kupitia utengenezaji wa maudhui kwenye [[Mtandao wa kijamii|mitandao ya kijamii]], hasa video za vichekesho na maisha ya kila siku. Video zake fupi zimemsaidia kujenga hadhira nchini [[Tanzania]] na katika maeneo mengine ya [[Afrika ya Mashariki|Afrika Mashariki]].
Akaunti yake ya TikTok, '''@realsabatopeter''', imetajwa na huduma za uchambuzi wa watengeneza maudhui kuwa na wafuasi takribani milioni nne, jambo linalomweka miongoni mwa watengeneza maudhui maarufu wa TikTok nchini Tanzania.<ref name=":2">{{Cite web|title=Tanzanian creator Sabato Peter lauds Kenya's Gen Zs for bravery during Albert Ojwang protests|url=https://www.standardmedia.co.ke/entertainment/article/2001522001/tanzanian-creator-sabato-peter-lauds-kenyas-gen-zs-for-bravery-during-albert-ojwang-protests|work=The Standard|accessdate=2026-08-29|language=en|author=Molly Chebet}}</ref>
Pia ana uwepo kwenye [[Instagram]] kupitia akaunti '''@sabato_peter_tz''', ambayo inamtambulisha kama mtengeneza maudhui na mburudishaji.
Kazi ya Sabato Peter imehusisha pia ushirikiano na mwingiliano na watengeneza maudhui wengine kutoka [[Afrika ya Mashariki|Afrika Mashariki]], hali iliyochangia kuongezeka kwa mwonekano wake nje ya [[Tanzania]].
== Kuonekana kwenye vyombo vya habari ==
Sabato Peter amepata uangalizi kutoka kwa vyombo vya habari vya Kenya kutokana na shughuli zake kwenye mitandao ya kijamii na maoni yake kuhusu masuala mbalimbali.<ref name=":3">{{Cite web|title=New Tanzania Creators Awards aim to professionalise digital content industry|url=https://www.therespondents.co.tz/2026/01/new-tanzania-creators-awards-aim-to.html|work=THE RESPONDENT|date=2026-01-17|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>
Mnamo Juni [[2025]], gazeti la Kenya '''The Standard''' lilichapisha makala iliyomtaja kama mtengeneza maudhui kutoka Tanzania na kuripoti maoni yake kuhusu maandamano ya Gen Z nchini Kenya yaliyofuatia kifo cha mwanablogu '''Albert Ojwang''''. Taarifa hiyo ilichangia kuongeza mwonekano wake miongoni mwa hadhira ya nje ya Tanzania.<ref name=":3" />
Mnamo Mei [[2026]], jarida la burudani la Kenya '''Mpasho''' liliripoti kuhusu mawasiliano kati ya Sabato Peter TZ na mwanaburudishaji wa Kenya '''Kenyan Prince'''. Makala hiyo ilimtaja Sabato Peter kama mtengeneza maudhui wa Tanzania anayejulikana kwa vichekesho na maudhui ya maisha.<ref name=":2" />
== Maudhui na wasifu wa umma ==
Maudhui ya Sabato Peter yanahusisha zaidi '''vichekesho, burudani na maisha ya kila siku'''. TikTok imekuwa mojawapo ya majukwaa muhimu katika kujenga na kukuza umaarufu wake.
Maudhui yake pia yamehusishwa na watengeneza maudhui wengine pamoja na shughuli zinazohusiana na muziki kwenye TikTok, na hivyo kumwezesha kuwa sehemu ya mtandao mpana wa watengeneza maudhui na wasanii wa burudani Afrika Mashariki.<ref name=":0" />
== Tuzo na uteuzi ==
Sabato Peter amehusishwa na '''Tanzania Creators Awards''', ambapo aliorodheshwa kuwa mmoja wa walioteuliwa katika kipengele cha '''vichekesho''' kwa mzunguko wa tuzo za mwaka '''[[2025]]/[[2026]]'''.<ref name=":3" />
Taarifa zaidi kuhusu [[tuzo]] hizo, ikiwa ni pamoja na iwapo alishinda, zinapaswa kuongezwa baada ya kuthibitishwa na waandaaji wa tuzo hizo au vyanzo huru na vya kuaminika.
== Marejeo ==
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Tanzania]]
[[Jamii:Waliozaliwa 2004]]
[[Jamii:Mbegu za watu wa Tanzania]]
ih8wk9jtelardyimpl7efz8qqohdi16
1593328
1593249
2026-08-29T19:47:50Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 4 template(s) replaced.
1593328
wikitext
text/x-wiki
'''Peter Mwita Chacha''' (amezaliwa '''22 Agosti 2004'''), anayejulikana kitaaluma na kwenye [[Mtandao wa kijamii|mitandao ya kijamii]] kama '''Sabato Peter''' au '''Sabato Peter TZ''', ni mtengeneza maudhui na mburudishaji kutoka [[Tanzania]]. Anajulikana zaidi kwa kutengeneza '''[[vichekesho]], maudhui ya maisha na video fupi''' zinazochapishwa kwenye [[Mtandao wa kijamii|mitandao ya kijamii]], hasa [[TikTok]].<ref name=":0">{{Rejea tovuti|title=Tanzanian creator Sabato Peter lauds Kenya's Gen Zs for bravery during Albert Ojwang protests|url=https://www.standardmedia.co.ke/entertainment/article/2001522001/tanzanian-creator-sabato-peter-lauds-kenyas-gen-zs-for-bravery-during-albert-ojwang-protests|work=The Standard|accessdate=2026-08-29|language=en|author=Molly Chebet}}</ref>
[[Faili:Sabato Peter.jpg|403x403px]]
Sabato Peter amejenga wafuasi wengi kwenye [[TikTok]] na pia amepata uangalizi kutoka kwa vyombo vya habari nchini [[Tanzania]] na [[Kenya]]. Maudhui yake na ushiriki wake katika shughuli mbalimbali za kijamii na burudani yamechangia kuongezeka kwa umaarufu wake katika tasnia ya burudani ya kidijitali [[Afrika ya Mashariki|Afrika Mashariki.]]<ref name=":1">{{Rejea tovuti|title=Kenyan Prince to Sabato TZ: 'There is no young person my age with more intelligence and money than me.'|url=https://www.mpasho.co.ke/entertainment/2026-05-21-sabato-peter-tz-shares-light-hearted-car-conversation-with-kenyan-prince|work=www.mpasho.co.ke|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>
== Maisha ya awali ==
Peter Mwita Chacha alizaliwa tarehe '''22 Agosti 2004''' nchini [[Tanzania]].<ref name=":1" />
Baadaye alianza kutumia jina '''Sabato Peter''' kama utambulisho wake wa umma na wa kikazi, na kuanza kujenga kazi katika utengenezaji wa maudhui ya kidigitali na [[burudani]].<ref name=":1" />
== Kazi ==
Sabato Peter alianza kujenga umaarufu wake kupitia utengenezaji wa maudhui kwenye [[Mtandao wa kijamii|mitandao ya kijamii]], hasa video za vichekesho na maisha ya kila siku. Video zake fupi zimemsaidia kujenga hadhira nchini [[Tanzania]] na katika maeneo mengine ya [[Afrika ya Mashariki|Afrika Mashariki]].
Akaunti yake ya TikTok, '''@realsabatopeter''', imetajwa na huduma za uchambuzi wa watengeneza maudhui kuwa na wafuasi takribani milioni nne, jambo linalomweka miongoni mwa watengeneza maudhui maarufu wa TikTok nchini Tanzania.<ref name=":2">{{Rejea tovuti|title=Tanzanian creator Sabato Peter lauds Kenya's Gen Zs for bravery during Albert Ojwang protests|url=https://www.standardmedia.co.ke/entertainment/article/2001522001/tanzanian-creator-sabato-peter-lauds-kenyas-gen-zs-for-bravery-during-albert-ojwang-protests|work=The Standard|accessdate=2026-08-29|language=en|author=Molly Chebet}}</ref>
Pia ana uwepo kwenye [[Instagram]] kupitia akaunti '''@sabato_peter_tz''', ambayo inamtambulisha kama mtengeneza maudhui na mburudishaji.
Kazi ya Sabato Peter imehusisha pia ushirikiano na mwingiliano na watengeneza maudhui wengine kutoka [[Afrika ya Mashariki|Afrika Mashariki]], hali iliyochangia kuongezeka kwa mwonekano wake nje ya [[Tanzania]].
== Kuonekana kwenye vyombo vya habari ==
Sabato Peter amepata uangalizi kutoka kwa vyombo vya habari vya Kenya kutokana na shughuli zake kwenye mitandao ya kijamii na maoni yake kuhusu masuala mbalimbali.<ref name=":3">{{Rejea tovuti|title=New Tanzania Creators Awards aim to professionalise digital content industry|url=https://www.therespondents.co.tz/2026/01/new-tanzania-creators-awards-aim-to.html|work=THE RESPONDENT|date=2026-01-17|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>
Mnamo Juni [[2025]], gazeti la Kenya '''The Standard''' lilichapisha makala iliyomtaja kama mtengeneza maudhui kutoka Tanzania na kuripoti maoni yake kuhusu maandamano ya Gen Z nchini Kenya yaliyofuatia kifo cha mwanablogu '''Albert Ojwang''''. Taarifa hiyo ilichangia kuongeza mwonekano wake miongoni mwa hadhira ya nje ya Tanzania.<ref name=":3" />
Mnamo Mei [[2026]], jarida la burudani la Kenya '''Mpasho''' liliripoti kuhusu mawasiliano kati ya Sabato Peter TZ na mwanaburudishaji wa Kenya '''Kenyan Prince'''. Makala hiyo ilimtaja Sabato Peter kama mtengeneza maudhui wa Tanzania anayejulikana kwa vichekesho na maudhui ya maisha.<ref name=":2" />
== Maudhui na wasifu wa umma ==
Maudhui ya Sabato Peter yanahusisha zaidi '''vichekesho, burudani na maisha ya kila siku'''. TikTok imekuwa mojawapo ya majukwaa muhimu katika kujenga na kukuza umaarufu wake.
Maudhui yake pia yamehusishwa na watengeneza maudhui wengine pamoja na shughuli zinazohusiana na muziki kwenye TikTok, na hivyo kumwezesha kuwa sehemu ya mtandao mpana wa watengeneza maudhui na wasanii wa burudani Afrika Mashariki.<ref name=":0" />
== Tuzo na uteuzi ==
Sabato Peter amehusishwa na '''Tanzania Creators Awards''', ambapo aliorodheshwa kuwa mmoja wa walioteuliwa katika kipengele cha '''vichekesho''' kwa mzunguko wa tuzo za mwaka '''[[2025]]/[[2026]]'''.<ref name=":3" />
Taarifa zaidi kuhusu [[tuzo]] hizo, ikiwa ni pamoja na iwapo alishinda, zinapaswa kuongezwa baada ya kuthibitishwa na waandaaji wa tuzo hizo au vyanzo huru na vya kuaminika.
== Marejeo ==
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Tanzania]]
[[Jamii:Waliozaliwa 2004]]
[[Jamii:Mbegu za watu wa Tanzania]]
0luujaqt1dr2c1q60p8mfpp5janrvc8
Majidi Ramadhani
0
248018
1593247
2026-08-29T16:44:44Z
Nashfatty
54044
makala kamili
1593247
wikitext
text/x-wiki
'''Majidi Ramadhani''', anayejulikana pia kwa jina la '''Bravesty''', (alizaliwa [[Tanzania]], '''23 Aprili 1992''') ni [[mtaalamu]] wa [[vyombo vya habari]] vya kidijitali na msimamizi wa mitandao ya kijamii kutoka Tanzania. Amehusishwa na [[WCB Wasafi|'''WCB Wasafi''',]] kampuni ya burudani iliyoanzishwa na mwanamuziki wa Tanzania [[Diamond Platnumz]].<ref name=":0">{{Cite web|title=Rayvanny surprises his videographer with a brand new Car (Video)|url=https://www.pulse.co.ke/story/rayvanny-surprises-his-videographer-with-a-brand-new-car-video-2024082215450580793|work=Pulse Kenya|date=2021-10-15|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>
== Kazi ==
Majidi Ramadhani amefanya kazi katika usimamizi wa [[Mtandao wa kijamii|mitandao ya kijamii]] na [[vyombo vya habari]] vya kidijitali katika tasnia ya [[burudani]] nchini Tanzania.<ref name=":1">{{Cite web|title=Rayvanny surprises his videographer with a brand new Car (Video)|url=https://www.pulse.co.ke/story/rayvanny-surprises-his-videographer-with-a-brand-new-car-video-2024082215450580793|work=Pulse Kenya|date=2021-10-15|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>
Mwaka '''[[2021]]''', Pulse Kenya ilimtaja Ramadhani kwa jina la '''“Majidi Ramadhani aka Bravesty”''' na kumuelezea kama msimamizi wa mitandao ya kijamii wa WCB Wasafi. Taarifa hiyo ilimtaja miongoni mwa wafanyakazi na washirika wa kampuni hiyo waliopata kutambuliwa na [[Diamond Platnumz]].<ref>{{Cite web|title=Diamond Platnumz gifts another Employee with Brand New Car (Photos)|url=https://www.pulse.co.ke/story/diamond-platnumz-gifts-his-employee-george-ambangile-with-brand-new-car-photos-2024082205340635382|work=Pulse Kenya|date=2021-04-29|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>
Mwezi Aprili '''2021''', Pulse Kenya ilimuelezea tena Ramadhani kama '''msimamizi wa mitandao ya kijamii wa WCB Wasafi''', katika taarifa kuhusu zawadi iliyotolewa kwa mmoja wa wafanyakazi wa kampuni hiyo.<ref name=":2">{{Cite web|title=Diamond Platnumz gifts another Employee with Brand New Car (Photos)|url=https://www.pulse.co.ke/story/diamond-platnumz-gifts-his-employee-george-ambangile-with-brand-new-car-photos-2024082205340635382|work=Pulse Kenya|date=2021-04-29|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>
== Wasafi Digital ==
Mwaka '''[[2022]]''', Ramadhani alihusishwa na '''Wasafi Digital''' katika tukio la kusimamishwa kwa akaunti ya [[YouTube]] ya [[Diamond Platnumz]].<ref name=":3">{{Cite web|title=Diamond gifts his employee new car & piece of land on his wedding day|url=https://www.mpasho.co.ke/entertainment/2023-04-24-diamond-gifts-his-employee-new-car-piece-of-land-on-his-wedding-day|work=www.mpasho.co.ke|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>
Gazeti la ''The Citizen'' lilimtaja Majidi Ramadhani kama msimamizi wa Wasafi Digital na kuripoti maelezo yake kwamba akaunti hiyo ilikuwa imedukuliwa kabla ya kusimamishwa. Ramadhani alisema timu ya kidijitali ya Wasafi ilikuwa ikifanya kazi kutatua tatizo hilo pamoja na YouTube.<ref>{{Cite web|title=Diamond Platnumz fights to get back suspended YouTube account|url=https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/entertainment/diamond-platnumz-fights-to-get-back-suspended-youtube-account-3794958|work=The Citizen|date=2022-04-26|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>
Tukio hilo pia liliripotiwa na ''The EastAfrican'', ambayo ilimtaja Ramadhani katika nafasi yake ya usimamizi wa shughuli za kidijitali za Wasafi.<ref name=":1" />
== Mitandao ya kijamii ==
Majidi Ramadhani anahusishwa na jina la mtumiaji '''@bravesty_sk''' kwenye mitandao ya kijamii.<ref name=":0" />
Akaunti hiyo imekuwa ikihusishwa na jina la Majidi kupitia machapisho na mawasiliano kutoka kwa watu mbalimbali wanaohusishwa na tasnia ya burudani.
Mwaka '''2026''', tovuti ya uchambuzi wa mitandao ya kijamii Hafi iliiorodhesha akaunti '''@bravesty_sk''' miongoni mwa akaunti za TikTok zenye wafuasi wengi nchini Tanzania.<ref name=":3" />
== WCB Wasafi ==
Ramadhani amehusishwa na '''WCB Wasafi''', kampuni ya burudani ya Tanzania inayohusika na muziki na shughuli nyingine za burudani.<ref name=":2" />
Katika taarifa za vyombo vya habari vya Kenya mwaka '''2021''', alitambuliwa kwa jina lake la kitaaluma la Bravesty na kuhusishwa na usimamizi wa mitandao ya kijamii wa kampuni hiyo.<ref name=":2" />
== Marejeo ==
[[Jamii:Mbegu za watu wa Tanzania]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1992]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanaharakati wa Tanzania]]
f7kwslfmycpaar575h855lkcjxtafbs
1593248
1593247
2026-08-29T16:47:19Z
Nashfatty
54044
Nimeongeza picha ya Majidi Ramadhani
1593248
wikitext
text/x-wiki
'''Majidi Ramadhani''', anayejulikana pia kwa jina la '''Bravesty''', (alizaliwa [[Tanzania]], '''23 Aprili 1992''') ni [[mtaalamu]] wa [[vyombo vya habari]] vya kidijitali na msimamizi wa mitandao ya kijamii kutoka Tanzania. Amehusishwa na [[WCB Wasafi|'''WCB Wasafi''',]] kampuni ya burudani iliyoanzishwa na mwanamuziki wa Tanzania [[Diamond Platnumz]].<ref name=":0">{{Cite web|title=Rayvanny surprises his videographer with a brand new Car (Video)|url=https://www.pulse.co.ke/story/rayvanny-surprises-his-videographer-with-a-brand-new-car-video-2024082215450580793|work=Pulse Kenya|date=2021-10-15|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>
[[Faili:Majid Ramadhani.jpg|404x404px]]
== Kazi ==
Majidi Ramadhani amefanya kazi katika usimamizi wa [[Mtandao wa kijamii|mitandao ya kijamii]] na [[vyombo vya habari]] vya kidijitali katika tasnia ya [[burudani]] nchini Tanzania.<ref name=":1">{{Cite web|title=Rayvanny surprises his videographer with a brand new Car (Video)|url=https://www.pulse.co.ke/story/rayvanny-surprises-his-videographer-with-a-brand-new-car-video-2024082215450580793|work=Pulse Kenya|date=2021-10-15|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>
Mwaka '''[[2021]]''', Pulse Kenya ilimtaja Ramadhani kwa jina la '''“Majidi Ramadhani aka Bravesty”''' na kumuelezea kama msimamizi wa mitandao ya kijamii wa WCB Wasafi. Taarifa hiyo ilimtaja miongoni mwa wafanyakazi na washirika wa kampuni hiyo waliopata kutambuliwa na [[Diamond Platnumz]].<ref>{{Cite web|title=Diamond Platnumz gifts another Employee with Brand New Car (Photos)|url=https://www.pulse.co.ke/story/diamond-platnumz-gifts-his-employee-george-ambangile-with-brand-new-car-photos-2024082205340635382|work=Pulse Kenya|date=2021-04-29|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>
Mwezi Aprili '''2021''', Pulse Kenya ilimuelezea tena Ramadhani kama '''msimamizi wa mitandao ya kijamii wa WCB Wasafi''', katika taarifa kuhusu zawadi iliyotolewa kwa mmoja wa wafanyakazi wa kampuni hiyo.<ref name=":2">{{Cite web|title=Diamond Platnumz gifts another Employee with Brand New Car (Photos)|url=https://www.pulse.co.ke/story/diamond-platnumz-gifts-his-employee-george-ambangile-with-brand-new-car-photos-2024082205340635382|work=Pulse Kenya|date=2021-04-29|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>
== Wasafi Digital ==
Mwaka '''[[2022]]''', Ramadhani alihusishwa na '''Wasafi Digital''' katika tukio la kusimamishwa kwa akaunti ya [[YouTube]] ya [[Diamond Platnumz]].<ref name=":3">{{Cite web|title=Diamond gifts his employee new car & piece of land on his wedding day|url=https://www.mpasho.co.ke/entertainment/2023-04-24-diamond-gifts-his-employee-new-car-piece-of-land-on-his-wedding-day|work=www.mpasho.co.ke|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>
Gazeti la ''The Citizen'' lilimtaja Majidi Ramadhani kama msimamizi wa Wasafi Digital na kuripoti maelezo yake kwamba akaunti hiyo ilikuwa imedukuliwa kabla ya kusimamishwa. Ramadhani alisema timu ya kidijitali ya Wasafi ilikuwa ikifanya kazi kutatua tatizo hilo pamoja na YouTube.<ref>{{Cite web|title=Diamond Platnumz fights to get back suspended YouTube account|url=https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/entertainment/diamond-platnumz-fights-to-get-back-suspended-youtube-account-3794958|work=The Citizen|date=2022-04-26|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>
Tukio hilo pia liliripotiwa na ''The EastAfrican'', ambayo ilimtaja Ramadhani katika nafasi yake ya usimamizi wa shughuli za kidijitali za Wasafi.<ref name=":1" />
== Mitandao ya kijamii ==
Majidi Ramadhani anahusishwa na jina la mtumiaji '''@bravesty_sk''' kwenye mitandao ya kijamii.<ref name=":0" />
Akaunti hiyo imekuwa ikihusishwa na jina la Majidi kupitia machapisho na mawasiliano kutoka kwa watu mbalimbali wanaohusishwa na tasnia ya burudani.
Mwaka '''2026''', tovuti ya uchambuzi wa mitandao ya kijamii Hafi iliiorodhesha akaunti '''@bravesty_sk''' miongoni mwa akaunti za TikTok zenye wafuasi wengi nchini Tanzania.<ref name=":3" />
== WCB Wasafi ==
Ramadhani amehusishwa na '''WCB Wasafi''', kampuni ya burudani ya Tanzania inayohusika na muziki na shughuli nyingine za burudani.<ref name=":2" />
Katika taarifa za vyombo vya habari vya Kenya mwaka '''2021''', alitambuliwa kwa jina lake la kitaaluma la Bravesty na kuhusishwa na usimamizi wa mitandao ya kijamii wa kampuni hiyo.<ref name=":2" />
== Marejeo ==
[[Jamii:Mbegu za watu wa Tanzania]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1992]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanaharakati wa Tanzania]]
a0knmc1x52iucqlp35pcnod0x4wy3ik
1593280
1593248
2026-08-29T18:20:11Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 6 template(s) replaced.
1593280
wikitext
text/x-wiki
'''Majidi Ramadhani''', anayejulikana pia kwa jina la '''Bravesty''', (alizaliwa [[Tanzania]], '''23 Aprili 1992''') ni [[mtaalamu]] wa [[vyombo vya habari]] vya kidijitali na msimamizi wa mitandao ya kijamii kutoka Tanzania. Amehusishwa na [[WCB Wasafi|'''WCB Wasafi''',]] kampuni ya burudani iliyoanzishwa na mwanamuziki wa Tanzania [[Diamond Platnumz]].<ref name=":0">{{Rejea tovuti|title=Rayvanny surprises his videographer with a brand new Car (Video)|url=https://www.pulse.co.ke/story/rayvanny-surprises-his-videographer-with-a-brand-new-car-video-2024082215450580793|work=Pulse Kenya|date=2021-10-15|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>
[[Faili:Majid Ramadhani.jpg|404x404px]]
== Kazi ==
Majidi Ramadhani amefanya kazi katika usimamizi wa [[Mtandao wa kijamii|mitandao ya kijamii]] na [[vyombo vya habari]] vya kidijitali katika tasnia ya [[burudani]] nchini Tanzania.<ref name=":1">{{Rejea tovuti|title=Rayvanny surprises his videographer with a brand new Car (Video)|url=https://www.pulse.co.ke/story/rayvanny-surprises-his-videographer-with-a-brand-new-car-video-2024082215450580793|work=Pulse Kenya|date=2021-10-15|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>
Mwaka '''[[2021]]''', Pulse Kenya ilimtaja Ramadhani kwa jina la '''“Majidi Ramadhani aka Bravesty”''' na kumuelezea kama msimamizi wa mitandao ya kijamii wa WCB Wasafi. Taarifa hiyo ilimtaja miongoni mwa wafanyakazi na washirika wa kampuni hiyo waliopata kutambuliwa na [[Diamond Platnumz]].<ref>{{Rejea tovuti|title=Diamond Platnumz gifts another Employee with Brand New Car (Photos)|url=https://www.pulse.co.ke/story/diamond-platnumz-gifts-his-employee-george-ambangile-with-brand-new-car-photos-2024082205340635382|work=Pulse Kenya|date=2021-04-29|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>
Mwezi Aprili '''2021''', Pulse Kenya ilimuelezea tena Ramadhani kama '''msimamizi wa mitandao ya kijamii wa WCB Wasafi''', katika taarifa kuhusu zawadi iliyotolewa kwa mmoja wa wafanyakazi wa kampuni hiyo.<ref name=":2">{{Rejea tovuti|title=Diamond Platnumz gifts another Employee with Brand New Car (Photos)|url=https://www.pulse.co.ke/story/diamond-platnumz-gifts-his-employee-george-ambangile-with-brand-new-car-photos-2024082205340635382|work=Pulse Kenya|date=2021-04-29|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>
== Wasafi Digital ==
Mwaka '''[[2022]]''', Ramadhani alihusishwa na '''Wasafi Digital''' katika tukio la kusimamishwa kwa akaunti ya [[YouTube]] ya [[Diamond Platnumz]].<ref name=":3">{{Rejea tovuti|title=Diamond gifts his employee new car & piece of land on his wedding day|url=https://www.mpasho.co.ke/entertainment/2023-04-24-diamond-gifts-his-employee-new-car-piece-of-land-on-his-wedding-day|work=www.mpasho.co.ke|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>
Gazeti la ''The Citizen'' lilimtaja Majidi Ramadhani kama msimamizi wa Wasafi Digital na kuripoti maelezo yake kwamba akaunti hiyo ilikuwa imedukuliwa kabla ya kusimamishwa. Ramadhani alisema timu ya kidijitali ya Wasafi ilikuwa ikifanya kazi kutatua tatizo hilo pamoja na YouTube.<ref>{{Rejea tovuti|title=Diamond Platnumz fights to get back suspended YouTube account|url=https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/entertainment/diamond-platnumz-fights-to-get-back-suspended-youtube-account-3794958|work=The Citizen|date=2022-04-26|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>
Tukio hilo pia liliripotiwa na ''The EastAfrican'', ambayo ilimtaja Ramadhani katika nafasi yake ya usimamizi wa shughuli za kidijitali za Wasafi.<ref name=":1" />
== Mitandao ya kijamii ==
Majidi Ramadhani anahusishwa na jina la mtumiaji '''@bravesty_sk''' kwenye mitandao ya kijamii.<ref name=":0" />
Akaunti hiyo imekuwa ikihusishwa na jina la Majidi kupitia machapisho na mawasiliano kutoka kwa watu mbalimbali wanaohusishwa na tasnia ya burudani.
Mwaka '''2026''', tovuti ya uchambuzi wa mitandao ya kijamii Hafi iliiorodhesha akaunti '''@bravesty_sk''' miongoni mwa akaunti za TikTok zenye wafuasi wengi nchini Tanzania.<ref name=":3" />
== WCB Wasafi ==
Ramadhani amehusishwa na '''WCB Wasafi''', kampuni ya burudani ya Tanzania inayohusika na muziki na shughuli nyingine za burudani.<ref name=":2" />
Katika taarifa za vyombo vya habari vya Kenya mwaka '''2021''', alitambuliwa kwa jina lake la kitaaluma la Bravesty na kuhusishwa na usimamizi wa mitandao ya kijamii wa kampuni hiyo.<ref name=":2" />
== Marejeo ==
[[Jamii:Mbegu za watu wa Tanzania]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1992]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanaharakati wa Tanzania]]
4uukh3ibgn9fqub17sojkrnfskxvv04
Module:Infobox election
828
248019
1593282
2026-08-29T18:21:05Z
Gayle157
73366
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika 'local p = {} local InfoboxImage = require('Module:InfoboxImage').InfoboxImage local delink = require('Module:Delink')._delink local fetch = require('Module:Political party')._fetch -- Helper functions -- local notblank = function (v) return (mw.text.trim(v or "") ~= "") end local ifblank = function (v, alt1, alt2) return notblank(v) and v or (notblank(alt1) and alt1 or alt2) end local ucfirst = function (s) return mw.ustring.upper(mw.ustring.sub(s,1,1))...'
1593282
Scribunto
text/plain
local p = {}
local InfoboxImage = require('Module:InfoboxImage').InfoboxImage
local delink = require('Module:Delink')._delink
local fetch = require('Module:Political party')._fetch
-- Helper functions --
local notblank = function (v) return (mw.text.trim(v or "") ~= "") end
local ifblank = function (v, alt1, alt2) return notblank(v) and v or (notblank(alt1) and alt1 or alt2) end
local ucfirst = function (s) return mw.ustring.upper(mw.ustring.sub(s,1,1)) .. mw.ustring.gsub(mw.ustring.sub(s,2), '_', ' ') end
local function export(func, frame)
-- Read args from input --
local args = {}
local frameArgs = false
for k,v in pairs(frame.args) do
if notblank(v) then
args[k] = mw.text.trim(v)
frameArgs = true
end
end
if not frameArgs then
for k,v in pairs(frame:getParent().args) do
if notblank(v) then args[k] = mw.text.trim(v) end
end
end
return p[func](args, frame)
end
-- Template:Infobox election/shortname --
function p._shortname(sargs)
local link = sargs.link
local name = sargs.name
if link ~= 'no' and notblank(name) and delink({[1] = name, wikilinks = 'target'}) == name then
-- the below array items are lowercase and intentionally missing the training 's'
local names = {
independent = '[[Independent politician|' .. name .. ']]',
miscellaneou = '[[Independent politician|DIV]]', -- the 's' is intentionally left off
other = 'Others',
['other parties and independent'] = 'Others & [[Independent politician|IND]]',
regionalist = '[[Regionalism (politics)|Regionalists]]',
tbc = '[[To be announced|TBC]]',
tbd = '[[To be announced|TBD]]',
vacant = '[[Casual vacancy|Vacant]]'
}
return names[mw.ustring.gsub(mw.ustring.lower(name), 's$', '')] or
('[[' .. name .. '|' .. fetch({[1] = name, [2] = 'shortname'}) .. ']]')
end
return name or ''
end
p.shortname = function (frame) return export('_shortname', frame) end
-- Template:Infobox election/row --
function p._row(rargs, frame)
local rtype = mw.ustring.lower(rargs.type or '')
local ongoing = rargs.ongoing == 'yes'
local output = {'|-'}
setmetatable(output, {__call = function (t, v) t[#t+1] = v end }) -- Append to array by calling it
local function threeCells(cellType, title, always, shortname)
local centeredCell = function (key)
local name = shortname and p._shortname({link = rargs[key .. '_name'], name = rargs[key]}) or (rargs[key] or '')
return ('| style="' .. (notblank(rargs[key]) and 'width:75px;' or '') .. 'text-align:center" | ' .. name )
end
if always or ( notblank(rargs[cellType .. '1']) or notblank(rargs[cellType .. '2']) or notblank(rargs[cellType .. '3']) ) then
output('|-')
output('! style="width:75px;text-align:left" |' .. (ifblank(rargs[cellType .. '_label'], title, ucfirst(cellType or ''))))
output(centeredCell(cellType .. '1'))
output(centeredCell(cellType .. '2'))
if always or notblank(rargs.col3) then
output(centeredCell(cellType .. '3'))
end
end
end
if notblank(rargs.divider) and (
notblank(rargs.party1) or notblank(rargs.color1) or notblank(rargs.leader1) or notblank(rargs.party2) or notblank(rargs.color2) or notblank(rargs.leader2) or notblank(rargs.party3) or notblank(rargs.color3) or notblank(rargs.leader3)
) then
output('| colspan=4 | ' .. rargs.divider)
end
output('|- class="sr-only"')
if not ongoing and (
rtype == "parliamentary" or rtype == "legislative"
) and (
notblank(rargs.party1) or notblank(rargs.party2) or notblank(rargs.party2)
) then
output('! style="text-align:left;" | ')
output('! style="text-align:center" | ' .. (notblank(rargs.party1) and rargs.header1 or ''))
output('! style="text-align:center" | ' .. (notblank(rargs.party2) and rargs.header2 or ''))
if notblank(rargs.col3) then
output('! style="text-align:center" | ' .. (notblank(rargs.party3) and rargs.header3 or ''))
end
end
-- Images --
output('|-')
if notblank(rargs.party1) or notblank(rargs.color1) or notblank(rargs.image1) or notblank(rargs.party2) or notblank(rargs.color2) or notblank(rargs.image2) or notblank(rargs.party3) or notblank(rargs.color3) or notblank(rargs.image3) then
if notblank(rargs.filler) then
output('! <br />' .. rargs.filler)
else
output('| ')
end
local image = {}
for i = 1, notblank(rargs['col3']) and 3 or 2, 1 do
image[i] = '| class="notheme" style="text-align:center;'
if not notblank(rargs['party' .. i]) and not notblank(rargs['color' .. i]) then
image[i] = image[i] .. 'width:0;'
end
if notblank(rargs['color' .. i]) then
local color = mw.text.trim(mw.text.decode(rargs['color' .. i]))
if (#color == 3 or #color == 6) and string.match(color, "^[0-9a-fA-F]*$") then
color = '#' .. color
end
image[i] = image[i] .. 'border-bottom: 6px solid ' .. color
elseif rargs.party_color ~= 'no' and notblank(rargs['party' .. i]) then
local color = mw.ustring.gsub(rargs['party' .. i], '^(%[%[%s*[^%]%[]*%]%]).*$', '%1')
color = delink({[1] = color, wikilinks = 'target'})
color = fetch({[1] = color, [2] = 'color', error = 'NOTHERE'})
if color ~= 'NOTHERE' then
image[i] = image[i] .. 'border-bottom: 6px solid ' .. color
end
end
image[i] = image[i] .. ';" | ' .. InfoboxImage( frame:newChild{
title = frame:getTitle(), args = {
image = rargs['image' .. i] or '',
size = notblank(rargs['image' .. i .. '_size']) and rargs['image' .. i .. '_size'] or (rargs.image_size or ''),
alt = rargs['alt' .. i] or '',
upright = notblank(rargs['image' .. i .. '_upright']) and rargs['image' .. i .. '_upright'] or (
(notblank(rargs['col3']) and notblank(rargs['image3'])) and '0.4' or '0.6'
),
suppressplaceholder = 'yes',
class = notblank(rargs['pageimage' .. i]) and '' or 'notpageimage noresize',
}
} )
output(image[i])
end
end
-- Presidential & by-election nominee --
if notblank(rargs['nominee1']) or notblank(rargs['nominee2']) or notblank(rargs['nominee3']) then
if ({primary = 1, presidential = 1, ['by-election'] = 1})[rtype] == 1 then
threeCells('nominee', '', true) -- nominee, no alternative title, always show
end
else
threeCells('candidate') -- nominee
end
-- Party leader --
if rtype == 'parliamentary' or rtype == 'legislative' then
threeCells('leader')
end
-- Party name --
threeCells('party', ifblank(rargs.party_label, 'Party'), false, true) -- party, alternative name, don't always show, use shortname
-- Alliance name --
threeCells('alliance', '', false, true) -- alliance, no alternative title, don't always show, use shortname
-- Primary or presidential
if rtype == 'primary' or rtype == 'presidential' then
-- Home state --
threeCells('home_state')
-- Running mate --
if rtype == 'presidential' then
threeCells('running_mate')
-- Electoral vote --
if not ongoing then
threeCells('electoral_vote', (rargs.college_voted == 'no' and 'Projected e' or 'E') .. 'lectoral vote')
end
end
-- Delegate count --
threeCells('delegate_count', (ongoing and 'Estimated d' or 'D') .. 'elegate count')
-- Primary only --
if rtype == 'primary' then
-- Contests won
threeCells('states_carried', 'Contests won')
-- Presidential not ongoing --
elseif not ongoing then
-- States carried --
threeCells('states_carried', 'States carried')
end
end
-- Parliamentary or legislative --
if rtype == 'parliamentary' or rtype == 'legislative' then
-- Leader since --
threeCells('leader_since')
-- Leader's seat --
threeCells('leaders_seat', "Leader's seat")
-- Last election --
threeCells('last_election')
-- Seats before --
threeCells('seats_before', ongoing and 'Current seats' or 'Seats before')
-- Ongoing --
if ongoing then
-- Seats needed --
threeCells('seats_needed')
-- Not ongoing --
else
-- Seats won --
threeCells('seats', 'Seats won')
-- Seats after --
threeCells('seats_after')
-- Seat change --
threeCells('seat_change')
end
end
-- Primary or not ongoing --
if not ongoing or rtype == 'primary' then
-- Popular vote --
threeCells('popular_vote', (rargs.vote_type or 'Popular') .. ' vote')
-- Percentage --
threeCells('percentage')
-- First round --
threeCells('first_round')
-- Final round --
threeCells('final_round')
-- Primary or presidential --
if rtype == 'primary' or rtype == 'presidential' then
-- Counties won --
threeCells('counties_won')
-- Counties 25% threshold --
threeCells('counties_threshold', 'Counties with 25% vote')
end
end
-- Swing --
if (rtype == 'parliamentary' or rtype == 'legislative' or rtype == 'by-election') and not ongoing then
threeCells('swing')
end
-- Blank fields --
for i = 1,6,1 do
if notblank(rargs[i .. 'blank']) then
threeCells(i ..'data', rargs[i .. 'blank'])
end
end
return table.concat(output, '\n')
end
p.row = function (frame) return export('_row', frame) end
return p
7r5z7y06b2psxckjf51waxw6w1ndqe6
1593363
1593282
2026-08-30T04:17:35Z
Gayle157
73366
Swahili version
1593363
Scribunto
text/plain
local p = {}
local InfoboxImage = require('Module:InfoboxImage').InfoboxImage
local delink = require('Module:Delink')._delink
local fetch = require('Module:Political party')._fetch
-- Helper functions --
local notblank = function (v) return (mw.text.trim(v or "") ~= "") end
local ifblank = function (v, alt1, alt2) return notblank(v) and v or (notblank(alt1) and alt1 or alt2) end
local ucfirst = function (s) return mw.ustring.upper(mw.ustring.sub(s,1,1)) .. mw.ustring.gsub(mw.ustring.sub(s,2), '_', ' ') end
local function export(func, frame)
-- Read args from input --
local args = {}
local frameArgs = false
for k,v in pairs(frame.args) do
if notblank(v) then
args[k] = mw.text.trim(v)
frameArgs = true
end
end
if not frameArgs then
for k,v in pairs(frame:getParent().args) do
if notblank(v) then args[k] = mw.text.trim(v) end
end
end
return p[func](args, frame)
end
-- Template:Infobox election/shortname --
function p._shortname(sargs)
local link = sargs.link
local name = sargs.name
if link ~= 'no' and notblank(name) and delink({[1] = name, wikilinks = 'target'}) == name then
-- the below array items are lowercase and intentionally missing the training 's'
local names = {
independent = '[[Independent politician|' .. name .. ']]',
miscellaneou = '[[Independent politician|DIV]]', -- the 's' is intentionally left off
other = 'Wengine',
['other parties and independent'] = 'Wengine & [[Independent politician|IND]]',
regionalist = '[[Regionalism (politics)|Wafuasi wa siasa za kikanda]]',
tbc = '[[To be announced|Itatangazwa]]',
tbd = '[[To be announced|Itatangazwa]]',
vacant = '[[Casual vacancy|Wazi]]'
}
return names[mw.ustring.gsub(mw.ustring.lower(name), 's$', '')] or
('[[' .. name .. '|' .. fetch({[1] = name, [2] = 'shortname'}) .. ']]')
end
return name or ''
end
p.shortname = function (frame) return export('_shortname', frame) end
-- Template:Infobox election/row --
function p._row(rargs, frame)
local rtype = mw.ustring.lower(rargs.type or '')
local ongoing = rargs.ongoing == 'yes'
local output = {'|-'}
setmetatable(output, {__call = function (t, v) t[#t+1] = v end }) -- Append to array by calling it
local function threeCells(cellType, title, always, shortname)
local centeredCell = function (key)
local name = shortname and p._shortname({link = rargs[key .. '_name'], name = rargs[key]}) or (rargs[key] or '')
return ('| style="' .. (notblank(rargs[key]) and 'width:75px;' or '') .. 'text-align:center" | ' .. name )
end
if always or ( notblank(rargs[cellType .. '1']) or notblank(rargs[cellType .. '2']) or notblank(rargs[cellType .. '3']) ) then
output('|-')
output('! style="width:75px;text-align:left" |' .. (ifblank(rargs[cellType .. '_label'], title, ucfirst(cellType or ''))))
output(centeredCell(cellType .. '1'))
output(centeredCell(cellType .. '2'))
if always or notblank(rargs.col3) then
output(centeredCell(cellType .. '3'))
end
end
end
if notblank(rargs.divider) and (
notblank(rargs.party1) or notblank(rargs.color1) or notblank(rargs.leader1) or notblank(rargs.party2) or notblank(rargs.color2) or notblank(rargs.leader2) or notblank(rargs.party3) or notblank(rargs.color3) or notblank(rargs.leader3)
) then
output('| colspan=4 | ' .. rargs.divider)
end
output('|- class="sr-only"')
if not ongoing and (
rtype == "parliamentary" or rtype == "legislative"
) and (
notblank(rargs.party1) or notblank(rargs.party2) or notblank(rargs.party2)
) then
output('! style="text-align:left;" | ')
output('! style="text-align:center" | ' .. (notblank(rargs.party1) and rargs.header1 or ''))
output('! style="text-align:center" | ' .. (notblank(rargs.party2) and rargs.header2 or ''))
if notblank(rargs.col3) then
output('! style="text-align:center" | ' .. (notblank(rargs.party3) and rargs.header3 or ''))
end
end
-- Images --
output('|-')
if notblank(rargs.party1) or notblank(rargs.color1) or notblank(rargs.image1) or notblank(rargs.party2) or notblank(rargs.color2) or notblank(rargs.image2) or notblank(rargs.party3) or notblank(rargs.color3) or notblank(rargs.image3) then
if notblank(rargs.filler) then
output('! <br />' .. rargs.filler)
else
output('| ')
end
local image = {}
for i = 1, notblank(rargs['col3']) and 3 or 2, 1 do
image[i] = '| class="notheme" style="text-align:center;'
if not notblank(rargs['party' .. i]) and not notblank(rargs['color' .. i]) then
image[i] = image[i] .. 'width:0;'
end
if notblank(rargs['color' .. i]) then
local color = mw.text.trim(mw.text.decode(rargs['color' .. i]))
if (#color == 3 or #color == 6) and string.match(color, "^[0-9a-fA-F]*$") then
color = '#' .. color
end
image[i] = image[i] .. 'border-bottom: 6px solid ' .. color
elseif rargs.party_color ~= 'no' and notblank(rargs['party' .. i]) then
local color = mw.ustring.gsub(rargs['party' .. i], '^(%[%[%s*[^%]%[]*%]%]).*$', '%1')
color = delink({[1] = color, wikilinks = 'target'})
color = fetch({[1] = color, [2] = 'color', error = 'NOTHERE'})
if color ~= 'NOTHERE' then
image[i] = image[i] .. 'border-bottom: 6px solid ' .. color
end
end
image[i] = image[i] .. ';" | ' .. InfoboxImage( frame:newChild{
title = frame:getTitle(), args = {
image = rargs['image' .. i] or '',
size = notblank(rargs['image' .. i .. '_size']) and rargs['image' .. i .. '_size'] or (rargs.image_size or ''),
alt = rargs['alt' .. i] or '',
upright = notblank(rargs['image' .. i .. '_upright']) and rargs['image' .. i .. '_upright'] or (
(notblank(rargs['col3']) and notblank(rargs['image3'])) and '0.4' or '0.6'
),
suppressplaceholder = 'yes',
class = notblank(rargs['pageimage' .. i]) and '' or 'notpageimage noresize',
}
} )
output(image[i])
end
end
-- Presidential & by-election nominee --
if notblank(rargs['nominee1']) or notblank(rargs['nominee2']) or notblank(rargs['nominee3']) then
if ({primary = 1, presidential = 1, ['by-election'] = 1})[rtype] == 1 then
threeCells('nominee', '', true) -- nominee, no alternative title, always show
end
else
threeCells('candidate') -- nominee
end
-- Party leader --
if rtype == 'parliamentary' or rtype == 'legislative' then
threeCells('leader', 'Kiongozi')
end
-- Party name --
threeCells('party', ifblank(rargs.party_label, 'Chama'), false, true) -- party, alternative name, don't always show, use shortname
-- Alliance name --
threeCells('alliance', '', false, true) -- alliance, no alternative title, don't always show, use shortname
-- Primary or presidential
if rtype == 'primary' or rtype == 'presidential' then
-- Home state --
threeCells('home_state', 'Jimbo la nyumbani')
-- Running mate --
if rtype == 'presidential' then
threeCells('running_mate', 'Mgombea mwenza')
-- Electoral vote --
if not ongoing then
threeCells('electoral_vote', (rargs.college_voted == 'no' and 'Kura za uchaguzi (makadirio)' or 'Kura za uchaguzi'))
end
end
-- Delegate count --
threeCells('delegate_count', (ongoing and 'Idadi ya wajumbe (makadirio)' or 'Idadi ya wajumbe'))
-- Primary only --
if rtype == 'primary' then
-- Contests won
threeCells('states_carried', 'Mashindano yaliyoshindwa')
-- Presidential not ongoing --
elseif not ongoing then
-- States carried --
threeCells('states_carried', 'Majimbo yaliyoshindwa')
end
end
-- Parliamentary or legislative --
if rtype == 'parliamentary' or rtype == 'legislative' then
-- Leader since --
threeCells('leader_since')
-- Leader's seat --
threeCells('leaders_seat', 'Jimbo la kiongozi')
-- Last election --
threeCells('last_election', 'Uchaguzi uliopita')
-- Seats before --
threeCells('seats_before', ongoing and 'Viti vya sasa' or 'Viti kabla')
-- Ongoing --
if ongoing then
-- Seats needed --
threeCells('seats_needed', 'Viti vinavyohitajika')
-- Not ongoing --
else
-- Seats won --
threeCells('seats', 'Viti vilivyoshindwa')
-- Seats after --
threeCells('seats_after', 'Viti baada')
-- Seat change --
threeCells('seat_change', 'Mabadiliko ya viti')
end
end
-- Primary or not ongoing --
if not ongoing or rtype == 'primary' then
-- Popular vote --
threeCells('popular_vote', (rargs.vote_type or 'Kura za wananchi') .. ' kura')
-- Percentage --
threeCells('percentage', 'Asilimia')
-- First round --
threeCells('first_round', 'Raundi ya kwanza')
-- Final round --
threeCells('final_round', 'Raundi ya mwisho')
-- Primary or presidential --
if rtype == 'primary' or rtype == 'presidential' then
-- Counties won --
threeCells('counties_won')
-- Counties 25% threshold --
threeCells('counties_threshold', 'Kaunti zenye kura 25%')
end
end
-- Swing --
if (rtype == 'parliamentary' or rtype == 'legislative' or rtype == 'by-election') and not ongoing then
threeCells('swing', 'Mabadiliko')
end
-- Blank fields --
for i = 1,6,1 do
if notblank(rargs[i .. 'blank']) then
threeCells(i ..'data', rargs[i .. 'blank'])
end
end
return table.concat(output, '\n')
end
p.row = function (frame) return export('_row', frame) end
return p
kke3rnhehc46w7shpk5rxet76qcxcpb
1593364
1593363
2026-08-30T04:24:08Z
Gayle157
73366
1593364
Scribunto
text/plain
local p = {}
local InfoboxImage = require('Module:InfoboxImage').InfoboxImage
local delink = require('Module:Delink')._delink
local fetch = require('Module:Political party')._fetch
-- Helper functions --
local notblank = function (v) return (mw.text.trim(v or "") ~= "") end
local ifblank = function (v, alt1, alt2) return notblank(v) and v or (notblank(alt1) and alt1 or alt2) end
local ucfirst = function (s) return mw.ustring.upper(mw.ustring.sub(s,1,1)) .. mw.ustring.gsub(mw.ustring.sub(s,2), '_', ' ') end
local function export(func, frame)
-- Read args from input --
local args = {}
local frameArgs = false
for k,v in pairs(frame.args) do
if notblank(v) then
args[k] = mw.text.trim(v)
frameArgs = true
end
end
if not frameArgs then
for k,v in pairs(frame:getParent().args) do
if notblank(v) then args[k] = mw.text.trim(v) end
end
end
return p[func](args, frame)
end
-- Template:Infobox election/shortname --
function p._shortname(sargs)
local link = sargs.link
local name = sargs.name
if link ~= 'no' and notblank(name) and delink({[1] = name, wikilinks = 'target'}) == name then
-- the below array items are lowercase and intentionally missing the training 's'
local names = {
independent = '[[Independent politician|' .. name .. ']]',
miscellaneou = '[[Independent politician|DIV]]', -- the 's' is intentionally left off
other = 'Wengine',
['other parties and independent'] = 'Wengine & [[Independent politician|IND]]',
regionalist = '[[Regionalism (politics)|Wafuasi wa siasa za kikanda]]',
tbc = '[[To be announced|Itatangazwa]]',
tbd = '[[To be announced|Itatangazwa]]',
vacant = '[[Casual vacancy|Wazi]]'
}
return names[mw.ustring.gsub(mw.ustring.lower(name), 's$', '')] or
('[[' .. name .. '|' .. fetch({[1] = name, [2] = 'shortname'}) .. ']]')
end
return name or ''
end
p.shortname = function (frame) return export('_shortname', frame) end
-- Template:Infobox election/row --
function p._row(rargs, frame)
local rtype = mw.ustring.lower(rargs.type or '')
local ongoing = rargs.ongoing == 'yes'
local output = {'|-'}
setmetatable(output, {__call = function (t, v) t[#t+1] = v end }) -- Append to array by calling it
local function threeCells(cellType, title, always, shortname)
local centeredCell = function (key)
local name = shortname and p._shortname({link = rargs[key .. '_name'], name = rargs[key]}) or (rargs[key] or '')
return ('| style="' .. (notblank(rargs[key]) and 'width:75px;' or '') .. 'text-align:center" | ' .. name )
end
if always or ( notblank(rargs[cellType .. '1']) or notblank(rargs[cellType .. '2']) or notblank(rargs[cellType .. '3']) ) then
output('|-')
output('! style="width:75px;text-align:left" |' .. (ifblank(rargs[cellType .. '_label'], title, ucfirst(cellType or ''))))
output(centeredCell(cellType .. '1'))
output(centeredCell(cellType .. '2'))
if always or notblank(rargs.col3) then
output(centeredCell(cellType .. '3'))
end
end
end
if notblank(rargs.divider) and (
notblank(rargs.party1) or notblank(rargs.color1) or notblank(rargs.leader1) or notblank(rargs.party2) or notblank(rargs.color2) or notblank(rargs.leader2) or notblank(rargs.party3) or notblank(rargs.color3) or notblank(rargs.leader3)
) then
output('| colspan=4 | ' .. rargs.divider)
end
output('|- class="sr-only"')
if not ongoing and (
rtype == "parliamentary" or rtype == "legislative"
) and (
notblank(rargs.party1) or notblank(rargs.party2) or notblank(rargs.party2)
) then
output('! style="text-align:left;" | ')
output('! style="text-align:center" | ' .. (notblank(rargs.party1) and rargs.header1 or ''))
output('! style="text-align:center" | ' .. (notblank(rargs.party2) and rargs.header2 or ''))
if notblank(rargs.col3) then
output('! style="text-align:center" | ' .. (notblank(rargs.party3) and rargs.header3 or ''))
end
end
-- Images --
output('|-')
if notblank(rargs.party1) or notblank(rargs.color1) or notblank(rargs.image1) or notblank(rargs.party2) or notblank(rargs.color2) or notblank(rargs.image2) or notblank(rargs.party3) or notblank(rargs.color3) or notblank(rargs.image3) then
if notblank(rargs.filler) then
output('! <br />' .. rargs.filler)
else
output('| ')
end
local image = {}
for i = 1, notblank(rargs['col3']) and 3 or 2, 1 do
image[i] = '| class="notheme" style="text-align:center;'
if not notblank(rargs['party' .. i]) and not notblank(rargs['color' .. i]) then
image[i] = image[i] .. 'width:0;'
end
if notblank(rargs['color' .. i]) then
local color = mw.text.trim(mw.text.decode(rargs['color' .. i]))
if (#color == 3 or #color == 6) and string.match(color, "^[0-9a-fA-F]*$") then
color = '#' .. color
end
image[i] = image[i] .. 'border-bottom: 6px solid ' .. color
elseif rargs.party_color ~= 'no' and notblank(rargs['party' .. i]) then
local color = mw.ustring.gsub(rargs['party' .. i], '^(%[%[%s*[^%]%[]*%]%]).*$', '%1')
color = delink({[1] = color, wikilinks = 'target'})
color = fetch({[1] = color, [2] = 'color', error = 'NOTHERE'})
if color ~= 'NOTHERE' then
image[i] = image[i] .. 'border-bottom: 6px solid ' .. color
end
end
image[i] = image[i] .. ';" | ' .. InfoboxImage( frame:newChild{
title = frame:getTitle(), args = {
image = rargs['image' .. i] or '',
size = notblank(rargs['image' .. i .. '_size']) and rargs['image' .. i .. '_size'] or (rargs.image_size or ''),
alt = rargs['alt' .. i] or '',
upright = notblank(rargs['image' .. i .. '_upright']) and rargs['image' .. i .. '_upright'] or (
(notblank(rargs['col3']) and notblank(rargs['image3'])) and '0.4' or '0.6'
),
suppressplaceholder = 'yes',
class = notblank(rargs['pageimage' .. i]) and '' or 'notpageimage noresize',
}
} )
output(image[i])
end
end
-- Presidential & by-election nominee --
if notblank(rargs['nominee1']) or notblank(rargs['nominee2']) or notblank(rargs['nominee3']) then
if ({primary = 1, presidential = 1, ['by-election'] = 1})[rtype] == 1 then
threeCells('nominee', 'Mgombea', true) -- nominee, no alternative title, always show
end
else
threeCells('candidate') -- nominee
end
-- Party leader --
if rtype == 'parliamentary' or rtype == 'legislative' then
threeCells('leader', 'Kiongozi')
end
-- Party name --
threeCells('party', ifblank(rargs.party_label, 'Chama'), false, true) -- party, alternative name, don't always show, use shortname
-- Alliance name --
threeCells('alliance', '', false, true) -- alliance, no alternative title, don't always show, use shortname
-- Primary or presidential
if rtype == 'primary' or rtype == 'presidential' then
-- Home state --
threeCells('home_state', 'Jimbo la nyumbani')
-- Running mate --
if rtype == 'presidential' then
threeCells('running_mate', 'Mgombea mwenza')
-- Electoral vote --
if not ongoing then
threeCells('electoral_vote', (rargs.college_voted == 'no' and 'Kura za uchaguzi (makadirio)' or 'Kura za uchaguzi'))
end
end
-- Delegate count --
threeCells('delegate_count', (ongoing and 'Idadi ya wajumbe (makadirio)' or 'Idadi ya wajumbe'))
-- Primary only --
if rtype == 'primary' then
-- Contests won
threeCells('states_carried', 'Mashindano yaliyoshindwa')
-- Presidential not ongoing --
elseif not ongoing then
-- States carried --
threeCells('states_carried', 'Majimbo yaliyoshindwa')
end
end
-- Parliamentary or legislative --
if rtype == 'parliamentary' or rtype == 'legislative' then
-- Leader since --
threeCells('leader_since')
-- Leader's seat --
threeCells('leaders_seat', 'Jimbo la kiongozi')
-- Last election --
threeCells('last_election', 'Uchaguzi uliopita')
-- Seats before --
threeCells('seats_before', ongoing and 'Viti vya sasa' or 'Viti kabla')
-- Ongoing --
if ongoing then
-- Seats needed --
threeCells('seats_needed', 'Viti vinavyohitajika')
-- Not ongoing --
else
-- Seats won --
threeCells('seats', 'Viti vilivyoshindwa')
-- Seats after --
threeCells('seats_after', 'Viti baada')
-- Seat change --
threeCells('seat_change', 'Mabadiliko ya viti')
end
end
-- Primary or not ongoing --
if not ongoing or rtype == 'primary' then
-- Popular vote --
threeCells('popular_vote', (rargs.vote_type or 'Kura za wananchi') .. ' kura')
-- Percentage --
threeCells('percentage', 'Asilimia')
-- First round --
threeCells('first_round', 'Raundi ya kwanza')
-- Final round --
threeCells('final_round', 'Raundi ya mwisho')
-- Primary or presidential --
if rtype == 'primary' or rtype == 'presidential' then
-- Counties won --
threeCells('counties_won')
-- Counties 25% threshold --
threeCells('counties_threshold', 'Kaunti zenye kura 25%')
end
end
-- Swing --
if (rtype == 'parliamentary' or rtype == 'legislative' or rtype == 'by-election') and not ongoing then
threeCells('swing', 'Mabadiliko')
end
-- Blank fields --
for i = 1,6,1 do
if notblank(rargs[i .. 'blank']) then
threeCells(i ..'data', rargs[i .. 'blank'])
end
end
return table.concat(output, '\n')
end
p.row = function (frame) return export('_row', frame) end
return p
m70cfzkutvx6a2anuekvp1n1rbxtjve
1593367
1593364
2026-08-30T04:34:05Z
Gayle157
73366
Typo
1593367
Scribunto
text/plain
local p = {}
local InfoboxImage = require('Module:InfoboxImage').InfoboxImage
local delink = require('Module:Delink')._delink
local fetch = require('Module:Political party')._fetch
-- Helper functions --
local notblank = function (v) return (mw.text.trim(v or "") ~= "") end
local ifblank = function (v, alt1, alt2) return notblank(v) and v or (notblank(alt1) and alt1 or alt2) end
local ucfirst = function (s) return mw.ustring.upper(mw.ustring.sub(s,1,1)) .. mw.ustring.gsub(mw.ustring.sub(s,2), '_', ' ') end
local function export(func, frame)
-- Read args from input --
local args = {}
local frameArgs = false
for k,v in pairs(frame.args) do
if notblank(v) then
args[k] = mw.text.trim(v)
frameArgs = true
end
end
if not frameArgs then
for k,v in pairs(frame:getParent().args) do
if notblank(v) then args[k] = mw.text.trim(v) end
end
end
return p[func](args, frame)
end
-- Template:Infobox election/shortname --
function p._shortname(sargs)
local link = sargs.link
local name = sargs.name
if link ~= 'no' and notblank(name) and delink({[1] = name, wikilinks = 'target'}) == name then
-- the below array items are lowercase and intentionally missing the training 's'
local names = {
independent = '[[Independent politician|' .. name .. ']]',
miscellaneou = '[[Independent politician|DIV]]', -- the 's' is intentionally left off
other = 'Wengine',
['other parties and independent'] = 'Wengine & [[Independent politician|IND]]',
regionalist = '[[Regionalism (politics)|Wafuasi wa siasa za kikanda]]',
tbc = '[[To be announced|Itatangazwa]]',
tbd = '[[To be announced|Itatangazwa]]',
vacant = '[[Casual vacancy|Wazi]]'
}
return names[mw.ustring.gsub(mw.ustring.lower(name), 's$', '')] or
('[[' .. name .. '|' .. fetch({[1] = name, [2] = 'shortname'}) .. ']]')
end
return name or ''
end
p.shortname = function (frame) return export('_shortname', frame) end
-- Template:Infobox election/row --
function p._row(rargs, frame)
local rtype = mw.ustring.lower(rargs.type or '')
local ongoing = rargs.ongoing == 'yes'
local output = {'|-'}
setmetatable(output, {__call = function (t, v) t[#t+1] = v end }) -- Append to array by calling it
local function threeCells(cellType, title, always, shortname)
local centeredCell = function (key)
local name = shortname and p._shortname({link = rargs[key .. '_name'], name = rargs[key]}) or (rargs[key] or '')
return ('| style="' .. (notblank(rargs[key]) and 'width:75px;' or '') .. 'text-align:center" | ' .. name )
end
if always or ( notblank(rargs[cellType .. '1']) or notblank(rargs[cellType .. '2']) or notblank(rargs[cellType .. '3']) ) then
output('|-')
output('! style="width:75px;text-align:left" |' .. (ifblank(rargs[cellType .. '_label'], title, ucfirst(cellType or ''))))
output(centeredCell(cellType .. '1'))
output(centeredCell(cellType .. '2'))
if always or notblank(rargs.col3) then
output(centeredCell(cellType .. '3'))
end
end
end
if notblank(rargs.divider) and (
notblank(rargs.party1) or notblank(rargs.color1) or notblank(rargs.leader1) or notblank(rargs.party2) or notblank(rargs.color2) or notblank(rargs.leader2) or notblank(rargs.party3) or notblank(rargs.color3) or notblank(rargs.leader3)
) then
output('| colspan=4 | ' .. rargs.divider)
end
output('|- class="sr-only"')
if not ongoing and (
rtype == "parliamentary" or rtype == "legislative"
) and (
notblank(rargs.party1) or notblank(rargs.party2) or notblank(rargs.party2)
) then
output('! style="text-align:left;" | ')
output('! style="text-align:center" | ' .. (notblank(rargs.party1) and rargs.header1 or ''))
output('! style="text-align:center" | ' .. (notblank(rargs.party2) and rargs.header2 or ''))
if notblank(rargs.col3) then
output('! style="text-align:center" | ' .. (notblank(rargs.party3) and rargs.header3 or ''))
end
end
-- Images --
output('|-')
if notblank(rargs.party1) or notblank(rargs.color1) or notblank(rargs.image1) or notblank(rargs.party2) or notblank(rargs.color2) or notblank(rargs.image2) or notblank(rargs.party3) or notblank(rargs.color3) or notblank(rargs.image3) then
if notblank(rargs.filler) then
output('! <br />' .. rargs.filler)
else
output('| ')
end
local image = {}
for i = 1, notblank(rargs['col3']) and 3 or 2, 1 do
image[i] = '| class="notheme" style="text-align:center;'
if not notblank(rargs['party' .. i]) and not notblank(rargs['color' .. i]) then
image[i] = image[i] .. 'width:0;'
end
if notblank(rargs['color' .. i]) then
local color = mw.text.trim(mw.text.decode(rargs['color' .. i]))
if (#color == 3 or #color == 6) and string.match(color, "^[0-9a-fA-F]*$") then
color = '#' .. color
end
image[i] = image[i] .. 'border-bottom: 6px solid ' .. color
elseif rargs.party_color ~= 'no' and notblank(rargs['party' .. i]) then
local color = mw.ustring.gsub(rargs['party' .. i], '^(%[%[%s*[^%]%[]*%]%]).*$', '%1')
color = delink({[1] = color, wikilinks = 'target'})
color = fetch({[1] = color, [2] = 'color', error = 'NOTHERE'})
if color ~= 'NOTHERE' then
image[i] = image[i] .. 'border-bottom: 6px solid ' .. color
end
end
image[i] = image[i] .. ';" | ' .. InfoboxImage( frame:newChild{
title = frame:getTitle(), args = {
image = rargs['image' .. i] or '',
size = notblank(rargs['image' .. i .. '_size']) and rargs['image' .. i .. '_size'] or (rargs.image_size or ''),
alt = rargs['alt' .. i] or '',
upright = notblank(rargs['image' .. i .. '_upright']) and rargs['image' .. i .. '_upright'] or (
(notblank(rargs['col3']) and notblank(rargs['image3'])) and '0.4' or '0.6'
),
suppressplaceholder = 'yes',
class = notblank(rargs['pageimage' .. i]) and '' or 'notpageimage noresize',
}
} )
output(image[i])
end
end
-- Presidential & by-election nominee --
if notblank(rargs['nominee1']) or notblank(rargs['nominee2']) or notblank(rargs['nominee3']) then
if ({primary = 1, presidential = 1, ['by-election'] = 1})[rtype] == 1 then
threeCells('nominee', 'Mgombea', true) -- nominee, no alternative title, always show
end
else
threeCells('candidate') -- nominee
end
-- Party leader --
if rtype == 'parliamentary' or rtype == 'legislative' then
threeCells('leader', 'Kiongozi')
end
-- Party name --
threeCells('party', ifblank(rargs.party_label, 'Chama'), false, true) -- party, alternative name, don't always show, use shortname
-- Alliance name --
threeCells('alliance', '', false, true) -- alliance, no alternative title, don't always show, use shortname
-- Primary or presidential
if rtype == 'primary' or rtype == 'presidential' then
-- Home state --
threeCells('home_state', 'Jimbo la nyumbani')
-- Running mate --
if rtype == 'presidential' then
threeCells('running_mate', 'Mgombea mwenza')
-- Electoral vote --
if not ongoing then
threeCells('electoral_vote', (rargs.college_voted == 'no' and 'Kura za uchaguzi (makadirio)' or 'Kura za uchaguzi'))
end
end
-- Delegate count --
threeCells('delegate_count', (ongoing and 'Idadi ya wajumbe (makadirio)' or 'Idadi ya wajumbe'))
-- Primary only --
if rtype == 'primary' then
-- Contests won
threeCells('states_carried', 'Mashindano yaliyoshindwa')
-- Presidential not ongoing --
elseif not ongoing then
-- States carried --
threeCells('states_carried', 'Majimbo yaliyoshindwa')
end
end
-- Parliamentary or legislative --
if rtype == 'parliamentary' or rtype == 'legislative' then
-- Leader since --
threeCells('leader_since')
-- Leader's seat --
threeCells('leaders_seat', 'Jimbo la kiongozi')
-- Last election --
threeCells('last_election', 'Uchaguzi uliopita')
-- Seats before --
threeCells('seats_before', ongoing and 'Viti vya sasa' or 'Viti kabla')
-- Ongoing --
if ongoing then
-- Seats needed --
threeCells('seats_needed', 'Viti vinavyohitajika')
-- Not ongoing --
else
-- Seats won --
threeCells('seats', 'Viti vilivyoshindwa')
-- Seats after --
threeCells('seats_after', 'Viti baada')
-- Seat change --
threeCells('seat_change', 'Mabadiliko ya viti')
end
end
-- Primary or not ongoing --
if not ongoing or rtype == 'primary' then
-- Popular vote --
threeCells('popular_vote', (rargs.vote_type or 'Kura'))
-- Percentage --
threeCells('percentage', 'Asilimia')
-- First round --
threeCells('first_round', 'Raundi ya kwanza')
-- Final round --
threeCells('final_round', 'Raundi ya mwisho')
-- Primary or presidential --
if rtype == 'primary' or rtype == 'presidential' then
-- Counties won --
threeCells('counties_won')
-- Counties 25% threshold --
threeCells('counties_threshold', 'Kaunti zenye kura 25%')
end
end
-- Swing --
if (rtype == 'parliamentary' or rtype == 'legislative' or rtype == 'by-election') and not ongoing then
threeCells('swing', 'Mabadiliko')
end
-- Blank fields --
for i = 1,6,1 do
if notblank(rargs[i .. 'blank']) then
threeCells(i ..'data', rargs[i .. 'blank'])
end
end
return table.concat(output, '\n')
end
p.row = function (frame) return export('_row', frame) end
return p
q3u8qahhrgrp6s234a3kzdk70mksuml
Module:Check for conflicting parameters
828
248020
1593284
2026-08-29T18:28:37Z
Gayle157
73366
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika 'local p = {} local function trim(s) return s:match('^%s*(.-)%s*$') end local function isnotempty(s) return s and s:match('%S') end function p.check(frame) local args = frame.args local pargs = frame:getParent().args local checknested = isnotempty(args['nested']) local delimiter = isnotempty(args['delimiter']) and args['delimiter'] or ';' local argpairs = {} for k, v in pairs(args) do if type(k) == 'number' then local plist = mw.text.split...'
1593284
Scribunto
text/plain
local p = {}
local function trim(s)
return s:match('^%s*(.-)%s*$')
end
local function isnotempty(s)
return s and s:match('%S')
end
function p.check(frame)
local args = frame.args
local pargs = frame:getParent().args
local checknested = isnotempty(args['nested'])
local delimiter = isnotempty(args['delimiter']) and args['delimiter'] or ';'
local argpairs = {}
for k, v in pairs(args) do
if type(k) == 'number' then
local plist = mw.text.split(v, delimiter)
local pfound = {}
local count = 0
for ii, vv in ipairs(plist) do
vv = trim(vv)
if checknested and pargs[vv] or isnotempty(pargs[vv]) then
count = count + 1
table.insert(pfound, vv)
end
end
if count > 1 then
table.insert(argpairs, pfound)
end
end
end
local warnmsg = {}
local res = ''
local cat = ''
if args['cat'] and mw.ustring.match(args['cat'],'^[Cc][Aa][Tt][Ee][Gg][Oo][Rr][Yy]:') then
cat = args['cat']
end
local template = args['template'] and ' in ' .. args['template'] or ''
if #argpairs > 0 then
for i, v in ipairs( argpairs ) do
table.insert(
warnmsg,
mw.ustring.format(
'Using more than one of the following parameters%s: <code>%s</code>.',
template,
table.concat(v, '</code>, <code>')
)
)
if cat ~= '' then
res = res .. '[[' .. cat .. '|' .. (v[1] == '' and ' ' or '') .. v[1] .. ']]'
end
end
end
if #warnmsg > 0 then
res = require('Module:If preview')._warning({
table.concat(warnmsg, '<br>')
}) .. res
end
return res
end
return p
59n770hna40q9pw4oa0dsp86euaks0u
Jemima Paulo
0
248021
1593285
2026-08-29T18:28:46Z
Francakiria
45589
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Jemima Paulo''' ni [[mchezaji]] wa '''[[sataranji]]''' kutoka [[Angola]]. Ana [[cheo]] cha ''Women's FIDE Master'', ambacho ni cheo rasmi kinachotolewa kwa wachezaji bora wa mchezo huo.Mwaka '''[[2020]]''', Jemima alishinda ubingwa wa '''[[Afrika]]''' kwa wachezaji walio chini ya miaka 13. Mwaka '''[[2022]]''', alishinda tena ubingwa wa Afrika kwa '''[[Msichana|wasichana]]''' walio chini ya miaka 16<ref>{{Cite web|title=Mauritanie : l’Algérienne Cha...'
1593285
wikitext
text/x-wiki
'''Jemima Paulo''' ni [[mchezaji]] wa '''[[sataranji]]''' kutoka [[Angola]]. Ana [[cheo]] cha ''Women's FIDE Master'', ambacho ni cheo rasmi kinachotolewa kwa wachezaji bora wa mchezo huo.Mwaka '''[[2020]]''', Jemima alishinda ubingwa wa '''[[Afrika]]''' kwa wachezaji walio chini ya miaka 13. Mwaka '''[[2022]]''', alishinda tena ubingwa wa Afrika kwa '''[[Msichana|wasichana]]''' walio chini ya miaka 16<ref>{{Cite web|title=Mauritanie : l’Algérienne Chahrazed Djerroud sacrée championne d’Afrique junior d’échecs 2023|url=http://www.lauthentic.info/Mauritanie---l---Alg--rienne-Chahrazed-Djerroud-sacr--e-championne-d---Afrique-junior-d-----checs-2023|work=www.lauthentic.info|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>.
Mwaka uliofuata, '''[[2023]]''', alishika [[nafasi]] ya pili katika '''[[Mashindano]]''' ya Sataranji ya Vijana ya Afrika, hivyo kuwa mshindi wa pili wa Afrika katika mashindano hayo.Mwaka '''[[2024]]''', Jemima alikuwa mchezaji wa kike wa sataranji aliyeongoza nchini Angola, akiwa na alama za '''ELO 2039'''. ELO ni mfumo unaotumika kupima [[kiwango]] na uwezo wa mchezaji wa sataranji<ref>{{Cite web|title=Jemima Paulo {{!}} Top Chess Players|url=https://www.chess.com/players/jemima-paulo|work=Chess.com|accessdate=2026-08-29|language=en-US}}</ref>.
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wachezaji]]
[[Jamii:Watu wa Angola]]
[[Jamii:Wanawake wa Angola]]
swl33yer4xsov6ltzyamv8jhnocye4l
1593287
1593285
2026-08-29T18:32:57Z
Francakiria
45589
1593287
wikitext
text/x-wiki
'''Jemima Paulo''' ni [[mchezaji]] wa '''[[sataranji]]''' kutoka [[Angola]]. Ana [[cheo]] cha ''Women's FIDE Master'', ambacho ni cheo rasmi kinachotolewa kwa wachezaji bora wa mchezo huo.Mwaka '''[[2020]]''', Jemima alishinda ubingwa wa '''[[Afrika]]''' kwa wachezaji walio chini ya miaka 13. Mwaka '''[[2022]]''', alishinda tena ubingwa wa Afrika kwa '''[[Msichana|wasichana]]''' walio chini ya miaka 16<ref>{{Cite web|title=Mauritanie : l’Algérienne Chahrazed Djerroud sacrée championne d’Afrique junior d’échecs 2023|url=http://www.lauthentic.info/Mauritanie---l---Alg--rienne-Chahrazed-Djerroud-sacr--e-championne-d---Afrique-junior-d-----checs-2023|work=www.lauthentic.info|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>.
Mwaka uliofuata, '''[[2023]]''', alishika [[nafasi]] ya pili katika '''[[Mashindano]]''' ya Sataranji ya [[Ujana|Vijana]] ya Afrika, hivyo kuwa mshindi wa pili wa Afrika katika mashindano hayo.Mwaka '''[[2024]]''', Jemima alikuwa mchezaji wa kike wa sataranji aliyeongoza nchini Angola, akiwa na alama za '''ELO 2039'''. ELO ni mfumo unaotumika kupima [[kiwango]] na [[uwezo]] wa mchezaji wa sataranji<ref>{{Cite web|title=Jemima Paulo {{!}} Top Chess Players|url=https://www.chess.com/players/jemima-paulo|work=Chess.com|accessdate=2026-08-29|language=en-US}}</ref>.
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wachezaji]]
[[Jamii:Watu wa Angola]]
[[Jamii:Wanawake wa Angola]]
ckg4n3or2s6daiw366rinteovh5b8h0
1593357
1593287
2026-08-29T22:18:01Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1593357
wikitext
text/x-wiki
'''Jemima Paulo''' ni [[mchezaji]] wa '''[[sataranji]]''' kutoka [[Angola]]. Ana [[cheo]] cha ''Women's FIDE Master'', ambacho ni cheo rasmi kinachotolewa kwa wachezaji bora wa mchezo huo.Mwaka '''[[2020]]''', Jemima alishinda ubingwa wa '''[[Afrika]]''' kwa wachezaji walio chini ya miaka 13. Mwaka '''[[2022]]''', alishinda tena ubingwa wa Afrika kwa '''[[Msichana|wasichana]]''' walio chini ya miaka 16<ref>{{Rejea tovuti|title=Mauritanie : l’Algérienne Chahrazed Djerroud sacrée championne d’Afrique junior d’échecs 2023|url=http://www.lauthentic.info/Mauritanie---l---Alg--rienne-Chahrazed-Djerroud-sacr--e-championne-d---Afrique-junior-d-----checs-2023|work=www.lauthentic.info|accessdate=2026-08-29|language=en}}</ref>.
Mwaka uliofuata, '''[[2023]]''', alishika [[nafasi]] ya pili katika '''[[Mashindano]]''' ya Sataranji ya [[Ujana|Vijana]] ya Afrika, hivyo kuwa mshindi wa pili wa Afrika katika mashindano hayo.Mwaka '''[[2024]]''', Jemima alikuwa mchezaji wa kike wa sataranji aliyeongoza nchini Angola, akiwa na alama za '''ELO 2039'''. ELO ni mfumo unaotumika kupima [[kiwango]] na [[uwezo]] wa mchezaji wa sataranji<ref>{{Rejea tovuti|title=Jemima Paulo {{!}} Top Chess Players|url=https://www.chess.com/players/jemima-paulo|work=Chess.com|accessdate=2026-08-29|language=en-US}}</ref>.
== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wachezaji]]
[[Jamii:Watu wa Angola]]
[[Jamii:Wanawake wa Angola]]
5idhwoznedm5nl11ta74d469zlsfcj7
Kigezo:Succession links
10
248022
1593286
2026-08-29T18:31:01Z
Gayle157
73366
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '{{#if:{{{above|}}} |<div class="{{{aboveclass|}}}" style="width:100%; text-align:center; {{{abovestyle|}}}">{{{above}}}</div> }}{{#if:{{{center|}}} |<!-- then --><div style="width:100%; margin:1px; display:inline-table;"> <div style="display:table-cell; text-align:left; vertical-align:{{{vertical-align|middle}}}; padding:0 0.5em 0 0;{{#if:{{{wide|}}}|width:45%;}}{{{leftstyle|}}}" class="noprint">{{#if:{{{left|}}}|{{#if:{{{noarrows|}}}||← }}{...'
1593286
wikitext
text/x-wiki
{{#if:{{{above|}}}
|<div class="{{{aboveclass|}}}" style="width:100%; text-align:center; {{{abovestyle|}}}">{{{above}}}</div>
}}{{#if:{{{center|}}}
|<!-- then
--><div style="width:100%; margin:1px; display:inline-table;">
<div style="display:table-cell; text-align:left; vertical-align:{{{vertical-align|middle}}}; padding:0 0.5em 0 0;{{#if:{{{wide|}}}|width:45%;}}{{{leftstyle|}}}" class="noprint">{{#if:{{{left|}}}|{{#if:{{{noarrows|}}}||← }}{{Delink question hyphen-minus|{{{left|}}}}}{{#if:{{{bullets|}}}| '''·'''}}}}</div>
<div style="display:table-cell; text-align:center; vertical-align:{{{vertical-align|middle}}}; padding:0 1px;{{{centerstyle|}}}" class="{{{centerclass|}}}">{{{center}}}</div>
<div style="display:table-cell; text-align:right; vertical-align:{{{vertical-align|middle}}}; padding:0 0 0 0.5em;{{#if:{{{wide|}}}|width:45%;}}{{{rightstyle|}}}" class="noprint">{{#if:{{{right|}}}|{{#if:{{{bullets|}}}|'''·''' }}{{Delink question hyphen-minus|{{{right|}}}}}{{#if:{{{noarrows|}}}|| →}}}}</div>
</div>
|<!-- else
-->{{#if:{{{left|}}}{{{right|}}}|<div style="width:100%">{{#if:{{{left|}}}|
<div style="float: left; text-align:left;padding-right:0.5em;{{{leftstyle|}}}" class="noprint">{{#if:{{{noarrows|}}}||← }}{{Delink question hyphen-minus|{{{left|}}}}}</div>
}}{{#if:{{{right|}}}|
<div style="float: right; text-align:right;padding-left:0.5em;{{{rightstyle|}}}" class="noprint">{{Delink question hyphen-minus|{{{right|}}}}}{{#if:{{{noarrows|}}}|| →}}</div>
}}</div>}}
}}<noinclude>{{documentation}}</noinclude>
mqzj1ijp3znlzcigairge69xq7lpztd
Kigezo:Delink question hyphen-minus
10
248023
1593288
2026-08-29T18:33:32Z
Gayle157
73366
#
1593288
wikitext
text/x-wiki
{{{{{|safesubst:}}}#invoke:MultiReplace|main|{{{1|}}}|%[%[ *([%?-]) *%]%]|%1|%[%[ *[%?-] *{{{{{|safesubst:}}}!}} *(.-) *%]%]|%1}}<noinclude>
{{documentation}}
</noinclude>
seykcgh5i4z4txiyy39dvgr1hp8kqvi
Module:MultiReplace
828
248024
1593289
2026-08-29T18:35:10Z
Gayle157
73366
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika 'local p = {} local function MultiReplace(args) local input = args[1] or "{{{1}}}" local plain = args.plain == "yes" local i = 1 local changeList = {} while args[i * 2] do local change = {pattern = args[i * 2], repl = args[i * 2 + 1]} if not change.repl then return require('Module:Error').error{ 'MultiReplace: Unpaired argument: <code>' .. (i * 2) .. ' = ' .. mw.text.nowiki(change.pattern) .. '</code>' } end changeList[i] = change...'
1593289
Scribunto
text/plain
local p = {}
local function MultiReplace(args)
local input = args[1] or "{{{1}}}"
local plain = args.plain == "yes"
local i = 1
local changeList = {}
while args[i * 2] do
local change = {pattern = args[i * 2], repl = args[i * 2 + 1]}
if not change.repl then
return require('Module:Error').error{
'MultiReplace: Unpaired argument: <code>' .. (i * 2) .. ' = ' .. mw.text.nowiki(change.pattern) .. '</code>'
}
end
changeList[i] = change
i = i + 1
end
local matchList = {}
local pos = 1
local len = mw.ustring.len(input)
local result = ""
while pos <= len do
local bestStart = len + 1
local bestStop = len
local bestChange
for _, change in ipairs(changeList) do
local start, stop = mw.ustring.find(input, change.pattern, pos, plain)
if start and (start < bestStart) then
bestStart = start
bestStop = stop
bestChange = change
end
end
result = result .. mw.ustring.sub(input, pos, bestStart - 1)
if bestChange then
local fragment = mw.ustring.sub(input, bestStart, bestStop)
result = result .. (plain and bestChange.repl or
mw.ustring.gsub(fragment, bestChange.pattern, bestChange.repl, 1))
end
pos = bestStop + 1
end
return result
end
function p.main(frame, ...)
local args =
type(frame) ~= 'table' and {frame, ...} or
type(frame.args) ~= 'table' and frame or
frame.args[1] and frame.args or
frame:getParent().args
return MultiReplace(args)
end
return p
6zo47ee57vf0m5j8jpjxogh6942fd2q
Module:Flag
828
248025
1593290
2026-08-29T18:37:00Z
Gayle157
73366
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika 'local margs = require('Module:Arguments') local notblank = function (v) return (v or '') ~= '' end local function _main(frame, name, mode, key) local categories = { ['Flag icon'] = '[[Category:Flag icons missing country data templates]]' .. frame:expandTemplate{title = 'Preview warning', args = {'Unrecognized country in Template:flag icon'}}, ['Flag decoration'] = '[[Category:Flag decoration missing country data templates]]', } local yesno...'
1593290
Scribunto
text/plain
local margs = require('Module:Arguments')
local notblank = function (v) return (v or '') ~= '' end
local function _main(frame, name, mode, key)
local categories = {
['Flag icon'] = '[[Category:Flag icons missing country data templates]]' ..
frame:expandTemplate{title = 'Preview warning', args = {'Unrecognized country in Template:flag icon'}},
['Flag decoration'] = '[[Category:Flag decoration missing country data templates]]',
}
local yesno = require('Module:Yesno')
--Get input arguments
local args = margs.getArgs(frame, {
frameOnly = notblank(frame.args.frameonly), valueFunc =
function(argkey,value)
if value then
value = mw.text.trim(value)
--Change empty string to nil for all args except 'image' and 'border'
if argkey=="image" or argkey=="border" or value~="" then
return value
end
end
return nil
end
} )
local preftext, sufftext = "", ""
if name == 'Flag+link' then
args.pref = args[1]
elseif name == 'Flag athlete' then
args.preftext = args[1]
args[2] = args.code or args[2] or ""
args.variant = args.variant or args[3]
elseif name == 'Flag medalist' then
preftext = (args[1] or "") .. "<br/>"
args[2] = args.code or args[2] or ""
args.variant = args.variant or args[3]
elseif name == 'Flag link' then
args.suff = args[2]
args[2] = args[1] or ""
args.variant = args.variant or args[3]
elseif key ~= nil then
args.variant = args.variant or args[1]
args[2] = key
else
local sports = {
['3x3'] = '3x3',
bb = 'bb',
bd = 'bd',
fb = 'fb',
fbicon = 'fb',
ru = 'ru',
fba = 'fba',
fbw = 'fbw',
fbaicon = 'fba',
futsal = 'futsal'
}
if sports[name]then
args.avar = args[1] and sports[name] or nil
if name == 'fb' and yesno(args.align) == true then
args.align='c'
elseif sports[name] == 'fba' then
if args[1] then
local list = require("Module:Fba/list")
local old = notblank(args.old) and "_old" or ""
local country = args[1]
local fba = list.fbas[country .. old]
if not fba then -- look for aliases
local countryTable = require('Module:CountryData').getcachedtable(frame, country)
if countryTable and countryTable.alias then
country = countryTable.alias
fba = list.fbas[country .. old]
end
end
if args.name == "code" then
args.name = list.codes[country] or country
elseif args.name == "full" then
args.name = fba
end
if fba then
mode = string.gsub(mode, "p", "c")
args.link = fba
end
args.altlink = args.old
elseif args.name == "code" or args.name == "full" then
args.name = ""
end
end
elseif name == "Flag team" and (args.code or args[1]) then
sufftext = ' <span style="font-size:90%;">('..(args.code or args[1])..')</span>'
end
args.variant = args.variant or args[2]
args[2] = args[1] or ""
end
args[1] = mode .. (args.opts or '')
args.missingcategory = notblank(args[2]) and categories[name] or nil
args.noredlink = args.noredlink or 'notext'
if args.placeholder and yesno(args.placeholder) ~= true then
args[1] = args[1] .. 'o'
end
local check = ''
if name == 'Flag icon' and mw.title.getCurrentTitle().namespace == 0 then
local unknown = '[[Category:Pages using ' .. mw.ustring.lower(name) ..
' template with unknown parameters|_VALUE_' .. frame:getParent():getTitle() .. ']]'
local opts = {
unknown=unknown,
preview='Page using [[Template:' .. name .. ']] with unknown parameter "_VALUE_"',
ignoreblank='y',
'1','2','variant','image','size','sz','border','align','al','width',
'w','alt','ilink','noredlink','missingcategory','name','clink','link',
'pref','suff','plink','the','section','altvar','avar','age','nalign',
'nal','text','nodata','opts','placeholder','getParent','frameonly'
}
check = require('Module:Check for unknown parameters')._check(opts,args)
end
return preftext .. require('Module:Flagg').luaMain(frame,args) .. sufftext .. check
end
local p = {
[''] = function (frame) return _main(frame, 'Flag', 'unc' ) end,
decoration = function (frame) return _main(frame, 'Flag decoration', 'uxx' ) end,
icon = function (frame) return _main(frame, 'Flag icon', 'cxxl' ) end,
link = function (frame) return _main(frame, 'Flag link', 'unpe' ) end,
['+link'] = function (frame) return _main(frame, 'Flag+link', 'unpefo') end,
u = function (frame) return _main(frame, 'Flag', 'unu' ) end,
country = function (frame) return _main(frame, 'Flag country', 'unce' ) end,
list = function (frame) return _main(frame, 'Flag list', 'usc' ) end,
team = function (frame) return _main(frame, 'Flag team', 'unce' ) end,
athlete = function (frame) return _main(frame, 'Flag athlete', 'unape' ) end,
medalist = function (frame) return _main(frame, 'Flag medalist', 'unce' ) end,
['3x3'] = function (frame) return _main(frame, '3x3', 'unpe' ) end,
bb = function (frame) return _main(frame, 'bb', 'unpe' ) end,
bd = function (frame) return _main(frame, 'bd', 'unpe' ) end,
fb = function (frame) return _main(frame, 'fb', 'unpe' ) end,
fba = function (frame) return _main(frame, 'fba', 'unpe' ) end,
['fb-rt'] = function (frame) return _main(frame, 'fb', 'unpre' ) end,
fbw = function (frame) return _main(frame, 'fbw', 'unpe' ) end,
['fbw-rt'] = function (frame) return _main(frame, 'fbw', 'unpre' ) end,
fbicon = function (frame) return _main(frame, 'fbicon', 'pxxl' ) end,
fbaicon = function (frame) return _main(frame, 'fbaicon', 'pxxl' ) end,
futsal = function (frame) return _main(frame, 'futsal', 'unpe' ) end,
['futsal-rt'] = function (frame) return _main(frame, 'futsal', 'unpre' ) end,
ru = function (frame) return _main(frame, 'ru', 'unpe' ) end,
IOC = function (frame) return require('Module:Country_alias').flagIOC(frame:newChild{ title = 'Template:Flag IOC' }) end,
IOC2 = function (frame) return require('Module:Country_alias').flagXYZ(frame:newChild{ title = 'Template:Flag IOC 2', args = {name = margs.getArgs(frame).name or '', type = 'name'} }) end,
IOCathlete = function (frame) return require('Module:Country_alias').flagXYZ(frame:newChild{ title = 'Template:Flag IOC athlete', args = {type = 'athlete-O'} }) end,
}
p['deco'] = p.decoration
p['IOC 2'] = p.IOC2
p['IOC athlete'] = p.IOCathlete
return setmetatable (p, {['__index'] = -- returns table p with the metatable __index set so that, if the table KEY isn't recognized, it returns
function (_, key) -- this anonymous function called as function(p, KEY)
return function (frame) return _main(frame, 'Flag', 'unc', key) end -- which interprets the module call as {{flag|KEY}} and passes it to _main()
end
})
an5b2pcu9kol3lpp6vhaoze7gesr5ws
Module:Flagg
828
248026
1593293
2026-08-29T18:47:50Z
Gayle157
73366
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika 'local titleSelf = mw.title.new(... or mw.getCurrentFrame():getTitle()) local titleCountryData = mw.title.new[[Module:CountryData]] if titleSelf.isSubpage then local sandbox = titleSelf.subpageText:match[[^sandbox]] if sandbox then titleCountryData = titleCountryData:subPageTitle(sandbox) end end local CountryData = require(tostring(titleCountryData)) local p = {} function p.main(frame) --Get input arguments local args = require('Module:Arguments')...'
1593293
Scribunto
text/plain
local titleSelf = mw.title.new(... or mw.getCurrentFrame():getTitle())
local titleCountryData = mw.title.new[[Module:CountryData]]
if titleSelf.isSubpage then
local sandbox = titleSelf.subpageText:match[[^sandbox]]
if sandbox then
titleCountryData = titleCountryData:subPageTitle(sandbox)
end
end
local CountryData = require(tostring(titleCountryData))
local p = {}
function p.main(frame)
--Get input arguments
local args = require('Module:Arguments').getArgs(frame,{valueFunc =
function(key,value)
if value then
value = mw.text.trim(value)
--Change empty string to nil for all args except 'image' and 'border'
if key=="image" or key=="border" or value~="" then
return value
end
end
return nil
end
})
--Call main function
return p.luaMain(frame,args)
end
function p.luaMain(frame,args)
local function emp2nil(x)
if x=="" then return nil else return x end
end
local function space2emp(x)
if string.find(x,"^%s*$") then return "" else return x end
end
local function nopx(x)
if x~=nil and (string.find(x,"^%d+$") or string.find(x,"^%d+px$")) then return string.gsub(x,"^(.*)px","%1") else return nil end
end
--Country & mode parameters
local mode = string.lower(args[1] or "usc")
local mi = string.sub(mode,1,1)
local ms = string.sub(mode,2,2)
local mn = string.sub(mode,3,3)
local me = string.sub(mode,4,-1)
local country = args[2] or ""
local countryDataCountry = country
if string.find(me, "i") then
local titleIocCountryData = mw.title.new[[Module:Country alias/data]]
local IocCountryData = require(tostring(titleIocCountryData))
local iocCountryAlias = IocCountryData.countryAliases[country] or country
countryDataCountry = IocCountryData.countries[iocCountryAlias]["countrydata_name"] or IocCountryData.countries[iocCountryAlias]["name"]
end
local avar = args["avar"] or args["altvar"]
local clink = args["clink"] or args["link"]
--Get country data & altvar data
local data, alink, amap, asuf
if avar then
local age = args["age"] or ""
local aalias
amap, aalias = require("Module:Flagg/Altvar data").alttable(age)
avar = string.gsub(string.lower(avar or ""),"[ -]","")
avar = aalias[avar] or avar
if not amap[avar] then error("Unknown avar") end
local apar = {altvar=amap[avar].altvar;mw=amap[avar].mw;age=amap[avar].age;variant=args["variant"] or args[3]}
data = CountryData.getcachedtable(frame, countryDataCountry, apar)
asuf = amap[avar].altlink
alink = data["link alias-"..amap[avar].altvar] or (clink or data["shortname alias"] or data.alias or country).." "..asuf
else
data = (args["nodata"] and {}) or CountryData.getcachedtable(frame, countryDataCountry, {variant=args["variant"] or args[3]})
avar = ""
amap = {[""]={altvar=""}}
end
--Name and link parameters
clink = clink or data.alias or country
local pref = args["pref"]
local suff = args["suff"] or asuf
local pref2 = args["pref2"]
local suff2 = args["suff2"]
if not pref and not suff then --Default prefix
pref = "Flag of"
end
local yn_map = {[""]=0; ["0"]=0; ["no"]=0; ["n"]=0; ["1"]=1; ["yes"]=1; ["y"]=1}
local fthe = (args["pthe"] and yn_map[args["pthe"]]~=0) or (args["the"] and yn_map[args["the"]]~=0)
local nthe = (args["nthe"] and yn_map[args["nthe"]]~=0) or (args["the"] and yn_map[args["the"]]~=0)
fthe = fthe and (pref and "t" or "T").."he " or ""
nthe = nthe and (pref and "t" or "T").."he " or ""
local flink = args["plink"] or args["flink"] or alink
or clink=="" and "" or space2emp((pref or "").." ")..fthe..clink..space2emp(" "..(suff or ""))
local flink2
if args["plink2"] or args["flink2"] or pref2 or suff2 then
flink2 = args["plink2"] or args["flink2"] or clink=="" and "" or space2emp((pref2 or "").." ")..fthe..clink..space2emp(" "..(suff2 or ""))
else
flink2 = flink
end
local fsec = args["psection"] or args["section"]
local fsec2 = args["psection2"] or args["section"]
local csec = args["csection"] or args["section"]
fsec = fsec and "#"..fsec or ""
fsec2 = fsec2 and "#"..fsec2 or ""
csec = csec and "#"..csec or ""
if string.find(me,"f") then
if mw.title.new( flink ).exists == false then
if flink2 ~= flink and mw.title.new ( flink2 ).exists == true then
flink = flink2
fsec = fsec2
else
flink = clink
end
end
end
local name = args["name"]
if not name then
local cname = string.find(me,"e") and (data["name alias-"..amap[avar].altvar] or data["shortname alias"] or data.alias) or country
if mn == "f" then
name = cname=="" and "" or space2emp((pref or "").." ")..nthe..cname..space2emp(" "..(suff or ""))
else
name = cname
end
end
--Image parameters
local pimage = args["image"]
local placeholder = "Flag placeholder.svg"
local variant = args["variant"] or args[3] or ""
local image_map = {[""]=placeholder; ["none"]=placeholder; ["blank"]=placeholder}
if pimage then --Remove namespace
pimage = string.gsub(pimage,"^[Ff][Ii][Ll][Ee]:","")
pimage = string.gsub(pimage,"^[Ii][Mm][Aa][Gg][Ee]:","")
end
local iname = image_map[pimage] or pimage
local size = args["size"] or args["sz"]
local size_map = {xs="12x8px"; s="17x11px"; m="23x15px"; l="32x21px"; xl="46x30px"}
if size==nil or string.find(size,"^%d*x?%d+px$") then
--valid EIS size (..px, x..px or ..x..px) or unset
elseif string.find(size,"^%d*x?%d+$") then --EIS size without "px" suffix
size=size.."px"
else --size from map, or invalid value
size = size_map[size] or nil
end
local border = args["border"]
if iname then
size = size or "23x15px"
if yn_map[border]==0 then border = "" else border = "|border" end
else
iname = data["flag alias-"..amap[avar].altvar.."-"..variant] or data["flag alias-"..variant] or data["flag alias-"..amap[avar].altvar] or data["flag alias"] or placeholder
size = size or emp2nil(data.size) or "23x15px"
if border then
if yn_map[border]==0 then border = "" else border = "|border" end
else
local autoborder = data["border-"..variant] or data["border-"..amap[avar].altvar] or data.border
if autoborder and autoborder~="border" then border = "" else border = "|border" end
end
end
local am = ""
if args["alt"] or string.find(me,"a") then
am = args["alt"] or args["name"] or country
am = am.."|"..am
end
--Build display name
local text = args["text"]
if not text then
if mn=="x" then --no text
text = ""
elseif mn=="p" or mn=="f" or mn == "*" then --prefix/suffix link
text = flink=="" and name or "[["..flink..fsec.."|"..name.."]]"
-- By the principle of least surprise, there should be some
-- indication that the link [[X of Country|Country]] does not
-- go to [[Country]].
if mn == "*" and clink ~= flink then
text = text:sub(1, -3) .. "\226\128\175*]]" end
elseif mn=="l" then --display link target
text = flink=="" and name or "[["..flink..fsec.."|"..(args["name"] or flink).."]]"
elseif mn=="b" then --both prefix/suffix and normal country link
local preflink = pref and (flink=="" and pref.." " or "[["..flink..fsec.."|"..pref.."]] ") or ""
local sufflink = suff and (flink=="" and " "..suff or " [["..flink..fsec.."|"..suff.."]]") or ""
local namelink = (name=="" and "" or nthe)..(clink=="" and name or "[["..clink..csec.."|"..name.."]]")
text = preflink..namelink..sufflink
elseif mn=="d" then --data template
local title = mw.title.new("Template:Country data "..country)
--check if redirect
if title.isRedirect then
text = "<span class=\"plainlinks\">["..title:fullUrl("redirect=no").." "..name.."]</span>"
else
text = "[["..title.fullText.."|"..name.."]]"
end
elseif mn=="u" then --unlinked
text = name
elseif mn=="a" then --abbr
text = name==country and (clink==country and country or "<abbr title='"..clink.."'>"..country.."</abbr>") or ("<abbr title='"..name.."'>"..country.."</abbr>")
else --country link (default)
text = clink=="" and name or "[["..clink..csec.."|"..name.."]]"
end
if string.find(me,"p") then
text = "("..text..")"
end
end
if type(text) == 'function' then
text = text(data)
end
--Define separator
local separator = " "
if ms=="x" then --no separator
separator = ""
elseif ms=="l" then --line break
separator = "<br />"
end
--Add preftext, if used
local preftext = args["preftext"]
if (preftext or "") ~= "" then
text = preftext..separator..text
end
--Build image
local ilink = args["ilink"]
if not ilink then
if mi=="x" or (iname==placeholder and pimage~=placeholder) then --no image/invisible image
iname = placeholder
border = ""
ilink = "|link="
am = ""
elseif mi=="i" then --image page link
ilink = ""
elseif mi=="c" then --country link
ilink = "|link="..clink..(clink=="" and "" or csec)
elseif mi=="p" or mi=="f" then --prefix/suffix link
ilink = "|link="..flink..(flink=="" and "" or fsec)
elseif mi=="d" then --data template
local title = mw.title.new("Template:Country data "..country)
--check if redirect
if title.isRedirect then
ilink = "|link="..title:fullUrl("redirect=no")
else
ilink = "|link="..title.fullText
end
else --unlinked (default)
ilink = "|link="
end
end
if am == "" and string.find(me,"l") then
am = mw.ustring.sub(ilink,7,-1)
end
local image = "[[File:"..iname.."|"..size..border..ilink.."|alt="..am.."]]"
if iname==placeholder then
if require('Module:yesno')(args["noredlink"]) == false or args["noredlink"] == "notext" then
if country ~= '' and data.alias == nil then
iname = ''
image = "[[:Template:Country data "..country.."]]"
if args["noredlink"] == "notext" then
text = ''
end
end
end
if (args["missingcategory"] or '') ~= '' then
image = image..args["missingcategory"]
end
if string.find(me,"b") then
text = ''
end
end
--Combine image and name with separator
local align_map = {left="left", l="left", center="center", centre="center", c="center", middle="center", m="center", right="right", r="right"}
local align = align_map[args["align"] or args["al"]]
local nalign = align_map[args["nalign"] or args["nal"]]
local out
if string.find(me,"r") then
--image right of name
if (ms=="x" and mi=="x") or (string.find(me,"o") and iname==placeholder and pimage~=placeholder) then --name only
out = text
elseif ms=="x" or ms=="n" or ms=="l" then --no separator, non-breaking space, or line break
out = text.."<span class=\"flagicon nowrap\">"..separator..image.."</span>"
elseif ms=="t" then --table cell
out = "style=\"text-align:"..(nalign or "left").."\"|"..text.."||style=\"text-align:"..(align or "center").."\"|<span class=\"flagicon\">"..image.."</span>"
else --fixed-width span box (default)
local width = args["width"] or args["w"] or require("Module:Flag list").luawidth(size)
out = text.."<span class=\"nowrap\"> <span class=\"flagicon\" style=\"display:inline-block;width:"..width.."px;text-align:"..(align or "right").."\">"..image.."</span></span>"
end
else --image left of name
if (ms=="x" and mi=="x") or (string.find(me,"o") and iname==placeholder and pimage~=placeholder) then --name only
out = text
elseif ms=="x" or ms=="n" or ms=="l" then --no separator, non-breaking space, or line break
out = "<span class=\"flagicon\">"..image..separator.."</span>"..text
elseif ms=="t" then --table cell
out = "style=\"text-align:"..(align or "center")..";\"|<span class=\"flagicon\">"..image.."</span>||style=\"text-align:"..(nalign or "left").."\"|"..text
else --fixed-width span box (default)
local width = nopx(args["width"] or args["w"]) or require("Module:Flag list").luawidth(size)
out = "<span class=\"nowrap\"><span class=\"flagicon\" style=\"display:inline-block;width:"..width.."px;text-align:"..(align or "left").."\">"..image.."</span> </span>"..text
end
end
-- align in table
if me:find("t") then
out = 'style="text-align:'..(align or 'left')..'"|'..out
end
--Tracking categories
local cat = ""
if pimage and not image_map[pimage] and country~="" and data["flag alias"] and not args.demo then
cat = "[[Category:Pages using Flagg with specified image instead of data template image]]"
end
return out..cat
end
p[''] = p.main
return p
5ccusrx57387gqcom4sz1tzbt0w2ggk
Module:CountryData
828
248027
1593294
2026-08-29T18:49:41Z
Gayle157
73366
Y
1593294
Scribunto
text/plain
local p = {}
local mostUsed = mw.loadData('Module:CountryData/summary')
local function getcontents(frame,country,params)
return frame:expandTemplate({title="Country data "..country;args=params})
end
function p.getcachedtable(frame, country, params)
country = mostUsed.redirects[country] or country
if params and next(params) then return p.gettable(frame, country, params) end
-- Uses mw.loadData to cache data for the most-used templates
if mostUsed.pages[country] then
local cache = mw.loadData('Module:CountryData/cache' .. mostUsed.pages[country])
if cache.data[country] then return cache.data[country] end
end
-- if not in cache
return p.gettable(frame, country, params)
end
function p.gettable(frame,country,params)
--Returns the parameters of a country data template as a Lua table
--If not a valid data template, return empty table
local bool, s = pcall(getcontents,frame,country,params or {})
if bool and (string.find(s,"^%{%{ *%{%{%{1") or string.find(s,"^%{%{safesubst: *%{%{%{1"))
then
--Replace parameter delimiters with arbitrary control characters
--to avoid clashes if param values contain equals/pipe signs
s = string.gsub(s,"|([^|=]-)=","\1\1%1\2")
s = string.gsub(s,"}}%s*$","\1")
--Loop over string and add params to table
local part = {}
for par in string.gmatch(s,"\1[^\1\2]-\2[^\1\2]-\1") do
local k = string.match(par,"\1%s*(.-)%s*\2")
local v = string.match(par,"\2%s*(.-)%s*\1")
if v and not (v=="" and string.find(k,"^flag alias")) then
part[k] = v
end
end
return part
else
return {}
end
end
function p.getalias(frame)
--Returns a single parameter value from a data template
local part = p.gettable(frame,frame.args[1])
if frame.args.variant
then return tostring(part[frame.args[2].."-"..frame.args.variant]
or part[frame.args[2]] or frame.args.def)
else return tostring(part[frame.args[2]] or frame.args.def)
end
end
function p.gettemplate(frame)
--For testing, recreates the country data from the created Lua table
--Get data table
local data = p.gettable(frame,frame.args[1])
--Concatenate fields into a template-like string
local out = "{{ {{{1}}}"
for k,v in pairs(data) do
out = out.."\n| "..k.." = "..v
end
return out.."\n}}"
end
return p
cceq9gf8ovsa0t1xy826rbloh46yv3o
Module:Fba/list
828
248028
1593295
2026-08-29T18:52:02Z
Gayle157
73366
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika 'local p = {} p.fbas = { ["Albania"] = "Albanian Football Federation", ["Andorra"] = "Andorran Football Federation", ["Armenia"] = "Football Federation of Armenia", ["Austria"] = "Austrian Football Association", ["Azerbaijan"] = "Association of Football Federations of Azerbaijan", ["Belarus"] = "Football Federation of Belarus", ["Belgium"] = "Royal Belgian Football Association", ["Bosnia and Herzegovina"] = "Football Association of Bosnia and Herze...'
1593295
Scribunto
text/plain
local p = {}
p.fbas = {
["Albania"] = "Albanian Football Federation",
["Andorra"] = "Andorran Football Federation",
["Armenia"] = "Football Federation of Armenia",
["Austria"] = "Austrian Football Association",
["Azerbaijan"] = "Association of Football Federations of Azerbaijan",
["Belarus"] = "Football Federation of Belarus",
["Belgium"] = "Royal Belgian Football Association",
["Bosnia and Herzegovina"] = "Football Association of Bosnia and Herzegovina",
["Bulgaria"] = "Bulgarian Football Union",
["Croatia"] = "Croatian Football Federation",
["Cyprus"] = "Cyprus Football Association",
["Czech Republic"] = "Football Association of the Czech Republic",
["Czechia"] = "Football Association of the Czech Republic",
["Czechoslovakia"] = "Football Association of the Czech Republic",
["Bohemia"] = "Football Association of the Czech Republic",
["Protectorate of Bohemia and Moravia"] = "Football Association of the Czech Republic",
["Denmark"] = "Danish Football Association",
["England"] = "The Football Association",
["United Kingdom"] = "The Football Association",
["United Kingdom of Great Britain and Ireland"] = "The Football Association",
["Estonia"] = "Estonian Football Association",
["Faroe Islands"] = "Faroe Islands Football Association",
["Finland"] = "Football Association of Finland",
["France"] = "French Football Federation",
["Kingdom of Galicia and Lodomeria"] = "Związek Polski Piłki Nożnej",
["Georgia (country)"] = "Georgian Football Federation",
["Germany"] = "German Football Association",
["West Germany"] = "German Football Association",
["Gibraltar"] = "Gibraltar Football Association",
["Greece"] = "Hellenic Football Federation",
["Hungary"] = "Hungarian Football Federation",
["Iceland"] = "Football Association of Iceland",
["Republic of Ireland"] = "Football Association of Ireland",
["Irish Free State"] = "Football Association of Ireland",
["Israel"] = "Israel Football Association",
["Mandatory Palestine"] = "Israel Football Association",
["Italy"] = "Italian Football Federation",
["Kazakhstan"] = "Kazakhstan Football Federation",
["Kosovo"] = "Football Federation of Kosovo",
["Latvia"] = "Latvian Football Federation",
["Liechtenstein"] = "Liechtenstein Football Association",
["Lithuania"] = "Lithuanian Football Federation",
["Luxembourg"] = "Luxembourg Football Federation",
["Malta"] = "Malta Football Association",
["Moldova"] = "Moldovan Football Federation",
["Montenegro"] = "Football Association of Montenegro",
["Netherlands"] = "Royal Dutch Football Association",
["North Macedonia"] = "Football Federation of Macedonia",
["Northern Ireland"] = "Irish Football Association",
["Ireland"] = "Irish Football Association",
["Norway"] = "Norwegian Football Federation",
["Poland"] = "Polish Football Association",
["Portugal"] = "Portuguese Football Federation",
["Romania"] = "Romanian Football Federation",
["Russia"] = "Russian Football Union",
["San Marino"] = "San Marino Football Federation",
["Scotland"] = "Scottish Football Association",
["Serbia"] = "Football Association of Serbia",
["Slovakia"] = "Slovak Football Association",
["Slovenia"] = "Football Association of Slovenia",
["Spain"] = "Royal Spanish Football Federation",
["Sweden"] = "Swedish Football Association",
["Switzerland"] = "Swiss Football Association",
["Turkey"] = "Turkish Football Federation",
["Ukraine"] = "Ukrainian Association of Football",
["Wales"] = "Football Association of Wales",
["Algeria"] = "Algerian Football Federation",
["Angola"] = "Angolan Football Federation",
["Benin"] = "Benin Football Federation",
["Republic of Dahomey"] = "Benin Football Federation",
["Botswana"] = "Botswana Football Association",
["Burkina Faso"] = "Burkinabé Football Federation",
["Republic of Upper Volta"] = "Burkinabé Football Federation",
["Burundi"] = "Football Federation of Burundi",
["Cameroon"] = "Cameroonian Football Federation",
["Cape Verde"] = "Cape Verdean Football Federation",
["Central African Republic"] = "Central African Football Federation",
["Chad"] = "Chadian Football Federation",
["Comoros"] = "Comoros Football Federation",
["Republic of the Congo"] = "Congolese Football Federation",
["Democratic Republic of the Congo"] = "Congolese Association Football Federation",
["Zaire"] = "Congolese Association Football Federation",
["Djibouti"] = "Djiboutian Football Federation",
["Egypt"] = "Egyptian Football Association",
["United Arab Republic"] = "Egyptian Football Association",
["Equatorial Guinea"] = "Equatoguinean Football Federation",
["Eritrea"] = "Eritrean National Football Federation",
["Eswatini"] = "Eswatini Football Association",
["Ethiopia"] = "Ethiopian Football Federation",
["Gabon"] = "Gabonese Football Federation",
["The Gambia"] = "Gambia Football Federation",
["Ghana"] = "Ghana Football Association",
["Gold Coast (British colony)"] = "Ghana Football Association",
["Guinea"] = "Guinean Football Federation",
["Guinea-Bissau"] = "Football Federation of Guinea-Bissau",
["Ivory Coast"] = "Ivorian Football Federation",
["Kenya"] = "Football Kenya Federation",
["Lesotho"] = "Lesotho Football Association",
["Liberia"] = "Liberia Football Association",
["Libya"] = "Libyan Football Federation",
["Madagascar"] = "Malagasy Football Federation",
["Malawi"] = "Football Association of Malawi",
["Mali"] = "Malian Football Federation",
["Mauritania"] = "Football Federation of the Islamic Republic of Mauritania",
["Mauritius"] = "Mauritius Football Association",
["Morocco"] = "Royal Moroccan Football Federation",
["Mozambique"] = "Mozambican Football Federation",
["Namibia"] = "Namibia Football Association",
["Niger"] = "Nigerien Football Federation",
["Nigeria"] = "Nigeria Football Federation",
["Rwanda"] = "Rwanda Football Federation",
["São Tomé and Príncipe"] = "São Toméan Football Federation",
["Senegal"] = "Senegalese Football Federation",
["Seychelles"] = "Seychelles Football Federation",
["Sierra Leone"] = "Sierra Leone Football Association",
["Somalia"] = "Somali Football Federation",
["South Africa"] = "South African Football Association",
["Sudan"] = "Sudan Football Association",
["South Sudan"] = "South Sudan Football Association",
["Tanzania"] = "Tanzania Football Federation",
["Tanganyika"] = "Tanzania Football Federation",
["Togo"] = "Togolese Football Federation",
["Tunisia"] = "Tunisian Football Federation",
["Uganda"] = "Federation of Uganda Football Associations",
["Zambia"] = "Football Association of Zambia",
["Northern Rhodesia"] = "Football Association of Zambia",
["Zimbabwe"] = "Zimbabwe Football Association",
["Rhodesia"] = "Zimbabwe Football Association",
["Southern Rhodesia"] = "Zimbabwe Football Association",
["Afghanistan"] = "Afghanistan Football Federation",
["Australia"] = "Football Australia",
["Bahrain"] = "Bahrain Football Association",
["Bangladesh"] = "Bangladesh Football Federation",
["Bhutan"] = "Bhutan Football Federation",
["Brunei"] = "Football Association of Brunei Darussalam",
["Cambodia"] = "Football Federation of Cambodia",
["China"] = "Chinese Football Association",
["Chinese Taipei"] = "Chinese Taipei Football Association",
["Taiwan"] = "Chinese Taipei Football Association",
["East Timor"] = "East Timor Football Federation",
["Timor-Leste"] = "East Timor Football Federation",
["Guam"] = "Guam Football Association",
["Hong Kong"] = "Football Association of Hong Kong, China",
["India"] = "All India Football Federation",
["British Raj"] = "All India Football Federation",
["Indonesia"] = "Football Association of Indonesia",
["Dutch East Indies"] = "Football Association of Indonesia",
["Iran"] = "Football Federation Islamic Republic of Iran",
["Iraq"] = "Iraq Football Association",
["Japan"] = "Japan Football Association",
["Jordan"] = "Jordan Football Association",
["North Korea"] = "DPR Korea Football Association",
["South Korea"] = "Korea Football Association",
["Kuwait"] = "Kuwait Football Association",
["Kyrgyzstan"] = "Kyrgyz Football Union",
["Laos"] = "Lao Football Federation",
["Lebanon"] = "Lebanese Football Association",
["Macau"] = "Macau Football Association",
["Malaysia"] = "Football Association of Malaysia",
["Federation of Malaya"] = "Football Association of Malaysia",
["Maldives"] = "Football Association of Maldives",
["Mongolia"] = "Mongolian Football Federation",
["Myanmar"] = "Myanmar Football Federation",
["Nepal"] = "All Nepal Football Association",
["Oman"] = "Oman Football Association",
["Pakistan"] = "Pakistan Football Federation",
["Palestine"] = "Palestinian Football Association",
["State of Palestine"] = "Palestinian Football Association",
["Philippines"] = "Philippine Football Federation",
["Qatar"] = "Qatar Football Association",
["Saudi Arabia"] = "Saudi Arabian Football Federation",
["Singapore"] = "Football Association of Singapore",
["Sri Lanka"] = "Football Federation of Sri Lanka",
["Dominion of Ceylon"] = "Football Federation of Sri Lanka",
["Syria"] = "Syrian Football Association",
["Tajikistan"] = "Tajikistan Football Federation",
["Thailand"] = "Football Association of Thailand",
["Turkmenistan"] = "Football Federation of Turkmenistan",
["United Arab Emirates"] = "United Arab Emirates Football Association",
["Uzbekistan"] = "Uzbekistan Football Association",
["Vietnam"] = "Vietnam Football Federation",
["North Vietnam"] = "Vietnam Football Federation",
["South Vietnam"] = "Vietnam Football Federation",
["Yemen"] = "Yemen Football Association",
["Yemen Arab Republic"] = "Yemen Football Association",
["Canada"] = "Canadian Soccer Association",
["Alberta"] = "Alberta Soccer Association",
["British Columbia"] = "British Columbia Soccer Association",
["Ontario"] = "Ontario Soccer Association",
["Mexico"] = "Mexican Football Federation",
["United States"] = "United States Soccer Federation",
["Belize"] = "Football Federation of Belize",
["Costa Rica"] = "Costa Rican Football Federation",
["El Salvador"] = "Salvadoran Football Federation",
["Guatemala"] = "National Football Federation of Guatemala",
["Honduras"] = "National Autonomous Federation of Football of Honduras",
["Nicaragua"] = "Nicaraguan Football Federation",
["Panama"] = "Panamanian Football Federation",
["Anguilla"] = "Anguilla Football Association",
["Antigua and Barbuda"] = "Antigua and Barbuda Football Association",
["Aruba"] = "Aruba Football Federation",
["The Bahamas"] = "Bahamas Football Association",
["Barbados"] = "Barbados Football Association",
["Bermuda"] = "Bermuda Football Association",
["British Virgin Islands"] = "British Virgin Islands Football Association",
["Cayman Islands"] = "Cayman Islands Football Association",
["Cuba"] = "Football Association of Cuba",
["Curaçao"] = "Curaçao Football Federation",
["Dominica"] = "Dominica Football Association",
["Dominican Republic"] = "Dominican Football Federation",
["Grenada"] = "Grenada Football Association",
["Guyana"] = "Guyana Football Federation",
["British Guiana"] = "Guyana Football Federation",
["Haiti"] = "Haitian Football Federation",
["Jamaica"] = "Jamaica Football Federation",
["Montserrat"] = "Montserrat Football Association",
["Puerto Rico"] = "Puerto Rican Football Federation",
["Saint Kitts and Nevis"] = "St. Kitts and Nevis Football Association",
["Saint Lucia"] = "Saint Lucia Football Association",
["Saint Vincent and the Grenadines"] = "Saint Vincent and the Grenadines Football Federation",
["Suriname"] = "Surinamese Football Association",
["Surinam (Dutch colony)"] = "Surinamese Football Association",
["Suriname (Kingdom of the Netherlands)"] = "Surinamese Football Association",
["Trinidad and Tobago"] = "Trinidad and Tobago Football Association",
["Turks and Caicos Islands"] = "Turks and Caicos Islands Football Association",
["United States Virgin Islands"] = "U.S. Virgin Islands Soccer Federation",
["Argentina"] = "Argentine Football Association",
["Bolivia"] = "Bolivian Football Federation",
["Brazil"] = "Brazilian Football Confederation",
["Chile"] = "Football Federation of Chile",
["Colombia"] = "Colombian Football Federation",
["Ecuador"] = "Ecuadorian Football Federation",
["Paraguay"] = "Paraguayan Football Association",
["Peru"] = "Peruvian Football Federation",
["Uruguay"] = "Uruguayan Football Association",
["Venezuela"] = "Venezuelan Football Federation",
["American Samoa"] = "Football Federation American Samoa",
["Cook Islands"] = "Cook Islands Football Association",
["Fiji"] = "Fiji Football Association",
["New Caledonia"] = "New Caledonian Football Federation",
["New Zealand"] = "New Zealand Football",
["Papua New Guinea"] = "Papua New Guinea Football Association",
["Samoa"] = "Football Federation Samoa",
["Solomon Islands"] = "Solomon Islands Football Federation",
["French Polynesia"] = "Tahitian Football Federation",
["Tonga"] = "Tonga Football Association",
["Vanuatu"] = "Vanuatu Football Federation",
["New Hebrides"] = "Vanuatu Football Federation",
["Réunion"] = "Ligue réunionnaise de football",
["Zanzibar"] = "Zanzibar Football Federation",
["Northern Mariana Islands"] = "Northern Mariana Islands Football Association",
["Bonaire"] = "Bonaire Football Federation",
["French Guiana"] = "Ligue de football de la Guyane",
["Guadeloupe"] = "Ligue guadeloupéenne de football",
["Martinique"] = "Ligue de football de la Martinique",
["Collectivity of Saint Martin"] = "Ligue de football de Saint-Martin",
["Sint Maarten"] = "Sint Maarten Football Federation",
["Kiribati"] = "Kiribati Islands Football Federation",
["Niue"] = "Niue Football Association",
["Tuvalu"] = "Tuvalu Islands Football Association",
["East Germany"] = "Deutscher Fußball-Verband der DDR",
["Saar Protectorate"] = "Saarland Football Association",
["Serbia and Montenegro"] = "Football Association of Serbia and Montenegro",
["Federal Republic of Yugoslavia"] = "Football Association of Serbia and Montenegro",
["Soviet Union"] = "Football Federation of the Soviet Union",
["Kingdom of Yugoslavia"] = "Football Association of Yugoslavia",
["Democratic Federal Yugoslavia"] = "Football Association of Yugoslavia",
["Federal People's Republic of Yugoslavia"] = "Football Association of Yugoslavia",
["Socialist Federal Republic of Yugoslavia"] = "Football Association of Yugoslavia",
["Commonwealth of Independent States"] = "Association Football Federation of CIS",
["Netherlands Antilles"] = "Netherlands Antillean Football Union",
["Curaçao and Dependencies"] = "Curaçao Football Association",
["South Yemen"] = "PDR Yemen Football Federation",
["Republic of Artsakh"] = "Artsakh Football Association",
["Vatican City"] = "Vatican Amateur Sports Association",
["Monaco"] = "Monégasque Football Federation",
["Isle of Man"] = "Isle of Man Football Association",
["Jersey"] = "Jersey Football Association",
["Federated States of Micronesia"] = "Federated States of Micronesia Football Association",
["Catalonia"] = "Catalan Football Federation",
["Republika Srpska"] = "Football Association of Republika Srpska",
["Greenland"] = "Football Association of Greenland",
["Western Sahara"] = "Sahrawi Football Federation",
["Guernsey"] = "Guernsey Football Association",
["Falkland Islands"] = "Falkland Islands Football League",
["Marshall Islands"] = "Marshall Islands Soccer Federation",
["Palau"] = "Palau Football Association",
["Gozo"] = "Gozo Football Association",
["Northern Cyprus"] = "Cyprus Turkish Football Association",
["Sápmi"] = "FA Sápmi",
["Iraqi Kurdistan"] = "Kurdistan Football Association",
["Tibet"] = "Tibetan National Football Association",
["Abkhazia"] = "Football Federation of Abkhazia",
["Quebec"] = "Soccer Québec",
["Saint Barthélemy"] = "Comité Territorial de Football de Saint-Barthélemy",
["Sint Eustatius"] = "Statia Football Association",
["Saint Pierre and Miquelon"] = "Ligue de football de Saint-Pierre-et-Miquelon",
["Saba (island)"] = "Saba Football Association",
["Åland Islands"] = "Åland Football Association",
["Åland"] = "Åland Football Association",
["Gotland"] = "Gotlands Fotbollförbund",
["Orkney"] = "Orkney Amateur Football Association",
["Shetland"] = "Shetland Football Association",
["Valencian Community"] = "Valencian Community Football Federation",
["Ceuta"] = "Ceuta Football Federation",
["Galicia (Spain)"] = "Royal Galician Football Federation",
["Community of Madrid"] = "Royal Madrid Football Federation",
["Melilla"] = "Royal Melillan Football Federation",
["Region of Murcia"] = "Football Federation of the Region of Murcia",
["Andalusia"] = "Royal Andalusian Football Federation",
["Aragon"] = "Royal Aragonese Football Federation",
["Asturias"] = "Royal Football Federation of the Principality of Asturias",
["Basque Country (autonomous community)"] = "Basque Football Federation",
["Castile and León"] = "Royal Castile and León Football Federation",
["British West Indies"] = "British Caribbean Football Association",
["Maasai people"] = "Maasai Football Federation",
["Principality of Sealand"] = "Sealand National Football Association",
["Ukrainian Soviet Socialist Republic"] = "Football Federation of the Ukrainian SSR",
["Croatian Republic of Herzeg-Bosnia"] = "Football Federation of Herzeg-Bosnia",
["Mayotte"] = "Ligue mahoraise de football",
["Chagos Archipelago"] = "Chagos Football Association",
["Somaliland"] = "Somaliland Football Association",
["Nauru"] = "Nauru Soccer Federation",
["Autonomous Region of Bougainville"] = "Bougainville Football Federation",
["Hawaii"] = "Hawaiian Football",
["Republic of West Papua"] = "Football Association West Papua",
["Easter Island"] = "Asociación de Fútbol de Isla de Pascua",
["Kenya_old"] = "Football Kenya Limited",
["Brunei_old"] = "Football Association of Brunei Darussalam",
["Niue_old"] = "Niue Island Soccer Association",
}
p.codes = {
["Afghanistan"] = "AFG",
["Albania"] = "ALB",
["Algeria"] = "ALG",
["American Samoa"] = "ASA",
["Andorra"] = "AND",
["Angola"] = "ANG",
["Anguilla"] = "AIA",
["Antigua and Barbuda"] = "ATG",
["Argentina"] = "ARG",
["Armenia"] = "ARM",
["Aruba"] = "ARU",
["Australia"] = "AUS",
["Austria"] = "AUT",
["Azerbaijan"] = "AZE",
["The Bahamas"] = "BAH",
["Bahrain"] = "BHR",
["Bangladesh"] = "BAN",
["Barbados"] = "BRB",
["Belarus"] = "BLR",
["Belgium"] = "BEL",
["Belize"] = "BLZ",
["Benin"] = "BEN",
["Bermuda"] = "BER",
["Bhutan"] = "BHU",
["Bolivia"] = "BOL",
["Bosnia and Herzegovina"] = "BIH",
["Botswana"] = "BOT",
["Brazil"] = "BRA",
["British Virgin Islands"] = "VGB",
["Brunei"] = "BRU",
["Bulgaria"] = "BUL",
["Burkina Faso"] = "BFA",
["Burundi"] = "BDI",
["Cambodia"] = "CAM",
["Cameroon"] = "CMR",
["Canada"] = "CAN",
["Cape Verde"] = "CPV",
["Cayman Islands"] = "CAY",
["Central African Republic"] = "CTA",
["Chad"] = "CHA",
["Chile"] = "CHI",
["China"] = "CHN",
["Chinese Taipei"] = "TPE",
["Colombia"] = "COL",
["Comoros"] = "COM",
["Republic of the Congo"] = "CGO",
["Cook Islands"] = "COK",
["Costa Rica"] = "CRC",
["Croatia"] = "CRO",
["Cuba"] = "CUB",
["Curaçao"] = "CUW",
["Cyprus"] = "CYP",
["Czech Republic"] = "CZE",
["Denmark"] = "DEN",
["Djibouti"] = "DJI",
["Dominica"] = "DMA",
["Dominican Republic"] = "DOM",
["Democratic Republic of the Congo"] = "COD",
["Ecuador"] = "ECU",
["Egypt"] = "EGY",
["El Salvador"] = "SLV",
["England"] = "ENG",
["Equatorial Guinea"] = "EQG",
["Eritrea"] = "ERI",
["Estonia"] = "EST",
["Ethiopia"] = "ETH",
["Faroe Islands"] = "FRO",
["Fiji"] = "FIJ",
["Finland"] = "FIN",
["France"] = "FRA",
["Gabon"] = "GAB",
["The Gambia"] = "GAM",
["Georgia (country)"] = "GEO",
["Germany"] = "GER",
["Ghana"] = "GHA",
["Gibraltar"] = "GIB",
["Greece"] = "GRE",
["Grenada"] = "GRN",
["Guam"] = "GUM",
["Guatemala"] = "GUA",
["Guinea"] = "GUI",
["Guinea-Bissau"] = "GNB",
["Guyana"] = "GUY",
["Haiti"] = "HAI",
["Honduras"] = "HON",
["Hong Kong"] = "HKG",
["Hungary"] = "HUN",
["Iceland"] = "ISL",
["India"] = "IND",
["Indonesia"] = "IDN",
["Iran"] = "IRN",
["Iraq"] = "IRQ",
["Israel"] = "ISR",
["Italy"] = "ITA",
["Ivory Coast"] = "CIV",
["Jamaica"] = "JAM",
["Japan"] = "JPN",
["Jordan"] = "JOR",
["Kazakhstan"] = "KAZ",
["Kenya"] = "KEN",
["Kosovo"] = "KOS",
["Kuwait"] = "KUW",
["Kyrgyzstan"] = "KGZ",
["Laos"] = "LAO",
["Latvia"] = "LVA",
["Lebanon"] = "LBN",
["Lesotho"] = "LES",
["Liberia"] = "LBR",
["Libya"] = "LBY",
["Liechtenstein"] = "LIE",
["Lithuania"] = "LTU",
["Luxembourg"] = "LUX",
["Macau"] = "MAC",
["North Macedonia"] = "MKD",
["Madagascar"] = "MAD",
["Malawi"] = "MWI",
["Malaysia"] = "MAS",
["Maldives"] = "MDV",
["Mali"] = "MLI",
["Malta"] = "MLT",
["Mauritania"] = "MTN",
["Mauritius"] = "MRI",
["Mexico"] = "MEX",
["Moldova"] = "MDA",
["Mongolia"] = "MNG",
["Montenegro"] = "MNE",
["Montserrat"] = "MSR",
["Morocco"] = "MAR",
["Mozambique"] = "MOZ",
["Myanmar"] = "MYA",
["Namibia"] = "NAM",
["Nepal"] = "NEP",
["Netherlands"] = "NED",
["New Caledonia"] = "NCL",
["New Zealand"] = "NZL",
["Nicaragua"] = "NCA",
["Niger"] = "NIG",
["Nigeria"] = "NGA",
["North Korea"] = "PRK",
["Northern Ireland"] = "NIR",
["Norway"] = "NOR",
["Oman"] = "OMA",
["Pakistan"] = "PAK",
["Palestine"] = "PLE",
["State of Palestine"] = "PLE",
["Panama"] = "PAN",
["Papua New Guinea"] = "PNG",
["Paraguay"] = "PAR",
["Peru"] = "PER",
["Philippines"] = "PHI",
["Poland"] = "POL",
["Portugal"] = "POR",
["Puerto Rico"] = "PUR",
["Qatar"] = "QAT",
["Republic of Ireland"] = "IRL",
["Romania"] = "ROU",
["Russia"] = "RUS",
["Rwanda"] = "RWA",
["Saint Kitts and Nevis"] = "SKN",
["Saint Lucia"] = "LCA",
["Saint Vincent and the Grenadines"] = "VIN",
["Samoa"] = "SAM",
["San Marino"] = "SMR",
["São Tomé and Príncipe"] = "STP",
["Saudi Arabia"] = "KSA",
["Scotland"] = "SCO",
["Senegal"] = "SEN",
["Serbia"] = "SRB",
["Seychelles"] = "SEY",
["Sierra Leone"] = "SLE",
["Singapore"] = "SGP",
["Slovakia"] = "SVK",
["Slovenia"] = "SVN",
["Solomon Islands"] = "SOL",
["Somalia"] = "SOM",
["South Africa"] = "RSA",
["South Korea"] = "KOR",
["South Sudan"] = "SSD",
["Spain"] = "ESP",
["Sri Lanka"] = "SRI",
["Sudan"] = "SDN",
["Suriname"] = "SUR",
["Eswatini"] = "SWZ",
["Sweden"] = "SWE",
["Switzerland"] = "SUI",
["Syria"] = "SYR",
["French Polynesia"] = "TAH",
["Tajikistan"] = "TJK",
["Tanzania"] = "TAN",
["Thailand"] = "THA",
["East Timor"] = "TLS",
["Timor-Leste"] = "TLS",
["Togo"] = "TOG",
["Tonga"] = "TGA",
["Trinidad and Tobago"] = "TRI",
["Tunisia"] = "TUN",
["Turkey"] = "TUR",
["Turkmenistan"] = "TKM",
["Turks and Caicos Islands"] = "TCA",
["Uganda"] = "UGA",
["Ukraine"] = "UKR",
["United Arab Emirates"] = "UAE",
["United States"] = "USA",
["Uruguay"] = "URU",
["United States Virgin Islands"] = "VIR",
["Uzbekistan"] = "UZB",
["Vanuatu"] = "VAN",
["Venezuela"] = "VEN",
["Vietnam"] = "VIE",
["Wales"] = "WAL",
["Yemen"] = "YEM",
["Zambia"] = "ZAM",
["Zimbabwe"] = "ZIM",
["Åland Islands"] = "AXL",
["Åland"] = "AXL",
["Republic of Artsakh"] = "NKR",
["Basque Country (autonomous community)"] = "BSQ",
["Bonaire"] = "BOE",
["Catalonia"] = "CAT",
["French Guiana"] = "GUF",
["United Kingdom"] = "GBR",
["United Kingdom of Great Britain and Ireland"] = "GBR",
["Greenland"] = "GRL",
["Guadeloupe"] = "GLP",
["Kiribati"] = "KIR",
["Martinique"] = "MTQ",
["Northern Cyprus"] = "TRNC",
["Northern Mariana Islands"] = "NMI",
["Réunion"] = "REU",
["Collectivity of Saint Martin"] = "SMN",
["Sint Maarten"] = "SMA",
["Tuvalu"] = "TUV",
["Vatican City"] = "VAT",
["Zanzibar"] = "ZAN",
["Federated States of Micronesia"] = "FSM",
["Monaco"] = "MCO",
["Marshall Islands"] = "MHL",
["Niue"] = "NIU",
["Palau"] = "PLW",
["British Guiana"] = "BGU",
["British Raj"] = "BIN",
["Bohemia"] = "BOH",
["Burma"] = "BUR",
["Myanmar_old"] = "BUR",
["Dominion of Ceylon"] = "CEY",
["Commonwealth of Independent States"] = "CIS",
["Czechoslovakia"] = "TCH",
["Republic of Dahomey"] = "DAH",
["Dutch East Indies"] = "INH",
["Federal Republic of Yugoslavia"] = "YUG",
["East Germany"] = "GDR",
["Gold Coast (British colony)"] = "GOC",
["Ireland"] = "EIR",
["Federation of Malaya"] = "MAL",
["Netherlands Antilles"] = "ANT",
["New Hebrides"] = "HEB",
["North Vietnam"] = "VNO",
["Yemen Arab Republic"] = "NYE",
["Northern Rhodesia"] = "NRH",
["Mandatory Palestine"] = "PAL",
["Rhodesia"] = "RHO",
["Saar Protectorate"] = "SAA",
["Serbia and Montenegro"] = "SCG",
["Siam"] = "SIA",
["Thailand_old"] = "SIA",
["Southern Rhodesia"] = "SRH",
["South Vietnam"] = "VSO",
["South Yemen"] = "YMD",
["Soviet Union"] = "URS",
["Tanganyika"] = "TAA",
["Taiwan"] = "TAI",
["United Arab Republic"] = "UAR",
["Republic of Upper Volta"] = "UPV",
["West Germany"] = "FRG",
["Western Samoa"] = "WSM",
["Samoa_old"] = "WSM",
["Socialist Federal Republic of Yugoslavia"] = "YUG",
["Zaire"] = "ZAI",
}
function p.list(frame)
if frame.args[1] then
if string.sub(frame.args[1], -2) == "_c" then
return p.codes[string.sub(frame.args[1], 1, -3)] or ""
elseif string.sub(frame.args[1], -6) == "_c_old" then
return p.codes[string.sub(frame.args[1], 1, -7) .. "_old"] or ""
end
return p.fbas[frame.args[1]] or ""
end
return ""
end
function p.list_all(frame)
local fbas = {}
local links = {}
--Find aliases
for k, v in pairs(p.fbas) do
if links[v] then
table.insert(fbas[links[v]].aliases, k)
table.sort(fbas[links[v]].aliases)
else
links[v] = k
fbas[k] = {[1] = v, aliases = {[1] = k}}
end
end
local lists = mw.html.create()
--Create fbas table
local fbatable = lists:tag("table"):addClass("wikitable sortable collapsible")
fbatable:tag("tr"):tag("th"):wikitext("Input"):done():tag("th"):wikitext("Output")
for k,v in pairs(fbas) do
local inp = (type(fbas[k].aliases) == "table") and ("<code>"..table.concat(fbas[k].aliases,"</code><br/><code>").."</code>") or ""
local out = fbas[k][1] and ("[["..fbas[k][1].."]]") or k
fbatable:tag("tr"):tag("td"):wikitext(inp):done():tag("td"):wikitext(out)
end
--Create codes table
local ctable = lists:tag("table"):addClass("wikitable sortable collapsible")
ctable:tag("tr"):tag("th"):wikitext("Input"):done():tag("th"):wikitext("Output")
for k,v in pairs(p.codes) do
ctable:tag("tr"):tag("td"):wikitext("<code>"..k.."</code>"):done():tag("td"):wikitext("<code>"..v.."</code>")
end
return lists
end
return p
s3qmaup60iam2ms2jmcj7e3439y4yxy
Module:Country alias
828
248029
1593296
2026-08-29T18:54:42Z
Gayle157
73366
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '-- This module returns the country name or the flag name for a country, -- based on the three-letter IOC/CGA/FINA alias. --[[ The following country code is used for multiple countries: ANG (workaround: added ANG_CGF for use with Commonwealth Games) The following names have different names/flags based on sport/year Great Britain (and N.I.) GBR, GBR_WCA (latter added to add text in parens) Hong Kong HKG, HKG_CGF (...'
1593296
Scribunto
text/plain
-- This module returns the country name or the flag name for a country,
-- based on the three-letter IOC/CGA/FINA alias.
--[[
The following country code is used for multiple countries:
ANG (workaround: added ANG_CGF for use with Commonwealth Games)
The following names have different names/flags based on sport/year
Great Britain (and N.I.) GBR, GBR_WCA (latter added to add text in parens)
Hong Kong HKG, HKG_CGF (latter added to keep colonial flag)
Individual Olympic Athletes IOA, IOA_2000 (IOA changed to Independent Olympic Athletes in 2012)
Russian Athletes OAR (2018), ROC_2020 (2020 Summer, 2022 Winter)
SWZ Swaziland became Eswatini after the 2018 Commonwealth Games
MKD Macedonia became North Macedonia in 2019
ART No "Athlete" before Refugee Team @ 2017 AIMAG
D.R. of the Congo Was Zaire (ZAI) and Congo-Kinshasa (COK_COD)
The following countries have multiple aliases due to CGF/IOC/FINA/IAAF/etc differences, or deprecated uses
Anguilla AIA, ANG_CGF
Antigua and Barbuda ANT, ATG
Bahrain BHN, BHR, BRN
Curaçao CUR, CUW
East Timor TLS, TMP
Falkand Islands FAI, FLK
Faroe Islands FAR, FRO
Guernsey GGY, GUE
Iran IRI, IRN
Ireland IRE, IRL - IRE is *only* for CGF apps
Jersey JER, JEY
Lebanon LBN, LIB
Montserrat MNT, MSR
Nicaragua NCA, NIC
Norfolk Island NFI, NFK
Oman OMA, OMN
Refugee Olympic Team ROA, ROT, EOR
Romania ROM, ROU
Saint Helena SHE, SHN
Saint Vincent and the Grenadines SVG, VIN
Sarawak SAR, SWK
Singapore SGP, SIN
South Africa RSA, SAF
Tonga TGA, TON
Trinidad and Tobago TRI, TTO
Turks and Caicos Islands TCA, TCI, TKS
Oddity that needs to be revisited
French Polynesia PYF, TAH - TAH has been converted to Tahiti per SILENCE
]]
local function stripToNil(text)
-- If text is a string, return its trimmed content, or nil if empty.
-- Otherwise return text (which may, for example, be nil).
if type(text) == 'string' then
text = text:match('(%S.-)%s*$')
end
return text
end
local function yes(parameter)
-- Return true if parameter should be interpreted as "yes".
return ({ y = true, yes = true, on = true, [true] = true })[parameter]
end
local function getAlias(args)
-- Return alias parameter, possibly modified for exceptional cases.
local alias = stripToNil(args.alias)
local games = stripToNil(args.games)
local year = tonumber(args.year)
local fullName = stripToNil(args.fullName)
if fullName then
year = tonumber(fullName:match('^%d+')) -- ignore args.year
end
if alias == 'ANG' then
if games == 'Commonwealth Games' then
alias = 'ANG_CGF'
end
elseif alias == 'ART' then
if games == 'Asian Indoor and Martial Arts Games' then
alias = 'ART_AIMAG'
end
elseif alias == 'GBR' then
if games == 'World Championships in Athletics' or games == 'World Athletics Championships' or games == 'European Athletics Championships' then
alias = 'GBR_WCA'
elseif games == 'European Championships' then
if year == 2018 then
alias = 'GBR_WCA'
end
end
elseif alias == 'HKG' then
if games == 'Commonwealth Games' then
alias = 'HKG_CGF'
end
elseif alias == 'IOA' then
if year == 2000 then
alias = 'IOA_2000'
end
elseif alias == 'MAL' or alias == 'MAS' then
if year and year < 1963 then
alias = 'MAL'
else
alias = 'MAS'
end
elseif alias == 'SAM' or alias == 'WSM' then
if year and year < 1998 then
alias = 'WSM'
else
alias = 'SAM'
end
elseif alias == 'SWZ' then
if fullName then
if year and year >= 2018 and fullName ~= '2018 Commonwealth Games' then
alias = 'SWZ_YO2018'
end
elseif year and year >= 2018 and games ~= 'Commonwealth Games' then
alias = 'SWZ_YO2018'
else
alias = 'SWZ_YO2018'
end
elseif alias == 'MKD' then
if year and year < 2019 then
alias = 'MKD'
else
alias = 'MKD_2019'
end
elseif alias == 'VNM' then
if year and year <= 1954 then
alias = 'VIE'
end
elseif alias == 'RUS' then
if year and year==2020 then
if games=='Summer Olympics' then
alias = 'ROC_2020'
elseif games=='Summer Paralympics' then
alias = 'RPC'
end
elseif year and year==2022 and games=='Winter Olympics' then
alias = 'ROC_2020'
end
elseif alias == 'ROC' then
if year and year==1960 and games=='Summer Olympics' then
alias = 'ROC_Formosa'
elseif year and ( year==1964 or year==1968 ) and games=='Summer Olympics' then
alias = 'ROC_Taiwan'
elseif year and year==2020 and games=='Summer Olympics' then
alias = 'ROC_2020'
elseif year and year==2022 and games=='Winter Olympics' then
alias = 'ROC_2020'
elseif year and year==2020 and games=='Summer Paralympics' then
alias = 'RPC'
else
local pageName = mw.title.getCurrentTitle().text
if pageName == 'Russian Olympic Committee athletes at the Olympics' then
alias = 'ROC_2020'
end
end
elseif alias == 'YUG' or alias == 'SCG' then
if year and year > 1992 and year < 2004 and games ~= 'Summer Paralympics' then
alias = 'FR_YUG'
end
elseif alias == 'ZAI' or alias == 'COD' then
if year and year < 1971 then
alias = 'COK_COD'
elseif year and year <= 1996 then
alias = 'ZAI'
else
alias = 'COD'
end
elseif alias == 'COK' then
if year and year == 1968 then
alias = 'COK_COD'
else
alias = 'COK'
end
end
return alias
end
local function getFlag(args, country)
-- Return name of flag selected from country data (nil if none defined).
local year = tonumber(args.year)
local games = stripToNil(args.games)
if games then
local gdata = country[games]
if gdata then
if type(gdata) == 'string' then
return gdata
end
if gdata[year] then
return gdata[year]
end
if type(gdata[1]) == 'string' then
return gdata[1]
end
end
end
for _, item in ipairs(country) do
if type(item) == 'string' then
return item
end
if year and year <= item[1] then
return item[2]
end
end
end
local data = mw.loadData('Module:Country alias/data')
local function countryAlias(args)
local alias = getAlias(args)
local country = data.countries[alias] or data.countries[data.countryAliases[alias]]
local function quit(message)
return args.error or error(message)
end
if not country then
return quit('Invalid country alias: ' .. tostring(alias))
end
if yes(args.flag) then
return getFlag(args, country) or quit('No flag defined for ' .. alias)
else
return country.name or quit('No name defined for ' .. alias)
end
end
local function flagIOC(frame)
-- Implement {{flagIOC}} which previously called this module three times.
-- Returns <flag> <country link> <athletes>, with the third value optional
local args = frame:getParent().args
local code = stripToNil(args[1]) or error('flagIOC parameter 1 should be a country code')
local games = stripToNil(args[2])
local athletes = stripToNil(args[3])
games = games and (games .. ' Olympics') or 'Olympics'
local parms = {
alias = code,
fullName = games,
year = games:match('^%d+'),
games = games:gsub('^%d+ ?', ''),
}
local fullName = countryAlias(parms)
parms.flag = true
local dispName = fullName
if fullName == 'ROC' then
fullName = 'Russian Olympic Committee athletes'
end
return (('[[File:{flag}|22x20px|border|alt=|link=]] [[{name} at the {games}|{dispName}]]{athletes}')
:gsub('{(%w+)}', {
athletes = athletes and
(' <span style="font-size:90%;">(' .. athletes .. ')</span>') or
'',
flag = countryAlias(parms),
games = games,
name = fullName,
dispName = dispName,
}))
end
local function flagXYZ(frame)
-- Implement {{flagIOC2}} and its variants which previously called this module three times.
-- Returns one of four possible outputs:
-- from flagIOC2: <flag> <country link> <athletes>, with the third value optional
-- from flagIOC2team: <flag> <country link> <country alias>
-- from flagIOC2athlete: <flag> <athlete(s)> <country alias/link>
-- from flagIOC2medalist: <athlete(s)><br><flag> <country link>
local args = frame:getParent().args
local dispType = stripToNil(frame.args['type'])
local code=''
local games=''
local athletes=''
if dispType == 'athlete-O' then
-- Implement [[Template:FlagIOCathlete]].
dispType = 'athlete'
args[3] = (args[3] or '') .. ' Olympics'
end
if dispType == 'name' or dispType == 'team' then
code = stripToNil(args[1]) or error('Parameter 1 should be a country code')
games = stripToNil(args[2]) or ''
athletes = stripToNil(args[3])
elseif dispType == 'athlete' or dispType == 'medalist' then
athletes = stripToNil(args[1]) or error('Parameter 1 should be the name(s) of the athlete(s)')
code = stripToNil(args[2]) or error('Parameter 2 should be a country code')
games = stripToNil(args[3]) or ''
end
local parms = {
alias = code,
fullName = games,
year = games:match('^%d+'),
games = games:gsub('^%d+ ?', ''),
}
local fullName = countryAlias(parms)
parms.flag = true
local dispName = stripToNil(args.name)
if fullName == 'ROC' then
fullName = 'Russian Olympic Committee athletes'
dispName = 'ROC'
if dispType == 'team' then dispType = 'name' end
end
local link = '[[{name} at the {games}|{dispName}]]'
if (games == '') then
link = (dispType == 'athlete') and '<abbr title="{name}">{dispName}</abbr>' or '[[{name}|{dispName}]]'
end
if dispType == 'name' then
return (('[[File:{flag}|22x20px|border|alt=|link=]] '..link..'{athletes}')
:gsub('{(%w+)}', {
athletes = athletes and
(' <span style="font-size:90%;">(' .. athletes .. ')</span>') or
'',
flag = countryAlias(parms),
games = games,
name = fullName,
dispName = dispName or fullName,
}))
elseif dispType == 'team' then
return (('[[File:{flag}|22x20px|border|alt=|link=]] '..link..'{alias}')
:gsub('{(%w+)}', {
alias = (' <span style="font-size:90%;">(' .. code .. ')</span>'),
flag = countryAlias(parms),
games = games,
name = fullName,
dispName = dispName or fullName,
}))
elseif dispType == 'athlete' then
return (('[[File:{flag}|22x20px|border|alt=|link=]] {athletes} <span style="font-size:90%;">('..link..')</span>')
:gsub('{(%w+)}', {
athletes = athletes,
flag = countryAlias(parms),
games = games,
name = fullName,
dispName = code,
}))
elseif dispType == 'medalist' then
return (('{athletes}<br>[[File:{flag}|23x15px|border|alt=|link=]] '..link..'')
:gsub('{(%w+)}', {
athletes = athletes,
flag = countryAlias(parms),
games = games,
name = fullName,
dispName = dispName or fullName,
}))
end
end
local function main(frame)
return countryAlias(frame.args)
end
local function _templateMain(args)
args.alias = stripToNil(args[1]) and args[1] or (args.country or '{{{country}}}')
args.year = stripToNil(args.fullName) and mw.ustring.match(args.fullName, '^%d+') or args.year
args.games = stripToNil(args.fullName) and mw.ustring.gsub(args.fullName, '^%d+ ?', '') or args.games
return countryAlias(args)
end
local function templateMain(frame)
return _templateMain(frame:getParent().args)
end
return {
flagIOC = flagIOC,
flagXYZ = flagXYZ,
main = main,
_templateMain = _templateMain,
templateMain = templateMain,
}
icwuomw15drzlamegld45m47szf9azq
Module:CountryData/summary
828
248030
1593300
2026-08-29T19:05:03Z
Gayle157
73366
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika 'local p = {} p.pages = {Afghanistan='K', Albania='H', Algeria='F', Angola='K', Argentina='B', Armenia='G', Australia='A', Austria='B', Azerbaijan='F', Bahrain='K', Bangladesh='I', Belarus='D', Belgium='B', Bolivia='J', Bosnia_and_Herzegovina='F', Brazil='B', Bulgaria='D', Cameroon='I', Canada='A', Chile='D', China='B', Chinese_Taipei='H', Colombia='D', Costa_Rica='I', Croatia='D', Cuba='G', Cyprus='G', Czech_Republic='B', Czechoslovakia='H', Democratic_Rep...'
1593300
Scribunto
text/plain
local p = {}
p.pages = {Afghanistan='K', Albania='H', Algeria='F', Angola='K', Argentina='B', Armenia='G', Australia='A', Austria='B', Azerbaijan='F', Bahrain='K', Bangladesh='I', Belarus='D', Belgium='B', Bolivia='J', Bosnia_and_Herzegovina='F', Brazil='B', Bulgaria='D', Cameroon='I', Canada='A', Chile='D', China='B', Chinese_Taipei='H', Colombia='D', Costa_Rica='I', Croatia='D', Cuba='G', Cyprus='G', Czech_Republic='B', Czechoslovakia='H', Democratic_Republic_of_the_Congo='K', Denmark='C', Dominican_Republic='H', East_Germany='K', Ecuador='G', Egypt='E', El_Salvador='J', England='B', Estonia='E', Ethiopia='J', Fiji='K', Finland='C', France='A', Germany='A', Ghana='G', Great_Britain='C', Greece='D', Guatemala='J', Honduras='K', Hong_Kong='F', Hungary='C', Iceland='G', India='A', Indonesia='E', Iran='B', Iraq='J', Ireland='E', Israel='D', Italy='A', Ivory_Coast='I', Jamaica='G', Japan='A', Jordan='K', Kazakhstan='E', Kenya='H', Kuwait='K', Latvia='F', Lebanon='J', Lithuania='F', Luxembourg='G', Malaysia='E', Mali='K', Malta='I', Mexico='C', Moldova='I', Montenegro='H', Morocco='F', Myanmar='J', Nepal='I', Netherlands='A', New_Zealand='C', Nigeria='E', North_Korea='J', North_Macedonia='I', Northern_Ireland='J', Norway='C', Pakistan='F', Panama='I', Paraguay='G', Peru='E', Philippines='E', Poland='A', Portugal='C', Puerto_Rico='H', Qatar='I', Republic_of_Ireland='F', Romania='C', Russia='A', Saudi_Arabia='H', Scotland='D', Senegal='I', Serbia='D', Singapore='F', Slovakia='D', Slovenia='D', South_Africa='C', South_Korea='C', Soviet_Union='E', Spain='A', Sri_Lanka='H', Sweden='B', Switzerland='B', Syria='J', Taiwan='K', Tanzania='K', Thailand='D', Trinidad_and_Tobago='J', Tunisia='G', Turkey='B', Uganda='J', Ukraine='C', United_Arab_Emirates='H', United_Kingdom='B', United_States='A', Uruguay='F', Uzbekistan='H', Venezuela='E', Vietnam='G', Wales='E', West_Germany='G', Yugoslavia='H', Zimbabwe='I', ['Georgia_(country)']='F'}
p.redirects = {AFG='Afghanistan', ALB='Albania', ALG='Algeria', AND='Andorra', ANG='Angola', ARG='Argentina', ARM='Armenia', ARU='Aruba', ATG='Antigua and Barbuda', AUS='Australia', AUT='Austria', AZE='Azerbaijan', BAH='Bahamas', BAN='Bangladesh', BAR='Barbados', BDI='Burundi', BEL='Belgium', BEN='Benin', BER='Bermuda', BFA='Burkina Faso', BHR='Bahrain', BIH='Bosnia and Herzegovina', BLR='Belarus', BOL='Bolivia', BOT='Botswana', BRA='Brazil', BRU='Brunei', BUL='Bulgaria', BWA='Botswana', CAM='Cambodia', CAN='Canada', CAY='Cayman Islands', CGO='Republic of the Congo', CHE='Switzerland', CHI='Chile', CHL='Chile', CHN='China', CIS='Commonwealth of Independent States', CIV='Ivory Coast', CMR='Cameroon', COD='Democratic Republic of the Congo', COK='Cook Islands', COL='Colombia', CPV='Cape Verde', CRC='Costa Rica', CRO='Croatia', CSA='Confederate States of America', CSK='Czechoslovakia', CUB='Cuba', CUR='Curaçao', CYP='Cyprus', CZE='Czech Republic', Congo='Republic of the Congo', DEN='Denmark', DEU='Germany', DNK='Denmark', DOM='Dominican Republic', DRC='Democratic Republic of the Congo', ECU='Ecuador', EGY='Egypt', ENG='England', ESA='El Salvador', ESP='Spain', EST='Estonia', ETH='Ethiopia', EU='European Union', FIJ='Fiji', FIN='Finland', FJI='Fiji', FRA='France', FRG='West Germany', FRO='Faroe Islands', GAB='Gabon', GAM='Gambia', GBR='Great Britain', GDR='East Germany', GEO='Georgia (country)', GER='Germany', GHA='Ghana', GIB='Gibraltar', GRC='Greece', GRE='Greece', GRN='Grenada', GUA='Guatemala', GUI='Guinea', GUM='Guam', GUY='Guyana', Georgia='Georgia (country)', HAI='Haiti', HKG='Hong Kong', HON='Honduras', HRV='Croatia', HUN='Hungary', IDN='Indonesia', INA='Indonesia', IND='India', IRE='Ireland', IRI='Iran', IRL='Republic of Ireland', IRN='Iran', IRQ='Iraq', ISL='Iceland', ISR='Israel', ITA='Italy', JAM='Jamaica', JOR='Jordan', JP='Japan', JPN='Japan', KAZ='Kazakhstan', KEN='Kenya', KGZ='Kyrgyzstan', KOR='South Korea', KOS='Kosovo', KSA='Saudi Arabia', KUW='Kuwait', LAO='Laos', LAT='Latvia', LBN='Lebanon', LBR='Liberia', LBY='Libya', LCA='Saint Lucia', LIB='Lebanon', LIE='Liechtenstein', LIT='Lithuania', LTU='Lithuania', LUX='Luxembourg', LVA='Latvia', MAC='Macau', MAD='Madagascar', MAR='Morocco', MAS='Malaysia', MCO='Monaco', MDA='Moldova', MDV='Maldives', MEX='Mexico', MGL='Mongolia', MKD='North Macedonia', MLI='Mali', MLT='Malta', MNE='Montenegro', MON='Monaco', MOZ='Mozambique', MRI='Mauritius', MYA='Myanmar', MYS='Malaysia', NAM='Namibia', NCA='Nicaragua', NCL='New Caledonia', NED='Netherlands', NEP='Nepal', NGA='Nigeria', NGR='Nigeria', NIC='Nicaragua', NIG='Niger', NIR='Northern Ireland', NLD='Netherlands', NOR='Norway', NZ='New Zealand', NZL='New Zealand', OMA='Oman', PAK='Pakistan', PAN='Panama', PAR='Paraguay', PER='Peru', PHI='Philippines', PHL='Philippines', PLE='Palestine', PNG='Papua New Guinea', POL='Poland', POR='Portugal', PRC='China', PRI='Puerto Rico', PRK='North Korea', PRT='Portugal', PUR='Puerto Rico', QAT='Qatar', ROC='Republic of China', ROM='Romania', ROU='Romania', RSA='South Africa', RUS='Russia', RWA='Rwanda', SAM='Samoa', SCG='Serbia and Montenegro', SCO='Scotland', SEN='Senegal', SER='Serbia', SGP='Singapore', SIN='Singapore', SKN='Saint Kitts and Nevis', SLE='Sierra Leone', SLO='Slovenia', SLV='El Salvador', SMR='San Marino', SPA='Spain', SRB='Serbia', SRI='Sri Lanka', SUD='Sudan', SUI='Switzerland', SUR='Suriname', SVK='Slovakia', SVN='Slovenia', SWE='Sweden', SWI='Switzerland', SYR='Syria', TAN='Tanzania', TCH='Czechoslovakia', THA='Thailand', TJK='Tajikistan', TKM='Turkmenistan', TOG='Togo', TON='Tonga', TPE='Chinese Taipei', TRI='Trinidad and Tobago', TTO='Trinidad and Tobago', TUN='Tunisia', TUR='Turkey', TWN='Taiwan', UAE='United Arab Emirates', UGA='Uganda', UK='United Kingdom', UKGBI='United Kingdom of Great Britain and Ireland', UKR='Ukraine', UN='United Nations', URS='Soviet Union', URU='Uruguay', US='United States', USA='United States', USSR='Soviet Union', UZB='Uzbekistan', VAN='Vanuatu', VEN='Venezuela', VIE='Vietnam', WAL='Wales', WIN='West Indies', Washington='Washington (state)', YEM='Yemen', YUG='Yugoslavia', ZAF='South Africa', ZAM='Zambia', ZIM='Zimbabwe', ['Côte d\'Ivoire']='Ivory Coast', ['DR Congo']='Democratic Republic of the Congo', ['New York']='New York (state)', ['People\'s Republic of China']='China', ['SFR Yugoslavia']='Yugoslavia', ['Timor-Leste']='East Timor', ['United States Virgin Islands']='U.S. Virgin Islands', ['United States of America']='United States'}
t2mfyi3iltcqks05bspaody72uxk2l1
1593301
1593300
2026-08-29T19:08:06Z
Gayle157
73366
Call
1593301
Scribunto
text/plain
local p = {}
p.pages = {Afghanistan='K', Albania='H', Algeria='F', Angola='K', Argentina='B', Armenia='G', Australia='A', Austria='B', Azerbaijan='F', Bahrain='K', Bangladesh='I', Belarus='D', Belgium='B', Bolivia='J', Bosnia_and_Herzegovina='F', Brazil='B', Bulgaria='D', Cameroon='I', Canada='A', Chile='D', China='B', Chinese_Taipei='H', Colombia='D', Costa_Rica='I', Croatia='D', Cuba='G', Cyprus='G', Czech_Republic='B', Czechoslovakia='H', Democratic_Republic_of_the_Congo='K', Denmark='C', Dominican_Republic='H', East_Germany='K', Ecuador='G', Egypt='E', El_Salvador='J', England='B', Estonia='E', Ethiopia='J', Fiji='K', Finland='C', France='A', Germany='A', Ghana='G', Great_Britain='C', Greece='D', Guatemala='J', Honduras='K', Hong_Kong='F', Hungary='C', Iceland='G', India='A', Indonesia='E', Iran='B', Iraq='J', Ireland='E', Israel='D', Italy='A', Ivory_Coast='I', Jamaica='G', Japan='A', Jordan='K', Kazakhstan='E', Kenya='H', Kuwait='K', Latvia='F', Lebanon='J', Lithuania='F', Luxembourg='G', Malaysia='E', Mali='K', Malta='I', Mexico='C', Moldova='I', Montenegro='H', Morocco='F', Myanmar='J', Nepal='I', Netherlands='A', New_Zealand='C', Nigeria='E', North_Korea='J', North_Macedonia='I', Northern_Ireland='J', Norway='C', Pakistan='F', Panama='I', Paraguay='G', Peru='E', Philippines='E', Poland='A', Portugal='C', Puerto_Rico='H', Qatar='I', Republic_of_Ireland='F', Romania='C', Russia='A', Saudi_Arabia='H', Scotland='D', Senegal='I', Serbia='D', Singapore='F', Slovakia='D', Slovenia='D', South_Africa='C', South_Korea='C', Soviet_Union='E', Spain='A', Sri_Lanka='H', Sweden='B', Switzerland='B', Syria='J', Taiwan='K', Tanzania='K', Thailand='D', Trinidad_and_Tobago='J', Tunisia='G', Turkey='B', Uganda='J', Ukraine='C', United_Arab_Emirates='H', United_Kingdom='B', United_States='A', Uruguay='F', Uzbekistan='H', Venezuela='E', Vietnam='G', Wales='E', West_Germany='G', Yugoslavia='H', Zimbabwe='I', ['Georgia_(country)']='F'}
p.redirects = {AFG='Afghanistan', ALB='Albania', ALG='Algeria', AND='Andorra', ANG='Angola', ARG='Argentina', ARM='Armenia', ARU='Aruba', ATG='Antigua and Barbuda', AUS='Australia', AUT='Austria', AZE='Azerbaijan', BAH='Bahamas', BAN='Bangladesh', BAR='Barbados', BDI='Burundi', BEL='Belgium', BEN='Benin', BER='Bermuda', BFA='Burkina Faso', BHR='Bahrain', BIH='Bosnia and Herzegovina', BLR='Belarus', BOL='Bolivia', BOT='Botswana', BRA='Brazil', BRU='Brunei', BUL='Bulgaria', BWA='Botswana', CAM='Cambodia', CAN='Canada', CAY='Cayman Islands', CGO='Republic of the Congo', CHE='Switzerland', CHI='Chile', CHL='Chile', CHN='China', CIS='Commonwealth of Independent States', CIV='Ivory Coast', CMR='Cameroon', COD='Democratic Republic of the Congo', COK='Cook Islands', COL='Colombia', CPV='Cape Verde', CRC='Costa Rica', CRO='Croatia', CSA='Confederate States of America', CSK='Czechoslovakia', CUB='Cuba', CUR='Curaçao', CYP='Cyprus', CZE='Czech Republic', Congo='Republic of the Congo', DEN='Denmark', DEU='Germany', DNK='Denmark', DOM='Dominican Republic', DRC='Democratic Republic of the Congo', ECU='Ecuador', EGY='Egypt', ENG='England', ESA='El Salvador', ESP='Spain', EST='Estonia', ETH='Ethiopia', EU='European Union', FIJ='Fiji', FIN='Finland', FJI='Fiji', FRA='France', FRG='West Germany', FRO='Faroe Islands', GAB='Gabon', GAM='Gambia', GBR='Great Britain', GDR='East Germany', GEO='Georgia (country)', GER='Germany', GHA='Ghana', GIB='Gibraltar', GRC='Greece', GRE='Greece', GRN='Grenada', GUA='Guatemala', GUI='Guinea', GUM='Guam', GUY='Guyana', Georgia='Georgia (country)', HAI='Haiti', HKG='Hong Kong', HON='Honduras', HRV='Croatia', HUN='Hungary', IDN='Indonesia', INA='Indonesia', IND='India', IRE='Ireland', IRI='Iran', IRL='Republic of Ireland', IRN='Iran', IRQ='Iraq', ISL='Iceland', ISR='Israel', ITA='Italy', JAM='Jamaica', JOR='Jordan', JP='Japan', JPN='Japan', KAZ='Kazakhstan', KEN='Kenya', KGZ='Kyrgyzstan', KOR='South Korea', KOS='Kosovo', KSA='Saudi Arabia', KUW='Kuwait', LAO='Laos', LAT='Latvia', LBN='Lebanon', LBR='Liberia', LBY='Libya', LCA='Saint Lucia', LIB='Lebanon', LIE='Liechtenstein', LIT='Lithuania', LTU='Lithuania', LUX='Luxembourg', LVA='Latvia', MAC='Macau', MAD='Madagascar', MAR='Morocco', MAS='Malaysia', MCO='Monaco', MDA='Moldova', MDV='Maldives', MEX='Mexico', MGL='Mongolia', MKD='North Macedonia', MLI='Mali', MLT='Malta', MNE='Montenegro', MON='Monaco', MOZ='Mozambique', MRI='Mauritius', MYA='Myanmar', MYS='Malaysia', NAM='Namibia', NCA='Nicaragua', NCL='New Caledonia', NED='Netherlands', NEP='Nepal', NGA='Nigeria', NGR='Nigeria', NIC='Nicaragua', NIG='Niger', NIR='Northern Ireland', NLD='Netherlands', NOR='Norway', NZ='New Zealand', NZL='New Zealand', OMA='Oman', PAK='Pakistan', PAN='Panama', PAR='Paraguay', PER='Peru', PHI='Philippines', PHL='Philippines', PLE='Palestine', PNG='Papua New Guinea', POL='Poland', POR='Portugal', PRC='China', PRI='Puerto Rico', PRK='North Korea', PRT='Portugal', PUR='Puerto Rico', QAT='Qatar', ROC='Republic of China', ROM='Romania', ROU='Romania', RSA='South Africa', RUS='Russia', RWA='Rwanda', SAM='Samoa', SCG='Serbia and Montenegro', SCO='Scotland', SEN='Senegal', SER='Serbia', SGP='Singapore', SIN='Singapore', SKN='Saint Kitts and Nevis', SLE='Sierra Leone', SLO='Slovenia', SLV='El Salvador', SMR='San Marino', SPA='Spain', SRB='Serbia', SRI='Sri Lanka', SUD='Sudan', SUI='Switzerland', SUR='Suriname', SVK='Slovakia', SVN='Slovenia', SWE='Sweden', SWI='Switzerland', SYR='Syria', TAN='Tanzania', TCH='Czechoslovakia', THA='Thailand', TJK='Tajikistan', TKM='Turkmenistan', TOG='Togo', TON='Tonga', TPE='Chinese Taipei', TRI='Trinidad and Tobago', TTO='Trinidad and Tobago', TUN='Tunisia', TUR='Turkey', TWN='Taiwan', UAE='United Arab Emirates', UGA='Uganda', UK='United Kingdom', UKGBI='United Kingdom of Great Britain and Ireland', UKR='Ukraine', UN='United Nations', URS='Soviet Union', URU='Uruguay', US='United States', USA='United States', USSR='Soviet Union', UZB='Uzbekistan', VAN='Vanuatu', VEN='Venezuela', VIE='Vietnam', WAL='Wales', WIN='West Indies', Washington='Washington (state)', YEM='Yemen', YUG='Yugoslavia', ZAF='South Africa', ZAM='Zambia', ZIM='Zimbabwe', ['Côte d\'Ivoire']='Ivory Coast', ['DR Congo']='Democratic Republic of the Congo', ['New York']='New York (state)', ['People\'s Republic of China']='China', ['SFR Yugoslavia']='Yugoslavia', ['Timor-Leste']='East Timor', ['United States Virgin Islands']='U.S. Virgin Islands', ['United States of America']='United States'}
return p
7uinsy2jyscl6a1ww92mjdn4gdply5m
R. Nagarajan
0
248031
1593304
2026-08-29T19:11:33Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''R. Nagarajan''' (amezaliwa 14 Agosti 1953) ni mwamuzi wa zamani wa [[kriketi]] kutoka [[India]]. Mchezo wake pekee wa kimataifa kama mwamuzi ulikuwa [[mchezo]] mmoja wa Kimataifa ya Siku Moja (ODI) mwaka 1998.<ref>[http://www.espncricinfo.com/india/content/player/31764.html "R. Nagarajan".] ESPN Cricinfo. Retrieved 26 May 2014.</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1953]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Waamuzi]]'
1593304
wikitext
text/x-wiki
'''R. Nagarajan''' (amezaliwa 14 Agosti 1953) ni mwamuzi wa zamani wa [[kriketi]] kutoka [[India]]. Mchezo wake pekee wa kimataifa kama mwamuzi ulikuwa [[mchezo]] mmoja wa Kimataifa ya Siku Moja (ODI) mwaka 1998.<ref>[http://www.espncricinfo.com/india/content/player/31764.html "R. Nagarajan".] ESPN Cricinfo. Retrieved 26 May 2014.</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1953]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waamuzi]]
nqyjiibw4tdzmb1wrw24ebckj5gcwt0
Module:CountryData/cacheH
828
248032
1593305
2026-08-29T19:12:18Z
Gayle157
73366
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika 'local CountryData = require('Module:CountryData') local pages = {'Albania', 'Chinese_Taipei', 'Czechoslovakia', 'Dominican_Republic', 'Kenya', 'Montenegro', 'Puerto_Rico', 'Saudi_Arabia', 'Sri_Lanka', 'United_Arab_Emirates', 'Uzbekistan', 'Yugoslavia'} local p = { data = {} } local frame = mw.getCurrentFrame() for _,v in ipairs(pages) do p.data[v] = CountryData.gettable(frame, v, {}) end return p'
1593305
Scribunto
text/plain
local CountryData = require('Module:CountryData')
local pages = {'Albania', 'Chinese_Taipei', 'Czechoslovakia', 'Dominican_Republic', 'Kenya', 'Montenegro', 'Puerto_Rico', 'Saudi_Arabia', 'Sri_Lanka', 'United_Arab_Emirates', 'Uzbekistan', 'Yugoslavia'}
local p = {
data = {}
}
local frame = mw.getCurrentFrame()
for _,v in ipairs(pages) do
p.data[v] = CountryData.gettable(frame, v, {})
end
return p
ez734ua3h4bdk98wz89a91ratf9031a
Noshirvan Nagarwala
0
248033
1593306
2026-08-29T19:14:19Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Noshirvan Nagarwala''' (10 Oktoba 1909 – 10 Septemba 1998) alikuwa mwamuzi wa [[kriketi]] kutoka India. Alisimamia michezo mitano ya Majaribio kati ya mwaka 1952 na 1960.<ref>[http://www.espncricinfo.com/india/content/player/31950.html "Noshirvan Nagarwala".] ESPNcricinfo. Retrieved 13 July 2013.</ref> Katika miaka ya 1930, Nagarwala alicheza [[michezo]] 11 ya kriketi ya daraja la kwanza akiwa mchezaji wa Maharashtra, Parsees na Parsees XI ya Dr. HD...'
1593306
wikitext
text/x-wiki
'''Noshirvan Nagarwala''' (10 Oktoba 1909 – 10 Septemba 1998) alikuwa mwamuzi wa [[kriketi]] kutoka India. Alisimamia michezo mitano ya Majaribio kati ya mwaka 1952 na 1960.<ref>[http://www.espncricinfo.com/india/content/player/31950.html "Noshirvan Nagarwala".] ESPNcricinfo. Retrieved 13 July 2013.</ref>
Katika miaka ya 1930, Nagarwala alicheza [[michezo]] 11 ya kriketi ya daraja la kwanza akiwa mchezaji wa Maharashtra, Parsees na Parsees XI ya Dr. HD Kanga.<ref>[https://cricketarchive.com/Archive/Players/40/40021/40021.html CricketArchive: Noshirvan Nagarwala]</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1909]]
[[Jamii:Waliofariki 1998]]
[[Jamii:Waamuzi]]
n22j4qldsv0b8k6wonsk9o6plarldp6
1593307
1593306
2026-08-29T19:14:38Z
Don Malya
61486
1593307
wikitext
text/x-wiki
'''Noshirvan Nagarwala''' (10 Oktoba 1909 – 10 [[Septemba]] 1998) alikuwa mwamuzi wa [[kriketi]] kutoka India. Alisimamia michezo mitano ya Majaribio kati ya mwaka 1952 na 1960.<ref>[http://www.espncricinfo.com/india/content/player/31950.html "Noshirvan Nagarwala".] ESPNcricinfo. Retrieved 13 July 2013.</ref>
Katika miaka ya 1930, Nagarwala alicheza [[michezo]] 11 ya kriketi ya daraja la kwanza akiwa mchezaji wa Maharashtra, Parsees na Parsees XI ya Dr. HD Kanga.<ref>[https://cricketarchive.com/Archive/Players/40/40021/40021.html CricketArchive: Noshirvan Nagarwala]</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1909]]
[[Jamii:Waliofariki 1998]]
[[Jamii:Waamuzi]]
b0jyhe4e56ll73gh6i31hnd1wm6khdd
Gwen Nagel
0
248034
1593310
2026-08-29T19:17:19Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Gwendolyn Anne Nagel''' (née Townsend; 20 Mei 1946 – 17 Oktoba 2009) alikuwa mtetezi wa watu wenye matatizo ya kuona kutoka New Zealand, mchezaji wa kriketi na mwamuzi wa kimataifa wa [[kriketi]].<ref>[https://cricketarchive.com/Archive/Players/48/48021/48021.html "Gwen Nagel".] CricketArchive. Retrieved 12 January 2017.</ref> Alisimamia mchezo mmoja wa Majaribio ya Wanawake na michezo mitatu ya Kimataifa ya Siku Moja ya Wanawake. == Kazi == Nagel a...'
1593310
wikitext
text/x-wiki
'''Gwendolyn Anne Nagel''' (née Townsend; 20 Mei 1946 – 17 Oktoba 2009) alikuwa mtetezi wa watu wenye matatizo ya kuona kutoka New Zealand, mchezaji wa kriketi na mwamuzi wa kimataifa wa [[kriketi]].<ref>[https://cricketarchive.com/Archive/Players/48/48021/48021.html "Gwen Nagel".] CricketArchive. Retrieved 12 January 2017.</ref> Alisimamia mchezo mmoja wa Majaribio ya Wanawake na michezo mitatu ya Kimataifa ya Siku Moja ya Wanawake.
== Kazi ==
Nagel alianza kucheza kriketi ya daraja la kwanza mwezi Desemba 1965. Alicheza michezo 14 ya daraja la kwanza kwa North Shore Women. Alikuwa mpigaji wa kulia na alirusha mpira kwa [[mkono]] wa kushoto kwa kasi ya wastani.
Nagel alikuwa na [[shahada]] ya uzamili ya elimu kutoka Chuo Kikuu cha Massey. Kwa zaidi ya miaka 25, alitetea na kufanya kazi kwa ajili ya kuboresha huduma za elimu kwa watoto vipofu na wenye matatizo ya kuona. Alikuwa mhadhiri mwandamizi katika Chuo cha Elimu cha Auckland, ambako alikuwa mratibu wa Stashahada ya Uzamili ya Elimu ya Wanafunzi wenye Matatizo ya Kuona.
Kwa miaka mingi, alifanya kazi kama mwalimu wa utafiti wa masuala ya kuona, akisafiri katika shule mbalimbali za Kisiwa cha Kaskazini kuwafundisha wanafunzi vipofu. Pia aliwahi kuwa mkurugenzi mkuu wa Shirika la [[Elimu]] ya Maono.
Katika Heshima za Mwaka Mpya 2009 za New Zealand, Nagel aliteuliwa kuwa Mshirika wa Agizo la Huduma ya Malkia kutokana na huduma zake katika elimu maalum.<ref>[https://www.dpmc.govt.nz/publications/new-year-honours-list-2009 "New Year honours list 2009".] Department of the Prime Minister and Cabinet. 31 December 2008. Retrieved 6 October 2022.</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1946]]
[[Jamii:Waliofariki 2009]]
[[Jamii:Waamuzi]]
1a2o1anewytyc3r4acx6e368jflcody
Module:CountryData/cacheK
828
248035
1593311
2026-08-29T19:18:21Z
Gayle157
73366
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika 'local CountryData = require('Module:CountryData') local pages = {'Afghanistan', 'Angola', 'Bahrain', 'Democratic_Republic_of_the_Congo', 'East_Germany', 'Fiji', 'Honduras', 'Jordan', 'Kuwait', 'Mali', 'Taiwan', 'Tanzania'} local p = { data = {} } local frame = mw.getCurrentFrame() for _,v in ipairs(pages) do p.data[v] = CountryData.gettable(frame, v, {}) end return p'
1593311
Scribunto
text/plain
local CountryData = require('Module:CountryData')
local pages = {'Afghanistan', 'Angola', 'Bahrain', 'Democratic_Republic_of_the_Congo', 'East_Germany', 'Fiji', 'Honduras', 'Jordan', 'Kuwait', 'Mali', 'Taiwan', 'Tanzania'}
local p = {
data = {}
}
local frame = mw.getCurrentFrame()
for _,v in ipairs(pages) do
p.data[v] = CountryData.gettable(frame, v, {})
end
return p
7bns4d0dgyxxybxk2ifhnrdrd9jhmd7
M. V. Nagendra
0
248036
1593312
2026-08-29T19:20:06Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Mysore Vijayasarathi Nagendra''' (22 Machi 1933 – 27 Novemba 1978) alikuwa mwamuzi wa [[kriketi]] kutoka [[India]]. Alisimamia michezo 11 ya Majaribio kati ya mwaka 1964 na 1977.<ref>[http://www.espncricinfo.com/india/content/player/31954.html "M. V. Nagendra".] ESPNcricinfo. Retrieved 13 July 2013.</ref> Baba yake, M. G. Vijayasarathi, pia alikuwa mwamuzi wa [[michezo]] ya Majaribio. Wawili hao waliwahi kusimamia pamoja mchezo wa kriketi ya daraja l...'
1593312
wikitext
text/x-wiki
'''Mysore Vijayasarathi Nagendra''' (22 Machi 1933 – 27 Novemba 1978) alikuwa mwamuzi wa [[kriketi]] kutoka [[India]]. Alisimamia michezo 11 ya Majaribio kati ya mwaka 1964 na 1977.<ref>[http://www.espncricinfo.com/india/content/player/31954.html "M. V. Nagendra".] ESPNcricinfo. Retrieved 13 July 2013.</ref>
Baba yake, M. G. Vijayasarathi, pia alikuwa mwamuzi wa [[michezo]] ya Majaribio. Wawili hao waliwahi kusimamia pamoja mchezo wa kriketi ya daraja la kwanza kati ya Mysore na Andhra katika msimu wa 1960–61.<ref>Arunabha Sengupta (8 August 2014). [http://www.cricketcountry.com/articles/18-father-son-pairs-who-have-appeared-in-the-same-match-18288 "18 father-son pairs who have appeared in the same match"] – Cricket Country. Retrieved 11 January 2015.</ref>
Siku ya kifo chake, akiwa kocha wa jimbo la Karnataka, Nagendra alihudhuria mazoezi asubuhi kabla ya kuugua na kufariki kutokana na mshtuko wa moyo. Alikuwa ameteuliwa kusimamia mchezo wa Majaribio kati ya India na West Indies mjini Calcutta tarehe 29 Desemba 1978.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1933]]
[[Jamii:Waliofariki 1978]]
[[Jamii:Waamuzi]]
l2h347wg5uuae0g91q2o2krna6fkxiz
Module:CountryData/cacheA
828
248037
1593313
2026-08-29T19:21:40Z
Gayle157
73366
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika 'local CountryData = require('Module:CountryData') local pages = {'Afghanistan', 'Angola', 'Bahrain', 'Democratic_Republic_of_the_Congo', 'East_Germany', 'Fiji', 'Honduras', 'Jordan', 'Kuwait', 'Mali', 'Taiwan', 'Tanzania'} local p = { data = {} } local frame = mw.getCurrentFrame() for _,v in ipairs(pages) do p.data[v] = CountryData.gettable(frame, v, {}) end return p'
1593313
Scribunto
text/plain
local CountryData = require('Module:CountryData')
local pages = {'Afghanistan', 'Angola', 'Bahrain', 'Democratic_Republic_of_the_Congo', 'East_Germany', 'Fiji', 'Honduras', 'Jordan', 'Kuwait', 'Mali', 'Taiwan', 'Tanzania'}
local p = {
data = {}
}
local frame = mw.getCurrentFrame()
for _,v in ipairs(pages) do
p.data[v] = CountryData.gettable(frame, v, {})
end
return p
7bns4d0dgyxxybxk2ifhnrdrd9jhmd7
Module:CountryData/cacheB
828
248038
1593314
2026-08-29T19:22:13Z
Gayle157
73366
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika 'local CountryData = require('Module:CountryData') local pages = {'Australia', 'Canada', 'France', 'Germany', 'India', 'Italy', 'Japan', 'Netherlands', 'Poland', 'Russia', 'Spain', 'United_States'} local p = { data = {} } local frame = mw.getCurrentFrame() for _,v in ipairs(pages) do p.data[v] = CountryData.gettable(frame, v, {}) end return p'
1593314
Scribunto
text/plain
local CountryData = require('Module:CountryData')
local pages = {'Australia', 'Canada', 'France', 'Germany', 'India', 'Italy', 'Japan', 'Netherlands', 'Poland', 'Russia', 'Spain', 'United_States'}
local p = {
data = {}
}
local frame = mw.getCurrentFrame()
for _,v in ipairs(pages) do
p.data[v] = CountryData.gettable(frame, v, {})
end
return p
96fdyeg6uibqh66zu8o0bzeys1oed10
M. M. Naidu
0
248039
1593315
2026-08-29T19:22:35Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''M. M. Naidu''' (28 Oktoba 1911 – 13 Desemba 1991) alikuwa mwamuzi wa [[kriketi]] kutoka [[India]]. Alisimamia mchezo mmoja wa Majaribio, kati ya India na [[Uingereza]], mwaka 1951.<ref>[http://www.espncricinfo.com/india/content/player/31840.html "M. M. Naidu".] ESPNcricinfo. Retrieved 13 July 2013.</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1911]] [[Jamii:Waliofariki 1991]] [[Jamii:Waamuzi]]'
1593315
wikitext
text/x-wiki
'''M. M. Naidu''' (28 Oktoba 1911 – 13 Desemba 1991) alikuwa mwamuzi wa [[kriketi]] kutoka [[India]]. Alisimamia mchezo mmoja wa Majaribio, kati ya India na [[Uingereza]], mwaka 1951.<ref>[http://www.espncricinfo.com/india/content/player/31840.html "M. M. Naidu".] ESPNcricinfo. Retrieved 13 July 2013.</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1911]]
[[Jamii:Waliofariki 1991]]
[[Jamii:Waamuzi]]
pxqk8tcawdm1r91valdq1m7ycsoos3i
Module:CountryData/cacheC
828
248040
1593316
2026-08-29T19:22:42Z
Gayle157
73366
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika 'local CountryData = require('Module:CountryData') local pages = {'Argentina', 'Austria', 'Belgium', 'Brazil', 'China', 'Czech_Republic', 'England', 'Iran', 'Sweden', 'Switzerland', 'Turkey', 'United_Kingdom'} local p = { data = {} } local frame = mw.getCurrentFrame() for _,v in ipairs(pages) do p.data[v] = CountryData.gettable(frame, v, {}) end return p'
1593316
Scribunto
text/plain
local CountryData = require('Module:CountryData')
local pages = {'Argentina', 'Austria', 'Belgium', 'Brazil', 'China', 'Czech_Republic', 'England', 'Iran', 'Sweden', 'Switzerland', 'Turkey', 'United_Kingdom'}
local p = {
data = {}
}
local frame = mw.getCurrentFrame()
for _,v in ipairs(pages) do
p.data[v] = CountryData.gettable(frame, v, {})
end
return p
3ivcstdjnqxpfvigh69uau51zgkauz7
Module:CountryData/cacheD
828
248041
1593317
2026-08-29T19:23:08Z
Gayle157
73366
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika 'local CountryData = require('Module:CountryData') local pages = {'Denmark', 'Finland', 'Great_Britain', 'Hungary', 'Mexico', 'New_Zealand', 'Norway', 'Portugal', 'Romania', 'South_Africa', 'South_Korea', 'Ukraine'} local p = { data = {} } local frame = mw.getCurrentFrame() for _,v in ipairs(pages) do p.data[v] = CountryData.gettable(frame, v, {}) end return p'
1593317
Scribunto
text/plain
local CountryData = require('Module:CountryData')
local pages = {'Denmark', 'Finland', 'Great_Britain', 'Hungary', 'Mexico', 'New_Zealand', 'Norway', 'Portugal', 'Romania', 'South_Africa', 'South_Korea', 'Ukraine'}
local p = {
data = {}
}
local frame = mw.getCurrentFrame()
for _,v in ipairs(pages) do
p.data[v] = CountryData.gettable(frame, v, {})
end
return p
s5hmslz6nh20piwmf2bgvp9wbxf390i
Module:CountryData/cacheE
828
248042
1593318
2026-08-29T19:23:46Z
Gayle157
73366
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika 'local CountryData = require('Module:CountryData') local pages = {'Egypt', 'Estonia', 'Indonesia', 'Ireland', 'Kazakhstan', 'Malaysia', 'Nigeria', 'Peru', 'Philippines', 'Soviet_Union', 'Venezuela', 'Wales'} local p = { data = {} } local frame = mw.getCurrentFrame() for _,v in ipairs(pages) do p.data[v] = CountryData.gettable(frame, v, {}) end return p'
1593318
Scribunto
text/plain
local CountryData = require('Module:CountryData')
local pages = {'Egypt', 'Estonia', 'Indonesia', 'Ireland', 'Kazakhstan', 'Malaysia', 'Nigeria', 'Peru', 'Philippines', 'Soviet_Union', 'Venezuela', 'Wales'}
local p = {
data = {}
}
local frame = mw.getCurrentFrame()
for _,v in ipairs(pages) do
p.data[v] = CountryData.gettable(frame, v, {})
end
return p
0u0yyvac44f12s3idgoed97tro6bmip
Module:CountryData/cacheF
828
248043
1593319
2026-08-29T19:24:06Z
Gayle157
73366
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika 'local CountryData = require('Module:CountryData') local pages = {'Algeria', 'Azerbaijan', 'Bosnia_and_Herzegovina', 'Georgia_(country)', 'Hong_Kong', 'Latvia', 'Lithuania', 'Morocco', 'Pakistan', 'Republic_of_Ireland', 'Singapore', 'Uruguay'} local p = { data = {} } local frame = mw.getCurrentFrame() for _,v in ipairs(pages) do p.data[v] = CountryData.gettable(frame, v, {}) end return p'
1593319
Scribunto
text/plain
local CountryData = require('Module:CountryData')
local pages = {'Algeria', 'Azerbaijan', 'Bosnia_and_Herzegovina', 'Georgia_(country)', 'Hong_Kong', 'Latvia', 'Lithuania', 'Morocco', 'Pakistan', 'Republic_of_Ireland', 'Singapore', 'Uruguay'}
local p = {
data = {}
}
local frame = mw.getCurrentFrame()
for _,v in ipairs(pages) do
p.data[v] = CountryData.gettable(frame, v, {})
end
return p
jafck7sfa13jpnis71itl728bu1x4nl
Module:CountryData/cacheG
828
248044
1593320
2026-08-29T19:24:34Z
Gayle157
73366
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika 'local CountryData = require('Module:CountryData') local pages = {'Armenia', 'Cuba', 'Cyprus', 'Ecuador', 'Ghana', 'Iceland', 'Jamaica', 'Luxembourg', 'Paraguay', 'Tunisia', 'Vietnam', 'West_Germany'} local p = { data = {} } local frame = mw.getCurrentFrame() for _,v in ipairs(pages) do p.data[v] = CountryData.gettable(frame, v, {}) end return p'
1593320
Scribunto
text/plain
local CountryData = require('Module:CountryData')
local pages = {'Armenia', 'Cuba', 'Cyprus', 'Ecuador', 'Ghana', 'Iceland', 'Jamaica', 'Luxembourg', 'Paraguay', 'Tunisia', 'Vietnam', 'West_Germany'}
local p = {
data = {}
}
local frame = mw.getCurrentFrame()
for _,v in ipairs(pages) do
p.data[v] = CountryData.gettable(frame, v, {})
end
return p
6bnokx6tx8j73rz3bf7h667ttknn5gm
Module:CountryData/cacheI
828
248045
1593321
2026-08-29T19:26:17Z
Gayle157
73366
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika 'local CountryData = require('Module:CountryData') local pages = {'Bangladesh', 'Cameroon', 'Costa_Rica', 'Ivory_Coast', 'Malta', 'Moldova', 'Nepal', 'North_Macedonia', 'Panama', 'Qatar', 'Senegal', 'Zimbabwe'} local p = { data = {} } local frame = mw.getCurrentFrame() for _,v in ipairs(pages) do p.data[v] = CountryData.gettable(frame, v, {}) end return p'
1593321
Scribunto
text/plain
local CountryData = require('Module:CountryData')
local pages = {'Bangladesh', 'Cameroon', 'Costa_Rica', 'Ivory_Coast', 'Malta', 'Moldova', 'Nepal', 'North_Macedonia', 'Panama', 'Qatar', 'Senegal', 'Zimbabwe'}
local p = {
data = {}
}
local frame = mw.getCurrentFrame()
for _,v in ipairs(pages) do
p.data[v] = CountryData.gettable(frame, v, {})
end
return p
6eu710lnsq30ultao2r5kzgxodw4czh
Module:CountryData/cacheJ
828
248046
1593322
2026-08-29T19:26:39Z
Gayle157
73366
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika 'local CountryData = require('Module:CountryData') local pages = {'Bolivia', 'El_Salvador', 'Ethiopia', 'Guatemala', 'Iraq', 'Lebanon', 'Myanmar', 'North_Korea', 'Northern_Ireland', 'Syria', 'Trinidad_and_Tobago', 'Uganda'} local p = { data = {} } local frame = mw.getCurrentFrame() for _,v in ipairs(pages) do p.data[v] = CountryData.gettable(frame, v, {}) end return p'
1593322
Scribunto
text/plain
local CountryData = require('Module:CountryData')
local pages = {'Bolivia', 'El_Salvador', 'Ethiopia', 'Guatemala', 'Iraq', 'Lebanon', 'Myanmar', 'North_Korea', 'Northern_Ireland', 'Syria', 'Trinidad_and_Tobago', 'Uganda'}
local p = {
data = {}
}
local frame = mw.getCurrentFrame()
for _,v in ipairs(pages) do
p.data[v] = CountryData.gettable(frame, v, {})
end
return p
fsj16tv4coxdifgcvd2q58pe4aatrdw
Dattatraya Naik
0
248047
1593334
2026-08-29T19:58:03Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Dattatraya Naik''' (1 Mei 1890 – 25 Aprili 1968) alikuwa mwamuzi wa [[kriketi]] kutoka [[India]]. Alisimamia mchezo mmoja wa Majaribio, kati ya India na West Indies, mwaka 1948.<ref>[http://www.espncricinfo.com/india/content/player/31977.html "Dattatraya Naik".] ESPNcricinfo. Retrieved 14 July 2013.</ref> Alikuwa miongoni mwa wajumbe wa jopo la waamuzi la Bodi ya Udhibiti wa Kriketi nchini India na [[Chama]] cha Kriketi cha Bombay.<ref>[https://news....'
1593334
wikitext
text/x-wiki
'''Dattatraya Naik''' (1 Mei 1890 – 25 Aprili 1968) alikuwa mwamuzi wa [[kriketi]] kutoka [[India]]. Alisimamia mchezo mmoja wa Majaribio, kati ya India na West Indies, mwaka 1948.<ref>[http://www.espncricinfo.com/india/content/player/31977.html "Dattatraya Naik".] ESPNcricinfo. Retrieved 14 July 2013.</ref>
Alikuwa miongoni mwa wajumbe wa jopo la waamuzi la Bodi ya Udhibiti wa Kriketi nchini India na [[Chama]] cha Kriketi cha Bombay.<ref>[https://news.google.com/newspapers?nid=P9oYG7HA76QC&dat=19680426&printsec=frontpage "Veteran umpire dead".] The Indian Express. 26 April 1968. p. 12. Retrieved 28 April 2017.</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1890]]
[[Jamii:Waliofariki 1968]]
[[Jamii:Waamuzi]]
k98eyd6epu6oxyjscvz6grqdg7th9q4
Jagath Nandakumar
0
248048
1593336
2026-08-29T20:03:39Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Jagath Nandakumar''' (amezaliwa 21 Mei 1969) ni mchezaji wa zamani wa [[kriketi]] wa daraja la kwanza kutoka Sri Lanka, ambaye alichezea Klabu ya [[Michezo]] ya Matara. Mchezo wake wa kwanza ulikuwa mechi isiyo rasmi ya Majaribio kati ya Sri Lanka A na Pakistan A mjini Galle mwaka 2001.<ref>[http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/49848.html "Jagath Nandakumar".] ESPN Cricinfo. Retrieved 30 January 2016.</ref> Baadaye alikuja kuwa mwamuzi wa krik...'
1593336
wikitext
text/x-wiki
'''Jagath Nandakumar''' (amezaliwa 21 Mei 1969) ni mchezaji wa zamani wa [[kriketi]] wa daraja la kwanza kutoka Sri Lanka, ambaye alichezea Klabu ya [[Michezo]] ya Matara. Mchezo wake wa kwanza ulikuwa mechi isiyo rasmi ya Majaribio kati ya Sri Lanka A na Pakistan A mjini Galle mwaka 2001.<ref>[http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/49848.html "Jagath Nandakumar".] ESPN Cricinfo. Retrieved 30 January 2016.</ref>
Baadaye alikuja kuwa mwamuzi wa kriketi na alisimamia michezo katika [[mashindano]] ya Inter-Provincial Twenty20 ya msimu wa 2007–08.<ref>[http://www.espncricinfo.com/sldomestic/engine/match/341778.html "Sri Lanka Cricket Inter-Provincial Twenty20 Tournament, Basnahira South v Schools Invitation XI at Colombo (Burgher), Apr 17, 2008".] ESPN Cricinfo. Retrieved 30 January 2016.</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1969]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waamuzi]]
fcj0j51872il8kgkwt4d42zpbtfnohp
A. L. Narasimhan
0
248049
1593337
2026-08-29T20:06:38Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''A. L. Narasimhan''' (amezaliwa 27 Aprili 1940) ni mwamuzi wa zamani wa [[kriketi]] kutoka [[India]]. Alisimamia [[mchezo]] mmoja wa Majaribio kati ya India na Sri Lanka mwaka 1994, pamoja na michezo minne ya Kimataifa ya Siku Moja (ODI) kati ya mwaka 1983 na 1993.<ref>[http://www.espncricinfo.com/india/content/player/32010.html "A. L. Narasimhan".] ESPNcricinfo. Retrieved 14 July 2013.</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mtu}} Jamii:Waliozaliw...'
1593337
wikitext
text/x-wiki
'''A. L. Narasimhan''' (amezaliwa 27 Aprili 1940) ni mwamuzi wa zamani wa [[kriketi]] kutoka [[India]]. Alisimamia [[mchezo]] mmoja wa Majaribio kati ya India na Sri Lanka mwaka 1994, pamoja na michezo minne ya Kimataifa ya Siku Moja (ODI) kati ya mwaka 1983 na 1993.<ref>[http://www.espncricinfo.com/india/content/player/32010.html "A. L. Narasimhan".] ESPNcricinfo. Retrieved 14 July 2013.</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1940]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waamuzi]]
a6cgy1o4w4r8elke14fv2525fvdbfog
David Narine
0
248050
1593338
2026-08-29T20:08:57Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''David Narine''' (amezaliwa 16 Agosti 1949) ni mwamuzi wa zamani wa [[kriketi]] kutoka West Indies. Alisimamia [[michezo]] mitatu ya Majaribio kati ya mwaka 1983 na 1985, pamoja na michezo minne ya Kimataifa ya Siku Moja (ODI) kati ya mwaka 1981 na 1985.<ref>[http://www.espncricinfo.com/westindies/content/player/52660.html "David Narine".] ESPNcricinfo. Retrieved 14 July 2013.</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1949]] [...'
1593338
wikitext
text/x-wiki
'''David Narine''' (amezaliwa 16 Agosti 1949) ni mwamuzi wa zamani wa [[kriketi]] kutoka West Indies. Alisimamia [[michezo]] mitatu ya Majaribio kati ya mwaka 1983 na 1985, pamoja na michezo minne ya Kimataifa ya Siku Moja (ODI) kati ya mwaka 1981 na 1985.<ref>[http://www.espncricinfo.com/westindies/content/player/52660.html "David Narine".] ESPNcricinfo. Retrieved 14 July 2013.</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1949]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waamuzi]]
2y9gh9gi575ooz248iny5easl4yit1r
Nasim-ul-Ghani
0
248051
1593341
2026-08-29T20:12:14Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Nasim-ul-Ghani''' (amezaliwa 14 Mei 1941) ni mchezaji wa zamani wa [[kriketi]] kutoka [[Pakistan]] ambaye alicheza michezo 29 ya Majaribio na mchezo mmoja wa Kimataifa ya Siku Moja (ODI) kati ya mwaka 1958 na 1973. Wakati alipocheza mchezo wake wa kwanza akiwa na umri wa miaka 16, alikuwa [[Mchezaji bora wa mwaka wa FIFA|mchezaji]] mwenye umri mdogo zaidi kuwahi kucheza mchezo wa Majaribio duniani.<ref>[http://www.espncricinfo.com/magazine/content/story...'
1593341
wikitext
text/x-wiki
'''Nasim-ul-Ghani''' (amezaliwa 14 Mei 1941) ni mchezaji wa zamani wa [[kriketi]] kutoka [[Pakistan]] ambaye alicheza michezo 29 ya Majaribio na mchezo mmoja wa Kimataifa ya Siku Moja (ODI) kati ya mwaka 1958 na 1973. Wakati alipocheza mchezo wake wa kwanza akiwa na umri wa miaka 16, alikuwa [[Mchezaji bora wa mwaka wa FIFA|mchezaji]] mwenye umri mdogo zaidi kuwahi kucheza mchezo wa Majaribio duniani.<ref>[http://www.espncricinfo.com/magazine/content/story/149496.html What a waste] Espncricinfo. Retrieved 20 March 2011</ref>
Alikuwa mchezaji wa kwanza aliyeitwa mlinzi wa usiku kufunga karne, alipofunga runs 101 dhidi ya England katika uwanja wa Lord's mwaka 1962. Hilo lilikuwa karne yake pekee katika kriketi ya Majaribio, na pia lilikuwa karne ya kwanza kufungwa na mchezaji wa Pakistan nchini England.
Akiwa mpigaji wa mpira wa mkono wa kushoto kwa kasi ndogo, Nasim-ul-Ghani ndiye mtu mwenye umri mdogo zaidi kuwahi kuchukua wiketi tano katika innings moja ya mchezo wa Majaribio. Alikuwa na umri wa miaka 16 na siku 303 alipofanya hivyo, akichukua wiketi 5 kwa runs 116 dhidi ya West Indies mwaka 1958.<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/cricket/8433322.stm "Shane Watson ton puts Australia on top against Pakistan".] BBC. 29 December 2009. Retrieved 4 November 2018.</ref>
Baadaye, Nasim alicheza kriketi ya Kaunti Ndogo kwa Staffordshire kuanzia mwaka 1969 hadi 1978.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1941]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waamuzi]]
39stdd2sfegbkoc3uog69a9kocs06gi
Rab Nawaz
0
248052
1593342
2026-08-29T20:17:19Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Rab Nawaz''' (17 Oktoba 1940 – Februari 2026) alikuwa mchezaji wa [[kriketi]] na mwamuzi kutoka [[Pakistan]]. Alisimamia michezo miwili ya Kimataifa ya Siku Moja (ODI) kati ya mwaka 1982 na 1984.<ref>[http://www.espncricinfo.com/pakistan/content/player/42476.html "Rab Nawaz".] ESPNcricinfo. Retrieved 26 May 2014.</ref> == Kazi ya uamuzi == Alianza kazi yake ya uamuzi katika [[mchezo]] kati ya Pakistan na Sri Lanka kwenye Uwanja wa Gaddafi mjini Lahor...'
1593342
wikitext
text/x-wiki
'''Rab Nawaz''' (17 Oktoba 1940 – Februari 2026) alikuwa mchezaji wa [[kriketi]] na mwamuzi kutoka [[Pakistan]]. Alisimamia michezo miwili ya Kimataifa ya Siku Moja (ODI) kati ya mwaka 1982 na 1984.<ref>[http://www.espncricinfo.com/pakistan/content/player/42476.html "Rab Nawaz".] ESPNcricinfo. Retrieved 26 May 2014.</ref>
== Kazi ya uamuzi ==
Alianza kazi yake ya uamuzi katika [[mchezo]] kati ya Pakistan na Sri Lanka kwenye Uwanja wa Gaddafi mjini Lahore tarehe 29 Machi 1982. Mchezo wake wa mwisho wa ODI kama mwamuzi ulikuwa kati ya Pakistan na New Zealand kwenye Uwanja wa Kriketi wa Sialkot tarehe 2 Desemba 1984.<ref>[https://www.pcb.com.pk/press-release-detail/pcb-mourns-the-passing-of-former-umpire-and-cricket-organiser-rab-nawaz-snr.html "PCB mourns the passing of former umpire and cricket organiser Rab Nawaz Snr".] PCB. 23 February 2026. Retrieved 26 March 2026.</ref>
== Kifo ==
Kifo cha Nawaz mjini Lahore kilitangazwa tarehe 23 Februari 2026. Alikuwa na umri wa miaka 85 na alikuwa akisumbuliwa na [[ugonjwa]] wa muda mrefu.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1940]]
[[Jamii:Waliofariki 2026]]
[[Jamii:Waamuzi]]
ryaqkwnzh7xgwrkjqbjj3q62ydbkff3
Aymen Tahar
0
248053
1593350
2026-08-29T20:34:41Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Aymen Tahar''' (amezaliwa 2 Oktoba 1989) ni mchezaji wa zamani wa kulipwa wa [[mpira]] wa miguu kutoka Algeria ambaye alicheza kama kiungo kwa klabu ya AEL ya ligi ya daraja la pili ya Ugiriki. Katika ngazi ya kimataifa, aliwakilisha timu ya taifa ya Algeria chini ya umri wa miaka 20.<ref>[http://www.gsp.ro/fotbal/liga-1/exclusiv-fotbalistul-fara-defecte-cum-este-caracterizat-noul-transfer-al-stelei-de-antrenorul-care-il-cunoaste-cel-mai-bine-452880.htm...'
1593350
wikitext
text/x-wiki
'''Aymen Tahar''' (amezaliwa 2 Oktoba 1989) ni mchezaji wa zamani wa kulipwa wa [[mpira]] wa miguu kutoka Algeria ambaye alicheza kama kiungo kwa klabu ya AEL ya ligi ya daraja la pili ya Ugiriki. Katika ngazi ya kimataifa, aliwakilisha timu ya taifa ya Algeria chini ya umri wa miaka 20.<ref>[http://www.gsp.ro/fotbal/liga-1/exclusiv-fotbalistul-fara-defecte-cum-este-caracterizat-noul-transfer-al-stelei-de-antrenorul-care-il-cunoaste-cel-mai-bine-452880.html "EXCLUSIV Fotbalistul fără defecte! Cum este caracterizat noul transfer al Stelei de antrenorul care îl cunoaşte cel mai bine"] (in Hungarian). Gazistul.ro. 30 June 2015. Retrieved 6 August 2016.</ref>
== Maisha ya soka ==
Aymen alizaliwa Algiers, Algeria, na alilelewa Sheffield, England katika familia ya Algeria. Ingawa alipokuwa akikua alikuwa shabiki wa Arsenal, alianza kucheza mpira wa miguu katika [[ligi]] za Jumapili. Uwezo wake ulimvutia Luis Silva, ambaye alimsaidia kujiunga na akademi ya Sheffield United mwaka 2005. Aliendelea kupitia viwango mbalimbali vya akademi hiyo na kuwa mchezaji wa kawaida wa timu ya akiba hadi msimu wa 2008–09.
Mwishoni mwa Februari 2009, alicheza mchezo wake wa kwanza kwa Sheffield United alipomrithi Lee Hendrie kama mchezaji wa akiba dhidi ya Hull City katika raundi ya tano ya Kombe la FA. Mwishoni mwa msimu huo aliachiliwa na klabu hiyo.
Baada ya kuondoka Sheffield United, alijiunga na Staveley Miners Welfare, ambako alifanya vizuri na kuwa mchezaji muhimu wa klabu hiyo.
=== Kucheza Romania ===
Tarehe 8 Februari 2012, Tahar alijiunga na klabu ya Romania ya Gaz Metan Mediaș kwa mkataba uliodumu hadi mwaka 2015. Alifanya mchezo wake wa kwanza kwa klabu hiyo tarehe 3 Machi 2012, akiingia kama mchezaji wa akiba dakika ya 66 katika ushindi wa 2–0 dhidi ya Dinamo București.<ref>[http://nonleague.pitchero.com/news/tahar-gets-pro-deal-in-romania-10876/ "TAHAR GETS PRO DEAL IN ROMANIA".] Non League Pitchero. 8 February 2012. Retrieved 6 August 2016.</ref>
Baada ya kupata changamoto katika kikosi cha kwanza katika [[misimu]] yake miwili ya mwanzo, alianza kuwa mchezaji wa kawaida. Alifunga bao lake la kwanza kwa Gaz Metan Mediaș tarehe 15 Septemba 2013 katika ushindi wa 2–1 dhidi ya Brașov. Alimaliza msimu wa 2013–14 akiwa amecheza michezo 33 na kufunga mabao mawili.
Katika msimu wa 2014–15, Tahar alirejea katika kikosi cha kwanza na alifunga bao katika ushindi wa 3–0 dhidi ya Botoșani. Baadaye alifunga mabao mawili zaidi dhidi ya Ceahlăul Piatra Neamț na Dinamo București. Alimaliza msimu akiwa amecheza michezo 30 na kufunga mabao matatu, lakini hakuweza kuisaidia klabu hiyo kuepuka kushuka daraja kutoka Liga I.
Tarehe 30 Juni 2015, Tahar alijiunga na Steaua București kwa mkataba hadi 30 Juni 2019. Alifanya mchezo wake wa kwanza tarehe 11 Julai 2015, akiingia kama mchezaji wa akiba kwa [[dakika]] 14 katika sare ya 0–0 dhidi ya Petrolul Ploiești.
Baadaye alifunga bao lake la kwanza kwa klabu hiyo katika Kombe la Romania dhidi ya Universitatea Cluj, katika ushindi wa 1–0. Tarehe 3 Oktoba 2015 alifunga bao lake la kwanza la ligi kwa Steaua București katika ushindi wa 2–1 dhidi ya Politehnica Iași. Hata hivyo, baada ya kiwango chake kushuka chini ya kocha Laurențiu Reghecampf, alipoteza nafasi yake katika kikosi na akaambiwa angeweza kuondoka klabuni.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1989]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Algeria]]
1ijh7czo9wujftv2eya6fq93km59g98
Simo Keddari
0
248054
1593351
2026-08-29T20:38:02Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Wassim Keddari Boulif''' (kwa Kiarabu: وسيم كداري بوليف; alizaliwa 3 Februari 2005), anayejulikana zaidi kwa jina la Simo, ni [[mchezaji]] wa kulipwa wa mpira wa miguu anayocheza kama beki wa kati katika klabu ya Al-Arabi SC ya Ligi ya Nyota ya Qatar. == Maisha ya soka == Simo alizaliwa huko Terrassa, Barcelona, Catalonia, [[Hispania]]. Alijiunga na mfumo wa vijana wa RCD Espanyol mwaka 2016 akitokea katika klabu ya mji wa kwao,<ref>{{Cit...'
1593351
wikitext
text/x-wiki
'''Wassim Keddari Boulif''' (kwa Kiarabu: وسيم كداري بوليف; alizaliwa 3 Februari 2005), anayejulikana zaidi kwa jina la Simo, ni [[mchezaji]] wa kulipwa wa mpira wa miguu anayocheza kama beki wa kati katika klabu ya Al-Arabi SC ya Ligi ya Nyota ya Qatar.
== Maisha ya soka ==
Simo alizaliwa huko Terrassa, Barcelona, Catalonia, [[Hispania]]. Alijiunga na mfumo wa vijana wa RCD Espanyol mwaka 2016 akitokea katika klabu ya mji wa kwao,<ref>{{Cite web|title=Simo renueva por cinco años|url=https://www.rcdespanyol.com/es/noticia/simo-renueva-por-cinco-anos/12789|work=www.rcdespanyol.com|accessdate=2026-08-29}}</ref> UFB Jàbac Terrassa. Tarehe 3 Julai 2021, akiwa bado mchezaji wa vijana, alisaini mkataba wa miaka mitano na klabu hiyo.
Simo alicheza mchezo wake wa kwanza katika ngazi ya wakubwa akiwa na Espanyol B tarehe 12 Desemba 2021, alipoanza katika ushindi wa 4–1 dhidi ya SD Ejea katika mashindano ya Segunda División RFEF. Alifunga bao lake la kwanza tarehe 5 Februari 2022, alipofunga bao la kusawazisha [[dakika]] za mwisho katika sare ya 3–3 dhidi ya CF Badalona.
Alifanya mchezo wake wa kwanza katika kikosi cha kwanza cha Espanyol na pia katika La Liga tarehe 4 Septemba 2022, akiingia kama mchezaji wa akiba katika kipindi cha pili katika ushindi wa 1–0 dhidi ya Athletic Bilbao ugenini.
Tarehe 10 Agosti 2023, alihamia klabu ya Al-Arabi SC inayoshiriki Ligi ya Nyota ya Qatar.<ref>{{Cite web|title=Simo moves to Al-Arabi|url=https://www.rcdespanyol.com/en/new/simo-moves-to-alarabi/15863|work=www.rcdespanyol.com|accessdate=2026-08-29}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 2005]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
e3cj9yyvejzs5rvyvw4cq9yk8xfi48o
1593362
1593351
2026-08-30T02:45:55Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1593362
wikitext
text/x-wiki
'''Wassim Keddari Boulif''' (kwa Kiarabu: وسيم كداري بوليف; alizaliwa 3 Februari 2005), anayejulikana zaidi kwa jina la Simo, ni [[mchezaji]] wa kulipwa wa mpira wa miguu anayocheza kama beki wa kati katika klabu ya Al-Arabi SC ya Ligi ya Nyota ya Qatar.
== Maisha ya soka ==
Simo alizaliwa huko Terrassa, Barcelona, Catalonia, [[Hispania]]. Alijiunga na mfumo wa vijana wa RCD Espanyol mwaka 2016 akitokea katika klabu ya mji wa kwao,<ref>{{Rejea tovuti|title=Simo renueva por cinco años|url=https://www.rcdespanyol.com/es/noticia/simo-renueva-por-cinco-anos/12789|work=www.rcdespanyol.com|accessdate=2026-08-29}}</ref> UFB Jàbac Terrassa. Tarehe 3 Julai 2021, akiwa bado mchezaji wa vijana, alisaini mkataba wa miaka mitano na klabu hiyo.
Simo alicheza mchezo wake wa kwanza katika ngazi ya wakubwa akiwa na Espanyol B tarehe 12 Desemba 2021, alipoanza katika ushindi wa 4–1 dhidi ya SD Ejea katika mashindano ya Segunda División RFEF. Alifunga bao lake la kwanza tarehe 5 Februari 2022, alipofunga bao la kusawazisha [[dakika]] za mwisho katika sare ya 3–3 dhidi ya CF Badalona.
Alifanya mchezo wake wa kwanza katika kikosi cha kwanza cha Espanyol na pia katika La Liga tarehe 4 Septemba 2022, akiingia kama mchezaji wa akiba katika kipindi cha pili katika ushindi wa 1–0 dhidi ya Athletic Bilbao ugenini.
Tarehe 10 Agosti 2023, alihamia klabu ya Al-Arabi SC inayoshiriki Ligi ya Nyota ya Qatar.<ref>{{Rejea tovuti|title=Simo moves to Al-Arabi|url=https://www.rcdespanyol.com/en/new/simo-moves-to-alarabi/15863|work=www.rcdespanyol.com|accessdate=2026-08-29}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 2005]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
c61rqehs94m3gr3xz1qvahqunch2w3l
Amir Sayoud
0
248055
1593352
2026-08-29T20:41:05Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Amir Sayoud''' (kwa Kiarabu: أمير سعيود; alizaliwa 30 Septemba 1990) ni [[mchezaji]] wa kulipwa wa mpira wa miguu kutoka Algeria anayecheza kama kiungo [[mshambuliaji]] katika klabu ya Al-Hazem ya Ligi ya Kulipwa ya Saudi Arabia na timu ya taifa ya Algeria. == Maisha ya soka == === Maisha ya soka ya vijana === Sayoud alizaliwa huko Guelma, Algeria. Alianza kucheza soka mwaka 2002 katika mfumo wa vijana wa klabu ya eneo hilo, Nasr El Fedjoudj....'
1593352
wikitext
text/x-wiki
'''Amir Sayoud''' (kwa Kiarabu: أمير سعيود; alizaliwa 30 Septemba 1990) ni [[mchezaji]] wa kulipwa wa mpira wa miguu kutoka Algeria anayecheza kama kiungo [[mshambuliaji]] katika klabu ya Al-Hazem ya Ligi ya Kulipwa ya Saudi Arabia na timu ya taifa ya Algeria.
== Maisha ya soka ==
=== Maisha ya soka ya vijana ===
Sayoud alizaliwa huko Guelma, Algeria. Alianza kucheza soka mwaka 2002 katika mfumo wa vijana wa klabu ya eneo hilo, Nasr El Fedjoudj. Baadaye alichezea Rapid de Guelma na ES Guelma, kabla ya kuhamia ES Sétif.<ref name=":0">{{Cite web|title=Amir Saayoud accueilli en enfant prodigue à Fedjoudj|url=https://www.algerie360.com/amir-saayoud-accueilli-en-enfant-prodigue-a-fedjoudj/|work=Algerie360|date=2009-09-30|accessdate=2026-08-29|language=fr-FR|author=Ahmed Saifi}}</ref>
Akiwa Sétif, aliona tangazo la televisheni kuhusu usaili wa wachezaji uliofanyika Algiers kwa ajili ya Play Maker Academy huko Ismaïlia, Misri. Kati ya watu 80 waliofanya usaili, Sayoud alikuwa miongoni mwa wachezaji watano bora na akapelekwa Ismaïlia kufanya mazoezi pamoja na wachezaji wengine 108 kutoka ulimwengu wa [[Kiarabu]].
Baada ya miezi minne ya mazoezi, wachezaji 35 pekee walichaguliwa kuendelea, na Sayoud alikuwa miongoni mwao. Wachezaji hao waliendelea na mazoezi pamoja na kushiriki katika michezo, huku Sayoud akichaguliwa kuwa mchezaji bora zaidi katika kundi hilo.
Alivutia vilabu kadhaa, vikiwemo Al-Ahly, Ismaily, Al-Ahli Dubai na Al Ain. Sayoud aliamua kujiunga na Al-Ahli Dubai, ambapo alisaini mkataba wa miaka minne. Wakati wa kipindi chake kifupi katika Falme za Kiarabu, kipaji chake kilitambuliwa haraka na klabu ya Misri ya Al-Ahly.<ref name=":0" />
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1990]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Algeria]]
t5lmp2xmbhiddhcy7uffcu2zznccn69
1593353
1593352
2026-08-29T20:42:19Z
Don Malya
61486
1593353
wikitext
text/x-wiki
'''Amir Sayoud''' (kwa Kiarabu: أمير سعيود; alizaliwa 30 Septemba 1990) ni [[mchezaji]] wa kulipwa wa mpira wa miguu kutoka Algeria anayecheza kama kiungo [[mshambuliaji]] katika klabu ya Al-Hazem ya Ligi ya Kulipwa ya Saudi Arabia na timu ya taifa ya Algeria.
== Maisha ya soka ==
=== Maisha ya soka ya vijana ===
Sayoud alizaliwa huko Guelma, Algeria. Alianza kucheza soka mwaka 2002 katika mfumo wa vijana wa klabu ya eneo hilo, Nasr El Fedjoudj. Baadaye alichezea Rapid de Guelma na ES Guelma, kabla ya kuhamia ES Sétif.<ref name=":0">{{Cite web|title=Amir Saayoud accueilli en enfant prodigue à Fedjoudj|url=https://www.algerie360.com/amir-saayoud-accueilli-en-enfant-prodigue-a-fedjoudj/|work=Algerie360|date=2009-09-30|accessdate=2026-08-29|language=fr-FR|author=Ahmed Saifi}}</ref>
Akiwa Sétif, aliona tangazo la televisheni kuhusu usaili wa wachezaji uliofanyika Algiers kwa ajili ya Play Maker Academy huko Ismaïlia, Misri. Kati ya watu 80 waliofanya usaili, Sayoud alikuwa miongoni mwa wachezaji watano bora na akapelekwa Ismaïlia kufanya mazoezi pamoja na wachezaji wengine 108 kutoka ulimwengu wa [[Kiarabu]].
Baada ya miezi minne ya mazoezi, wachezaji 35 pekee walichaguliwa kuendelea, na Sayoud alikuwa miongoni mwao. Wachezaji hao waliendelea na mazoezi pamoja na kushiriki katika michezo, huku Sayoud akichaguliwa kuwa mchezaji bora zaidi katika kundi hilo.
Alivutia vilabu kadhaa, vikiwemo Al-Ahly, Ismaily, Al-Ahli Dubai na Al Ain. Sayoud aliamua kujiunga na Al-Ahli Dubai, ambapo alisaini [[mkataba]] wa miaka minne. Wakati wa kipindi chake kifupi katika Falme za Kiarabu, kipaji chake kilitambuliwa haraka na klabu ya Misri ya Al-Ahly.<ref name=":0" />
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1990]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Algeria]]
de1tur9jh8ndfmjkb92xhceroyjo1vw
Saïd Sayah
0
248056
1593356
2026-08-29T20:51:36Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Saïd Sayah''' (kwa Kiarabu: سعيد سايح; alizaliwa 21 Julai 1989) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Algeria anayocheza kama kiungo wa GC Mascara katika Ligi ya Pili ya Algeria.<ref>{{Cite journal |last=Ndayizeye |first=Révocat |last2=Mashauri |first2=Michael |date=2025-07-14 |title=Uhawilishaji Mkazo wa Kiswahili kwa wajifunzaji Kiswahili kama Lugha ya Pili : Uchunguzi kifani wajifunzaji Warundi nchini Burundi |url=https://doi.org/10.51317/ea...'
1593356
wikitext
text/x-wiki
'''Saïd Sayah''' (kwa Kiarabu: سعيد سايح; alizaliwa 21 Julai 1989) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Algeria anayocheza kama kiungo wa GC Mascara katika Ligi ya Pili ya Algeria.<ref>{{Cite journal |last=Ndayizeye |first=Révocat |last2=Mashauri |first2=Michael |date=2025-07-14 |title=Uhawilishaji Mkazo wa Kiswahili kwa wajifunzaji Kiswahili kama Lugha ya Pili : Uchunguzi kifani wajifunzaji Warundi nchini Burundi |url=https://doi.org/10.51317/eajk.v4i1.759 |journal=Eastern Africa Journal of Kiswahili (EAJK) |volume=4 |issue=1 |pages=39–54 |doi=10.51317/eajk.v4i1.759 |issn=2958-1036}}</ref>
== Maisha ya soka ==
Tarehe 27 Julai 2011, Sayah alitolewa kwa mkopo kwenda MC Saïda kwa msimu mmoja.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1989]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Algeria]]
7somjkvqk8lngngsilgqjb6m0ib4gvx
1593360
1593356
2026-08-30T02:35:31Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced.
1593360
wikitext
text/x-wiki
'''Saïd Sayah''' (kwa Kiarabu: سعيد سايح; alizaliwa 21 Julai 1989) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Algeria anayocheza kama kiungo wa GC Mascara katika Ligi ya Pili ya Algeria.<ref>{{Rejea jarida |last=Ndayizeye |first=Révocat |last2=Mashauri |first2=Michael |date=2025-07-14 |title=Uhawilishaji Mkazo wa Kiswahili kwa wajifunzaji Kiswahili kama Lugha ya Pili : Uchunguzi kifani wajifunzaji Warundi nchini Burundi |url=https://doi.org/10.51317/eajk.v4i1.759 |journal=Eastern Africa Journal of Kiswahili (EAJK) |volume=4 |issue=1 |pages=39–54 |doi=10.51317/eajk.v4i1.759 |issn=2958-1036}}</ref>
== Maisha ya soka ==
Tarehe 27 Julai 2011, Sayah alitolewa kwa mkopo kwenda MC Saïda kwa msimu mmoja.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1989]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Algeria]]
326z7skce6sohhtwt1gaakxfm6kvu1y
Kigezo:Infobox election
10
248057
1593369
2026-08-30T04:34:55Z
Gayle157
73366
Gayle157 alihamisha ukurasa wa [[Kigezo:Infobox election]] hadi [[Kigezo:Jedwali la uchaguzi]]: Swahili version
1593369
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Kigezo:Jedwali la uchaguzi]]
6mut0lpgcd3gkwaxiah7shrqo70lqt4
Yaniss Saidi
0
248058
1593381
2026-08-30T05:36:08Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Mohamed Yaniss Saidi''' (amezaliwa 3 Oktoba 2005) ni mchezaji wa kulipwa wa [[mpira]] wa miguu anayocheza kama beki katika klabu ya Derthona ya Italia, inayoshiriki Serie D. Alizaliwa nchini Italia na anaiwakilisha Algeria katika ngazi ya kimataifa. == Maisha ya soka == Saidi alianza safari yake ya soka akiwa katika mfumo wa vijana nchini [[Italia]]. Baadaye alijiunga na Novara, ambako alipanda kupitia mfumo wa maendeleo wa klabu hiyo na kupata nafasi...'
1593381
wikitext
text/x-wiki
'''Mohamed Yaniss Saidi''' (amezaliwa 3 Oktoba 2005) ni mchezaji wa kulipwa wa [[mpira]] wa miguu anayocheza kama beki katika klabu ya Derthona ya Italia, inayoshiriki Serie D. Alizaliwa nchini Italia na anaiwakilisha Algeria katika ngazi ya kimataifa.
== Maisha ya soka ==
Saidi alianza safari yake ya soka akiwa katika mfumo wa vijana nchini [[Italia]]. Baadaye alijiunga na Novara, ambako alipanda kupitia mfumo wa maendeleo wa klabu hiyo na kupata nafasi ya kucheza katika kikosi cha wakubwa.
Tarehe 19 Machi 2023, akiwa na umri wa miaka 17, Saidi alicheza mchezo wake wa kwanza katika soka la kulipwa akiwa na Novara. Aliingia uwanjani kama mchezaji wa akiba katika mchezo dhidi ya Pordenone. Mechi hiyo ilikuwa hatua muhimu katika mwanzo wa maisha yake ya soka la wakubwa, baada ya muda alioutumia katika mfumo wa vijana.
Baada ya kuanza kucheza [[soka]] la wakubwa, Saidi aliendelea kupata uzoefu kupitia klabu mbalimbali nchini Italia. Alitumia muda katika mazingira ya ushindani wa soka la ngazi za chini, ambako alipata nafasi ya kuendeleza uwezo wake wa kucheza kama beki na kujenga uzoefu wa kucheza dhidi ya wachezaji wenye uzoefu zaidi.
Baadaye Saidi alijiunga na Derthona, klabu inayoshiriki Serie D. Akiwa Derthona, anaendelea kujenga taaluma yake katika soka la Italia huku akitafuta nafasi zaidi za kucheza na kuimarisha uwezo wake kama beki. Serie D ni moja ya ngazi muhimu katika mfumo wa ligi za soka nchini Italia na huwapa wachezaji vijana nafasi ya kupata uzoefu wa ushindani wa kiwango cha juu.<ref>{{Cite web|title=Mobile livescore - Flashscore.mobi football scores|url=https://www.flashscore.mobi/|work=www.flashscore.mobi|accessdate=2026-08-30|language=en}}</ref>
== Maisha ya kimataifa ==
Kwa kuwa Saidi alizaliwa nchini Italia lakini ana asili ya [[Algeria]], ana haki ya kuiwakilisha Algeria katika soka la kimataifa. Ameiwakilisha Algeria chini ya miaka 20 katika ngazi ya vijana.
Uamuzi wake wa kuiwakilisha Algeria unaonyesha uhusiano wake na nchi hiyo licha ya kuzaliwa na kukulia katika mazingira ya soka ya Italia. Uwakilishi wake katika timu za vijana za Algeria pia umempa nafasi ya kupata uzoefu wa kimataifa na kukutana na wachezaji kutoka mataifa mengine.
Saidi anaendelea na maendeleo yake kama mchezaji kijana, huku uzoefu wake wa kucheza nchini Italia na kushiriki katika mfumo wa timu za taifa za Algeria ukimpa msingi wa kuendeleza taaluma yake ya soka.<ref>{{Cite web|title=Mobile livescore - Flashscore.mobi football scores|url=https://www.flashscore.mobi/?|work=www.flashscore.mobi|accessdate=2026-08-30|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 2005]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Algeria]]
csd4u0ul0ih7tb8x13uqahykueg3tux
Miloud Rebiaï
0
248059
1593383
2026-08-30T05:40:48Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika 'Miloud Rebiaï (kwa Kiarabu: ميلود ربيعي; alizaliwa 12 Desemba 1993) ni [[mchezaji]] wa kulipwa wa mpira wa miguu kutoka Algeria anayekipiga katika klabu ya CS Constantine. Anajulikana kwa uzoefu wake katika soka la [[Algeria]], ambapo amewahi kuchezea vilabu kadhaa vya ligi ya ndani. == Maisha ya soka == Rebiaï alianza maisha yake ya soka katika mfumo wa soka la Algeria, akijenga uwezo wake kabla ya kupata nafasi ya kucheza katika kikosi cha w...'
1593383
wikitext
text/x-wiki
Miloud Rebiaï (kwa Kiarabu: ميلود ربيعي; alizaliwa 12 Desemba 1993) ni [[mchezaji]] wa kulipwa wa mpira wa miguu kutoka Algeria anayekipiga katika klabu ya CS Constantine. Anajulikana kwa uzoefu wake katika soka la [[Algeria]], ambapo amewahi kuchezea vilabu kadhaa vya ligi ya ndani.
== Maisha ya soka ==
Rebiaï alianza maisha yake ya soka katika mfumo wa soka la Algeria, akijenga uwezo wake kabla ya kupata nafasi ya kucheza katika kikosi cha wakubwa cha WA Tlemcen. Alifanya mchezo wake wa kwanza wa kulipwa tarehe 24 Machi 2012, akiwa bado kijana. Katika mchezo huo wa ligi dhidi ya MC Saïda, aliingia uwanjani kama mchezaji wa akiba.
Mchezo huo ulikuwa mwanzo wa [[safari]] yake katika soka la ngazi ya juu nchini Algeria. Baada ya kuanza kucheza kwa WA Tlemcen, Rebiaï aliendelea kupata uzoefu katika mashindano ya ndani na kuimarisha uwezo wake kama mchezaji wa mpira wa miguu. Kipindi chake katika klabu hiyo kilimsaidia kujenga msingi wa maisha yake ya baadaye katika soka la kulipwa.
Katika miaka iliyofuata, Rebiaï aliendelea kucheza katika soka la Algeria na kuvutia vilabu vikubwa zaidi. Mwaka 2019, alisaini mkataba na MC Alger, moja ya vilabu maarufu nchini Algeria. Kuhamia MC Alger kulikuwa hatua muhimu katika maisha yake ya soka, kwani kulimpa nafasi ya kucheza katika mazingira yenye ushindani mkubwa zaidi na kukutana na baadhi ya wachezaji bora wa soka la ndani.
Akiwa MC Alger, Rebiaï aliendelea kuongeza uzoefu wake na kushiriki katika [[mashindano]] mbalimbali ya soka nchini Algeria. Uzoefu alioupata katika klabu hiyo ulimsaidia kujiimarisha zaidi kama mchezaji mwenye uwezo wa kushindana katika kiwango cha juu.
=== CR Belouizdad ===
Mwaka 2022, Rebiaï alihamia CR Belouizdad. Klabu hiyo ni miongoni mwa vilabu vikubwa na vyenye mafanikio nchini Algeria. Uhamisho huo ulimpa nafasi ya kuendelea na taaluma yake katika klabu yenye historia kubwa katika soka la Algeria.
Katika kipindi chake na CR Belouizdad, aliendelea kupata uzoefu wa kucheza katika mashindano ya ndani. Pia alifanya kazi katika mazingira ya ushindani yaliyomsaidia kuendeleza uwezo na uzoefu wake kama mchezaji wa kulipwa.<ref>{{Cite web|title=CR Belouizdad : Miloud Rebiaï s'engage pour deux saisons|url=https://www.dzfoot.com/football-en-algerie/cr-belouizdad-miloud-rebiai-sengage-pour-deux-saisons-229434.html|work=Football Algérien - DZFOOT.COM|date=2022-08-04|accessdate=2026-08-30|language=fr-FR|author=Said}}</ref>
=== CS Constantine ===
Mwaka 2023, Rebiaï alijiunga na CS Constantine. Kujiunga kwake na klabu hiyo kuliongeza sura nyingine katika maisha yake ya soka, baada ya awali kuchezea WA Tlemcen, MC Alger na CR Belouizdad.
Akiwa CS Constantine, Rebiaï anaendelea kushiriki katika soka la Algeria na kutumia uzoefu wake wa miaka kadhaa katika ligi ya ndani. Uzoefu wake katika vilabu mbalimbali umemfanya kuwa mchezaji mwenye [[historia]] pana katika soka la kulipwa nchini Algeria.
Kwa ujumla, maisha ya soka ya Miloud Rebiaï yanaonyesha safari ya mchezaji aliyeanza kucheza soka la kulipwa akiwa kijana na baadaye akapata nafasi ya kujiunga na baadhi ya vilabu maarufu nchini Algeria.<ref>{{Cite web|title=Compte suspendu|url=https://www.mediafootdz.dz/cgi-sys/suspendedpage.cgi|work=www.mediafootdz.dz|accessdate=2026-08-30}}</ref> Tangu kuanza kwake na WA Tlemcen mwaka 2012, ameendelea kujenga taaluma yake kupitia MC Alger, CR Belouizdad na CS Constantine.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1993]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Algeria]]
9165o6n7hvw4plda4g9t2hxkpp3m91q
1593416
1593383
2026-08-30T09:05:58Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1593416
wikitext
text/x-wiki
Miloud Rebiaï (kwa Kiarabu: ميلود ربيعي; alizaliwa 12 Desemba 1993) ni [[mchezaji]] wa kulipwa wa mpira wa miguu kutoka Algeria anayekipiga katika klabu ya CS Constantine. Anajulikana kwa uzoefu wake katika soka la [[Algeria]], ambapo amewahi kuchezea vilabu kadhaa vya ligi ya ndani.
== Maisha ya soka ==
Rebiaï alianza maisha yake ya soka katika mfumo wa soka la Algeria, akijenga uwezo wake kabla ya kupata nafasi ya kucheza katika kikosi cha wakubwa cha WA Tlemcen. Alifanya mchezo wake wa kwanza wa kulipwa tarehe 24 Machi 2012, akiwa bado kijana. Katika mchezo huo wa ligi dhidi ya MC Saïda, aliingia uwanjani kama mchezaji wa akiba.
Mchezo huo ulikuwa mwanzo wa [[safari]] yake katika soka la ngazi ya juu nchini Algeria. Baada ya kuanza kucheza kwa WA Tlemcen, Rebiaï aliendelea kupata uzoefu katika mashindano ya ndani na kuimarisha uwezo wake kama mchezaji wa mpira wa miguu. Kipindi chake katika klabu hiyo kilimsaidia kujenga msingi wa maisha yake ya baadaye katika soka la kulipwa.
Katika miaka iliyofuata, Rebiaï aliendelea kucheza katika soka la Algeria na kuvutia vilabu vikubwa zaidi. Mwaka 2019, alisaini mkataba na MC Alger, moja ya vilabu maarufu nchini Algeria. Kuhamia MC Alger kulikuwa hatua muhimu katika maisha yake ya soka, kwani kulimpa nafasi ya kucheza katika mazingira yenye ushindani mkubwa zaidi na kukutana na baadhi ya wachezaji bora wa soka la ndani.
Akiwa MC Alger, Rebiaï aliendelea kuongeza uzoefu wake na kushiriki katika [[mashindano]] mbalimbali ya soka nchini Algeria. Uzoefu alioupata katika klabu hiyo ulimsaidia kujiimarisha zaidi kama mchezaji mwenye uwezo wa kushindana katika kiwango cha juu.
=== CR Belouizdad ===
Mwaka 2022, Rebiaï alihamia CR Belouizdad. Klabu hiyo ni miongoni mwa vilabu vikubwa na vyenye mafanikio nchini Algeria. Uhamisho huo ulimpa nafasi ya kuendelea na taaluma yake katika klabu yenye historia kubwa katika soka la Algeria.
Katika kipindi chake na CR Belouizdad, aliendelea kupata uzoefu wa kucheza katika mashindano ya ndani. Pia alifanya kazi katika mazingira ya ushindani yaliyomsaidia kuendeleza uwezo na uzoefu wake kama mchezaji wa kulipwa.<ref>{{Rejea tovuti|title=CR Belouizdad : Miloud Rebiaï s'engage pour deux saisons|url=https://www.dzfoot.com/football-en-algerie/cr-belouizdad-miloud-rebiai-sengage-pour-deux-saisons-229434.html|work=Football Algérien - DZFOOT.COM|date=2022-08-04|accessdate=2026-08-30|language=fr-FR|author=Said}}</ref>
=== CS Constantine ===
Mwaka 2023, Rebiaï alijiunga na CS Constantine. Kujiunga kwake na klabu hiyo kuliongeza sura nyingine katika maisha yake ya soka, baada ya awali kuchezea WA Tlemcen, MC Alger na CR Belouizdad.
Akiwa CS Constantine, Rebiaï anaendelea kushiriki katika soka la Algeria na kutumia uzoefu wake wa miaka kadhaa katika ligi ya ndani. Uzoefu wake katika vilabu mbalimbali umemfanya kuwa mchezaji mwenye [[historia]] pana katika soka la kulipwa nchini Algeria.
Kwa ujumla, maisha ya soka ya Miloud Rebiaï yanaonyesha safari ya mchezaji aliyeanza kucheza soka la kulipwa akiwa kijana na baadaye akapata nafasi ya kujiunga na baadhi ya vilabu maarufu nchini Algeria.<ref>{{Rejea tovuti|title=Compte suspendu|url=https://www.mediafootdz.dz/cgi-sys/suspendedpage.cgi|work=www.mediafootdz.dz|accessdate=2026-08-30}}</ref> Tangu kuanza kwake na WA Tlemcen mwaka 2012, ameendelea kujenga taaluma yake kupitia MC Alger, CR Belouizdad na CS Constantine.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1993]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Algeria]]
e2sy5iy09rmcj2548beklb5xdd69hke
Mohamed Ramdaoui
0
248060
1593387
2026-08-30T05:45:37Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Mohamed El Amine Ramdaoui''' (kwa Kiarabu: محمد الأمين رمضاوي; alizaliwa 23 Julai 2005) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu kutoka Algeria anayocheza kama [[mshambuliaji]] katika klabu ya USM Alger, inayoshiriki Ligi ya Kitaalamu ya Algeria.<ref>[https://lfp.dz/en/player/42252 "RAMDAOUI MOHAMMED EL AMINE".] lfp.dz. Retrieved 8 August 2026.</ref> == Maisha ya soka == Ramdaoui alianza safari yake ya soka mwaka 2021 katika Chuo cha Shirikish...'
1593387
wikitext
text/x-wiki
'''Mohamed El Amine Ramdaoui''' (kwa Kiarabu: محمد الأمين رمضاوي; alizaliwa 23 Julai 2005) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu kutoka Algeria anayocheza kama [[mshambuliaji]] katika klabu ya USM Alger, inayoshiriki Ligi ya Kitaalamu ya Algeria.<ref>[https://lfp.dz/en/player/42252 "RAMDAOUI MOHAMMED EL AMINE".] lfp.dz. Retrieved 8 August 2026.</ref>
== Maisha ya soka ==
Ramdaoui alianza safari yake ya soka mwaka 2021 katika Chuo cha Shirikisho la Soka la Algeria (FAF) kilichopo Sidi Bel Abbès. Akiwa katika chuo hicho, alipata mafunzo ya msingi na ya kitaalamu yaliyolenga kuendeleza vipaji vya wachezaji vijana nchini Algeria.
Mwaka 2022, Ramdaoui alijiunga na Paradou AC, [[klabu]] inayojulikana kwa mfumo wake wa kukuza vipaji vya vijana. Kujiunga kwake na Paradou AC kulimpa nafasi ya kuendelea na maendeleo yake katika mazingira ya ushindani wa soka la kitaaluma nchini Algeria.
Tarehe 27 Septemba 2023, Ramdaoui alicheza [[mchezo]] wake wa kwanza kwa kikosi cha wakubwa cha Paradou AC. Alishiriki katika ushindi wa 1–0 dhidi ya USM Alger. Mchezo huo ulikuwa hatua muhimu katika maisha yake ya soka, kwani ulimwezesha kuanza kushindana katika kiwango cha juu cha soka la Algeria.
Tarehe 5 Januari 2024, Ramdaoui alifunga bao lake la kwanza akiwa na Paradou AC. Bao hilo lilifungwa katika ushindi wa 4–1 dhidi ya US Souf. Kufunga bao lake la kwanza kulionyesha uwezo wake wa kucheza kama mshambuliaji na kuongeza ufanisi wake katika eneo la ushambuliaji.
Baada ya kuendelea kucheza na Paradou AC, Ramdaoui alivutia klabu kubwa zaidi nchini Algeria. Tarehe 8 Agosti 2026, alijiunga na USM Alger. Uhamisho huo ulikuwa hatua muhimu katika taaluma yake, kwani USM Alger ni miongoni mwa klabu zinazojulikana katika soka la Algeria. Ramdaoui alijiunga na klabu hiyo akiwa na matarajio ya kuendelea kukua kama mshambuliaji na kushindana katika mashindano ya ndani na ya kimataifa.<ref>{{Cite web|title=USM Alger: Ramdaoui engagé jusqu’en 2029|url=https://www.horizons.dz/2026/08/usm-alger-ramdaoui-engage-jusquen-2029/|date=2026-08-08|accessdate=2026-08-30|language=fr-FR}}</ref>
== Maisha ya kimataifa ==
Ramdaoui ameanza pia kupata uzoefu katika ngazi ya timu za taifa za vijana za Algeria. Mnamo Septemba 2024, aliitwa katika kikosi cha Algeria chini ya miaka 20 kwa ajili ya mchezo wa kirafiki dhidi ya Tunisia. Kuitwa kwake katika timu hiyo kulikuwa sehemu ya maendeleo yake katika soka la kimataifa la vijana.
Mnamo Machi 2026, Ramdaoui aliitwa katika kikosi cha [[Algeria]] chini ya miaka 23 kwa ajili ya mchezo wa kirafiki dhidi ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Kuitwa katika timu ya U23 kulimpa nafasi ya kuendelea kupata uzoefu katika ngazi ya kimataifa na kujiandaa kwa ushindani wa kiwango cha juu zaidi.
Ramdaoui anaendelea kujenga [[taaluma]] yake akiwa mchezaji kijana. Uzoefu alioupata katika akademi ya FAF, Paradou AC na sasa USM Alger, pamoja na ushiriki wake katika timu za taifa za vijana, unampa msingi wa kuendeleza uwezo wake katika soka la kulipwa.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-cheza-mpira}}
74hi1dwzy8q6nht99ay9fmxv3wavtcd
1593389
1593387
2026-08-30T05:46:25Z
Don Malya
61486
1593389
wikitext
text/x-wiki
'''Mohamed El Amine Ramdaoui''' (kwa Kiarabu: محمد الأمين رمضاوي; alizaliwa 23 Julai 2005) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu kutoka Algeria anayocheza kama [[mshambuliaji]] katika klabu ya USM Alger, inayoshiriki Ligi ya Kitaalamu ya Algeria.<ref>[https://lfp.dz/en/player/42252 "RAMDAOUI MOHAMMED EL AMINE".] lfp.dz. Retrieved 8 August 2026.</ref>
== Maisha ya soka ==
Ramdaoui alianza safari yake ya soka mwaka 2021 katika Chuo cha Shirikisho la Soka la Algeria (FAF) kilichopo Sidi Bel Abbès. Akiwa katika chuo hicho, alipata mafunzo ya msingi na ya kitaalamu yaliyolenga kuendeleza vipaji vya wachezaji vijana nchini Algeria.
Mwaka 2022, Ramdaoui alijiunga na Paradou AC, [[klabu]] inayojulikana kwa mfumo wake wa kukuza vipaji vya vijana. Kujiunga kwake na Paradou AC kulimpa nafasi ya kuendelea na maendeleo yake katika mazingira ya ushindani wa soka la kitaaluma nchini Algeria.
Tarehe 27 Septemba 2023, Ramdaoui alicheza [[mchezo]] wake wa kwanza kwa kikosi cha wakubwa cha Paradou AC. Alishiriki katika ushindi wa 1–0 dhidi ya USM Alger. Mchezo huo ulikuwa hatua muhimu katika maisha yake ya soka, kwani ulimwezesha kuanza kushindana katika kiwango cha juu cha soka la Algeria.
Tarehe 5 Januari 2024, Ramdaoui alifunga bao lake la kwanza akiwa na Paradou AC. Bao hilo lilifungwa katika ushindi wa 4–1 dhidi ya US Souf. Kufunga bao lake la kwanza kulionyesha uwezo wake wa kucheza kama mshambuliaji na kuongeza ufanisi wake katika eneo la ushambuliaji.
Baada ya kuendelea kucheza na Paradou AC, Ramdaoui alivutia klabu kubwa zaidi nchini Algeria. Tarehe 8 Agosti 2026, alijiunga na USM Alger. Uhamisho huo ulikuwa hatua muhimu katika taaluma yake, kwani USM Alger ni miongoni mwa klabu zinazojulikana katika soka la Algeria. Ramdaoui alijiunga na klabu hiyo akiwa na matarajio ya kuendelea kukua kama mshambuliaji na kushindana katika mashindano ya ndani na ya kimataifa.<ref>{{Cite web|title=USM Alger: Ramdaoui engagé jusqu’en 2029|url=https://www.horizons.dz/2026/08/usm-alger-ramdaoui-engage-jusquen-2029/|date=2026-08-08|accessdate=2026-08-30|language=fr-FR}}</ref>
== Maisha ya kimataifa ==
Ramdaoui ameanza pia kupata uzoefu katika ngazi ya timu za taifa za vijana za Algeria. Mnamo Septemba 2024, aliitwa katika kikosi cha Algeria chini ya miaka 20 kwa ajili ya mchezo wa kirafiki dhidi ya Tunisia. Kuitwa kwake katika timu hiyo kulikuwa sehemu ya maendeleo yake katika soka la kimataifa la vijana.
Mnamo Machi 2026, Ramdaoui aliitwa katika kikosi cha [[Algeria]] chini ya miaka 23 kwa ajili ya mchezo wa kirafiki dhidi ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Kuitwa katika timu ya U23 kulimpa nafasi ya kuendelea kupata uzoefu katika ngazi ya kimataifa na kujiandaa kwa ushindani wa kiwango cha juu zaidi.
Ramdaoui anaendelea kujenga [[taaluma]] yake akiwa mchezaji kijana. Uzoefu alioupata katika akademi ya FAF, Paradou AC na sasa USM Alger, pamoja na ushiriki wake katika timu za taifa za vijana, unampa msingi wa kuendeleza uwezo wake katika soka la kulipwa.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 2005]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Algeria]]
1z29atcag5lbny80s15hm6jn6ok3fcu
1593417
1593389
2026-08-30T09:16:56Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced.
1593417
wikitext
text/x-wiki
'''Mohamed El Amine Ramdaoui''' (kwa Kiarabu: محمد الأمين رمضاوي; alizaliwa 23 Julai 2005) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu kutoka Algeria anayocheza kama [[mshambuliaji]] katika klabu ya USM Alger, inayoshiriki Ligi ya Kitaalamu ya Algeria.<ref>[https://lfp.dz/en/player/42252 "RAMDAOUI MOHAMMED EL AMINE".] lfp.dz. Retrieved 8 August 2026.</ref>
== Maisha ya soka ==
Ramdaoui alianza safari yake ya soka mwaka 2021 katika Chuo cha Shirikisho la Soka la Algeria (FAF) kilichopo Sidi Bel Abbès. Akiwa katika chuo hicho, alipata mafunzo ya msingi na ya kitaalamu yaliyolenga kuendeleza vipaji vya wachezaji vijana nchini Algeria.
Mwaka 2022, Ramdaoui alijiunga na Paradou AC, [[klabu]] inayojulikana kwa mfumo wake wa kukuza vipaji vya vijana. Kujiunga kwake na Paradou AC kulimpa nafasi ya kuendelea na maendeleo yake katika mazingira ya ushindani wa soka la kitaaluma nchini Algeria.
Tarehe 27 Septemba 2023, Ramdaoui alicheza [[mchezo]] wake wa kwanza kwa kikosi cha wakubwa cha Paradou AC. Alishiriki katika ushindi wa 1–0 dhidi ya USM Alger. Mchezo huo ulikuwa hatua muhimu katika maisha yake ya soka, kwani ulimwezesha kuanza kushindana katika kiwango cha juu cha soka la Algeria.
Tarehe 5 Januari 2024, Ramdaoui alifunga bao lake la kwanza akiwa na Paradou AC. Bao hilo lilifungwa katika ushindi wa 4–1 dhidi ya US Souf. Kufunga bao lake la kwanza kulionyesha uwezo wake wa kucheza kama mshambuliaji na kuongeza ufanisi wake katika eneo la ushambuliaji.
Baada ya kuendelea kucheza na Paradou AC, Ramdaoui alivutia klabu kubwa zaidi nchini Algeria. Tarehe 8 Agosti 2026, alijiunga na USM Alger. Uhamisho huo ulikuwa hatua muhimu katika taaluma yake, kwani USM Alger ni miongoni mwa klabu zinazojulikana katika soka la Algeria. Ramdaoui alijiunga na klabu hiyo akiwa na matarajio ya kuendelea kukua kama mshambuliaji na kushindana katika mashindano ya ndani na ya kimataifa.<ref>{{Rejea tovuti|title=USM Alger: Ramdaoui engagé jusqu’en 2029|url=https://www.horizons.dz/2026/08/usm-alger-ramdaoui-engage-jusquen-2029/|date=2026-08-08|accessdate=2026-08-30|language=fr-FR}}</ref>
== Maisha ya kimataifa ==
Ramdaoui ameanza pia kupata uzoefu katika ngazi ya timu za taifa za vijana za Algeria. Mnamo Septemba 2024, aliitwa katika kikosi cha Algeria chini ya miaka 20 kwa ajili ya mchezo wa kirafiki dhidi ya Tunisia. Kuitwa kwake katika timu hiyo kulikuwa sehemu ya maendeleo yake katika soka la kimataifa la vijana.
Mnamo Machi 2026, Ramdaoui aliitwa katika kikosi cha [[Algeria]] chini ya miaka 23 kwa ajili ya mchezo wa kirafiki dhidi ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Kuitwa katika timu ya U23 kulimpa nafasi ya kuendelea kupata uzoefu katika ngazi ya kimataifa na kujiandaa kwa ushindani wa kiwango cha juu zaidi.
Ramdaoui anaendelea kujenga [[taaluma]] yake akiwa mchezaji kijana. Uzoefu alioupata katika akademi ya FAF, Paradou AC na sasa USM Alger, pamoja na ushiriki wake katika timu za taifa za vijana, unampa msingi wa kuendeleza uwezo wake katika soka la kulipwa.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 2005]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Algeria]]
56ryf9qucbv6ffwbomqlfii3c761a33
Slimane Raho
0
248061
1593390
2026-08-30T05:53:47Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Slimane Raho''' (alizaliwa 20 Oktoba 1975) ni [[mchezaji]] wa zamani wa mpira wa miguu wa kulipwa kutoka Algeria aliyekuwa akicheza kama beki wa kulia. Alikuwa mchezaji wa kimataifa wa Algeria kuanzia mwaka 1998 hadi 2010, na aliwakilisha [[timu]] ya taifa katika mashindano ya Kombe la Mataifa ya Afrika ya mwaka 2002, 2004 na 2010. Kwa jumla, Raho aliichezea Algeria mara 48, zikiwemo mechi 18 za kufuzu Kombe la Dunia la [[FIFA]].<ref>[https://web.archiv...'
1593390
wikitext
text/x-wiki
'''Slimane Raho''' (alizaliwa 20 Oktoba 1975) ni [[mchezaji]] wa zamani wa mpira wa miguu wa kulipwa kutoka Algeria aliyekuwa akicheza kama beki wa kulia. Alikuwa mchezaji wa kimataifa wa Algeria kuanzia mwaka 1998 hadi 2010, na aliwakilisha [[timu]] ya taifa katika mashindano ya Kombe la Mataifa ya Afrika ya mwaka 2002, 2004 na 2010. Kwa jumla, Raho aliichezea Algeria mara 48, zikiwemo mechi 18 za kufuzu Kombe la Dunia la [[FIFA]].<ref>[https://web.archive.org/web/20090523133635/http://www.dzfoot.com/joueur.php?joueur_id=217&saison_id=14 "La Fiche de Slimane RAHO".] DZ Foot.</ref>
== Kazi ya kimataifa ==
Raho alicheza kwa mara ya kwanza katika timu ya taifa ya Algeria tarehe 14 Agosti 1998 katika mechi dhidi ya Libya. Baada ya kuingia katika kikosi cha taifa, alijijengea nafasi kama mmoja wa mabeki wa kulia waliotegemewa katika kipindi hicho.
Katika kipindi chake cha miaka 12 katika timu ya taifa, Raho alishiriki katika mashindano mbalimbali ya kimataifa, yakiwemo Kombe la Mataifa ya Afrika. Alikuwa sehemu ya kikosi cha [[Algeria]] katika michuano ya mwaka 2002, iliyofanyika nchini Mali, pamoja na mashindano ya mwaka 2004 yaliyofanyika Tunisia.
Raho pia alirejea katika kikosi cha Algeria kwa ajili ya Kombe la Mataifa ya Afrika la mwaka 2010 nchini Angola. Ushiriki wake katika mashindano hayo ulikuwa sehemu ya hatua za mwisho za kipindi chake cha kucheza soka la kimataifa.
Mbali na kushiriki katika mashindano makubwa, Raho alicheza katika mechi za kufuzu Kombe la Dunia. Kati ya jumla ya mechi zake 48 za kimataifa, 18 zilikuwa za kufuzu kwa Kombe la Dunia la FIFA. Uzoefu wake katika mechi za kimataifa ulimfanya kuwa mmoja wa wachezaji waliokuwa na uzoefu mkubwa katika kikosi cha Algeria mwanzoni mwa miaka ya 2000.<ref>[https://web.archive.org/web/20150905/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=181642/index.html Slimane Raho] – FIFA competition record (archived)</ref>
Raho alihitimisha kipindi chake cha kucheza soka la kimataifa mwaka 2010, baada ya zaidi ya muongo mmoja akiwa mwakilishi wa Algeria. Katika kipindi hicho, alishuhudia mabadiliko mbalimbali katika timu ya taifa na kushiriki katika mashindano kadhaa ya bara la Afrika.
== Kazi ya klabu ==
Katika ngazi ya klabu, Raho alicheza kama beki wa kulia, nafasi iliyohitaji uwezo mzuri wa kukaba pamoja na kusaidia mashambulizi. Uwezo wake wa kucheza katika nafasi hiyo ulimsaidia kupata nafasi katika timu ya taifa kwa muda mrefu.
Raho alitumia sehemu kubwa ya maisha yake ya soka katika ligi ya Algeria, ambako alicheza kwa klabu mbalimbali. Uzoefu alioupata katika mashindano ya ndani ulimsaidia kuwa sehemu ya kikosi cha taifa kwa miaka mingi.
Baada ya kumaliza uchezaji wake wa soka, Raho alibaki akihusishwa na [[mchezo]] wa mpira wa miguu nchini Algeria.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1975]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Algeria]]
6n3equ9x9wkgs4d2yq8jus3jollefn3
Mehdi Puch
0
248062
1593392
2026-08-30T05:59:04Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Mehdi Guillermo Moh Puch-Herrantz''' (alizaliwa 20 Januari 2004), anayejulikana kama Mehdi Puch, ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kulipwa anayocheza kama kiungo mkabaji katika klabu ya Hércules inayoshiriki Primera Federación nchini Hispania. Alizaliwa Ufaransa na aliwahi kuiwakilisha Algeria katika ngazi za vijana. == Kazi ya klabu == Puch alianza soka katika akademi za Sevran FC, FC Villepinte, Torcy na Montfermeil kabla ya kujiunga na kikosi cha a...'
1593392
wikitext
text/x-wiki
'''Mehdi Guillermo Moh Puch-Herrantz''' (alizaliwa 20 Januari 2004), anayejulikana kama Mehdi Puch, ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kulipwa anayocheza kama kiungo mkabaji katika klabu ya Hércules inayoshiriki Primera Federación nchini Hispania. Alizaliwa Ufaransa na aliwahi kuiwakilisha Algeria katika ngazi za vijana.
== Kazi ya klabu ==
Puch alianza soka katika akademi za Sevran FC, FC Villepinte, Torcy na Montfermeil kabla ya kujiunga na kikosi cha akiba cha AC Ajaccio mwaka 2021. Tarehe 25 Agosti 2022, alisaini mkataba wa kitaaluma wa miaka mitano na klabu hiyo.<ref>{{Cite web|title=Convocation avec les professionnels de Mehdi Puch avec l'AC Ajaccio, Youcef Belaili absent|url=https://dzballon.com/2023/02/09/convocation-avec-les-professionnels-de-mehdi-puch-avec-lac-ajaccio-youcef-belaili-absent/|date=2023-02-09|accessdate=2026-08-30|language=fr-FR}}</ref>
Puch alifanya mchezo wake wa kwanza wa kitaaluma akiwa na Ajaccio tarehe 10 Februari 2023, alipoingia kama mchezaji wa akiba mwishoni mwa mchezo ambao Ajaccio ilifungwa 3–0 na Nice katika Ligue 1.<ref>{{Cite web|title=Convocation avec les professionnels de Mehdi Puch avec l'AC Ajaccio, Youcef Belaili absent|url=https://dzballon.com/2023/02/09/convocation-avec-les-professionnels-de-mehdi-puch-avec-lac-ajaccio-youcef-belaili-absent/|date=2023-02-09|accessdate=2026-08-30|language=fr-FR}}</ref>
Tarehe 12 Novemba 2025, Puch alisaini mkataba wa mwaka mmoja na Hércules, klabu inayoshiriki ligi ya daraja la tatu nchini Hispania, ukiwa na kipengele cha kuongeza muda wa mkataba. Awali alisajiliwa rasmi katika kikosi cha akiba, lakini hakuwahi kucheza kwa kikosi hicho. Baada ya dirisha la usajili wa ligi kufunguliwa Januari, alianza kuichezea timu kuu ya Hércules.
== Kazi ya kimataifa ==
Puch alizaliwa Ufaransa na ana asili ya Algeria na Hispania. Aliiwakilisha Algeria chini ya umri wa miaka 18 katika Michezo ya Mediterania ya 2022.
Katika mchezo wa kwanza wa Algeria kwenye mashindano hayo, Puch alifunga bao la ushindi dhidi ya timu ya Hispania chini ya miaka 18. Bao hilo lilifungwa kwa shuti kutoka nje ya eneo la hatari na kuipa Algeria ushindi wa 1–0.<ref>{{Cite web|title=Football Archives|url=https://africatopsports.com/category/football/|work=Africa Top Sports|date=2026-08-30|accessdate=2026-08-30|language=fr-FR}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 2004]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Algeria]]
l34ewz4zjqdlfa3n9lm8g5vb7tk80bp
1593414
1593392
2026-08-30T08:53:05Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 3 template(s) replaced.
1593414
wikitext
text/x-wiki
'''Mehdi Guillermo Moh Puch-Herrantz''' (alizaliwa 20 Januari 2004), anayejulikana kama Mehdi Puch, ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kulipwa anayocheza kama kiungo mkabaji katika klabu ya Hércules inayoshiriki Primera Federación nchini Hispania. Alizaliwa Ufaransa na aliwahi kuiwakilisha Algeria katika ngazi za vijana.
== Kazi ya klabu ==
Puch alianza soka katika akademi za Sevran FC, FC Villepinte, Torcy na Montfermeil kabla ya kujiunga na kikosi cha akiba cha AC Ajaccio mwaka 2021. Tarehe 25 Agosti 2022, alisaini mkataba wa kitaaluma wa miaka mitano na klabu hiyo.<ref>{{Rejea tovuti|title=Convocation avec les professionnels de Mehdi Puch avec l'AC Ajaccio, Youcef Belaili absent|url=https://dzballon.com/2023/02/09/convocation-avec-les-professionnels-de-mehdi-puch-avec-lac-ajaccio-youcef-belaili-absent/|date=2023-02-09|accessdate=2026-08-30|language=fr-FR}}</ref>
Puch alifanya mchezo wake wa kwanza wa kitaaluma akiwa na Ajaccio tarehe 10 Februari 2023, alipoingia kama mchezaji wa akiba mwishoni mwa mchezo ambao Ajaccio ilifungwa 3–0 na Nice katika Ligue 1.<ref>{{Rejea tovuti|title=Convocation avec les professionnels de Mehdi Puch avec l'AC Ajaccio, Youcef Belaili absent|url=https://dzballon.com/2023/02/09/convocation-avec-les-professionnels-de-mehdi-puch-avec-lac-ajaccio-youcef-belaili-absent/|date=2023-02-09|accessdate=2026-08-30|language=fr-FR}}</ref>
Tarehe 12 Novemba 2025, Puch alisaini mkataba wa mwaka mmoja na Hércules, klabu inayoshiriki ligi ya daraja la tatu nchini Hispania, ukiwa na kipengele cha kuongeza muda wa mkataba. Awali alisajiliwa rasmi katika kikosi cha akiba, lakini hakuwahi kucheza kwa kikosi hicho. Baada ya dirisha la usajili wa ligi kufunguliwa Januari, alianza kuichezea timu kuu ya Hércules.
== Kazi ya kimataifa ==
Puch alizaliwa Ufaransa na ana asili ya Algeria na Hispania. Aliiwakilisha Algeria chini ya umri wa miaka 18 katika Michezo ya Mediterania ya 2022.
Katika mchezo wa kwanza wa Algeria kwenye mashindano hayo, Puch alifunga bao la ushindi dhidi ya timu ya Hispania chini ya miaka 18. Bao hilo lilifungwa kwa shuti kutoka nje ya eneo la hatari na kuipa Algeria ushindi wa 1–0.<ref>{{Rejea tovuti|title=Football Archives|url=https://africatopsports.com/category/football/|work=Africa Top Sports|date=2026-08-30|accessdate=2026-08-30|language=fr-FR}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 2004]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Algeria]]
qn9nbqny1b0hvywqlk191yprf2l6lmj
Fahem Ouslati
0
248063
1593393
2026-08-30T06:03:52Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Fahem Ouslati''' (alizaliwa 14 Aprili 1986 huko Kouba, Algiers) ni [[mchezaji]] wa zamani wa mpira wa miguu kutoka Algeria. Alijulikana zaidi kwa kucheza katika klabu za soka nchini Algeria na baadaye nchini Ufaransa. Katika kipindi cha kazi yake, Ouslati pia aliwakilisha Algeria katika ngazi za vijana na kushiriki katika mashindano ya kimataifa kama Michezo ya Mediterania na Michezo ya Mshikamano wa [[Kiislamu]]. == Kazi ya klabu == Ouslati alianza ku...'
1593393
wikitext
text/x-wiki
'''Fahem Ouslati''' (alizaliwa 14 Aprili 1986 huko Kouba, Algiers) ni [[mchezaji]] wa zamani wa mpira wa miguu kutoka Algeria. Alijulikana zaidi kwa kucheza katika klabu za soka nchini Algeria na baadaye nchini Ufaransa. Katika kipindi cha kazi yake, Ouslati pia aliwakilisha Algeria katika ngazi za vijana na kushiriki katika mashindano ya kimataifa kama Michezo ya Mediterania na Michezo ya Mshikamano wa [[Kiislamu]].
== Kazi ya klabu ==
Ouslati alianza kujijengea jina katika soka la Algeria akiwa na CR Belouizdad. Katika msimu wa 2004–05, alikuwa na msimu mzuri uliomfanya kuvutia umakini wa klabu nyingine kubwa nchini humo. Uwezo wake ulimfanya ahusishwe na uhamisho kwenda JS Kabylie, lakini uhamisho huo ulisababisha mzozo wa kimkataba.
Baada ya msimu wake mzuri akiwa na CR Belouizdad, Ouslati alisaini mkataba na CR Belouizdad na pia akasaini mkataba mwingine na JS Kabylie. Hali hiyo ilisababisha mzozo kati ya klabu hizo mbili kuhusu haki zake za kimkataba. Hatimaye, alitangazwa rasmi kuwa [[mchezaji]] wa JS Kabylie. Hata hivyo, Shirikisho la Soka la Algeria lilimsimamisha kucheza kwa muda wa miezi sita kutokana na mzozo huo.
Baada ya kumalizika kwa adhabu hiyo, Ouslati aliendelea na kazi yake akiwa na JS Kabylie. Hata hivyo, hakufanikiwa kupata nafasi kubwa katika kikosi hicho wala kuonyesha kiwango alichokuwa nacho wakati wa kucheza CR Belouizdad. Baadaye, mwaka 2007, alihamia MO Béjaïa ili kuendelea na kazi yake ya soka.
Katika kipindi cha baadaye cha maisha yake ya soka, Ouslati pia alicheza nchini Ufaransa. Aliwahi kuichezea Olympique Noisy-le-Sec, klabu iliyokuwa ikishiriki Championnat de France Amateur 2, mashindano ya ngazi ya chini ya mfumo wa ligi ya soka nchini Ufaransa.<ref>[https://web.archive.org/web/20120212122850/http://www.dzfoot.com/joueur.php?joueur_id=974&saison_id=13 DZFoot.com Profile]</ref>
== Kazi ya kimataifa ==
Ouslati aliwahi kuwakilisha Algeria katika ngazi za vijana. Alikuwa sehemu ya timu ya taifa ya vijana ya [[Algeria]] iliyoshiriki Michezo ya Mediterania ya mwaka 2005 iliyofanyika Almería, Hispania. Mashindano hayo yaliwakutanisha wanamichezo kutoka nchi mbalimbali zinazozunguka Bahari ya Mediterania.
Mwaka huohuo, Ouslati pia alishiriki katika Michezo ya Mshikamano wa Kiislamu ya 2005 iliyofanyika Jeddah, Saudi Arabia. Ushiriki wake katika [[mashindano]] hayo uliendelea kuonyesha nafasi yake katika mipango ya timu za taifa za vijana za Algeria.
Ingawa aliwakilisha Algeria katika ngazi za vijana, Ouslati hakupata nafasi ya kuchezea timu ya taifa ya Algeria katika kiwango cha wakubwa. Hata hivyo, uzoefu wake katika mashindano ya kimataifa ya vijana ulikuwa sehemu muhimu ya maendeleo yake kama mchezaji.
== Heshima ==
Moja ya mafanikio muhimu katika kazi ya Ouslati ilikuwa kushinda taji la ligi ya Algeria akiwa na JS Kabylie mwaka 2006. Ushindi huo ulimpa medali ya ligi katika kipindi cha mwanzo cha kazi yake ya soka na uliifanya JS Kabylie kuwa moja ya klabu zilizofanikiwa katika kipindi hicho.
Kwa ujumla, kazi ya Fahem Ouslati ilihusisha kucheza katika klabu mbalimbali, kushiriki mashindano ya kimataifa ya vijana na kushinda taji la ligi ya Algeria. Safari yake ya soka kutoka CR Belouizdad hadi JS Kabylie, MO Béjaïa na baadaye Olympique Noisy-le-Sec inaonyesha uzoefu wake katika mazingira tofauti ya soka la Algeria na [[Ufaransa]].
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1986]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Algeria]]
9s2dioadqnzmt9n1bjp7tkqh1cisb8w
Slimane Ould Mata
0
248064
1593394
2026-08-30T06:09:06Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Slimane Ould Mata''' (kwa Kiarabu: سليمان ولد ماطة; alizaliwa 8 Septemba 1975) ni [[mchezaji]] wa zamani wa mpira wa miguu wa kulipwa kutoka Algeria ambaye alicheza kama kipa. Katika kipindi cha kazi yake, aliichezea klabu kadhaa nchini Algeria na pia aliwakilisha timu ya taifa ya Algeria katika mashindano ya kufuzu [[Kombe]] la Dunia na Kombe la Mataifa ya Afrika.<ref>[https://web.archive.org/web/20110506172542/http://www.lnf.dz/clubs-2010...'
1593394
wikitext
text/x-wiki
'''Slimane Ould Mata''' (kwa Kiarabu: سليمان ولد ماطة; alizaliwa 8 Septemba 1975) ni [[mchezaji]] wa zamani wa mpira wa miguu wa kulipwa kutoka Algeria ambaye alicheza kama kipa. Katika kipindi cha kazi yake, aliichezea klabu kadhaa nchini Algeria na pia aliwakilisha timu ya taifa ya Algeria katika mashindano ya kufuzu [[Kombe]] la Dunia na Kombe la Mataifa ya Afrika.<ref>[https://web.archive.org/web/20110506172542/http://www.lnf.dz/clubs-2010-2011/ligue2/om.html "Archived copy".] Archived from [http://www.lnf.dz/clubs-2010-2011/ligue2/om.html the original] on 6 May 2011. Retrieved 26 October 2010.</ref>
== Kazi ya klabu ==
Ould Mata alijijengea jina katika soka la Algeria kutokana na uwezo wake kama kipa. Wakati akiichezea CR Belouizdad, kiwango chake kizuri kilivutia umakini wa makocha wa timu ya taifa. Uwezo wake wa kulinda lango ulimfanya kuchukuliwa kuwa miongoni mwa makipa waliokuwa wakipewa nafasi katika timu ya taifa mwanzoni mwa miaka ya 2000.
Baadaye katika kazi yake, Ould Mata alichezea WA Boufarik. Katika majira ya [[joto]] ya mwaka 2010, alihamia Olympique de Médéa kutoka WA Boufarik. Alijiunga na Olympique de Médéa wakati klabu hiyo ikishiriki katika ligi ya daraja la pili nchini Algeria.
Katika msimu wa 2010–11, Ould Mata alikuwa sehemu ya kikosi cha Olympique de Médéa katika mashindano ya ligi na Kombe la Algeria. Msimu uliofuata, 2011–12, alicheza mechi kadhaa kwa klabu hiyo. Ingawa idadi yake ya mechi katika kipindi hicho haikuwa kubwa, aliendelea kuwa sehemu ya kikosi cha [[klabu]] hiyo katika mashindano ya ndani.
== Kazi ya kimataifa ==
Ould Mata aliitwa kwa mara ya kwanza katika timu ya taifa ya Algeria mwezi Aprili 2001. Wito huo ulitokana na kiwango chake kizuri akiwa na CR Belouizdad na ulitolewa na makocha wa wakati huo wa timu ya taifa, akiwemo Hamid Zouba na Abdelhamid Kermali.<ref>{{Citation|title=Algeria sweat on Tasfaout|date=2001-04-17|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/africa/1281877.stm|language=en-GB|access-date=2026-08-30}}</ref>
Alijumuishwa katika kikosi cha Algeria kwa mchezo wa kufuzu Kombe la Dunia la [[FIFA]] 2002 dhidi ya Senegal. Hata hivyo, hakushiriki katika mchezo huo na alibaki kwenye benchi. Algeria ilipoteza mchezo huo kwa mabao 3–0.
Tarehe 4 Mei 2001, Ould Mata alicheza mchezo wake wa kwanza kwa timu ya taifa ya Algeria katika mchezo wa kufuzu Kombe la Dunia dhidi ya Morocco. Aliingia uwanjani katika dakika ya 59 akichukua nafasi ya Hichem Mezaïr. Licha ya Algeria kupoteza mchezo huo kwa mabao 2–1, Ould Mata alionyesha kiwango kizuri baada ya kuingia uwanjani na hakuruhusu bao katika kipindi alichocheza.
Baada ya hapo, Ould Mata alipata nafasi ya kuanza katika kikosi cha [[Algeria]] katika mchezo wa kufuzu Kombe la Mataifa ya Afrika 2002 dhidi ya Angola. Alicheza mchezo mzima na kusaidia Algeria kupata ushindi wa mabao 3–2.<ref>[https://web.archive.org/web/20090914171951/http://www.dzfoot.com/fiche-745.php "Algérie 3-2 Angola | Football algérien".] Archived from the original on 14 September 2009. Retrieved 21 November 2010.</ref>
Katika mchezo uliofuata wa kufuzu dhidi ya Burkina Faso, Ould Mata alipewa tena nafasi ya kuanza. Alilinda lango kwa muda wote wa mchezo, lakini aliruhusu bao moja katika dakika ya 39. Algeria ilipoteza mchezo huo kwa bao 1–0.
Baada ya mchezo huo dhidi ya Burkina Faso, Ould Mata hakuitwa tena katika kikosi cha timu ya taifa ya Algeria. Licha ya kipindi chake cha kimataifa kuwa kifupi, alifanikiwa kucheza katika mechi muhimu za kufuzu mashindano mawili makubwa ya kimataifa.
Kwa ujumla, Slimane Ould Mata alikumbukwa kama kipa wa Algeria aliyepata nafasi katika timu ya taifa kutokana na kiwango chake katika soka la klabu. Kazi yake ya kimataifa ilikuwa fupi, lakini ilijumuisha kushiriki katika kampeni za kufuzu Kombe la Dunia la 2002 na Kombe la Mataifa ya Afrika la 2002.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1975]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Algeria]]
8y6v07qcuaf1e9tfa7iyr0s9ym66yj5
Bilal Ouali
0
248065
1593395
2026-08-30T06:14:21Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Bilal Ouali''' (kwa Kiarabu: بلال الوالي; alizaliwa 7 Oktoba 1993) ni [[mchezaji]] wa zamani wa mpira wa miguu kutoka [[Algeria]] ambaye alicheza kama kiungo. Alizaliwa nchini Ufaransa na alianza safari yake ya soka katika mfumo wa vijana wa Stade de Reims, ambako alipata nafasi ya kucheza katika ngazi ya kitaaluma akiwa bado kijana. == Maisha binafsi == Bilal Ouali alizaliwa katika mji wa Étampes, [[Ufaransa]]. Alitoka katika familia yenye...'
1593395
wikitext
text/x-wiki
'''Bilal Ouali''' (kwa Kiarabu: بلال الوالي; alizaliwa 7 Oktoba 1993) ni [[mchezaji]] wa zamani wa mpira wa miguu kutoka [[Algeria]] ambaye alicheza kama kiungo. Alizaliwa nchini Ufaransa na alianza safari yake ya soka katika mfumo wa vijana wa Stade de Reims, ambako alipata nafasi ya kucheza katika ngazi ya kitaaluma akiwa bado kijana.
== Maisha binafsi ==
Bilal Ouali alizaliwa katika mji wa Étampes, [[Ufaransa]]. Alitoka katika familia yenye asili ya Afrika Kaskazini, akiwa na baba mwenye asili ya Algeria na mama mwenye asili ya Morocco. Kutokana na mazingira yake ya kifamilia na kuzaliwa nchini Ufaransa, Ouali alikuwa na uhusiano na [[tamaduni]] mbalimbali za soka la Ulaya na Afrika Kaskazini.<ref>[https://web.archive.org/web/20121025115605/http://www.djazairfoot.com/2012/09/entretien-exclusif-avec-bilal-ouali-un-grand-espoir-de-reims/ "Entretien Exclusif avec Bilal Ouali, un grand espoir de Reims"] (in French). DjazairFoot.com.</ref>
== Kazi ya klabu ==
Ouali alianza kujihusisha na soka akiwa mdogo na akiwa na umri wa miaka 14 alijiunga na akademi ya Stade de Reims. Mfumo wa vijana wa klabu hiyo ulimpa nafasi ya kukuza uwezo wake wa kucheza kama kiungo na kupata uzoefu katika mashindano ya vijana nchini Ufaransa.
Baada ya miaka kadhaa katika akademi, Ouali alipata nafasi ya kupanda katika kikosi cha wakubwa. Tarehe 5 Agosti 2011, akiwa na umri mdogo, alifanya mchezo wake wa kwanza wa kitaaluma akiwa na Reims katika mchezo wa Ligue 2 dhidi ya Amiens. Aliingia uwanjani katika dakika ya 67 kama mchezaji wa akiba.
Kucheza katika Ligue 2 kulikuwa hatua muhimu katika maendeleo yake kwa sababu kulimpa uzoefu wa kushindana katika kiwango cha kitaaluma cha soka la Ufaransa. Kama kiungo, alihusika katika kujenga mashambulizi na kusaidia timu katika maeneo ya kati ya uwanja.
Mwaka 2013, Ouali alisaini mkataba na Stade de Reims. Hatua hiyo iliendelea kuhusisha [[maisha]] yake ya soka na klabu ambayo ilikuwa imemkuza tangu akiwa katika mfumo wa vijana. Uzoefu wake katika akademi na timu ya wakubwa ulimsaidia kupata uelewa wa mazingira ya soka la kitaaluma nchini Ufaransa.
== Kazi ya kimataifa ==
Licha ya kuzaliwa nchini Ufaransa, Ouali alichagua kuwakilisha Algeria katika ngazi za vijana. Mnamo Oktoba 2012, aliitwa katika kikosi cha timu ya taifa ya Algeria chini ya miaka 20 kwa ajili ya michezo miwili ya kirafiki dhidi ya Paris FC na Troyes.
Katika mchezo wa kwanza dhidi ya Paris FC, Ouali alifunga bao kupitia mkwaju wa [[penalti]]. Bao hilo lilikuwa sehemu muhimu ya mwanzo wa safari yake katika soka la kimataifa la [[vijana]] na lilionyesha uwezo wake wa kuchangia katika eneo la ushambuliaji licha ya kucheza nafasi ya kiungo.
Ushiriki wake katika kikosi cha Algeria chini ya miaka 20 ulimpa nafasi ya kuwakilisha nchi yenye asili ya baba yake na kupata uzoefu katika soka la kimataifa. Hata hivyo, hakufikia kiwango cha kuchezea timu ya taifa ya Algeria ya wakubwa.
Kwa ujumla, Bilal Ouali alijenga sehemu kubwa ya mwanzo wa kazi yake ya soka nchini Ufaransa. Alianza katika akademi ya Reims, akafikia kiwango cha kucheza Ligue 2 akiwa kijana, na baadaye akawakilisha Algeria katika ngazi ya chini ya miaka 20.<ref>[https://web.archive.org/web/20150427111550/http://www.algerie1.com/stades/transfert-lalgerien-bilal-ouali-signe-son-premier-contrat-professionnel-avec-reims/ "Transfert: l'Algérien Bilal Ouali signe son premier contrat professionnel avec Reims".] La Rédaction. Algerie1</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1993]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Algeria]]
ln56ylztnx6w0qhdz8xxl8w2g3yvy51
Antar Osmani
0
248066
1593396
2026-08-30T06:18:49Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Antar Osmani''' (alizaliwa 22 Februari 1960) ni [[mchezaji]] wa zamani wa mpira wa miguu kutoka [[Algeria]] ambaye alicheza kama kipa. Alikuwa miongoni mwa makipa muhimu katika kizazi cha wachezaji wa Algeria cha miaka ya 1980 na mwanzoni mwa miaka ya 1990. Katika kipindi cha kazi yake ya kimataifa, Osmani aliwakilisha Algeria kuanzia mwaka 1989 hadi 1992 na alishiriki katika mafanikio kadhaa ya timu ya taifa.<ref>[http://dzfootball.free.fr/EN/Joueurs/f...'
1593396
wikitext
text/x-wiki
'''Antar Osmani''' (alizaliwa 22 Februari 1960) ni [[mchezaji]] wa zamani wa mpira wa miguu kutoka [[Algeria]] ambaye alicheza kama kipa. Alikuwa miongoni mwa makipa muhimu katika kizazi cha wachezaji wa Algeria cha miaka ya 1980 na mwanzoni mwa miaka ya 1990. Katika kipindi cha kazi yake ya kimataifa, Osmani aliwakilisha Algeria kuanzia mwaka 1989 hadi 1992 na alishiriki katika mafanikio kadhaa ya timu ya taifa.<ref>[http://dzfootball.free.fr/EN/Joueurs/fiche/Osmani-Antar.html "E.N d'Algérie de Football - Les statistiques de Osmani Antar عنتر عصماني".] DZFootball.free.fr. Retrieved 20 April 2012.</ref>
== Kazi ya kimataifa ==
Osmani alianza kuwakilisha Algeria katika ngazi za [[vijana]]. Alikuwa sehemu ya timu ya taifa ya Algeria chini ya miaka 20 iliyoshiriki katika Mashindano ya Vijana ya Afrika mwaka 1979. Algeria ilifanikiwa kushinda mashindano hayo, na Osmani akawa sehemu ya kikosi kilichopata mafanikio hayo mapema katika maisha yake ya soka.
Baada ya kuendelea na maendeleo yake kama [[kipa]], Osmani alipata nafasi katika timu ya taifa ya wakubwa ya Algeria. Aliwakilisha nchi hiyo katika kipindi cha mwaka 1989 hadi 1992. Kipindi hicho kilikuwa miongoni mwa vipindi muhimu katika historia ya soka la Algeria, hasa kutokana na mafanikio yaliyopatikana mwanzoni mwa miaka ya 1990.
Osmani alikuwa sehemu ya kikosi cha Algeria kilichoshiriki Kombe la Mataifa ya Afrika mwaka 1990. Mashindano hayo yalifanyika nchini Algeria, na timu ya taifa ya wenyeji ilifanikiwa kutwaa ubingwa. Ushindi huo ulikuwa wa kihistoria kwa Algeria, na Osmani alikuwa miongoni mwa wachezaji waliosaidia timu hiyo kufikia mafanikio hayo.
Mwaka 1991, Osmani pia alikuwa sehemu ya kikosi cha Algeria kilichoshinda Kombe la Afro-Asia la Mataifa. Mashindano hayo yaliwakutanisha mabingwa kutoka Afrika na Asia. [[Ushindi]] huo uliendelea kuongeza mafanikio ya kimataifa ya Algeria katika kipindi hicho.
== Kazi ya klabu ==
Katika ngazi ya klabu, Osmani alicheza kwa ES Sétif. Akiwa na klabu hiyo, alishiriki katika mashindano mbalimbali ya ndani na ya kimataifa na akawa sehemu ya kikosi kilichopata mafanikio makubwa.
Msimu wa 1986–87, Osmani alisaidia ES Sétif kushinda ubingwa wa ligi ya Algeria. Ushindi huo ulikuwa mojawapo ya mafanikio muhimu ya klabu katika kipindi hicho.
Mwaka 1988, ES Sétif ilishinda Kombe la Mabingwa wa Klabu za Afrika, mashindano ambayo baadaye yalibadilishwa kuwa Ligi ya Mabingwa ya Afrika. Mafanikio hayo yaliifanya ES Sétif kuwa miongoni mwa klabu bora barani Afrika, na Osmani alikuwa sehemu ya kikosi kilichotwaa taji hilo.
Mwaka 1989, ES Sétif iliongeza mafanikio mengine kwa kushinda Mashindano ya Klabu ya Afro-Asia pamoja na Kombe la Algeria. Hivyo, Osmani alikuwa sehemu ya kikosi kilichotawala katika mashindano ya ndani na kimataifa.
== Heshima binafsi ==
Mbali na mafanikio yake na klabu na [[timu]] ya taifa, Osmani pia alipata kutambuliwa binafsi. Aliingizwa katika Kikosi Bora cha Mashindano ya Kombe la Mataifa ya Afrika mwaka 1990. Heshima hiyo ilionyesha kiwango chake kizuri kama kipa katika mashindano ambayo Algeria ilitwaa ubingwa.
Kwa ujumla, Antar Osmani alikuwa sehemu muhimu ya kizazi cha dhahabu cha soka la Algeria. Alishinda mataji na ES Sétif katika ngazi ya ndani, Afrika na Afro-Asia, huku akiwa pia sehemu ya timu ya taifa iliyoshinda Kombe la Mataifa ya Afrika mwaka 1990 na Kombe la Afro-Asia la Mataifa mwaka 1991.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1960]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Algeria]]
p1u9f6r311co1vpb8cmdkt7k2so0nab
Wikipedia:Makala ya wiki/Marcus Garvey
4
248067
1593399
2026-08-30T06:43:45Z
Gayle157
73366
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '{{Makala ya wiki |jina=Marcus Garvey |picha=Marcus Garvey 1924-08-05.jpg |nakala ya picha =Marcus Garvey, 1924 |makala = '''Marcus Garvey''' (1887–1940) alikuwa [[mwanaharakati]], [[mwandishi]] na msemaji wa kisiasa kutoka [[Jamaika]], anayejulikana kama mmoja wa waanzilishi mashuhuri wa vuguvugu la [[Pan-Africanism]]. Kupitia ''Universal Negro Improvement Association'' (UNIA), alihamasisha umoja, kujitegemea kiuchumi na kisiasa, pamoja na kuimarishwa kw...'
1593399
wikitext
text/x-wiki
{{Makala ya wiki
|jina=Marcus Garvey
|picha=Marcus Garvey 1924-08-05.jpg
|nakala ya picha =Marcus Garvey, 1924
|makala = '''Marcus Garvey''' (1887–1940) alikuwa [[mwanaharakati]], [[mwandishi]] na msemaji wa kisiasa kutoka [[Jamaika]], anayejulikana kama mmoja wa waanzilishi mashuhuri wa vuguvugu la [[Pan-Africanism]]. Kupitia ''Universal Negro Improvement Association'' (UNIA), alihamasisha umoja, kujitegemea kiuchumi na kisiasa, pamoja na kuimarishwa kwa fahari na utambulisho wa watu wenye asili ya [[Afrika]] duniani. Mawazo yake yalikuwa na ushawishi mkubwa katika harakati za baadaye za ukombozi na haki za watu weusi.
}}
los3db7n8x3r3bifmiek3rhkspbshbo
1593400
1593399
2026-08-30T06:45:01Z
Gayle157
73366
/* */
1593400
wikitext
text/x-wiki
{{Makala ya wiki
|jina=Marcus Garvey
|picha=Marcus Garvey 1924-08-05.jpg
|nakala ya picha =Marcus Garvey, 1924
|makala = '''Marcus Garvey''' (1887–1940) alikuwa [[mwanaharakati]], [[mwandishi]] na msemaji wa kisiasa kutoka [[Jamaika]], anayejulikana kama mmoja wa waanzilishi mashuhuri wa vuguvugu la [[Pan-Africanism]]. Kupitia ''Universal Negro Improvement Association'' (UNIA), alihamasisha umoja, kujitegemea kiuchumi na kisiasa, pamoja na kuimarishwa kwa fahari na utambulisho wa watu wenye asili ya [[Afrika]] duniani. Mawazo yake yalikuwa na ushawishi mkubwa katika harakati za baadaye za ukombozi na haki za watu weusi.
}}
[[Jamii:Makala ya wiki]]
83uai6mdn9qxq3uni8t0ffx0rp4fyzo
Wikipedia:Makala ya wiki/Jumuiya ya Afrika Mashariki
4
248068
1593405
2026-08-30T07:17:25Z
Gayle157
73366
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Jumuiya ya Afrika Mashariki''' (EAC) ni shirika la kikanda linalojumuisha nchi nane za [[Afrika Mashariki]] ([[Burundi]],[[Kenya]],[[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]], [[Rwanda]], [[Tanzania]],[[Sudan Kusini]] , [[Somalia]] na [[Uganda]]) lenye makao makuu [[Arusha]], [[Tanzania]]. Jumuiya hiyo inalenga kukuza ushirikiano na ujumuishaji wa kikanda katika nyanja za [[uchumi]], [[biashara]], [[siasa]], [[miundombinu]], [[afya]], [[elimu]], [[utamaduni]],...'
1593405
wikitext
text/x-wiki
'''Jumuiya ya Afrika Mashariki''' (EAC) ni shirika la kikanda linalojumuisha nchi nane za [[Afrika Mashariki]] ([[Burundi]],[[Kenya]],[[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]], [[Rwanda]], [[Tanzania]],[[Sudan Kusini]] , [[Somalia]] na [[Uganda]]) lenye makao makuu [[Arusha]], [[Tanzania]]. Jumuiya hiyo inalenga kukuza ushirikiano na ujumuishaji wa kikanda katika nyanja za [[uchumi]], [[biashara]], [[siasa]], [[miundombinu]], [[afya]], [[elimu]], [[utamaduni]], amani na usalama. EAC inaendesha Muungano wa Forodha na Soko la Pamoja, vinavyolenga kurahisisha biashara, uwekezaji, uhamaji wa watu na usafirishaji wa bidhaa kati ya nchi wanachama. Jumuiya hiyo pia inashirikiana katika kutatua changamoto za kikanda na kukuza maendeleo endelevu. Kupitia ushirikiano huu, EAC inalenga kuimarisha uchumi wa eneo hilo, kuongeza fursa kwa wananchi na kukuza mshikamano wa [[Afrika Mashariki]].
rm8566lm0ba8stuml7ldt3nc3hstx71
Pheroze Nowrojee
0
248069
1593407
2026-08-30T07:22:14Z
Kelvin kevoo
48194
kuanzisha makala
1593407
wikitext
text/x-wiki
'''Pheroze Nowrojee''' ([[1941]]–[[2025]]) alikuwa [[mwanasheria]] wa [[Kenya]] na mtetezi wa [[haki za binadamu]]. Alihudumu kama Mshauri Mwandamizi na wakili wa [[Mahakama]] Kuu za [[Kenya]], [[Zanzibar]] na [[Tanzania]], akijikita hasa katika masuala ya haki za binadamu, [[siasa]] na utetezi wa kikatiba.
== Maisha ya awali na elimu ==
Pheroze Nowrojee alizaliwa mwaka 1941 katika [[familia]] yenye asili ya [[India]]. Babu yake aliwasili [[Afrika Mashariki]] mwezi Aprili [[1896]], wakati wa ujenzi wa reli ya [[Kenya]]–[[Uganda]].
Alisoma elimu yake ya msingi katika [[Shule]] ya [[Katoliki|Kikatoliki]] ya [[Parokia]] huko [[Nairobi]], kisha akaendelea na masomo ya [[sekondari]] katika Shule ya Billimorja nchini India. Baadaye alisoma katika [[Chuo Kikuu]] cha Bombay, na akaendelea na masomo ya [[Shahada ya uzamili|Shahada ya Uzamili]] ya [[Sheria]] (LL.M.) katika Chuo Kikuu cha Yale nchini [[Marekani]].
== Kazi ==
Kazi ya sheria ya Pheroze ilianza [[mwaka]] [[1965]] alipoandikishwa rasmi kuwa wakili.
Pia alifundisha sheria katika [[Chuo Kikuu cha Dar es Salaam]] kuanzia mwaka [[1974]] hadi [[1977]], [[Chuo Kikuu cha Nairobi]] kuanzia mwaka [[1979]] hadi [[1985]], na Shule ya Sheria ya Kenya kuanzia [[1968]] hadi [[1970]], na tena kuanzia [[1978]] hadi [[1985]].
== Kazi zilizochapishwa ==
Pheroze aliandika [[vitabu]] vinne:
* ''Pio Gama Pinto: Patriot for Social Justice''
* ''A Vote for Kenya: The Elections and the Constitution''
* ''A Kenyan Journey''
* ''Conserving the Intangible'' <ref>https://nation.africa/kenya/photos/the-life-of-renowned-human-rights-lawyer-and-senior-counsel-pheroze-nowrojee--4995864</ref><ref>https://web.archive.org/web/20250407144041/https://www.the-star.co.ke/news/realtime/2025-04-07-who-was-renowned-human-right-lawyer-pheroze-nowrojee</ref><ref>https://judiciary.go.ke/legal-fraternity-honours-nowrojee-in-special-court-proceedings/</ref><ref>https://nation.africa/kenya/life-and-style/weekend/a-kenyan-journey-pheroze-nowrojee-s-book-exposes-the-politics-of-belonging-1088046</ref>
== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1941]]
[[Jamii:Waliofariki 2025]]
[[Jamii:Wanasheria wa Kenya]]
[[Jamii:Watu wa Afrika]]
[[Jamii:Haki za binadamu]]
<references />{{Mbegu-mtu}}
1o6xyos7ou6168sp9gj5uljzsjwp4d3
Sabah Zita Benson
0
248070
1593411
2026-08-30T07:46:41Z
Kelvin kevoo
48194
kuanzisha makala
1593411
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:SABAH ZITA BENSON.jpg|thumb|Sabah Zita Benson]]
'''Sabah Zita Benson''' '''(zamani Sabah Faddool''') ni [[mwanasheria]], [[mwanadiplomasia]] na [[mwanasiasa]] wa [[Ghana]]. Tangu [[mwaka]] [[2025]], amekuwa akihudumu kama [[Balozi]] Mkuu wa Ghana nchini [[Uingereza]]. Pia ni [[mwanamke]] wa kwanza kuteuliwa kuwa Balozi Mkuu wa Ghana nchini Uingereza na [[Ireland ya Kaskazini]].
== Maisha ya awali na elimu ==
Alizaliwa akiwa na jina Sabah Faddool, [[mtoto]] wa Bwana Joseph Faddool na Bi. Rose Odonkor. Alianza kutumia jina “Zita” baada ya kuthibitishwa katika [[Kanisa Katoliki]] akiwa na umri wa [[miaka]] 13, wakati alipokuwa akisoma katika [[Shule]] ya [[Sekondari]] ya Wasichana ya Archbishop Porter huko Takoradi.
Tangu wakati huo, vipaji vyake vya [[uongozi]] na ushiriki katika shughuli za umma vilionekana, kwani alikuwa mwanachama wa kikosi cha kadeti, timu ya mijadala, na mara kwa mara alicheza nafasi ya Malaika Gabrieli katika [[michezo]] ya kuigiza ya [[shule]].
== Kazi ==
==== Huduma ya umma ====
Mwaka [[2009]], aliteuliwa kuwa [[Waziri]] wa Habari wa Ghana, ambapo alijikita katika mageuzi ya [[mawasiliano]] ya [[serikali]], ikiwa ni pamoja na utayarishaji wa makala ya video iitwayo ''The People Must Know''.
Kuanzia [[2010]] hadi [[2011]], alikuwa mwanamke mwenye umri mdogo zaidi kuteuliwa kuwa Waziri wa Nchi nchini Ghana, akihudumu kama Waziri wa Habari na baadaye Waziri wa [[Utalii]] chini ya [[Rais]] John Evans Atta Mills. Wakati wa uongozi wake, Muswada wa Utalii ulipitishwa, alisimamia kuanzishwa kwa shule ya mafunzo ya huduma za ukarimu, na kuwezesha kufunguliwa kwa ofisi za utalii huko [[New York]] na [[London]].
== Maisha binafsi ==
Ameolewa na Bobby Benson, ambaye ni [[mfamasia]]. Wawili hao wana watoto watatu.<ref>https://web.archive.org/web/20160304082052/http://www.adomonline.com/news_details.php?article=3141</ref><ref>https://3news.com/news/meet-zita-sabah-benson-ghanas-first-female-high-commissioner-designate-to-the-uk</ref><ref>https://nationaltymes.com/2025/07/26/ghanas-high-commissioner-designate-to-uk-hails-removal-of-covid-19-levy-dollar-peg-fix/</ref><ref>https://www.citinewsroom.com/2025/09/breaking-barriers-sabah-zita-benson-makes-history-as-ghanas-first-female-high-commissioner-to-the-uk-dominic-senaya-writes/</ref><ref>https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Zita-remarries-changes-maiden-name-566868</ref>
== Marejeo ==
<references />{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Wanasheria wa Ghana]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Ghana]]
[[Jamii:Watu wa Afrika]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
9ybdc08m16uczvg1otlxoquda5j02ca
Thokozani Chimbe
0
248071
1593413
2026-08-30T08:14:34Z
Kelvin kevoo
48194
kuanzisha makala
1593413
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Thokozani Chimbe (sq cropped).jpg|thumb|Thokozani Chimbe]]
'''Thokozani Chimbe''' ni [[mwanasheria]] wa [[Malawi]] na [[mtaalamu]] wa usalama wa [[mtandao]], na ni mmoja wa wataalamu wakuu katika kuunda mfumo wa kisheria wa Malawi kuhusu [[usalama wa mtandao]]. Anahudumu kama Mkurugenzi wa Huduma za Kisheria katika Mamlaka ya Mawasiliano ya Malawi (MACRA).
== Elimu ==
Chimbe alipata [[Shahada]] ya [[Sheria]] kutoka [[Chuo Kikuu cha Malawi]]. Baadaye alipata [[stashahada]] ya [[uzamili]] katika uandishi wa sheria kutoka Taasisi ya Kimataifa ya Sheria nchini [[Uganda]], na shahada ya uzamili katika sheria za [[kompyuta]] na mawasiliano kutoka Chuo Kikuu cha Queen Mary, [[London]].
== Kazi ==
Chimbe alianza kufanya kazi katika Mamlaka ya Mawasiliano ya Malawi (MACRA) [[mwaka]] [[2004]].
Mwaka [[2023]], Chimbe aliongoza kamati ya maandalizi ya Women and Girls in Cyber, (Wanawake na Wasichana katika Usalama wa Mtandao) mkutano unaohamasisha [[wanawake]] na [[wasichana]] kushiriki katika usalama wa teknolojia na kidijitali.
Mwaka 2024, alisaidia kuendesha mafunzo ya MACRA kuhusu Sheria mpya ya Ulinzi wa Taarifa ya Malawi. Katika siku ya wazi ya MACRA mwezi [[Agosti]] [[2024]], alitangaza kuwa muswada wa uhalifu wa mtandao ulikuwa umeandaliwa na ulikuwa karibu kuwasilishwa na kupitishwa katika kikao kijacho cha [[Bunge]].
Chimbe ni mwanachama wa Jumuiya ya Wanasheria ya Malawi, Chama cha Wanasheria Wanawake cha Malawi,Mawakili wa Kimataifa kwa ajili ya Afrika (ILFA) na Mtandao wa Washauri wa Usalama wa Mtandao (CyAN).<ref>https://www.coe.int/en/web/cybercrime/-/thokozani-chimbe</ref><ref>https://www.nyasatimes.com/womens-cyber-platform-impressed-with-participation-at-the-meet/</ref><ref>https://africabrief.substack.com/p/macra-trains-media-on-new-data-protection</ref><ref>https://www.nyasatimes.com/macra-ready-with-cyber-crimes-bill/</ref>
== Marejeo ==
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanawake wa Afrika]]
[[Jamii:Watu wa Afrika]]
<references />{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanasheria]]
[[Jamii:Wanawake wa Malawi]]
1r4cu03zx7y4pzs6386zfr6lxxchrwc
Majadiliano ya mtumiaji:ChomponU Pongsawet
3
248072
1593419
2026-08-30T09:48:14Z
AmmarBot
81277
Karibu
1593419
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 30 Agosti 2026 (UTC)
o1bqk5a8dkyqd27kc2jczrbz70jmrn4
Majadiliano ya mtumiaji:Fredrick Allani Kihuluka
3
248073
1593420
2026-08-30T09:48:24Z
AmmarBot
81277
Karibu
1593420
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 30 Agosti 2026 (UTC)
o1bqk5a8dkyqd27kc2jczrbz70jmrn4
Majadiliano ya mtumiaji:Stephen Onzima
3
248074
1593421
2026-08-30T09:48:34Z
AmmarBot
81277
Karibu
1593421
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 30 Agosti 2026 (UTC)
o1bqk5a8dkyqd27kc2jczrbz70jmrn4
Majadiliano ya mtumiaji:Soxg
3
248075
1593422
2026-08-30T09:48:44Z
AmmarBot
81277
Karibu
1593422
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 30 Agosti 2026 (UTC)
o1bqk5a8dkyqd27kc2jczrbz70jmrn4
Majadiliano ya mtumiaji:Varvac
3
248076
1593423
2026-08-30T09:48:54Z
AmmarBot
81277
Karibu
1593423
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 30 Agosti 2026 (UTC)
o1bqk5a8dkyqd27kc2jczrbz70jmrn4
Majadiliano ya mtumiaji:Dromaius Novaehollandiae
3
248077
1593424
2026-08-30T09:49:04Z
AmmarBot
81277
Karibu
1593424
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 30 Agosti 2026 (UTC)
lzlll545ygvxymrd75gt6rfpljcua6m
Majadiliano ya mtumiaji:NathanBlackson
3
248078
1593425
2026-08-30T09:49:14Z
AmmarBot
81277
Karibu
1593425
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 30 Agosti 2026 (UTC)
lzlll545ygvxymrd75gt6rfpljcua6m
Majadiliano ya mtumiaji:DxrkPr1nceQajarIran
3
248079
1593426
2026-08-30T09:49:24Z
AmmarBot
81277
Karibu
1593426
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 30 Agosti 2026 (UTC)
lzlll545ygvxymrd75gt6rfpljcua6m
Hemza Mihoubi
0
248080
1593428
2026-08-30T10:40:09Z
Castro255
89781
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Hemza Mihoubi''' (alizaliwa 13 Januari 1986) ni [[mchezaji]] wa zamani wa mpira wa miguu mwenye asili ya Algeria na Ufaransa. Alianza maisha yake ya soka katika mfumo wa vijana wa FC Metz nchini Ufaransa. Baada ya kupita katika akademia ya klabu hiyo, alipandishwa katika kikosi cha kwanza na kuanza maisha yake ya soka la kulipwa.<ref>[https://web.archive.org/web/1/https://www.ligue1.com/joueur/mihoubi-hemza Hemza Mihoubi] – French league stats at LFP...'
1593428
wikitext
text/x-wiki
'''Hemza Mihoubi''' (alizaliwa 13 Januari 1986) ni [[mchezaji]] wa zamani wa mpira wa miguu mwenye asili ya Algeria na Ufaransa. Alianza maisha yake ya soka katika mfumo wa vijana wa FC Metz nchini Ufaransa. Baada ya kupita katika akademia ya klabu hiyo, alipandishwa katika kikosi cha kwanza na kuanza maisha yake ya soka la kulipwa.<ref>[https://web.archive.org/web/1/https://www.ligue1.com/joueur/mihoubi-hemza Hemza Mihoubi] – French league stats at LFP </ref>
Baada ya kutumia [[msimu]] mmoja katika kikosi cha kwanza cha Metz, Mihoubi alihamia Italia kujiunga na US Lecce. Akiwa Lecce, alipelekwa kwa mkopo nchini Ubelgiji ambako alijiunga na Sporting Charleroi. Hata hivyo, alishindwa kupata nafasi ya kudumu katika kikosi cha klabu hiyo na baadaye akarudi Lecce.
Baada ya kurejea Italia, Mihoubi alianza kupata nafasi zaidi ya kucheza katika kikosi cha Lecce. Alicheza hasa katika nafasi ya beki wa kushoto, nafasi ambayo ilimruhusu kutumia uwezo wake wa kukaba pamoja na kusaidia mashambulizi kutoka upande wa kushoto wa uwanja.
Tarehe 28 Julai 2009, Mihoubi alihamia Uswisi baada ya kusajiliwa na AC Bellinzona. Klabu hiyo ilimsajili kutoka Lecce kwa mkataba wa miaka miwili. Uhamisho huo uliashiria hatua nyingine katika maisha yake ya soka, baada ya kucheza katika ligi za Ufaransa, Italia na Ubelgiji.
== Kazi ya kimataifa ==
Mihoubi alianza kuiwakilisha Algeria katika ngazi za vijana. Alicheza [[mechi]] mbili kwa timu ya taifa ya Algeria chini ya umri wa miaka 18. Hata hivyo, kutokana na kanuni za FIFA zilizokuwa zikiruhusu wachezaji wa viwango vya vijana kubadili uaminifu wa kimataifa katika mazingira fulani, aliamua kuwakilisha [[Ufaransa]].
Baada ya kuichezea Algeria U18, Mihoubi alichaguliwa katika timu ya taifa ya Ufaransa chini ya miaka 19. Alicheza jumla ya mechi tano katika ngazi hiyo. Pia alishiriki katika mechi za kufuzu kwa 2005 UEFA European Under-19 Championship.
Kubadilika kwake kutoka Algeria kwenda Ufaransa kulikuwa jambo lisilo la kawaida wakati huo. Mihoubi ametajwa kuwa miongoni mwa wachezaji wa kwanza wanaojulikana wenye asili ya Algeria kubadili kutoka kuwakilisha timu za vijana za Algeria na kwenda kuwakilisha timu za vijana za Ufaransa. Kwa kawaida, wachezaji wengi wenye historia kama yake walikuwa wakichagua mwelekeo tofauti, yaani kuanzia katika timu za vijana za Ufaransa na baadaye kuwakilisha Algeria.<ref>[https://www.tuttocalciatori.net/Mihoubi_Hemza Hemza Mihoubi] at TuttoCalciatori.net (in Italian)</ref>
Maisha yake ya soka yanaonyesha namna wachezaji wenye uraia au asili kutoka nchi zaidi ya moja walivyoweza kuwa na chaguo la kuiwakilisha zaidi ya nchi moja katika ngazi za vijana. Mihoubi alicheza katika nchi kadhaa za Ulaya na kujenga sehemu kubwa ya taaluma yake katika soka la Ufaransa, Italia, Ubelgiji na Uswisi.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1986]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Algeria]]
g3b0r4hg2sh7qt9h7tylv63qbkgc4l2
Abderrahmane Meziane
0
248081
1593429
2026-08-30T10:46:55Z
Castro255
89781
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Abderrahmane Meziane Bentahar''' (kwa Kiarabu: عبد الرحمان مزيان; alizaliwa 7 Machi 1994) ni mchezaji wa [[mpira]] wa miguu wa kulipwa kutoka Algeria anayocheza kama mshambuliaji wa CR Belouizdad katika Ligi Kuu ya Algeria.<ref>[https://web.archive.org/web/20230303034956/http://www.competition.dz/actualites/89-ligue-1/79099-usma-meziane-signe-finalement.html "USMA : Meziane signe finalement".] Archived from the original on 2023-03-03. Ret...'
1593429
wikitext
text/x-wiki
'''Abderrahmane Meziane Bentahar''' (kwa Kiarabu: عبد الرحمان مزيان; alizaliwa 7 Machi 1994) ni mchezaji wa [[mpira]] wa miguu wa kulipwa kutoka Algeria anayocheza kama mshambuliaji wa CR Belouizdad katika Ligi Kuu ya Algeria.<ref>[https://web.archive.org/web/20230303034956/http://www.competition.dz/actualites/89-ligue-1/79099-usma-meziane-signe-finalement.html "USMA : Meziane signe finalement".] Archived from the original on 2023-03-03. Retrieved 2021-08-21.</ref>
== Kazi ya klabu ==
=== USM Alger ===
Meziane alijiunga na akademia ya USM Alger mwaka 2011 baada ya kutoka katika Akademia ya Shirikisho la Soka la Algeria. Akiwa katika timu za vijana, alishinda mataji mawili ya Ligi ya Wachezaji wa Chini ya Miaka 21 katika misimu ya 2012–13 na 2013–14. Pia alishinda Kombe la Wachezaji wa Chini ya Miaka 17 mwaka 2011 baada ya kuifunga USM Blida, huku akifunga bao katika mchezo huo.
Alifanya mchezo wake wa kwanza katika kikosi cha kwanza cha USM Alger [[msimu]] wa 2013–14 katika mechi ya Ligi Kuu ya Algeria dhidi ya JSM Béjaïa. Aliingia kama mchezaji wa akiba na kucheza kwa dakika moja. Msimu uliofuata alipandishwa katika kikosi cha kwanza na kucheza mechi nane, akifunga bao moja dhidi ya JS Saoura.
Tarehe 8 Julai 2015, Meziane alipelekwa kwa mkopo katika RC Arbaâ kwa msimu mmoja ili kupata nafasi zaidi ya kucheza. Alifanya vizuri akiwa klabuni hapo na baadaye akarudi USM Alger akiwa na nafasi kubwa katika kikosi cha kwanza. Mwaka 2016, alishinda taji lake la kwanza katika ngazi ya wakubwa baada ya USM Alger kushinda Super Cup ya Algeria.
Katika msimu wa 2016–17, Meziane alikuwa miongoni mwa wafungaji bora wa Ligi Kuu ya Algeria, akifunga mabao nane. Tarehe 21 Juni 2017, alifunga bao lake la kwanza katika Ligi ya Mabingwa ya Afrika dhidi ya Zamalek, katika ushindi wa 2–0 wa USM Alger.
Katika msimu wa 2018–19, Meziane alisaidia USM Alger kushinda Ligi Kuu ya Algeria. Katika mchezo wa mwisho wa msimu dhidi ya CS Constantine, alifunga bao katika ushindi wa 3–1 uliowahakikishia ubingwa.<ref>[https://www.dzfoot.com/football-en-algerie/caf-cc-lusma-remporte-la-coupe-243005.html "CAF CC : L'USMA REMPORTE LA COUPE!".] dzfoot.com. June 3, 2023. Retrieved June 4, 2023.</ref>
=== Uchezaji nje ya Algeria ===
Tarehe 13 Juni 2019, Meziane alisaini mkataba wa miaka minne na Al Ain ya Falme za Kiarabu. Alifanya mchezo wake wa kwanza katika Kombe la Ligi ya UAE dhidi ya Shabab Al Ahli, katika sare ya 2–2. Baadaye alipata jeraha la goti lililomuweka nje ya uwanja kwa zaidi ya mwezi mmoja. Tarehe 15 Desemba 2019, alifunga bao lake la kwanza kwa klabu hiyo katika ushindi wa 4–1 dhidi ya Ajman.
Tarehe 18 Januari 2020, Meziane alijiunga na Espérance de Tunis ya Tunisia kwa mkataba wa miaka mitatu na nusu. Alifanya mchezo wake wa kwanza katika Ligi Kuu ya Tunisia dhidi ya CS Hammam-Lif. Baada ya [[mashindano]] kusimama kwa muda kutokana na janga la COVID-19, alifunga bao lake la kwanza dhidi ya Stade Tunisien tarehe 22 Agosti 2020. Mwishoni mwa msimu huo, alishinda Ligi Kuu ya Tunisia pamoja na Super Cup ya [[Tunisia]].
Katika msimu uliofuata, Meziane alikumbwa na majeraha na hakupata nafasi kubwa ya kucheza. Espérance de Tunis iliamua kumweka kwenye orodha ya wachezaji wanaoweza kuuzwa, lakini hakuna klabu iliyofanikiwa kumsajili. Mwishoni mwa msimu, mkataba wake ulisitishwa.
=== CR Belouizdad ===
Mnamo Agosti 2023, Meziane alijiunga na CR Belouizdad, akirejea kucheza nchini Algeria baada ya kipindi cha kucheza nje ya nchi. Uhamisho huo ulimrudisha katika Ligi Kuu ya Algeria, ambako alianza kujijengea jina kama mchezaji kijana.
== Mafanikio ==
Meziane ameshinda mataji kadhaa katika taaluma yake. Akiwa na USM Alger, alishinda Ligi Kuu ya Algeria, Super Cup ya Algeria na Kombe la Shirikisho la Afrika msimu wa 2022–23. Akiwa na Espérance de Tunis, alishinda Ligi Kuu ya Tunisia na Super Cup ya Tunisia.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1994]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Algeria]]
hmq76wydlsknalnq4ybssusyowono2z
Hichem Mezaïr
0
248082
1593430
2026-08-30T10:50:35Z
Castro255
89781
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Mohamed Hichem Mezaïr''' (kwa Kiarabu: هشام مزاير; alizaliwa 16 Oktoba 1976) ni [[mchezaji]] wa zamani wa mpira wa miguu kutoka Algeria. Alijulikana kwa kucheza katika nafasi ya [[golikipa]] na aliwahi kuwakilisha timu ya taifa ya Algeria katika mashindano mbalimbali ya kimataifa. == Kazi ya soka == Hichem Mezaïr alikuwa miongoni mwa wachezaji walioiwakilisha Algeria katika kipindi cha miaka ya 1990 na 2000. Kupitia kiwango chake katika soka...'
1593430
wikitext
text/x-wiki
'''Mohamed Hichem Mezaïr''' (kwa Kiarabu: هشام مزاير; alizaliwa 16 Oktoba 1976) ni [[mchezaji]] wa zamani wa mpira wa miguu kutoka Algeria. Alijulikana kwa kucheza katika nafasi ya [[golikipa]] na aliwahi kuwakilisha timu ya taifa ya Algeria katika mashindano mbalimbali ya kimataifa.
== Kazi ya soka ==
Hichem Mezaïr alikuwa miongoni mwa wachezaji walioiwakilisha Algeria katika kipindi cha miaka ya 1990 na 2000. Kupitia kiwango chake katika soka, alipata nafasi ya kuitwa katika timu ya taifa ya Algeria na kushiriki katika michezo ya kimataifa.
Mojawapo ya matukio muhimu katika taaluma yake ya kimataifa ilikuwa kushiriki katika [[Kombe]] la Mataifa ya Afrika la 2004. Mezaïr alikuwa sehemu ya kikosi cha Algeria kilichoshiriki katika mashindano hayo. Algeria ilianza mashindano hayo katika hatua ya makundi, ambako ilipambana na timu nyingine katika kuwania nafasi ya kusonga mbele.
Katika hatua ya kwanza ya [[mashindano]], Algeria ilimaliza katika nafasi ya pili kwenye kundi lake, jambo lililoipa nafasi ya kufuzu kwenda hatua ya robo fainali. Kufuzu huko kulikuwa mafanikio muhimu kwa timu hiyo, kwani kuliiwezesha kuendelea kushindana dhidi ya baadhi ya timu bora za bara la Afrika.
Katika hatua ya robo fainali, Algeria ilikutana na timu ya taifa ya Morocco. Mchezo huo ulikuwa wa ushindani mkubwa kutokana na historia ya ushindani wa soka kati ya mataifa hayo mawili ya Afrika Kaskazini. Hata hivyo, Algeria ilishindwa na Morocco na hivyo kuondolewa katika mashindano ya Kombe la Mataifa ya Afrika la mwaka 2004.
Kushiriki kwa Mezaïr katika mashindano hayo kulimfanya kuwa sehemu ya kizazi cha wachezaji wa Algeria waliowakilisha nchi katika mashindano makubwa ya bara. Katika taaluma yake ya kimataifa, aliitwa kuitumikia timu ya taifa na kushiriki katika jitihada za Algeria kupata matokeo mazuri katika mashindano na michezo ya kimataifa.<ref>Med. [https://www.lebuteur.com/ "Le Buteur : Football Algérien et International, transfert, classement, Vidéo, toute l'actualité sportive et les résultats en direct".] www.lebuteur.com (in French). Retrieved 2023-06-16.</ref>
== Kazi katika timu ya taifa ==
Mezaïr aliwakilisha timu ya taifa ya Algeria katika kipindi cha taaluma yake ya uchezaji. Kuchezea timu ya taifa kulimpa nafasi ya kushiriki katika mashindano ya kimataifa na kukutana na wachezaji kutoka mataifa mbalimbali.
Kombe la Mataifa ya Afrika la 2004 ni miongoni mwa mashindano muhimu aliyoshiriki akiwa mwanachama wa kikosi cha Algeria. Timu hiyo ilifanikiwa kuvuka hatua ya makundi kabla ya kuishia katika robo fainali baada ya kufungwa na Morocco.
Ushiriki wake katika timu ya taifa ulimweka miongoni mwa wachezaji wa Algeria waliopata nafasi ya kuiwakilisha nchi yao katika kiwango cha juu cha soka la Afrika.
== Kufungiwa ==
Baada ya kipindi chake cha kucheza, Mezaïr pia alihusishwa na adhabu ya kufungiwa kushiriki katika shughuli za soka. Kwa mujibu wa ''Lebuteur.com'', alipokea adhabu ya kufungiwa soka kwa muda wa miaka miwili, adhabu ambayo ilianza kutumika tarehe 12 Aprili 2010.
Adhabu hiyo ilikuwa sehemu ya matukio yaliyotokea katika maisha yake ya soka baada ya kipindi chake cha uwakilishi wa Algeria katika mashindano ya kimataifa. Hata hivyo, Mezaïr anakumbukwa zaidi kwa kipindi chake kama mchezaji wa [[mpira]] wa miguu na kwa kuwa sehemu ya kikosi cha Algeria kilichoshiriki katika Kombe la Mataifa ya Afrika mwaka 2004.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1976]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Algeria]]
rba39so4nept4e2qqpxeo1fkoqmdiha
Hocine Metref
0
248083
1593431
2026-08-30T10:54:42Z
Castro255
89781
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Hocine Metref''' (kwa Kiarabu: حسين مترف; alizaliwa 1 Januari 1984) ni [[mchezaji]] wa zamani wa kimataifa wa mpira wa miguu kutoka Algeria. Alikuwa akicheza katika nafasi ya beki na kiungo. Katika kipindi cha taaluma yake, Metref alicheza katika klabu kadhaa nchini Algeria na pia aliwakilisha timu ya taifa ya Algeria katika [[mashindano]] ya kimataifa. == Kazi ya klabu == Metref alijijengea jina katika soka la Algeria kupitia uchezaji wake kat...'
1593431
wikitext
text/x-wiki
'''Hocine Metref''' (kwa Kiarabu: حسين مترف; alizaliwa 1 Januari 1984) ni [[mchezaji]] wa zamani wa kimataifa wa mpira wa miguu kutoka Algeria. Alikuwa akicheza katika nafasi ya beki na kiungo. Katika kipindi cha taaluma yake, Metref alicheza katika klabu kadhaa nchini Algeria na pia aliwakilisha timu ya taifa ya Algeria katika [[mashindano]] ya kimataifa.
== Kazi ya klabu ==
Metref alijijengea jina katika soka la Algeria kupitia uchezaji wake katika nafasi za ulinzi na kiungo. Uwezo wake wa kucheza katika nafasi zaidi ya moja ulimwezesha kutumika katika majukumu tofauti ndani ya kikosi.<ref>[https://int.soccerway.com/matches/2011/09/06/algeria/ligue-1/jeunesse-sportive-de-kabylie/mouloudia-chaabia-dalger/1171200/ "Kabylie vs. MC Alger - 6 September 2011 - Soccerway".] Soccerway. Retrieved 31 July 2012.</ref>
Tarehe 5 Julai 2011, Metref alisaini mkataba wa mwaka mmoja na JS Kabylie. Baada ya kujiunga na klabu hiyo, alipata nafasi ya kuanza katika kikosi cha kwanza. Tarehe 6 Septemba 2011, alifanya mchezo wake wa kwanza kwa JS Kabylie akiwa katika kikosi cha kwanza katika mchezo wa ligi dhidi ya MC Alger.
Kipindi chake katika JS Kabylie kilimpa nafasi ya kuendelea kucheza katika kiwango cha juu cha soka la Algeria na kushiriki katika mashindano ya ndani. Baada ya kumalizika kwa kipindi chake katika klabu hiyo, alihamia MC Alger.
Tarehe 30 Julai 2012, Metref alisaini mkataba wa miaka miwili na MC Alger. Alijiunga na klabu hiyo kwa uhamisho wa bure. Uhamisho huo ulikuwa hatua nyingine muhimu katika taaluma yake, kwani MC Alger ni miongoni mwa klabu zinazojulikana zaidi katika soka la Algeria.
Akiwa MC Alger, Metref aliendelea kucheza kama beki na kiungo, akitumia uzoefu wake katika mashindano ya ligi na ya vikombe. Uwezo wake wa kubadilisha nafasi ulimfanya awe mchezaji mwenye manufaa kwa kikosi.
Baada ya vipindi mbalimbali katika soka la [[Algeria]], Metref aliendelea na taaluma yake katika klabu nyingine nchini humo. Tarehe 14 Septemba 2020, alisaini mkataba wa mwaka mmoja na USM Blida. Alijiunga na klabu hiyo kwa uhamisho wa bure.
== Timu ya taifa ==
Metref pia aliwakilisha [[timu]] ya taifa ya Algeria katika kipindi cha taaluma yake. Kama mchezaji mwenye uwezo wa kucheza katika nafasi ya beki na kiungo, alipewa nafasi ya kushiriki katika shughuli za timu ya taifa.
Kuwakilisha Algeria kulikuwa hatua muhimu katika taaluma yake, kwani kulimpa nafasi ya kushindana katika kiwango cha kimataifa na kukutana na timu kutoka mataifa mbalimbali.
== Heshima binafsi ==
Mwaka 2009, Metref alitambuliwa kwa kiwango chake cha uchezaji katika Kombe la Mabingwa la Afrika Kaskazini, ambapo alichaguliwa kuwa Mchezaji Bora wa Mashindano. Tuzo hiyo ilikuwa moja ya [[heshima]] muhimu katika taaluma yake na ilionyesha kiwango chake katika mashindano ya kikanda.
Metref alijulikana kwa uwezo wake wa kucheza katika nafasi nyingi uwanjani, jambo lililomsaidia kuwa mchezaji mwenye matumizi mbalimbali katika klabu na timu ya taifa. Uzoefu wake katika soka la Algeria ulimwezesha kucheza kwa miaka kadhaa katika kiwango cha juu na kushiriki katika mashindano mbalimbali ya ndani na ya kimataifa.<ref>[http://www.footafrique.com/index.php/UNAF/cunaf-metref-et-chaouchi-meilleurs-joueurs.html?e36fbe533e1515e6e02eeb2a9aa1b69e=dac29728c88aa16c73ef7c59f3b4e5a9 UNAF : Metref et Chaouchi meilleurs joueurs] Archived 2011-07-11 at the Wayback Machine</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1984]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Algeria]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
e2tr6cduozb4rve7o2j9fxuncjdrmm5
Jinbei Haise X30L
0
248084
1593432
2026-08-30T10:55:30Z
Bigvai Muhoti
57103
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Jinbei Haise X30L''' (海狮X30L) ni gari aina ya [[van]] lenye uwezo wa kubeba abiria saba, linalotengenezwa na kampuni ya magari ya China [[Brilliance Auto]] chini ya chapa ya [[Jinbei]]. == Muhtasari == Jinbei Haise X30L ilitumia jukwaa lilelile la kiufundi kama [[Jinbei Haixing X30]]. Gari hili lilizinduliwa na Brilliance Auto mnamo Desemba 2015. Jinbei Haise X30L ilitengenezwa na Brilliance Xinyuan Chongqing Auto (华晨鑫源), kampuni iliyoko...'
1593432
wikitext
text/x-wiki
'''Jinbei Haise X30L''' (海狮X30L) ni gari aina ya [[van]] lenye uwezo wa kubeba abiria saba, linalotengenezwa na kampuni ya magari ya China [[Brilliance Auto]] chini ya chapa ya [[Jinbei]].
== Muhtasari ==
Jinbei Haise X30L ilitumia jukwaa lilelile la kiufundi kama [[Jinbei Haixing X30]]. Gari hili lilizinduliwa na Brilliance Auto mnamo Desemba 2015.
Jinbei Haise X30L ilitengenezwa na Brilliance Xinyuan Chongqing Auto (华晨鑫源), kampuni iliyoko [[Chongqing]] na inayohusishwa na Brilliance Auto.
Gari hili lilipatikana na chaguo kadhaa za injini za [[petroli]], ambazo ni:
* Injini ya DLCG12 yenye ujazo wa lita 1.3, silinda nne zilizopangwa mstari.
* Injini ya SWC15M yenye ujazo wa lita 1.5, silinda nne zilizopangwa mstari.
* Injini ya DLCG14 yenye ujazo wa lita 1.5, silinda nne zilizopangwa mstari.
Injini zote ziliunganishwa na [[gearbox]] ya gia tano za kuendesha kwa mkono.
Bei ya Jinbei X30 ilikuwa kati ya yuan 35,000 na yuan 46,800.
Grili la mbele la X30L lilikuwa na muundo uliofanana na grili za baadhi ya magari ya [[BMW]]. Muundo huo ulihusishwa na uhusiano wa kibiashara kati ya Brilliance Auto na BMW, ambapo kampuni hizo zilikuwa na ubia wa kutengeneza magari ya BMW nchini China.
== Jinbei Haise S ==
'''Jinbei Haise S''' ni toleo lililoboreshwa la Jinbei Haise X30L. Toleo hili lilipata mabadiliko katika sehemu ya mbele ya gari, ambapo muundo wa grili ulibadilishwa na kuondoa grili zilizokuwa na muundo uliofanana na wa BMW kwenye X30L.
Jinbei Haise S ilipatikana na chaguo la injini yenye ujazo wa lita 1.5 au lita 1.6. Injini zote ziliunganishwa na gearbox ya gia tano za kuendesha kwa mkono.
Bei ya Jinbei Haise S ilikuwa kati ya yuan 50,800 na yuan 56,800.
== Marejeo ==
{{reflist}}
[[Jamii:Magari ya Jinbei]]
[[Jamii:Van]]
[[Jamii:Magari ya abiria]]
[[Jamii:Magari ya biashara]]
[[Jamii:Magari yaliyoanzishwa mwaka 2015]]
15jn3htzissg0c7m4ax8p5au076viwa
Dongfeng Junfeng
0
248085
1593433
2026-08-30T10:58:39Z
Bigvai Muhoti
57103
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Dongfeng Junfeng''' (俊风) ni [[microvan]] inayotengenezwa na Zhengzhou Nissan Automobile, kampuni tanzu ya [[Dongfeng Motor]]. == Muhtasari == Dongfeng Junfeng ilizinduliwa kwa mara ya kwanza mnamo Septemba 2012 ikiwa na jina la '''Junfeng CV03'''. Wakati huo, gari hilo liliuzwa moja kwa moja na Dongfeng. Mnamo Novemba 2013, modeli hiyo hiyo ilibadilishwa jina na kuitwa '''Junfeng''' pekee. Kuanzia wakati huo, uzalishaji na uuzaji wake ulifanywa n...'
1593433
wikitext
text/x-wiki
'''Dongfeng Junfeng''' (俊风) ni [[microvan]] inayotengenezwa na Zhengzhou Nissan Automobile, kampuni tanzu ya [[Dongfeng Motor]].
== Muhtasari ==
Dongfeng Junfeng ilizinduliwa kwa mara ya kwanza mnamo Septemba 2012 ikiwa na jina la '''Junfeng CV03'''. Wakati huo, gari hilo liliuzwa moja kwa moja na Dongfeng.
Mnamo Novemba 2013, modeli hiyo hiyo ilibadilishwa jina na kuitwa '''Junfeng''' pekee. Kuanzia wakati huo, uzalishaji na uuzaji wake ulifanywa na Zhengzhou Nissan Automobile.
Katika [[Shanghai Auto Show]] ya mwaka 2017, Dongfeng ilianzisha chapa iliyolenga magari ya umeme pekee. Chapa hiyo pia ilitumia jina la Junfeng kama jina la Kichina mwanzoni, kabla ya baadaye kubadilishwa jina na kuwa '''Skio''' (时空).
== Mfumo wa uendeshaji ==
Dongfeng Junfeng inaendeshwa na injini ya [[petroli]] yenye ujazo wa lita 1.3, inayozalisha nguvu ya [[horsepower|hp]] 88 na [[torque]] ya 120 N·m.
Nguvu kutoka kwenye injini hupitishwa kupitia [[gearbox]] ya gia tano za kuendesha kwa mkono.
Kufikia mwaka 2013, bei ya Dongfeng Junfeng ilikuwa kati ya yuan 39,800 na yuan 45,500.
== Marejeo ==
{{reflist}}
[[Jamii:Dongfeng]]
[[Jamii:Magari ya biashara]]
[[Jamii:Magari ya biashara nyepesi]]
[[Jamii:Microvan]]
[[Jamii:Magari yaliyoanzishwa mwaka 2012]]
nq0ccfu534e1m1m6jnbjr5hhxfp22i1
Billel Messaoudi
0
248086
1593434
2026-08-30T10:59:08Z
Castro255
89781
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Billel Messaoudi''' (kwa Kiarabu: بلال مسعودي; kwa Tamazight: ⴱⵉⵍⴻⵍ ⵎⴻⵙⴰⵓⴷⵉ; alizaliwa 21 Desemba 1997) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu wa kulipwa kutoka Algeria anayecheza kama [[mshambuliaji]]. Kwa sasa anachezea JS Kabylie kwa mkopo kutoka Bandırmaspor.<ref>[https://shoot-africa.com/billal-messaoudilenfant-de-kadiria/ "Billal Messaoudi:L'Enfant de Kadiria".] 29 March 2021.</ref> == Kazi ya klabu == Messaoudi alia...'
1593434
wikitext
text/x-wiki
'''Billel Messaoudi''' (kwa Kiarabu: بلال مسعودي; kwa Tamazight: ⴱⵉⵍⴻⵍ ⵎⴻⵙⴰⵓⴷⵉ; alizaliwa 21 Desemba 1997) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu wa kulipwa kutoka Algeria anayecheza kama [[mshambuliaji]]. Kwa sasa anachezea JS Kabylie kwa mkopo kutoka Bandırmaspor.<ref>[https://shoot-africa.com/billal-messaoudilenfant-de-kadiria/ "Billal Messaoudi:L'Enfant de Kadiria".] 29 March 2021.</ref>
== Kazi ya klabu ==
Messaoudi alianza kujijengea jina katika soka la Algeria kabla ya kuhamia Ulaya. Uwezo wake wa kucheza katika safu ya ushambuliaji ulimsaidia kupata nafasi ya kujiunga na klabu za nje ya nchi na kuendelea kukuza taaluma yake ya soka.
Tarehe 31 Mei 2022, Messaoudi alijiunga na Kortrijk ya [[Ubelgiji]] kwa kusaini mkataba wa miaka minne. Uhamisho huo ulikuja baada ya awali kuitumikia klabu hiyo kwa mkopo katika msimu uliotangulia. Akiwa Kortrijk, alipata fursa ya kucheza katika mazingira ya soka la Ulaya na kuendelea kupata uzoefu katika kiwango cha juu cha ushindani.
Tarehe 14 Agosti 2023, Messaoudi alijiunga na Göztepe ya Ligi ya Kwanza ya Uturuki kwa mkopo wa msimu mmoja. Mkataba huo ulikuwa na kipengele kilichowezesha klabu hiyo kumnunua moja kwa moja baada ya kipindi cha mkopo. Uhamisho huo ulimrudisha Messaoudi katika soka la Uturuki na kumpa nafasi ya kuendelea na maendeleo yake ya kikazi.
Tarehe 20 Januari 2025, alirejea Uturuki na kujiunga na Bandırmaspor kwa mkopo, huku kukiwa na chaguo la kumnunua. Kipindi chake katika klabu hiyo kilimpa nafasi nyingine ya kushindana katika soka la kitaaluma nchini Uturuki na kuongeza uzoefu wake katika ligi za nje.
Tarehe 30 Agosti 2025, Messaoudi alijiunga na JS Kabylie kwa mkopo kutoka Bandırmaspor hadi mwisho wa msimu wa 2027–28. Makubaliano hayo yalikuwa na kipengele cha ununuzi wa masharti, hivyo kuipa JS Kabylie uwezekano wa kumsajili moja kwa moja endapo masharti yaliyowekwa katika mkataba yangetimizwa.<ref>[https://onefootball.com/de/news/billal-messaoudi-fait-son-retour-a-la-js-kabylie-41588866 "Billal Messaoudi fait son retour à la JS Kabylie".]</ref>
Kurejea kwake Algeria kupitia JS Kabylie kulimpa Messaoudi nafasi ya kucheza katika mazingira anayoyafahamu zaidi, huku akiendelea kuwa sehemu ya mpango wa klabu hiyo katika mashindano ya ndani. Akiwa [[mshambuliaji]], jukumu lake kuu ni kusaidia timu katika kufunga mabao na kutengeneza nafasi za kufunga kwa wachezaji wenzake.
== Maisha ya soka ==
Katika kipindi cha [[taaluma]] yake, Messaoudi amecheza katika nchi mbalimbali, jambo lililompa uzoefu wa mitindo tofauti ya soka. Uhamisho wake kutoka Algeria kwenda Ubelgiji na baadaye Uturuki unaonyesha hatua mbalimbali alizopitia katika kuendeleza taaluma yake.
Messaoudi anajulikana hasa kwa nafasi yake ya mshambuliaji na amekuwa akihusishwa na klabu kadhaa katika ligi za Algeria, Ubelgiji na Uturuki. Kuhamia JS Kabylie mwaka 2025 kulimrudisha katika soka la [[Algeria]], ambako aliendelea na taaluma yake akiwa bado chini ya mkataba na Bandırmaspor.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1997]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Algeria]]
3oidrsohczzny9mdp8awwyz4i988kjy
Gonow Way
0
248087
1593435
2026-08-30T11:00:04Z
Bigvai Muhoti
57103
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Gonow Xingwang''' (星旺), pia inajulikana kama '''Gonow Way''', ni [[microvan]] inayotengenezwa na kampuni ya magari ya China [[Gonow Automobile]], ambayo ni kampuni tanzu ya [[Guangzhou Automobile]]. == Muhtasari == Gonow Way ilianza kuuzwa katika soko la China mnamo Agosti 2012. Wakati ilipozinduliwa, bei yake ilikuwa kati ya yuan 25,900 na yuan 29,800. Gari hilo lilipatikana na injini ya petroli yenye ujazo wa lita 1.0. Injini hiyo ilizalisha ng...'
1593435
wikitext
text/x-wiki
'''Gonow Xingwang''' (星旺), pia inajulikana kama '''Gonow Way''', ni [[microvan]] inayotengenezwa na kampuni ya magari ya China [[Gonow Automobile]], ambayo ni kampuni tanzu ya [[Guangzhou Automobile]].
== Muhtasari ==
Gonow Way ilianza kuuzwa katika soko la China mnamo Agosti 2012. Wakati ilipozinduliwa, bei yake ilikuwa kati ya yuan 25,900 na yuan 29,800.
Gari hilo lilipatikana na injini ya petroli yenye ujazo wa lita 1.0. Injini hiyo ilizalisha nguvu ya [[horsepower|hp]] 60 (44 kW) kwa mzunguko wa injini wa 5,600 rpm, pamoja na [[torque]] ya 85 N·m.
Nguvu kutoka kwenye injini ilipitishwa kupitia [[gearbox]] ya gia tano za kuendesha kwa mkono.
== Marejeo ==
{{reflist}}
[[Jamii:Gonow]]
[[Jamii:Magari ya biashara]]
[[Jamii:Magari ya biashara nyepesi]]
[[Jamii:Microvan]]
[[Jamii:Magari yaliyoanzishwa mwaka 2012]]
cmgguqmy6828vly8a831fyfx69k1rrx
King Long Jockey
0
248088
1593436
2026-08-30T11:02:51Z
Bigvai Muhoti
57103
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''King Long Jockey''', pia inajulikana kama '''King Long Saima''' au '''King Long Kaite''' (凯特), ni gari la biashara nyepesi linalotengenezwa na kampuni ya [[King Long]] nchini [[China]]. Modeli hii inapatikana katika miundo mbalimbali, ikiwa ni pamoja na [[van]], [[chassis cab]], gari la burudani na [[minibus]]. == Muhtasari == King Long Jockey ilizinduliwa katika soko la China mnamo Juni 2014. Bei yake ilifikia hadi yuan 236,000. Gari hili lilip...'
1593436
wikitext
text/x-wiki
'''King Long Jockey''', pia inajulikana kama '''King Long Saima''' au '''King Long Kaite''' (凯特), ni gari la biashara nyepesi linalotengenezwa na kampuni ya [[King Long]] nchini [[China]].
Modeli hii inapatikana katika miundo mbalimbali, ikiwa ni pamoja na [[van]], [[chassis cab]], gari la burudani na [[minibus]].
== Muhtasari ==
King Long Jockey ilizinduliwa katika soko la China mnamo Juni 2014. Bei yake ilifikia hadi yuan 236,000.
Gari hili lilipatikana na chaguo mbili za injini za [[diesel]] zenye [[turbocharger]], ambazo ni:
* Injini ya silinda nne iliyopangwa mstari yenye ujazo wa lita 2.8.
* Injini ya silinda nne iliyopangwa mstari yenye ujazo wa lita 2.3.
== Maendeleo ==
Mnamo mwaka 2014, Fujian Automobile Industry Group ilipata udhibiti wa King Long Group. Baada ya mabadiliko hayo, King Long ilianza kutumia muundo wa gari kubwa la van uliopatikana ndani ya kundi hilo. Hatua hii ilisababisha kutengenezwa kwa King Long Jockey yenye muundo mpya wa nje na jina jipya.
Muundo wa King Long Jockey ulifanana kwa kiasi kikubwa na [[Mercedes-Benz Sprinter]], hasa katika umbo la mwili na vipimo vya jumla vya gari. Hata hivyo, kulikuwa na tofauti kadhaa katika muundo wa nje.
King Long Jockey ni miongoni mwa magari kadhaa ya van kutoka kwa watengenezaji wa China ambayo yalitumia muundo unaofanana kwa kiasi kikubwa na Mercedes-Benz Sprinter, huku yakitofautiana zaidi katika baadhi ya vipengele vya mwonekano.
Watengenezaji wengine wa China waliokuwa na magari yenye muundo unaofanana ni [[Higer]] na [[JAC Motors]].
== Marejeo ==
{{reflist}}
[[Jamii:King Long]]
[[Jamii:Magari ya biashara]]
[[Jamii:Magari ya biashara nyepesi]]
[[Jamii:Van]]
[[Jamii:Minibus]]
[[Jamii:Magari yaliyoanzishwa mwaka 2014]]
hjg7vlgvxs4fa19cmivehrv0ctc30ox
Rafik Messali
0
248089
1593437
2026-08-30T11:03:19Z
Castro255
89781
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Rafik Messali''' (alizaliwa 28 Aprili 2003) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu wa kulipwa ambaye anacheza kama beki wa kulia katika klabu ya Toulouse FC inayoshiriki Ligue 1 nchini Ufaransa. Alizaliwa nchini Ufaransa na anawakilisha Algeria katika ngazi za vijana. == Kazi ya klabu == Messali alianza safari yake ya soka katika akademi za Miral, US Ramonville na Castanet-Tolosan kabla ya kujiunga na akademi ya vijana ya Toulouse mwaka 2013. Baada ya miaka...'
1593437
wikitext
text/x-wiki
'''Rafik Messali''' (alizaliwa 28 Aprili 2003) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu wa kulipwa ambaye anacheza kama beki wa kulia katika klabu ya Toulouse FC inayoshiriki Ligue 1 nchini Ufaransa. Alizaliwa nchini Ufaransa na anawakilisha Algeria katika ngazi za vijana.
== Kazi ya klabu ==
Messali alianza safari yake ya soka katika akademi za Miral, US Ramonville na Castanet-Tolosan kabla ya kujiunga na akademi ya vijana ya Toulouse mwaka 2013. Baada ya miaka kadhaa ya maendeleo katika mfumo wa vijana wa klabu hiyo, alipandishwa katika kikosi cha akiba mwaka 2021.<ref>Bousksou, Manel (22 November 2024). [https://www.dzfoot.com/verts-deurope/verts-messali-le-toulousain-a-suivre-270064.html "Verts : Messali, le toulousain à suivre"]. Football Algérien - DZFOOT.COM (in French). Retrieved 3 February 2025.</ref>
Akiendelea kuonyesha uwezo wake kama [[beki]] wa kulia, Messali alipewa nafasi ya kusonga karibu zaidi na kikosi cha kwanza. Tarehe 12 Septemba 2024, alisaini mkataba wake wa kwanza wa kitaaluma na Toulouse, hatua iliyokuwa muhimu katika maendeleo yake kama mchezaji wa kulipwa.
Tarehe 10 Novemba 2024, Messali alifanya [[mchezo]] wake wa kwanza wa kikosi cha kwanza na wa kitaaluma akiwa na Toulouse. Aliingia kama mchezaji wa akiba katika mchezo wa Ligue 1 dhidi ya Rennes. Toulouse ilishinda mchezo huo kwa mabao 2–0, na Messali akapata nafasi ya kuanza maisha yake katika kiwango cha juu cha soka la Ufaransa.
Kucheza kwake katika kikosi cha kwanza kulikuwa hatua muhimu baada ya zaidi ya muongo mmoja wa mafunzo katika mfumo wa vijana wa Toulouse. Nafasi yake kama beki wa kulia inamruhusu kushiriki katika ulinzi pamoja na kusaidia mashambulizi kutoka upande wa kulia wa uwanja.
== Kazi ya kimataifa ==
Messali alizaliwa nchini Ufaransa na ana asili ya Algeria. Kwa sababu ya asili yake, anaweza kuiwakilisha Algeria katika soka la kimataifa. Alianza kuiwakilisha Algeria katika ngazi za vijana na baadaye akawa sehemu ya kikosi cha Algeria chini ya umri wa miaka 20.
Mwaka 2022, Messali alichezea timu ya Algeria chini ya miaka 20 katika [[mashindano]] ya UNAF U-20 Tournament. Ushiriki wake katika mashindano hayo ulimpa uzoefu wa kimataifa na nafasi ya kuwakilisha nchi yenye asili ya familia yake.
Messali anaendelea kujenga taaluma yake katika soka la Ufaransa, huku akiwa amepitia mfumo wa vijana wa Toulouse na kufikia hatua ya kucheza katika Ligue 1. Mwanzo wake katika kikosi cha kwanza uliashiria hatua nyingine katika maendeleo yake kama mchezaji kijana mwenye uwezo wa kucheza kama beki wa kulia.<ref>Rahoui, Nacime (18 March 2022). [https://www.dzfoot.com/declarations/interview-exclusive-dzfoot/en-u20-a-la-decouverte-de-rafik-messali-221616.html "EN U20 : À la découverte de... Rafik Messali".] Football Algérien - DZFOOT.COM (in French). Retrieved 3 February 2025.</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 2003]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Algeria]]
etkuk5ijh204984njzh0617zbn07pdg
Hafei Minyi
0
248090
1593438
2026-08-30T11:06:27Z
Bigvai Muhoti
57103
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Hafei Minyi''' ni [[microvan]] yenye uwezo wa kubeba abiria saba hadi wanane, iliyotengenezwa na [[Hafei]], kampuni ya magari kutoka China. == Kizazi cha kwanza == Kizazi cha kwanza cha Hafei Minyi kilizinduliwa mwaka 2003, kikiwa na bei ya kuanzia yuan 48,800. Minyi ilikuwa miongoni mwa modeli za kwanza za magari zilizotengenezwa nchini China kwa kutumia muundo uliobuniwa na kampuni ya ndani bila kutegemea modeli ya nje. Hafei Minyi ilitumia muundo w...'
1593438
wikitext
text/x-wiki
'''Hafei Minyi''' ni [[microvan]] yenye uwezo wa kubeba abiria saba hadi wanane, iliyotengenezwa na [[Hafei]], kampuni ya magari kutoka China.
== Kizazi cha kwanza ==
Kizazi cha kwanza cha Hafei Minyi kilizinduliwa mwaka 2003, kikiwa na bei ya kuanzia yuan 48,800. Minyi ilikuwa miongoni mwa modeli za kwanza za magari zilizotengenezwa nchini China kwa kutumia muundo uliobuniwa na kampuni ya ndani bila kutegemea modeli ya nje.
Hafei Minyi ilitumia muundo wa mwili unaounganisha mwili na fremu kuwa sehemu moja. Gari hilo lilikuwa na [[airbag]] kwa ajili ya dereva pamoja na mfumo wa [[ABS]] wa kuzuia magurudumu kufunga wakati wa kusimama kwa nguvu.
Minyi ilipatikana katika matoleo yenye uwezo wa kubeba abiria saba au wanane.
== Marejeo ==
{{reflist}}
[[Jamii:Hafei]]
[[Jamii:Microvan]]
[[Jamii:Magari ya biashara]]
[[Jamii:Pickup]]
[[Jamii:Magari yaliyoanzishwa mwaka 2003]]
89gdukvbu5sb3tq98aqekg1jg3t9ldm
Chaâbane Merzekane
0
248091
1593439
2026-08-30T11:07:02Z
Castro255
89781
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Chaâbane Merzekane''' (alizaliwa 8 Machi 1959) ni [[mchezaji]] wa zamani wa mpira wa miguu kutoka Algeria ambaye alicheza kama beki. Alikuwa mmoja wa wachezaji muhimu wa timu ya taifa ya Algeria iliyoshiriki katika Kombe la Dunia la [[FIFA]] la 1982, ambapo alicheza dakika zote 90 katika michezo yote mitatu ya timu yake.<ref>[http://www.planetworldcup.com/CUPS/1982/squad_alg82.html 1982 – Squads – Algeria.] Planet World Cup.</ref> == Kazi ya klabu...'
1593439
wikitext
text/x-wiki
'''Chaâbane Merzekane''' (alizaliwa 8 Machi 1959) ni [[mchezaji]] wa zamani wa mpira wa miguu kutoka Algeria ambaye alicheza kama beki. Alikuwa mmoja wa wachezaji muhimu wa timu ya taifa ya Algeria iliyoshiriki katika Kombe la Dunia la [[FIFA]] la 1982, ambapo alicheza dakika zote 90 katika michezo yote mitatu ya timu yake.<ref>[http://www.planetworldcup.com/CUPS/1982/squad_alg82.html 1982 – Squads – Algeria.] Planet World Cup.</ref>
== Kazi ya klabu ==
Merzekane alianza kucheza mpira wa miguu katika timu ya mtaani ya ''Onalait d'Hussein-Dey'', iliyokuwa katika eneo la Hussein-Dey. Akiwa katika timu hiyo, alicheza pamoja na mchezaji maarufu wa Algeria, Rabah Madjer. Uzoefu huo wa awali ulimsaidia kuendeleza kipaji chake na baadaye kuingia katika soka la kiwango cha juu nchini [[Algeria]].
Baadaye Merzekane alijiunga na NA Hussein Dey, klabu ambayo alitumia sehemu kubwa ya maisha yake ya soka. Akiwa na klabu hiyo, alijijenga kama mmoja wa mabeki waliokuwa na uwezo mkubwa nchini Algeria. Uchezaji wake ulijulikana kwa nguvu, nidhamu na uwezo wa kukabiliana na washambuliaji wapinzani.
Katika kipindi cha mwisho cha maisha yake ya uchezaji, Merzekane pia aliwahi kuichezea MC Alger. Hata hivyo, muda wake katika klabu hiyo ulikuwa mfupi ikilinganishwa na kipindi chake kirefu akiwa NA Hussein Dey.
== Kazi ya kimataifa ==
Merzekane alikuwa sehemu muhimu ya kizazi cha wachezaji wa Algeria kilichofanikisha mafanikio makubwa mwanzoni mwa miaka ya 1980. Alikuwa mwanachama wa timu ya taifa ya Algeria iliyofuzu kwa Kombe la Dunia la FIFA 1982 nchini Hispania.
Katika mashindano hayo, Algeria ilishiriki katika kundi lililokuwa na Ujerumani Magharibi, Austria na Chile. Merzekane alicheza michezo yote mitatu ya Algeria na alikamilisha dakika zote 90 katika kila mchezo. Ushiriki wake ulikuwa muhimu katika safu ya ulinzi ya timu hiyo.
Kombe la Dunia la 1982 lilikuwa moja ya mashindano muhimu katika historia ya soka la Algeria. Timu hiyo ilipata ushindi dhidi ya Ujerumani Magharibi na Chile, ingawa haikuweza kufuzu hatua iliyofuata kutokana na matokeo ya michezo iliyofuata katika kundi.
== Kazi ya ukocha ==
Baada ya kustaafu kucheza soka, Merzekane aliendelea kushiriki katika mchezo huo kupitia ukocha. Aliwahi kuwa kocha wa MO Béjaïa na USM El Harrach kwa muda mfupi. Uzoefu wake kama mchezaji wa kimataifa ulimpa msingi wa kushiriki katika maendeleo ya wachezaji na [[timu]] nchini Algeria.
Merzekane anakumbukwa zaidi kwa mchango wake katika timu ya taifa ya Algeria ya mwaka 1982 na kwa kipindi chake kirefu akiwa NA Hussein Dey. Ushiriki wake katika Kombe la [[Dunia]] la 1982 ulimfanya kuwa sehemu ya kizazi kilichoweka historia katika soka la Algeria.<ref>[http://www.africa-foot.com/reaction_merzekane.html le site sur le football africain] Archived July 3, 2007, at the Wayback Machine. Africa-foot.com.</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1959]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Algeria]]
4fw141pz0ayz3qn82sbr7nm9lfzfi75
Hafei Ruiyi
0
248092
1593440
2026-08-30T11:08:03Z
Bigvai Muhoti
57103
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Hafei Ruiyi''' ni [[pickup]] yenye muundo wa [[cabover]], iliyotengenezwa kutokana na [[microvan]] na kuzalishwa na kampuni ya China [[Hafei Motor]] kwa ushirikiano wa ubunifu na kampuni ya Italia [[Pininfarina]]. Katika masoko ya [[Brazil]] na [[Uruguay]], Hafei Ruiyi iliuzwa chini ya chapa ya [[Effa Motors]]. == Muhtasari == Hafei Ruiyi kimsingi ni toleo la pickup la [[Hafei Zhongyi]]. Sehemu ya mbele ya kabini yake ina muundo unaofanana na ule wa...'
1593440
wikitext
text/x-wiki
'''Hafei Ruiyi''' ni [[pickup]] yenye muundo wa [[cabover]], iliyotengenezwa kutokana na [[microvan]] na kuzalishwa na kampuni ya China [[Hafei Motor]] kwa ushirikiano wa ubunifu na kampuni ya Italia [[Pininfarina]].
Katika masoko ya [[Brazil]] na [[Uruguay]], Hafei Ruiyi iliuzwa chini ya chapa ya [[Effa Motors]].
== Muhtasari ==
Hafei Ruiyi kimsingi ni toleo la pickup la [[Hafei Zhongyi]]. Sehemu ya mbele ya kabini yake ina muundo unaofanana na ule wa Hafei Zhongyi microvan.
Mnamo Desemba 2007, Ruiyi ilizinduliwa nchini [[Chile]] pamoja na [[Hafei Zhongyi|Zhongyi]] na [[Hafei Lobo|Lobo]].
Microvan pamoja na pickup zilizotokana na microvan zilikuwa maarufu sana nchini Chile mwishoni mwa miaka ya 1970 na katika miaka ya 1980. Nchini humo, magari haya yalijulikana sana kwa jina '''pan de molde''', linalomaanisha mkate uliokatwa vipande. Jina hilo linafanana na neno la Kichina '''mian bao che''', yaani "gari la mkate", kutokana na umbo la magari hayo linalofanana na mkate.
Hafei Ruiyi pia iliuzwa nchini [[Marekani]] kama gari la matumizi ya kazi na kampuni ya Mag International Inc.
Katika soko la Marekani, gari hilo lilijulikana kama '''T-MAG''' au '''T-MAG XC'''. Mag International Inc pia ilikuwa kampuni iliyotengeneza na kusambaza toleo la Ruiyi linalotumia [[umeme]].
== Marejeo ==
{{reflist}}
[[Jamii:Hafei]]
[[Jamii:Magari ya biashara]]
[[Jamii:Magari ya biashara nyepesi]]
[[Jamii:Pickup]]
[[Jamii:Microvan]]
[[Jamii:Magari ya cabover]]
3lh8oomko2p79hv2pavlofp858qvm49
Hafei Xiaobawang
0
248093
1593441
2026-08-30T11:10:00Z
Bigvai Muhoti
57103
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Hafei Xiaobawang''' (小霸王), pia inajulikana kama '''Hafei Luzun-Xiaobawang''' (路尊小霸王), ni [[microvan]] iliyotengenezwa na [[Hafei]]. Iliwekwa katika nafasi ya juu zaidi ya [[Hafei Minyi]], ambayo ni microvan yenye ukubwa mdogo zaidi. == Muhtasari == Hafei Xiaobawang, ambalo jina lake linamaanisha "Mshindi Mdogo", lilizinduliwa mwaka 2008 katika [[Beijing Auto Show]] ya mwaka huo. Xiaobawang ilijengwa kwa kutumia [[platform]] ileile ya...'
1593441
wikitext
text/x-wiki
'''Hafei Xiaobawang''' (小霸王), pia inajulikana kama '''Hafei Luzun-Xiaobawang''' (路尊小霸王), ni [[microvan]] iliyotengenezwa na [[Hafei]]. Iliwekwa katika nafasi ya juu zaidi ya [[Hafei Minyi]], ambayo ni microvan yenye ukubwa mdogo zaidi.
== Muhtasari ==
Hafei Xiaobawang, ambalo jina lake linamaanisha "Mshindi Mdogo", lilizinduliwa mwaka 2008 katika [[Beijing Auto Show]] ya mwaka huo.
Xiaobawang ilijengwa kwa kutumia [[platform]] ileile ya Hafei Minyi na pia ilitumia mfumo uleule wa uendeshaji. Hata hivyo, iliwekwa kama chaguo lenye kiwango cha juu zaidi ukilinganisha na Minyi.
Katika baadhi ya masoko, Hafei Xiaobawang pia iliuzwa kwa jina la '''Hafei Minyi'''.
== Injini na mfumo wa gia ==
Xiaobawang ilipatikana ikiwa na matoleo mawili ya injini, yaliyokuwa na uwezo wa kuzalisha nguvu ya [[horsepower|hp]] 48 na hp 60 mtawalia.
Injini yenye nguvu zaidi ilikuwa ya petroli yenye ujazo wa lita 1.0. Ilizalisha:
* Nguvu: hp 60 (44 kW) kwa 5,500 rpm
* [[Torque]]: 84 N·m kwa 3,000–4,000 rpm
Chaguo pekee la mfumo wa gia lilikuwa [[gearbox]] ya mkono yenye gia tano.
Xiaobawang ilikuwa na speed ya juu ya 110 km/h.
== Marejeo ==
{{reflist}}
[[Jamii:Hafei]]
[[Jamii:Microvan]]
[[Jamii:Magari ya biashara]]
[[Jamii:Magari ya biashara nyepesi]]
[[Jamii:Magari yaliyoanzishwa mwaka 2008]]
qfehfuu1rlqn3d8ootdvysdfucz1t92
Djamel Menad
0
248094
1593442
2026-08-30T11:10:54Z
Castro255
89781
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Djamel Menad''' (22 Julai 1960 – 22 Machi 2025) alikuwa [[mchezaji]] wa zamani wa mpira wa miguu wa Algeria aliyocheza kama mshambuliaji. Alikuwa mmoja wa washambuliaji muhimu wa timu ya taifa ya Algeria katika miaka ya 1980 na 1990, akishiriki katika mashindano makubwa ya kimataifa kama Michezo ya Olimpiki ya 1980, Kombe la Dunia la FIFA la 1986 na [[Kombe]] la Mataifa ya Afrika la 1990. == Kazi ya klabu == Menad alizaliwa El Bayadh, Algeria. Alianz...'
1593442
wikitext
text/x-wiki
'''Djamel Menad''' (22 Julai 1960 – 22 Machi 2025) alikuwa [[mchezaji]] wa zamani wa mpira wa miguu wa Algeria aliyocheza kama mshambuliaji. Alikuwa mmoja wa washambuliaji muhimu wa timu ya taifa ya Algeria katika miaka ya 1980 na 1990, akishiriki katika mashindano makubwa ya kimataifa kama Michezo ya Olimpiki ya 1980, Kombe la Dunia la FIFA la 1986 na [[Kombe]] la Mataifa ya Afrika la 1990.
== Kazi ya klabu ==
Menad alizaliwa El Bayadh, Algeria. Alianza maisha yake ya soka katika CR Belouizdad kabla ya kuhamia JS Kabylie. Akiwa JS Kabylie, aliendelea kujijenga kama mshambuliaji mwenye uwezo wa kufunga mabao na baadaye akapata nafasi ya kucheza soka nje ya Algeria.
Mwaka 1987, Menad alijiunga na klabu ya [[Ufaransa]] Nîmes. Alicheza misimu mitatu katika Ligue 2 na akashiriki katika karibu mechi 100 rasmi. Katika msimu wa 1989–90, alikuwa katika kiwango bora zaidi akiwa [[Ulaya]], akifunga mabao 12 katika mechi 27. Hata hivyo, Nîmes ilimaliza katika nafasi ya tatu na kushindwa kupata nafasi ya kupanda daraja.
Baada ya kipindi chake nchini Ufaransa, Menad alihamia Ureno, ambako alicheza kwa Famalicão kwa misimu miwili na baadaye Belenenses. Klabu zote mbili zilishiriki katika ligi kuu ya Ureno wakati huo.
Akiwa na umri wa miaka 33, Menad alirejea Algeria. Aliichezea tena JS Kabylie na baadaye USM Alger kabla ya kustaafu soka. Akiwa JS Kabylie, alishinda Kombe la Washindi wa Kombe la Afrika mwaka 1995.<ref>[http://www.dzfoot.com/news-9087/l1-jsm-bejaia-djamel-menad-quitte-son-poste/ L1: JSM Béjaïa, Djamel Menad quitte son poste (L1: JSM Béjaïa, Djamel Menad leaves post)] Archived 22 May 2011 at the Wayback Machine; DZ Foot, 14 May 2011 (in French)</ref>
== Kazi ya kimataifa ==
Menad alipata nafasi yake ya kwanza katika timu ya taifa ya Algeria mwaka 1982. Kabla ya hapo, mwaka 1980, alishiriki katika mashindano ya mpira wa miguu ya Michezo ya Olimpiki mjini Moscow. Algeria ilifika hatua ya robo fainali ya mashindano hayo.
Menad alichaguliwa katika kikosi cha Algeria kilichoshiriki Kombe la Dunia la FIFA la 1986 nchini Mexico. Katika mashindano hayo, alicheza katika michezo ya hatua ya makundi dhidi ya Brazil na [[Hispania]].
Kwa ujumla, Menad alicheza mechi 81 kwa timu ya taifa ya Algeria. Mwaka 1986, alimaliza katika nafasi ya tatu katika tuzo ya Mchezaji Bora wa Afrika.
Mwaka 1990, Menad alikuwa sehemu ya kikosi cha Algeria kilichokuwa mwenyeji wa Kombe la Mataifa ya [[Afrika]]. Algeria ilitwaa ubingwa wa mashindano hayo, huku Menad akiwa mfungaji bora wa mashindano baada ya kufunga mabao manne.
== Kazi ya ukocha ==
Baada ya kustaafu uchezaji, Menad alianza kazi ya ukocha mwaka 2005. Aliwahi kufundisha klabu mbalimbali nchini Algeria. Tarehe 14 Mei 2011, alifutwa kazi katika JSM Bejaia. Mwezi Oktoba 2020, aliteuliwa kuwa kocha wa USM El Harrach.<ref>[https://www.dzfoot.com/2020/10/14/ligue-1-menad-nouveau-coach-de-lusmh-190059.php "Ligue 2 : Menad nouveau coach de l'USMH".] 14 October 2020.</ref>
== Kifo ==
Djamel Menad alifariki tarehe 22 Machi 2025 akiwa na umri wa miaka 64. Alikumbukwa kwa mchango wake katika mafanikio ya soka la Algeria, hasa ushindi wa Kombe la Mataifa ya Afrika mwaka 1990 na ushiriki wake katika Kombe la Dunia la 1986.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1960]]
[[Jamii:Waliofariki 2025]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Algeria]]
225l5l1kxzfery9aip1l4nijbbpet5w
Farid El Melali
0
248095
1593443
2026-08-30T11:16:28Z
Castro255
89781
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Farid El Melali''' (kwa Kiarabu: فَرِيْد الْمَلَالِيّ; alizaliwa 5 Mei 1997) ni [[Mchezaji mpira|mchezaji]] wa mpira wa miguu wa kulipwa kutoka Algeria ambaye anacheza kama mshambuliaji. Alianza soka lake katika akademi ya Paradou AC kabla ya kuhamia Ufaransa, ambako alicheza katika Ligue 1 na Ligue 2 akiwa na Angers. Baadaye alicheza kwa mkopo katika Pau FC na kurejea Algeria, ambako alijiunga na MC Alger. == Kazi ya klabu == El Mel...'
1593443
wikitext
text/x-wiki
'''Farid El Melali''' (kwa Kiarabu: فَرِيْد الْمَلَالِيّ; alizaliwa 5 Mei 1997) ni [[Mchezaji mpira|mchezaji]] wa mpira wa miguu wa kulipwa kutoka Algeria ambaye anacheza kama mshambuliaji. Alianza soka lake katika akademi ya Paradou AC kabla ya kuhamia Ufaransa, ambako alicheza katika Ligue 1 na Ligue 2 akiwa na Angers. Baadaye alicheza kwa mkopo katika Pau FC na kurejea Algeria, ambako alijiunga na MC Alger.
== Kazi ya klabu ==
El Melali alizaliwa Blida, Algeria, na alianza maisha yake ya soka katika Paradou AC. Klabu hiyo ilimpa msingi muhimu wa kukuza kipaji chake kabla ya kupata nafasi ya kucheza nje ya nchi.
Tarehe 9 Agosti 2018, El Melali alisaini mkataba wa miaka minne na Angers SCO ya Ligue 1 nchini Ufaransa. Kabla ya kujiunga na Angers, alikuwa amehusishwa na uwezekano wa kuhamia RC Lens pamoja na klabu za Algeria za USM Alger na MC Alger.
Katika msimu wake wa kwanza akiwa Angers, alitumiwa zaidi kama mchezaji wa akiba. Alifunga bao lake la kwanza kwa klabu hiyo tarehe 24 Agosti 2019, katika dakika ya nne ya ushindi wa 3–0 nyumbani dhidi ya FC Metz. Wiki moja baadaye alifunga tena katika ushindi wa 2–0 dhidi ya Dijon. Tarehe 19 Januari 2020, alifunga mabao mawili katika kipindi cha kwanza cha ushindi wa 4–1 dhidi ya FC Rouen katika hatua ya 32 bora ya Coupe de France.<ref>Benarbia, Yassine (21 January 2020). [https://lagazettedufennec.com/coupe-de-france-el-melali-retrouve-son-punch-avec-angers/ "Coupe de France : El Melali retrouve son punch avec Angers"] [Coupe de France: El Melali gets his groove back with Angers]. La Gazette du Fennec (in French). Retrieved 1 October 2023.</ref>
Mwezi Mei 2020, El Melali aliongeza [[mkataba]] wake na Angers hadi mwaka 2023. Katika [[msimu]] wa 2020–21, alifunga bao moja katika mechi 17, huku akitumiwa mara nyingi kama mchezaji wa akiba. Bao hilo lilifungwa tarehe 9 Mei 2021 katika ushindi wa 3–0 dhidi ya Dijon.
Tarehe 7 Januari 2022, alijiunga na Pau FC ya Ligue 2 kwa mkopo kwa kipindi cha pili cha msimu wa 2021–22. Alifunga bao moja katika mechi 17, bao lake likisaidia Pau FC kuibuka na ushindi wa 2–1 dhidi ya Amiens SC tarehe 5 Machi.<ref>[https://www.larepubliquedespyrenees.fr/sport/football/football-ligue-2-suivez-le-match-pau-fc-amiens-sc-9522565.php "Football - Ligue 2 : Pau est revenu de loin contre Amiens"] [Football - Ligue 2: Pau came from behind against Amiens]. La République des Pyrenées (in French). 4 March 2022. Retrieved 1 October 2023.</ref>
Baada ya Angers kushushwa daraja hadi Ligue 2, El Melali alisaini mkataba mpya wa miaka miwili na klabu hiyo mwezi Juni 2023.
Mwaka 2025, El Melali alirejea Algeria na kujiunga na MC Alger katika saa za mwisho za dirisha la usajili la majira ya joto. Alisaini mkataba wa miaka mitano na klabu hiyo, maarufu kwa jina la "Dean".
== Kazi ya kimataifa ==
El Melali alicheza mchezo wake wa kwanza kwa [[timu]] ya taifa ya Algeria tarehe 18 Agosti 2017 katika sare ya 1–1 dhidi ya Libya kwenye kufuzu kwa Mashindano ya Mataifa ya Afrika ya 2018. Aliingia uwanjani dakika ya 75 akichukua nafasi ya Mohamed Madani.
Kabla ya kuwakilisha timu ya [[taifa]], El Melali alikuwa sehemu ya kizazi cha wachezaji vijana waliotokea katika mfumo wa maendeleo ya soka wa Paradou AC. Uwezo wake wa kucheza katika nafasi za ushambuliaji ulimsaidia kupata nafasi ya kuitwa kwenye kikosi cha Algeria.
Katika kipindi cha taaluma yake ya kimataifa, El Melali alicheza jumla ya michezo mitatu kwa Algeria kati ya mwaka 2017 na 2018.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1997]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Algeria]]
eov5hzc98sav48imttmrmgsvqa22lez
Zineddine Mekkaoui
0
248096
1593444
2026-08-30T11:19:37Z
Castro255
89781
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Zineddine Mekkaoui''' (kwa Kiarabu: زين الدين مكاوي; alizaliwa 10 Januari 1987) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu wa [[Algeria]] ambaye anacheza katika klabu ya MCB Oued Sly. == Kazi ya klabu == Mekkaoui alianza maisha yake ya soka la ushindani nchini Algeria na baadaye akawa mchezaji wa USM Alger. Akiwa katika klabu hiyo, alipata uzoefu wa kucheza katika mfumo wa soka la kulipwa nchini Algeria. Mwezi Juni 2009, Mekkaoui alipelekwa kwa mk...'
1593444
wikitext
text/x-wiki
'''Zineddine Mekkaoui''' (kwa Kiarabu: زين الدين مكاوي; alizaliwa 10 Januari 1987) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu wa [[Algeria]] ambaye anacheza katika klabu ya MCB Oued Sly.
== Kazi ya klabu ==
Mekkaoui alianza maisha yake ya soka la ushindani nchini Algeria na baadaye akawa mchezaji wa USM Alger. Akiwa katika klabu hiyo, alipata uzoefu wa kucheza katika mfumo wa soka la kulipwa nchini Algeria.
Mwezi Juni 2009, Mekkaoui alipelekwa kwa mkopo kutoka USM Alger kwenda NA Hussein Dey kwa msimu wa 2009–10. Uhamisho huo wa mkopo ulimpa nafasi ya kupata muda zaidi wa kucheza na kuendelea kukuza uzoefu wake katika mashindano ya ligi ya Algeria.
Katika kipindi chake akiwa NA Hussein Dey, alishiriki katika [[mashindano]] ya msimu wa 2009–10 wa Algerian Championnat National. Uzoefu huo ulikuwa sehemu ya maendeleo ya taaluma yake, baada ya kuwa amehusishwa na USM Alger.
Baadaye katika maisha yake ya [[soka]], Mekkaoui aliendelea kucheza katika klabu mbalimbali nchini Algeria. Hatimaye alijiunga na MCB Oued Sly, klabu ambayo aliiwakilisha katika mashindano ya soka nchini humo.
Mekkaoui ni miongoni mwa wachezaji wa Algeria waliopitia mfumo wa klabu za ndani na kupata uzoefu kupitia mikataba ya mkopo. Kipindi chake cha kucheza kwa mkopo katika NA Hussein Dey mwaka 2009–10 kilimpa nafasi ya kuendelea na maendeleo yake kama mchezaji wa soka la ushindani.<ref>M.B. (June 22, 2009). [http://www.lebuteur.com/ligue-1/actualites/usma-mekkaoui-prete-une-annee-au-nahd/ "Mekkaoui : prêté une année au NAHD"] (in French). Le Buteur. Retrieved May 12, 2012</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1987]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Algeria]]
ji7nypt7oqivf4l38z6936fgf9we3zg
Farés Mehenni
0
248097
1593445
2026-08-30T11:24:41Z
Castro255
89781
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Farés Mehenni''' (alizaliwa 12 Septemba 2002) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu wa kulipwa kutoka [[Algeria]] anayocheza kama beki katika klabu ya Nancy nchini Ufaransa.<ref>[https://int.soccerway.com/players/-/668170/ Farés Mehenni] at Soccerway. Retrieved 25 July 2021.</ref> == Maisha ya awali == Mehenni alizaliwa Paris, [[Ufaransa]], na alianza kucheza mpira wa miguu katika eneo la Île-de-France akiwa na Garges-lès-Gonesse. Baadaye alichezea AAS...'
1593445
wikitext
text/x-wiki
'''Farés Mehenni''' (alizaliwa 12 Septemba 2002) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu wa kulipwa kutoka [[Algeria]] anayocheza kama beki katika klabu ya Nancy nchini Ufaransa.<ref>[https://int.soccerway.com/players/-/668170/ Farés Mehenni] at Soccerway. Retrieved 25 July 2021.</ref>
== Maisha ya awali ==
Mehenni alizaliwa Paris, [[Ufaransa]], na alianza kucheza mpira wa miguu katika eneo la Île-de-France akiwa na Garges-lès-Gonesse. Baadaye alichezea AAS Sarcelles na Reims, kabla ya kujiunga na akademi ya Nancy mwaka 2017.
== Kazi ya klabu ==
Baada ya kuanza kushiriki na timu ya kwanza ya Nancy kuelekea msimu wa 2021–22, Mehenni alifanya mchezo wake wa kwanza wa kitaaluma tarehe 24 Julai 2021 akiwa na Nancy. Aliingia uwanjani katika dakika za mwisho kuchukua nafasi ya Lamine Cissé katika mchezo wa Ligi ya Pili ya Ufaransa dhidi ya Pau. Nancy ilipoteza mchezo huo kwa mabao 2–1.
Kabla ya kufikia kikosi cha kwanza, Mehenni alitumia miaka kadhaa katika mfumo wa vijana wa Nancy baada ya kujiunga na klabu hiyo mwaka 2017. Uzoefu wake katika akademi ulimsaidia kuendelea hadi timu ya wakubwa na hatimaye kupata nafasi ya kufanya mchezo wake wa kwanza katika soka la kulipwa.
== Kazi ya kimataifa ==
Mehenni ana asili ya Algeria kupitia [[familia]] yake. Licha ya kuzaliwa na kukulia Ufaransa, alichagua kuiwakilisha Algeria katika ngazi za vijana.
Aliteuliwa katika kikosi cha timu ya taifa ya Algeria chini ya umri wa miaka 20 kwa ajili ya mashindano ya kufuzu ya UNAF yaliyolenga kupata nafasi katika Kombe la Mataifa ya Afrika la U-20 la 2021. Mashindano hayo yalihusisha timu za vijana kutoka Afrika Kaskazini na yalitumika kama sehemu ya mchakato wa kufuzu kwa mashindano ya bara.
Uwakilishi wake katika timu ya Algeria U-20 uliendelea kuonyesha uhusiano wake na [[soka]] la Algeria, huku akiwa miongoni mwa wachezaji wenye asili ya Algeria waliozaliwa nchini Ufaransa na kushiriki katika programu za timu za taifa za vijana za Algeria.
Kwa upande wa klabu, Mehenni alijijengea nafasi kupitia mfumo wa maendeleo wa Nancy, akipitia hatua mbalimbali za akademi kabla ya kufikia timu ya kwanza. Kufanya kwake [[mchezo]] wa kwanza wa kitaaluma akiwa na umri mdogo kulikuwa hatua muhimu katika maendeleo ya kazi yake ya soka.
Kufikia taarifa zilizotolewa, Mehenni ameendelea kuhusishwa na Nancy, ambako amekuwa akicheza kama beki. Uzoefu wake wa kucheza katika mfumo wa soka la Ufaransa pamoja na uwakilishi wa Algeria katika ngazi ya vijana unamfanya kuwa sehemu ya kizazi cha wachezaji wenye asili ya Algeria wanaokulia na kuendelezwa katika soka la Ulaya.<ref>Benhammadi, Saïd (12 October 2020). [https://lagazettedufennec.com/selection-u20-fin-du-premier-stage-des-bi-nationaux-bientot-en-renfort/ "Sélection U20 : Fin du premier stage, des bi-nationaux bientôt en renfort ?".] La Gazette du Fennec (in French). Retrieved 24 July 2021.</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 2002]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Algeria]]
9rwqaxsvwljjo02co60cwg0o0vs85az
Mokhtar Megueni
0
248098
1593446
2026-08-30T11:29:43Z
Castro255
89781
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Mokhtar Megueni''' (alizaliwa 24 Julai 1989) ni [[mchezaji]] wa zamani wa mpira wa miguu kutoka [[Algeria]]. == Kazi ya klabu == Megueni alianza safari yake ya soka la kulipwa akiwa na ES Sétif. Tarehe 19 Julai 2010, alitolewa kwa mkopo kutoka ES Sétif na kujiunga na MC Saïda kwa msimu mmoja. Hatua hiyo ilimpa fursa ya kupata muda zaidi wa kucheza na kuendelea kukuza uzoefu wake katika soka la ushindani nchini Algeria.<ref>[https://web.archive.org/w...'
1593446
wikitext
text/x-wiki
'''Mokhtar Megueni''' (alizaliwa 24 Julai 1989) ni [[mchezaji]] wa zamani wa mpira wa miguu kutoka [[Algeria]].
== Kazi ya klabu ==
Megueni alianza safari yake ya soka la kulipwa akiwa na ES Sétif. Tarehe 19 Julai 2010, alitolewa kwa mkopo kutoka ES Sétif na kujiunga na MC Saïda kwa msimu mmoja. Hatua hiyo ilimpa fursa ya kupata muda zaidi wa kucheza na kuendelea kukuza uzoefu wake katika soka la ushindani nchini Algeria.<ref>[https://web.archive.org/web/20120321094356/http://www.lebuteur.com/ligue-1/actualites/mcs-un-autre-emigre-piste-par-saida "Megueni : "Au MCS pour rebondir"]. Archived from the original on 2012-03-21. Retrieved 2010-12-17.</ref>
Katika kipindi chake akiwa mchezaji wa ES Sétif, Megueni alihusishwa na mojawapo ya [[klabu]] zinazojulikana katika soka la Algeria. Uhamisho wake wa mkopo kwenda MC Saïda ulikuwa sehemu ya maendeleo ya kazi yake, wakati ambapo wachezaji vijana mara nyingi hutumwa kwa mkopo ili kupata uzoefu katika kikosi cha kwanza.
== Kazi ya kimataifa ==
Megueni aliwakilisha Algeria katika ngazi mbalimbali za timu za taifa za vijana. Mnamo Septemba 2007, aliitwa katika timu ya taifa ya Algeria chini ya umri wa miaka 20 kwa ajili ya kushiriki katika toleo la kwanza la Mediterranean Trophy lililofanyika Sicily, Italia. Mashindano hayo yalitoa nafasi kwa wachezaji vijana kupata uzoefu wa kucheza dhidi ya timu kutoka mataifa mbalimbali.
Mwaka 2008, Megueni alikuwa sehemu ya kikosi cha Algeria U-20 kilichoshiriki katika hatua ya awali ya kufuzu kwa Mashindano ya Vijana ya Afrika ya 2009. Katika moja ya michezo ya kufuzu, Algeria ilitoka sare ya bila kufungana, 0–0, dhidi ya Mauritania.
Katika mwaka huo huo, Megueni aliitwa pia katika [[timu]] ya taifa ya Algeria chini ya umri wa miaka 23 kwa ajili ya kambi ya mafunzo ya siku tano iliyofanyika Algiers. Baada ya hapo, aliendelea kuwa miongoni mwa wachezaji waliokuwa wakishiriki mara kwa mara katika kikosi cha Algeria U-23.
Tarehe 29 Aprili 2011, Megueni alifunga bao lake la kwanza akiwa na timu ya Algeria U-23. Alifunga katika dakika ya 20 ya mchezo dhidi ya Niger, ambao Algeria ilishinda kwa bao 1–0. Bao hilo lilikuwa hatua muhimu katika kipindi chake cha uwakilishi wa taifa katika ngazi ya vijana na lilionyesha mchango wake katika kikosi cha U-23.
Ingawa hakufikia kiwango cha kuchezea timu ya taifa ya Algeria ya wakubwa, Megueni alikuwa na kipindi cha uwakilishi wa taifa katika timu za vijana, akishiriki katika vikosi vya U-20 na U-23. Ushiriki wake katika mashindano na michezo ya kufuzu ulimpa uzoefu wa kimataifa na kumuweka katika mfumo wa maendeleo ya wachezaji wa Algeria.
Baada ya kipindi chake cha kucheza soka la ushindani, Megueni alistaafu kutoka katika [[soka]] la kitaaluma. Kazi yake ilihusisha kucheza katika klabu za Algeria pamoja na uwakilishi wa nchi yake katika ngazi za vijana.<ref>[https://web.archive.org/web/20120922192347/http://www.dzfoot.com/news-8983 "EN U23 : Algérie 1-0 Niger (amical)".] Archived from the original on 2012-09-22. Retrieved 2011-04-29.</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1989]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Algeria]]
d9vtjd05u5es42gua82q1a5zw5hcs2f
Rabie Meftah
0
248099
1593447
2026-08-30T11:35:11Z
Castro255
89781
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Mohamed Rabie Meftah''' (alizaliwa 5 Mei 1985) ni kocha wa [[mpira]] wa miguu kutoka Algeria na [[mchezaji]] wa zamani wa kulipwa. == Maisha binafsi == Meftah anatoka katika familia yenye [[historia]] ya soka. Binamu yake, Mahieddine Meftah, alikuwa mchezaji wa zamani wa kimataifa wa Algeria ambaye aliwahi kucheza JS Kabylie na USM Alger. Binamu mwingine, Rahim Meftah, pia alikuwa mchezaji wa soka na aliwahi kuchezea JS Kabylie, USM Alger na MO Constan...'
1593447
wikitext
text/x-wiki
'''Mohamed Rabie Meftah''' (alizaliwa 5 Mei 1985) ni kocha wa [[mpira]] wa miguu kutoka Algeria na [[mchezaji]] wa zamani wa kulipwa.
== Maisha binafsi ==
Meftah anatoka katika familia yenye [[historia]] ya soka. Binamu yake, Mahieddine Meftah, alikuwa mchezaji wa zamani wa kimataifa wa Algeria ambaye aliwahi kucheza JS Kabylie na USM Alger. Binamu mwingine, Rahim Meftah, pia alikuwa mchezaji wa soka na aliwahi kuchezea JS Kabylie, USM Alger na MO Constantine. Binamu zake wengine, Chaâbane Meftah na Jugurtha Meftah, pia ni wachezaji wa mpira wa miguu na wamewahi kucheza katika mfumo wa JS Kabylie.
== Kazi ya klabu ==
=== JS Kabylie ===
Meftah alilelewa katika akademi ya JS Kabylie na alipandishwa katika kikosi cha kwanza mwaka 2004. Baada ya misimu michache, alifanikiwa kuwa mchezaji wa kawaida katika kikosi cha kwanza. Uwezo wake ulimwezesha kupata nafasi ya msingi na kumfanya Slimane Raho, ambaye alikuwa mchezaji wa kimataifa wa Algeria, kukaa benchi na baadaye kuondoka klabuni.<ref>[http://www.algerie-dz.com/article15263.html "Rabie Meftah capitaine de la JS Kabylie".] www.algerie-dz.com. Retrieved May 25, 2018.</ref>
Mwaka 2008, Meftah aliteuliwa kuwa nahodha wa JS Kabylie, akichukua nafasi ya kiungo Chérif Abdeslam. Katika msimu wa 2008–09, alichaguliwa kuwa [[mchezaji]] bora wa Algerian Championnat National kupitia kura iliyoendeshwa na gazeti la michezo la Maracana.
Mwisho wa msimu wa 2009–10, licha ya JS Kabylie kufuzu kwa hatua ya makundi ya CAF, Meftah alitangaza kuwa angeondoka klabuni hapo.
=== JSM Béjaïa ===
Tarehe 20 Juni 2010, Meftah alisaini mkataba wa mwaka mmoja na JSM Béjaïa. Hata hivyo, muda wake katika klabu hiyo ulikuwa mfupi kabla ya kuhamia USM Alger.<ref>[http://jsmbejaia.com/3articles/news3.html "Meftah officiellement à la JSMB pour 1 année".] Retrieved June 26, 2010.</ref>
=== USM Alger ===
Tarehe 12 Julai 2010, Meftah alisaini mkataba wa miaka miwili na USM Alger. Alifanya mchezo wake wa kwanza wa ligi akiwa mchezaji wa kikosi cha kwanza katika ushindi wa 1–0 dhidi ya CA Batna. Baadaye alifunga bao lake la kwanza kwa klabu hiyo dhidi ya WA Tlemcen katika mchezo uliomalizika kwa sare ya 1–1.
Katika msimu wa 2012–13, Meftah alishinda taji lake la kwanza akiwa na USM Alger baada ya klabu hiyo kushinda Kombe la Algeria kwa kuifunga MC Alger 1–0. Wiki mbili baadaye, alishinda taji la pili baada ya USM Alger kushinda UAFA Club Cup dhidi ya Al-Arabi SC. Meftah alifunga penalti iliyosaidia timu yake kutwaa kombe hilo.
Katika msimu uliofuata, alifunga mabao manne, likiwemo bao dhidi ya klabu yake ya zamani JS Kabylie. Pia alifunga dhidi ya MC Oran katika ushindi wa 5–2. Mwishoni mwa msimu huo, USM Alger ilishinda taji la ligi.
Katika CAF Champions League ya 2015, Meftah alifikia fainali pamoja na USM Alger, lakini timu hiyo ilishindwa na TP Mazembe. Meftah alikosa michezo yote miwili ya fainali kutokana na kusimamishwa. Katika msimu huohuo, alishinda tena taji la ligi na kufunga mabao tisa.
Tarehe 7 Juni 2016, aliongeza mkataba wake na USM Alger kwa miaka mitatu. Katika msimu wa 2016–17, alishinda taji la Super Cup dhidi ya MC Alger na alifunga bao la pili katika mchezo huo.
Tarehe 30 Machi 2018, Meftah alicheza mchezo wake wa 300 katika Algerian Ligue Professionnelle 1 wakati USM Alger ilipocheza dhidi ya CR Belouizdad. Katika msimu huo pia alikuwa mfungaji bora wa USM Alger, akifunga mabao 11, idadi iliyokuwa rekodi yake binafsi katika kazi yake ya soka.
Katika msimu wa 2018–19, Meftah alishinda taji lake la mwisho akiwa na USM Alger. Katika mchezo muhimu dhidi ya CS Constantine, alifunga bao la tatu katika dakika za mwisho na kusaidia timu yake kutwaa ubingwa wa ligi.
Tarehe 16 Januari 2020, katika mchezo dhidi ya JS Kabylie, Meftah alihusika katika tukio la kumpiga mchezaji Hamza Banouh. Baadaye aliomba msamaha kwa mchezaji huyo na mashabiki. LFP ilimfungia kwa michezo mitatu.
Tarehe 25 Julai 2020, Meftah alitangaza kuwa angeondoka USM Alger baada ya kuambiwa na mkurugenzi wa michezo Antar Yahia kwamba kocha mpya hakumtaka katika kikosi. Alisema alikuwa ametumia miaka tisa katika klabu hiyo, akicheza michezo 258 na kufunga mabao 49. Pia alikuwa beki aliyefunga mabao mengi zaidi katika historia ya klabu hiyo na alishinda mataji saba.
=== NA Hussein Dey ===
Tarehe 7 Septemba 2020, Meftah alisaini mkataba wa miaka miwili na NA Hussein Dey.
=== AS Aïn M'lila ===
Mwezi Oktoba 2021, Meftah alijiunga na AS Aïn M'lila inayoshiriki Ligi Daraja la Pili ya Algeria. Alimaliza kazi yake ya kucheza soka mwishoni mwa msimu wa 2021–22.
== Kazi ya ukocha ==
Baada ya kustaafu kucheza soka, Meftah aliendelea na shughuli za soka kama kocha. Uzoefu wake wa muda mrefu akiwa mchezaji wa klabu mbalimbali za Algeria, pamoja na mafanikio aliyopata akiwa na USM Alger, ulimpa msingi wa kuendelea kushiriki katika soka kupitia ukocha.
== Urithi ==
Meftah anakumbukwa zaidi kwa kipindi chake kirefu akiwa USM Alger, ambako alicheza kwa miaka kadhaa, akawa nahodha na mmoja wa mabeki wenye mabao mengi katika historia ya klabu. Alishinda mataji kadhaa ya ndani na pia alifika [[fainali]] ya CAF mwaka 2015. Baada ya zaidi ya muongo mmoja wa kucheza katika kiwango cha juu, alistaafu mwaka 2022 na kuanza sura mpya ya maisha yake katika ukocha.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1985]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Algeria]]
ctxc5b9vpdy4apwgclp1ch2dqwqfj9m
Hafei Zhongyi
0
248100
1593449
2026-08-30T11:38:23Z
Bigvai Muhoti
57103
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Hafei Zhongyi''' (Kichina: 哈飞中意; pinyin: ''Hāfēi Zhòngyì'') ni gari dogo la aina ya [[Microvan|microvan]] lenye mpangilio wa injini wa aina ya [[Cabover|cabover]], lililotengenezwa na kampuni ya China ya [[Hafei Motor]] kwa ushirikiano wa usanifu na kampuni ya [[Pininfarina]].<ref name="ref1">...</ref> == Muhtasari == Hafei Zhongyi iliuzwa nchini [[Brazil]] na [[Uruguay]] chini ya chapa ya [[Effa Motors]].<ref name="ref2">...</ref> Gari h...'
1593449
wikitext
text/x-wiki
'''Hafei Zhongyi''' (Kichina: 哈飞中意; pinyin: ''Hāfēi Zhòngyì'') ni gari dogo la aina ya [[Microvan|microvan]] lenye mpangilio wa injini wa aina ya [[Cabover|cabover]], lililotengenezwa na kampuni ya China ya [[Hafei Motor]] kwa ushirikiano wa usanifu na kampuni ya [[Pininfarina]].<ref name="ref1">...</ref>
== Muhtasari ==
Hafei Zhongyi iliuzwa nchini [[Brazil]] na [[Uruguay]] chini ya chapa ya [[Effa Motors]].<ref name="ref2">...</ref>
Gari hili lilionyeshwa kwa mara ya kwanza mwaka 1999 katika Maonesho ya Magari ya Beijing.<ref name="ref1" />
Mnamo Desemba 2007, Hafei Zhongyi ilianza kuuzwa nchini [[Chile]], sambamba na [[Hafei Ruiyi]] na [[Hafei Lobo]].<ref name="ref3">...</ref> Magari ya aina ya microvan yalikuwa maarufu sana nchini Chile mwishoni mwa miaka ya 1970 na katika miaka ya 1980. Nchini humo, magari haya yalijulikana kwa jina la '''pan de molde''', linalomaanisha ''mkate uliokatwa vipande'' kutokana na umbo lake.
Nchini [[Marekani]], Hafei Zhongyi iliuzwa kama gari la matumizi ya kibiashara na kampuni ya MAG International Inc. chini ya jina la '''C-MAG'''.
== Marejeo ==
{{reflist}}
[[Jamii:Magari ya Hafei]]
[[Jamii:Microvan]]
[[Jamii:Magari ya China]]
[[Jamii:Magari ya kibiashara]]
5yji6uin7rf2el4597yrobxnbfmo48w
1593450
1593449
2026-08-30T11:40:19Z
Bigvai Muhoti
57103
1593450
wikitext
text/x-wiki
'''Hafei Zhongyi''' (Kichina: 哈飞中意; pinyin: ''Hāfēi Zhòngyì'') ni gari dogo la aina ya [[Microvan|microvan]] lenye mpangilio wa injini wa aina ya [[Cabover|cabover]], lililotengenezwa na kampuni ya China ya [[Hafei Motor]] kwa ushirikiano wa usanifu na kampuni ya [[Pininfarina]].
== Muhtasari ==
Hafei Zhongyi iliuzwa nchini [[Brazil]] na [[Uruguay]] chini ya chapa ya [[Effa Motors]].
Gari hili lilionyeshwa kwa mara ya kwanza mwaka 1999 katika Maonesho ya Magari ya Beijing
Mnamo Desemba 2007, Hafei Zhongyi ilianza kuuzwa nchini [[Chile]], sambamba na [[Hafei Ruiyi]] na [[Hafei Lobo]]. Magari ya aina ya microvan yalikuwa maarufu sana nchini Chile mwishoni mwa miaka ya 1970 na katika miaka ya 1980. Nchini humo, magari haya yalijulikana kwa jina la '''pan de molde''', linalomaanisha ''mkate uliokatwa vipande'' kutokana na umbo lake.
Nchini [[Marekani]], Hafei Zhongyi iliuzwa kama gari la matumizi ya kibiashara na kampuni ya MAG International Inc. chini ya jina la '''C-MAG'''.
'''Hafei Zhongyi''' (Kichina: 哈飞中意; pinyin: ''Hāfēi Zhòngyì'') ni gari dogo la aina ya [[Microvan|microvan]] lenye mpangilio wa injini wa aina ya [[Cabover|cabover]], lililotengenezwa na kampuni ya China ya [[Hafei Motor]] kwa ushirikiano wa usanifu na kampuni ya [[Pininfarina]].
== Muhtasari ==
Hafei Zhongyi iliuzwa nchini [[Brazil]] na [[Uruguay]] chini ya chapa ya [[Effa Motors]].
Gari hili lilionyeshwa kwa mara ya kwanza mwaka 1999 katika [[Beijing Auto Show|Maonesho ya Magari ya Beijing]].
Mnamo Desemba 2007, Hafei Zhongyi ilianza kuuzwa nchini [[Chile]], sambamba na [[Hafei Ruiyi]] na [[Hafei Lobo]]. Magari ya aina ya microvan yalikuwa maarufu sana nchini Chile mwishoni mwa miaka ya 1970 na katika miaka ya 1980. Nchini humo, magari haya yalijulikana kwa jina la '''pan de molde''', linalomaanisha ''mkate uliokatwa vipande'' kutokana na umbo lake.
Nchini [[Marekani]], Hafei Zhongyi iliuzwa kama gari la matumizi ya kibiashara na kampuni ya MAG International Inc. chini ya jina la '''C-MAG'''.
== Marejeo ==
{{reflist}}
[[Jamii:Magari ya Hafei]]
[[Jamii:Microvan]]
[[Jamii:Magari ya China]]
[[Jamii:Magari ya kibiashara]]
bq8r7rgu05ogfwv95f55m9l1ll7ivu5
Hakim Medane
0
248101
1593451
2026-08-30T11:40:35Z
Castro255
89781
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Hakim Medane''' (kwa Kiarabu: حكيم مدان; kwa Kitamazight: ⵀⴰⴽⵉⵎ ⵎⴻⴷⴰⵏⴻ; alizaliwa 5 Septemba 1966) ni [[mwanasoka]] wa zamani wa kulipwa kutoka Algeria. Alicheza kama kiungo na aliwahi kucheza nje ya Algeria, nchini Ureno. Medane aliiwakilisha timu ya taifa ya Algeria mara 28 na kufunga bao moja. === Maisha ya soka ya klabu === Medane alizaliwa El Harrach, Algiers. Alianza kucheza soka katika mfumo wa [[vijana]] wa IR Huss...'
1593451
wikitext
text/x-wiki
'''Hakim Medane''' (kwa Kiarabu: حكيم مدان; kwa Kitamazight: ⵀⴰⴽⵉⵎ ⵎⴻⴷⴰⵏⴻ; alizaliwa 5 Septemba 1966) ni [[mwanasoka]] wa zamani wa kulipwa kutoka Algeria. Alicheza kama kiungo na aliwahi kucheza nje ya Algeria, nchini Ureno. Medane aliiwakilisha timu ya taifa ya Algeria mara 28 na kufunga bao moja.
=== Maisha ya soka ya klabu ===
Medane alizaliwa El Harrach, Algiers. Alianza kucheza soka katika mfumo wa [[vijana]] wa IR Hussein Dey.<ref>Oukaci, Hamid. [http://jsk1946.forumactif.com/t2101-hakim-medane-ancien-joueur-et-manager-de-la-jsk "Hakim Medane ancien joueur de la JSK: Je souhaite que la JSK retrouve sa place dans le gotha africain"] (in French). La Depeche de Kabylie. Retrieved 27 July 2012.</ref> Baada ya kutumia misimu miwili katika klabu hiyo, alijiunga na USM El Harrach, ambako alipandishwa katika kikosi cha wakubwa baada ya msimu mmoja.
Mwaka 1987, Medane aliisaidia USM El Harrach kushinda Kombe la Algeria. Katika fainali dhidi ya JS Bordj Ménaïel, alifunga bao pekee la mchezo na kuiwezesha timu yake kutwaa ubingwa.
Mwaka 1988, Medane alijiunga na JS Kabylie. Katika msimu wake wa kwanza klabuni hapo, alisaidia timu hiyo kushinda ubingwa wa ligi ya Algeria. Msimu uliofuata, JS Kabylie ilifanikiwa kutetea ubingwa huo na pia kushinda Kombe la Mabingwa wa Afrika. Katika fainali, JS Kabylie iliishinda Nkana Red Devils ya Zambia.
Mwaka 1991, Medane alihamia Ureno na kujiunga na F.C. Famalicão ya Primeira Liga. Alikaa katika klabu hiyo kwa misimu mitatu kabla ya kuondoka baada ya Famalicão kushuka daraja mwishoni mwa msimu wa 1993–94.
Mwaka 1994, alijiunga na S.C. Salgueiros, ambako alitumia msimu mmoja kabla ya kurejea Famalicão. Baada ya kutumia msimu mwingine katika klabu hiyo, Medane alirejea Algeria na kujiunga tena na JS Kabylie.
Mwaka 2000, akiwa nahodha wa JS Kabylie, aliiongoza klabu hiyo kushinda [[Kombe]] la CAF. Katika fainali, JS Kabylie iliishinda Ismaily ya Misri. Baada ya fainali hiyo, Medane alitangaza kustaafu kucheza soka.
=== Timu ya taifa ===
Medane alicheza kwa mara ya kwanza katika timu ya taifa ya Algeria tarehe 28 Desemba 1984, akiwa na umri wa miaka 18, katika mchezo wa kirafiki dhidi ya [[Ghana]].
Aliiwakilisha Algeria katika michuano mitatu ya Kombe la Mataifa ya Afrika, mwaka 1986, 1988 na 1992. Kwa ujumla, Medane aliichezea timu ya taifa ya Algeria mechi 28 na kufunga bao moja.
Katika ngazi ya klabu, Medane alijulikana zaidi kwa mafanikio yake akiwa na JS Kabylie, ambapo alishinda mataji ya [[ligi]], Kombe la Mabingwa wa Afrika na Kombe la CAF. Uzoefu wake wa kucheza nchini Ureno pia ulimfanya kuwa miongoni mwa wachezaji wa Algeria waliowahi kucheza katika ligi za Ulaya.<ref>[https://web.archive.org/web/20131203014740/http://www.dzfoot.com/fiche-1680.php "Ghana 2-1 Algérie"]. DZFoot. Archived from the original on 3 December 2013. Retrieved 27 January 2012.</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1966]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Algeria]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
nswxifhqebl9xb61knpueetwrufec76
Hafei Zhongyi V5
0
248102
1593453
2026-08-30T11:43:00Z
Bigvai Muhoti
57103
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Hafei Zhongyi V5''' ni gari dogo la aina ya [[microvan]] lililotengenezwa na kampuni ya [[Hafei]]. Ni mrithi wa Hafei Zhongyi ya awali, ambayo ilianza kutengenezwa mwaka 1999. == Muhtasari == Hafei Zhongyi V5 ilizinduliwa mwaka 2013, miaka miwili baada ya [[Changan Automobile]] kuwa mmiliki wa chapa ya Hafei. Gari hili lilitumia jukwaa lilelile la kiufundi lililotumika kwenye [[Chana Star 5]]. Ingawa Zhongyi V5 lina muundo unaofanana na Chana Star 5,...'
1593453
wikitext
text/x-wiki
'''Hafei Zhongyi V5''' ni gari dogo la aina ya [[microvan]] lililotengenezwa na kampuni ya [[Hafei]]. Ni mrithi wa Hafei Zhongyi ya awali, ambayo ilianza kutengenezwa mwaka 1999.
== Muhtasari ==
Hafei Zhongyi V5 ilizinduliwa mwaka 2013, miaka miwili baada ya [[Changan Automobile]] kuwa mmiliki wa chapa ya Hafei. Gari hili lilitumia jukwaa lilelile la kiufundi lililotumika kwenye [[Chana Star 5]].
Ingawa Zhongyi V5 lina muundo unaofanana na Chana Star 5, lina ukubwa mkubwa kidogo katika urefu, upana na umbali kati ya ekseli za magurudumu.
Zhongyi V5 linaendeshwa na injini ya petroli yenye ujazo wa lita 1.3, yenye mitungi minne iliyopangwa mstari mmoja ([[Inline-four|I4]]), inayozalisha nguvu ya farasi 100. Injini hii lina nguvu zaidi ikilinganishwa na ile ya Chana Star 5 ambayo lilitumia jukwaa lake.
Nguvu kutoka kwenye injini hupelekwa kwenye magurudumu kupitia gearbox ya gia tano za kubadilishwa kwa mkono]].
== Marejeo ==
{{reflist}}
[[Jamii:Magari ya Hafei]]
[[Jamii:Microvan]]
[[Jamii:Magari ya China]]
[[Jamii:Magari ya kibiashara]]
59hd02rghf8tnxfn40n7269c8n1qa2q
Damian lubuva
0
248103
1593455
2026-08-30T11:43:25Z
Riccardo Riccioni
452
Riccardo Riccioni alihamisha ukurasa wa [[Damian lubuva]] hadi [[Damian Lubuva]]: usahihi wa jina
1593455
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Damian Lubuva]]
np1e3xs6dw1mzrictovl36chqv36ztt
Haima Fstar
0
248104
1593456
2026-08-30T11:45:46Z
Bigvai Muhoti
57103
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Haima Fstar''' (Fushida; Kichina: 福仕达) ni mfululizo wa magari madogo ya aina ya [[microvan]], yenye uwezo wa kubeba abiria kati ya watano na wanane. Magari hayo yalitengenezwa na kitengo cha [[Zhengzhou]] cha kampuni ya [[Haima Automobile]]. == Muhtasari == Haima Fstar ilijengwa kwa kutumia [[chassis|chasi]] yenye mihimili miwili ya longitudinal iliyopangwa kutoka mbele kwenda nyuma, pamoja na mihimili saba ya transverse iliyounganisha muundo hu...'
1593456
wikitext
text/x-wiki
'''Haima Fstar''' (Fushida; Kichina: 福仕达) ni mfululizo wa magari madogo ya aina ya [[microvan]], yenye uwezo wa kubeba abiria kati ya watano na wanane. Magari hayo yalitengenezwa na kitengo cha [[Zhengzhou]] cha kampuni ya [[Haima Automobile]].
== Muhtasari ==
Haima Fstar ilijengwa kwa kutumia [[chassis|chasi]] yenye mihimili miwili ya longitudinal iliyopangwa kutoka mbele kwenda nyuma, pamoja na mihimili saba ya transverse iliyounganisha muundo huo.
Katika sehemu ya injini, Fstar ilitumia injini ya petroli yenye ujazo wa lita 1.2, yenye mfumo wa [[DOHC]] na vali 16. Kufikia mwaka 2019, injini hiyo ilikuwa ikizalisha nguvu ya farasi 91 (68 kW) na [[torque]] ya 112 Nm.
== F-Star Hongda ==
'''Haima F-Star Hongda''', pia inayojulikana kama '''Fushida Hongda''' (福仕达 鸿达), ilizinduliwa mwaka 2009 ikiwa ni hatua ya kwanza ya Haima kuingia katika soko la magari madogo ya kibiashara aina ya microvan.
Mwaka 2012, Fushida Hongda ilifanyiwa maboresho ya mwonekano, na kupewa jina '''Fushida II''' au '''Xinhongda''' (新鸿达, ''Hongda Mpya''). Toleo hili lilikuwa na sehemu ya mbele iliyoundwa upya, ikiwa ni pamoja na grili ya mbele, pamoja na sehemu ya nyuma iliyofanyiwa mabadiliko ya muundo.
== Marejeo ==
{{reflist}}
[[Jamii:Magari ya Haima]]
[[Jamii:Microvan]]
[[Jamii:Magari ya China]]
[[Jamii:Magari ya kibiashara]]
t7vqnm0bc2zifpjouyz058krobri3q4
Sid Ahmed Rafik Mazouzi
0
248105
1593460
2026-08-30T11:50:07Z
Castro255
89781
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Sid Ahmed Rafik Mazouzi''' (alizaliwa 1 Februari 1989) ni [[mchezaji]] wa zamani wa soka kutoka Algeria aliyekuwa akicheza nafasi ya mlinda lango. Alizaliwa Algiers, Algeria, na alianza kukuza kipaji chake katika akademi za USM El Harrach na USM Alger. Mazouzi alianza [[maisha]] yake ya soka la ushindani akiwa na USM Alger, ambako alicheza kati ya mwaka 2007 na 2011. Baadaye alipelekwa kwa mkopo katika WA Tlemcen kwa misimu ya 2011–12 na 2012–13....'
1593460
wikitext
text/x-wiki
'''Sid Ahmed Rafik Mazouzi''' (alizaliwa 1 Februari 1989) ni [[mchezaji]] wa zamani wa soka kutoka Algeria aliyekuwa akicheza nafasi ya mlinda lango. Alizaliwa Algiers, Algeria, na alianza kukuza kipaji chake katika akademi za USM El Harrach na USM Alger.
Mazouzi alianza [[maisha]] yake ya soka la ushindani akiwa na USM Alger, ambako alicheza kati ya mwaka 2007 na 2011. Baadaye alipelekwa kwa mkopo katika WA Tlemcen kwa misimu ya 2011–12 na 2012–13. Katika kipindi hicho alipata nafasi kubwa zaidi ya kucheza, akishiriki katika takribani mechi 35 za ligi. Baada ya kurejea USM Alger kwa msimu wa 2013–14, alicheza tena katika kikosi cha kwanza kabla ya kuhamia RC Arbaâ mwaka 2014.
== Kazi ya kimataifa ==
Mwaka 2015, Mazouzi alijiunga na CA Batna, ambako alitumia misimu miwili. Mwaka 2017 alihamia USM El Harrach, na katika msimu wa 2017–18 alicheza takribani mechi 15. Baadaye alijiunga na MC Oran mwaka 2018, ambapo alicheza kwa misimu miwili. Takwimu za ligi zinaonyesha kwamba katika kipindi chake na MC Oran alishiriki katika mechi kadhaa za Ligue 1 ya Algeria.
Baada ya kuondoka MC Oran, Mazouzi alijiunga na MC El Eulma mwezi Oktoba 2020. Alikuwa mlinda lango mwenye urefu wa takribani sentimita 193 na alitumia zaidi mguu wa kulia. Taarifa za wasifu wake zinaonyesha kwamba aliendelea kutambulika kama mlinda lango wa kiwango cha juu katika soka la klabu nchini Algeria.<ref>{{Cite web|title=Sid Ahmed Rafik Mazouzi - Profil du joueur|url=https://www.transfermarkt.fr/sid-ahmed-rafik-mazouzi/profil/spieler/175203?utm_source=chatgpt.com|work=www.transfermarkt.fr|accessdate=2026-08-30|language=fr}}</ref>
Katika ngazi ya kimataifa, Mazouzi aliwakilisha Algeria katika timu za [[vijana]]. Mwaka 2008 alicheza mechi moja kwa timu ya Algeria ya chini ya miaka 20. Baadaye alijiunga na timu ya Algeria ya chini ya miaka 23, ambako alicheza takribani mechi 16. Alikuwa sehemu ya kikosi cha Algeria kilichoshiriki Mashindano ya Afrika ya U-23 ya mwaka 2011 yaliyofanyika nchini Morocco. Mnamo 16 Novemba 2011, alichaguliwa miongoni mwa wachezaji 21 wa Algeria kwa mashindano hayo.
Katika maisha yake ya klabu, Mazouzi alichezea timu kadhaa za Algeria, zikiwemo USM Alger, WA Tlemcen, RC Arbaâ, CA Batna, USM El Harrach, MC Oran na MC El Eulma. Pia alishinda Ligi Kuu ya Algeria akiwa na USM Alger katika msimu wa 2013–14. Kwa ujumla, alitumia sehemu kubwa ya maisha yake ya soka katika ligi ya Algeria, akijenga uzoefu wa zaidi ya muongo mmoja kama mlinda lango.
Mazouzi anachukuliwa kuwa mmoja wa walinda lango waliowahi kupitia mfumo wa vijana wa USM Alger na kupata uzoefu katika klabu mbalimbali za soka la Algeria. Kazi yake ya kimataifa katika ngazi ya vijana, hasa U-23, ilimpa nafasi ya kuwakilisha nchi yake katika mashindano ya kimataifa.<ref>[http://www.dzfoot.com/news-10307/en-u23-les-21-joueurs-selectionnes/ EN U23 : Les 21 joueurs sélectionnés;] DZFoot, November 16, 2011.</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1989]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Algeria]]
28c85k2svspzq24cey1b30ob34197x0
Jiabao V80
0
248106
1593463
2026-08-30T11:53:18Z
Bigvai Muhoti
57103
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Jiabao V80''' ni [[microvan]] yenye uwezo wa kubeba abiria watano hadi wanane, inayotengenezwa na [[FAW Jilin]] chini ya chapa ndogo ya Jiabao == Muhtasari == Jiabao V80 ilizinduliwa mwaka 2013 katika Maonyesho ya Magari ya Shanghai ya mwaka huo. Iliuzwa ikiwa na chaguo la injini mbili za petroli zenye mitungi minne iliyopangwa katika mstari: injini ya lita 1.3 au injini ya lita 1.5. == Marejeo == {{reflist}} [[Jamii:Magari ya FAW]] Jamii:Microvan...'
1593463
wikitext
text/x-wiki
'''Jiabao V80''' ni [[microvan]] yenye uwezo wa kubeba abiria watano hadi wanane, inayotengenezwa na [[FAW Jilin]] chini ya chapa ndogo ya Jiabao
== Muhtasari ==
Jiabao V80 ilizinduliwa mwaka 2013 katika Maonyesho ya Magari ya Shanghai ya mwaka huo. Iliuzwa ikiwa na chaguo la injini mbili za petroli zenye mitungi minne iliyopangwa katika mstari: injini ya lita 1.3 au injini ya lita 1.5.
== Marejeo ==
{{reflist}}
[[Jamii:Magari ya FAW]]
[[Jamii:Microvan]]
[[Jamii:Magari ya kibiashara]]
7dqg03fx3jdx1yhvdftgjm9mdcxui7l
Honda Acty
0
248107
1593466
2026-08-30T11:55:22Z
Bigvai Muhoti
57103
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Honda Acty''' (Kijapani: ホンダ・アクティ, Hepburn: ''Honda Akuti'') ni mfululizo wa [[microvan|microvan]] na [[kei truck|malori madogo ya kei]] yenye muundo wa [[cabover|cabover]], yaliyotengenezwa na mtengenezaji wa magari wa Japani [[Honda]] kuanzia mwaka 1977 hadi 2021. Magari hayo yaliundwa mahsusi kwa ajili ya soko la ndani la Japani. Jina "Acty" ni kifupi cha neno la Kiingereza ''Activity''. Acty yalikuwa yakishindana hasa na Subaru Sa...'
1593466
wikitext
text/x-wiki
'''Honda Acty''' (Kijapani: ホンダ・アクティ, Hepburn: ''Honda Akuti'') ni mfululizo wa [[microvan|microvan]] na [[kei truck|malori madogo ya kei]] yenye muundo wa [[cabover|cabover]], yaliyotengenezwa na mtengenezaji wa magari wa Japani [[Honda]] kuanzia mwaka 1977 hadi 2021. Magari hayo yaliundwa mahsusi kwa ajili ya soko la ndani la Japani. Jina "Acty" ni kifupi cha neno la Kiingereza ''Activity''.
Acty yalikuwa yakishindana hasa na [[Subaru Sambar]], [[Suzuki Carry]]/[[Suzuki Every]], [[Daihatsu Hijet]], [[Mazda Scrum]], [[Nissan NT100 Clipper]]/[[Nissan NV100 Clipper]], pamoja na [[Mitsubishi Minicab]].
== Marejeo ==
{{reflist}}
[[Jamii:Magari ya Honda]]
[[Jamii:Microvan]]
[[Jamii:Malori madogo]]
[[Jamii:Magari ya Japani]]
m56yix3aw02pj0yx7i5r2or5j26mtha
Honda Life
0
248108
1593469
2026-08-30T11:57:05Z
Bigvai Muhoti
57103
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Honda Life''' ni jina la mfano wa gari lililotumiwa na [[Honda]] kwa aina mbalimbali za magari madogo, zikiwemo magari ya kei, magari madogo ya mijini, [[microvan|microvan]] na malori madogo ya kei. Mfululizo wa kwanza wa magari yaliyotumia jina la Honda Life ulitengenezwa kati ya mwaka 1971 na 1974. Jina hilo lilirejeshwa tena mwaka 1997 na likaendelea kutumika hadi mwaka 2014. Honda Life iliyolenga soko la ndani la Japani haikuwahi kuuzwa kwa kiwango...'
1593469
wikitext
text/x-wiki
'''Honda Life''' ni jina la mfano wa gari lililotumiwa na [[Honda]] kwa aina mbalimbali za magari madogo, zikiwemo magari ya kei, magari madogo ya mijini, [[microvan|microvan]] na malori madogo ya kei.
Mfululizo wa kwanza wa magari yaliyotumia jina la Honda Life ulitengenezwa kati ya mwaka 1971 na 1974. Jina hilo lilirejeshwa tena mwaka 1997 na likaendelea kutumika hadi mwaka 2014. Honda Life iliyolenga soko la ndani la Japani haikuwahi kuuzwa kwa kiwango kikubwa nje ya Japani.
Mwaka 2020, [[Dongfeng Honda]] ilirejesha jina la "Life" nchini China kwa kulitumia kwenye toleo la [[Honda Fit]] lililofanyiwa mabadiliko ya jina na kutengenezwa na [[Guangqi Honda]].
== Marejeo ==
{{reflist}}
[[Jamii:Magari ya Honda]]
[[Jamii:Magari ya kei]]
[[Jamii:Microvan]]
[[Jamii:Magari madogo]]
g0ycxjunubgwcuiiabesgcuw3v3vbxo